20. YÜZYILDA YENİ SAGIN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "20. YÜZYILDA YENİ SAGIN"

Transkript

1 20. YÜZYILDA YENİ SAGIN İDEOLOJİK YÜKSELİŞİ VE YENİ SAGDA SOSYOLOJİYE SALDIRMANIN DAYANILMAZ HAFİFLİGİ Songül Sallan GÜL[*] Liberalism and conservatism were two rival ideologies during the 19th and early 20th Century. Yet, the two ideologies have developed into neoliberalism and new conservatism, and converged under the new right. During the past three developed Western countries but alsa in devetoping countries such as Turkey and several South American countries. The reasons for the rise of the new right include the insufficieny of savings in third world countries and the need for the funds from outside financial sources such as IMF and WB, the collapse of socialism, the erisis of the welfare state, and the failure of social democaratic ideology to produce solutions on the welfare state and welfare society, and on constructivist rationalism and socialism or socialliberalism. Alsa the new rigth critices sociology for two reasons: (1) sociology used constructive rationalism and pozitivism to plan human society. This was the base for the planed economy and welfare society of the Keynesian era, (2) sociology emphased on welfare society, social solidarity and collective solutions to the poverty, economic security and inequality. Instead of the welfare state and welfare society, the new right promotes an anti-socialist discourse, a free market operating in its natural order, a view of individual-based society, traditionalist values and institutions, and a limited government role in the economy. 1. Giriş Yeni sağ ideoloji, özellikle son otuz yıldır tüm dünyaya egemenliğini kabul ettirir hale gelmiş ve kendini alternatifsiz olarak sunmuştur. [*) Dr., Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Sosyoloji Bölümü.

2 2 1 SONGÜL SALLAN GÜL 1990'larla birlikte "insan kaynaklarını geliştirme, "sosyal yatırım", "yeni sol" ya da "üçüncü yol"rıı olarak da adlandırılan yeni demokrat hareket canlanmaya başlamışsa da, geleneksel sosyal demokrasiden farklı ama yeni sağdan da ayırt edici sosyal politikalar geliştirememesi gibi nedenlerle henüz fazla etkinlik kazanmış görünmemektedir. Yeni sağ, 1979 yılından itibaren sanayileşmiş pek çok ülkede ve çok uluslu sermaye sayesinde de sermayeye olan gereksinimleri nedeniyle az gelişmiş ülkelerde egemenliğini kurmayı başarmıştır. Ancak, yeni sağın entellektüel temelleri 1940'lara, Mont Pelerin Topluluğu'nun kuruluşuna kadar uzanmaktadırf2l Yeni sağ, hem entellektüel hem de ideolojik bir harekettir. 19. yüzyılda birbirine rakip olan liberalizm ile muhafazakarlık, özellikle son otuz yılda, yeni liberal ve yeni muhafazakar biçimler kazanarak ortak ideolojik zeminde, yeni sağda buluşmuşlardır. Gerek yeni liberalizm gerekse yeni muhafazakarlık, refah devleti ve onun ideolojik dayanağı olduğunu ileri sürdükleri "sosyalizm"e ya da "ortak düşman"a karşı "ortak tavır" geliştirerek, serbest piyasa temelli kapitalist zeminde birleşmişlerdir. Yeni sağın başarısının nedenleri ise, 1980'lerin sonlarında başta Sovyetler Birliği'nin çözülüşü ve diğer sosyalist ülkelerin ekonomik ve ideolojik olarak kapitalist dünya sistemi karşısındaki başarısızlığı ve solun alternatif üretmedeki yavaşlığı ya da somut öneriler üretememesinde aranmalıdır. Yeni sağın bu çalışmanın konusunu oluşturan diğer özelliği ise, genelde 20. yüzyılın sosyal bilimlerine ve özelde de sosyolojideki bilim-yöntem [ll Yeni sol hareket için bakınız: A. Giddens, Third Way, the Renewal of Social Democracy, (Cambridge: Polity Press, 1998); ve Beyand Left and Right, The Future of Radical Politics (California: Stanford University Press, 1994); N. Bobbio, Left and Right (Cambridge: Polity Press, 1996); J.Barkan, "The Old W elfare State in the New Age of Competition." Dissent 42 (1, 1995); Peter Adelman, "W elfare and the 'Third Way.'" Dissent 46 (1, 1999); Hüseyin Gül, From 'Welfare' Th 'Workfare': A Comparative Analysis of The Factors Behind The Differences In State Welfare Th-Work Policies Adopted After The 1996 Welfare Reform, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Texas Üniversitesi, Arlington, Agustos [2) Mo nt Pelerin Topluluğu (the Mo nt Pelerin Society) her ne kadar 1947 yılında kurulmuşsa da, düşünsel temeli 1930'larına kadar uzanmaktadır yılında Walter Lippman ve çok sayıdaki bilim adamı; F. Hayek, L. Mises, R. Aran, E. Montoux, M. Polanyi, W. Röpke gibi liberal bilim adamları bir "collogyum" için bir araya gelme kararı almışlardır. Kısa bir süre sonra da 'Centre International d'etudes pour la Renovation du Liberalisme' konferansını düzenlemişlerdir. Bu girişimden önce bir grup düşünür Avrupa'da klasik liberalizmin yeniden canlandırılması için öncü çalışmaların yapılması konusunda düşünce birliğine varmışlardır. Il. Dünya Savaşı bittikten sonra da Hayek, bu düşünceyi tekrar canlandırmayı amaçlamış ve 1 Nisan 1947 tarihinde kırka yakın Avrupalı ve Amerikalı düşünür İsviçre'de Mont Pelerin'de bir araya getirerek on günlük bir konferans düzenlemişlerdir.

