BÖBREK TÜMÖRLERİNDE MULTİSENTRİSİTENİN KLİNİK, PATOLOJİK VE HİSTOLOJİK BULGULARLA İLİŞKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÖBREK TÜMÖRLERİNDE MULTİSENTRİSİTENİN KLİNİK, PATOLOJİK VE HİSTOLOJİK BULGULARLA İLİŞKİSİ"

Transkript

1 T.C. Sağlık Bakanlığı Şişli Etfal Eğitim Ve Araştırma Hastanesi 1.Üroloji Kliniği Klinik Şefi:Prof. Dr. Erbil ERGENEKON BÖBREK TÜMÖRLERİNDE MULTİSENTRİSİTENİN KLİNİK, PATOLOJİK VE HİSTOLOJİK BULGULARLA İLİŞKİSİ Uzmanlık Tezi Dr. Bahadır ERMEÇ İstanbul

2 Uzmanlık eğitimim süresince, sonsuz bir emek ve hoşgörüyle, ürolojinin temel prensiplerini ve cerrahi disiplini bana öğreten değerli hocam, klinik şefi sayın Prof. Dr. Erbil ERGENEKON a, temel eğitimimde büyük emekleri geçen, bilgi ve deneyimlerini bizimle paylaşan, gerek bilimsel gerekte sosyal açıdan katkılarını ve desteklerini her zaman hissettiğim şef yardımcım Op. Dr. Ayhan DALKILIÇ ve şu anda Göztepe 2. Üroloji Klinik Şefi olan Doç. Dr. Turhan ÇAŞKURLU ya, yine asistanlığım süresince bilgi, beceri ve eğitimimin gelişmesinde büyük katkıları olan, herşeye itiraz etmemi çoğu kez hoşgörüyle karşılayan başasistanlarım Op. Dr. Soner GÜNEY, Op. Dr. N. Cem SÖNMEZ ve Op. Dr. Serdar ARISAN a, ihtisas süresince birlikte iyi ve kötü çok şeyler yaşadığım, bana katlanma sabrını gösteren tüm asistan abilerim ve arkadaşlarıma, işlerimizi her zaman kolaylaştıran kliniğimizin ve ameliyathanemizin değerli hemşireleri ve personellerine, klinik sekreterimize, istatistik çalışmalarımda büyük emeği geçen Damla ARISAN a, bugünlere gelmemi sağlayan, her şeyi borçlu olduğum aileme ve dedeme, hayatımı anlamlaştıran ve bana her zaman destek olan biricik eşime; Teşekkür ederim. Dr. Bahadır ERMEÇ 2

3 İÇİNDEKİLER Sayfa 1. GİRİŞ VE AMAÇ GENEL BİLGİLER YÖNTEM VE GEREÇ BULGULAR TARTIŞMA SONUÇ ÖZET KAYNAKLAR

4 GİRİŞ VE AMAÇ Böbrek tümörlerinin ilk doğru değerlendirilmesi 1826 da Konig in gözlemlerine dayanmaktadır te Robin solid böbrek tümörlerini incelemiş ve renal tümörlerin böbreğin tübüler epitelinden kaynaklandığı kararına varmıştır. 2 İlk planlı nefrektomi ise 1869 yılında Simon tarafından gerçekleştirilmiştir. 3 Robson tarafından 1963 yılında tanımlanan radikal nefrektomi ile elde edilen yüksek yaşam süreleri bu yöntemi düşük evreli böbrek tümörü tedavisinde altın standart haline getirmiştir. 4 Ancak soliter böbreği, kronik renal yetmezliği veya karşı taraf renal fonksiyonu etkileyecek sistemik hastalığı bulunan ya da bilateral tümör saptanan olgularda uygulanacak cerrahi girişimde varolan sağlam böbrek dokusunu korumak gerekmektedir. Mümkün olan en fazla fonksiyone parankimin bırakılarak tümörün çıkarılması anlamına gelen Nefron Koruyucu Cerrahi de (NKC) radikal nefrektomi ile kıyaslanabilecek uzun yaşam süreleri elde edilmesi ve cerrahi teknikteki gelişmeler (iskemik renal hasardan korunma yöntemlerinin geliştirilmesi, renal vasküler cerrahi deneyimlerinin artması) bu yönteme ilgiyi arttırmıştır. Bunlarla birlikte günümüzde küçük, düşük evreli, periferal yerleşimli, insidental saptanmış böbrek tümörü olgularına da parsiyel nefrektominin uygulanmaya başlaması ile NKC nin endikasyonları genişlemiştir. 5 Parsiyel nefrektomi, benign tümörler için tüm böbreğin çıkarılmasını önlemek hem de uzun dönem böbrek yetmezliği riskini azaltmak gibi avantajları yanında multisentrik olgularda satellite tümörün çıkarılamaması ile lokal rekürrense yol açabilmesi gibi dezavantaja da sahiptir Renal kortikal tümörlerde multisentrisite oranı çeşitli çalışmalarda %5,3 - %25 gibi geniş bir aralıkta bulunmuştur Bu multifokal 4

5 mikroskopik rezidü tümörlerin biyolojik potansiyelleri konusunda henüz kesin bilgiler de yoktur. 18 Biz prospektif, multisentrik 162 vakalık bu çalışmamızda böbrek tümörlerinde multisentrisite oranını ve multisentrisiteyi etkileyebilecek histolojik, patolojik ve klinik özellikleri araştırdık. 5

6 GENEL BİLGİLER Böbrek tümörlerinin en geniş kapsamlı sınıflaması Deming ve Harvard tarafından 1970 yılında yapılmıştır. 19 Glenn 1980 yılında daha basitleştirilmiş bir sınıflamayı sunmuştur. 20 (Tablo-1) Barbaric tarafından da 1994 yılında, böbrek kitleleri, patolojilerine ya da radyolojik görüntüsüne göre sınıflandırılmıştır. 21 Benign Tümörler Tablo-1: Böbrek tümörlerinin basitleştirilmiş sınıflaması Renal kapsül Renal parankim Vasküler tümörler Kistik lezyonlar, displazi, hidronefroz Heteroplastik mezenkimal tümörler Gerçek onkositom Renal Tümörleri Pelvis Benign papillom Değişici ve yassı hücre karsinomlar, adenokarsinom Pararenal Tümörler Embiryonik Tümörler Nefrokarsinom Diğer Maligniteler Benign Malign Nefroblastom (Wilm s tümörü) Embiryonik, mezotelyomatöz tümörler Sarkomlar Renal hücreli karsinom, adenokarsinom, hipernefroma Papiller kist adenokarsinom Primer:Mezenkimal, hemanjioperisitom, myelom Sekonder:Metastatik lezyonlar 6

7 RENAL HÜCRELİ KARSİNOM: İnsidans: Yetişkin tümörlerin % 3 ünü oluşturan Renal Hücreli Karsinom (RHK), ürolojik kanserlerin en ölümcül olanıdır. 22 Primer malign renal tümörlerin %85 i adenokarsinomdur. Bir fikir vermek gerekirse RHK lu hastaların yaklaşık %40 ı bu hastalıktan ölürler. Bu rakam prostat ve mesane için % 20 dir. ABD de her yıl yeni vaka rapor edilir ve bunların i bu hastalıktan ölür. 22 Yani her yıl nüfusta 8.7 yeni vaka tespit edilmektedir. RHK insidansı 1970 lerden beri, beyazlarda % 3, zencilerde % 4 artmaktadır. 23 Bunun sebebi muhtemelen son yıllarda kullanıma giren görüntüleme yöntemleri (US, BT) ile yapılan rutin incelemelerdir. 24,25 Erkek/kadın oranı 3/2 dir. 22 Genellikle yaşlı hastalığı olup en çok 6. ve 7. dekatta görülür. İnsidansı zencilerde % daha fazla olup bunun tam sebebi bilinmemektedir. 8 RHK lu hastaların çoğu sporadiktir. Ulusal kanser enstitüsü % 4 ailesel hastalık belirlemiştir. RHK çocuklukta ender görülür. Çocukluk yaşındaki tüm böbrek tümörlerinin ancak % sı RHK dur Çocuklarda ortalama başlama yaşı 8-9 dur ve erkek/kız oranı eşittir. Etyoloji: RHK un proksimal tübülü epitelinden kaynaklandığı düşünülmekteydi. Bu, özellikle berrak hücreli tipleri için hala doğrudur. Ancak, bugün özellikle kromofobik ve papiller RHK un nefronun distal alanlarından geliştiği biliniyor. 30,31 Obez, düşük sosyo-ekonomik düzeyli ve kırsal kesimli insanlarda daha çok görülmektedir. Ancak bunun nedeni tanımlanamamıştır Bugün kabul edilen tek çevresel risk faktörü tütündür. Ancak bunun da riski kontrollere göre sadece tür. 7

8 Özellikle çok içilmesi ve uzun süreli kümülatif doz daha etkilidir. 32,36,37 Tütün çiğneyenlerde bu riskin daha fazla olduğu belirtilmiştir. 34 RHK un metal işçilerinde, fırında çalışanlarda, asbestoza ve kadmium a maruz kalanlarda biraz daha fazla olduğu gösterilmiştir. 38 Radyasyon tedavisi ve antihipertansif alanlarda az oranda bir risk artımı belirtilmiştir. 39 Yine hipertansiyonlu, diabetik ve antihipertansif kullananlarda bu riskin yaklaşık 2 kat arttığı belirlenmiştir. 35,37,40-42 Ayrıca son dönem böbrek hastalığı ve tüberoz skleroz gibi familyal sendromu olanlarda bu riskin arttığı gösterilmiştir. 43,44,45 Son yıllarda RHK un moleküler genetiği ile ilgili önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Bu konuda yeni familyal sendromlar bulunduğu gibi; bu malignitenin sporadik ve familyal formları ile ilgili supresor genler ve onkogenler tanımlanmıştır Şeffaf hücreli karsinomda 3. kromozomun kısa kolunda DNA kaybı olduğu ve Von Hippel- Lindau (VHL) supresor geninin burada lokalize olduğu gösterilmiştir. 50 Papiller hücreli karsinom kromozom 7 ve 17 de trizomi, kromozom 1, 16 ve Y deki anormalliklerle karakterizedir Patoloji: RHK lar, gros yuvarlak veya oval tümörlerdir. Çevresinde komprese olmuş parankim veya fibröz doku vardır. İnfiltratif görüntü sergileyebilirler. 37 Birkaç mm den tüm abdomeni dolduracak kadar büyüklükte olabilirler. 3 cm den küçük tümörler daha önceleri benign adenom olarak klasifiye edilirdi. Oysa bugün patologların ortak düşüncesi, onkositom dışındaki tümörlerin benign ve malign ayırımını yapacak histolojik ve ultrastriktürel kriter olmadığıdır. 52 Kesit yüzeyinde sarı-kahverengi tümör dokusu gözlenir. İçinde fibrotik, nekrotik veya hemorajik alanlar vardır. Olguların % inde kistik dejenerasyon, % sinde linear veya plak şeklinde kalsifikasyon gözlenebilir. 8

9 1990 lardan önce RHK geleneksel olarak 4 gruba ayrılırdı:şeffaf hücreli, granüler hücreli, tübülopapiller ve sarkomatoid RHK. Bugün yapılan değişikliklerle bu sınıflama yeniden belirlenmiştir. 51 Herşeyden önce kromofob hücreli karsinom adıyla yeni bir subtip ortaya konmuştur. Ayrıca granüler hücreli tümörler yeniden sınıflandırılmış ve sarkomatoid lezyonların ayrı bir türden ziyade diğer histolojik subtiplerden derive olan kötü diferansiye elemanlar olduğu anlaşılmıştır. 30,51-53 (Tablo-2) Son konudaki bugünkü yaklaşım; primer histolojik tipi belirledikten sonra sarkomatoid elemanların varlığı ve derecesini saptamaktır. Granüler tümörler bugün, papiller RHK, toplayıcı kanal RHK u veya kromofob hücreli karsinomun eozinofilik varyantı olarak sınıflandırılır. 18,30,53 Tablo-2: Renal hücreli karsinomun sınıflaması Subtip İnsidans Genetik alterasyon Şeffaf hücreli % VHL gen kaybı, kromozom 3 Papiller Kromofobik Toplayıcı kanal Medüller hücre Onkositom % % 4-5 < % 1 < % 1 % 3-7 delesyonu MET proto-onkogen aktivasyonu Kromozom 7 ve 17 de trizomi Tanımlanmamış Tanımlanmamış Tanımlanmamış 1. ve Y kromozom kaybı Birçok RHK unilateral ve unifokaldir. Bilateral tutulum eş zamanlı veya farklı zamanlarda olabilir. Oranı % 2-4 arasında değişmekle beraber VHL ve diğer familyal formlarda daha sıktır. 52 Multisentrisite olguların % sinde görülür ve papiller histolojide ve familyal RHK da daha sıktır. 9,10,12,54 Satellit lezyonlar genellikle küçük olup, preoperatif incelemede, intraoperatif US da ve inspeksiyonla görülmeleri 9

