TÜTÜNÜN N KANSER YAPICI KANSERLER LLÜ. Prof. Dr. Uğur U. kları Anabilim Dalı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜTÜNÜN N KANSER YAPICI KANSERLER LLÜ. Prof. Dr. Uğur U. kları Anabilim Dalı"

Transkript

1 TÜTÜNÜN N KANSER YAPICI ETKİSİ VE BAĞLANTILI KANSERLER Prof. Dr. Uğur U GÖNÜLLG LLÜ Ankara Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Göğüs s Hastalıklar kları Anabilim Dalı

2 Kalıtsal mı? m Çevresel mi?

3 Farklı kanserlerde kalıtsal ve çevresel faktörlerin rolü Organ ya da bölge Kalıtsal faktörler Rol oynayan yüzde y (%) Çevresel faktörler Mide Kolorektal Pankreas Akciğer Meme Serviks uteri Korpus uteri Over Prostat Mesane Lösemi 21 44,788 ikizin incelendiği çalışmadan, New Engl. J. Med. 343: 78 (2000) 66

4 Çevresel faktörlere bağlanan kanser olguları,, 1990 İnfeksiyonlar (virus %16 %16 virus,, parazitler,h. H.Pylori) Tütün n ve ürünleri %14 Mesleksel %4 Alkol %3 %37

5 ABD nde kanserden ölümlerde değişik ik etkenlerin rolü Tütün Diyet İnfeksiyon Alkol Mesleksel Etken Hava kirliliği Gıda katkılar ları Üretimsel faktörler Endüstriyel faktörler Tıp p ve tıbbi t işlemleri Coğrafi faktörler En olası değer er <1 7 <1 R. Doll and R. Peto, J. Natl. Cancer Inst. 66: (1981) Tüm m kanser ölümleri içerisindeki i oranı (%) Aralık ? < <1-2 0,

6 Kanser nedenleri: 2003 kanser raporu; DSÖ Tütün, %30 Diyet ve beslenme, %30 Kronik infeksiyonlar,, %18 Alkol, %2-4 Mesleksel maruziyet, Çevresel kirlilik, %1-4 Gıda katkı maddeleri Bazı ilaçlar lar Radyasyon İmmünosüpresyon Genetik yatkınl nlık, %4 Üretimsel faktörler ve hormonlar

7 Kanser ölümlerinde sigaranın n payı,, yaş ve cinsiyete göre g (ABD, 2004) Erkek Kadın Hastalık Kanserler Dudak, Oral kavite, Farings %75 %69 %53 %43 Özefagus %70 %71 %64 %53 Mide %26 %25 %13 %11 Pankreas %26 %17 %27 %22 Larings %82 %80 %77 %70 Trakea, Akciğer, Bronş %88 %86 %76 %68 Serviks Uteri - - %13 %9 Böbrek ve Renal Pelvis %38 %35 %7 %4 Mesane %46 %44 %31 %27 Akut Myeloid Lösemi %23 %20 %10 %11

8 Sigarayla ilişkilendirilen kanser ölümleri (ABD, 2004) Erkek Kadın Toplam Hastalık Kanserler Dudak, Oral kavite, Farings 3,749 1,144 4,893 Özefagus 6,961 1,631 8,592 Mide 1, ,484 Pankreas 3,147 3,536 6,683 Larings 2, ,009 Trakea, Akciğer, Bronş 78,680 46, ,522 Serviks Uteri Böbrek ve Renal Pelvis 2, ,043 Mesane 3,907 1,076 4,983 Akut Myeloid Lösemi ,192 Ara toplam 104,472 56,376 (%30) 160,848 Tüm kanser ölümleri (2004) 547,046

9 IARC karsinojen sınıflandırması Grup 1: İnsanlarda karsinojenik olanlar Grup 2A: İnsanlarda büyük olasılıkla karsinojenik olanlar

10 IARC karsinojen sınıflandırması Grup 2B: İnsanlarda düşük olasılıkla karsinojenik olanlar Grup 3: Karsinojenik özellikleri sınıflandırılamayanlar (Sınırlı kanıt mevcut)

11 Tütün n ve kanser riski Tütün n dumanında nda 4000 in üzerinde kimyasal bulunmaktadır r ve bunlardan tanesi karsinojendir.. Bunlar içerisinde i özellikle PAH lar ve N-N nitrozaminler,, aromatik aminler, etilen oksit, 1,3- butadiyen,, ve oksiradikal hasara yol açan a an maddeler önem taşı şırlar. Laboratuar çalışmalarında tütün t dumanında nda bulunan maddelerin, karsinojen-dna ikili formasyonuna ve sonrasında nda kansere neden olduğu defalarca gösterilmig sterilmiştir. tir. Yalnız z kanser gelişimi imi çok fazla bireysel farklılıklar klar göstermektedir. g Örneğin aşırı sigara içen i 10 kişiden iden birinde akciğer kanseri gelişmekte hatta bazı tiryakiler 90 lı yaşlara kadar yaşamaktad amaktadırlar. Bu durumun DNA karsinojen metabolizması,, DNA tamiri ve hücre h siklusu kontrolü ile ilgili genetik değişkenlikten kaynaklandığı düşünülmektedir.

12 Sigara dumanında nda bulunan belli başlı karsinojenler Kimyasal sınıf s f Bileşik ik sayısı Temsil eden karsinojen PAH 14 BaP dibenz[a,h] antrasen Nitrozaminler 8 NNK NNN Aromatik aminler 12 4-aminobifenil 2-naftilamin Aldehidler 2 formaldehid asetaldehid Fenoller 2 katekol Volatil hidrokarbonlar 3 benzen 1,3-butadiyen Nitro bileşikleri ikleri 3 nitrometan Diğer organikler 8 etilen oksit akrilonitril İnorganik bileşikler ikler 9 kadmiyum TOTAL 61 S.S. Hecht, Nature Rev. Cancer 3: (2003)

13 Karsinojenler ve kanserler Grup Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) Aromatik aminler Heterosiklik aromatik aminler Aflatoksinler N-NitrozoNitrozo bileşikleri ikleri Östrojenler ve ilgili bileşikler ikler Volatil organik bileşikler ikler Etanol, asetaldehid Mesleksel, tütün Diyet, tütün Diyet Kaynağı Diyet, tütün,, hava Tütün,, diyet, mesleksel, endojen Endojen,, ilaçlar lar Mesleksel, hava, tütün Alkollü içecekler, tütün? Akciğer, cilt Mesane Kolon Karaciğer Kanserler Akciğer, oral, özefagus, pankreas, mide, mesane Meme, prostat, over Lösemi, karaciğer Karaciğer, meme IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans

14 İnsanlarda karsinojenik olduğu u bilinen ya da şüphelenilen kimyasallar Hedef organ Akciğer Plevra Asbest, eriyonit Maddeler Tütün n dumanı,, arsenik, asbest, kristalize silika, benzo[a] [a]pyrene,, berilyum, bis(chloro chloro)metil eter, 1,3-butadiyen butadiyen,, krom VI bileşikleri, ikleri, kömür k r katranı,, nikel bileşikleri, ikleri, hardal gazı Yassı,, büyük b k ve küçük üçük k hücreli h kanser ve adenokarsinoma Mezotelyoma Tümör r Tipi Oral kavite Tütün n dumanı,, alkollü içecekler, nikel bileşikleri ikleri Yassı hücreli kanser Özefagus Tütün n dumanı,, alkollü içecekler Yassı hücreli kanser Mide Tütsülenmiş,, tuzlanmış gıdalar Adenokarsinoma Kolon Karaciğer Böbrek Mesane Prostat Cilt Kemik iliği Heterosiklik aminler, asbest Aflatoksin, vinil klorür, r, Tütün n dumanı,, alkollü içecekler, toryum dioksit Tütün n dumanı, fenasetin Tütün n dumanı,, 4-aminobifenil4 aminobifenil, benzidin,, 2-naftilamin2 naftilamin, fenasetin Kadmiyum Arsenik, benzo[a] [a]pyrene,, kömür k r katranı,, mineral yağlar, sikosporin A, PUVA Benzen, Tütün n dumanı,, etilen oksit, antineoplastik ajanlar, siklosporin A Adenokarsinoma Hepatoselüler ler kanser, hemanjiosarkoma Renal hücreli kanser Transizyonel hücreli kanser Adenokarsinoma Yassı hücreli kanser, bazal hücreli h kanser Lösemi, lemfoma PUVA, psoralen ve ultraviolet A ışığı.

15 Kanser gelişimi imi Tütün Karsinojenler Metabolik aktivasyon DNA Karsinojen ikilisi 1)Devam etmesi 2) Yanlış kodlanma RAS, p53 ve diğer genlerde mutasyon Kanser Detoksifikasyon DNA tamiri Apoptozis İtrah Normal DNA Hücre ölümü

16

17

18 Adenokanserlerde K-ras mutasyonları Ahrendt (2001) Kanser geni K-ras Sigara içenler %43 Sigara içmeyenler %0

19 Tütün n ve kanser arasındaki nedensel ilişkinin kanıt t düzeyid Kesin kanıtlanmış Akciğer kanseri Larings kanseri Mesane kanseri Cok fazla kanıt olan Akut myeloid lösemi Karaciğer kanseri Kolorektal kanser Artan kanıtlar Meme kanseri Over kanseri Genital kanserler Belirgin değil Akut lemfositik lösemi Endometriyal kanser Tiroit kanseri Mide kanseri Prostat kanseri Sinonazal kanserler Melanoma Orofaringeal kanser Serviks kanseri Testis kanseri Özefagus kanseri Adrenal bez kanseri Pankreas kanseri Çocukluk kanserleri Renal kanser Safrakesesi kanseri Cilt kanseri

20 Akciğer kanseri Sigara, akciğer kanserlerinin %90 ından fazlasından sorumludur. Sigara sayısı ve süresine s bağlı olarak risk, içmeyenlere göre g kez yüksektir. y Tütündeki T karsinojenler DNA ile etkileşime ime girerek genetik mutasyonların n oluşumuna umuna neden olmakta bu da kansere yol açmaktada maktadır. Sigarayı bırakanlarda risk önemli oranlarda azalmaktadır. Bu düşüşd 2-33 yıl y l içinde i inde başlay layıp p sonraki 10 yıl y l boyunca sabit bir hızla h düşmektedir. d Her ne kadar risk hiçbir zaman sigara içmeyenlerin i seviyesine düşmese de çok çok azalmaktadır.

21 Larings kanseri Sigara içimi i imi her iki cinsiyette de larings kanseri sıkls klığını ve bu kanserden ölümü artırmaktad rmaktadır. r. Bu kanserin görülme g sıkls klığı sigara içenlerde i içmeyenlere i oranla kez daha fazladır r ve aşıa şırı alkol kullanımı ile bu risk daha da artmaktadır. r. Sigara sayısı ve kullanım süresi ile hastalık k sıkls klığı arasında doğrusal ilişki söz s z konusudur. Tütünde T bulunan karsinojenlerin larings dokularına doğrudan teması ile kanser gelişmektedir. Sigarayı bırakmakla risk önemli oranlarda düşmektedir d ve bu düşüşd 3-44 yıl y l sonra başlamaktad lamaktadır.

22 Mesane kanseri Sigara kullanımı mesane kanseri için i in kanıtlanm tlanmış bir risk faktörüdür, r, kadınlarda %30 erkeklerde %50 bu kanserin nedenidir. Tütün T n ile mesane kanseri arasındaki ilişki, mesane dokusunun idrar içinde i inde bulunan tütün t n metabolizması son ürünü olan karsinojenlerle temas etmesine bağlıdır. Sigara bırakb rakıldıktan hemen sonra risk düşmeye d başlamakla birlikte, hiçbir zaman sigara içmeyenlerin i düzeyine inmemektedir. International Agency for Research on Cancer (IARC) verilerine göre; g sigara bırakıldıktan 4 yıl y l sonra risk %35 azalırken, 25 yıl y tamamlandığı ığında bu düşüş d %60 ın üzerinde olmaktadır.

23 Mide kanseri Sigara mide kanseri ilişkisi 1982 den beri bilinmektedir. Tüm T m dünyadaki d mide kanserlerinin %11 inden sigara sorumlu tutulmaktadır. Sigara içen i erkeklerde risk %60 artarken bu artış kadınlarda %11 civarındad ndadır. Sigarayı bıraktıktan ktan 20 yıl y l sonra riskin içmeyenlerin seviyesine indiği düşünülmektedir.

24 Orofarings kanseri Ağız z boşlu luğu u ve farings kanserleri ile sigara içimi i imi arasında güçg üçlü bir ilişki vardır. r. Sigara kullananlarda risk, sigara sayısı ve kullanım m süresine s bağlı 3 ila 13 kez arasında artmaktadır. r. Alkol kullanımı da ilaveten bu riski artırmaktad rmaktadır. r. Sigara bağı ğımsız z bir risk faktörü olmakla beraber orofaringeal kanserlerin %75 inden alkol ve tütün t n birlikte kullanımı sorumludur. Tütündeki karsinojenlerin doğrudan etkisiyle kanser gelişmektedir. Sigara bırakb rakıldıktan sonra risk hızla h azalmaktadır, on yıl l içinde i inde risk hemen hemen hiç içmeyenlerinkiyle aynı düzeye gelmektedir.