3 EKONOMiK YAKLAŞlM 1 3 ' anlayışına karşı geliştirdiği postmodern ya da Habermas'ın belirttiği gibi yeni muhafazakar (yeni sağ) tavır alıştırj3l Yeni sağı oluşturan yeni liberalizm ve yeni muhafazakarlık, kavramsal olarak çoğu kez birbirinin yerine ya da iç içe geçmiş olarak kullanılmaktadır. Her ne kadar yeni sağ ideolojinin bileşenleri arasındaki ilişki ve tarihsel dayanak noktaları çelişkileri içeriyorsa da, yeni sağ adı altında Keynesci refah devleti ve refah toplumu modeline karşı yeni bir uzlaşıyı ifade etmektedir. Yeni sağ kavramının daha net anlaşılabilmesi için, yeni.liberalizmin günümüzdeki ekonomik ve politik zaferinin daha detaylı ele alınması gereklidir. Bu nedenle, çalışmanın ilk bölümünde yeni sağın bileşenleri ele alınmakla birlikte, daha çok yeni liberalizm üzerinde odaklanılacaktır. Özellikle 20. yüzyılda, liberalizmde demokrasi, özgürlük, adalet ve toplum anlayışları ile bu kavramların dönüşümü ve diğer ideolojilerle olan eklemlenme süreci tartışılacaktır. Son olarak da, yeni sağın, sosyal bilimiere ve sosyolojiye saldırılarının[4l nedenleri tartışılacaktır. Yeni sağ toplum modeli bireyi, özel mülkiyeti ve piyasa egemenliğini içermekle birlikte liberteryen[5l ve muhafazakar öğelerle çelişkili bir biçimde eklemlenmiştir. Bu nedenle sosyoloji bilimine ve bilgi üretme süre.cine yönelik eleştirileri yeni sağın ideolojik temelleri doğrultusunda tartışılacaktır. 2. Yeni Sağ, Yeni Uzlaşı Yeni sağı tanımlamak için çoğu kez "liberal-muhafazakar", "muhafazakar liberal", "yeni liberal" ya da "yeni muhafazakar" gibi kavramlar kullanılır. 1 [3] Haberınas'a göre, yeni muhafazakar siyaset ile postmoderrn entelektüel eğilimlerin 1980'lerde birlikte güç kazanması bir tesadüf değildir. Postmodernizm muhafazakarlığın en son aşamasıdır. Bu aşamayı önceki iki muhafazakar hareket olan modern öncesi hayata dönmeyi savunan eski muhafazakarlıktan ve modernliğin kültürel açıdan olumsuzluklarını reddeden ama, ekonomik ve teknolojik gelişmelerini kabul eden yeni muhafazakarlıktan ayırarak, "genç muhafazakarlık" (young conservatism) olarak adlandırır. Bu konudaki tartışmalar için bakınız: Habermas, J. The New Conservatism: Cultural Criticism and the Historians' Debate, (Cambridge, Massachusetts: The MIT Press) 1989; Wolin, R "Introduction", içinde The New Conservatism: Cultural Criticism and the Historians' Debate, Jurgen Haberınas, (Cambridge, Massachusetts: The MIT Press), 1989, s.xxi. [4] Saldırmak, bir şeyi amaçlı olarak çok güçlü ve düşmanca bir tavırla eleştirme anlamına gelir. Bu tavır çoğu kez ideolojiktir ve bilimsel eleştirinin ötesinde suçlayıcı ve yıkıcı nitelik taşır. [5] Liberteryenizm, Amerika'da toplumsal ve ekonomik bireyciliği tanımlamak amacıyla kullanılır. Çoğu kez liberteryenizm, belirli bir politik parti ile bağlantılı olarak değil, belirli ekonomik ve politik tavırların tanımlanmasında kullanılan bir terimdir. Literatürde liberalizm ve liberteryenizm kavramları iç içe geçmiştir ve bu iki terim birbirinin yerine de kullanılmaktadır. Barry'e göre liberalizm, klasik liberalizmin ekonomik sonuçsalcılığını temel alırken, liberteryenizm klasik liberalizmin doğal kanun ve doğal haklar öğretisini benimseyen çağdaş biçimidir. Bakınız: N. Barry, On Classical Liberalism and Libertarianism (London: Macmillan, 1986).

4 4 1 SONGÜL SALLAN GÜL Bunun temel nedeni, yeni sağın iki temel bileşeninin liberalizm ve muhafazakarlık olmasıdır. Bonsequet (1983), Gamble (1986) ve Pierson (1991) gibi düşünürler, yeni sağ terimini yeni liberalizmi tanımlamak için kullanırlar. Bu anlamda yeni sağ düşünce; ekonomide bireyciliği ve serbest piyasa anlayışını, politik felsefede gelenek ve hiyerarşi gibi eski sağın otoriter-muhafazakar düşüncelerini temsil eder ve üç gelenekten oluşur. İlki, geleneksel "bırakınız yapsınlar"cı ekonomik bireycilik öğretisidir. İkincisi, kapitalizmin savunusunu ahlaki temaller üzerine inşa eden liberteryenizm, ve üçüncüsü de, C. Menger'le başlayan ve Hayek ile devam eden sosyalizm karşıtlığıdır. Gun (1989) ve Habermas (1989), Giddens (1994) gibi düşünürler ise, yeni sağı "yeni muhafazakarlık"ı ifade etmek için kullanırlar. Benzer olarak Himmelstein (1990) ve Nash (1976) gibi düşünürler de, kavramı, kurucu öğeleri, ekonomik liberalizm ve liberteryenizm, sosyal geleneksekilik ve militan komünizm karşıtlığı olan Amerika'daki muhafazakar hareketi ya da yeni muhafazakarlığı tanımlamak amacıyla ele alırlar. Yeni sağı anlayabilmek için iki bileşeni olan yeni liberalizmi ve yeni muhafazakarlığı kısaca gözden geçirmekte fayda vardır. Tarihsel olarak 17. yüzyılda ortaya çıkan liberalizm, bireyciliği, bireysel hak ve özgürlükleri, özel mülkiyeti ve devlet müdahaleciliğinden uzak serbest piyasa sistemini (laissez-faire) temel alır. Ancak, liberalizm, sadece entellektüel bir tavır alış olarak kalmamış, siyasal ve sosyal eylemiere ve devlet politikalarına yön vererek, bir doktrin ve ideoloji haline dönüşmüştür. Sonuçta, tarihsel gelişim sürecinde üç tür liberalizm ortaya çıkmıştır: klasik, sosyal ve yeni liberalizm. Her liberalizm türü bir diğerinin eleştirisi olmuş ve alternatifini sunmuştur. Yeni liberalizm, kendinden önceki sosyal liberalizmin özgürlük ve adalet anlayışlarıyla, toplum ve devlet ilişkilerine bir tepki olarak ortaya çıkmış ve piyasa temelli bir toplum modeli ileri sürmüştür. Yeni liberalizmin ekonomik mimarlığı Avusturya, Virjinya ve Şikago Ekonomi okulları tarafından yapılmıştır. Sosyal liberalizmin temel aldığı "pozitif özgürlük, sosyal adalet, katılımcı demokrasi ve eşitlik" ilkeleri üzerine geliştirilen toplum ve devleti anlayışına karşı çıkılmıştır. Bu ilkelerin yerine negatif özgürlük, serbest piyasa ve rekabet, sınırlı devlet, biçimsel demokrasi, apolitik çoğulculuk, kendi kendine yeterlilik ve bireysel sorumluluk gibi ilke ve değerler savunulmuştur. Yeni liberalizm, bir yandan "ekonominin ve sermayenin globalleşmesi", "yeni dünya düzeni" ve