10 oldukça zordur. Parsiyel nefrektomi sonrası lokal rekürrense neden olan en önemli faktördür. 55 RHK da agresif lokal davranış sık görülen bir özelliktir. Toplayıcı sistemin veya renal kapsülün invazyon ve perforasyonu olguların yaklaşık % 20 sinde görülür. RHK, olguların % 10 unda venöz sisteme yayılır. Bu oran diğer tümörlerden daha fazladır. 56,57 Lenfatik yolla bölgesel lenf nodüllerine yayılabilir. 58 Hematojen yolla başta akciğer olmak üzere, karaciğer, kemikler, sürrenal ve karşı böbreğe yayılabilir. 59,60 Metastatik lezyonlar tablo-3 de özetlenmiştir. Tablo-3: RHK da metastaz lokalizasyonları Lokalizasyon % Akciğer Karaciğer 33 Kemik Bölgesel lenf nodları V. renalis Perirenal yağ dokusu Sürrenal bez (aynı taraf) V. cava inferior 8-15 Beyin Komşu organlar(mide,kolon...) 10 Karşı böbrek 2 10

11 Evreleme: 1990 lara kadar RHK sınıflaması için Flocks ve Kadensky nin Robson modifikasyonu kullanılmaktaydı. 4,61 Bunun bazı kısıtlamaları daha sonra belirlendi. Primer problem evre 3 de daha belirgindi. Çünkü bu evrede lenfatik metastaz gibi son derece kötü bir prognostik faktör ile, venöz tutulum gibi cerrahi tedavi ile kür sağlanabilecek durumlar aynı evre içinde değerlendiriliyordu. Bazı çalışmalarda evre 2 ile evre 3 aynı sağkalım özelliği gösteriyordu. 62 International Union Against Cancer (IUAC) kuruluşunun önerdiği TNM sistemi bu konuda önemli bir gelişme sağlamış, venöz tutulum ile lenfatik metastazı birbirinden ayırıp anatomik sınırları da daha ayrıntılı belirlemiştir. 63 (Tablo-4) 11

12 T:Primer tümör Tx T0 T1 T2 T3 Tablo-4: RHK da TNM (2002) Sınıflaması Primer tümör saptamak için veriler yeterli değildir. Primer tümöre ait bulgu yok Tümör böbreğe sınırlı, çapı 7 cm ya da daha küçük T1a Tümör çapı 4 cm ya da daha küçük T1b Tümör çapı 4cm den büyük Tümör böbreğe sınırlı, çapı 7 cm den büyük Tümör major venlere yayılmış veya sürrenal bezi veya perinefrik dokuları tutmuş, gerota fasyasını aşmamıştır. T3a Tümör sürrenal bezi veya perinefrik dokuları tutmuş. T3b Tümör renal ven veya V. Kava yı diafragma altında gros olarak tutmuştur. T3c Tümör V. Kava yı diafragma üstünde gros olarak tutmuştur. T4 Tümör gerota fasyasını aşmıştır. N:Bölgesel Lenf Nodları Nx Bölgesel lenf nodlarını saptamak için veriler yeterli değildir. N0 Bölgesel lenf nodlarında metastaz yok N1 Tek bir lenf nodunda metastaz vardır. N2 Birden fazla lenf nodunda metastaz vardır. M:Uzak Metastaz Mx Uzak metastazı saptamak için veriler yeterli değildir. M0 Uzak metastaz yok. M1 Uzak metastaz var. Evre Gruplandırması Evre 1 T1 N0 M0 Evre 2 T2 N0 M0 Evre 3 T1,T2,T3 N1 M0 T3 N0 M0 Evre 4 T4 N0,N1 M0 Herhangi bir T N2 M0 Herhangi bir T Herhangi bir N M1 12

13 Semptom ve Bulgular: Böbreklerin retroperitoneal bölgedeki gizli lokalizasyonları nedeniyle, bir çok tümör ileri evreye gelene kadar semptomsuz ve nonpalpabl kalabilir. Bugün non-invazif yöntemler sayesinde RHK ların yaklaşık % 50 si insidental olarak teşhis edilir. Bir çok çalışma bunların böbreğe sınırlı olduğunu ve prognozlarının iyi olduğunu göstermektedir. 64,65,66 RHK daki semptomlar lokal tümör büyümesine, hemorajiye, paraneoplastik sendromlara veya metastatik hastalığa bağlı olabilir. Klasik triad olan; yan ağrısı, hematüri ve palpabl kitle birlikteliği eski serilerde % 10 dolaylarında ise de, bugün bu oran daha da azalmıştır. 67 Bu durum aynı zamanda ileri hastalığa işaret eder. İleri hastalığın diğer belirtileri; kilo kaybı, ateş, gece terlemeleri veya fizik muayenede palpe edilen servikal lenfadenopati, varikosel ve alt ekstremite ödemidir. Ayrıca kemik ağrıları ve öksürük gibi metastatik bulgularda görülebilir. Paraneoplastik(PNP) sendromlar RHK lu hastaların % 20 sinde görülür. PNP sendromlar böbrekte zaten salgılanan renin, eritropoetin, prostoglandinler gibi maddelerin normalden daha fazla salgılanmasıyla; veya böbrekte bulunmayan paratiroid hormon, HCG, insülin ve çeşitli sitokinlerin salgılanmasıyla ortaya çıkar. 68,69 Bu faktörler kilo kaybı, ateş ve anemi gibi semptomların gelişmesinden sorumludurlar. Hipertansiyon, hiperkalsemi, polisitemi, Cushing sendromu, hiperglisemi ve nöromyopati görülen diğer belirtilerdir. PNP sendromların en önemlilerinden bir tanesi de non-metastatik hepatik disfonksiyon(stauffer sendromu)dur. Bu olguların % 3-20 sinde görülür. 70,71 Hastalarda alkalen fosfataz yüksekliği, protrombin zamanı yükselmesi, hipoalbüminemi, bilüribin ya da transaminaz yüksekliği saptanır. 68 Diğer sık görülen bulgular trombositopeni ve nötropenidir. Patolojik etkiyi sitokinlerin yaptığı düşünülür

14 Laboratuar Bulguları: RHK larda ilk yapılacak tetkik tam idrar incelemesidir. Burada esas amaç varsa hematürinin değerlendirilmesidir. Hematürinin varlığı RHK için önemli bir bulgu olmakla beraber olmaması hastalığı ekarte ettirmez. Bu hastalarda rutin hemogram da yapılmalıdır. Bu yolla anemi, polisitemi, trombositopeni hematolojik bozukluklar test edilir. PNP sendromlarını irdelemek açısından serum biyokimyasal incelemelerinin yapılması gerekir. RHK da uzun yıllar bir çok serum tümör belirleyicisi kullanılmakla beraber özgüllük ve duyarlılığı fazla olan test bugüne kadar bulunmamıştır. Bu amaçla kullanılan eritrosit sedimantasyon hızı, serum ferritin, eritropoetin ve renin seviyelerinin bu anlamda fazla bir değeri yoktur. Radyografik Bulgular: Renal kitlelerinin değerlendirilmesinde çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. IVP, hematüriyi değerlendirmedeki rolü nedeniyle, bir çok vakada ilk tanı yöntemidir. Ancak IVP nin kitle açısından duyarlık ve özgüllüğü düşüktür. 73 Eğer IVP de şüpheli bir kitle görülürse, ultrasonografi(us) tetkiki yapılmalıdır. US, non-invazif, doğru ve nisbeten ucuz bir tetkiktir. Zaten günümüzde RHK ların büyük bir kısmı çeşitli sebeplerle yapılan US ve bilgisayarlı tomografi(bt) ile tespit edilmektedir. 74 US nin bu tümörlerdeki diğer bir kullanım alanı da intraoperatif incelemedir. Özellikle nefron koruyucu cerrahi sırasında, rezeksiyon sınırlarını, multisentrisiteyi, venöz tutulumları ve birlikte olan kitleleri göstermede oldukça duyarlıdır. Yüksek kaliteli BT tarama, bir böbrek kitlesinin değerlendirilmesindeki en önemli görüntüleme metodur. 75 RHK tanısını 14

15 doğrulamada ve kontralateral böbreğin morfoloji ve fonksiyonunu değerlendirme de yardımcıdır. 76 Ayrıca BT ile primer tümörün ekstrarenal uzanımları, venöz tutulumlar, rejyonel lenf nodları ve sürrenal in durumu değerlendirilebilinir. Multifazik helikal tarayıcılarla yapılan BT, küçük renal tümörleri bile gösterebilir ve günümüzde yüksek duyarlılıkla kullanılmaktadır. Dokuyu ve çevre dokuları üç boyutlu ve gerçeğe yakın olarak görüntüler. 77 Magnetik rezonans(mr), kontrast madde allerjisi ya da renal yetmezliği olan hastalarda öncelikli tercih edilmelidir. 78 Multiplanar görüntülemesi ile hem renal lezyonları hem de muhtemel vasküler invazyonu çok iyi gösterebilir. MR günümüzde, inferior vena kava tümör trombüsünü değerlendirmede en değerli test olarak kabul edilmektedir Trombüsün vena kava daki üst ve alt uzantılarını gösterdiği gibi, tümör trombüsünü yumuşak dokudan ayırt edebilir. Renal arteriyografi, inferior venakavografi ya da ince iğne aspirasyon biyopsisi klinik kullanımda ki rolleri kısıtlıdır. 82,83 Fakat seçilmiş vakalarda kullanılabilir. Tedavi: 1.Lokalize hastalık: Radikal Nefrektomi(RN); RHK un genetik ve biyolojisi ile ilgili bilgilerimizin artmasına rağmen, bugün hastalığın tedavisinde tek küratif seçenektir. Robson ve arkadaşları(1969), Evre 1 ve Evre 2 hastalarda sırasıyla % 66 ve % 64 toplam sağkalım elde etmişler ve bu cerrahiyi Altın Standart olarak kabul etmişlerdir. RN nin prensibi, renal arter ve ven in erken bağlanması, böbreğin gerota dışından çıkartılması, aynı taraf sürrenalin alınması ve diafragma krus undan aort bifurkasyonuna kadar rejyoner lenfadenektomi yapılmasıdır. 15

16 Son yıllarda RN sırasında sürrenalektominin yeri sorgulanmaktadır. Özellikle sürrenalin çıkarılmadığı nefron koruyucu cerrahilerde lokal nüks oranlarının aynı olması, sürrenalektomi yapılan RN li hastalarda % 3 civarında tutulum saptanması ve bunların çoğunun hematojen yayılım ile olduğunun gösterilmiş olması, sürrenal tutulumların hemen hepsinin preoperatif görüntülemelerle saptanması, büyük üst pol tümörleri dışında rutin sürrenalektominin gerekli olmadığını düşündürmektedir. 84,85,86 Lenfadenektomi de yine gündemde olan bir tartışmadır. Aslında lenfatik tutulumun yaşam süresini kısalttığı bilinmektedir. Lenf nodu metastazı olan hastalarda 5 yıllık yaşam süresi % arasında verilmektedir. Ancak başka yayılımın olmadığı yalnızca lenf nodu tutulumu olan hasta yok denecek kadar azdır. Literatürde karşılaştırmalı çalışmalarda lenf nodu diseksiyonu yapılan ve yapılmayan hastalar arasında belirgin bir sağkalım avantajı saptanmamıştır. EORTC nin henüz sağkalımı bildirecek düzeye gelmeyen bir çalışmasının (30881) erken sonuçları 5 yıllık izlem süresinde hastalığın ilerlemesi ve sağkalımda lenfadenektominin bir avantaj sağlamadığı yönündedir. 87 Diğer yandan lenfadenektominin sınırları konusunda da bir fikir birliği yoktur. UCLA dan bildirilen bir çalışmaya göre gross olarak pozitif lenf nodu olan hastaların, lenfadenektomi sonrası IL-2 immunoterapisine daha iyi cevap verdiği bilinmektedir. Sonuç olarak, önceden saptanabilen ya da cerrahi sırasında görülen büyük lenf nodlarının çıkarılması endike gibi görülmektedir. Laparoskopik Radikal Nefrektomi(LRN); son on yılda cerrahi teknik, cihaz ve deneyimdeki gelişmeler nedeniyle laparoskopik renal girişimlerin sayısında önemli artışlar olmuştur. Açık RN ile eşit etkinlik ve minimal morbidite LRN ye ilgiyi giderek arttırmaktadır. İlk kez Clayman 1990 da LRN yi rapor ettiğinden beri postoperatif ağrının az oluşu, iyileşme süresinin kısalığı ve hastanede yatış süresinin azalması önemli 16