25 Özefagus kanseri Tütün n kullanımı özefagus kanserinin en iyi bilinen etkenlerindendir. Sigara içenlerde bu kansere yakalanma riski içmeyenlere oranla 7 kez daha yüksektir. y Özellikle aşıa şırı tiryakilerde bu risk 15 kat a a kadar çıkmaktadır. Sigarayı kestikten yıl y l sonra risk düşmeye d başlamaktad lamaktadır. Sigara dumanının özefagus duvarına doğrudan teması ile bu kanser gelişmektedir.

26 Pankreas kanseri Sigara ve pankreas kanseri arasındaki ilişki kuşku götürmeyecek g şekilde kanıtlanm tlanmıştır. Sigara kullananlarda risk 2-33 kez artmaktadır. r. Bu risk, sigara sayısı ve kullanım m süresi s arttıkça artmakta, kesildiğinde inde ise azalmaktadır. Bıraktıktan ktan 2 yıl y l sonra risk yarıya düşmektedir. On yıl y l sonra ise, risk hiç sigara içmeyenlerinkiyle i bir olmaktadır.

27 Renal kanser Pelvis renalis kanseri de dahil olmak üzere böbrek b brek kanseri gelişimi imi ile sigara arasında ikna edici kanıtlar mevcuttur. İçilen sigara sayısına göre, g aktif tiryakilerde sigara içmeyenlere i oranla bu kanserin gelişme riski kez artmaktadır. r. Kanser gelişimine imine idrara geçmi miş olan tütün t metabolitleri neden olmaktadır. Sigarayı bıraktıktan ktan 15 yıl y l sonra bu risk sigara içenlerinkine oranla %15-25 daha azalmaktadır. Bu süre 20 yılın y üzerine çıktığında, risk hiç içmeyenlerinkiyle aynı seviyelere gelmektedir (International Renal-Cell Cancer Study).

28 Lösemi Bazı lösemi tiplerinin sıkls klığı tütün n kullanımı ile birlikte artmaktadır. r. Özellikle akut myeloid lösemi sıkls klığını artırmaktad rmaktadır, r, akut lemfositik lösemi ve multipl myeloma gelişimi imi ile ilgili bulgular henüz z ikna edici değillerdir. Lösemi L gelişimindeki imindeki artış %30-50 oranlarında nda olmaktadır. Sigara sayısı ve süresi s arttıkça risk de artmaktadır. r. Bu gelişimden imden sigaranın dumanında nda bulunan benzen sorumlu tutulmaktadır. Sigarayı bırakmanın n riski azalttığı ığına dair belirgin veriler yoktur.

29 Karaciğer kanseri Her ne kadar tütün t n ve karaciğer kanseri arasındaki ilişkinin varlığı desteklense de bu ilişkiyi daha da güçlendirecek kanıtlara ihtiyaç duyulmaktadır. Sigara içenlerde riskin kez daha fazla olduğuna una dair sonuçlar yayımlanm mlanmıştır. Riskteki bu farklılıklar klar daha çok sigara tiryakiliğinin, inin, hepatit hikayesi ve alkol kullanımından ndan bağı ğımsız z değerlendirilmesindeki erlendirilmesindeki güçlükten kaynaklanmaktadır. Yine de karaciğer kanserinden ölüm m riskindeki artış ışta sigaranın n bağı ğımsız bir faktör r olduğu u düşünülmektedir. d Tütünde T bulunan birçok karsinojen karaciğerde metabolize olmaktadır. Bunların n doğrudan toksisitesi kansere yol açmaktada maktadır. Sigara kesildiğinde inde risk, içenlere i göre g düşmektedir. d

30 Kolorektal kanser Epidemiyolojik verilere göre g uzun süreli s tütün t kullanımı ile artmış kolorektal kanser riski ve mortalitesi arasında pozitif bir ilişki söz s z konusudur. Hiç sigara içmeyenlerle i aktif içenler i karşı şılaştırıldığında, sigara kullanan erkeklerde kolorektal kanserden ölme riski %20-50 fazla iken bu risk kadınlarda %10-40 daha fazladır. Tütün T n kullanma süresi arttıkça a bu riskler de artmaktadır. r. Ayrıca sigara içen i erkek ve kadınlarda adenomatöz kolorektal polip görülme g riski de 1,5 ila 3,8 oranında nda artış göstermektedir. Sigaranın n bırakb rakılması bu kanserden ölme riskini azaltmaktadır. Yirmi yılıy aşan an sürelerle s sigara bırakıldığında bu risk hiç sigara kullanmayanların riskine ulaşmaktad maktadır.

31 Prostat kanseri Farklı sonuçlar olmakla birlikte birçok geniş katılıml mlı, prospektif çalışmada, sigara ile prostat kanseri gelişimi imi arasında ilişki gösterilmig sterilmiştir. tir. Bu ilişki doz-yan yanıt t ilişkisi şeklindedir. Sigara kesildikten sonra 10 yıl y l içerisinde i risk hiç içmeyenlerinki kadar olmaktadır.

32 Serviks kanseri Serviks kanseri gelişimi imi ile sigara içimi i imi arasındaki ilişki birçok çalışmada gösterilmig sterilmiştir. tir. Sigara içmeyenlere i oranla risk 5 mislidir. Bu riskin hesaplanmasında, nda, daha önemli bir risk faktörü olan HPV (human( papilloma virus) ile infeksiyonun,, sigara içenlerde i daha fazla görülmesi g nedeniyle, bu virustan bağı ğımsız z olarak sigaranın n risk oluşturmadaki katkısının n ne kadar olduğu u hala çok kesin değildir. Yine kanıtlara göre, g sigaranın n bırakb rakılması ile serviks kanseri görülmesi g arasında ters bir ilişki söz s z konusudur. Sigarayı bırakanlarda aktif içenlere i oranla bu kanserin daha az izlendiği çalışmalarla kanıtlanm tlanmıştır. Riskin bıraktıktan ktan sonra ne kadar zamanda ne kadar azaldığı henüz z bilinmemektedir.