5 EKONOMiK YAKLAŞlM 1 5 "özelleştirme" gibi ekonomik söylemlerle, diğer yandan da, "devletin ve politik alanın geri çekilmesi" ya da "ulus devletin çözülüşü", "küreselleşmeglobal piyasa" ve "sivil topl~culuk" ya da "yerel topluluklara dönüş" gibi muhafazakar politik söylemlerle, hem ulusal hem de uluslararası alanda başat bir ideoloji haline gelmiştir. Tarihsel olarak muhafazakarlık ise, rasyonel insan anlayışının soyutlama yetisinin bir ürünü olan Fransız Devrimi sonucunda oluşan yeni toplum modeline karşı bir tepki olarak ortaya çıkmış, "gelenekçilik ve modernlik karşıtı" bir ideoloji olmuştur. II. Dünya Savaşı sonrasında özellikle 1950'li yıllarda muhafazakar olduğunu öne süren bir politik hareket gelişmiş ve bu hareket yeni muhafazakarlık olarak adlandırılmaya başlanmıştır. Nathan Glazer, Daniel Bell, Thomas Sowell ve Peter Berger gibi tanınmış sosyologlar tarafından da yaygın olarak savunulmuştur. Yeni muhafazakarlığın babası olarak kabul edilen Irving Kristol'a göre yeni muhafazakarlıkta "yeni" olan şey nostaljiden bağımsız olması ya da geleneksel-feodal kurumları savunmak yerine kapitalist toplum kurumlarını kabul etmesidir (Gerson, 1976:viii). Bu nedenle ekonomide Milton Friedman, sosyal konularda Friedrich von Hayek, kültürel konularda Russel Kirk, Daniel Bell ve Robert Nisbet, felsefe ve politikada da Leo Strauss'un görüşleri temel alınır. Yeni muhafazakarlar, refah devleti sonucunda ortaya çıkan büyük, bürokratik ve müdahaleci devlet anlayışının, bireyi devlete bağımlı hale getirdiğini, aile ve kilise başta olmak üzere geleneksel yardım kurum ve değerlerini zayıflattığını ileri sürerler. Ayrıca, refah devletinin sosyal yardım programlarının bireylerin ve ailelerin sorumluluk duygularını zayıflattığı, çalışma azimlerini ortadan kaldırdığı, geleneksel kurum ve değerlerin önemini azalttığı iddia edilir (Tanner, 1996; Glazer, 1988; O'Sullivan, 1976:22-23). Yeni muhafazakarlar, gelişmiş sanayi toplumlarının tüketici, aşırı bireyci, köksüz toplum anlayışını eleştirirler. Geleneksel dine dönüşü ve soyut etikçiliği savunurlar. ironik bir biçimde kürtajın yasaklanması, aile değerlerinin canlandırılması, kilise okullarına devlet yardımı yapılması, kamu okullarında sabah duası (school prayer) uygulaması, pornografi ve silah kontrolü gibi konularda devlet müdahalelerini, yani güçlü ve otoriter devlet anlayışını da kabul ederler (Dye, 1994:50). Kısacası, Belsey (1986)'in de belirttiği gibi, yeni liberalizm, bireycilik, seçim özgürlüğü, piyasa toplumu ve sınırlı devlet ilkeleri üzerine kuruludur.

6 6 1 SONGÜL SALLAN GÜL Yeni muhafazakarlık ise, güçlü hükümet (doğal olarak, muhafazakarların savunduğu aile değerlerinin korunması, ulusal savunma, iç güvenlik gibi belirli alanlarda), sosyal otoriterlik, hiyerarşi, itaat ve milliyetçilik ve hatta bazen ırkçılığa kadar uzanan değerlere dayanmaktadır. Ancak, uygulamada bu zıtlıklar, iki akıma da egemen olan serbest piyasa sistemi ve kapitalizme olan bağlılık, refah devletine karşı çıkış, yerel ve dinsel cemaatlerin canlandırılması, biçimsel demokrasi özlemi, kural ve düzen temaları sayesinde bir uzlaşıya dönüşmüş ve yeni sağ ideolojinin temel öğelerini oluşturmuştur. Günümüzde 1980'lerden itibaren ekonomik liberalizm ve dinsel muhafazakarlık en çok savunulan ve eklemlenmeye çalışılan siyasal ve toplumsal bir model olmuştur. 3. Yeni Sağ"ın Sosyolojiye Bakışı ve Keynesci Dönemde Sosyolojinin Rolü Yeni sağ düşünürler içinde sosyal olguların incelenmesi, bilimsel bilgi ve yöntem konularında bir çok düşünür çalışmalarda bulunmuşsa da, bunlardan en tanınanı kuşkusuz F. Hayek olmuştur. Hayek, toplum ve düzen kavramlarının Keynesyci dönemde (ağırlıklı olarak 'lerde) kazandığı anlamları eleştirir. Liberal düzende sosyal olanın anlamı ve sosyal düzenin nasıl sağlanması gerektiği gibi konuları rasyonalizm, bilimsel yöntem ve adalet kavramları çerçevesinde yeni sağ bakış açısıyla yeniden ele alır. Hayek'e göre, sosyal bilimiere Aydınlanma bakış açısını, pozitivizmi ve kurucu rasyonalizmil6l tanıtan bilim sosyolojidir. Sosyolojinin kurucuları ve izleyicileri, pozitivist bilim anlayışı ile evrensel geçerliliği olan yasalara ulaşmayı amaçlamışlardır (Hayek, 1993:114, 173). İnsanın akıl yoluyla toplumun değiştirebileceği, yeniden düzenlenebileceği ve planlanabileceği düşüncesi, yani kurucu rasyonalizm anlayışı, sosyoloji sayesinde uygulama olanağı bulmuştur. Bu yaklaşım, sosyolojinin öncülüğünde başta ekonomi olmak üzere, diğer sosyal bilimlerde de etkisini göstermiştir (Hayek, 1979:166). Sosyal bilimler, özellikle de sosyoloji, pozitifbilim mantığı içinde, doğa bilimlerinin yöntemini kullanarak toplumu rasyonel ilkelere göre düzenieyecek evrensel yasalara ulaşmayı amaçlamıştır. [6] Kurucu rasyonalizm, insani kurum ve eylemlerde insan istek ve arzularını, amaçlarını görür. Bu nedenle kurucu rasyonalizmde insan toplumlarının insanlar tarafından yönetildiğine ve rasyonel ölçütlere göre yeniden biçimiendirilmesi gerektiğine inanılır. Modern bilinç kendini bilgilendirme yetisine sahiptir ve insan aklı insani sürecin geliştirilmesi için uygulanabilir. Bu konuda detaylı bilgi için bakınız: Gamble, ı996:32 33