17 avantajlar olarak karşımıza çıkmaktadır. LRN düşük hacimli(<8 cm), lokal yayılımı olmayan, renal ven ve lenf nodu tutulumu olmayan olgularda iyi bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır. 3 farklı laparoskopik yaklaşım sözkonusudur. 1)Transperitoneal 2)Retroperitoneal 3)El yardımlı LRN. Uzun dönem izlem sonuçları açık cerrahiye eşit onkolojik sonuçlar sağlandığını bildirmektedir En önemli tartışma konusu işlem sırasında tümör ekilmesi ve port bölgesinde oluşabilecek tümör nüksüdür. Genel olarak klinik lokalize hastalığa LRN önerilirken lokal ileri ve metastatik hastalıkta da LRN uygulamaları bildirilmektedir. 92 Nefron Koruyucu Cerrahi(NKC); böbrek tümörlerinde NKC yi ilk kez 1890 yılında Czerny tanımlamıştır. 93 Bu konuya olan ilgi; böbrek görüntülemesindeki gelişmelerle, renal vasküler cerrahide ki deneyim artması ile, iskemik renal hasarın önlenmesindeki gelişmelerle, düşük evredeki insidental tümörlerin artmasıyla ve bu cerrahiye giden hastaların iyi seyretmesiyle artmıştır. NKC, tümörün çıkartılması ve olabilecek en geniş böbrek parankiminin bırakılmasını esas alan bir cerrahidir. Kesin endikasyonlar: 1)Soliter böbrekte tümör 2)Bilateral renal kitle 3)Ciddi böbrek yetmezliği Relatif endikasyonlar: 1)Önceden böbrek hastalığı geçirmiş kontralateral böbrek(nefrolitiazis, pyelonefrit, UPJ darlığı, reflü vs.) 2)Böbrek yetmezliği oluşturabilecek sistemik hastalık varlığı(diabet, HT vs.) 3)Multifokalite(Genetik sendromlar, VHL vs.) Elektif endikasyonlar: 1)<4 cm tümörler(daha büyük periferik tümörlerde de uygulanabilir.) 17

18 2)Periferal kitleler 3)Genç ve sağlıklı hastalar Son 10 yılda majör klinik serilerde NKC nin etkinliğini ve güvenilirliğini gösteren sonuçlar yayınlanmaktadır. Beş yıllık hastalığa özgü sağkalım oranları % 97 lere kadar çıkabilmekte ve RN den farklılık göstermemektedir Laparoskopik Parsiyel Nefrektomi; renal ven trombüsü olmayan, multifokalite riski taşımayan ve santral intra-renal yerleşimli olmayan tümörlerde uygulama alanı bulabilmektedir. Morbid obesite, daha önceden aynı tarafta geçirilmiş renal cerrahi ve kanama diatezi öyküsü relatif kontrendikasyon olarak bildirilmektedir. Laparoskopik ve el yardımlı laparoskopik parsiyel nefrektomi sonuçları cesaret vericidir Alternatif tedaviler; Doku ablasyon tekniklerinin ilerlemesi, eş zamanlı görüntüleme kapasitesinin gelişmesi özellikle cerrahiye uygun olmayan, herediter zemini olan, çok sayıda cerrahiye aday hastalarda ümit ışığı olmaktadır. Bu amaçla perkütan radyofrekans ablasyon 102,103, kriyoablasyon 104, mikrodalga ablasyon, laser ablasyon, yüksek yoğunluklu odaklanmış ultrason dalgalarıyla(hifu) 105 denemeler yapılmaktadır ve ilerisi için umut vericidir. 2.Metastatik hastalık: Cerrahi tedavi; metastatik hastalıkta nefrektominin rolü tartışmalıdır. Primer tümör kitlesi immun sistem üzerinde negatif bir etki yaratmakta ve kitlenin çıkarılması immunoterapötik potansiyeli arttırmaktadır. Son yıllarda iyi performanslı hastalarda klinik algoritm erken nefrektomiye doğru yönlendirmektedir. 106 SWOG 8949 ve EORTC çalışmalarında metastatik böbrek tümörlü hastalarda nefrektomi + interferon alfa ile yalnızca interferon alfa nın etkinliği karşılaştırılmış ve kombinasyon uygulanan hastalarda 3-10 aylık bir sağkalım avantajı 18

19 ortaya konulmuştur. 107 Soliter metastazlı hastalarda da nefrektomiyle beraber tek metastatik odağın cerrahi olarak çıkarılması yaşam süresini uzatmaktadır Radyoterapi; beyin ve kemik metastazları olan hastaların semptomatik tedavisinde kullanılabilir. 110,111 Kemoterapi; standart sitotoksik ilaçlar etkisizdir. Cevap oranları % 10 nun altında bildirilmektedir. Gemsitabin ve 5 F-florourasil (5FU) kombinasyonu ile yapılan bir faz 2 çalışmada cevap oranı % 17 olarak bildirilmiştir. 112 İmmunoterapi; histolojik tip tedaviye cevapta oldukça etkili bir faktördür. İmmunoterapiye cevap verebilen tek histolojik tip şeffaf hücreli tiptir. Sitokinlerin aktivitesinin esas mekanizması tam olarak bilinmemesine rağmen bu ilaçların kanser hücreleri üzerindeki etkileri indirektir. Sitokinler spesifik reseptörlerine bağlanarak intraselüler ve interselüler sinyal mekanizmasını başlatırlar. Bazı klinik ve laboratuar bulguları uzun sağkalım ve yüksek cevap oranları için fikir verici olabilmektedir. Anemi olmayışı, hiperkalsemi olmayışı, normal LDH düzeyleri, önceden nefrektomi yapılmış olması ve iyi performans oluşu tedaviye yanıtta etkili parametreler olarak karşımıza çıkmaktadır. İnterferon-alfa(IFN-alfa);Avrupa da RHK tedavisinde onaylanmış bir sitokindir ve rutin kullanımdadır. Yan etkileri doza bağımlıdır. Tek ajan ya da kombinasyon halinde ayaktan tedavi şeklinde uygulanmaktadır. Cevap oranları % arasında, ortalama cevap süresi 8-10 ay bildirilmiştir Rekombinan teknolojinin gelişimiyle IFN-alfa2a ve 2b üretilmiş ve cevap oranları bu teknolojiyle birlikte % 29 lara kadar çıkmıştır. İnterlökin-2(IL-2); immun sistemde etkin hücreler üzerinde bir büyüme faktörü gibi rol oynamaktadır yılından beri 19

20 kullanılmaktadır. Cevap oranları % 15 olarak bildirilmiştir INFalfa dan daha fazla yan etkilere sahiptir. Kombinasyon tedavisi; özellikle düşük doz ile ayaktan tedavi, düşük toksitite sağlaması kombinasyon tedavisi için neden oluşturmaktadır. IFN-alfa ve IL-2 ile yapılan faz 1 ve 2 çalışmalar % 6-30 cevap oranları sağlamıştır. 119 IFN-alfa ve 13-cis-retinoik asit 120 ile IFNalfa, IL-2, 5FU 121 kombinasyon tedavileri de monoterapilere üstünlük sağlamamıştır. Diğer tedaviler; adoptif immunoterapi, interlökinler(il-12),antikor immunoterapi(g250), aşı tedavisi, 122 dentritik hücre tabanlı immunoterapi, 123 hedef tedavisi(vhl gen tedavisi, bevacizumab, gefitinib...)

21 YÖNTEM ve GEREÇ Hasta seçimi Mayıs Nisan 2006 tarihleri arasında Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1.Üroloji Kliniği, Kartal Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniği ve Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniğinde böbrek tümörü tanısı ile cerrahi operasyon uygulanan 210 hasta prospektif olarak değerlendirildi. Bu 210 hastanın 178 ine Radikal Nefrektomi geri kalan 32 hastaya nefron koruyucu (parsiyel) nefrektomi yapıldı. Parsiyel nefrektomi yapılan hastalar çalışma dışında tutuldu. Ayrıca radikal nefrektomi uygulanan hastalardan 16 sının tüm bilgilerine ulaşılamadığı için çalışma dışında bırakıldı. Hastaların hiçbirisi primer tümör boyutu ve TNM evrelemesi baz alınarak çalışma dışında bırakılmadı. Böylece 162 radikal nefrektomi uygulanan böbrek tümörü hastası çalışmaya dahil edilerek, preoperatifperoperatif-postoperatif bulguları incelendi. Klinik Değerlendirme Böbrek tümörü tanısı konulan 162 hastanın tümü anamnez ( yaş, cinsiyet, meslek, başlangıç şikayeti ve sigara ), tam bir fizik muayene, tam idrar tahlili (TİT), hemogram, sedimentasyon, üre-kreatinin, karaciğer fonksiyon testleri, kalsiyum, ferritin, akciğer grafisi, batın ultrasonografi (US) ve bilgisayarlı tomografi (BT) ile değerlendirildi. Ayrıca bazı hastalarda ayırıcı tanı, klinik evreleme ve operasyon tekniği kararı amacıyla batın MR, MR anjiografi ve Doppler USG yapıldı. Bu veriler ışığında hastalar TNM 2002 ye göre klinik evrelendirildiler. Hastalar patolojik inceleme sonunda TNM sınıflamasına uygun şekilde evrelendirilerek takip protokolüne alındılar. (Tablo 4) 21

22 Patolojik Değerlendirilme Tüm böbrek spesmenleri hazırlanmış olan protokol çerçevesinde çalışmaya dahil olan hastanelerin patoloji kliniklerinde birer patolog tarafından değerlendirildi.( Tablo-5 ) Buna göre, spesmenler öncelikle makroskopik olarak primer tümör boyutu ve satellite lezyon varlığı açısından incelendi. Daha sonra spesmenlere 3 mm lik aralıklarla ince kesit yapılarak multifokalite araştırıldı. Primer tümörün ve olan satellite tümörün histolojik sınıflandırması Union Internationale Contre le Cancer (UICC) ve the American Joint Committee on Cancer e (AJCC) göre yapıldı. Adenom ile karsinom ayırıcı tanısı histolojik olarak yapıldı. Buna göre 5mm, düşük Fuhrmann nükleer grade li histolojik olarak papiller kitleler adenom olarak kabul edildiler. Adenomlar multifokal lezyonlar olarak değerlendirilmeyip çalışmaya dahil edilmediler. İstatiksel Analiz Hastaların demografik bulguları ve tümör karakteristikleri dağılımı ki-kare testi kullanılarak karşılaştırıldı. Klinik ve patolojik özelliklerin multisentrisite ile olan ilişkisini belirlemek için logistic regresyon kullanılarak univariate ve multivariate analiz yapıldı. Bu analiz yapılırken değişken olarak hasta yaşı, cinsiyeti, sigara hikayesi, primer tümör boyutu, tümörün hangi tarafta yerleştiği, patolojik evre (pt), lenf nodu tutulumu, uzak metastaz varlığı, kapsül tutulumu, renal ven tutulumu ve histolojik tanı alındı. 22