33 Meme kanseri 2002 de basılm lmış IARC monografında nda; ; aktif sigara içimi i imi ile meme kanseri gelişimi imi arasında kanıtlanm tlanmış bir ilişki olmadığı ığı,, birkaç çalışmada genç yaşta sigaraya başlayanlarda ya da çok uzun yıllar y sigara kullananlarda bu kanserin gelişebilece ebileceği i yönünde y nde bulgular olduğu u vurgulanmış ıştır. 40 yıl y l ya da üzerinde sigara içen i kadınlarda meme kanseri riski sigara kullanmayan kadınlar nlarınkinden nkinden %60 fazla bulunmuştur. Bunlardan günde g 20 den fazla sigarayı 40 yıl y l içenlerde i ise bu oran %83 e yükselmektedir. y ( (BMJ 2002;325:298 ) Özellikle erken yaşlarda sigaraya başlayan ya da uzun yıllardy llardır sigara içen i kadınlarda meme kanseri etiyolojisinde sigara önemli rol oynamaktadır. (Cancer( Epidemiol Biomarkers Prev 2008;17(1):15 26) 26) Ataxia-telangiectasia telangiectasia geninde mutasyon taşı şıyan kadınlarda sigara içimi imi meme kanseri riskini artırmaktad rmaktadır. r. (Cancer( Epidemiol Biomarkers Prev 2008;17(11): )

34 Genital kanserler Genital kanserler (penis ve vulva kanserleri) ile sigara arasındaki ilişki yeterince çalışmayla desteklenmemekle birlikte, son çalışmalar böyle bir ilişkinin olabileceği i yönündedir. y ndedir. Sigara ile doza bağı ğımlı olarak penis kanserleri arasında ilişki gösterilmig sterilmiş olup, sigara içenlerde içmeyenlere i oranla invaziv penis kanserine 4,5 kez daha fazla rastlanılm lmıştır. Bu kanserden korunmak için i in sigaranın bırakılması önemli bir adımd mdır. (Daling et al., 2005; Dillner, von Krogh, Horenblas,, & Meijer,, 2000).

35 Over kanseri Aktif sigara kullanımı ile over kanseri arasında ilişki gösterilememig sterilememiştir. tir. Bazı histolojik tiplerinde risk oluşturaca turacağına dair çalışmalar olmakla birlikte bulgular ikna edici değildirler. Bir meta-analize analize göre sigara içen i kadınlarda müsinöz over kanseri gelişme riski iki misli artmaktadır. r. Sigara bırakb rakıldıktan sonra bu risk zaman içerisinde i normale dönmektedir. Gynecologic Oncology, vol 103,(3) December 2006, Pages

36 Çocukluk kanserleri Ebeveyn sigara kullanımı ile çocukluk kanserleri arasında belirgin bir ilişki saptanmamış ıştır. Gebelik öncesi ve sırass rasında sigara içilmesiyle i ilmesiyle çocukluk çağı lösemi, lemfoma ve beyin tümörüt gelişmesi arasında kanıt t yoktur. Bu konuda yapılm lmış büyük ölçekli İngiliz çalışmasında, ebeveyn sigara kullanımının çocukluk çağı kanserleri için in bir risk oluşturdu turduğu u gösterilememig sterilememiştir. tir. United Kingdom Childhood Cancer Study. British Journal Of Cancer,, 88 (3). pp , 381, Buna karşı şın n bu yıl y l Avustralya dan yayımlanan bir araştırmada; rmada; gebelik sırass rasında annesi sigara içen i çocuklarda lösemi, l beyin, böbrek b brek ve göz g z kanserlerine daha fazla rastlandığı bildirilmiştir. Araştırıcılar 1994 ve 2005 yıllary lları arasında kanser tanısı alan çocukları inceleyerek bu sonuçlara ulaşmış ışlardır. r. Cancer Institute NSW January 12th, 2009

37 Diğer kanserler Adrenal bez, safra kesesi ve sinonazal kavite kanserleri ile sigara içimi i imi arasında muhtemel bir pozitif ilişkinin olduğu u düşünülmektedir. d Bu kanserler çok nadir oldukları için in yeterli ikna edici çalışma bulunmamaktadır. Testis kanseri ile sigara içimi i imi arasında düşük d k olmakla birlikte pozitif bir ilişki saptanmış ıştır r (The( United Kingdom Testicular Cancer Group). Testis kanserine yirmi yıldy ldır r günde g bir paket sigara içenlerde, içmeyenlere i oranla iki kez daha fazla rastlanılm lmıştır r (Cancer( Epidemiology Biomarkers & Prevention Vol.. 13, 49-54, January 2004).

38 Endometriyal kanser Sigara kullanımı endometriyal kanser riskini azaltmaktadır r (özellikle( postmenapozal kadınlarda). Çünk nkü sigara kullananlar daha az kilolu olmakta ve daha düşük d k serum östrojen seviyelerine sahip olmaktadırlar ki bu her iki özellikte bu kanser için i in riski azaltmaktadır. Cigarette Smoking and the Risk of Endometrial Cancer: : A Meta-Analysis The American Journal of Medicine, Volume 121, Issue 6, Pages , 508, 2008.

39 Tiroit kanseri Sigara içenlerde i tiroit kanseri riski içmeyenlere i oranla hafif düşmüşd olarak bulunmaktadır. Bunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, sigara içenlerde i TSH seviyelerinin azalmış olmasına bağlanmaktad lanmaktadır. Tiroit kanserleri kadınlarda daha sık s k görüldg ldüğü ve östrojen seviyelerinin hastalığı hızlandırdığı düşünülecek olursa, sigara içiminin i iminin antiöstrojenik etkileri bunda rol oynayabilir. Bir başka iddia ise, sigara içmeyen i kadınlar nların n sağlıklar klarına daha fazla dikkat ettikleri, bu yüzden y de bu hastalığı ığın daha fazla sıkls klıkla kla teşhis edilmesine neden oldukları yönündedir. ndedir.

40 Melanoma Yine bugüne kadar melanoma ile sigara kullanımı arasında bir ilişki gösterilememig sterilememiştir. tir. En son 2008 yılında y yayımlanan bir çalışmada uzun süreli s sigara içimi i imi ile melanoma gelişimi imi arasında ters bir ilişki olduğu u bildirilmiştir. Gerekçe e olarak sigaranın elastos birikimini artırd rdığı,, cildi yaşland landırdığı ve bu şekilde melanoma gelişimini imini geciktirdiği i iddia edilmiştir. Anticancer Res Nov-Dec Dec;28(6B):

41 Türkiye de en sık s k izlenen kanserler Türkiye İlk 10 K ans er Türü (2005) ,13 24,33 18,91 17, ,92 9,59 7,51 6,63 6,04 5,38 0 Akciğer ve Bronş Prostat Deri Meme Mide Mesane Kolon Kemik İliği Over E ndometrium İns idans ( 'de)

