KIRGIZİSTAN. Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2004) Yüzölçümü km² Nüfus

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KIRGIZİSTAN. Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2004) Yüzölçümü. 198 500 km² Nüfus"

Transkript

1 KIRGIZİSTAN Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2004) Yüzölçümü km² Nüfus 5,09 milyon Yönetim Biçimi Cumhuriyet Başkent Bişkek ( ) Dil Kırgızca ve Rusça GSYİH 2,2 milyar $ Kişi Başına Milli Gelir 432 $ Büyüme Oranı (%) 7,1 Enflasyon Oranı (%) 4,1 Cari İşlemler Dengesi 101 milyon $ İhracat (milyon $) 733 İthalat (milyon $) 904 Para Birimi Sum 42,65: 1 ABD $ Doğal Kaynaklar Altın ve değerli metaller, kömür, petrol ve doğal gaz, cıva, kurşun ve çinko, bizmunt ve nefelin Sanayi Ürünleri Makine, tekstil, gıda işleme, çimento, ayakkabı, buzdolabı, kereste, mobilya, elektrikli motorlar, altın ve değerli metaller Tarım Ürünleri Tütün, pamuk, patates, sebze, meyve, üzüm; koyun, keçi, sığır, yün KDV Oranı %20 Kaynak: The Economist Intelligence Unit Kyrgyz Republic Country Report February 2006 CIA The World Fact Book Doğal Kaynaklar Yüksek dağlarla kaplı olan Kırgızistan Cumhuriyeti nde karasal iklim hakimdir. Kışlar soğuk, yüksek kesimler haricinde yazlar ise genellikle ılık geçmektedir. Birkaç şehir dışında ülke toprakları büyük ölçüde tarım için kullanılmaktadır. Ülkede önemli miktarda altın, antimon, kalay, uranyum, polimetalik cevherler ve sınırlı miktarda hidrokarbon rezervleri bulunmaktadır. Nüfus 2004 yılı sonu itibarı ile ülke nüfusu 5,09 milyondur. Bağımsızlık sonrasında çok sayıda Alman ve Rus ülkeden göç etmiştir. Ülkedeki siyasal gelişmeler, ekonomideki kötüye gidiş ve Kırgız olmayan kişilere sağlanan sınırlı olanaklar göçe sebep olmuştur yılı itibarı ile ülke dışına çıkan Alman ve Rus sayısının olduğu tahmin edilmektedir yılından sonra ülke siyasetinde yaşanan olumlu gelişmelerin göçün azalmasına sebep olmasına rağmen özellikle etnik Ruslar ekonomik koşullar ve güvenlik kaygıları nedeniyle ülkeyi terk etmeye devam etmektedir. Nüfusun yaklaşık 2/3 si kırsal kesimde yaşamakta olup, büyük çoğunluğu kentlerde yaşayan Rusların ülkeden göç etmesi nedeniyle bu oran değişmektedir. Nüfusun %34,4 ü 0 14 yaş arasında, %59,4 ü yaş arasında olup % 6,2 si ise 65 yaş ve üzeridir. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

2 Ulaşım ve Haberleşme Kırgızistan Çin, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan ile komşudur yılı itibarı ile karayollarının uzunluğu km. dir. Karayolları ağı özellikle Bişkek ve Oş kentlerini birbirine bağlayan kuzey güney otoyolunda gelişmektedir. Oş kentinden Çin sınırına kadar uzanan bir karayolu yapım çalışması devam etmektedir. Bu projenin finansmanının büyük bölümü Asya Kalkınma Bankasından sağlanmıştır yılı Mayıs ayında Çin in Sincan bölgesi ve Kırgızistan ı birbirine bağlayacak olan yeni bir yol yapım projesi iki ülke hükümetleri tarafından ilan edilmiştir. Demiryollarının uzunluğu yaklaşık 370 km olup, demiryolları hizmetlerindeki gelişmeler 1999 yılında devlet desteğinin kesilmesi nedeniyle durmuştur. Ancak ülkenin komşu ülkelerin demiryolu sistemlerine bağımlılığını sona erdirmek, ülkenin kuzey ve güney bölgelerini birbirine bağlamak ve ülkeyi alternatif bir ulaşım koridoru yapmak üzere demiryolu ulaşımını genişletmek hususunda bir ulusal plan bulunmaktadır. Bu plan, ülkeyi trans Asya demiryolu trafiğinde alternatif bir koridor haline getirmeyi hedeflemektedir. Bişkek, Oş ve Celalabad arasındaki yolcu taşımacılığının gelişmesi için Dünya Bankası finansal destek sağlamıştır yılı Haziran ayında ilan edilen ve Kazakistan ve Kırgızistan arasındaki yolcu taşımacılığını büyük ölçüde kolaylaştıracak olan projenin 2008 de sona ermesi beklenmektedir. Ülke içi uçuşlar devlet tarafından önemli ölçüde sübvanse edilmekte olup, belli başlı şehirler arasında yapılmaktadır. Bişkek havaalanının modernizasyonu çalışmalarında başta Japon yatırımcılar olmak üzere yabancı yatırımcılar ağırlıklı rol oynamaktadır. Telekomünikasyon altyapısı Avrupa Kalkınma ve Yatırım Bankası EBRD ve Dünya Bankası desteğinde yeniden kurulmaktadır yılı itibarı ile 100 kişi başına 7,7 telefon hattı düşmektedir. Telefon hatları büyük ölçüde başkent Bişkek te yoğunlaşmıştır. Batıda bu oran ortalama olarak 100 kişi başına 50 hattır. Kişi başına düşen telefon hattı sayısı Özbekistan da olduğundan fazla olmakla birlikte, Kazakistan da olduğundan azdır. Ülkede iki mobil telefon operatörü bulunmaktadır. Mobil telefon abonelerinin sayısı halen düşük düzeyde olup, 2002 başı itibarı ile olarak kaydedilmiştir. Telekom sisteminin modernleştirilmesi internet kullanımını yaygınlaştırmıştır yılı sonunda kullanıcı sayısı yalnızca iken, 2002 yılı nisan ayı itibarı ile e ulaşmıştır. Ülkede 10 adet internet sağlayıcısı bulunmaktadır yılı mart ayında onaylanan ulusal bilgi ve iletişim teknolojileri stratejisi uyarınca devlet, internet kullanımını daha da yaygınlaştırmayı ve e ticaretin geliştirilmesi gibi daha ileri alanlara da genişletmeyi hedeflemektedir. Sözkonusu strateji bilgi teknolojileri sektörünün GSYİH daki payını 2010 itibarı ile %5 e yükseltmeyi amaçlamaktadır. Genel Ekonomik Durum Kırgızistan ekonomisinin hizmetler sektöründen sonra ikinci önemli sektörü olan tarım, GSYİH ya yaklaşık %35 oranında katkıda bulunmaktadır. Ülkenin denizden oldukça yüksek seviyelerdeki stepleri hayvancılık için çok elverişlidir. Daha alçak vadilerde ise hububat üretimi yapılmaktadır. Sanayi sektörü GSYİH nın yaklaşık %22,3 ünü oluşturmaktadır. İmalat sanayi daha çok Bişkek kenti ve Oş bölgesinde yoğunlaşmıştır. Dağlık bölgelerde ise önemli altın ve antimon cevherleri bulunmaktadır. Hizmet sektörü GSYİH içinde %40,6 paya sahiptir yılında bağımsızlık ilanının ardından ülkenin başlıca gündemini Sovyetler Birliği nin dağılmasını izleyen hızlı küçülme sürecini durdurmak ve fiyatların serbestleştirilmesi neticesinde oluşan yüksek enflasyon düzeyini dizginlemek oluşturmuştur. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

3 Sektörler İtibarı ile GSYİH (2004, %) Tarım 36,6 Madencilik, sanayi 17,5 İnşaat 3,3 Taşımacılık ve iletişim 7,1 Ticaret 20,1 Diğer 15,4 Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kyrgyz Republic Country Profile 2005 Bağımsızlığı izleyen dönemde ülkenin GSYİH sı yarı yarıya düşmüştür yılında tarım sektöründeki gelişmeler ve Kumtor altın madeninin inşaası neticesinde reel GSYİH büyüme hızı artış göstermiştir ve 1998 yıllarında Kumtor un faaliyete geçmesiyle birlikte büyüme hızı artış göstermeye başlamış ancak Rusya krizi ile birlikte yeniden düşmüştür döneminde tarım sektöründeki büyüme ve Kumtor altın madeni üretimindeki artış neticesinde GSYİH artış hızı yeniden yükselmiş ve yıllık ortalama %4,6 olarak gerçekleşmiştir. Ancak ekonominin büyük ölçüde Kumtor altın madeni üretimine dayanması yüzünden 2002 yılında ülke ekonomisi olumsuz yönde etkilenmiştir yılında madende meydana gelen bir kaza neticesinde üretim durmuş ve ülkenin GSYİH sı %0,5 oranında daralmıştır. GSYİH nın büyük ölçüde tarım sektörüne bağımlı olması ülke ekonomisinin hava koşullarına bağlı olarak değişiklik göstermesine sebep olmaktadır. Kumtor altın madeninin 1997 yılında faaliyete geçmesi ile tarım sektörüne bağımlılık azalmıştır. Tekstil ve giyim sanayi sektörleri ve altın sanayi sektörleri dışında diğer sanayi sektörlerinde kayda değer bir gelişme yoktur yılı itibariyle hanehalklarının %70 i yoksulluk sınırı altında yaşamaktadır. Sumun zayıflaması ve 1998 yılı ortalarından itibaren enflasyonun yükselmesi pek çok kişinin gelir seviyesinin yoksulluk sınırının altına düşmesine neden olmuştur. Sıkı para politikaları neticesinde 1993 yılında %700, 1994 yılında %200 düzeyinde gerçekleşen enflasyon 1998 yılında yaklaşık %10 olmuştur. Ancak 1998 yılı ağustos ayında Rusya Federasyonu nda yaşanan finansal kriz fiyatlarda ani bir yükselişe neden olmuştur. Bu sebeple yıllık enflasyon oranı 1999 yılı ekim ayında %50 ye çıkmış, ancak 2000 yılında %18,7 ye düşmüştür ve 2002 yıllarında enflasyon oranları sırası ile %6,9 ve %2,0 olmuştur. Kırgızistan Merkez Bankası nın uygulamaya devam ettiği sıkı para politikaları ve Sum un ABD Doları karşısında bir miktar değer kazanması ile birlikte 2002 yılında enflasyon oranı bağımsızlıktan beri en düşük seviyesine ulaşarak %2,3 olmuştur. Ancak enflasyon oranı 2003 yılında yeniden artış göstermeye başlamıştır yılında yıllık %3,5 seviyesine yükselen enflasyon, 2004 yılında %4.1 seviyesine gelmiştir. SEKTÖRLER Tarım Tarım sektörü hem GSYİH ya yaptığı yaklaşık %37 (2004 yılı itibarı ile) oranındaki katkı, hem de imalat sanayi sektöründeki düşüş neticesinde işsiz kalan işgücünü istihdam etmesi nedeni ile ekonomide çok önemli bir role sahiptir. Özel çiftlikler tarımsal üretimin %40 ını gerçekleştirmektedir. Kamu sektörünün tarımsal üretime katkısı %5 tir. Ailelerin kendi özel arazilerinde gerçekleştirdikleri üretim ise toplam tarımsal üretimin geri kalanını oluşturmaktadır. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