23 Tablo 5. BÖBREK TÜMÖRLERİNDE MULTİSENTRİSİTE(Çok Merkezli Çalışma) Adı-Soyadı: Yaşı: Meslek: Telefon: Adres: ŞİKAYETİ: Hematüri: Ağrı: Kitle: Kilo kaybı: Anemi: Polistemi: Hipertansiyon: Hepatik Disfonksiyon: Diger: LABORATUAR: Hb: Hct: Lökosit: Üre: Kreatinin: SGOT: SGPT: Calcium: Ferritin: Diğer: USG: Sağ Böbrek: Sol Böbrek: IVP: Sağ Böbrek: Sol Böbrek: CT: Sağ Böbrek: Sol Böbrek: MR: Sağ Böbrek: Sol Böbrek: AC Grafisi: Diğer Görüntüleme: KLİNİK EVRELEME: ct: cn: cm: OPERASYON ŞEKLİ: Operayonda farkedilen şüpheli makroskopik satellit lezyon(kortikal düzensizlik): MAKROSKOPİ: Böbrek ağırlığı: Böbrek boyutları: x x cm Tm Boyutu: x x cm Tm Lokalizasyonu: Nekroz:Var( ) Yok( ) Açıklama: Histopatoloji: Tm tipi:clear cell( ) Papiller( ) Kromofob( ) Toplayıcı sistem( ) Medüller( ) Nükleer Grade:Grade1( ) Grade2( ) Grade3( ) Renal kapsül tutulumu: Renal ven invazyonu: Cerrahi sınırlar:üreteral( ) Renal ven( ) Yumuşak doku( ) Adrenal gland: Lenf Nodları: PATOLOJİK EVRELEME: pt: pn: pm: MULTİSENTRİSİTE: Sayısı: Boyutu: Nükleer Grade:Grade1( ) Grade2( ) Grade3( ) Histolojik tipi: Primere uzaklığı: Lokalizasyonu: Subkapsüler( ) İntraparankimal( ) PATOLOJİ NOTU: Renal kapsül soyulduktan sonra korteks mümkünse büyütme altında düzensiz alanlar açısından incelenip primer tümör için gerekli örneklemeler yapılmasını takiben,önce 1 cm lik daha sonra 3mm lik seri kesitlerle intraparankimal lezyon araştırılır. 23

24 BULGULAR Çalışmaya alınan hastaların 92 si ( % 56,8 ) erkek 70 i ( % 43,2 ) kadındı. Hastaların ortalama yaşları 59,98 ( ) idi. 162 hastanın 11 inde ( % 6,7 ) patolojik olarak multisentrisite odağı görüldü. Hastaların demografik bulguları ve tümör karakteristikleri Tablo 6 da görülmektedir. Multisentrisite belirlenen 11 hastanın 2 sinde ( % 18,2 ) radyolojik olarak satellite lezyon saptanmıştı. Bu satellite lezyonların ikisi de BT ve/veya MR ile gösterilmişti. Preoperatif görüntüleme yöntemi ile tanı konulamamış multisentrisite oranı ( gizli ) 162 hastada 9 hasta( % 5,5 ) olarak belirlendi. Tüm böbrek tümörleri histolojik olarak UICC ve AJCC sınıflandırma sistemi ile incelendiğinde 106 sı ( % 65,4 ) konvansiyonel berrak hücreli karsinom, 32 si ( % 19,8 ) papiller, 9 u ( % 5,6 ) kromofob hücreli, 5 i ( % 3,1 ) onkositoma, 2 si ( % 1,2 ) toplayıcı sistem karsinoma, 2 si ( % 1,2 ) medüller hücreli ve 6 ( %3,7 ) hasta ise sınıflandırılamayan tip böbrek hücreli karsinom olarak saptandı. Multisentrik tümörler ayrıca incelendiğinde ise bu oranlar papiller hücreli karsinom için 5 hasta ( % 45,5 ), konvansiyonel berrak hücreli karsinom için 5 ( % 45,5 ), kromofob hücreli için ise 1 ( % 9 ) olarak bulundu. Primer böbrek tümörü ile satellite lezyon histolojisi arasında uyumsuzluk 2 hastada ( % 18,2 ) görülürken bunlar kromofob-papiller, berrak hücreli-papiller hücreli karsinom idi. Primer tümör grade i ile satellite tümör grade i arasında hiçbir hastada uyumsuzluk görülmedi. Tümör boyutu primer tümörlerde ortalama 8,12 cm ( 2 17 ) idi. Tümör boyutu multifokalite ve unifokalite olarak değerlendirildiğinde ise bu değerler sırasıyla ortalama 7 cm ( 2-12) ve 8,01 cm ( 2-17 ) olarak bulundu. Primer tümör boyutu > 4 cm olan 140 spesmende multisentrisite 9 hastada ( % 4,3 ), 4 cm olan 22 vakada ise 2 24

25 spesmende ( %9 ) saptandı. 2 vakada > 4 multisentrisite odağı görülürken, 1 vakada 4, 1 vakada 3, 4 vakada 2, 3 vakada ise 1 tane odak görüldü. Satellite lezyonların primer tümöre uzaklığı ortalama 1,33 cm (0,2-3,5) idi. Primer tümörlerin 2002 TNM evrelemesine göre dağılımı incelendiğinde sıklık sırasıyla 67 hastada ( % 41,4 ) T1, 57 hastada ( % 35,1 ) T2, 23 hastada ( % 14,2 ) T3a, 9 hastada ( % 5,6 ) T3b, 6 hastada ( % 3,7 ) T4 saptandı. Oniki hastada ( % 7,4 ) lenf nodu pozitifliği, yirmidokuz hasta ( % 17,9 ) ise başvuru anında metastaz belirlendi. Multisentrisite görülen hastalarda ise bu dağılım sırasıyla T1 için 4 hasta ( % 36,4 ), T2 için 4 ( % 36,4 ), T3a için 2 ( % 18,2 ) ve T3b için ise 1 ( % 9 ) olarak bulundu. Altı T4 hastasının hiçbirisinde multisentrisite saptanmadı. Onbir multifokal tümörün 4 ünde ( % 36,4 ) lenf nodu pozitifliği mevcuttu. Multisentrisite görülen hastaların hiçbirisi tanı anında metastatik değildi. Patolojik,histolojik ve klinik özelliklerin multifokalite ile olan ilişkisini saptamak için univariate ve multivariate analizler yapıldı. Univariate analiz sonucu hem renal kapsül tutulumu hem de renal ven tutulumu ile multisentrisite arasında istatistiki anlamlı ilişkili saptanırken ( sırasıyla p= 0,015 ve p= 0,004), multipl logistic regression analizinde sadece renal kapsül tutulumu multifokalite ile ilişkili olarak bulundu. (p=0,008) 25

26 Tablo 6. Böbrek tümörleri hastalarının demografik ve patolojik-histolojik bulguları Unifokal Multifokal Toplam Hasta sayısı (%) 151 ( % 93,3 ) 11 ( % 6,7 ) 162 Yaş (ortalama) 58,88 ( ) 61,4 ( ) 59,98 (22-87) Cinsiyet Erkek Kadın 85 ( % 56,3 ) 66 ( % 43,7 ) 7 ( % 63,6 ) 4 ( % 36,4 ) 92 ( % 56,8 ) 70 ( % 43,2 ) Sigara kullanımı (%) 84 ( % 55,6 ) 8 ( % 72,7 ) 92 ( % 56,8 ) Evet 67 ( % 44,4 ) 3 ( % 27,3 ) 70 ( % 56,8 ) Hayır Yerleşim Sağ Sol 61 ( % 40,4 ) 90 ( % 59,6 ) 2 ( %18,2 ) 9 ( %81,8 ) 63 ( % 38,9 ) 99 ( % 61,1 ) Patolojik Evre pt1 pt2 pt3a 63 ( % 41,7 ) 53 ( % 35,1 ) 21 ( % 13,9 ) 4 ( % 36,4 ) 4 ( % 36,4 ) 2 ( % 18,2 ) 67 ( % 41,4 ) 57 ( % 35,1 ) 23 ( % 14,2 ) pt3b 8 ( % 5,3 ) 1 ( % 9 ) 9 ( % 5,6 ) pt3c pt4 yok 6 ( % 4) yok yok yok 6 ( % 3,7 ) Lenf nodu tutulumu Evet 8 ( % 5,3 ) 4 ( % 36,4 ) 12 ( % 7,4 ) Hayır 143 ( % 94,7 ) 7 ( % 63,6 ) 150 ( % 92,6 ) Metastaz varlığı 29 ( % 19,2 ) yok 29 ( % 17,9) (%) 26

27 Tablonun devamı Tümör boyutu 4 cm > 4 cm Tümör boyutu (cm) Tümör histolojisi Berrak hücreli Papiller Kromofob Onkositoma Sınıflandırılamayan Toplayıcı sistem Medüller Renal kapsül tutulumu 20 ( % 13,2 ) 2 ( % 18,2 ) 22 ( % 13,6 ) 131 ( % 86,8 ) 9 ( % 81,8 ) 140 ( % 86,4 ) 8,01 ( 2-17 ) 7 ( 2-12 ) 8,12 ( 2-17 ) 101 ( % 66,9 ) 27 ( % 17,9 ) 8 ( % 5,3 ) 5 ( % 3,1 ) 6 ( % 4 ) 2 ( % 1,4 ) 2 ( % 1,4 ) 5 ( % 45,5 ) 5 ( % 45,5 ) 1 ( % 9 ) yok yok yok yok 106 ( % 65,4 ) 32 ( % 19,8 ) 9 ( % 5,6 ) 5 ( % 3,1 ) 6 ( % 3,7 ) 2 ( % 1,2 ) 2 ( % 1,2 ) 44 ( % 29.1 ) 6 ( % 54.5 ) 50 ( % 30.8 ) Uni. p:0,015 Mult. P:0,008 27

28 TARTIŞMA Multifokal renal kortikal tümörler; Von Hippel Lindau Sendromu, herediter renal papiller karsinoma, ailevi onkositoma ve Birt-Hogg Dubé sendromu gibi herediter böbrek hücreli karsinomlarda iyi tanımlanmakla birlikte güncel literatürde sporadik vakalar ile ilgili sınırlı sayıda bilgi mevcuttur. Renal kortikal tümörlerde multisentrisite oranı çeşitli çalışmalarda % 5,3- %25 gibi geniş bir aralıkta bulunmuştur Bu konudaki en geniş serili çalışmada Richstone ve ark renal kortikal tümörde multisentrisite oranını % 5,3 bulmuştur. 17 Diğer serilere oranla daha düşük bir oran göstermesi çalışmanın geniş serili olmasına karşın retrospektif olmasına ve patolojik incelemenin 3mm ince kesit inceleme yerine, rutin patolojik değerlendirme yapılmasına bağlanabilir. Bunun yanında daha yüksek oranlar veren çalışmalar ise en fazla 108 vakayı içeren serilerdir Bizim çalışmamızda multisentrisite 162 hastanın 11 inde ( % 6,7 ) olarak tespit edildi. Multifokaliteyi araştıran bu çalışmalarda adenom-böbrek hücreli karsinom ayırım kriterlerinin farklılık göstermesi de multisentrisite oranlarındaki uyumsuzluğu açıklayabilir. Bir kısım patolog adenom tanısını kitlenin boyutuna göre koyarken sınırı 3 cm olarak belirlemişlerdir. 12,15 Oysa bizim çalışmadaki kriterlerde olduğu gibi birçok patolog dokunun histolojik özelliklerine göre adenom-böbrek hücreli karsinom ayırıcı tanısını yapmaktadırlar. Preoperatif dönemde yapılan BT, MR ve USG gibi görüntüleme yöntemleri ile satellite lezyonların gösterilebilmesi mümkündür. Kletscher ve ark. hastaların %44 ünde preoperatif BT ve/veya MR ile multisentrisiteyi saptamışlardır. 11 Oysa bu oran Baltacı ve ark. çalışmasında %14, Schlichter ve ark. çalışmasında ise %23 olarak bulunmuştur. 16,127 Bizim serimizde ise 11 multisentrisite hastasının 28