42 Tütün n kanser ilişkisinde SON 2003 yılında y tüm t m yaşlardaki akciğer kanseri ve diğer kanserlerden olan ölümlerin %73 ü ünden sigara sorumlu tutulurken, yaşlar ları arasındaki kanser ölümlerinin ise %74 inden sorumlu bulunmuştur. Massachusetts, ABD nde 25 yılın y üzerindeki bir süreyi s kapsayan epidemiyolojik bir çalışmada; sigaranın, n, kanserden ölen erkeklerde %70 in üzerinde sorumlu olduğu u gösterilmig sterilmiştir. tir. Bu oran 2001 yılından y beri kullanılmakta lmakta olan %34 değerinin erinin 2 mislinden daha fazladır. "Male tobacco smoke load and non-lung cancer mortality associations in Massachusetts." Leistikow BN, Kabir Z, Connolly GN, Clancy L, Alpert HR. BMC Cancer 2008 Nov 24, 8: yıllary lları arasını kapsayan bir epidemiyolojik çalışmada; 2004 yılında y Kore de kadınlardaki tüm t kanser ölümlerinin %43 ü ünden sigara sorumlu bulunmuştur (sensitivity( aralığı %29-56). Smoke load/cancer death rate associations in Korea females,, Park HY, Leistikow B, Tsodikov A, Yoo CI, Lee K. K Prev Med Oct;45(4): 2007 Jul 10;

43 SABRINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER

TÜTÜNÜN KANSER YAPICI ETKİSİ VE BAĞLANTILI KANSERLER. Prof. Dr. Uğur GÖNÜLLÜ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

TÜTÜNÜN KANSER YAPICI ETKİSİ VE BAĞLANTILI KANSERLER. Prof. Dr. Uğur GÖNÜLLÜ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı TÜTÜNÜN KANSER YAPICI ETKİSİ VE BAĞLANTILI KANSERLER Prof. Dr. Uğur GÖNÜLLÜ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Kalıtsal mı? Çevresel mi? Farklı kanserlerde kalıtsal ve çevresel

Detaylı

MESLEKSEL KANSERLER. Ülkemizde ve Dünyada Durum. Doç. Dr. Engin TUTKUN

MESLEKSEL KANSERLER. Ülkemizde ve Dünyada Durum. Doç. Dr. Engin TUTKUN 2015 MESLEKSEL KANSERLER Ülkemizde ve Dünyada Durum Doç. Dr. Engin TUTKUN Temel Tanım Kanser, hem dünyamızda, hem ülkemizde nedeni belirlenebilen ölümler arasında 2. sırada bulunmaktadır. Dünya Sağlık

Detaylı

SİGARA VE KANSER. Hazırlayan. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Şubat - 2008 ANKARA

SİGARA VE KANSER. Hazırlayan. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Şubat - 2008 ANKARA SİGARA VE KANSER Hazırlayan Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008 / 3000 Adet Sağlık Bakanlığı Yayın No: 731

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih :11.09.2015 Kanser Vakaları ve Kanserden Ölüm Oranları Sayı :10 Hazırlayan H. Erkin SÜLEKLİ Katkıda Bulunanlar Saadet TURHAL Nurdan

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

ÜNİTE. MESLEK HASTALIKLARI Yrd. Doç. Dr. Aslı KARA İÇİNDEKİLER HEDEFLER MESLEKİ KANSERLER

ÜNİTE. MESLEK HASTALIKLARI Yrd. Doç. Dr. Aslı KARA İÇİNDEKİLER HEDEFLER MESLEKİ KANSERLER MESLEKİ KANSERLER İÇİNDEKİLER Kanserin Tanımı Kanserin Nedenleri Kanserde Mesleksel Faktörlerin Rolü Mesleksel Kansere Yol Açan Maddelerden Örnekler Mesleksel Kanser Türleri Mesleksel Kanserlerden Korunma

Detaylı

IYE'D -' """ A 1 IGI. Pror. Hr. İlhan Ti ~( ~R. Editörler. Dr. Ediz F~ ( 'f lşa R. lh>\'- i>r. ~afi1 8()ZDl-:\1İR. Uo~. Ur. Rl"fik Rl 'Rt;l'T.

IYE'D -'  A 1 IGI. Pror. Hr. İlhan Ti ~( ~R. Editörler. Dr. Ediz F~ ( 'f lşa R. lh>\'- i>r. ~afi1 8()ZDl-:\1İR. Uo~. Ur. Rlfik Rl 'Rt;l'T. TU lt@ IYE'D -' """ A 1 IGI Editörler Pror. Hr. İlhan Ti ~( ~R Uo~. Ur. Rl"fik Rl 'Rt;l'T lh>\'- i>r. ~afi1 8()ZDl-:\1İR Dr. Ediz F~ ( 'f lşa R ANKARA NUMUNE HASTANESİ'NDE 1985-1990 YILLARI ARASINDAKİ

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

AKCİĞER KANSERLİ OLGULARDA SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİN, AİLESEL KANSER HİKAYESİNİN VE MESLEKSEL MARUZİYETLERİNİN ARAŞTIRILMASI

AKCİĞER KANSERLİ OLGULARDA SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİN, AİLESEL KANSER HİKAYESİNİN VE MESLEKSEL MARUZİYETLERİNİN ARAŞTIRILMASI T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI ANABİLİM DALI AKCİĞER KANSERLİ OLGULARDA SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİN, AİLESEL KANSER HİKAYESİNİN VE MESLEKSEL MARUZİYETLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SAKARYA NIN HAVASI ARTIK %100 DUMANSIZ HAVA SAHASI. Eğitim Koordinatörlüğü

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SAKARYA NIN HAVASI ARTIK %100 DUMANSIZ HAVA SAHASI. Eğitim Koordinatörlüğü TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SAKARYA NIN HAVASI ARTIK %100 DUMANSIZ HAVA SAHASI Eğitim Koordinatörlüğü BANA 3 SORU SOR Herkes sağlıkla ilgili konularda bilgi

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Malignite ve Transplantasyon Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Sunum Planı -Pretransplant malignitesi olan alıcı -Pretransplant malignitesi olan donör -Posttransplant de

Detaylı

Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince "bildirimi zorunlu

Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince bildirimi zorunlu 6 Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince "bildirimi zorunlu hastalıklar listesi"ne alınmış olmasına rağmen ülkemizde

Detaylı

SİGARA VE GENÇLİK. Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR. Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Göğüs Hastalıkları Bölümü. 01.Nisan.

SİGARA VE GENÇLİK. Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR. Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Göğüs Hastalıkları Bölümü. 01.Nisan. SİGARA VE GENÇLİK Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü 01.Nisan. 2015 TÜTÜN ZEHİRLİ BİR BİTKİDİR VE İSTER ELDE İSTER FABRİKADA İŞLENSİN BU

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ Ruksan ELAL 1, Arsenal SEZGİN ALİKANOĞLU 2, Dinç SÜREN 2, Mustafa YILDIRIM 3, Nurullah BÜLBÜLLER 4, Cem SEZER 2

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

Doğurganlığın korunmasında etik ve yönetmelikler. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.