7 EKONOMiK YAKLAŞlM yüzyılda yaygın kabul gören rasyonel ve düzenlenebilen toplum anlayışı ya da Aydınlanma projesinin uygulanabilirliği en çok refah devleti sürecinde bireysel refahın geliştirilmesinde kamunun, yani devletin, etkin rolünün somut olarak yansıdığı en önemli alan ekonomi olmuştur. Devlet, piyasa mekanizmalarını sınırlandırmış, üretim ve paylaşım sürecinde belirleyici rol oynamıştır. Bu nedenle, kamusal müdahalecilik, planlamacılık ve sosyal mühendislik alanını da yaygınlaştırmıştır. Hayek'e göre ise, sosyal gerçeklik tek bir insan aklının ya da planlamacının ulaşabileceğinden daha karmaşıktır. Bu nedenle, Keynesci refah sürecinin dayandığı toplum modeli başarısız olmuştur. Yoksulluk daha da artmış, devlet ekonomik kriziere girmiş ve yönetilemez hale gelmiştir. Ama Keynesci ekonomi anlayışı entellektüeller ve politikacılar tarafından benimsenmiş ve sosyal politikalarla yaygınlaştırılmıştır. 20. yüzyıldaki siyasal ve ekonomik önemli gelişmeler; 1929 ekonomik buhranı, iki dünya savaşı, Avrupa'daki faşizm tecrübeleri tüm dünyayı derinden etkilemiş, yoğun işsizlik ve yoksulluk gibi sosyal ve ekonomik sorunların çözümünde bireysel çabaların tek başına yeterli olmadığını göstermiş ve Keynesci ekonomi anlayışını daha pekiştirmiştir. Bu da klasik liberal anlayışın rekabetçi ve bireyci öğeleri yerine, sosyal adaleti, dayanışmacı ve kolektif sorumluluğu temel alan sosyal liberalizmle Keynesci toplum modelinin sosyal mühendislik anlayışı içinde uygulanabilirliğini ortaya koymuştur. Bu süreçte siyaset bilimciler, ekonomistler kadar kolektif sosyal yapıları inceleyen sosyologlar da sosyal politikaların yaratıcısı ve yürütücüsü olmuşlardır. Lipset'in de belirttiği gibi "eşitlik-eşitsizlik" gibi sorunların sosyal boyutlarının öne çıkarılmasında ve yoksulluğun sosyal adalet ve eşitlik politikalarıyla azaltılma çabalarında, diğer sosyal bilimlerle birlikte sosyolojinin rolü ayıncı olmuştur (Lipset, 1964:xiv). Özünde sosyoloji bireyi, sosyal gerçekliğin hangi alanı içinde ele alınırsa alsın, gerçekliğin temelinde soyut bireyi değil, diğerleriyle etkileşim içinde ve ilişkileriyle yoğrulmuş, yani belirli bir toplumsal grubun üyesi olan kişidir. Bu nedenle sosyoloji bilimini öznesi kolektif öznelerdir. Cangızbay'ın da belirttiği gibi, sosyolojinin bu özelliği sosyolojiyi sadece doğa bilimlerinden değil, tarih hariç, diğer bütün insan bilimlerinden de ayırır (Cangızbay, 1996:43). Sosyolojinin kolektif öznelerin önemine işaret etmesi, Keynesci dönemde başta sosyal politika alanı olmak üzere bir çok alanda kolektif öznelerin

8 8 1 SONGÜL SALLAN GÜL temel alınmasına olanak tanımıştır. Gerçekten de Fransız Devrimi'nin bir çocuğu olan sosyoloji, sosyal yapılan kuran, devam ettiren ve yıkıp yeniden kuranın sadece ve sadece insanın kendisi olduğu gerçeğini gözler önüne sermiştir. Yeni sağ düşünüdere göre de, sosyologlar, Fransız Devrimi'nden itibaren ortaya çıkan sosyalist düşüncelerle, bu düşüncelerden etkilenerek geliştirilen sosyal liberalizm anlayışını geliştirmiş ve günümüz Keynesci refah gelişmesinde etkin rol oynamışlardır. Sosyolojinin sosyal politika alanındaki en önemli temsilcileri de kuşkusuz Alfred Marshall ve T.H. Marshall olmuştur. T. H. Marshall'a göre, Keynesci dönemde sosyal gelişmeyi sağlama amaçlı planlama uygulamalarında sosyoloji biliminden de yararlanılmıştır. Sosyologlardan sosyal politika alanında eyleme yönelik planlar hazırlamaları ve uygulama sürecinde etkin olmaları beklenmiştir. Refah devleti politikalarında, özellikle sosyal güvenlik kurumlarının geliştirilmesinde ve sosyal güvenlik önlemlerinde 'birey' yerine 'aile'nin temel alınması, yani kollektivist bir yaklaşımın benimsenmesi bir rastlantı değil, sosyolojik çalışmaların bir ürünü olmuştur (Marshall, 1964:137, 266). Böylece, sosyal refah devleti uygulamalarının temelini oluşturan sosyal güvenlik anlayışı toplumsal ve dayanışmacı bir anlayış içinde ele alınmıştır. Refah devleti sürecinde Keynesci toplum modelinin meşruluk kazanmasında sosyolojinin siyaset, örgüt ve bilgi sosyolojisinde[7j gibi en çok etkili olan alt dalları olmuştur. Örneğin siyaset sosyolojinde kolektif öznenin önemine işaret edilmesi, Keynesci dönemde siyaset ve demokrasinin anlamını dönüştürmüştür. Yeni sağ düşünüdere göre, sosyal liberalizm anlayışının egemen olmasıyla birlikte demokraside yarışmacı politika ortamında çıkarlarını maksimize etmeye çalışan bireylerin yerini, faydalarını maksimize etmeyi amaçlayan özerk nitelikteki çıkar grupları, örgütler ve sendikalar gibi kuruluşlar almıştır. Bu da bireysel iradelerin yanı. sıra, çıkar gruplarının isteklerini demokratik süreçlerde meşru görülmesine olanak tanıyarak kitlesel talepleri artırmıştır. Aslında günümüz çoğulcu demokrasi anlayışının temel özelliklerinden olan nüfusun büyük çoğunluğunun politik eylemiere katılması, etnik grupların [7] Hayek'e göre günümüzde bilgi sosyolojisi olarak adlandınlan şey, aslında Fransız pozitivizm gelene~ ile Alman Hegelci gelene~n yani, Comte ve Hegelci düşünce içinde iki farklı boyutta temsil edilen görüşlerin yansımasıdır. Bu da aslında tarihsici bir kökene dayanmaktadır. Hatta bu düşünceler 20. yüzyıl totaliterizmini üretmiştir. Hayek, ı979:

9 EKONOMiK YAKLAŞlM 1 9 r 1 bilinçlenmesi, politik amaçlı grupların hedeflerini gerçekleştirmede kullandıkları teknik ve araçların çeşitlenınesi gibi öğeler yeni sağ düşünürler için demokrasiyi bunalıma sokmuştur. Demokraside kitlesel katılımın artması ve halk kitlelerinin ve baskı gruplarının artan talepleri devletin müdahale alanını sürekli artırmış ve sonuçta "demokrasinin düşmanının demokrasi" haline getirmiştir (Croizer ve diğerleri, 1993:103). Ayrıca demokraside eşitlik taleplerini karşılama ve politikaları eşitlik ilkesini de göz önünde bulundurarak oluşturma, bireyciliği ve bireysel özgürlükleri garanti altına alma gereksinimleri otoritenin meşruiyet kaybına uğramasına neden olmuş ve lideriere olan güveni de azaltmıştır. Diğer bir deyişle, bu meşruiyet bunalımı geniş kitlesel politik katılımın ve kitlesel taleplerin, yani politik aşırı yüklenmenin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Benzer olarak, sorumluluk ve adalet gibi kavramların anlam yüklemeleri de değişmiş, piyasa toplumu içinde hiçbir anlam taşımayan ve bireysel nitellikle. olan bu tür olgulara "sosyal" kelimesi eklenerek sosyal politikaların aracı haline getirilmişlerdir. Böylece Keynesci dönemde devlet, sosyal adaleti ve eşitliği geçekleştirme işlevlerini de üstlenmiştir. Yeni sağ düşünüdere göre, bu değişim bireysel özgürlükleri tehlikeye sokmuştur, çünkü devlet ve toplum gibi somut olmayan varlıkların, yani eylemsel niteliği olamayan soyutlamaların, sorumluluğu da olmamalıdır (Hayek, 1993:119). Liberal düzende sorumluluk ve adalet bireysel nitelikli olmalıdır. Ancak özünde bu anlayış yeni sağın sosyolojiyi kavramsallaştırılmasından kaynaklanmaktadır. Sosyoloji bir terim olarak Fransızca'da kurulmuş, Latince "socio" ve yunanca "logos" kelimeleri kök alınarak türetilmiştir. Sosyoloji, çoğu kez İngilizce'ye ve Türkçe'ye "toplumbilim" olarak çevrilmiş ve genel olarak "toplumu inceleyen bilim" olarak tanımlanmıştır[8l. Bu da sosyolojinin birey, grup, birlik, yığın, kategori, sınıf ve topluluk gibi diğer sosyal varlık, sınıf ve kategorileri dışarıda bırakan ve sadece toplumu inceleyen bir bilim olarak aniaşılmasına neden olmaktadır. Böyle bir bakış açısı sosyolojinin özellikle yeni liberallerin temel aldıkları "birey"i göz ardı eden, toplumu ve her şeyi toplumla tanımlayan dolayısıyla da kapitalist karşıtı hatta sosyalizmle [8] Bu konudaki tartışmalar için bakınız: Çelebi, ı996: Ayrıca Cangızbay sosyologun aynı zamanda sosyalist oldugunu da ileri sürer. K Cangızcay, Sosyoloji mi-toplum bilim mi?, Sosyolojiler Degil Sosyoloji, (Ankara: Ütopya Yay.), 1996, özellikle sayfalar.

10 10 1 SONGOL SALLAN GOL özdeş görülmesine ya da yeni muhafazakar bir anlayış içinde sosyolojinin cemaatçilik gibi kavranmasına neden olabilmektedir. Ancak sosyolojinin öznesi kolektif olmakla beraber, bireyi de göz ardı etmez. Bireyi diğerleriyle etkileşim içinde, geliştirdiği ilişkiler, anlamiandırdığı değerler, gruplar ve kurumsal yapılar içinde ele alır. Sosyolojinin felsefeden ayrılıp, özerk bir bilim olması, doğa bilimlerinin yönteminin sosyal bilimler içinde kabul edilmesi yoluyla gerçekleşmiştir. Ancak, Hayek'e göre, ahlak bilimleri ile doğa bilimleri birbirinden farklıdır ve en önemli ayırıcı özellik de; sosyal sürecin kontrol edilen ya da yönetilen değil, kendiliğinden işleyen bir süreç olmasıdır[9l. Ahlak bilimlerinde sosyal gerçekliğin göreceliliği kabul edilmeli ve metodolojik bireycilik benimsenmelidir (Hayek, 1979:182). Özünde metodolojik bireyciliğin iki önemli varsayımı vardır. İlki, bütün eylemler bireylerin tarafından gerçekleştirildiğidir. Bu nedenle, sosyal gerçekliği incelemek için bireyden başlanılmalıdır. Bireysel bilginin kaynağının çok önemli bir bölümü de alışkanlıklardan ve geleneklerden gelir. İkinci varsayım ise, bireylerin eylemleri dışında sosyal kolektivitelerin bir varlığı ve gerçekliğinin olmadığı dır. Kolektif varlıkların arzuları ve amaçları olduğunu ileri sürmek doğru değildir. Hükümet, ulus, firma, sendika gibi sosyal kolektivitelerin hepsi soyuttur, üyeleri olan bireylerin dışında bir gerçeklikleri de yoktur (Gamble, 1996:53; Gray, 1984:35). Yeni sağ düşünürler için, ahlak bilimlerinin bir alt disiplini olan sosyolojide de, metodolojik bireycilik yöntemi uygulanması gerekirken, kollektif öznelerin belirleyiciliği egemen olmuş, kurucu rasyonalizmin etkisinde toplum modelleri geliştirilmiştir. Ancak, bir bilim olarak sosyolojinin temel amaçlarından biri tipleştirici bir yöntem izleyerek, tarihte var olan toplum tiplerini esas alan ve birbirlerine indirgenemez, her biri farklı bir sosyolojik belirleyicilik formülüne denk düşen bütünsel toplum tipleri kurmaktır (Cangızbay, 1996:70). Bu nedenle sosyolojide de sosyal gerçekliğin göreceliliği temelinde farklı toplum modelleri geliştirilmiştir. Sosyoloji, bireyi içinde yaşadığı toplumdan (ki buna grup, birlik, topluluk, ulus devlet ve global toplum gibi özneleri de kapsar), ilişkilerinden ayrı, onlardan bağımsız ele almaz. Sosyolojide birey bir toplumun üyesi olarak, sosyal sürecin farkında olan, kontrol edebilen ya da yöneten, değiştirebilen [9] Hayek'n bilim sınıflamasına ilişkin olarak bakınız: Hayek, The Counter Revolution, (lndianapolis: Liberty Press,), Bölüm 18, 1979:178.

11 EKONOMiK YAKLAŞlM 1 11 kişidir, yani aktördür, ajandır. Birey, sosyal gerçekliği yaşayan etkilenen ve dönüştüren olarak sosyolojinin inceleme alanı içinde yer alır. 4. Sosyolojinin Kurucularının Geliştirdikleri Toplum Modelleri Modern sosyolojinin bir bilim dalı olarak ortaya çıktığı 19. yüzyılda, iki tür toplum modeli geliştirilmiştir: mekanik ve organik toplum modelleri. Mekanik toplum modeli, toplumun rasyonel inşasının planlamacılığı da kapsayan kurucu yapılanınayla oluşturulduğunu öne sürer ve çağdaş toplumların örgütlenme modelini oluşturur. Bu model, 18. yüzyıl Aydınlanmasının, özellikle de Fransız ve kısmen de İngiliz Aydınlanması'nın bir ürünü olarak geliştirilmiştir. Rasyonalizm ve ampirizm, akıl ve gözlemi ön plana alarak toplumun insanların mutluluğu için yeniden inşa edilebileceğine dayandırılmıştır (Abramson, 1990:8-9). Bu modelin en bilinen savunucusu, sosyolojinin kurucularından olan Auguste Comte ve Henri de Saint Simon'dur. Simon, ünlü Aydınlanma düşünürleri olan Montesquieu, Concordecet düşüncelerinden oldukça etkilenmiş, Comte, Durkheim ve Marks'i etkileyerek farklı toplum kuramlarının esinleyicisi olmuştur (Turner, 1978: 22-29; Aron, 1989:71, 225). Toplumun evrimsel gelişim yasalarını aklın gelişim aşarnalarına göre açıklayan Simon ve onun izleyicisi olan Comte; teolojik, metafizik ve pozitif toplum aşamalarını dile getirerek, günümüzde daha çok bilinen adlandırmasıyla "üç hal kanunu" teorisinin temellerini atmışlardır. Aklın pozitif aşamaya ulaşması ile birlikte sosyal sistem, pozitif bilim mantığıyla istenen ve planlı değişimlere tabi olabilir ve insan mutluluğu artırılabilir. Ancak, Ergun'un da belirttiği gibi, ilk sosyologlar için toplumun görevi bireylere değil, doğaya egemen olmak ve bunu insanlığın hizmetine sunmak olmuştur (Ergun, 1990:24). Biyolojik ya da organizmacı toplum modeli ise, sosyal Darvinizm düşüncesinin bir ürünü olarak geliştirilmiştir. Genelde sosyal bilimleri, özelinde de sosyolojiyi, insan davranışlarının gerçek bilimi olarak niteleyen Spencer, toplumun biyolojik bir organizma gibi işlediği ve evrimsel değişme süreci içinde gelişerek mükemmelleştiğini ileri sürmüştür (Spencer, 1962: 7-14; Turner, 1978:22-23). Bu modelde toplum, biyolojik bir organizmaya benzetilir. Bu organizma toplumun parçaları arasında uyumla birlikte, bireyler üzerinde dışsal bir baskı gücü oluşturur. Bir başka ifadeyle, toplum sadece bireyler yığını değildir. Sosyal birlikteliklerden, gruplardan topluluklardan oluşur ve bireylerin toplamına indirgenemez. Durkheim için