29 2 sinde ( % 18,2 ) preoperatif görüntüleme yöntemleri ile tanı konulabilmiştir. Preoperatif görüntüleme yöntemleri ile tanı konulamayan ( gizli ) multisentrisite oranları ise aynı çalışmalarda % % 20 arasında bulunmuştur Bizim serimizde ise bu oran 162 hastanın 9 unda ( % 5.5) olarak bulundu. Bazı çalışmalarda çeşitli histolojik-patolojik ve klinik özellikler ile multisentrisite arasında anlamlı bir ilişki gösterilebilmiştir Bizim araştırmamızda primer tümör histolojisi ile multisentrisite arasında istatistiki anlamlı fark saptanamamakla birlikte özellikle papiller tip böbrek hücreli karsinom ile ilişkili olduğu görüldü. Literatürdeki yayınlarda da tümör histolojisi ile multisentrisite arasındaki bağlantı konusunda birbirine ters görüşler mevcuttur. Whang ve ark. ile Baltacı ve ark. nın çalışmalarında istatistiki anlamlı ilişki saptanamazken 12-16, Kletscher ve ark., Richstone ve ark. papiller böbrek hücreli karsinom ile multisentrisite arasında anlamlı ilişki bulmuşlardır Böbrek tümörlerinin histolojik yapısını incelediğimizde, papiller tip böbrek hücreli karsinomun multisentrik spesmenlerde unifokal olanlara nazaran daha sık görüldüğünü saptadık. Oysa Richstone ve ark hastalık serilerinde multifokal gruptaki histolojik alt tip dağılımının da unifokal gruptakine benzer olduğunu göstermiştir. 17 Primer tümör ile satellite lezyon histolojisi arasındaki uyumsuzluk da literatürdeki çalışmalarla benzer olarak (%6-30) % 18,2 olarak bulundu. Tümör boyutu ile multisentrisite arasındaki ilişki multisentrisite araştırmalarında en ilgi çeken nokta olmuştur. Çünkü güncel üroloji pratiğinde nefron koruyucu cerrahi periferik yerleşimli < 4cm böbrek tümörlerine uygulanmaktadır. Kletscher ve ark. 100 vakalık serilerinde 16 spesmende (%16) multisentrik odak saptarken bu 16 spesmenin 8 inde (%50) tümör boyutu < 4 cm idi. 11 Mukamel ve ark. da Kletscher in çalışmasını destekler nitelikte multisentrik tümörlerde primer tümör çapı 29

30 < 4 cm olan hasta oranını %31 bulmuşlar. 9 Baltaci ve ark. bu oranı %32, Richstone ve ark ise %39 olarak saptamışlardır. 16,17 Bizim serimizde ise bu oran % 18,2 olarak belirlendi. Bu oranlar da periferik yerleşimli, < 4cm olan tümörlerde uygulanan parsiyel nefrektomi sonrası gelişen lokal nüksün sebebini açıklamaktadır. Tümör evresi ile multifokalite arasındaki ilişki varlığı düşünülmekle birlikte Kletscher ve Gohji çalışmalarında bu korelasyonu saptayamamışlardır Oysa Baltaci ve ark. evre ile multisentrisite arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. 16 Richstone ve ark. da çalışmalarında pt4 tümörlerin ve lenf nodu pozitifliğinin multifokalite ile ilişkili olduğunu göstermişlerdir. 17 Diğer çalışmalarda da sonuçlar bize tümör evresinin multisentrisite ile ilişkili olduğunu düşündürse de, aradaki ilişki istatistiki anlamlı değildir Bizim serimizde ise tümör evresi ile multifokalite arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Literatürde günümüze kadar yapılan prospektif çalışmalarda, genellikle toplam böbrek tümörü spesmeni 100 olmakla birlikte multisentrisite saptanan spesmen 22 yi aşmadığından, multifokalitenin klinik-patolojik ve histolojik özelliklerle korelasyonunun araştırılması birbirinden farklı sonuçlar verebilmektedir. Bununla birlikte en geniş vaka serisi ( 1071 hasta) olan Richstone ve ark. yaptıkları çalışma ise hem retrospektif olması hem de 3mm lik ince kesit ile inceleme yapılmaması sebebiyle yeterli sonuca ulaşamamıştır. 17 Bu sebeplerden dolayı bir meta-analiz ile böbrek tümörlerinde multifokalite oranının ve multisentrisite ile ilişkili klinik-patolojik ve histolojik parametrelerin belirlenmesi daha sağlıklı bilgiler verecektir. 30

31 SONUÇ Prospektif, multisentrik, 162 vakalık çalışmamızda böbrek tümörlerinde multisentrisite oranını 11 hasta ( % 6,7 ) olarak belirledik. Preoperatif görüntüleme yöntemleri ile tespit edilen multisentrisite oranı 11 hastada 2 iken ( % 18.2 ), 9 hastada ( % 5,5 ) multisentrisite, preoperatif görüntüleme yöntemleri ile tespit edilemedi. Çeşitli klinikpatolojik ve histolojik özellikler multisentrisite ile ilişkili olmakla birlikte,özellikle bizim çalışmamızda kapsül tutulumu ( p:0,015 p:0,008 ) ile multisentrisite arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Böbrek tümörlerinde multisentrisite oranının ve hangi klinik, patolojik ve histolojik özelliklerle ilişkili olduğunun saptanması için meta-analize ihtiyaç vardır. 31

32 ÖZET AMAÇ: Biz, bu çalışmamızda böbrek tümörlerinde multisentrisite oranını ve multisentrisiteyi etkileyebilecek histolojik, patolojik ve klinik özellikleri prospektif olarak araştırdık. GEREÇ VE YÖNTEM: Mayıs Nisan 2006 tarihleri arasında Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1.Üroloji Kliniği, Kartal Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniği ve Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniğinde böbrek tümörü tanısı ile radikal nefrektomi yapılan ve bulgularına ulaşılan 162 hasta çalışmaya alındı. Böbrek spesmenleri makroskobik ve 3 mm lik aralıklarla ince kesit yapılarak multifokalite açısından değerlendirildi. BULGULAR: Çalışmaya alınan hastaların 92 si ( % 56,8 ) erkek, 70 i ( % 43,2 ) kadındı. Hastaların ortalama yaşları 59,98 ( ) idi. 162 hastanın 11 inde ( % 6,7 ) patolojik olarak multisentrisite odağı görüldü. Multisentrisite belirlenen hastaların 2 sinde ( % 18,2 ) radyolojik olarak satellite lezyon saptandı. Buna karşılık 9 hastada (% 5.5 ) radyolojik olarak satellite lezyon saptanamadı. Patolojik,histolojik ve klinik özelliklerin multifokalite ile olan ilişkisini saptamak için univariate ve multivariate analizler yapıldı. Hasta yaşı, cinsiyet, sigara kullanımı, yerleşim yeri, patolojik evre, lenf nodu tutulumu, metastaz varlığı, tm boyutu, tm histolojisi arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Univariate analiz sonucu hem renal kapsül tutulumu hem de renal ven tutulumu ile multisentrisite arasında istatistiki anlamlı ilişkili saptanırken ( sırasıyla p= 0,015 ve p= 0,004), multipl logistic regression analizinde sadece renal kapsül tutulumu multifokalite ile ilişkili olarak bulundu. (p=0,008) SONUÇ:Prospektif, multisentrik, 162 vakalık çalışmamızda böbrek tümörlerinde multisentrisite oranını 11 hasta ( % 6,7 ) olarak saptadık. Bizim çalışmamızda kapsül tutulumu ( p:0,015 p:0,008 ) ile 32

33 multisentrisite arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Böbrek tümörlerinde multisentrisite oranının ve hangi klinik, patolojik ve histolojik özelliklerle ilişkili olduğunun saptanması için meta-analize ihtiyaç vardır. 33

34 KAYNAKLAR 1)Carson WJ:Tumors of the kidney:histologic study. Trans Sec. Urol. AMA, )Jean B de Kernion, Arie B :Renal tumors. Campbell s Urology, 1998; )Glenn JF, Gitters R.F.:Campbell s Urology:Renal tumors in Harrison, ed:philadelphia W.B. Saunders co, )Robson, CJ:Radical nephrectomy for renal cell carcinoma. J Urol, 1963;89:37. 5)Kural A.R., Demirkesen O., Akpınar H.:Düşük evreli böbrek tümörlerinde nefron koruyucu cerrahi. Ürolojide ikilemler 1997; )McKiernan J, Yossepowitch O, Kattan MW, Simmons R, Motzer RJ, Reuter VE, et al:partial nephrectomy for renal cortical tumors: pathologic findings and impact on outcome. Urology 2002;60: )McKiernan J, Simmons R, Katz J. and Russo P:Natural history of chronic renal insufficiency after partial and radical nephrectomy. Urology 2002; 59:816. 8)Lau WK, Blute ML, Weaver AL, Torres VE and Zincke H:Matched comparison of radical nephrectomy vs nephron-sparing surgery in patients with unilateral renal cell carcinoma and a normal contralateral kidney. Mayo Clin Proc 2000; 75:

35 9)Mukamel E, Konichezky M, Engelstein D, Servadio C:Incidental smali renal tumors accompanying clinically overt renal cell carcinoma. J.UroI1988;140: )Cheng WS, Farrow GM, Zincke H:The incidence of multicentricity in renal cell carcinoma. J Urol 1991;146: )Kletscher BA, Qian J, Bostwick DG, Andrews PE and Zincke H: Prospective analysis of multifocality in renal cell carcinoma: influence of histological pattern, grade, number, size, volume and deoxyribonucleic acid ploidy J Urol. 1995;153: )Whang M, O'Toole K, Bixon R, et al:the incidence of multifocal renal cell carcinoma in patients who are candidates for partial nephrectomy. J UroI 1995;154: )Oya M, Nakamua K, Baba S, Hata J and Tazaki H.: Intrarenal satellites of renal cell carcinoma: histopathologic manifestation and clinical implication. Urology 1995;46: )Nissenkorn I and Bernheim J:Multicentricity in renal cell carcinoma. J Urol, 1995;153: )Gohji K, Hara I, Gotoh A, Eto H, Miyake H, Sugiyama T. et al: Multifocal renal cell carcinoma in Japanese patients with tumors with maximal diameters of 50 mm or less. J Urol, 1998;159: )Baltaci S, Orhan D, Soyupek S, Bedük Y, Tulunay O and Göğüş O: Influence of tumor stage, size, grade, vascular involvement, histological 35

36 cell type and histological pattern on multifocality of renal cell carcinoma. J Urol, 2000;164:36. 17)Richstone L, Scherr D.S, Reuter V.R, Synder M.E, Rabbani F, Kattan M.W and Russo P:Multifocal renal cortical tumors:frequency, associated clinicopathological features and impact on survival. J Urol, 2004;171: )Kovacs G, Akhtar M, Beekwith BJ, et al:the Heidelberg classification of renal cell tumours. J. PathoI 1997;183: )Deming CL, Harvard BM:Tumors of the kidney. In Campbell MF, Harrison JH (eds):urology, vol 2, 3rd ed. Philadelphia. WB Saunders )Glenn JF:Renal tumors. In Harrison JH, Gittes RF, Perlmutter AD, et al (eds):campbell s Urology, 4th ed. Philadelphia. WB Saunders. pp , )Barbaric ZL:Principles of Genitourinary Radiology, 2nd ed. New York, Thieme Medical, 1994, p )Landis SH, Murray T, Bolden S et al:cancer statistics. CA Cancer J. Clin., 49:8, )Chow WH, Devesa SS, Warren JL, et al:rising incidence of renal cell cancer in the United States. JAMA, 281:1628,

37 24)Rodriguez R, Fishman EK and Marshall FF:Differential diagnosis and evaluation of the incidentally discovered renal mass. Semin Urol Oncol, 13:246, )Vallancien G, Torres LO, Gurfinkel E, et al:incidental detection of renal tumours by abdominal ultrasonography. Eur Urol, 18:94, )Castellanos RD, Aron BS, Evans AT:Renal adenocarcinoma in children:incidence, therapy and prognosis. J. Urol. 1974; 11: )Chan HSL, Daneman A, Gribbin M, Martin DJ:Renal cell carcinoma in the first two decades of life. Pediatr Radiol 1983; 13: )Freddman AL, Vats TS, Stewart T., et al:renal cell carcinoma in children:the Detroit experience. J. Urol. 1996; 155: )Asanuma H., Nakai H., Takeda M, et al:renal cell carcinoma in children:experience at a single institution in Japan. J. Urol. 1999; 162: )Oyasu RM:Renal cancer:histologic classification update. Int. J. Clin. Oncol. 1998; 3: )Storkel S:Classification of renal cancer:correlation of morphology and cytogenetics. In Vogelzang NJ, Scardino PT, Shipley WU, Coffey DS (eds): Comprehensive Textbook of Genitourinary Oncology, 2nd ed. Baltimore, Williams & Wilkins, 1996, pp