4 Hububat üretimi, özellikle buğday üretimi tarımsal üretimin neredeyse yarısını oluşturmaktadır. Saman, süt ürünleri, patates, sebzeler ve şeker pancarı diğer önemli tarım ürünleridir. Yüksek kesimlerde hayvancılık üretimi yapılmaktadır. Toprağın daha iyi kalitede olduğu daha alçak vadilerde ise tahıl üretimi yoğunlaşmıştır. Tahıl üretimi ve özellikle buğday üretimi toplam tarımsal üretimin yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Ülkenin buğday üretiminde kendine yetebilirliğinin sağlanması ve bütçede geniş yer alan ithalat sübvansiyonlarının azaltılması amacıyla bitkisel üretim için daha fazla toprak ayrılmıştır. Ayrıca tarımsal gelirlerdeki düşüş pek çok çiftçinin çiftlik hayvanlarını satmasına neden olmuştur. Yukarıda sayılan bu iki nedenden ötürü son on yılda ülkedeki büyükbaş hayvan sayısında ciddi düşüş meydana gelmiştir döneminde ülke 1,6 milyon ton civarında tahıl hasadı gerçekleştirilmiştir. Bu miktar, 2001 yılında 1,8 milyon tona, 2002 yılında 1,95 milyon tona çıkmıştır yılında ise tahıl hasadı 1,75 ton seviyesine gerilemiştir yılı hasadının 1 milyon tonu buğdaydan oluşmuştur. Dünya fiyatlarının dalgalanmasının da etkisi ile üreticilerin pamuk ve tütün gibi ürünlerden başka tarımsal ürünlere yönelmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, 2005 yılında buğday üretiminde beklenen düşüşe rağmen, yıllık tahıl üretiminin on yıl içinde 2,5 milyon tona yükseleceği tahmin edilmektedir. Saman, süt ve süt ürünleri, patates, sebze ve şeker kamışı tarımsal üretime önemli katkıda bulunan diğer ürünlerdir. SSCB nin dağılması, Kırgızistan ı önemli ölçüde gübre ve tarımsal makina yedek parçaları yokluğuyla karşı karşıya bırakmıştır. Bu sebeple bağımsızlık sonrası dönemin ilk yıllarında tarımsal gelirlerde ani düşüşler olmuştur. Bağımsızlık döneminde gübre, petrol ve yedek parça gibi üretim girdileri Sovyet dönemine göre önemli miktarda pahalanmıştır. Finansal kaynakların yetersizliği nedeniyle yeni tarımsal teknolojiye yeterli yatırım yapılamamıştır. Bu sebeple tarımsal gelirler bağımsızlık öncesi dönemdeki seviyelerine yükselememiştir. Ayrıca tarımsal üretim verimliliğini artırmak ve girdi tahsisi için gerekli pazar yapısını oluşturmak üzere daha fazla reforma ihtiyaç bulunmaktadır. Madencilik SSCB döneminde madencilik sektörüne altın, kömür, uranyum ve antimon üretimi hakim olmuştur. Bu dönemde ülkenin tüm madencilik işlemlerini Kırgızaltın isimli devlet şirketi yürütmüştür. Kırgızaltın hala ülkedeki tüm madencilik faaliyetlerini kontrol etmektedir. Uranyum üretimi bağımsızlık sonrası dönemde durmuştur. Dünyanın en büyük antimon üreticisi olan Çin in 1998 yılında dünya piyasalarına büyük miktarlarda antimon sürmesi ve neticesinde fiyatlardaki düşüşün devam etmesi Kırgızistan ın antimon üretimini olumsuz yönde etkilemiştir. Kömür üretiminde de bağımsızlık öncesi döneme göre önemli miktarda düşüş mevcuttur. Kırgızistan ayrıca civa, kalay, uranyum, oksit ve polimetalik cevher kaynaklarına da sahiptir. Kırgız hükümeti ülkenin enerji ithalatına bağımlılığını azaltmak ve ilave ihraç gelirleri yaratmak için kötü durumda olan kömür sanayiini geliştirmek amacında olduğunu açıklamıştır. Ancak, altın madenciliği dışındaki diğer pek çok madencilik faaliyetinde olduğu gibi kömür madenciliğinin başlıca sorunu Sovyet dönemi makineleri yedek parçalarının bulunamaması ve yeni yatırımların olmamasıdır. Çok az miktardaki petrol ve gaz kaynakları ülke tüketimini karşılamakta yetersizdir. Ülkede ticari öneme sahip 30 dan fazla altın madeni bulunmaktadır. Tien Şan dağlarındaki Kumtor altın madeninin faaliyete geçmesi ile birlikte altının ekonomideki rolü artmıştır. Altın İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

5 madenciliği GSYİH nın %7 sini oluşturmaktadır. Kumtor daki 560 tonluk rezervin dünyadaki en büyük 8 rezervden biri olduğu düşünülmektedir. Kırgız hükümetinin Kumtor un mülkiyetinin 2/3 sini elinde bulundurmasına rağmen, maden Kanada şirketi CAMECO nun bir şubesi olan Kumtor Operating Company isimli işletme tarafından çalıştırılmaktadır yılında Kumtor altın madeni, ülkenin 18,1 ton olan toplam altın üretiminin 16,5 tonunu gerçekleştirmiştir. Ülkenin toplam altın üretimi düşüş göstermektedir yılında 24,7 ton üretim, 2002 de 18,1 tona düşmüştür. Üretimdeki düşüş eğilimi 2003 te de devam etmiş olup, ilk beş ayda bir önceki yıla göre %12 olmuştur. Jerui ve Taldy Bulak rezervlerinin de içinde bulunduğu yeni altın madenlerinin oluşturulması süreci yavaş ilerlemektedir. Jerui ve Taldy Bulak rezervlerinin yaklaşık 75 ton altın bulundurduğu tahmin edilmektedir. İngiliz Oxus Madenciliğin sahibi olduğu Norox Madencilik Şirketi, Jerui madeninde bir fizibilite çalışması yapmıştır. Norox, Jerui rezervlerinin geliştirilmesi yetkisine sahip olan Talas Altın Madeni Şirketinin 2/3 sine sahiptir; ancak firma 2002 yılında fizibilite çalışmasını zamanında teslim edememesi nedeni ile lisansını geçici olarak kaybetmiştir. Firma, sözkonusu gecikmenin dünya altın fiyatlarının düşük düzeyde seyretmesinden kaynaklandığını ileri sürmektedir. Lisansın geri alınması hususunda görüşmeler yürütülmekle birlikte, ülkenin elverişsiz vergi ortamı nedeni ile maden arsasının geliştirilmesi ertelenmiş bulunmaktadır. Sanayi Sanayi sektörünün GSYİH içindeki payı bağımsızlık döneminde %38 iken, bağımsızlık sonrası dönemde %17 nin altına düşmüştür. Bağımsızlık sonrasında sanayi üretiminde gözlenen düşüş, diğer BDT ülkelerine kıyasla aşırı olmuştur. Kumtor altın madenindeki faaliyetler neticesinde ekonomide meydana gelen düzelmeye rağmen sanayi sektörünün GSYİH ya katkısı hala düşük düzeydedir. Bağımsızlıktan bu yana Kumtor un üretimi haricindeki sanayi üretimi, %70 oranında düşüş göstermiştir. Sanayi üretimindeki düşüşün başlıca nedeni eski Sovyet pazarlarının kaybedilmesi ve girdi maliyetlerinin artmasıdır. Sanayi üretimi son zamanlarda düzelme işaretleri vermeye başlamıştır. Sanayi sektöründe yaşanan üretim daralmasının başlıca sebebi düşük düzeydeki yatırımlar ve yeniden yapılandırma eksikliğidir. Toplam sanayi üretiminin %10 15 ini oluşturan gıda üretimi 2004 yılında toplam sanayi üretiminin %13 ünü oluşturmuştur. Toplam üretimde önemli paya sahip olan diğer bir sektör olan elektrik üretimi de düşen ihracat talebi ve hidroelektrik santrallerindeki düşük su seviyesi nedeni ile daralmıştır. Sovyet döneminde makine üretimi sektörü tarımsal ekipman üretimine yönelmiştir. Hükümetin tarımsal makine üretiminin tarımsal gelirlerin artışı açısından öneminin farkında olmasına rağmen sanayi politikaları hafif sanayiye özellikle de ülkenin yün, pamuk ve ipek üretiminde sahip olduğu avantajı da değerlendirmek üzere giyim ve tekstil sektörlerine kaydırılmıştır. Bu çerçevede tekstil ve giyim sanayilerinde olumlu gelişmeler olmuş ancak kayda değer bir büyüme sağlanmamıştır yılında ise giyim ve tekstil sektöründe üretim azalmıştır. Ülkedeki en büyük işletmeler tekstil sektöründe faaliyet göstermektedir. Bu işletmelerin büyük çoğunluğu pamuk işleme fabrikalarından oluşmaktadır. Pamuk işleme fabrikalarının tamamı yabancı sermaye iştiraklidir. Ülkede yetişen pamuk miktarı tondan fazla olup, sözkonusu fabrikaların elyaf işleme kapasitesi tondur. 70 den fazla işletme kumaş ve pamuk yün iplik, ham pamuk lifleri, ipek kumaş, halı, örme giyim eşyası üretiminde bulunmaktadır. 70 den fazla işletme ise giyim sanayi üretiminde bulunmaktadır. Paltolar, ceketler, yağmurluklar, askeri üniformalar, şapkalar vb. giyim sanayinde üretilen başlıca ürünlerdir. Deri mamulleri üretimi hafif sanayinin %3,4 ünü oluşturmaktadır. Deri İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