Doğurganlığın korunmasında etik ve yönetmelikler. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo. Doğurganlığın korunmasında etik ve yönetmelikler Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com 0 Sunum Planı Biz Kimiz? Sağlık Bakanlığı Yeni Yapılanması Türkiye de

Detaylı

RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER

RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER Dr. Ahmet Dirier Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Gaziantep Onkoloji Hastanesi Radyasyon Onkolojisi AD TOD-;14 Haziran 2008 RADYASYONUN GEÇ ETKİLERİ Toplumda kanser oranının

Detaylı

SİGARA VE AKCİĞERLER

SİGARA VE AKCİĞERLER SİGARA VE AKCİĞERLER Hazırlayan Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008 / 3000 Adet Sağlık Bakanlığı Yayın No:

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

KANSER GELİŞİMİ VE RİSK FAKTÖRLERİ DR BURÇAK ERKOL HAYDARPAŞA NUMUNE EAH TIBBİ ONKOLOJİ 05.02.2014

KANSER GELİŞİMİ VE RİSK FAKTÖRLERİ DR BURÇAK ERKOL HAYDARPAŞA NUMUNE EAH TIBBİ ONKOLOJİ 05.02.2014 KANSER GELİŞİMİ VE RİSK FAKTÖRLERİ DR BURÇAK ERKOL HAYDARPAŞA NUMUNE EAH TIBBİ ONKOLOJİ 05.02.2014 Tümör Kötü huylu-iyi huylu tümörler İyi huylu tümörler genellikle yayılma sıçrama yapmazlar Kötü huylumaligntümörlerin

Detaylı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri (HBOC) %5-10 arası kalıtsaldır Erken başlama

Detaylı

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ANALKANS ER TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHĠSĠ DERNEĞĠ ANAL KANSER NEDİR? Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının değişmesi (genetik

Detaylı

SİGARANIN SAĞLIĞA ETKİLERİ. Doç. Dr. Pınar Yıldız Göğüs Hastalıkları Uzmanı

SİGARANIN SAĞLIĞA ETKİLERİ. Doç. Dr. Pınar Yıldız Göğüs Hastalıkları Uzmanı SİGARANIN SAĞLIĞA ETKİLERİ Doç. Dr. Pınar Yıldız Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dünya Sağlık Örgütü SİGARA ALIŞKANLIĞININ DÜNYANIN EN BÜYÜK SAĞLIK SORUNU olduğunu ilan etmiştir. SİGARANIN İÇİNDEKİ ZEHİRLİ

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

GÜNÜMÜZDE İŞYERİ ve ENDÜSTRİYEL TOKSİKOLOJİ PROF. DR. NURŞEN BAŞARAN HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI

GÜNÜMÜZDE İŞYERİ ve ENDÜSTRİYEL TOKSİKOLOJİ PROF. DR. NURŞEN BAŞARAN HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI GÜNÜMÜZDE İŞYERİ ve ENDÜSTRİYEL TOKSİKOLOJİ PROF. DR. NURŞEN BAŞARAN HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI MESLEKİ TOKSİKOLOJİ İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin

Detaylı

Önlenebilir Kanserler ve Önlemenin Yolları

Önlenebilir Kanserler ve Önlemenin Yolları DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ ENSTİTÜSÜ PREVANTİF ONKOLOJİ ANABİLİM DALI Önlenebilir Kanserler ve Önlemenin Yolları Dr. Hülya ELLİDOKUZ Kanser Kanser tek bir hastalık değil, bir çok hastalıktır. Bu

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

Kanser Taraması. Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015

Kanser Taraması. Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015 Kanser Taraması Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015 2005 ve 2030'da KANSER *IARC 11 milyon Yeni Vaka 27 milyon 7 milyon Ölüm 17 milyon

Detaylı

YAŞLILIK VE KANSER. Kanser Nedir?

YAŞLILIK VE KANSER. Kanser Nedir? YAŞLILIK VE KANSER ------------------------------------------------ Doç Dr M Mahir ÖZMEN Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Genel Cerrahi Kliniği-ANKARA -----------------------------------------------

Detaylı

SİGARA VE BEYİN. Hazırlayan. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Şubat - 2008 ANKARA

SİGARA VE BEYİN. Hazırlayan. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Şubat - 2008 ANKARA SİGARA VE BEYİN Hazırlayan Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008 / 3000 Adet Sağlık Bakanlığı Yayın No: 731

Detaylı

Hava Kirliliği ve Kanser

Hava Kirliliği ve Kanser Hava Kirliliği ve Kanser Dr. Hasan Bayram Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı E-posta: bayram@gantep.edu.tr Ulusal Kanser Haftası Sempozyumu, Ankara, 2-4 Nisan 2014 İçerik

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

Akciğer Kanserinde Mesleksel Nedenler. Dr. Mehmet Bayram Bezmialem Vakıf Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

Akciğer Kanserinde Mesleksel Nedenler. Dr. Mehmet Bayram Bezmialem Vakıf Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Akciğer Kanserinde Mesleksel Nedenler Dr. Mehmet Bayram Bezmialem Vakıf Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Tarihçe 1775 de baca temizleyicilerde skrotal kanser tanımlanmış 1893 de aromatik aminler

Detaylı

2-02.00 Kanser C06. 2-02.00 Kanser C06.8

2-02.00 Kanser C06. 2-02.00 Kanser C06.8 MEDULA TEŞHİS KODU ICD KODU 2-02.00 Kanser C00 Dudak malign neoplazmları 2-02.00 Kanser C00.0 Üst dudak malign neoplazmı, dış bölge 2-02.00 Kanser C00.1 Alt dudak malign neoplazmı, dış bölge 2-02.00 Kanser

Detaylı

Akciğer Kanserinin Epidemiyolojisi ve Etyolojisi

Akciğer Kanserinin Epidemiyolojisi ve Etyolojisi İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri TÜRKİYEDE SIK KARŞILAŞILAN HASTALIKLAR II Sindirim Sistemi Hastalıkları Akciğer Kanserine Güncel Yaklaşım Sempozyum Dizisi No:58 Kasım 2007;

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

Çevresel Faktörler Ve Kanser

Çevresel Faktörler Ve Kanser Çevresel Faktörler Ve Kanser Nurşen BAŞARAN Hacettepe Üniversitesi, Toksikoloji Anabilim Dalı, 06100, ANKARA Karsinojenler hücre DNA sını etkileyerek kansere yol açan kimyasal bileşikler, fiziksel (asbest

Detaylı

Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Merkezi ne başvuran kanserli hastaların demografik dağılımı ve sağkalım verileri

Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Merkezi ne başvuran kanserli hastaların demografik dağılımı ve sağkalım verileri Orijinal araştırma-original research http://dx.doi.org/10.7197/1305-0028.2375 Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Merkezi ne başvuran kanserli hastaların demografik dağılımı ve sağkalım verileri