38 32)Kantor AF:Current concepts in the epidemiology and etiology of primary renal cell carcinoma. J. Urol. 1977; 117: )Muscat JE, Hoffman D, Wynder EL:The epidemiology of renal cell carcinoma:a second look. Cancer 1995; 75: )Goodman MT, Morgenstern H, Wynder EL:A case-control study of factors affecting the development of renal cell cancer. Am. J. Epidemiol. 1986; 124: )Yuan JM, Gago-Dominguez M, Ross RK, Yu MC:Hypertension, obesity and their medications in relation to renal cell carcinoma. J. Cancer 1998; 77: )La Vecchia C., Negri E., D Avanzo B., Franceschi S:Smoking and renal cell carcinoma. Cancer Res. 1990; 50: )McLaughlin JK, Linblad P, Mellemgaard A., et. al:international renal cell cancer study:i. Tobacco use. Int. J. Cancer 1995b; 60: )Kolonel LN:Association of cadmium with renal cell cancer. Cancer 1976; 27: )Wenz W:Tumors of the kidney following retrograde pyelography with colloidal thorium dioxide. N. Y. Acad. Sci. 1967; 145: )Mellemgaard A, Moller H, Olsen JH:Diuretics may increase risk of renal cell carcinoma. Cancer Causes Control 1992; 3:

39 41)Hiatt RA, Tolan K, Quesenberry CP Jr:Renal cell carcinoma and thiazide use:a historical, case-controled study(california, USA). Cancer Causes Control 1994; 5: )Shapiro JA, Williams MA, Weiss NS et al:hypertension, antihypertensive medication use and risk of renal cell carcinoma. Am. J. Epidemiol. 1999; 149: )Ishikawa I, Saito Y, Shikura N, et al:ten year prospective study on the development of renal cell carcinoma in dialysis patients. Am. J. Kidney Dis. 1990; 16: )Bjornsson J, Short MP, Kwiatowski DJ, Henske EP:Tuberous sclerosis associated renal cell carcinoma:clinical, pathological and genetic features. Am. J. Pathol. 1996; 149: )Neumann HP, Schwarzkopf G, Hensk EP:Renal angiomyolipomas, cysts and cancer in tuberous sclerosis complex. Semin Pediatr. Neurol. 1998; 5: )Linehan WM, Lerman MI, Zbar B:Identification of the Von Hippel Lindau(VHL) gene:its role in renal cancer. JAMA 1995; 273: )Schmidt L, Duh FM, Kishida T, et al:germline and somatic mutations in the tyrosine kinase domain of the MET proto-oncogene in papillary renal carcinomas. Nat. Genet. 1997; 16:

40 48)Weirich G, Glenn G, Junker K, et al:familial renal oncocytoma:clinico-pathological study of families. J. Urol. 1998; 160: )Zbar B:Von Hippel Lindau disease and sporadic renal cell carcinoma. Cancer Surv. 1995; 25: )Van Den Berg E, Van Der Hout AH, Osterhius JW:Cytogenetic analysis of epithelial renal cell tumors relationship with a new histopathological classification. Int. J. Cancer. 1993: )Storkel S, Ebie JN, Adlakha K, et al:classification of renal cell carcinoma: Workgroup no.1 Union Internationale Contre le Cancer (UICC) and the American Joint Committee on Cancer (AJCc). Cancer 1997;80: ) Farrow GM: Diseas of the kidney. In Murphy WM (ed):urological Pathology, 2nd ed. Philadelphia, WB Saunders, 1997, pp ) Weiss LM, GeIb AB, Medeiros LJ:Adult renal epithelial neoplasms. Am J Clin Pathol 1995; 103: )CampbelI SC, Russo P, Sheinfeld A, et al:papillary renal cell carcinoma:clinical and pathological features. J Urol 1997; 157: )Campbell SC, Fichter J, Novick AC, et al:intraoperative evaluation of renal cell carcinoma:a prospective study of the roles of ultrasonography and histopathological frozen sections. J UroI1996a;155:

DOÇ.DR.YAŞAR BOZKURT

DOÇ.DR.YAŞAR BOZKURT DOÇ.DR.YAŞAR BOZKURT ETYOLOJİ Tütün kullanımı kadmiyum asbest petrol ürünleri herpes virüs obezite BENİGN TÜMÖRLER Böbrek kistleri Adenom Onkositom Angiomyolipom(Hamartom) Leiomyolipom Juxtaglomerüler

Detaylı

5. SINIF DERS NOTLARI BÖBREK TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Yaşar BOZKURT

5. SINIF DERS NOTLARI BÖBREK TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Yaşar BOZKURT 5. SINIF DERS NOTLARI BÖBREK TÜMÖRLERİ Doç. Dr. Yaşar BOZKURT I-Etyoloji ve sınıflama Böbrek tümörlerinin etiyolojisinde değişik faktörler rol alır. Ancak kesin bir neden de gösterilememiştir. Tütün kullanımı,

Detaylı

29 yaşında erkek aktif şikayeti yok. sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması. üzerine hasta polikliniğimize başvurdu

29 yaşında erkek aktif şikayeti yok. sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması. üzerine hasta polikliniğimize başvurdu 29 yaşında erkek aktif şikayeti yok Dış merkezde yapılan üriner sistem ultrasonografisinde insidental olarak sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması üzerine hasta polikliniğimize

Detaylı

Böbrek Tümörlerinin Prognostik Kategorizasyonu

Böbrek Tümörlerinin Prognostik Kategorizasyonu Böbrek Tümörlerinin Prognostik Kategorizasyonu Dr. Özgür Yaycıoğlu Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D Adana Uygulama ve Araştırma Merkezi Ürolojik Cerrahi Derneği Böbrek Tümörü ve BPH Toplantısı,

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ RİSK GRUPLARINA GÖRE TEDAVİ-TAKİP Dr.Nuri ÇAKIR Gazi Ü Tıp Fak Endokrinoloji ve Metabolizma B.D 35.Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıKongresi 15-19 Mayıs 2013-Antalya

Detaylı

Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi

Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi Erman Alçı, Özer Makay, Adnan Şimşir*, Yeşim Ertan**, Ayşegül Aktaş, Timur Köse***, Gökhan İçöz, Mahir Akyıldız Ege Üniversitesi Hastanesi, Genel

Detaylı

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği Dr. A. Nimet Karadayı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Patoloji Kliniği MEME TÜMÖRLERİNDE PATOLOJİ RAPORLARINDA STANDARDİZASYON Amaç, hasta

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi okült (gizli, saklı, bilinmeyen, anlaşılmaz) okült + kanser primeri bilinmeyen

Detaylı

Böbrek kanseri tanı ve sınıflaması

Böbrek kanseri tanı ve sınıflaması Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe 32 Böbrek kanseri tanı ve sınıflaması Altı çizili terimler sözlükte listelenmiştir. Tümörün evre, alt grup ve agresifliği sınıflamayı oluşturur. Çoğu böbrek kanseri hastası

Detaylı

Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle

Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle III.Tıbbi Onkoloji Kongresi Onkolojik Görüntüleme Kursu 24 Mart 2010,Antalya Böbrek Mesane Prostat Böbrek Mesane Testis Radyolojiye Sorular Tümör

Detaylı

Mide Rezeksiyon Materyallerine Yaklaşım, Evreleme ve Raporlama

Mide Rezeksiyon Materyallerine Yaklaşım, Evreleme ve Raporlama Mide Rezeksiyon Materyallerine Yaklaşım, Evreleme ve Raporlama Banu Bilezikçi Güven Hastanesi Patoloji Bölümü, Ankara 25. Ulusal Patoloji Kongresi 6. Sitopatoloji Kongresi 14-17 Ekim 2015, Bursa 2014

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi

AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi Nöroendokrin tümörlerde 2004 WHO sınıflaması Tümör Tipi Tipik Karsinoid Atipik Karsinoid Büyük Hücreli nöroendokrin

Detaylı

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi Dr. Öztuğ Adsan Radikal Sistektomi Radikal sistektomi pelvik lenfadenektomi ile birlikte kasa invaze ve

Detaylı

BATIN BT (10/11/2009 ): Transvers kolon orta kesiminde kolonda düzensiz duvar kalınlaşması ile komşuluğunda yaklaşık 5 cm çapta nekrotik düzensiz

BATIN BT (10/11/2009 ): Transvers kolon orta kesiminde kolonda düzensiz duvar kalınlaşması ile komşuluğunda yaklaşık 5 cm çapta nekrotik düzensiz Olgu Sunumu Olgu: 60y, E 2 ayda 5 kilo zayıflama ve karın ağrısı şikayeti ile başvurmuş. (Kasım 2009) Ailede kanser öyküsü yok. BATIN USG: *Karaciğerde en büyüğü VIII. segmentte 61.2x53.1 mm boyutunda

Detaylı

Karaciğer Metastazlarının Cerrahi Tedavisi. Dr. Orhan Bilge İ.Ü. İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD

Karaciğer Metastazlarının Cerrahi Tedavisi. Dr. Orhan Bilge İ.Ü. İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Karaciğer Metastazlarının Cerrahi Tedavisi Dr. Orhan Bilge İ.Ü. İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Kolon tümörlü olguların %40-50 sinde karaciğer metastazı gelişir ; % 15-25 senkron (primer tm ile /

Detaylı

AMELİYAT SONRASI TAKİP/ NÜKSTE NE YAPALIM? Dr. Meral Mert

AMELİYAT SONRASI TAKİP/ NÜKSTE NE YAPALIM? Dr. Meral Mert AMELİYAT SONRASI TAKİP/ NÜKSTE NE YAPALIM? Dr. Meral Mert AMELİYAT SONRASI TAKİP n Ameliyat sonrası evreleme; - TNM sınıflaması kullanılmakla beraber eksiklikleri var; post-op kalsitonin- CEA ölçümü, CEA

Detaylı

Dr. M. Gamze Aksu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD

Dr. M. Gamze Aksu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Dr. M. Gamze Aksu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Hepatobilier sistem tümörleri Kolanjiokarsinom Hepatoselüler karsinom Safra kesesi tümörleri Ampulla Vater tümörleri Pankreas

Detaylı

Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım. Dr.

Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım. Dr. Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım Dr. Alper CEYLAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Tiroid

Detaylı

Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler. Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013

Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler. Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013 Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013 Kısa Kitaplar, Sunumlar.. Almanların yemek kitabı Amerikalıların tarihi Onkologların

Detaylı

Yediyüzyetmişiki Akciğer Kanseri Olgusunda Cilt Metastazı: 5 Yıllık Deneyimin Analizi

Yediyüzyetmişiki Akciğer Kanseri Olgusunda Cilt Metastazı: 5 Yıllık Deneyimin Analizi Yediyüzyetmişiki Akciğer Kanseri Olgusunda Cilt Metastazı: 5 Yıllık Deneyimin Analizi Emine AKSOY, Güliz ATAÇ, Emin MADEN, Nil TOKER, Tülin SEVİM S.B. İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp ve Damar Hastalıkları

Detaylı

TÜMÖR NEDENLİ NEFREKTOMİLERDE RENAL PARANKİM LEZYONLARI. - Olgu Sunumu -

TÜMÖR NEDENLİ NEFREKTOMİLERDE RENAL PARANKİM LEZYONLARI. - Olgu Sunumu - TÜMÖR NEDENLİ NEFREKTOMİLERDE RENAL PARANKİM LEZYONLARI - Olgu Sunumu - Prof. Dr. Dilek Ertoy Baydar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Hikaye 78 yaşında kadın hasta. Halsizlik

Detaylı

Dr. Yaşar BEDÜK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dr. Yaşar BEDÜK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Yaşar BEDÜK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Testis tümörleri Erkeklerdeki kanserlerin %1 i Yıllık %3-6 artış Avrupa da her yıl 24.000 yeni vak a Testis Tümör Epidemiyolojisi İnsidans dünya genelinde

Detaylı

Metastatik böbrek tümörlerinde Nefrektomi ve metastazektomi. Prof.Dr.Faruk Özcan İ.Ü İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı

Metastatik böbrek tümörlerinde Nefrektomi ve metastazektomi. Prof.Dr.Faruk Özcan İ.Ü İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Metastatik böbrek tümörlerinde Nefrektomi ve metastazektomi Prof.Dr.Faruk Özcan İ.Ü İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Metastatik Böbrek Tümörü Böbrek tümörlerinin % 20-30 kadarı müracaat esnasında

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

OP. DR. YELİZ E. ERSOY BEZMİALEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ AD İSTANBUL