12 12 1 SONGÜL SALLAN GÜL bunu. sağlayan temel öğe ortak ya da kollektif bilinçtir. Kolektif bilinç, bir toplumun üyelerindeki ortak inanç ve duyguların bütünüdür (Aron, 1989:227). Bu bütün, kendine özgü yaşantısı olan belirlenmiş bir sistem olarak toplumun tümüne yayılmıştır. Kuşkusuz, Durkheim'ın kollektifbilinç kavramı metafizik bir varlık haline dönüştürülmüşse de, çağdaş kapitalist toplumlardaki dayanışmayı ifade etmeyi amaçlamıştır. Her iki toplum modelinden farklı olarak, 19. yüzyılın sonlarında M. Weber, sosyolojide Alman Tarihçi Okulu'nun etkisiyle bireyi temel alan hümanist toplum modelini geliştirmiştir. Sosyal olgular, bireysel davranışların anlamlandırılmasıyla açıklanmıştır. Bu da, toplumu mekanik modeldeki rasyonel insanlardan oluşan ve planlı bir biçimde inşa edilen bir yapı olarak görmek yerine, ancak bir rastlantı sonucu bir araya gelen bireyler arası ilişkilerin, etkileşimierin bir bütünü olarak görmüştür. Sosyal gerçeklik de, tarihsel ve kültürel bir gerçeklik olarak, her tarihsel dönem ve toplumda kendine özgü bir bireysel bütündür. Bu nedenle, her tarihsel dönem ve toplum, başka toplumlarla karşılaştırılması gereken bir teklik özelliği taşır (Ergun, 1990:75). Weber'in görüşleri günümüzde "hümanist ya da yorumlayıcı sosyoloji" olarak nitelendirilmekte, "yapı" yerine "eylem" merkeze alınarak küçük gruplar ve bireyin önemi vurgulanmaktadır. Ancak, Weberci toplum modelinde bireyin yanı sıra, modern toplumun önemli öğeleri olan bürokratik örgütlerin ve rasyonelliğin öneminin vurguianmış olması dikkat çekicidir. Hümanist yaklaşımın 20. yüzyıl temsilcileri arasında senıbolik etkileşimciler, etnometodologlar ve alış-veriş (exchange) kurarncıları sayılabilir. Sosyal gerçeklik, var olan, değişmez bir tek doğru olarak değil, bir oluşum, değişim süreci içinde görülmektedir. Sosyoloji biliminin gelişim sürecinde ortaya çıkan farklı toplum modelleri ve bunların kavranmasında izlenilen yöntemler farklı olsa da, Hayek için önemli olan kuruluş yıllarındaki izierin halen etkin ve özünde kollektif özneleri inceleyen bir bilim olmasıdır. Hayek'e göre, kurucu rasyonalizmin kökeni de liberal olmaktan çok, kollektif özneleri temel alan sosyalist düşünceden kaynaklanır. Ona göre, 19. yüzyıl sosyal düşüncesinde iki entellektüel akım ortaya çıkmıştır. Bunlar: modern sosyalizm ve modern pozitivizm. Her ikisi de Fransa'da doğmuş, bilim adamları ve mühendisler tarafından geliştirilmiştir (Hayek, 1979:255). Fransız Aydınlanması'nın bir ürünü olarak kollektif gerçeklikterin pozitivist bilim mantığı ile kavranması temeline dayanmışlardır Hayek, bu tür bilim yapma tarzını, "bilimin yanlış

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ 15 1.1. Sosyolojinin Tanımı 16 1.2. Sosyolojinin Alanı, Konusu, Amacı ve Sınırları 17 1.3. Sosyolojinin Alt Disiplinleri 18 1.4.

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyaset Bilimine Giriş PSIR 101 3 3 + 0 3 5. Temel siyasal deyimleri ayırt eder 1,2,3 A,C

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyaset Bilimine Giriş PSIR 101 3 3 + 0 3 5. Temel siyasal deyimleri ayırt eder 1,2,3 A,C DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Siyaset Bilimine Giriş PSIR 101 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith C.Can Aktan (Ed.), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak- İş Konfederasyonu Yayını, 2002. NİÇİN BAZI MİLLETLER ZENGİN, BAZILARI YOKSUL? Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 337 Güz 5 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 337 Güz 5 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Siyasal Partiler ve Çıkar Grupları POLS 337 Güz 5 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM Bilgi, Ekonomi ve Kültür Prof. Dr. Veysel BOZKURT İstanbul Üniversitesi EKİN 2012 ÖNSÖZ ii Endüstriyel dönüşümün toplumsal sonuçlarını en iyi anlatan yazarlardan

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DEMOKRASİ KAVRAMI AÇISINDAN DEVLET VE DİN İLİŞKİLERİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DEMOKRASİ KAVRAMI AÇISINDAN DEVLET VE DİN İLİŞKİLERİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DEMOKRASİ KAVRAMI AÇISINDAN DEVLET VE DİN İLİŞKİLERİ Enes SANAL Ankara, 2014 Giriş Siyasal iktidar ile din arasındaki ilişkiler, tüm çağlar boyunca toplumsal

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri -

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri - DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli

Detaylı

25.03.2010. Açık Sistem Öğeleri

25.03.2010. Açık Sistem Öğeleri Eğitim insanların mükemmelleştirilmesidir (Kant). İyi yaşama imkanı sunan etkinliklerin tümüdür (Spencer). Fizik ik ve sosyal faktörlarin insan üzerinde meydana getirdiği tesirlerdir (Durkheim). Bireyin

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YÖNETİM İşletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetimin yapılması sürecidir. 2 YÖNETİM TEORİLERİ KLASİK

Detaylı

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Haz: Emrah GÖKER, 4 Mayıs 2007 Ekonomi insanların nasıl tercih yaptıklarıyla ilgili ise, sosyoloji insanlara nasıl yapacak hiçbir tercih bırakılmadığıyla ilgilidir.