Detaylı

TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ

TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ Editörler: Murat GÜLTEKİN Güledal BOZTAŞ OCAK 2014 KATKIDA BULUNANLAR İzmir Kanser Kayıt Merkezi Sultan ESER Saniye ÖZALAN Cankut YAKUT Ankara Kanser Kayıt Merkezi Alev YÜCEL

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

SİGARANIN KADINA ÖZEL SAĞLIK ETKİLERİ. Prof. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD, Ankara SSUK KONGRESİ 2010

SİGARANIN KADINA ÖZEL SAĞLIK ETKİLERİ. Prof. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD, Ankara SSUK KONGRESİ 2010 SİGARANIN KADINA ÖZEL SAĞLIK ETKİLERİ Prof. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD, Ankara SSUK KONGRESİ 2010 DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ WORLD NO TOBACCO DAY 2010 Tema; Gender

Detaylı

KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU

KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU Kolorektal kanseri engellemek için benimseyeceğiniz yaşam biçimi kalbinize yardım etmek için benimsemeniz gereken yaşam biçimiyle birebir örtüşüyor. Yani bir yandan

Detaylı

KOLOREKTAL KANSER. Prof. Dr. Ömer ŞENTÜRK

KOLOREKTAL KANSER. Prof. Dr. Ömer ŞENTÜRK KOLOREKTAL KANSER Prof. Dr. Ömer ŞENTÜRK Tanım En sık görülen 3.kanser Kanserden ölümlerde 2.sırada 80-90 milyon insan risk altında Gelişiminde iminde Genetik Değişiklikler iklikler Normal Kolon Hiperproliferatif

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

CEA seviyesini yükselten sebepler nelerdir?

CEA seviyesini yükselten sebepler nelerdir? CEA Karsino Embryonik Antijen; Carcino embryonic antigen blood test; CEA: Karsino embryonik antijen bir tümör markeridir. Normalde anne karnındaki bebeklerin dokularında bolca bulunan bir proteindir. Doğumdan

Detaylı

Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com

Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Türkiye de Kanser Kontrolü 2014 Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Dünyada Kanser DÜNYADA ÖLÜM NEDENLERİ Kanser İskemik Kalp Hastalığı İnme Alt Solunum Yolu

Detaylı

Elektromanyetik Alanlar ve Kanser. Uz.Dr.Ezgi Hacıkamiloğlu 0 5380574146 ezguner@gmail.com

Elektromanyetik Alanlar ve Kanser. Uz.Dr.Ezgi Hacıkamiloğlu 0 5380574146 ezguner@gmail.com Elektromanyetik Alanlar ve Kanser Uz.Dr.Ezgi Hacıkamiloğlu 0 5380574146 ezguner@gmail.com Türkiye de ve Dünyada Kanser 1 2012 den 2025 e Dünyada Kanser 14 milyon yeni vaka 19,3 milyon 8.2 milyon ölüm 11

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

MESLEKİ TOKSİKOLOJİDE TEMEL KAVRAMLAR

MESLEKİ TOKSİKOLOJİDE TEMEL KAVRAMLAR 1 MESLEKİ TOKSİKOLOJİDE TEMEL KAVRAMLAR Prof.Dr.Belma Koçer-Gümüşel Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi F.Toksikoloji Anabilim Dalı belmagumusel@yahoo.com 2 Mesleki Toksikoloji İşyeri ortamında

Detaylı

Sigara içme alışkanlığı hakkında ne kadar bilgilisiniz? Sayın (ebeveyn / bakıcı)

Sigara içme alışkanlığı hakkında ne kadar bilgilisiniz? Sayın (ebeveyn / bakıcı) Sayın (ebeveyn / bakıcı) Aşağıdaki faaliyet, sigara kullanımıyla ilgili konuları çocuğunuzla konuşmanıza yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu aynı zamanda çocuğunuzun bilgilenmesinde katkınız olmasını

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Patoloji 22 8 30 Dahiliye 14 8 26 Jinekoloji 18 8 26 Üroloji 12 8 20 Mikrobiyoloji

Detaylı

Kanser Dairesi Faaliyetleri. Doç. Dr. Murat Gültekin 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com

Kanser Dairesi Faaliyetleri. Doç. Dr. Murat Gültekin 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Kanser Dairesi Faaliyetleri Doç. Dr. Murat Gültekin 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com 0 Sunum Planı Türkiye de Kanserin Durumu Alkol ve Kanser İlişkisi Kanser Önleme Kanser Kayıtçılığı Kanser Taramaları

Detaylı

9. Sigarayı bırakma zamanı

9. Sigarayı bırakma zamanı 9. Sigarayı bırakma zamanı 1 9. Sigarayı bırakma zamanı Dünyada 8 saniyede 1 can alan, yılda 4 milyon kişinin ölümüne neden olan, dünyada her 10 erişkinden birinin ölüm nedeni sayılan sigarayı bırakmak

Detaylı

Türkiye de Kanser Kontrolü 2013. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com

Türkiye de Kanser Kontrolü 2013. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Türkiye de Kanser Kontrolü 2013 Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Türkiye de ve Dünyada Kanser 1 2005 den 2030 a Dünyada Kanser 11 milyon yeni vaka 27 milyon

Detaylı

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib Medicine (Baltimore). 2015 Jun;94(22):e887. doi: 10.1097/MD.0000000000000887. Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI ONKOLOJİ HASTALARINA UYGULANAN FARKLI TIBBİ TEDAVİ YÖNTEMLERİNİN BESLENME DURUMU VE KAYGI DÜZEYİ ÜZERİNE ETKİSİ Diyetisyen

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi Bilimsel Program - 20 Mart 2014, Perşembe UĞUR DERMAN SALONU SEÇİLMİŞ VAKA SUNUMLARI - Peritoneal Kanserlerde HIPEC in Yeri HIPEC Nasıl Yapılır? Kolon Kanseri Mezotelyoma KONFERANS - Onkolojide Nereden

Detaylı

MALATYA MERKEZ İLÇEDE 18 YAŞ VE ÜZERİ KADINLARIN KANSERLE İLGİLİ BİLGİ-TUTUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER

MALATYA MERKEZ İLÇEDE 18 YAŞ VE ÜZERİ KADINLARIN KANSERLE İLGİLİ BİLGİ-TUTUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MALATYA MERKEZ İLÇEDE 18 YAŞ VE ÜZERİ KADINLARIN KANSERLE İLGİLİ BİLGİ-TUTUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER YÜKSEK LİSANS TEZİ PINAR BALAMAN HALK SAĞLIĞI

Detaylı

Prof. Dr. İmirzalıoğlu. Tarih Aralığı: 31.01.2016-01.02.2016. Haber Sayısı: 45

Prof. Dr. İmirzalıoğlu. Tarih Aralığı: 31.01.2016-01.02.2016. Haber Sayısı: 45 Prof. Dr. İmirzalıoğlu Tarih Aralığı: 31.01.2016-01.02.2016 Haber Sayısı: 45 İÇİNDEKİLER No Yayın Tarihi Yayın Adı Haber Başlığı 1 31.01.2016 81HABER.COM GEN MUTASYONUNUZU ÖĞRENMEK HAYATINIZI 2 31.01.2016

Detaylı

Kanser Önleme ÇalıĢmaları

Kanser Önleme ÇalıĢmaları Kanser Önleme ÇalıĢmaları 2012 den 2025 e Dünyada Kanser 14 milyon yeni vaka 19,3 milyon *IARC 8.2 milyon ölüm 11 milyon Türkiye de ve Dünyada Kanser 2 Dünyada Kanser DÜNYADA ÖLÜM NEDENLERĠ Kanser İskemik

Detaylı

BURSA 2009 KANSER İSTATİSTİKLERİ

BURSA 2009 KANSER İSTATİSTİKLERİ BURSA 2009 KANSER İSTATİSTİKLERİ Hazırlayanlar Zihni Can DEMİRCİOĞLU Ayşe AKAN Gülden KARACA Sevgi AYIK Yasemin DURGUT Melin KIRBIYIK Bursa Nüfus Kayıtları Ve Nüfusu Bursa da 2007 yılından önce genel nüfus

Detaylı

ONKOLOJİDE İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ ORGAN YETMEZLİKLERİNDE ETKİLEŞİM

ONKOLOJİDE İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ ORGAN YETMEZLİKLERİNDE ETKİLEŞİM ONKOLOJİDE İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ ORGAN YETMEZLİKLERİNDE ETKİLEŞİM İlaç etkileşiminde rolü olan organlar Böbrek Karaciğer Akciğer GİS Kalp Organ fonksiyonlarının değerlendirilmesi Böbrek (üre, kreatinin, GFR)

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Environment International Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Hoş Geldiniz 23 Temmuz 2010 Wim van Doorn TEMĠZ HAVA NEDĠR? Temiz hava bileşimi Azot Oksijen Su buharı Diğer kirleticiler Karbon dioksit Organik

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca;

Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca; SERVİKS KANSERİ Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca; Serviks kanseri uterusun giriş kısmı olan serviks bölümünün tümörüdür. Halk arasında Rahim ağzı kanseri denir.

Detaylı

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Sitolojik Terminoloji Neden Takip Edelim? Hastalığın invazif serviks kanserine ilerleme

Detaylı

KANSERDEN KORUNMA: GÜNCEL BİLGİLER. Dr. İsmail ÇELİK

KANSERDEN KORUNMA: GÜNCEL BİLGİLER. Dr. İsmail ÇELİK KANSERDEN KORUNMA: GÜNCEL BİLGİLER Dr. İsmail ÇELİK SORU: Her gün haberlerde kansere yol açtığı söylenen yeni yeni şeyler duyuyoruz. Çevremiz kuşatıldı mı? SORU: Her gün haberlerde kansere yol açtığı söylenen

Detaylı

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Doç Dr Ayşen BAYRAM Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. GİRİŞ İnsan Papilloma Virus

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2 BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA GLUTATYON S-TRANSFERAZ ENZİM POLİMORFİZMLERİNİN VE GSTT1 POLİMORFİZİMİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLARIN ALLOGRAFT FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ

TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ Editörler: Murat GÜLTEKİN Güledal BOZTAŞ OCAK 2014 KATKIDA BULUNANLAR İzmir Kanser Kayıt Merkezi Sultan ESER Saniye ÖZALAN Cankut YAKUT Ankara Kanser Kayıt Merkezi Alev YÜCEL

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Genital kanserler neden doğum yapmamış kadınlarda daha sıktır?

Genital kanserler neden doğum yapmamış kadınlarda daha sıktır? Genital kanserler neden doğum yapmamış kadınlarda daha sıktır? Norbert Gleicher Özet: Doğum yapmamış olmanın meme, over ve uterin kanserler gibi genital kanserler için artmış risk ile ilişkili olduğu on

Detaylı

İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi

İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TIP 221 GASTROİNTESTİNAL SİSTEM VE ÜROGENİTAL SİSTEM

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri TÜTÜN VE ASTIM Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri Kısa Dersimizin Hedefleri KISA DERSİMİZİN AMACI: Öğrencileri tütünün astım üzerindeki zararlı etkileri ile astım hastalarına ve ebeveynlerine

Detaylı

SİGARA VE YAŞLANMA. Prof. Dr. Nazmi BİLİR

SİGARA VE YAŞLANMA. Prof. Dr. Nazmi BİLİR Prof. Dr. Nazmi BİLİR SİGARA VE YAŞLANMA Giriş Yaşlanma canlı yaşamının doğal ve kaçınılmaz sonucudur. Bütün canlılar zaman içinde yaşlanır. Yaşlanma ile birlikte organizmada bir takım değişiklikler meydana

Detaylı

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler Prof.Dr. Adnan Aydıner İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü İstanbul William, WN et al. Nature Reviews, 2009 a Güncel Hedef Tedaviler EGFR İnhibitörleri EGFR: transmembran

Detaylı

Nitratlar ve Nitritler. 1.Genel Özellikler

Nitratlar ve Nitritler. 1.Genel Özellikler Nitratlar ve Nitritler 1.Genel Özellikler Nitratlar; suda yüksek çözünme özelliğine sahip inorganik kimyasallardır. Esas kaynakları gübre ve kanalizasyon olmakla birlikte doğal sulardaki nitrojen içeren

Detaylı

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI Ülkemizde Hematolojik Kanserlerin Yükü, Coğrafi Dağılımı, Demografik Karakteristiği, İmmünohistokimyasal Özellikleri ve Klinik Davranışı Epidemiyolog Danışman Doç. Dr. Mutlu

Detaylı

Tütün veya Sağlık. Dr. Remzi Bağ Anadolu Sağlık Merkezi. remzi.bag@anadolusaglik.org

Tütün veya Sağlık. Dr. Remzi Bağ Anadolu Sağlık Merkezi. remzi.bag@anadolusaglik.org Tütün veya Sağlık Dr. Remzi Bağ Anadolu Sağlık Merkezi remzi.bag@anadolusaglik.org Tütün Öldürür! Tütün Öldürür! Siz bir hayat kurtarabilirsiniz Sigara, tiryakilerinin yarısını öldürmektedir Dünyada,

Detaylı