OP. DR. YELİZ E. ERSOY BEZMİALEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ AD İSTANBUL OP. DR. YELİZ E. ERSOY BEZMİALEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ AD İSTANBUL - Rutine giren tiroid incelemeleri Yüksek rezolüsyonlu ultrasonografi - Tiroid nodülü sıklığı -Yaklaşım Algoritmaları

Detaylı

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM Tanım Az diferansiye tiroid karsinomları, iyi diferansiye ve anaplastik

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi. 18 Ocak 12 Çarşamba

Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi. 18 Ocak 12 Çarşamba Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi Dr. Akif Turna Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi Dr. Akif Turna Küçük Hücre-Dışı Akciğer

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

Yasemin Giles* (Senyurek), Fatih Tunca*, Harika Boztepe**, Faruk Alagöl**, Tarık Terzioglu*, MD, Serdar Tezelman*

Yasemin Giles* (Senyurek), Fatih Tunca*, Harika Boztepe**, Faruk Alagöl**, Tarık Terzioglu*, MD, Serdar Tezelman* PRİMER OLARAK SANTRAL LENF DİSEKSİYONU YAPILMAMIŞ OLAN PAPİLLER TİROİD KANSERLİ HASTALARDA UZUN DÖNEM SONUÇLAR: RUTİN DİSEKSİYONDAN BEKLENEN İYİLEŞME Yasemin Giles* (Senyurek), Fatih Tunca*, Harika Boztepe**,

Detaylı

MEMENİN PAGET HASTALIĞI. Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi

MEMENİN PAGET HASTALIĞI. Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi MEMENİN PAGET HASTALIĞI Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi Meme başındaki eritamatöz ve ekzamatöz değişiklikler ilk kez 1856 da Velpeau tarafından tariflenmiştir. 1874 de ilk kez Sir James

Detaylı

Basit Guatr. Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER

Basit Guatr. Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER Basit Guatr Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER Amaç Basit (nontoksik) diffüz ve nodüler guatrı öğrenmek, tanı ve takip prensiplerini irdelemek. Öğrenim hedefleri 1.Tanım 2.Epidemiyoloji 3.Etiyoloji ve patogenez

Detaylı

Resim 4: Olgu 2, postop 4. haftada çekilen PET-CT de karaciğerde, her iki iliak kemiklerde, sol akciğer alt lobunda multipl metastatik tutulumlar

Resim 4: Olgu 2, postop 4. haftada çekilen PET-CT de karaciğerde, her iki iliak kemiklerde, sol akciğer alt lobunda multipl metastatik tutulumlar OLGU 1: 47 yaşında erkek hasta, üç aydır olan sol yan ağrısı, ateş ve idrarda kanama şikayetiyle kliniğimize başvurdu. Son üç aydır dış merkezde idrar yolu enfeksiyonu tedavisi aldığını belirtiyordu. Hastanın

Detaylı

Metastatik Karaciğer Tümörlerinin Cerrahi Tedavisi

Metastatik Karaciğer Tümörlerinin Cerrahi Tedavisi Metastatik Karaciğer Tümörlerinin Cerrahi Tedavisi Prof. Dr. Orhan Bilge İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Karaciğer Safra Yolları Cerrahisi Birimi Kolorektal Kanser 950 000 hasta / yıl Kanser ölümlerinin

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Soliter Pulmoner Nodül Tanım: Genel bir tanımı olmasa da 3 cm den küçük, akciğer parankimi ile çevrili, beraberinde herhangi patolojinin eşlik

Detaylı

Mide Kanseri Tanısı Olan Hastalarda Lenf Nodu Tutulum Oranı ve Sağkalım İlişkisi

Mide Kanseri Tanısı Olan Hastalarda Lenf Nodu Tutulum Oranı ve Sağkalım İlişkisi Mide Kanseri Tanısı Olan Hastalarda Lenf Nodu Tutulum Oranı ve Sağkalım İlişkisi Deniz Eda Orhan, Ayşenur Şahin, Irmak Üstündağ, Cenk Anıl Olşen, Aziz Mert İpekçi Danışmanlar: Doç. Dr. Ömer Dizdar Dr.

Detaylı

Dr. Erdal APAYDIN. Üroloji Anabilim Dalı

Dr. Erdal APAYDIN. Üroloji Anabilim Dalı Endoüroloji Derneği i 2010 yılıy EĞİTİM ve BİLİMSEL B ETKİNL NLİKLERİ Dr. Erdal APAYDIN Ege Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı İZMİR Endoüroloji Derneği Aralık k 2007 tarihi ile Yönetim

Detaylı

HAMDİ ÖZŞAHİN,GÜRKAN YETKİN,BÜLENT ÇİTGEZ,AYHAN ÖZ, MEHMET MİHMANLI, MEHMET ULUDAĞ

HAMDİ ÖZŞAHİN,GÜRKAN YETKİN,BÜLENT ÇİTGEZ,AYHAN ÖZ, MEHMET MİHMANLI, MEHMET ULUDAĞ HAMDİ ÖZŞAHİN,GÜRKAN YETKİN,BÜLENT ÇİTGEZ,AYHAN ÖZ, MEHMET MİHMANLI, MEHMET ULUDAĞ ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GENEL CERRAHİ KLİNİĞİ Tiroit nodülleri toplumda sık görülen patolojilerdir.

Detaylı

Dr. Mert Altınel Türkiye Yüksek İhtisas EA Hastanesi ÜST ÜRİNER SİSTEM ÜROTELYAL KARSİNOMUNDA LAPAROSKOPIK TEDAVİ

Dr. Mert Altınel Türkiye Yüksek İhtisas EA Hastanesi ÜST ÜRİNER SİSTEM ÜROTELYAL KARSİNOMUNDA LAPAROSKOPIK TEDAVİ Dr. Mert Altınel Türkiye Yüksek İhtisas EA Hastanesi ÜST ÜRİNER SİSTEM ÜROTELYAL KARSİNOMUNDA LAPAROSKOPIK TEDAVİ ÜST ÜRINER SISTEM ÜROTELYAL KARSINOMU Tüm renal tümörlerin %4-%9 u Tüm ürotelyal tümörlerin

Detaylı

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın KOLOREKTAL POLİPLER Prof. Dr. Mustafa Taşkın -Polip,mukozal örtülerden lümene doğru gelişen oluşumlara verilen genel isimdir. -Makroskopik ve radyolojik görünümü tanımlar. -Sindirim sisteminde en çok kolonda

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Radikal Prostatektomi Sonrası Yüksek Riskli Grupta RT: Erken mi Geç mi? Dr Şefik İğdem

Radikal Prostatektomi Sonrası Yüksek Riskli Grupta RT: Erken mi Geç mi? Dr Şefik İğdem Radikal Prostatektomi Sonrası Yüksek Riskli Grupta RT: Erken mi Geç mi? Dr Şefik İğdem Günün Menüsü 1. Adjuvan Radyoterapi Rasyonel/Kanıt Kimin için? Doz? Toksisite Androjen Deprivasyonu 2.Kurtarma Radyoterapisi

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 ( ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster 2 ( ID: 63)/lenfomalı iki olguda meme tutulumu Poster 4 ( ID: 87)/Olgu Sunumu: Meme Amfizemi Poster 6 ( ID:

Detaylı

ADRENAL KİTLELERK TLELERİNDE DR. FATİH H TUNCA İSTANBUL TIP FAKÜLTES LTESİ GENEL CERRAHİ

ADRENAL KİTLELERK TLELERİNDE DR. FATİH H TUNCA İSTANBUL TIP FAKÜLTES LTESİ GENEL CERRAHİ ADRENAL KİTLELERK TLELERİNDE CERRAHİ YAKLAŞIM DR. FATİH H TUNCA İSTANBUL TIP FAKÜLTES LTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM M DALI İnsidans Otopsi serilerinde: asemptomatik selim adrenal neoplazi %2-20 20 İnsidental

Detaylı

Evre III KHDAK nde Radyoterapi

Evre III KHDAK nde Radyoterapi Evre III KHDAK nde Radyoterapi Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. 20. UKK, 2013, Antalya Evre III Alt Grupları IIIA 0 : N2 tutulumu yok (T3N1, T4N0-1) IIIA 1 : Rezeksiyon spesimeninde

Detaylı

DUKTAL KARSİNOMA İN SİTU: CERRAHİ YAKLAŞIM. Dr. N. Zafer Utkan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı

DUKTAL KARSİNOMA İN SİTU: CERRAHİ YAKLAŞIM. Dr. N. Zafer Utkan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı DUKTAL KARSİNOMA İN SİTU: CERRAHİ YAKLAŞIM Dr. N. Zafer Utkan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı MAYMET-16 Mart 2012 Duktal Karsinoma İn Situ Tarama mamografilerinin yaygın

Detaylı

Lokal Hastalıkta Hangi Hasta Opere Edilmeli? Doç. Dr. Serdar Akyıldız E ge Ü n i v e r sitesi Tı p Fakültesi K B B Hastalıkları Anabilim D a l ı

Lokal Hastalıkta Hangi Hasta Opere Edilmeli? Doç. Dr. Serdar Akyıldız E ge Ü n i v e r sitesi Tı p Fakültesi K B B Hastalıkları Anabilim D a l ı Lokal Hastalıkta Hangi Hasta Opere Edilmeli? Doç. Dr. Serdar Akyıldız E ge Ü n i v e r sitesi Tı p Fakültesi K B B Hastalıkları Anabilim D a l ı Genel olarak; Tümör hacmi arttıkça Evre ilerledikçe Kombine

Detaylı

T1b (4-7 cm) BÖBREK TÜMÖRLERİNDE LAPAROSKOPİK PARSİYEL NEFREKTOMİ

T1b (4-7 cm) BÖBREK TÜMÖRLERİNDE LAPAROSKOPİK PARSİYEL NEFREKTOMİ T1b (4-7 cm) BÖBREK TÜMÖRLERİNDE LAPAROSKOPİK PARSİYEL NEFREKTOMİ Dr. Yıldırım Bayazıt Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı 5 Mart 2011, KONYA Evre T1b Renal Tümörlerde Laparoskopik

Detaylı

İnsidental Medüller Tiroid Kanserinde Ne Yapalım

İnsidental Medüller Tiroid Kanserinde Ne Yapalım İstanbul Endokrin Toplantıları İnsidental Medüller Tiroid Kanserinde Ne Yapalım 1 KASIM 2013 SB OKMEYDANI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Doç. Dr. Atakan Sezer Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi

Detaylı

Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Tanı ve Tedavi

Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Tanı ve Tedavi Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Tanı ve Tedavi Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Tanı ve Tedavi Doç.Dr. Akif Turna Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Tanı ve Tedavi Doç.Dr. Akif Turna Küçük Hücre-Dışı

Detaylı

DİFFÜZ GASTRİK KANSER TEDAVİSİNDE CERRAHİ TEDAVİ YETERLİ MİDİR? Dr. İlter Özer. Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği

DİFFÜZ GASTRİK KANSER TEDAVİSİNDE CERRAHİ TEDAVİ YETERLİ MİDİR? Dr. İlter Özer. Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği DİFFÜZ GASTRİK KANSER TEDAVİSİNDE CERRAHİ TEDAVİ YETERLİ MİDİR? Dr. İlter Özer Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Lauren Sınıflaması İntestinal tip Diffüz tip Dünya Sağlık

Detaylı

MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM. Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D.

MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM. Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. Kanser tedavisinde multidisipliner organ koruyucu yaklaşım: Meme kanseri Anal kanal kanseri Larinks kanseri Prostat kanseri

Detaylı

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dr. Koray TOPGÜL Medical Park Samsun Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü/ SAMSUN 35 yaşında erkek hasta, İlk kez 2007

Detaylı

Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi. 01 Kasım 2010 Pazartesi

Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi. 01 Kasım 2010 Pazartesi Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi Doç.Dr. Akif Turna Küçük Hücre-Dışı Akciğer Kanserinde Cerrahi Tedavi Doç.Dr. Akif Turna Küçük Hücre-Dışı

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM NE YAKLAŞIM Prof. Dr. Sibel Güldiken TÜTF, İç Hastalıkları AD, Endokrinoloji BD PREVALANSI Palpasyon ile %3-8 Otopsi serilerinde %50 US ile incelemelerde %30-70 Yaş ilerledikçe sıklık artmakta Kadınlarda

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi. Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013

Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi. Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013 Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013 RT nin yeri varmı? RT endike ise doz ve volüm? Hangi teknik? Kurtarma tedavisinde RT?