Detaylı

(SSY -3014 ) Endüstri Sosyolojisi. 3. Hafta: Endüstri Toplumunun Gelişimi ve Endüstri Devrimi nin Toplumsal Sonuçları

(SSY -3014 ) Endüstri Sosyolojisi. 3. Hafta: Endüstri Toplumunun Gelişimi ve Endüstri Devrimi nin Toplumsal Sonuçları (SSY -3014 ) Endüstri Sosyolojisi 3. Hafta: Endüstri Toplumunun Gelişimi ve Endüstri Devrimi nin Toplumsal Sonuçları http://senolbasturk.weebly.com UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARİHİ. 5. Hafta: 20. YY Toplumsal Düşüncesi I: Rasyonalizm Sorunu

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARİHİ. 5. Hafta: 20. YY Toplumsal Düşüncesi I: Rasyonalizm Sorunu CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARİHİ 5. Hafta: 20. YY Toplumsal Düşüncesi I: Rasyonalizm Sorunu UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak değerlendirmeyiniz. Bu slaytlar, ilgili ders kitabındaki

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Dış Politikası POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

DERS PROFİLİ. Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Ödül Celep

DERS PROFİLİ. Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Ödül Celep DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

Prof. Dr. Münevver ÇETİN

Prof. Dr. Münevver ÇETİN Prof. Dr. Münevver ÇETİN LİDERLİKLE İLGİLİ TANIMLAR Yönetim bilimcilerin üzerinde çok durdukları kavramlardan biri de liderliktir. Warren Bennis in belirttiği gibi, liderlik, üzerinde çok durulan, yazılan

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARIHI. 4. Hafta: Sosyal Teoride Klasik Dönem: Marx, Durkheim ve Weber

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARIHI. 4. Hafta: Sosyal Teoride Klasik Dönem: Marx, Durkheim ve Weber CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARIHI 4. Hafta: Sosyal Teoride Klasik Dönem: Marx, Durkheim ve Weber UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak değerlendirmeyiniz. Bu slaytlar ilgili ders kitabındaki,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli Dersin

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

A Framework for an Emancipatory Social Science

A Framework for an Emancipatory Social Science Lecture 1 A Framework for an Emancipatory Social Science Erik Olin Wright University of Wisconsin - Madison November, 2007 Çerçeveeve I. Ö Özgürleştirici Sosyal Bilim nedir? II. Üç Vazife III. Sosyalizm'in

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

SOSYAL PİYASA EKONOMİSİ

SOSYAL PİYASA EKONOMİSİ SOSYAL PİYASA EKONOMİSİ Yazan: Alfred Müller Armack Çeviren: Prof. Dr. Kamil TÜĞEN 1948 de gerçekleşen mali reformdan bu yana, Federal Hükümet, ekonomi politikalarını sosyal piyasa adı altında yürütmektedir.

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Dersin Öğrenme Çıktıları ve Yeterlilikleri Dersin Hedefi Dersin Amacı ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. ANABİLİM DALI DERS TANITIM FORMU Dersin Adı TR ENG Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Eğitim

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

Y Ö N E T İ M B İ L İ M İ. Dr. Mustafa Aydın BAŞAR

Y Ö N E T İ M B İ L İ M İ. Dr. Mustafa Aydın BAŞAR Y Ö N E T İ M B İ L İ M İ Dr. Mustafa Aydın BAŞAR 1 YÖNETİM ile ÖRGÜT birbirinden ayrıl(a)maz iki kavramdır. Bir yerde örgütlenmeye gidilmiş, örgüt oluşmuş ise, YÖNETSEL BİR SORUNUN varlığından da söz

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Selçuk Üniversitesi, Karaman İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü

ÖZGEÇMİŞ. Selçuk Üniversitesi, Karaman İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Sefa USTA 2. Doğum Tarihi : 12/03/1981 3. Ünvanı : Yrd.Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi İnönü Üniversitesi 2003 Y.Lisans Kamu Yönetimi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitim Tarihi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Türk ve Batı Eğitiminin Tarihi Temelleri a-antik Doğu Medeniyetlerinde Eğitim (Mısır, Çin, Hint) b-antik Batıda Eğitim (Yunan, Roma)

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE. 1 Dersin Adı: Kurumlar Sosyolojisi. 2 Dersin Kodu: SSY 2001. 3 Dersin Türü: Zorunlu. 4 Dersin Seviyesi: Lisans

DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE. 1 Dersin Adı: Kurumlar Sosyolojisi. 2 Dersin Kodu: SSY 2001. 3 Dersin Türü: Zorunlu. 4 Dersin Seviyesi: Lisans DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE 1 Dersin Adı: Kurumlar Sosyolojisi 2 Dersin Kodu: SSY 2001 3 Dersin Türü: Zorunlu 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2 6 Dersin Verildiği Yarıyıl: Güz/III.Yarıyıl

Detaylı

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

1. Sosyal Politika, hangi tarihsel olayın kendine özgü koşulları altında doğup gelişmiş bir sosyal bilim dalıdır?

1. Sosyal Politika, hangi tarihsel olayın kendine özgü koşulları altında doğup gelişmiş bir sosyal bilim dalıdır? ÜNİTE 1 Sosyal Politika Bilim Dalı Sosyal Politika bilim dalını neden tanımlamak gerekir? Sosyal Politika bilim dalını tanımlamak neden güçtür? Sosyal Politika ile çevresindeki başka sosyal bilim dalları

Detaylı

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989.

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989. Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2002 KİTAP TANITIMI Yrd. Doç. Dr. Hasan KAYIKLIK Çukurova Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological

Detaylı

Kapitalizm. Norman Barry

Kapitalizm. Norman Barry Kapitalizm Norman Barry Kapitalizm, üretim araçlarına bireylerin sahip olduğu ve şahısların işgüçlerini gayri şahsi piyasa tarafından belirlenen bir fiyattan satmakta serbest olduğu ekonomik organizasyon

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI Sayın Katılımcılar, değerli basın mensupları Avrupa Konseyi

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 260 Bahar 4 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 260 Bahar 4 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Avrupa Birliği Politikaları POLS 260 Bahar 4 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi TEMEL KAVRAMLAR Eğitim Öğrenme Öğretme Ortam Teknoloji Araç - gereç Öğretim materyali Eğitim teknolojisi Öğretim teknolojisi İletişim EĞİTİM: Davranışçı yaklaşıma göre eğitim, bireyin davranışında kendi

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

POLİTİKA GÜNDEMİNİ BELİRLEYEN AKTÖRLER

POLİTİKA GÜNDEMİNİ BELİRLEYEN AKTÖRLER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI POLİTİKA GÜNDEMİNİ BELİRLEYEN AKTÖRLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; *Sağlık politikalarının