6 işleme sanayinde 5 işletme faaliyet göstermektedir. Sert deri ve bavul, çanta, kemer, hediyelik eşya gibi deri eşyalar, büyükbaş hayvan derisi, deri giyim ve ayakkabı ülkede üretilen başlıca deri ürünleridir. İnşaat döneminde inşaat sektörünün GSYİH içindeki payı %4 ün altında olmuştur lı yıllarda Kumtor altın madeninin inşaası, sektörde büyümeye neden olmuştur. Bu yıllarda inşaat sektörü GSYİH ya %6 oranında katkıda bulunmuştur yılında madenin inşaatının tamamlanmasından sonra da 1998 yılındaki finansal krizden kaynaklanan geçici duraksama haricinde sektörde büyüme kaydedilmiştir ve 2002 de sektörde büyüme hızı sırası ile %16 ve %8 olmuştur. Sektördeki büyüme altyapı projelerinden, kuzey güney yolunun inşaasından ve Oş Kaşgar karayolunun yeniden inşaasından kaynaklanmaktadır yılında inşaat sektöründe üretim %3.5 oranında artış gösterip 192 milyon $ seviyesine gelmiştir yılının ilk 4 ayında ise bu sektördeki üretim yıllık %14 oranında artış göstermiştir. Son yıllarda konut inşaatı sektöründe kamu tarafından finanse edilen projeler de gerçekleştirilmiştir yılında konut inşaatı sektörünün özel sektöre devredilmesi ile kamu, iskan bakımı sorumluluğundan kurtulmuştur. Ancak bu durum, mevcut konutların bakımsızlık sorunu ile karşı karşıya kalması sonucunu doğurmuştur. Finansal Hizmetler Bağımsızlık sonrası dönemde, ülkenin bankacılık sektörü Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Bankası (National Bank of Kyrgyz Republic NBK) isimli Merkez Bankası ve 20 adet ticari banka ile yeniden yapılandırılmıştır. Bütçe içinde büyük bir maliyet unsuru olmasına rağmen hükümet tarafından iki aşamalı bir finansal reform uygulamaya konulmuştur yıllarında bankacılık otoriteleri yeni uygulamaya konulan asgari sermaye gerekliliğini yerine getiremeyen küçük ve rekabet edebilirliği zayıf olan bankaları kapatma kararı almıştır yıllarında bankacılık sektörünün denetimi sıkılaştırılmış ve güçlendirilmiş olup, yeni sistem ödeme güçlüğü çeken bankaların sektörden çekilmesine neden olmuştur. Uluslararası Para Fonu IMF e göre bankacılık sisteminin yeniden yapılandırılma süreci henüz tamamlanmamış olup bu süreç ancak bankaların yatırım finansmanında da merkezi rol oynayabildikleri zaman tamamlanabilecektir. Ancak 2001 yılında sektörün istikrara kavuşması amacı ile bazı borçlu bankaların kapatılmasına rağmen bankacılık sektörü yatırım finansmanında merkezi rol oynamaktan hala uzaktır. Sermaye miktarının artırılması, tasarrufların bankalara çekilmesi, uzmanlaşmanın geliştirilmesi ve sektörü düzenleyen kanuni çerçevenin güçlendirilmesi için önemli ilerlemelere ihtiyaç duyulmaktadır bankaların sermaye miktarı %15 artarak 38,4 milyon $ a ve aktif büyüklüğünün %56 artarak 7,8 milyar Sum a ulaşması ile birlikte sektör istikrara ulaşmıştır. Son altı yılda uluslararası para piyasası faaliyetlerinde de önemli ölçüde büyüme gerçekleşmiştir. Bankalararası para piyasası da yıllarında 10 kat büyümüştür yılında ülkenin Menkul Kıymetler Borsası kurulmuştur. Ancak finansal kaynakların tahsisinde küçük bir rol oynamaktadır. Bankacılık kanunları yabancı bankalar ve Kırgız bankaları arasında ayırım gözetmemektedir. Ülkede 18 ticari banka, 149 şube ile faaliyet göstermektedir. Demirbank, Bank of Asia ve Pakistan Milli Bankası Kırgız Cumhuriyetinde kayıtlı yabancı bankalardır. Bazı bankalar ise önemli miktarda yabancı ortaklık ile faaliyet göstermektedir. Bu bankalar, İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

7 Asia Universal Bank (%70 yabancı sermayeli), Reidan Bank (%30 yabancı sermayeli) ve Aman Bank (%30 yabancı sermayeli) gibi bankaları içermektedir. Kırgız Yatırım ve Kredi Bankası (The Kyrgyz Credit and Investment Bank KICB) 2001 yılı ortalarında faaliyette bulunmaya başlamıştır. Sözkonusu banka ticari kredi sağlaması, batı tarzı bankacılık uygulamalarını yerleştirme, bankacılık sistemine yeni bankaların girmesini sağlama gibi hedeflerin gerçekleştirilmesi amacı ile kurulmuştur. Bankanın en önemli hissedarı Ağa Han Fonu dur. Ağa Han Fonu, bankada %30 hisseye sahiptir. Diğer hissedarlar ise her biri %20 paya sahip olan IFC, EBRD ve Alman Kalkınma ve Yeniden Yapılandırma Bankası ve %10 paya sahip olan Kırgız Hükümetidir yılları arasında İnsan Bank, Akıl Invest Bank, Bişkek Bank, Maksat Bank, Kramds Bank, Mercury Bank ve Kurtuluş Bank iflas etmiş ve işlemlerini askıya almıştır. Kramds Bank Merkez Bankası nın özel yönetimi altına alınmış olup, Bankanın incelemesi altındadır. İflas eden diğer bankalar ise kapatılmıştır. Hizmetler 1998 yılından bu yana finansal hizmetlerin de dahil olduğu hizmet sektörünün GSYİH ya katkısı tarım sektöründen fazla olmaktadır. Sektörün GSYİH ya katkısı 2002 yılında %40 iken, 2004 yılında %42 olmuştur. Hükümetin liberalizasyon politikası çok sayıda aile işletmesinin neredeyse tamamının ticaret ve catering sektöründe faaliyet göstermeye başlamasını sağlamıştır. Diğer BDT ülkelerinde olduğu gibi turizm altyapısının yeterli miktarda yabancı yatırım çekememesi, sektörün büyümesi önündeki en önemli engel olarak ortaya çıkmaktadır. Bişkek teki ilk beş yıldızlı otel 2001 yılında açılmıştır. Ekonomide Liberalizasyon Çalışmaları Ve Özelleştirme Ülkede uygulanan ekonomik reform programına pek çok kesimden muhalefet bulunmasına rağmen Kırgızistan Cumhuriyeti nin uyguladığı ekonomik reform programı diğer Merkezi Asya Cumhuriyetleri ne göre önemli ölçüde gelişme göstermiştir. Bağımsızlığı izleyen yıllarda ekonomik reform niteliğinde bir dizi karar alınmıştır. Ülke, 1998 yılı ekim ayında DTÖ ye üye olmuştur yılında Sum, yeni para birimi olarak kabul edilmiştir. IMF ile 1994 yılında imzalanan yeniden yapılanma programı çerçevesinde bütçe ve enflasyon hedefleri belirlenmiş olup, fiyat serbestisinin sağlanması ve sübvansiyonların kaldırılması kararlaştırılmıştır. Toprak mülkiyeti yabancılar için sözkonusu değildir yılı ekim ayında yapılan referandum öncesinde Kırgız vatandaşları için de arsa satın alma hakkı bulunmamakta iken, sözkonusu referandum sonrasında Kırgız vatandaşlarına bu hak tanınmıştır. Öte yandan, yabancı kişilerin toprak, bina, konut ya da fabrika kiralaması üzerinde yasak ya da kısıtlama bulunmamaktadır yılında orta ölçekli işletmelerin özelleştirilmesi programı başlamış ancak özelleştirme 1997 yılında yolsuzluk suçlamaları nedeniyle yarım kalmıştır. Orta ölçekli firmaların %60 ının özelleştirmesi tamamlanabilmiştir yılında hükümet özelleştirme programının üçüncü ve son aşamasını başlatmıştır yılında ikinci aşamanın askıya alınmasından sonra başlatılan üçüncü aşama, yavaş ilerlemekte olup tamamlanma aşamasından henüz oldukça uzaktadır. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

8 2002 yılında hükümetin, 41 işletmenin satışını açıklamasına rağmen, stratejik olarak değerlendirilen işletmeler hala devlet elindedir. Özelleştirmesi tamamlanan 41 işletmenin devlete sağladığı gelir yaklaşık 1,3 milyon ABD dolarıdır yılı kasım ayında hükümet dört stratejik işletmenin özelleştirilmesini onaylamıştır.sözkonusu işletmeler Kırgıztelekom, Kırgız Air, Kırgız Gaz ve Kırgız Enerji şirketine bağlı dört dağıtım şirketidir. Bu şirketlerin satılamaması ve neticede özelleştirme programının gecikmesi özelleştirme karşıtlarının faaliyetlerinden ve dış yatırımcıların ilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Sektörler İtibarı ile Özelleştirilen İşletme Sayısı Toplam İmalat Sanayi Hafif Sanayi Gıda Sanayi Makine ve Metal İşleme 1 2 İnşaat Malzemeleri 2 2 Diğer Tarım İnşaat Ulaştırma Toplumsal Hizmetler Ticaret ve Catering Araç Gereçler Kamu Hizmeti Sağlık, Spor ve Sosya Güvenlik Eğitim Kültür ve Sanat Bilim ve Bilimsel Araştırma Diğer Kaynak: Kırgız Ulusal İstatistik Komitesi Özelleştirme Şekli İtibarı ile Özelleştirilen İşletme Sayısı Toplam Anonim Şirkete Dönüştürülmüş İşletme Satılmak Üzere Kiralanan İşletme Ticari Rekabet Yolu ile Satış Ortak Yatırım Şirketine Dönüştürme Çalışanlara ya da şahıslara satışlar Açık Artırma ile Satışlar Kaynak: Kırgız Ulusal İstatistik Komitesi İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

9 YABANCI YATIRIMLAR Kırgızistan hükümetinin yabancı yatırımlar konusundaki hedefi ülkeyi merkezi Asya ülkeleri içinde yatırımlar yönünden cazibe merkezi haline getirmektir. Ülkenin yatırım ortamını geliştirmek üzere ekonomik, yapısal ve kanuni reformları içeren bir program uygulamaya konmuştur. Ancak Kırgızistan ın son on yıl süresince ülkeye çektiği doğrudan yabancı yatırımlar, ürün bakımından çeşitli olmayan ihracat ürün profilini ve ekonomisinin altın satışlarına yüksek düzeydeki bağımlılığını yansıtmaktadır. Ülkenin toplam doğrudan yabancı yatırım stoğunun büyük çoğunluğu 1990 lı yılların ortalarından itibaren Kumtor altın madeninin geliştirilmesi amacı ile ülkeye giren yabancı yatırımlardan oluşmaktadır. Diğer sektörler yabancı yatırımlarda önemli artış kaydedememiştir lı yılların ikinci yarısında ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımların neredeyse tamamı altın sektörüne olmuştur. Kumtor daki inşaatın 1999 yılında sona ermesinden bu yana ülkeye çok sınırlı miktarda doğrudan yabancı yatırım girişi olmuştur li yıllarda Rusya ülkedeki varlığını büyüten birkaç ülkeden biri olmuştur. Kırgızistan Başbakanının yaptığı bir açıklamaya göre Rusya, 2002 yılı sonlarından bu yana ülkede iki adet büyük üretim tesisi satın almış olup, aluminyum ve kalay üretimi alanında da yatırım olanaklarını araştırmaktadır yılı Eylül ayı tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ülkenin Yabancı Yatırımlar ve Ekonomik Kalkınma Komitesi kurulmuş olup bu çerçevede yapılan uygulamalar ile yabancı yatırım mevzuatının kolaylaştırılması ve geliştirilmesi amaçlanmıştır. Yabancı yatırımlar Kırgız Yabancı Yatırım Kanunu altında düzenlenmektedir. Ekonominin tüm sektörleri yabancı yatırımlara açıktır. Ayrıca %100 yabancı sermayeli yatırımlara da tüm sektörlerde izin verilmektedir. Başka bir deyişle Kırgız ekonomisinde hiçbir sektör yabancı yatırımlara kapalı olmayıp, yatırımların mutlaka bir Kırgız partnerle ortak yatırıma gitmek suretiyle yapılması gerekmemektedir. Yabancı Yatırım Kanunu, yabancı yatırımcılara önemli haklar ve öncelikler tanımaktadır. Buna göre yabancı yatırımcılar ulusal yatırımcılarla aynı hak ve prosedürlere tabidir. Kırgız Yabancı Yatırım Kanunu yatırımcıların sermaye, hisse ve karlarını ülke dışına çıkarmalarını herhangi bir şekilde engellememektedir. Gelirlerin dövize dönüştürülmesi üzerinde de herhangi bir engel bulunmamaktadır.yatırımcıların gelirlerini döviz cinsinden elde etmeleri serbest olup, Sum a dönüştürme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Kırgızistan DTÖ ye üye olan tek merkezi Asya ülkesidir yılında değiştirilen Yabancı Yatırım Kanunu altındaki bazı hükümler DTÖ nün sübvansiyonlar ve telafi edici vergiler ile ilgili TRIMs Anlaşması hükümlerine uygun şekilde değiştirilmiştir. Yabancı Yatırım Kanunu BDT ülkeleri için geliştirilen OECD modeli Yabancı Yatırım Kanununa dayanmakta olup ülkenin yabancı yatırım mevzuatını halihazırdaki uluslararası yatırım koruma uygulamalarına uyumlu hale getirmektedir. Özel şirketler karları üzerinden göreceli olarak düşük bir oran olan %30 oranında vergi ödemektedir. Bu uygulamalar çerçevesinde şirketler faaliyete geçtikleri ilk yılda vergilerden korunmaktadır. Ayrıca kurulacak fabrika ve üretim için gerekli malzeme ve ekipmanlar KDV den muaf bulunmaktadır. İhraç kaydıyla üretilecek ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin temininde ödenen KDV nin iadesi mümkündür. Ülkede politik istikrarın sağlanmış olması; liberal ticaret rejimi; ekonomik reform programının başarı ile uygulanmaya devam etmesi; ülkede önemli doğal kaynakların bulunması; eğitimli ve düşük maliyetli insan kaynağı, düşük üretim maliyetleri Kırgızistan a yatırımı cazip hale getirmektedir. Ülkede çok sayıda çok uluslu finansal örgütlerin İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

10 bulunması yabancı yatırımcılara finansman kolaylıkları sağlamaktadır. Ayrıca ülkenin Afganistan yardımı sayesinde ABD ile gelişen ilişkileri de yabancı yatırımlara olumlu etkide bulunmuştur. DTÖ ye üye olması Kırgızistan ın ticaret rejimini liberalleştirmesini sağlamış ve ticareti artırıcı etki doğurmuştur. Öte yandan işletmeler üzerindeki önemli vergi yükü, yüksek düzeydeki bürokrasi, ülke ekonomisinin ithalata bağımlı olması Kırgızistan ın yabancı yatırımcıları ülkeye çekmesinde olumsuz etki yaratmaktadır. Ülkeye giren yabancı yatırımların toplamı 2004 yılı sonu itibarı ile 677 milyon ABD Dolarına ulaşmıştır. Yabancı yatırımların %55 i Bişkek te, %28,5 i Oş bölgesinde, %10 u Celalabad da ve %1 i Issık Kul bölgesinde yoğunlaşmıştır. Kırgızistan İstatistik Komitesi rakamlarına göre 2002 yılında ülkeler itibarı ile doğrudan yabancı yatırımlar şöyledir: Kanada, 25.7 milyon $; ABD, 39.1 milyon $; Türkiye 30 milyon $; Almanya 31.4 milyon $; Kore USD 11,7 milyon $; Çin 10 milyon $. DIŞ TİCARET Dış Ticaret Göstergeleri (milyon $) Yıllar * İhracat İthalat Hacim Denge Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kyrgyz Republic Country Profile February 2006 *:Tahmini Kırgızistan ın dış ticaret gelirleri 1990 lı yılların ortalarından beri düşüş göstermektedir yılı dış ticaret verileri ile karşılaştırıldığında ihracat gelirleri %20, ithalat harcamaları %17 oranında düşmüş durumdadır. İthalattaki düşüşün sebebi; Kumtor madeninin inşaasının sona ermesine bağlı olarak makina ekipman ithalatındaki azalma (Madenin inşaatı yıllarında makina ve ekipman ithalatı harcamalarının iki katına çıkmasına neden olmuştur.) ve 1998 yılında yaşanan bölgesel ekonomik kriz ve aynı yıl ülke parasının devalüasyonu nedeni ile ithalat eğiliminin düşmesidir. İthalattaki düşüş trendinin 2002 yılında sona erdiği gözlenmektedir yılında ise ithalat harcamaları 1988 yılındaki harcama düzeyin üzerine çıkmıştır yılında gerçekleşen ithalat harcamalarındaki bu hızlı artış, enerji fiyatlarındaki artışa yorulabilir yılında yaşanan bölgesel ekonomik kriz ve Sum un devalüe edilmesi ülkenin altın dışı sanayi ihracatının düzelmesi için kritik öneme sahip makina ekipman, inşaat malzemeleri, metaller ve yakıtlar gibi ürünlerin satın alımını olumsuz yönde etkilemiştir. Kırgızistan Cumhuriyeti Sovyet dönemi ticaret politikalarını liberalize etme yönündeki çabaları ile Orta Asya ülkeleri içinde dikkat çekmektedir. Ülke, 1998 yılında Dünya Ticaret Örgütü ne üye olan ilk BDT ülkesi olmuştur. Ancak ülkenin ihraç mallarını çeşitlendirme çalışmaları, ticari ortaklarını çeşitlendirme çalışmaları kadar kolay olmamaktadır. BDT ülkelerinden ithalatın toplam ithalat içindeki payı kısmen düşmüş bulunmaktadır. BDT ülkelerinin toplam ithalattaki payı yıllarında ortalama olarak %60 düzeyinde iken, döneminde ortalama %52 olmuştur yılında yakıt fiyatlarındaki artış ile BDT ülkelerinden yapılan ithalatın toplam ithalat maliyetine oranı %60 seviyesine yükselmiştir. Ülkenin ithalatındaki daralma Rusya dan ithalatını çok az etkilemiştir yılında Rusya nın ülkenin toplam ithalatındaki payı %30 olmuştur. Kazakistan ve Özbekistan da ülkenin ithalatında önemli tedarikçi ülkelerdir. Kazakistan dan yapılan İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

11 ithalatın toplam ithalata oranı 2000 ve 2004 yılları arasında %10 dan %22 ye çıkmıştır. Bu artış, Kırgızistan ın Kazakistan a uyguladığı gümrük vergisinde azalmaya gitmesi ile ortaya çıkmıştır. Kırgızistan ın Özbekistan dan yaptığı ithalatta ise hızlı bir düşüş gözlemlenmektedir yılında Özbekistan dan yapılan ithalatın toplam ithalata oranı %10 iken bu oran 2004 yılında %5.5 e gerilemiştir. Kırgızistan Cumhuriyeti 2004 yılında 733 milyon $ ihracat, 933 milyon $ ithalat gerçekleştirmiştir yılının ilk yarısında ihracatta bir önceki yıla göre gözlenen artış, geleneksel BDT pazarlarına olan ihracattaki %14 oranındaki artış sayesinde gerçekleşmiştir. Rusya ya satılan pamuk ipliği sayesinde tekstil ve dokuma Kırgız ihracatının önemli kalemlerinden biridir yılının ilk yarısında pamuk ipliği ihracatı miktar olarak iki katından fazla artış göstermiştir. Fakat fiyatların düşük olması bu ihracattan elde edilen kazancın %10 dan daha az bir artış göstermesine neden olmuştur. Cam sektöründe de benzer bir durum gözlenmiştir. Cam ihracatında miktar olarak %60 dan fazla bir artış olurken, bu ihracattan elde edilen gelir yarı yarıya artmıştır. Almanların yatırımı ile cam sektörü Kırgızistan da önemli bir sektör haline gelmiştir. Cam ihracatının yaklaşık üçte ikisi Rusya ve Kazakistan a yapılmaktadır. Dış Ticarette Başlıca Ortaklar (2004) İhracat % İthalat % Birleşik Arap Emirlikleri 26,3 Rusya Federasyonu 31,2 Rusya Federasyonu 19,2 Kazakistan 21,6 İsviçre 14,2 Çin 8,5 Kazakistan 12,1 Özbekistan 5,5 Kanada 5,9 ABD 4,7 Çin 5,5 Almanya 0,4 Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kyrgyz Republic Country Report yılında Kumtor altın madeninin faaliyete başlaması ile birlikte ülke ihraç pazarlarını çeşitlendirmeye başlamıştır. Ülkenin ihracatının çok önemli bir kısmı altına dayanmaktadır. Kumtor un üretime geçmesi ile birlikte döneminde altın ihracatının yaklaşık %15 olan payı, döneminde %40 50 ye yükselmiştir. Altın ihracatının yöneldiği başlıca pazarlar batılı pazarlar olup, bu nedenle BDT ülkelerinin toplam ihracattaki payı da giderek düşüş göstermektedir. BDT ülkelerinin Kırgızistan ın toplam ihracatındaki payı 1990 lı yılların ortalarında ortalama %70 lerde iken, döneminde ortalama %35 e düşmüştür yılında Almanya nın ihracattaki payı %3 ten %37 ye yükselmiş, böylece ülke, en önemli ihraç pazarı olmuştur. Ancak Almanya ya ihracatın neredeyse tamamının altından oluşması nedeni ile Kumtor un üretiminde meydana gelen düşüş, ülkeye ihracatı önemli miktarda azaltmıştır. Sonuç olarak Almanya nın ihracattaki payı 2001 yılında %20 iken, 2002 de %0,4 e düşmüştür. Kırgızistan ın ihracatta geleneksel pazarları dışındaki pazarlara da ihracatı sağlamasına rağmen, ülkenin BDT dışı pazarlara ihracatının %80 inin altın ihracatından oluşması nedeni ile ihracat gelirlerinin inip çıkmasına neden olmaktadır. Ayrıca, altının ihracat gelirleri içindeki yeri Kırgız ekonomisinin altın fiyatlarında ortaya çıkan dalgalanmalardan kolaylıkla etkilenebilir hale gelmesine neden olmaktadır. Kırgızistan Cumhuriyeti 1998 yılında Dünya Ticaret Örgütü ne (DTÖ) üye olmuş ve örgüte katılan ilk BDT ülkesi sıfatını kazanmıştır. DTÖ ye üyelik ülke ticaretinin seyrini önemli ölçüde etkilemiş olmakla birlikte Kırgızistan üyeliği sebebiyle diğer BDT ülkelerinin eleştirilerine maruz kalmıştır. Cumhurbaşkanı Askar Akayev Kırgızistan ın DTÖ ye üyeliği İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

12 sebebiyle ülke menşeli ürünlere başta Kazakistan olmak üzere diğer BDT ülkeleri tarafından ayrımcılık uygulandığını sıklıkla dile getirmektedir. Bu gibi anlaşmazlıkların ülkenin DTÖ üyeliğinin Kırgızistan Cumhuriyeti nin BDT üyeliğinden kaynaklanan diğer yükümlülükleri ile çatışması nedeniyle yakın gelecekte çözülmesi beklenmemektedir Yılında Dış Ticarette Başlıca Ürünler İthalat % İhracat % Mineral Ürünler 29,0 Değerli ve Yarı Değerli Metaller 40,5 Kimyasallar 12 Mineral Ürünler 13,1 Makine ve Ekipman 11,4 Tekstil 11,1 Gıda, İçecek ve Tütün 8,8 Gıda, İçecek ve Tütün 6,0 Taşıt ve Nakliye Araçları 7,5 Makine ve Ekipman 4,9 Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kyrgyz Republic Country Report yılı sonlarından itibaren ABD nin ülkeye askeri varlığını getirmesi Kırgızistan ın enerji ürünlerine bağımlılığını artırmıştır. Mineral ürünlerin toplam ithalattaki payı bu nedenle yaklaşık 1/3 e ulaşmış olup, ithalatta en önemli paya sahip olan, petrol bakımından zengin Kazakistan ın ülkeye satışlarında da artış olmuştur. Kazakistan dan ithalattaki artışta, gıda alımlarındaki artışın (başta buğday ve şeker olmak üzere) da payı olmakla birlikte enerji ithalatındaki artış başlıca rolü oynamaktadır. Kırgızistan ın yakıt ithalatına yaptığı harcama hızla artmaktadır yılının ilk yarısında petrol ithalatı miktar olarak %3 oranında azalmıştır. Buna karşılık petrol ithalatına yapılan harcama %28 oranında artmıştır. Mineral ürünlerine yapılan toplam harcama ise %17 oranında artış göstermiştir. Bu artışın nedenlerinden biri doğal gaz kontratlarının hemen değiştirilememesidir. Kırgızistan Cumhuriyeti doğal gaz ithalat miktarını %13 azaltarak, doğal gaz harcamalarını 15 milyon dolara çekmeyi başarmıştır. Kırgızistan ın ihracatında önemli yere sahip olan elektrik ihracatı 2002 yılında %50 oranında düşüş göstermiştir. Ülkenin komşuları Kazakistan ve Özbekistan a ihracatının yıllık yaklaşık 1,5 2 milyar kw/saat düzeyinde devam etmesi beklenmektedir. Rusya 2003 yılında Kırgızistan ile 5 yıllık elektrik ithalatı anlaşması yaparak, Kırgız elektriğinin önemli bir alıcısı durumuna geldi. Rusya 2004 yılında 1,8 milyar kw/saat Kırgız elektriği ithal etti, bu rakamın 2005 de 1.1 milyar kw/saat olması bekleniyor. Kırgızistan Cumhuriyeti, çin e ve Kazakistan a da elektrik ihraç etmektedir. Rusya ile ticaretin; Gazprom ile yapılan ve daha fazla miktarda Rus gazının ülkeye ulaşmasına; ülkedeki gaz üretim ve ulaştırmasında Rus payının artmasına yardımcı olacak bir diğer Anlaşma neticesinde daha da genişlemesi beklenmektedir. Ülke, doğal gaz ithalatında sıklıkla yaşadığı kesintilere rağmen Özbekistan a bağımlı olmaya devam etmektedir. Rusya ile yapılan Anlaşmanın bu sorunu ortadan kaldıracağı düşünülmektedir. Rusya ile Kırgızistan arasındaki ticaretin gelişimi iki ülke arasındaki ticaretin Kazakistan üzerinden geçmesi nedeni ile sekteye uğrayabilmektedir. Bölgesel ticaretin geliştirilmesine yönelik resmi taahhütler bulunmasına rağmen, uygulamada Kırgız ticaret ve gümrük yetkilileri Kırgız mallarının transit ticaretine yüksek tarifeler ve diğer tarife dışı engeller koymak sureti ile Kırgızistan ın Rusya ile ticaretine önemli engeller getirmektedir. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

13 Türkiye ile Ticaret Yıllar İtibarı ile Türkiye Kırgızistan Dış Ticareti (1000 $) Yıllar İhracat İthalat Hacim Denge Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı Kırgızistan Cumhuriyeti nin 15 Aralık 1990 tarihinde egemenliğini ilan etmesinin ardından Türkiye ve Kırgızistan arasında iki ülke ticari ve ekonomik ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik olarak 29 Mayıs 1991 tarihinde Ankara da imzalanan ekonomik ve Ticari İşbirliğine Dair Protokol çerçevesinde iki ülke ticareti başlamıştır. Türkiye nin Kırgızistan Cumhuriyeti ne ihracatı yılları arasında artış eğilimi göstermiştir. Ancak bu ülkeye ihracatımızda 1998 yılında Rusya Federasyonu nda yaşanan ekonomik ve finansal krizin olumsuz etkileri sebebiyle 1998 yılından itibaren ciddi daralma gözlenmiştir yılından ihracat yeniden artış eğilimi göstermeye başlamıştır yılında Kırgızistan a ihracatımız bir önceki yıla göre %18,9 oranında artış göstererek 88,8 milyon $ seviyesine ulaşmıştır. Türkiye nin Kırgızistan dan ithalatı 2005 yılında %5,4 oranında artarak 14,1 milyon $ seviyesine ulaşmıştır. İthalatın yaklaşık %61 ini yenilen sebze ve meyveler oluşturmaktadır. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

14 Türkiye nin Kırgızistan a İhracatında Önem Arz Eden Ürünler Türkiye nin 2005 yılında Kırgızistan a ihracatında ağırlıklı olarak inciler, kıymetli taş ve metal mamulleri; halılar; örme giyim eşyası ve aksesuarları; plastik ve plastikten mamul eşyalar; şeker ve şeker mamulleri; elektrikli makine ve cihazlar; örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları; kazanlar, makina ve cihazlar; kakao ve kakao müstahzarları yer tutmaktadır. İhracatta Önem Arz Eden Ürünler (ABD $) GTİP No. ÜRÜN Değişim (%) 71 İnciler, Kıymetli Taş ve Metal Mamulleri, Madeni Paralar ,5 57 Halılar ve Diğer Dokumaya Elverişli Maddeden Yer Kaplamaları ,5 61 Örme Giyim Eşyası ve Aksesuarları ,0 39 Plastik ve Plastikten Mamul Eşya ,6 17 Şeker ve Şeker Mamulleri ,1 85 Elektrikli Makina ve Cihazlar, Aksam ve Parçaları ,7 62 Örülmemiş Giyim Eşyası ve Aksesuarları ,9 84 Kazanlar; Makina ve Cihazlar, Aletler, Parçaları ,8 18 Kakao ve Kakao Müstahzarları ,8 98 Harp Silahları ,8 34 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler, Yıkama Yağlama Maddeleri ,5 48 Kağıt ve Karton; Kağıt Hamurundan Kağıt ve Kartondan Eşya ,3 94 Mobilyalar, Aydınlatma, Reklam Lambaları, Prefabrik Yapılar ,1 73 Demir veya Çelikten Eşya ,0 54 Dokumaya Elverişli Suni ve Sentetik Lifler ,9 60 Örme Eşya ,6 32 Debagat ve Boyacılıkta Kullanılan Hülasa, Boya, Macun, Sakızlar ,9 58 Özel Dokunmuş Mensucat, Dantela, Duvar Halıları, İşlemeler ,0 21 Yenilen Çeşitli Gıda Müstahzarları ,0 87 Motorlu Kara Taşıtları, Traktör, Bisiklet, Motosiklet ve Diğer ,7 GENEL TOPLAM ,9 Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

15 Türkiye nin Kırgızistan dan İthalatında Önem Arz Eden Ürünler Türkiye nin Kırgızistan dan 2005 yılı ithalatında yenilen sebzeler; yenilen meyveler, kabuklu yemişler; ham postlar, deriler; örme giyim eşyası ve aksesuarları; yağlı tohum ve meyvalar gibi ürün grupları önemli yere sahiptir. İthalatta Önem Arz Eden Ürünler (ABD $) GTİP No. ÜRÜN Değişim (%) 07 Yenilen Sebzeler ve Bazı Kök ve Yumrular ,2 08 Yenilen Meyveler, Kabuklu Yemişler, Turunçgil ve Kavun Kabuğu ,8 41 Ham Postlar, Deriler (Kürkler Hariç) ve Köseleler ,4 05 Tarifenin Başka Yerinde Yer Almayan Hayvansal Müstahsallar ,3 61 Örme Giyim Eşyası ve Aksesuarları ,5 12 Yağlı Tohum ve Meyvalar, Sanayi Bitkileri, Saman, Hayvan Yemi ,9 51 Yün, Kıl, At Kılı; Bunların İplik ve Dokumaları ,6 50 İpek ,7 62 Örülmemiş Giyim Eşyası ve Aksesuarları ,4 52 Pamuk İnciler, Kıymetli Taş ve Metal Mamulleri, Madeni Paralar Ağaç ve Ağaçtan Mamul Eşya; Odun Kömürü Adi Metallerden Aletler, Bıçakçı Eşyası, Sofra Takımları ,4 76 Aluminyum ve Aluminyum Eşya ,3 84 Kazanlar; Makina ve Cihazlar, Aletler, Parçaları ,3 73 Demir veya Çelikten Eşya Hayvansal ve Bitkisel Yağlar ve Bunların Müstahsalları Organik Kimyasal Müstahsallar Başlıklar ve Aksamı ,4 55 Sentetik ve Suni Devamsız Lifler ,7 GENEL TOPLAM ,4 Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

16 Önemli Anlaşma ve Protokoller İmza Tarihi İmza Yeri RG Tarih ve Numarası Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması Ankara Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Bişkek Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması Ankara Karma Ekonomik Komisyon Kurulmasına Bişkek Dair Anlaşma Karma Ekonomik Komisyon I. Dönem Bişkek Protokolü Kaynak: DTM Müteahhitlik İlişkileri Kırgızistan Cumhuriyeti nde faaliyet gösteren müteahhitlerimizin üstlendikleri projelerin değeri diğer Türk Cumhuriyetlerine oranla düşüktür yılı aralık ayı itibarı ile 13 Türk müteahhitlik firması 329,1 milyon ABD Doları tutarında 18 adet projeyi tamamlamış bulunmaktadır. Türk firmalarının gerçekleştirdiği en önemli projeler; Manas Uluslararası Havaalanı, Bişkek Coca Cola fabrikası, Hotel Bişkek Pınara ve Bişkek Oş karayolu rehabilitasyon projesidir. Yatırım İlişkileri 2003 yılı itibarı ile Türkiye de 6 adet Kırgız firması faaliyet göstermektedir. Kırgızistan ın Türkiye deki yatırımlarının tutarı toplam 393 milyar TL tutarındadır yılında Türkiye, 30 milyon ABD doları tutarındaki yatırımları ile ülkeye en fazla doğrudan yabancı yatırımda bulunan üçüncü ülke olmuştur. Türk firmalarının yatırımları otelcilik, gıda ve içecek üretimi, bankacılık, mobilya, çay paketleme, plastik, eğitim ve inşaat malzemeleri üretimi alanlarda yoğunlaşmıştır. İŞADAMLARININ PAZARDA DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR Ulaşım Ülkeye havayolu ulaşımını yalnızca iki uluslararası taşımacılık şirketi THY ve British Airlines gerçekleştirmektedir. Bunun dışında Kırgız Havayolları nın Hannover ve Frankfurt a, Yeni Delhi, Karaçi, İstanbul ve başka birkaç şehre daha seferleri bulunmaktadır. Aeroflot ve Özbek Havayolları nın da Bişkek e seferleri bulunmaktadır. Ülkeye Kazakistan Almatı dan ulaşmak da mümkündür. Bişkek ve Almatı arasındaki mesafe karayolu ile 3 saat sürmektedir. Ülke içinde Jajal Abad ve Karakol gibi büyük şehirlere havayolu ile ulaşım mümkündür. Bişkek ve Oş arasında hergün düzenli seferler bulunmaktadır. Taksi ile de ulaşım mümkündür. Manas Uluslararası Havaalanı ndan Bişkek e taksi ile ulaşım 30 dk. olup, 15 ABD $ ı tutmaktadır. Bişkek içinde taksi bedeli 1 ABD $ ının altındadır. Tren ve otobüs yolculuğu tavsiye edilmemektedir. Araba kiralama olanakları bulunmaktadır. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

17 Vize Türkiye Cumhuriyeti ve Kırgızistan Cumhuriyeti arasındaki bir Anlaşma uyarınca ülkeye bir aylık süre için turistik amaçlı girişlerde vize uygulaması bulunmamaktadır. İş gezileri için ülkeye girişlerde ise vize uygulaması bulunmaktadır. Vize başvuruları 3 5 gün sürebilmektedir. Üç aylık vizeler ülkeden davetiye olduğu taktirde 70 $, davetiye bulunmadığı taktirde 80 $ dır. T.C. vatandaşları vizelerini ülkeye girişten sonra Kırgızistan Dışişleri Bakanlığı Konsolosluklar Dairesi ne başvurmak suretiyle uzatabilirler. Dil Ülkede Kırgızca ve Rusça konuşulmaktadır. Bişkek ve bazı kuzey kentlerinde Kıgızcanın öneminin giderek artmasına rağmen Rusça halen en çok konuşulan dil olma özelliğini korumaktadır. Kırsal kesimlerde ve güney bölgelerde Kırgızca yaygın olarak kullanılmakla birlikte Rusça da konuşulmaktadır. Çok az sayıdaki işadamı ve bürokrat İngilizce bilmektedir. İngilizce öğrenen kişilerin sayısı günden güne artmaktadır. İklim Ülkede karasal iklim hakimdir. Zaman Kırgızistan da yerel saat Türkiye saatinden 3 saat dilimi ileridir. Resmi Tatiller 1 Ocak Yeni Yıl Tatili 7 Ocak Ortodoks Noeli 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 21 Mart Nevruz, Müslümanların Yeni Yıl Günü Vernal Equinox Günü (Bahar Bayramı) 1 Mayıs İşçi Bayramı 5 Mayıs Anayasa Bayramı 9 Mayıs Zafer Günü 13 Haziran Kurban Ait (Anma Günü) 31 Ağustos Bağımsızlık Günü İKİ ÜLKE ARASINDA TİCARETTE KARŞILAŞILAN SORUNLAR Kırgızistan da yaşanan sistem değişikliğinden ve Sovyet sisteminden kaynaklanan mevzuat eksikliği, bankacılık sisteminin yetersiz olması, gümrük teşkilatının düzensiz olması, firmaların denetiminde yetki kargaşası bulunması gibi hususlar Türkiye nin Kırgızistan a ihracatında önemli sorunların yaşanmasına neden olmaktadır. Ülkede faaliyet gösteren Türk firmalarının yaşadığı sorunların başında alacakların tahsilinde yaşanan gecikmeler gelmektedir. Türkiye nin tarihinde AB ile Gümrük Birliği ne geçmesi ve bu çerçevede AB nin üçüncü ülkelere uyguladığı rejimi benimsemesiyle birlikte başlatılan gözetim uygulaması Kırgızistan tarafından ülkenin Türkiye ye ihracatında bir engelleme unsuru olarak kabul İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

18 edilmektedir. Ancak gözetim uygulamasına tabi olan tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin iki ülke ticaretinde yalnızca yaklaşık %2,5 oranında payı bulunmaktadır. DEĞERLENDİRME SSCB nin dağılmasının ardından Kırgız ekonomisi üretim kayıpları nedeniyle ciddi sorunlarla karşılaşmıştır. Sanayi sektörünün ekonomideki payı büyük ölçüde savunma sanayiine kaymış olup ülkede üretilen hammaddelerin işlenmesine yönelik sanayi sektörü küçük üretim kapasitesi ile çalışan bir sanayi haline gelmiştir. Sanayi üretiminin en önemli alt sektörü gıda işleme sanayiidir. Gıda işleme sektörü aynı zamanda en cazip yabancı yatırım alanı olmuştur. Ekonomide son yıllarda yaşanan olumlu gelişmelere rağmen halen bazı sorunlar bulunmaktadır. Bunların başında yeterli düzeyde mali gelir elde etmede yaşanan güçlükler ve yeterli bir sosyal güvenlik ağı sağlayamama gelmektedir. Nüfusun büyük çoğunluğu fakirlikle karşı karşıyadır. Kırgızistan Cunhuriyeti merkezi Asya ülkeleri içinde DTÖ ye üye olan tek ülkedir. DTÖ ye üyeliği Kırgızistan ın dış ticaret ve yatırım konularında uluslararası standartları uygulamaya başlamasını sağlamıştır. Ülkenin ulaştırma altyapısı, telekomünikasyon, hidroelektrik enerjisi, petrol ve gaz, mineraller, metaller ve kıymetli taş madenciliği, mikroelektronik, yün işleme ve tekstil, gıda işleme, turizm sektörlerinde önemli yatırım olanakları bulunmaktadır. Kırgızistan büyük ölçüde imalat sanayi ürünleri ithalatçısı bir ülkedir. İmalat sanayi ürünleri ithalatı içinde inşaat makinaları, gıda sanayi, tıbbi araç ve gereçler, hafif sanayi ürünleri, kimyasallar, demir dışı metaller önemli yer tutmaktadır. İGEME İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi,

KIRGIZ CUMHURİYETİ. Para Birimi Paritesi : 1 USD = 46,27 Som (2003 Ortalaması)

KIRGIZ CUMHURİYETİ. Para Birimi Paritesi : 1 USD = 46,27 Som (2003 Ortalaması) T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü KIRGIZ CUMHURİYETİ I. KIRGIZ CUMHURİYETİ ÜLKE PROFİLİ Genel Bilgiler Resmi Adı : Kırgız Cumhuriyeti Yönetim Biçimi : Cumhuriyet Resmi

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE PROFİLİ

KIRGIZİSTAN ÜLKE PROFİLİ KIRGIZİSTAN ÜLKE PROFİLİ Hazırlayan Ayşe Oya BENLİ 2008 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2006) Yüzölçümü

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü ÖZBEKİSTAN

T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü ÖZBEKİSTAN T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü I. ÜLKE PROFİLİ Genel Bilgiler Resmi Adı : Özbekistan Cumhuriyeti Yönetim Biçimi : Cumhuriyet Resmi Dili : Özbekçe Başkenti : Taşkent

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LİTVANYA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LİTVANYA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LİTVANYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Litvanya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Şubat-2009 Y.U. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BELARUS ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BELARUS ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BELARUS ÜLKE RAPORU Pınar ÖKSÜZ Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü Ağustos 2010 1. GENEL BİLGİLER Ülke adı: Belarus Cumhuriyeti Yönetim biçimi: Cumhuriyet Başkent: Minsk İdari bölümler:

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KAZAKİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 Haziran 2005 Ülke No: 79- MD I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kazakistan Cumhuriyeti

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LETONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Letonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa nın

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI

İSTANBUL TİCARET ODASI İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ MOLDOVA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 HAZİRAN 2005 Ülke No: 74, M.D. I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Moldova Cumhuriyeti

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ ÖZBEKİSTAN ÜLKE RAPORU. Güncelleme Tarihi: Mart 2008 Ülke No: 81 Ş.O.

İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ ÖZBEKİSTAN ÜLKE RAPORU. Güncelleme Tarihi: Mart 2008 Ülke No: 81 Ş.O. İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ ÖZBEKİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Mart 2008 Ülke No: 81 Ş.O. -12 2 I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Özbekistan Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü TÜRKMENİSTAN

T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü TÜRKMENİSTAN T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü I. ÜLKE PROFİLİ Genel Bilgiler Resmi Adı : Türkmenistan Yönetim Biçimi : Cumhuriyet (Başkanlık Sistemi) Resmi Dili : Türkmence Başkenti

Detaylı

SALİHLİ TİCARET VE SANAYİ ODASI SALİHLİ CHAMBER OF COMMERCE AND INDUSTRY ULUSLARARASI TİCARET ÜLKE RAPORU

SALİHLİ TİCARET VE SANAYİ ODASI SALİHLİ CHAMBER OF COMMERCE AND INDUSTRY ULUSLARARASI TİCARET ÜLKE RAPORU SALİHLİ TİCARET VE SANAYİ ODASI SALİHLİ CHAMBER OF COMMERCE AND INDUSTRY ULUSLARARASI TİCARET ÜLKE RAPORU 2 IRAK IRAK ÜLKE PROFİLİ A. Genel Bilgiler (2015) Resmi Adı : Irak Cumhuriyeti Yönetim Biçimi :

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ MOĞOLİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 9 HAZİRAN 2005 Ülke No: 716 I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Moğolistan Cumhuriyeti

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İTALYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İtalya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ, MART 2014 1. GÜNEY KORE VE TÜRKİYE TEMEL GÖSTERGELER Güney Kore 1970 li yıllarda temelini attığı ihracata

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 9 HAZİRAN 2005 Ülke No: 75, MD I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli : Rusya Federasyonu : Federatif

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSVİÇRE ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSVİÇRE ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSVİÇRE ÜLKE RAPORU Mart 2008 B.Ö. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İsviçre Konfederasyonu (İsviçre Konfederasyonu 20 tam ve 6 yarım

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI. GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

EKONOMİ BAKANLIĞI. GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği EKONOMİ BAKANLIĞI GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği E-mail: juba@ekonomi.gov.tr Tel: +211 954366772 Adres: Block 3K South, Plots No.880-881, Hai Matar, Juba Republic of

Detaylı

YILLAR

YILLAR İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ LÜBNAN ÜLKE RAPORU GÜNCELLEME TARİHİ 29/04/2004 Ülke no : 604 / Y.A. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Lübnan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ALMANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Almanya Federal Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA 1 / 8 HOLLANDA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER (2012) RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Hollanda Krallığı Amsterdam Flemenkçe BAĞIMSIZLIK TARİHİ 30 Ocak 1648 DEVLET

Detaylı

AKTİF YAYINLARI Yayın No: 2

AKTİF YAYINLARI Yayın No: 2 AKTİF YAYINLARI Yayın No: 2 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Fob İhracat (milyar $) Fob İthalat (milyar $) 2006 2007 2008 2009 2010* 2011* 11,6 15,1 19,1 14,4 16,7 15,9 14,2 18,02 23,1 18,1

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İNGİLTERE ÜLKE RAPORU Kasım 2009 A.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Büyük Britanya Birleşik Krallığı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu

Detaylı

TÜRKMENİSTAN ÜLKE RAPORU

TÜRKMENİSTAN ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ TÜRKMENİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 Mart 2005 Ülke No: 80 I.GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Türkmenistan Yönetim

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU. A) Genel Bilgiler

RUSYA FEDERASYONU. A) Genel Bilgiler RUSYA FEDERASYONU A) Genel Bilgiler Resmi Adı : Rusya Federasyonu Yönetim Biçimi : Federal Cumhuriyet Resmi Dili : Rusça Başkenti : Moskova Yüzölçümü : 17.75. km2 Nüfusu (23) : 145 Milyon Kişi Para Birimi

Detaylı

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006)

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 201 PORTEKİZ GENEL BİLGİLER RESMİ ADI Portekiz Cumhuriyeti BAŞKENT Lizbon RESMİ DİL Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA

Detaylı

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET VERİLERİ 19 Şubat 2012 T.C. KUVEYT BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ PERU ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 504 C.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Peru Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BELÇİKA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Belçika Krallığı Yönetim Şekli : Anayasal Monarşi altında Federal

Detaylı

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA YA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL İtalya Cumhuriyeti Roma İtalyanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1861 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI Giorgio Napolitano Enrico Letta

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI LİBYA ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI LİBYA ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI LİBYA ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MAYIS 2016 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Libya Devleti Yüzölçümü:

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA 1. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Brezilya Federal Cumhuriyeti BAŞKENTİ : Brasilia RESMİ DİL : Portekizce DİN : Roman Katolik (% 74), Protestan (% 15), diğer

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI Kuveyt Devleti RESMİ DİL Arapça, İngilizce (2. resmi dil) BAŞKENT Kuveyt BAĞIMSIZLIK

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 DANİMARKA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI Danimarka Krallığı Kopenhag Danca 2. Margrethe HÜKÜMET BAŞKANI Helle

Detaylı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya da 400-450 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin yıllık toplam kapasiteleri 6 milyon tonun üzerine. Günde 100 tonun üzerinde üretim gerçekleştirebilen

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ PORTEKİZ ÜLKE RAPORU E.B. Şubat 2009 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Portekiz Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İSVEÇ KRALLIĞI GENEL BİLGİLER. DİN Luteryanizm %87, Diğer %13

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İSVEÇ KRALLIĞI GENEL BİLGİLER. DİN Luteryanizm %87, Diğer %13 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İSVEÇ KRALLIĞI RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI GENEL BİLGİLER İsveç Krallığı Stockholm İsveççe Kral Carl XVI. Gustaf Fredrik Reinfeldt DİN Luteryanizm

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BOSNA VE HERSEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Y.U Şubat 2009 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bosna ve Hersek Cumhuriyeti Yönetim Şekli :

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Azerbaycan Cumhuriyeti Nüfus : 9,780,780 Dil :Resmi dil Azerice dir. Rusca ve Ermenice

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 İNGİLTERE YE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Birleşik Krallık Londra İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1707 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri Etiyopya ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Dil : Amharikçe, Oromo, Tigrinya, Somaliae, İngilizce Başkenti : Addis Ababa Yüzölçümü : 1.127.127 km2 Nüfus : 88,4 Milyon(2013 tahmini Önemli

Detaylı

Kaynak : CIA World Factbook

Kaynak : CIA World Factbook Türk Plastik ve Mamulleri, Ambalaj Sektörü ve Plastik İşleme Makine Üreticileri İçin SIRBİSTAN Pazarının Değerlendirmesi GENEL BİLGİLER : Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV EIU tahminine göre Sırbistan

Detaylı

Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç

Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ HIRVATİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Hırvatistan Cumhuriyeti Yönetim Şekli :

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Resmi Dil : Swahili, İngilizce Başkenti : Resmi başkent Dodoma(1 699 000) (de facto olarak Darüsselam); Dar es Selam; ticari başkent (2.498.000)

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Temmuz 2015 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA OTOMOTİV SANAYİİNDE DIŞ TİCARET Otomotiv Sanayi Ürünlerini İçeren UİB Verisine Göre 1 : 1. 2015 yılı Ocak-Temmuz

Detaylı

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9 FRANSA ÜLKE BÜLTENİ Başkent Resmi Dil(ler) Yönetim Biçimi Cumhurbaşkanı Başbakan Paris Fransızca Parlamenter Başkanlık Tipi Cumhuriyet Nicolas Sarkozy François Fillon Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK- HAZİRAN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARI

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK- HAZİRAN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARI TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK- HAZİRAN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARI HAZIRLAYAN : GÜNDEM KONT DIŞ İLİŞKİLER MASASI UZMAN YARDIMCISI AĞUSTOS 2013 INDEX 1.TÜRKİYE'NİN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARININ

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ MISIR ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi 04 OCAK 2007 Etüd No:220 - Ş.O. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Mısır Arap Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu RAPOR 2010/06 Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Şubat 2010 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA OTOMOTİV SANAYİİNDE DIŞ TİCARET 2010 02 TİM, UİB ve OAİB verilerine göre Şubat 2010 otomotiv sanayi

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART

ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART LÜBNAN ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART 2016 TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: LÜBNAN Yüzölçümü: 10,400 km² Yönetim Biçimi: Parlamenter Cumhuriyet Cumhurbaşkanı: General Mişel Avn (Ekim 2016) Başbakan:

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI. KENYA T.C. Nairobi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

EKONOMİ BAKANLIĞI. KENYA T.C. Nairobi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği EKONOMİ BAKANLIĞI KENYA T.C. Nairobi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği E-mail: nairobi@ekonomi.gov.tr Tel: +254 20 712 47 79 Adres: Turkish Embassy Office Of the Commercial Counsellor 30 Gigiri Road 00620

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 - E.B. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İrlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ URUGUAY ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 524 C.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Uruguay Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Demokrasi Coğrafi

Detaylı

DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Güncellenme Tarihi: 29.08.2005 Ülke No : 601 I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kuzey

Detaylı

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU BÜYÜME 2012 yılı ikinci çeyreğe ilişkin hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla değeri bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KOLOMBİYA

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KOLOMBİYA İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KOLOMBİYA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 480 C.A. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kolombiya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI GAMBİYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI GAMBİYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI GAMBİYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararasılaştırma ve Dış Ticaret Şefliği Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Kırgızistan a ihracat yapan 63 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Amerika Birleşik Devletleri BAŞKENTİ : Washington D.C. RESMİ DİL : İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ :

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI VİETNAM ÜLKE PROFİLİ

İZMİR TİCARET ODASI VİETNAM ÜLKE PROFİLİ İZMİR TİCARET ODASI VİETNAM ÜLKE PROFİLİ Hazırlayan: Ahmet Toprak Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Ağustos 2016 GENEL BİLGİLER Ülke adı: Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti Yönetim biçimi: Komünist Devlet Başkent:

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

GENEL BİLGİLER (2011) Katolik %57,8, Müslüman %2,4, Ortodoks DİN

GENEL BİLGİLER (2011) Katolik %57,8, Müslüman %2,4, Ortodoks DİN T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 SLOVENYA GENEL BİLGİLER (2011) RESMİ ADI Slovenya Cumhuriyeti BAŞKENT Ljubljana RESMİ DİL Slovence BAĞIMSIZLIK TARİHİ 25 Haziran 1991 AB ÜYELİK TARİHİ 1 Mayıs 2004 AVRO BÖLGESİNE

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Aralık

EKONOMİK GELİŞMELER Aralık EKONOMİK GELİŞMELER Aralık - 2009 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İTHALAT İHRACAT VE DIŞ TİCARET AÇIĞI... 2 TURİZM GELİRİ

Detaylı

SALİHLİ TİCARET VE SANAYİ ODASI SALİHLİ CHAMBER OF COMMERCE AND INDUSTRY ULUSLARARASI TĠCARET ÜLKE RAPORU

SALİHLİ TİCARET VE SANAYİ ODASI SALİHLİ CHAMBER OF COMMERCE AND INDUSTRY ULUSLARARASI TĠCARET ÜLKE RAPORU SALİHLİ TİCARET VE SANAYİ ODASI SALİHLİ CHAMBER OF COMMERCE AND INDUSTRY ULUSLARARASI TĠCARET ÜLKE RAPORU YUNANĠSTAN YUNANĠSTAN ÜLKE PROFĠLĠ A. Genel Bilgiler (2015) Resmi Adı : Helen Cumhuriyeti Yönetim

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI ZAMBIYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI ZAMBIYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI ZAMBIYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ EYLÜL 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Zambiya

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 41 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Kasım 2015 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA OTOMOTİV SANAYİİNDE DIŞ TİCARET Otomotiv Sanayi Ürünlerini İçeren UİB Verisine Göre 1 : 1. 2015 yılı Ocak-Kasım

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI ÜLKE RAPORU

EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI ÜLKE RAPORU ISTANBUL TICARET ODASI EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI NIJERYA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 21.11.26 Ülke No : 288 S.O. GENEL BILGILER RESMI ADI YÖNETIM SEKLI BASKENTI ÖNEMLI SEHIRLERI : Nijerya

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü

EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü Sunum: Murat YAZICI (Daire Başkanı) Pamuğun Geleceği Şekilleniyor Konferansı Bodrum 12-14 Haziran 2014 TEKSTİL VE KONFEKSİYON ÜRÜNLERİ

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ GÜNEY KORE ÜLKE RAPORU Güncellenme Tarihi:04.03.2008 Ülke No:728 / Şaban Oruç -12 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Güney Kore Cumhuriyeti Yönetim

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Gündem KONT İzmir Ticaret Odası TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ihracat 2015 yılı Mart ayında, 2014

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MALTA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Malta Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

Gümrük Laboratuvar Tahlil ÜCRETLERİ EK-24

Gümrük Laboratuvar Tahlil ÜCRETLERİ EK-24 Gümrük Laboratuvar Tahlil ÜCRETLERİ EK-24 YENİSİ--EK-24 TARİFE POZİSYONU TAHLİLİ YAPACAK LABORATUVAR EŞYANIN TANIMI TAHLİL FİYATI (TL) (KDV dahil) 4. FASIL GIDA 8. FASIL GIDA SÜT ÜRÜNLERİ, KUŞ VE KÜMES

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

UBES Y.U. I. GENEL B LG LER

UBES Y.U. I. GENEL B LG LER STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI RL UBES MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Nisan 2011 Y.U. I. GENEL B LG LER Resmi Ad : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim ekli : Parlamenter Demokrasi Co rafi Konumu :

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ ETİYOPYA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi 03.04. 2007 Ülke No: 334-Ş.O. - 48 I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti

Detaylı

: Ukraynaca. Yönetim ekli

: Ukraynaca. Yönetim ekli STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI B RL UBES UKRAYNA ÜLKE RAPORU Nisan 2011 M.K. 1 I. GENEL B LG LER Resmi Ad Yönetim ekli : Ukrayna : Ba kanl k Tipi Cumhuriyet Co rafi Konumu : Kuzeybat

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı:

Detaylı

GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER (2009)

GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER (2009) BANGLADEŞ GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER (2009) GSYİH 89,4 milyar $ KİŞİ BAŞINA GSYİH 599 $ GSYİH BÜYÜME HIZI % 5,7 İHRACAT 15 milyar $ İTHALAT 19,7 milyar $ ENFLASYON ORANI 5,1 DIŞ BORÇ 21,8 milyar $ TOPLAM

Detaylı