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ Ruksan ELAL 1, Arsenal SEZGİN ALİKANOĞLU 2, Dinç SÜREN 2, Mustafa YILDIRIM 3, Nurullah BÜLBÜLLER 4, Cem SEZER 2

Detaylı

Küçük Hücreli Akciğer Kanserlerinde Radyoterapi. Dr. Meltem Serin

Küçük Hücreli Akciğer Kanserlerinde Radyoterapi. Dr. Meltem Serin Küçük Hücreli Akciğer Kanserlerinde Radyoterapi Dr. Meltem Serin Sınırlı hastalıkta radyoterapi Yaygın hastalıkta radyoterapi Sınırlı hastalıkta radyoterapi Torakal radyoterapide tartışmalı konular Proflaktik

Detaylı

Everolimus Olgu Sunumları. Dr. Mustafa ERMAN Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Antalya; Mart 2014

Everolimus Olgu Sunumları. Dr. Mustafa ERMAN Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Antalya; Mart 2014 Everolimus Olgu Sunumları Dr. Mustafa ERMAN Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Antalya; Mart 2014 Türkiye 1. Basamak 2. Basamak 3. Basamak 4. Basamak Pazopanib İnterferon Sunitinib Everolimus? Aksitinib

Detaylı

Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri

Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri Mine Önenerk 1, Fügen Vardar Aker 1, Gülistan Gümrükçü 1, Nilüfer Gürsan 1, Meryem Doğan 1, Günay Gürleyik

Detaylı

10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012, Antalya

10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012, Antalya 10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012, Antalya Meme Kanserlerinde Lokal Kontrole Etki Eden Prognostik Faktörler Patolojik Faktörler Prof Dr Tülay CANDA Dokuz Eylül Üniv.Tıp Fak. Meme

Detaylı

Prognostik Öngörü. Tedavi Stratejisi Belirleme. Klinik Çalışma Dizaynı

Prognostik Öngörü. Tedavi Stratejisi Belirleme. Klinik Çalışma Dizaynı Prognostik Öngörü Tedavi Stratejisi Belirleme Klinik Çalışma Dizaynı Prognostik faktörlerin idantifikasyonu ve analizi Primer tumor; BRESLOW Tumor kalınlığı Mitoz oranı Ulserasyon CLARK seviyesi Anatomik

Detaylı

OLGU SUNUMU. Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi TÜD KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTISI 19.01.2011

OLGU SUNUMU. Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi TÜD KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTISI 19.01.2011 OLGU SUNUMU Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi 62 yaşında Erkek Yakınması yok 1999 yılında PSA:11.6 ng/ml TRUS-Bx Gleason 3+4=7/10 prostat adenokarsinomu Perinöral invazyon + Pelvik MR

Detaylı

Tiroidde folliküler paterndeki lezyonların ayırımında bireysel yaklaşım. Dr. Cenk Sökmensüer HÜTF Patoloji AD

Tiroidde folliküler paterndeki lezyonların ayırımında bireysel yaklaşım. Dr. Cenk Sökmensüer HÜTF Patoloji AD Tiroidde folliküler paterndeki lezyonların ayırımında bireysel yaklaşım Dr. Cenk Sökmensüer HÜTF Patoloji AD İyi farklılaşmış folliküler paternde tiroid neoplazmları Adenomlar Minimal invazif folliküler

Detaylı

Dr.Bahar Müezzinoğlu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dr.Bahar Müezzinoğlu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr.Bahar Müezzinoğlu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Gleason Derecelendirme Sistemi 1960 lar Dr Gleason 1920-2008 40 yılda Prostat kanserinde neler değişti? serum PSA (tarama programları) Tümörler lokal

Detaylı

LOKOREJYONAL REKÜREN ve UZAK METASTAZ SONRASI SİSTEMİK TEDAVİ Dr.Mehmet Aliustaoğlu Lokal nüks: Aynı taraf göğüs duvarında hastalığın görülmesi Bölgesel nüks: Genellikle aksiler veya supraklivikular ve

Detaylı

Böbrek Kanserinde Prognostik Sınıflamalar

Böbrek Kanserinde Prognostik Sınıflamalar Böbrek Kanserinde Prognostik Sınıflamalar Dr. Özgür Yaycıoğlu Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D Adana Uygulama ve Araştırma Merkezi Üroonkoloji Derneği Antakya Toplantısı, 8 Mart 2008 Giriş

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS CERRAHİSİ ANABİLİM DALI 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM-V DERS PROGRAMI

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS CERRAHİSİ ANABİLİM DALI 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM-V DERS PROGRAMI DÖNEM-V DERS PROGRAMI TEORİK DERSLER: 1- Toraksın cerrahi anatomisi (Yrd.Doç.Dr.Rasih YAZKAN) 2- Göğüs cerrahisinde invaziv tanı yöntemleri (Yrd.Doç.Dr.Rasih YAZKAN) 3- VATS (Video yardımlı torakoskopik

Detaylı

Hodgkin lenfoma tedavisinde Radyoterapinin Rolü. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD

Hodgkin lenfoma tedavisinde Radyoterapinin Rolü. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Hodgkin lenfoma tedavisinde Radyoterapinin Rolü Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD 15-30 yaş arası ve > 55 yaş olmak üzere iki dönemde sıklık artışı (+) Erkek ve kadınlarda en

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN SAKMAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN

Detaylı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Malignite ve Transplantasyon Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Sunum Planı -Pretransplant malignitesi olan alıcı -Pretransplant malignitesi olan donör -Posttransplant de

Detaylı

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dinç Süren 1, Mustafa Yıldırım 2, Vildan Kaya 3, Ruksan Elal 1, Ömer Tarık Selçuk 4, Üstün Osma 4, Mustafa Yıldız 5, Cem

Detaylı

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib Medicine (Baltimore). 2015 Jun;94(22):e887. doi: 10.1097/MD.0000000000000887. Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Detaylı

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi Bilimsel Program - 20 Mart 2014, Perşembe UĞUR DERMAN SALONU SEÇİLMİŞ VAKA SUNUMLARI - Peritoneal Kanserlerde HIPEC in Yeri HIPEC Nasıl Yapılır? Kolon Kanseri Mezotelyoma KONFERANS - Onkolojide Nereden

Detaylı

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polipte Kanser Dr.Cem Terzi Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polip ve polipoid karsinoma POLİP Epitelyal yüzeyden kaynaklanan çıkıntı HİSTOLOJİK POLİP TİPLERİ

Detaylı

BÖBREK TÜMÖRLERİNDE İNTRAOPERATİF GRİ-SKALA ve DOPPLER ULTRASONOGRAFİNİN PARSİYEL-RADİKAL NEFREKTOMİ KARARI ALINMASINDAKİ YERİ

BÖBREK TÜMÖRLERİNDE İNTRAOPERATİF GRİ-SKALA ve DOPPLER ULTRASONOGRAFİNİN PARSİYEL-RADİKAL NEFREKTOMİ KARARI ALINMASINDAKİ YERİ T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ RADYOLOJİ ANA BİLİM DALI BÖBREK TÜMÖRLERİNDE İNTRAOPERATİF GRİ-SKALA ve DOPPLER ULTRASONOGRAFİNİN PARSİYEL-RADİKAL NEFREKTOMİ KARARI ALINMASINDAKİ YERİ DR. CENK

Detaylı

TİROİD CERRAHİSİ. Dr. Ömer USLUKAYA

TİROİD CERRAHİSİ. Dr. Ömer USLUKAYA TİROİD CERRAHİSİ Dr. Ömer USLUKAYA CERRAHİ KİME NE ZAMAN? NASIL CERRAHİ - KİME? Malignite veya şüphesi GUATR Medikal tedaviye dirençli hipertroidi Bası Kozmetik sorun Retrosternal yerleşim AMAÇ Ötirodizim

Detaylı

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ Dr. Derin KÖSEBAY OVER KANSERİ Over kanseri tanısı koyulduktan sonra ortalama 5 yıllık yaşam oranı %35 civarındadır. Evre I olgularında 5 yıllık yaşam

Detaylı

RENAL HÜCRELİ KARSİNOM VE CERRAHİ TEDAVİSİ

RENAL HÜCRELİ KARSİNOM VE CERRAHİ TEDAVİSİ RENAL HÜCRELİ KARSİNOM VE CERRAHİ TEDAVİSİ Editör M. Ahmet Tunçkıran TEMMUZ 2015 Copyright 2014 ISBN : 978-605-5121-24-2 Eser Editör Editör İletişim Bilgileri Dizgi Düzenleme : Renal Hücreli Karsinom ve

Detaylı

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile)

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) 1. Gün 1. Oturum: Meme kanserine giriş, Patoloji ve Alt

Detaylı

Radikal Prostatektomi. Üroonkoloji Derneği. Prof.Dr.Bülent Soyupak. 2005 Diyarbakır

Radikal Prostatektomi. Üroonkoloji Derneği. Prof.Dr.Bülent Soyupak. 2005 Diyarbakır Radikal Prostatektomi Prof.Dr.Bülent Soyupak 2005 Diyarbakır Tarihçe İlk perineal radikal prostatektomi: 1867, Theodore Billroth Standardize perineal yaklaşım: 1900-1904, Hugh Hampton Young Retropubik

Detaylı

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm Nadiren met. yapar fakat tedavisiz bırakıldığında invazif davranış göstermesi,lokal invazyon,

Detaylı

İnsidental Adrenal Kitlelerinde ve Adrenal Metastazlarda Güncel Değerlendirme ve Cerrahi Girişim Kararı

İnsidental Adrenal Kitlelerinde ve Adrenal Metastazlarda Güncel Değerlendirme ve Cerrahi Girişim Kararı İnsidental Adrenal Kitlelerinde ve Adrenal Metastazlarda Güncel Değerlendirme ve Cerrahi Girişim Kararı Doç. Dr. Semih Görgülü GATA Genel Cerrahi AD Meme ve Endokrin Cerrahi Ünitesi Ankara Sunum Planı

Detaylı

Erken Evre Mide Kanserine Yaklaşım

Erken Evre Mide Kanserine Yaklaşım Erken Evre Mide Kanserine Yaklaşım Cerrahi İlkeler ve Türkiye de Durum Dr. Dursun Buğra Mide Tümörleri Sempozyumu 17-18 Aralık 2004, İstanbul TNM Sınıflaması 2002 T Tümör Tis Karsinoma in situ (lamina

Detaylı

KÜÇÜK HÜCRELİ DIŞI AKCİĞER KANSERİNDE TANI VE EPİDEMİYOLOJİ. İNT. DR. BURCU TURAN Nisan 2014

KÜÇÜK HÜCRELİ DIŞI AKCİĞER KANSERİNDE TANI VE EPİDEMİYOLOJİ. İNT. DR. BURCU TURAN Nisan 2014 KÜÇÜK HÜCRELİ DIŞI AKCİĞER KANSERİNDE TANI VE EPİDEMİYOLOJİ İNT. DR. BURCU TURAN Nisan 2014 EPİDEMİYOLOJİ Akciğer kanseri, günümüzde, kadınlarda ve erkeklerde en sık görülen ve en fazla ölüme yol açan

Detaylı

SİNDİRİM SİSTEMİ KANSERLERİNDE ONKOLOJİK TEDAVİ. Prof. Dr. Evin Büyükünal Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları. ABD Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı

SİNDİRİM SİSTEMİ KANSERLERİNDE ONKOLOJİK TEDAVİ. Prof. Dr. Evin Büyükünal Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları. ABD Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı SİNDİRİM SİSTEMİ KANSERLERİNDE ONKOLOJİK TEDAVİ Prof. Dr. Evin Büyükünal Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları. ABD Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı SİNDİRİM SİSTEMİ KANSERLERİ MEME VE AKCİĞER KANSERİNDEN

Detaylı

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Klinik gözlemlerle, endokrin bezleri içeren neoplastik sendromlar tanımlanmıştır. Paratiroid, hipofiz, adrenal,tiroid ve

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

Akciğer Kanserinde Tanı Yöntemleri

Akciğer Kanserinde Tanı Yöntemleri Akciğer Kanserinde Tanı Yöntemleri Akciğer kanserinin tanısında anamnez, fizik muayene, tam kan sayımı ve rutin biyokimya testlerinden sonra; Noninvaziv (akciger filmi, toraks BT, PET, balgam sitolojisi),

Detaylı