Detaylı

İNSAN HAKLARı. Kısa Tarihi ve Felsefi Temelleri. Doç. Dr. Doğan Göçmen Adıyaman Üniversitesi-Felsefe Bölümü Adıyaman Üniversitesi 10 Aralık 2010

İNSAN HAKLARı. Kısa Tarihi ve Felsefi Temelleri. Doç. Dr. Doğan Göçmen Adıyaman Üniversitesi-Felsefe Bölümü Adıyaman Üniversitesi 10 Aralık 2010 İNSAN HAKLARı Kısa Tarihi ve Felsefi Temelleri Doç. Dr. Doğan Göçmen Adıyaman Üniversitesi-Felsefe Bölümü Adıyaman Üniversitesi 10 Aralık 2010 İnsan hakları düşüncesi tamamlanmamış bir düşüncedir İnsan

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 015 016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM İ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI EYLÜL ÜNİTE I İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR ÜNİTE 1 İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR HAFTA 1 Ders

Detaylı

Kümelenme ile İlgili Kavramlar

Kümelenme ile İlgili Kavramlar Program 25 Ağustos 2014 Kümelenme Kümelenme İle İlgili kavramlar Türkiye de kümelenme politikaları Başarılı küme örnekleri Ostim Savunma ve Havacılık Kümelenmesi İnegöl Mobilya Kümelenmesi Yalova Saksılı

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

POPÜLİST AKIL ÜZERİNE

POPÜLİST AKIL ÜZERİNE POPÜLİST AKIL ÜZERİNE Ernesto Laclau; (Arjantin,1935 ) Essex Üniversitesi nde İdeoloji ve Söylem Çözümlemesi Programı nın ve Kuramsal Çalışmalar Merkezi nin başkanlığını yürüten Laclau, ayrıca New York

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2012). 2013-2017 Stratejik Plan. Ankara: ASPB

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2012). 2013-2017 Stratejik Plan. Ankara: ASPB DERS BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyılı (a) Sosyal Hizmet Yönetimi Önkoşul(lar)- var ise Dersin dili Dersin Türü Dersin verilme şekli Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin

Detaylı

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

Uygulama (Saat/Hafta) Tıp, Bilişim ve Bilgi Felsefesi SEC152 1 2 0 2. Yarıyılı

Uygulama (Saat/Hafta) Tıp, Bilişim ve Bilgi Felsefesi SEC152 1 2 0 2. Yarıyılı Dersin Adı Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) Tıp, Bilişim ve Bilgi Felsefesi SEC152 1 2 0 2 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

YÖNETİM BİLİMİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

YÖNETİM BİLİMİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÖNEİM BİLİMİ EZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Günümüzde evrensel yönetim yönetişim esaslarının ihtiyaç duyduğu bilgi, beceri ve değerleri benimsemiş, kendi alanında ülkenin çağdaş uygarlık düzeyine çıkmasına

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR Giriş İşletmelerin rakiplerinden tek farklı kaynağı insan dır. Günümüz dünyasının insan kaynağının profili İnsan Kaynakları

Detaylı

Eğitimin Toplumsal Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI

Eğitimin Toplumsal Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI Eğitimin Toplumsal Temelleri Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI Eğitim Bir kavram olarak Bir süreç olarak Bir örgüt olarak EĞİTİM Bir sistem olarak Bir kavram olarak eğitim Bir kavram olarak eğitim Eğitim bireylerin

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 1. BÖLÜM ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İNSAN KAYNAKLARI KAVRAMI, ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ...10 İnsan Kaynakları Kavramı...10 İnsan Kaynaklarının Önemi...12

Detaylı

DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI

DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI HOŞGELDİNİZ DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN Marmara Üniversitesi EMAİL:mza@mehmetzekiaydin.com TEL:0506.3446620 Problem Türkiye de din eğitimi sorunu, yaygın olarak tartışılmakta

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Giriş. evre, çalkantılı bir dönem, ağır bir kriz dönemidir. Gerçekten de siyasal düşünceler tarihine

Giriş. evre, çalkantılı bir dönem, ağır bir kriz dönemidir. Gerçekten de siyasal düşünceler tarihine Giriş Cumhuriyete Devreden Düşünce Mirası: Tanzimat ve Meşrutiyet in Birikimi başlıklı bu çalışma, Cumhuriyet Türkiyesi nde siyasal düşünce hayatına etki eden düşünce akımlarını inceleyen kapsamlı bir

Detaylı

DERS PROFİLİ. Uluslararası Örgütler POLS 308 Bahar 6 3+0+0 3 5. Yrd. Doç. Dr. Özlem Kayhan Pusane

DERS PROFİLİ. Uluslararası Örgütler POLS 308 Bahar 6 3+0+0 3 5. Yrd. Doç. Dr. Özlem Kayhan Pusane DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Uluslararası Örgütler POLS 308 Bahar 6 3+0+0 3 5 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ VE OKUL YÖNETİMİ. Nihan Demirkasımoğlu

TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ VE OKUL YÖNETİMİ. Nihan Demirkasımoğlu TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ VE OKUL YÖNETİMİ Nihan Demirkasımoğlu 1 İçerik Sistem Kuramları Eğitime Sistem Yaklaşımı Eğitim sisteminin Alt Sistemleri Bu konu, Başaran ve Çınkır ın (2012) Türk Eğitim Sistemi ve

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI 1 DERS AKIŞI 1.ÜNİTE: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMININ GENEL YAPISI, ARADİSİPLİN, TEMATİK YAKLAŞIM 2. ÜNİTE: ÖĞRENME ALANLARI 3. ÜNİTE: BECERİLER

Detaylı

Farklı Sistemlerde Kentleşme

Farklı Sistemlerde Kentleşme Farklı Sistemlerde Kentleşme Farklı Sistemlerde Kentleşme Kentleşme ve kent planları farklı ekonomik sistemlere göre değişebilir. Kapitalist ve sosyalist ülkelerin kentleşme biçimleri, (keskin olmamakla

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

OĞUZHAN TAŞ Gazetecilik Etiğinin Mesleki Sınırları

OĞUZHAN TAŞ Gazetecilik Etiğinin Mesleki Sınırları OĞUZHAN TAŞ Gazetecilik Etiğinin Mesleki Sınırları OĞUZHAN TAŞ 1979 Ankara doğumlu. 2004 yılından bu yana Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon ve Sinema bölümünde öğretim elemanı. Başlıca

Detaylı

AÇI OKULLARI ETİK MANİFESTOSU

AÇI OKULLARI ETİK MANİFESTOSU AÇI OKULLARI ETİK MANİFESTOSU DEĞERLERİMİZ 1. Dürüstlük 2. Saygı 3. Sorumluluk 4. Üretkenlik 5. Farkındalık 6. Hoşgörü EVRENSEL DEĞERLERİMİZ 1. Evrensel kültür birikimine değer veririz. 2. Evrensel ahlak

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı