TUR PLANLAMASI VE YÖNETİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TUR PLANLAMASI VE YÖNETİMİ"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2498 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1469 TUR PLANLAMASI VE YÖNETİMİ Yazarlar Yrd.Doç.Dr. A.Sadık BAHÇE (Ünite 4) Yrd.Doç.Dr. Gökçe YÜKSEK (Ünite 1, 2, 5, 8) Yrd.Doç.Dr. İ. Oya COŞKUN (Ünite 3, 6, 7) Editör Yrd.Doç.Dr. A. Sadık BAHÇE ANADOLU ÜNİVERSİTESİ i

2 Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Öğretim tekniğine uygun olarak hazırlanan bu kitabın bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan izin almadan kitabın tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kayıt veya başka şekillerde çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz. Copyright 2012 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN ÖĞRETİM TASARIM BİRİMİ Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yardımcısı Doç.Dr. Hasan Çalışkan Öğretim Tasarımcıları Yrd.Doç.Dr. Seçil Banar Öğr.Gör.Dr. Mediha Tezcan Grafik Tasarım Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Öğr.Gör. Nilgün Salur Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Grafiker Gülşah Yılmaz Dizgi Açıköğretim Fakültesi Dizgi Ekibi Tur Planlaması ve Yönetimi ISBN Baskı Bu kitap ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Web-Ofset Tesislerinde adet basılmıştır. ESKİŞEHİR, Mayıs 2013 ii

3 İçindekiler Önsöz... iv 1. Tur Tasarımına Giriş 2 2. Tur Çeşitleri ve Özellikleri Tur Talebinin Özellikleri Turu Oluşturan Unsurların Tedarikçileriyle Yapılan Anlaşmalar Tur Operasyonu Tur Maliyetleri Turun Fiyatlandırılması Paket Turların Pazarlanması..160 iii

4 Önsöz Sevgili Müstakbel Meslektaşlarım, Tur tasarımı ve planlaması alanında Türkiye de ilk kitabı yazmak; bir alaylı akademisyen olmanın avantajıyla; bana kısmet olmuştu. O günden bu yana Dünya değişti. Internet olağanüstü bir hıza erişti. Öylesine ki artık her türlü bilgiye birkaç tuş darbesiyle erişebiliyoruz!!! Veya eriştiğimizi sanıyoruz. Az sonra ya kendimiz veya yeni bilgimizi paylaştığımız bir sosyal medya arkadaşımız veya eğer hâlâ kaldıysa yüz yüze teması sürdürebildiğimiz bir dostumuz veya eşimiz, çocuklarımız bizim az önce ulaştığımız bilginin ne kadar yanlış, ne kadar eksik, ne kadar tek taraflı bir bilgi olduğunu gösteren yeni bilgilere ulaşıveriyorlar. Çık işin içinden çıkabilirsen. Tıpkı gıda sektöründe, giyimde vb. birçok alanda olduğu gibi güvenilirlik kavramı devreye giriyor artık. Kimi internet siteleri güven veriyor; kimileri bir yandan kendilerini ispat etmeye çalışıyor, kimleri de yalan yanlış tapon bilgileri pazarlıyor İnternet sörfçüleri bir yandan daha önce deneyip güven duydukları sitelerde yer almayan bilgilere itibar etmezlerken, bir yandan da yeni girdikleri sitelerin güvenirliklerini sınıyorlar. Internet sitelerine derecelendirme veren siteler çıktı artık. Teknoloji çağının bu yeni çalışma biçimi turizm sektörü için de farklı değil. Otel fotoğraflarını koymuş kendisini tanıtıyor. Hangi yıl çekilmiş o fotoğraflar, güncel mi belli değil. Denize yürüyüş mesafesinde kimin adımları veya kondisyonuyla, Hüseyin Alp in mi yoksa koca göbeğimle benim mi? Acaba kandırılıyor muyum? Gidip denetlemem imkânsız olduğuna göre acaba gitmiş birilerinin görüşlerine başvurabilir miyim? Bu kez de manipüle edilmiş görüş bildirimleri, moderatör onayı olmadan tüketici iletilerini yayımlamayan ama bunu da açıkça belirtmeyenler vs. liste uzar gider. Hadi oteli bulduk hallettik, iç turizm ise, arabamıza ya da otobüse binip gidecek isek mesele nispeten kolay. Ya uzakça bir menzil ise, ister yurt içi ister yurt dışı olsun, uçak işin içine giriyor ise ne olacak? İnsan bir Homo Economicus olduğuna göre otel + uçak toplam en ucuz maliyete hangi tarihlerde ulaşabilecek?... Tümüne deneme yanılma ile yanıt verilebilecek ve her aşamada ya kayıt tutulması veya çok güçlü bir bellek gerektiren bütün bu işlemler artık insanları bezdirmeye başladı; özellikle de kültür turizmine katılmaya niyetli olanları, yurt dışına gitmeye niyetli olanları. Son yıllarda insanların tatillerini internet üzerinden satın alma oranları evet giderek yükseliyor ama aynı şekilde insanların seyahat acentası/tur operatörü ürünlerini internet üzerinden satın alma oranları da yükseliyor. Zaten yasalar da tüketicinin korunması adına her önüne gelenin tur düzenlemesi ve kamuoyuna sunmasına izin vermiyor, hangi ortamda satarsanız satın bir uzman tarafından hazırlanmış olmasını ve üründen sorumlu bir kişi ya da şirketin bulunmasını şart koşuyor. Zaten tüketici de bildiği/tanıdığı tur operatörlerinin/seyahat acentalarının ürünlerini internet üzerinden satın alıyor. Internet erişiminin ilk gelişmeye başladığı ve konaklama olsun ulaşım olsun tekil turizm ürünü üreticilerinin seyahat sektörünün temel girdilerini oluşturan birimlerine doğrudan ulaşım imkânlarının arttığı dönemlerde bir çok kişi ve hatta bilim adamı seyahat işletmeciliğinin son demlerini yaşadığından söz ediyorlardı. Doğrudur, bir dönem seyahat sektörü zor günler yaşadı; nasıl mutfaksız lokanta olmazsa seyahat sektörü yani tur operatörü ve seyahat acentası olmadan da turizm olamayacağı artık kanımca anlaşıldı. Seyahat sektörünün ve dolayısıyla da turizmin can damarı/mutfağı da doğal olarak tur planlaması. Tur, yani sürekli yaşanan mekândan tatilin yapılacağı mekâna gidiş-dönüş, konaklama ve diğer etkinliklerin toplamı turizmin hala tek bileşik ürünü. Bunun adını isterseniz dinlence turizmi, isterseniz alternatif turizm, isterseniz kültür-hac-spor-doğa turizmi koyun bir şey değişmez; illa ki bu ürünün birileri tarafından hazırlanması lazım. İşte bu kitap turizmin bu mutfak çalışmasının ana hatlarını veriyor. İlk başlarda meslekle yeni tanışanlar için tur tasarımının ve turların genel özellikleri anlatılıyor; ardından da tur talebinin özellikleri. Bu genel bilgilerin ardından can alıcı bölümler geliyor; girdileri nereden temin edeceksiniz? Hadi otelini - rehberini, uçağını otobüsünü, yemeğini müzesini buldunuz bir araya getirdiniz nasıl uygulayacaksınız? Bunların size maliyeti ne kadar olacak? Kaça alacak kaça satacaksınız? Rakiplerinizin durumu ne? Onların fiyatlarına bakarak daha ucuza verip rekabet mi etmeye çalışacaksınız, kalite bazlı fiyatlandırma mı yapacaksınız? Hepsi güzel de kime ve nasıl satacaksınız, pazarlama stratejiniz ne olacak. Oy aman aman, yazarken benim içim daraldı, bir de bunca bilgiyi hap gibi 8 bölümlü bir kitaba nasıl sığdıracaksınız? iv

5 Sevgili editörümüz benden bu kitaba bir önsöz yazmamı istediğinde önce yazarları sordum. İsimleri öğrenince de hemen kabul ettim. Bu mucizeyi ancak bu ekip gerçekleştirebilirdi. Her üçü de, ama yüksek lisans ama doktora aşamasında birlikte çalıştığım genç meslektaşlarımdı. Böyle bir eseri ortaya çıkarmış olmalarından dolayı kendileriyle bir kez daha gurur duydum, koltuklarım kabardı. Benimle çalışmaya başlayan her genç arkadaşıma söylediğim gibi boynuz kulağı geçmeyecekse hiç çıkmamalı. Bilim ancak bir sonra gelenin kendinden öncekilerin katkılarını birer adım daha ileri taşımalarıyla gelişebilir. Akademik yaşamlarının baharındaki bu üç genç arkadaşımı da şimdiden benim düzeyimi yakaladıkları için gönülden kutluyorum. Yarınlar onların, yarınlar sizlerin; bu kitap ile ilk nüvelerini oluşturacağınız bilgi birikimini neden siz de onlardan daha ileri düzeylere taşımayasınız... Sevgilerimle, Prof. Dr. Suavi Ahipaşaoğlu İstanbul, 2012 v

6 1 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Seyahat endüstrisinin yapısını açıklayabilecek, Seyahat endüstrisinde tur tasarımının önemini açıklayabilecek, Tur düzenlenecek destinasyon seçiminde dikkat edilen faktörleri sıralayabilecek, Tur tasarlama sürecini açıklayabilecek, Tur satış ve rezervasyon süreci ile ilgili işlemleri açıklayabilecek, Turun operasyon sürecini açıklayabilecek, Tur satışı sonrası verilen hizmetlerin önemini açıklayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Turizm endüstrisinde tur tasarımı Turizm endüstrisinde AR&GE çalışmalarının önemi Tur tasarımı süreci Rezervasyon Operasyon İçindekiler Giriş Seyahat Sektörünün Yapısı Tur Tasarımı ve Planlamasının Önemi Tur Tasarlama Süreci Planlama Süreci Satın Alma Süreci Satış ve Pazarlama Süreci Rezervasyon Süreci Operasyon Süreci Satış Sonrası Hizmetler 2

7 Tur Tasarımına Giriş GİRİŞ İnsanoğlu, var olduğu günden bu yana değişik nedenlerle seyahat etmektedir. Başlangıçta, yerleşik hayata geçmeden önce doğada hazır olan yiyecekleri ve hayvanları avlamak için diğer bir ifadeyle besin bulmak için sürekli seyahat etmişlerdir. Yerleşik hayata geçişten sonra hayvanlarını beslemek, ekonomik, ticari, dini, askeri ve eğitim amaçlı nedenlerle seyahat etmeye başlamışlardır. Bu seyahatler günün ve kişilerin koşullarına göre organize edilmiş ve gerçekleştirilmiştir. Modern ve başkaları tarafından organize edilen seyahatler ise iş amaçlı olanlar dışında, Romalılara kadar uzanır. Diğer bir ifadeyle, seyahat etmek isteyen kişiler için seyahati organize eden ve bundan ekonomik anlamda para kazanan ilk profesyoneller Romalılar döneminde ortaya çıkmıştır; Roma dan Mısır a ve Anadolu ya seyahatlerin düzenlendiği bilinmektedir (Kocapınar: 2010: 3). Daha sonraları dini ve eğitim amaçlı turların organize edildiği bilinmektedir. Hac organizasyonları ve özellikle İngiltere nin dünyanın değişik ülkelerinde görevlendireceği bürokrat gençleri yetiştirmek üzere Avrupa kıtasında düzenlediği ve dört yılı bulan Grand Tour (Büyük Tur), modern tur kavramının öncüleridir (Ahipaşaoğlu ve Değirmencioğlu: 1999). Toskay (1989: 19), Latince kökenli olan tur sözcüğünün, bir noktadan başlayıp tekrar aynı noktaya geri dönmek anlamına geldiğini vurgulamaktadır. Her ne kadar Romalılara kadar uzandığı bilinse de, ilk organize turların Thomas Cook ile başladığı kabul edilir (Ahipaşaoğlu ve Arıkan, 2005: 24). Cook, değişik rivayetler (at yarışı izlettirmek veya sigarayı protesto etmek) olmakla birlikte, 1841 yılında 570 kişilik bir grubu trenle, Leter-Loughborough arasında gidiş-dönüş şeklinde ve kumanya dâhil olmak üzere, kişi başı 1 şiline taşımış ve bu konuda insanların talebini ve tur organizasyonunun ekonomik potansiyelini gören ilk kişi olmuştur. Cook, bir seyahat için gereken ürün ve hizmetlerin çokluğunu ve bunları bir araya getirmenin zorluğunu; aynı zamanda insanların bunun için bir bedel ödemeye hazır olduğunu görmüş ve kurduğu işletme ile profesyonel seyahat sektörünün öncüsü olmuştur. Bu öncülüğü yüzyıldan fazla sürmüş ve Cook başlattığı bu organize seyahat (tur) hareketi her geçen gün artarak devam etmiştir. Ancak I. Dünya Savaşı, Büyük Ekonomik Kriz (1930 lu yıllar) ve II. Dünya Savaşı süresince yaklaşık otuz yıl boyunca duraklayan seyahat hareketleri, özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında, savaşta kullanılan büyük kargo uçaklarının ve gemilerinin sivil amaçlı kullanılabileceğinin görülmesi ve otomobil ve diğer kara nakil araçlarının (minibüs, otobüs vb.) seri üretimine geçilmesi, ulaşımın hızlanması ve ucuzlaması, seyahat hareketi ile münferit ve toplu olarak yaygın hale dönüştürmüştür. Özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında refah seviyesinin ve eğitim düzeyinin yükselmesi, teknoloji ve iletişimin gelişmesi, hızlanması ve ucuzlaması, sendikaların güçlenmesiyle çalışma hayatına getirilen yeni düzenlemeler ve haklarla ücretli izin kavramının doğması ve boş zamanın artması, tatilin bir hak olarak ortaya çıkması seyahat hareketi orta ve alt sınıflara yaygınlaştırmıştır. Talepte olan bu artış girişimcileri de etkilemiş ve sektöre girişleri hızlandırmıştır. Seyahat sektörünün gelişiminde, 1950 li yıllardan sonra bazı seyahat işletmeleri tur konusunda uzmanlaşmaya giderek, turizm endüstrinin üreticilerinden büyük miktarlarda toplu alımlar yapmış; bunları paket tur adıyla bilinen tek bir ürün olarak pazara sunarak devleşmiş ve çok büyük kârlar elde ederek ve dünya genelinde turizm dağıtımında liderlik pozisyonuna oturarak büyük avantajlar sağlamışlardır (Bastakis vd., 2004). 3

8 Bu işletmeler, pazar araştırmalarına dayalı olarak talep doğmadan önce olası tüketici tercihlerini dikkate alarak organize ve standart tur paketleri üreterek turizm talebini yönlendirmektedirler. Ölçek ekonomisine uygun olarak çalışan bu işletmeler, kitle turizmini yaratmışlar ve tüm eleştirilere rağmen, günümüzün turizm ürünü geliştirmeye ve dünya turizm talebini yönlendirmeye devam etmektedirler (Carey ve Guontas, 1999: Medina-Munoz vd.: 2003). Ayrıca küreselleşmenin yarattığı etkiler ve uluslararası ticarette uygulanan kotaların turizmde uygulanmaması ülke ve yörelerin çekim merkezi olarak turizme girmelerine neden olmakta ve bu da rekabetin artmasına neden olmuştur. Lokomotifliğini seyahat sektörünün yaptığı turizm endüstrisinin en önemli ürünü olan turlara olan talep her geçen yıl artmakta olduğu Dünya Turizm Örgütü ve ülkelerin Turizm Bakanlıkları verilerinde de net bir şekilde görülmektedir. Oldukça yoğun rekabetin yaşandığı seyahat sektöründe, paket turların çok iyi araştırmalarla pazarın özelliklerine uygun hale getirilmesi ve çok iyi bir planlama sürecinden geçirilmesi gerekmektedir (Prideaux ve Cooper: 2003). Dünya turizm talebinin 4/5 inden fazlasını yönlendiren seyahat sektörünün yapısının anlaşılması, paket tur kavramının anlaşılmasına faydalı olacaktır. SEYAHAT SEKTÖRÜNÜN YAPISI Yaşayan her birey, turizmde faaliyet gösteren işletmelerin potansiyel tüketicisi kabul edilir. Turizm işletmeleri, dünya üzerine dağılmış olan potansiyel tüketicilerle ilişki kurmayı isterler. Turizm talebinin çok esnek olması; kolay ikâme edilmesi ve çok fazla faktörden etkilenerek kolay yön değiştirmesi, işletmeleri pazarlarını geniş alanlara yaymaya zorlar. Ancak hedef pazarlarına ulaşmak ve bu pazarlardaki tüketicilerle birebir ilişki kurmak hem çok zor hem de maliyetlidir. Ayrıca günümüzün iletişim ve ulaşım olanakları, dünyanın her noktasını, turizm açısından potansiyel tüketim alanı haline getirmiştir. Tüketicilerin bu alanları ziyaret etme arzuları her geçen gün artmaktadır. Bu kadar geniş yelpazede yer alan tüketim alanları ile ilgili bilgileri toplamak ve hafızada tutmak neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle hem üreticilere hem de tüketicilere bilgi sağlayacak, onlar adına gerekli işlemleri yapacak aracılara ihtiyaç vardır. Bu aracılar da, işletme adına tüketiciyi ve tüketici adına işletmeyi temsil eden; turizm endüstrisinin dağıtım sisteminde faaliyet gösteren seyahat işletmeleridir. Bu işletmeler, genel olarak seyahat acentaları ve tur operatörleridir. Seyahatle ilgili değişik hizmetler vermekle beraber, bu işletmelerin tüketici adına yaptıkları en önemli hizmet; seyahatle ilgili çok sayıda ürün ve hizmeti bir araya getirmek, diğer bir ifadeyle paket turları veya tur paketlerini oluşturmak ve tek bir ürün halinde tüketicinin kullanımına sunmaktır (Ahipaşaoğlu ve Arıkan, 2003). Şekil 1.1, turizm endüstrisinin işleyişini net bir şekilde açıklamaktadır. 4

9 Şekil 1.1. Turizm Endüstrisinde Dağıtım ve İşleyiş Kaynak: Ahipaşaoğlu, H. S. ve Arıkan, İ. (2003). Seyahat İşletmeleri Yönetimi ve Ulaştırma Sistemleri, Ankara: Detay Yayıncılık, 2003, 37. (Foster, D. (1985). Travel and Tourism Management, London: MacMillan Press Ltd., 51 deki şekilden aktarılmıştır). Şekilden görüleceği üzere, turizm endüstrisinde yer alan aracılar, seyahat acentaları ve tur operatörleridir. İşleyişi kısaca özetlersek; seyahat aracıları bir seyahat esnasında gerekebilecek tüm ürün ve hizmetleri üretici işletmelerden satın alırlar ve bir paket şeklinde tüketiciye sunarlar. Bu satın alma ve tüketiciye sunma faaliyeti seyahat işletmesinin çalışma biçimine göre değişebilmektedir. Örneğin; tur operatörleri genelde talep doğmadan toptan satın alma yaparak paketleri önceden hazır ederken; seyahat acentaları talebin ortaya çıkmasından sonra ve daha küçük ölçekli alımlar yaparlar. Her iki tür aracının özellikleri ve çalışma biçimleri aşağıda özetlenmiştir. 5

10 Seyahat Acentaları Turizm endüstrisinin ürün ve hizmetlerinin dağıtımında perakendeci aracılar olarak kabul edilen seyahat acentaları, uzmanlığı ile tüketicileri için seyahat düzenleyen, destinasyonlar, konaklama olanakları, ulaşım araçları ve seyahatin tüm yönleri ile ilgili geniş bilgiye sahip profesyoneller olarak tanımlanmaktadır (Dittmer ve Griffin, 1993: 340). Lundberg (1990) seyahat acentalarını, kişisel danışma, psikoloji, seyahat bilimi ve sanatında uzmanlar olarak nitelendirmektedir. Seyahat acentaları; perakendeci aracılar olarak, bir taraftan ister üretici olsun isterse toptancı olsun tedarikçilerin satış acentası gibi işlev görürken; diğer yandan, müşterileri için satın alma acentesi işlevi görerek ikili rol oynarlar (Rosenbloom, 1991: 65). Seyahat acentaları, perakendeci işletmeler olarak, bir taraftan otel, havayolu işletmeleri gibi üreticilerin temsilciliğini yaparken, diğer taraftan, tur operatörleri gibi aracı üreticilerin satış işlemlerini yaparlar. Aynı zamanda, son kullanıcı olan müşterilerinin adına satın alma işlemleri yaptıkları gibi temsilciliğini yaptıkları tur operatörleri adına da satın alma işlemleri gerçekleştirir. McKrecher vd. (2003), işletmeler ve tüketiciler arasında aracılık yapan seyahat acentalarının, diğer sektörlerin aksine ellerinde stok bulundurmadıklarını belirtmektedirler. Durumun karmaşıklığı, turizm endüstrisinde dağıtım ve tedarik sürecinin ne kadar karmaşık olduğunu göstermektedir. Bu tanım ve açıklamalar incelendiğinde, seyahat acentalarının faaliyet ve işlevleri ile ilgili tam bir görüş birliği olmadığı görülmektedir. Ancak yapılan tanım ve açıklamalardan yola çıkarak şu sonuçlara varmak mümkündür. Seyahat acentaları; 1. Tüketiciye karşı üretici işletmeleri, üreticiye karşı tüketicileri temsil eden perakendeci aracı işletmelerdir. 2. Turizm ürünlerini tek tek ya da bir paket halinde pazarlayabilirler. 3. Seyahat hizmetlerinde uzmanlık bilgi ve tecrübeleri vardır. 4. Tüketicilere seyahat konusunda danışmanlık hizmeti verirler. 5. İnsan ilişkilerinde uzman ve mesleklerinde profesyoneldirler. 6. Genellikle, komisyon karşılığında çalışırlar. Tur Operatörleri Turizm endüstrisinin toptancı aracıları ve endüstriyel alıcıları olarak nitelendirilirler. Aslında tur operatörleri, turizm endüstrisinin arz ettiği tüm hizmetleri potansiyel tüketicinin talebine göre bir araya getirme konusunda uzmanlaşan seyahat acentaları olarak ele alınabilir. Seyahat acentalarının verdiği tüm münferit hizmetler yerine sadece tur organizasyonlarında uzmanlaşma yoluna giderler. Crotts (1998:128) tur operatörlerini, dağıtım ağında, hizmetleri toptan alan, paket haline getiren ve nihai tüketicilere, önceden oluşmuş gruplara pazarlayan, aracılar (alıcılar) olarak faaliyet gösteren işletmeler şeklinde açıklar. Buna göre tur operatörleri, endüstrinin üretici işletmelerinin sunduğu ürün ve hizmetleri, çok değişik biçimlerde anlaşmalar yaparak, çok yüksek miktarlarda ve toptan alırlar. Bunları olduğu gibi ya da bir paket olarak, yeni bir ürün şeklinde, kurumsal ya da nihai tüketici pazarlarına sunarlar. Sermaye yapıları çok güçlü olduğu için, satın alımları da çok yüksek miktarlarda ve çok düşük fiyatlarla gerçekleşir. Tüm ürün ve hizmetleri düşük maliyetlerle elde ettikleri için, pazara çok uygun fiyatlarla paketleri sunarlar. Özellikle uluslararası seyahatin serbestleşmesi ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmeler, tur operatörlerince düzenlenen paket turların ulusal ve uluslararası tutundurma olanaklarını artırmış ve bu da tur operatörlerini, endüstrinin en güçlü ve etkili işletmeleri haline getirmiştir (Cavalek, 2002: 479). Tur operatörleri, ürün ve hizmetleri toptan ya da büyük miktarlarda satın alarak, stok bulunduran ve diğer üretici ya da aracılara satan veya paketler şeklinde sattıran büyük aracı işletmelerdir. Bu nedenle, turizmin endüstriyel alıcısı, aracısı ve dağıtıcısı olarak kabul edebilirler (Bahçe, 2006: 100). Endüstriyel dağıtıcılar, sattığı ürünleri ya da hizmetleri stok olarak bulunduran ve diğer üreticilere satan aracılardır (Webster, 1986: 124). Tur operatörleri, tur düzenlemeyi düşündükleri destinasyonlar ve turlar hakkında ön araştırma yaparlar ve talebi tahmin ederek, satın alımlarda bulunurlar. Elde ettikleri maliyet avantajı 6

11 ile çok yüksek kârlar sağlayarak, güçlenmiş ve faaliyet alanlarını büyüterek uluslararası pazarlarda çalışır hale gelmişlerdir. Son zamanlarda dikey bütünleşmeler, şirket evlilikleri veya satın alma yoluyla, turizm endüstrisinin tüm hizmetlerini üretir hale gelmişlerdir. Aldıkları ürün ve hizmetlerden oluşturdukları ve pazara sundukları paket tatiller, özellikle yurt dışında tatil yapan Avrupalılar tarafından satın alınan en genel tatil biçimi haline gelmiştir (Medina-Munoz vd. 2003: 136). TUR TASARIMI VE PLANLAMASININ ÖNEMİ Bir tur tasarlanmadan önce, turu tasarlayacak işletmenin ve tura katılacak kişilerin bazı hususları dikkate alması gerekir. Öncelikle tüketiciler açısından ele alınırsa; dikkate alınması gereken temel hususları, Maslow un İhtiyaçlar Hiyerarşisi modelinde görmek mümkündür. Kocapınar (2010), tatile çıkmayı, modern çağ insanının barınma, yiyecek-içecek ve giyim-kuşamdan sonraki en önemli dördüncü ihtiyacı olduğuna işaret eder ve insanın bir yolculuk, tatil veya seyahate çıkmadan önce, ihtiyaçları doğrultusunda bazı hususları, bilinçli ya da bilinçsiz, mutlaka planlamak zorunda olduğunu vurgular. Tura (tatile) katılacak kişilerin dikkate alması ve planlaması gereken en önemli konular şunlardır: Bütçeleri Günümüzün en temel özelliklerinden biri, insanların her türlü ihtiyaçları için belli bir bütçe ayırmaya çalışmaları ve bu ayırdıkları bütçe, diğer bir ifadeyle bir ürün veya hizmet için ödedikleri bedel karşılığında faydayı beklemeleridir. Yıl boyunca çalışan modern insan, artık tatili temel ihtiyaçlar arasında saymakta ve bunun için bir bütçe yaparak, harcanabilir gelirinden pay ayırmaktadır. Tatil fiziksel bir ihtiyaç olduğu kadar, psikolojik ve sosyolojik bir gereksinimdir. Hem fiziksel hem de psikolojik ve sosyolojik kabul edilen bir gereksinimin giderilmesi için gereken tatil, en önemli tüketim kalemlerinden biri haline gelmiştir. Özellikle tur operatörlerinin pazara sunduğu cazip fiyatlı erken rezervasyon ve her şey dâhil sistemleri tüketicileri yaklaşık bir yıl öncesinden tatillerini satın almaya yönlendirmektedir. Özellikle gelişmiş ve en fazla talep yaratan Batı ülkelerinde, tüketicilerin yaklaşık bir yıl öncesinden tatillerini geçirecekleri yeri seçtikleri ve o andan itibaren yıl boyunca her türlü gereksinimlerini dikkate alarak bütçe yaptıkları bilinmektedir. Tatil için ayrılacak bütçe, kazançla doğru orantılıdır. Wong ve Kwong (2004), tatil bütçesinin barınma, gıda, giyim gibi temel harcamalardan sonra geriye kalan gelir fazlasından elde edilen birikime bağlı olduğunu savunurlar. Bir örnekle açıklamak gerekirse, ayda 3000 $ geliri olan bir aile temel giderlerini karşıladıktan sonra tatil için % 10 luk bir tasarruf yapabiliyorsa tatil için 3600 $ ayırabilecektir. Bu tür ayrıntılı rakamlar işletmeler için, hedef pazarların ve özelliklerinin belirlenmesinde çok önemli bilgiler sağlamaktadır (Buhalis, 2000). Seyahatin Bütçesi İçin Fonların Bulunması Seyahatin karşılanmasında kullanılan ilk kaynak kişisel birikimlerdir. Kişisel birikimin seyahati karşılamada yeterli olmadığı durumlarda, aşağıda verilen alternatif fonlama seçenekleri kullanılmaktadır. Ancak Kocapınar (2010) bu seçeneklerin sakıncasını, tüketicinin gelecek yıllardaki birikimini ve tatil bütçesini etkileyecek bir düzenleme olduğunu ve bunun nedeninin de, kişinin gelecek yılki tatil birikimi yerine eski tatil taksitlerini ödemek zorunda kalacağını ve bir yıl sonra tatile girdiğinde ya yeniden bu sistemlerden birine başvuracağı ya da bir sonraki tatilinde değişiklik yapmak zorunda kalabileceği şeklinde açıklamaktadır. Bahsi geçen seçenekler; Kredi kartına yapılan taksitlendirme, Bankalarca sağlanan tüketici veya tatil kredileri, Seyahat işletmeleri veya konaklama işletmelerince sağlanan doğrudan taksitlendirmedir. Bu sistemlerin tamamı Türkiye için geçerlidir. Yurt dışında yapılan tatil ve seyahatler için sadece tatil kredisi sistemi kullanılmaktadır. Tüketici kredi kullanarak peşin ödemekte ve taksitleri bankaya veya finans kuruluşuna yapmaktadır. Kredi kartına taksit sistemi uygulanmaz. Ancak özellikle, Akdeniz çanağına olan talebin en yoğun olduğu Avrupa kıtasında son yıllarda yaygınlaşan erken rezervasyon sistemi, daha düşük gelir gruplarının daha üst düzey paketleri almasını mümkün hale getirmiştir. 7

12 nelerdir? Seyahat acentaları ile tur operatörleri arasındaki en önemli farklılıklar Seyahat İçin Ayrılabilecek Boş Zaman İnsanların seyahat için ayırabilecekleri boş zamanın süresi çalışma hakları ile elde edilen yıllık izin ve tatile ayrılan bütçeyle doğru orantılıdır (Zlatan, 1996). Son yıllarda, değişen tüketici tercihleri sonucunda çalışanlar, otuz günlük ücretli izinlerini diledikleri zaman kullanmaktadırlar. Buna karşın bazı otomotiv, tekstil ve kamu kuruluşlarının iş kollarında, bakım ve onarım çalışmaları yapmak için, çalışanlar toplu olarak tatile çıkarılır. Bu uygulama, kitle turizminin temelini oluşturmuştur. Ancak kısa süreli de olsa kapatma olanağı olmayan hastane, otel, banka gibi iş yerlerinde çalışanların işlerin aksamaması için izin programlarını önceden planlamaları gerekir. Seyahat işletmeleri, ürünlerinin pahalı olduğuna dair bir algılama yaratmamak için fiyatlarını günlük temelde lanse eder. Ancak özellikle, Temmuz-Ağustos gibi talep yoğun dönemlerde, turlarını yedi gece temeline (haftalık) göre hazırlarlar. Çünkü uluslararası turistler, bu dönemde genelde haftalık konaklama yaparlar ve konaklama tesisleri de, konaklama dönemlerini buna göre düzenler (Kocapınar, 2010). Seyahat Edilecek Yerin Seçimi Tatil veya başka nedenlerle seyahat eden kişiler, seyahatleri esnasında ihtiyaçlarını karşılayacak işletmelerin bulunduğu yerleri seçecektir. İş, eğitim vb. tatil dışı amaçlarla seyahat edenler dahi seyahatleri esnasında en ucuz, rahat ve konforlu seyahat biçimini tercih ederler. Tatil yeri seçimi veya seyahat biçimi konusunda temel ölçüt ekonomikliktir ve özellikle dinlence (tatil) paketlerinde şu unsurlar dikkate alınır: Bütçe: Bütçenin, tatil yeri ve süresinin seçim kararlarında ne kadar önemli olduğu daha önce açıklanmıştı. Tatil paketi satın alınırken bütçe açısından en önemli nokta, varış yeri ile orijin bölge arasındaki uzaklıktır. Bilindiği gibi iki merkez arasındaki mesafe uzadıkça ulaşım maliyetinin artması, tüketici açısından ayrılan bütçeyi ve üretici açısından elde edilen kârı etkileyecektir. Reklamların etkisi: Şüphesiz ki, yazılı ve görsel basında ürün ve hizmetler ilgili olarak çıkan tanıtım yazıları ve reklamlar tüketicinin ilgili ürün ve hizmeti algılama biçimini etkiler. Günümüzde internetin ve uluslararası yayıncılığın artması sayesinde insanlar, tatillerini geçirecekleri veya seyahat edecekleri yerleri önceden araştırmakta ve gerekli bilgileri edinmektedir. Gidilecek yerle ilgili olarak sadece görsel unsurları değil, diğer tüketicilerden veya uzmanlardan gerekli bilgileri alabilmektedir. Sosyal ve kişisel özellikler: Özellikle tatil yeri seçiminde kişilerin sosyal durumu son derece önemli bir rol oynar. Örneğin yirmi beş yaşında bir çiftin tatillerini geçirecekleri oteli veya merkezi seçerken kullanacakları kıstaslarla, altmış yaşlarında bir çiftin kıstasları aynı olmayacaktır. Bekâr bir gençle evli bir genç çiftde aynı özellikleri aramayacaktır. Kişisel özellik ve tercihler de destinasyon seçiminde etkilidir. Örneğin; yamaç paraşütü seven birinin Fethiye yi, dalmayı seven birinin Kaş ı tercih etmesi; gece hayatını seven bir çiftin Bodrum u, kültür meraklısı bir çiftin İstanbul u tercih etmeleri kişisel özelliklerden kaynaklanmaktadır. Çevrenin etkisi: Turizmde en etkili tanıtım biçimi ağızda ağza reklamdır. İnsanların tatil veya seyahatlerinin dönüşünde gittikleri yerleri ve deneyimlerini çevresindekilere anlatması neredeyse bir gelenektir. Kişi anlatmayacaksa bile çevresindekiler zorlar. Yediğin içtiğin senin olsun, gördüklerini anlat deyimi bunun göstergesidir. Gösterilen fotoğraflar, videolar, alınan şeyler ve anlatılanlar çevrenin bu yerleri merak etmesine ve gelecekte buraya gitmeyi planlamasına yol açar. 8

13 Yararlanılacak tesisler: Tatil veya seyahat esnasında yararlanılacak tesislerin en önemlisi konaklama tesisidir. Özellikle tatil için seçilen konaklama tesisi; tatil bütçesi, amaç ve biçimine göre değişecektir. Beş yıldızlı bir tesisin veya birinci sınıf tatil köyünün vereceği hizmetleri, bir üç yıldızlı otelde veya butik otelde ya da kamping işletmesinde bulmak mümkün değildir. Self servis hizmeti veren bir otel restoranı ile a la carte mönü sunan bir otel restoranında alınacak hizmetde aynı değildir. Daha sonra özellikle kültür turlarında öğle yemekleri için yararlanılacak yiyecek-içecek işletmeleri gelir. İşletmenin fix mönü veya seçimlik mönü sunması; tur fiyatını, dolayısıyla bütçeyi ve kalite algısını etkileyecektir. Seyahat işletmelerinin tur tasarlarken planlamacıların dikkate alması gereken önemli hususlar ise, tüketici eğilimlerinin araştırılması, hedef pazarlarda bulunan tüketici özelliklerinin araştırılması, rakiplerin ve rekabet özelliklerinin araştırılması ve ulaşım biçiminin belirlenmesidir. Tüketici Eğilimlerinin Araştırılması Yeni bir ürün veya hizmeti üretip pazara sunmadan önce; tüketici istek ve ihtiyaçlarının belirlenmesi ve yeni ürün ve hizmetlerin tüketici eğilimlerine göre tasarlanması, modern pazarlamada giderek daha fazla kabul gören bir anlayıştır. Su, Chen ve Sha (2006), yeni ürünlerin tasarlanmasında ve geliştirilmesinde, müşteri bilgisinin satışı etkileyebilecek bir etken olduğunu belirtmektedirler. Seyahat işletmeleri, bu tür çalışmalarında şu sorulara cevap arar (Kocapınar, 2010): Tüketicinin tatil (dinlence, kültür turu, kısa süreli hafta sonu tatilleri, vb.) tercihleri: Tatil eğilimleri, ülkeden ülkeye, hatta ülke içindeki gelir grupları, eğitim, yaş vb. demografik özelliklere göre bile değişiklik gösterir. Örneğin; Hollanda, İngiltere, Belçika, Rusya gibi ülkelerde tüketiciler daha çok dinlence ağırlıklı tatile çıkarken, İspanyollar kültür turlarını tercih etmektedirler. Fransız ve İtalyanlarda ise, son yıllarda kültür turlarından dinlence turlarına doğru bir kayma gözlemlenmektedir. Tur tercihi konusunda yaşın da etkisi vardır. Örneğin; Almanya da genel eğilim, genç ve orta yaş grupları dinlence turlarını tercih ederken, 3. yaş grubu tüketiciler daha çok kültür turlarını tercih etmektedir. Bu araştırmalarda elde edilen veriler, doğru pazar dilimlerine doğru turların sunulmasının belirlenmesini sağlar. Tüketicinin yılda kaç kez ve ne kadar süre tatil yaptığı: Bu konuda yapılan araştırmalar, pazara sunulacak tur programlarının sürelerini belirlemede kullanılır. Hedef pazarların çalışma özellikleri araştırılır. Örneğin; bazı ülkelerde, özellikle büyük işyerleri ve fabrikalar çalışanlarını toplu izine çıkararak bakım-onarım yapmaktadır. Bu uygulama da genellikle yaz aylarında yapılmakta ve bir yoğunluk yaşanmaktadır. Bu durumda operatörler, dinlence turlarını haftalık temele göre planlamaktadırlar. Almanlar, tatillerini toptan (yılda bir kez) kullanırken, İskandinav tüketiciler genelde yurt içinde ve aileleriyle birlikte tatil yaparlar. Eğer çocukları varsa, bu durumda okulların tatil olduğu dönemde tura çıkmaları gerekir. Buna karşın, İngiliz, Fransız, İtalyan ve İspanyollar, yılda birkaç kez ve haftalık dilimler şeklinde tatile çıkmayı tercih ederler ve yılda en azından bir kez yurt dışına çıkma eğilimleri vardır. Uzak Doğulular kültür turlarına yoğunlaşırken, kısa sürede çok yer görmek ve deneyim kazanmak isterler. Bu tür özelliklerin ve eğilimlerin bilinmesi, bu pazar bölümlerine hitap eden turların düzenlenmesinde son derece önemlidir. Bu veriler sadece sunulacak turun süresini değil aynı zamanda bu pazar bölümlerindeki tüketicilerin seyahate çıkış sıklığını ve çıkış dönemlerini ortaya koyar. Tüketicilerin turda yararlanılacak işletmelerden beklentileri: Bir tura katılan tüketiciler, tur esnasında yararlanılacak tesisleri merak ederler ve tesislerin özellikleri karar sürecini etkiler. Dinlence turlarında özellikle kalınacak konaklama işletmesinin özellikleri ve sunduğu hizmetler tatil ile ilgili beklentilerini etkiler. Örneğin; küçük çocukları olan bir çiftin işletmede çocuk bakım hizmeti verilip verilmemesine veya çocuk havuzu olup olmamasına göre beklentileri değişecektir. Bodrum da beş yıldızlı ve diskosu olan her şey dâhil sistemde hizmet veren bir otelde tatil yapan bir kişinin beklentileri, Çeşme de yarım pansiyon çalışan bir üç yıldızlı otelde tatil yapan kişiyle ve Alanya da apart otelde kalan bir aileyle aynı olmayacaktır. Benzer şekilde kültür amaçlı seyahat eden ve butik otelde oda+kahvaltı kalan kişi ile iş amaçlı seyahat eden ve beş yıldızlı şehir otelinde kalan bir işadamının kaldıkları tesislerden beklentileri aynı olmayacaktır. Kocapınar (2010), tüketici beklentilerinin destinasyon ve tesis oluşumunda etkili olmasının yanında, paket turun biçimini de önemli ölçüde etkilediği 9

14 savunmakta ve bunun en güzel örneği olarak, sezonu yıla yaymak isteyen otellerin golf, binicilik gibi etkinlik alanlarını işletmelerine katmalarını göstermektedir. Konaklama işletmelerinden sonra en fazla merak edilen işletmeler, özellikle kültür turlarında öğle yemeklerinin alınacağı yiyecek-içecek işletmeleri ve alışveriş merkezleridir. Kültür turlarına katılanlar genellikle gittikleri yerlerde, o bölgeye özgü yemekleri tatmak isterler. Etaplar arasında öğlen yemeklerinin alınacağı işletmelerin genel bir mönüsü olmasının yanında, yöresel lezzetleri de sunabilmelidir. Benzer şekilde, insanlar tatile gittikleri yerden hatıra veya sevdiklerine hediye olarak bir şeyler almak isterler. Bu alınacak şeyin o yöre özgü ve otantik olması önemlidir. Bu nedenle, alışveriş merkezlerinde veya hediyelik eşya satan dükkânlarda yöreye özgü bir şeylerin bulunması son derece önemlidir. Hedef Pazarlarda Bulanan Tüketicilerin Özelliklerinin Araştırılması Modern pazarlama, herhangi bir ürün veya hizmetin tasarlanması ve üretilmesinin, hedef pazarlardaki tüketici arzu, ihtiyaç ve özelliklerinin belirlendikten sonra yapılması gerektiğini savunur. Bir paket turun hitap edeceği pazar bölümlerinin önceden belirlenmesi gereklidir. Seyahat sektöründe genel olarak hedef pazarların belirlenmesinde kullanılan ölçüt, gelirdir. Bu araştırmalarda, hedef pazarlardaki tüketicilerin harcama bütçeleri saptanmaya çalışılır. Fiyat; bir ürün veya hizmete olan talebi etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Paket turlar için de aynısı söz konusudur. Turun satış fiyatını, turun özellikleri ve maliyeti belirler. Duygusal satın alımların yoğun olduğu turizm endüstrisinde pazara doğru ürünü doğru fiyattan sunmak gerekir dolarlık biri turu, tatil bütçesi dolar olan bir pazarda satmak ne kadar zor ise, tatil bütçesi 3000 dolar olan bir pazar bölümünde satmakta o kadar zordur. Her gelir grubunun tatil ve tur kalitesi algılamaları ve beklentileri farklıdır. Bu nedenle, seyahat işletmeleri psikolojik fiyatla ve tek bir standart ürünle pazara girer ve bu standart paketi yan ürünlerle destekleyerek farklı fiyatlarda diğer gelir gruplarına hitap edecek ürünlere dönüştürür. Örneğin, standart paketinde üç yıldızlı otel kullanırken veya 4 gece 5 günlük bir program uygularken, otel yıldız standardını ve geceleme sayısını artırarak daha üst gelir gruplarına hitap edecek hale getirir. Ancak dikkat edilmesi gereken her gelir grubunun (pazar bölümünün) tatil bütçeleri sınırları içinde kalmaya özen göstermektir. Bu tür ürün yelpazesine yükselen basamak sistemi denir (Kocapınar, 2010: 12). Tüketici eğilimlerinin araştırılmasında hangi konular incelenir? Paket Tur Pazarındaki Rekabet Koşullarının Araştırılması Pazara sunulacak paket turların piyasada rekabet edebilecek şekilde hazırlanması çok önemlidir. Rekabet edebilmek için tur operatörlerinin şu sorulara yanıt bulması gerekir: Rakiplerin tur düzenledikleri destinasyonlar ve tur biçimleri: Genelde reklam maliyetlerini azaltmak için bilinen ve çok tercih edilen mevcut destinasyonlara yönelik paket turlar düzenlenmesi tercih edilir. Yeni bir destinasyona düzenlenecek tur zaman ve reklam maliyetlerini yükseltecektir. Düzenlenen turların hitap ettiği pazar bölümlerindeki tüketicilerin gelir grupları: Özellikle beğeniye dayalı tüketimin söz konusu olduğu endüstrilerde, pazarlama faaliyetlerinde başarı; gelir grubunun özelliklerine göre ürün/hizmet sunmakta yatmaktadır. Her gelir grubunun, bir ürün veya hizmet için ödemeye hazır olduğu bir bedel vardır. Burada, sunulan ürün veya hizmetin hedef pazardaki tüketicilerin gelir düzeylerine uygun olması gerekir. Pazara sunulan turlarda kullanılan fiyat aralıkları: Bir işletme ürettiği ürün veya hizmeti hangi maliyetle üretirse üretsin, satabileceği fiyat pazarda oluşur. Pazarda oluşmuş mevcut fiyatlar varken, benzer ama yeni bir turu bu fiyat aralığının üzerinde satmak mümkün değildir. Örneğin; Orta Avrupa pazarında Türkiye ye yönelik her şey dâhil yedi gece sekiz günlük dinlence paketleri Euro fiyat aralığında satılıyorsa, benzer bir turu yarım pansiyon konaklama ve 800 Euro dan satmak neredeyse imkânsızdır. 10

15 Düzenlenecek turun rakip işletmelerin turlarıyla rekabet edebilirliği: Pazara yeni sunulan bir paket turun fiyatı, pazar fiyatlarının üstünde ise, rekabet etme şansı yoktur. Fiyatı düşürmek ve psikolojik olarak tüketiciyi etkilemek için turun bazı unsurlarını tur fiyatının dışında tutmaya çalışarak rekabet şansının artırılması amaçlanır. Örneğin; Paris e düzenlenen bir kültür turunda müzelere ve Disneyland a giriş ücretleri paket tur fiyatı dışında tutularak, belli bir miktar düşük fiyat avantajı sağlanır. Bu durumda, isteyen bu müzeleri ziyaret eder ve müze giriş ücretini kendisi öder. Hedeflenen kârın tatmin düzeyi: Yeni bir turun belli bir pazar payına ulaşması, uzun bir zaman ve yatırım gerektirir. Bu süreçte işletmelerin, sermaye ve piyasa koşullarını izleyebilme ve koşullara göre değişiklikler yapabilme becerisine de sahip olması gerekir. Bu süreç sonunda elde edilecek pazar payının sağlayacağı kâr oranı da tatmin edici olmalıdır (Kocapınar, 2010: 13). Ulaşım Şeklinin Belirlenmesi Ahipaşaoğlu (1997 ve 2002), ulaşım biçimi ve maliyeti, paket tur içinde en önemli maliyet kalemlerinden biri olduğunu belirtmektedir. Bu nedenle paket tur fiyatı belirlenirken ulaşım şeklinin saptanması zorunludur. Uzak destinasyonlar için havayolu ulaşımı en önemli ve yaygın ulaşım aracıdır. Kısa mesafelerde ve kültür turlarında ise, otobüs tercih edilmektedir. Örneğin Türkiye den Azerbaycan ve Gürcistan a yapılan beş-altı günlük turlarının temel ulaşım aracı genelde otobüstür. Ana ulaşım tarifeli uçak seferleri ile yapılıyorsa bilet ücreti değişmeyeceğinden sabit gider olarak hesaplanır. Ancak charter uçuş kullanılıyorsa ana ulaşım gideri, değişken giderdir. Uçağın tamamını dolduramayacağını tahmin eden tur operatörleri, yukarıda anlatılan charter sistemlerinden kendine en uygun olanı seçecektir. Bunlar, ulaşım maliyetlerini ve riskini azaltıcı uygulamalardır. Ulaşım şekli, rekabet konusunda büyük avantajlar sağlar. Örneğin; bazı tur operatörleri, rekabet avantajı sağlamak için dinlence paketlerinde ücretsiz ulaşım sağlarlar. Örneğin; tatil paketini Alanya dan alan bir Eskişehirli tüketici, 2011 yılı rakamlarıyla kişi başı 70 tasarruf sağlar. Bu uygulama özellikle karayolu taşımacılığının kullanıldığı turlar için geçerlidir. Tur operatörü, tur fiyatında kârından ferâgat eder. Benzer şekilde, havayolu ulaşımını kullanan tur operatörleri, kısmî charter sistemi ile kullanarak riski paylaşarak ucuz uçak bileti ve ulaşım maliyetlerin de düşüş sağlarlar. Konaklama Şeklinin Belirlenmesi Paket turların en önemli unsurlarından biri konaklama biçimi (oda-kahvaltı, yarım pansiyon, tam pansiyon, her şey dâhil) ve tesisin özellikleridir. Konaklama biçimi, tüketicinin amacına göre ve kalış süresine göre değişir. Örneğin; dinlence paketi ile gelen tüketici tam pansiyon veya son yıllarda her şey dâhil sistemlerini tercih ederken; kültür turlarında yarım pansiyon kullanılır. Çünkü öğlen yemekleri etaplar arasındaki bir işletmede alınır. Benzer şekilde tesiste birkaç gün kalacak bir iş adamı, odakahvaltı, yarım veya tam pansiyonu tercih edebilirken; bir geceleme yapacak tüketici, oda-kahvaltı şeklinde konaklamaktadır. Konaklama biçimi konusunda değişik pazarlarda farklı eğilimler vardır. Örneğin; Rusya ve Almanya gibi büyük pazarlarda, dinlenceye yönelik her şey dâhil tercih edilirken, İngiliz pazarında en eski sistem olan oda-kahvaltı sistemi yaygındır. ABD de hemen hemen tüm otellerde sadece oda fiyatı uygulanır; tüketici tesiste aldığı her hizmete (kahvaltı da dâhil) ayrıca ödeme yapar. Türkiye de dinlence turlarında her şey dâhil tercih edilir. Konaklama tesisinin bulunduğu yerde konaklama biçimi üzerinde etkilidir. Resort otellerde genelde her şey dâhil veya tam pansiyon tercih edilirken; şehir otellerinde bahsi geçen tüm konaklama biçimleri kullanılabilir. Bu, tüketicinin tercihine ve tesisin yiyecek-içecek hizmeti verme olanaklarına bağlıdır. bilinmelidir? Rakiplerin tur düzenledikleri destinasyonlar ve tur biçimleri neden Ulaşım konusunda şartları zorlama olanakları da son derece önemlidir. Tur operatörleri paket turun maliyetini sürekli olarak kontrol etmek için, değişken giderli olarak hesaplanmış paket turlarda, öngörülen kişi sayısına ulaşılamaması durumunda, ulaşım aracının tipi değiştirerek maliyetler tutturmaya 11

16 çalışır. Örneğin; 350 kişilik planlanan bir charter uçuşunda, 150 kişilik rakama ulaşılmış ise, uçak tipi değiştirerek 165 kişilik uçak kiralama yoluna gitmek ister. Benzer şekilde bir otobüslük (45 kişilik) planlanan turda 30 kişilik bir satış olmuşsa 35 kişilik araç kiralama yoluna gidilir. TUR TASARLAMA SÜRECİ Yukarıda açıklanan araştırma aşamalarından sonra sıra, yeni bir destinasyona tur düzenlenecekse; karar aşamasına gelinir ve veriler olumluysa, yeni destinasyona yeni bir tur açılmasına karar verilir. Bu kararın verilmesinde, aşağıdaki konular incelenir. Tur tasarlanırken dikkate alınan konular aşağıda özetlenmiştir. Ulaşım şekline göre tur süresinin belirlenmesi: Genel olarak turlar, ulaşım arcının orijin bölge/ülkeden hareket ettiği gün değil, varış bölge/ülkesine ulaştığı gün başlar. Örneğin; gece yarısı çıkılan bir uçak yolculuğunda, eğer varış noktasına ertesi gün varılıyorsa, turun çıkış günü her ne kadar uçağa binilen gün ise de, turun başlangıcı destinasyona varılan gün olacaktır. Bu tür turlarda etaplar arası mesafe dikkate alınır. Örneğin İstanbul dan otobüsle Cuma 23:00 te çıkılan ve Eskişehir ve çevresini kapsayan bir kültür turunda tur programı şu şekilde olabilir: 1. Gün Cumartesi: Şehir Merkezi: Kent Park, Odunpazarı Evleri, Cam Müzesi, Cumhuriyet Müzesi ve Karikatür Müzesi ve Bilim ve Kültür Parkı 2. Gün Pazar: Arkeoloji Müzesi, Anadolu Üniversitesi Çağdaş Sanatlar Müzesi, Sarıhöyük Arkeoloji Alanı Ziyareti ve Demiryolları Müzesi 3. Gün Pazartesi: Frigya Antik Kenti ve Seyyid Battal Gazi Külliyesi 4. Gün Salı: Han Yeraltı Antik Kenti ve Akhisar Frig Yerleşkesinde Doğa Yürüyüşü 5. Gün Çarşamba: İnönü Müzesi Ziyareti, İnönü Savaşlarının Geçtiği Yerlerin Ziyareti ve Metris Tepe Siperlerinin ve Şehitliğinin Ziyareti, İstanbul a Hareket Konaklama noktaları ve işletmelerinin belirlenmesi: Tur operatörlerinin, konaklama noktalarını ve tesislerini belirlemesinde hem uçakla ulaşımın kolaylığı hem de tanınmışlık önemli rol oynar. Doğal olarak bu noktaların ve tesislerin belirlenmesinde pazara sunulan paket turun niteliği ve fiyatı ön plana çıkacaktır. Kocapınar a göre (2010: 14) kültür turlarında, gezilecek yerlere yakınlık, etaplar arası mesafe ve konaklama işletmesinin niteliği ön plana çıkarken, dinlence turlarında, genellikle denize yakınlık, konaklama işletmesinin nitelikleri ve destinasyonun tanınırlığı önemlidir. Her turistik çekim merkezi, farklı talep yaratan bölgelerde farklı öneme sahiptir. Örneğin; Rusya pazarında Antalya ve Alanya ön plandayken; İngiltere pazarında Bodrum ön plandadır. Hedef pazarlardaki tüketicilerin gelir ve tercih özelliklerine göre yararlanılacak konaklama işletmelerinin belirlenmesi: Pazarlama ve işletmecilik açısından tatil süresi, konaklama işletmesinin sınıfı, uyguladığı fiyatlar ile tüketicinin tatil için ayırdığı bütçe ve süre doğru orantılıdır. Ancak çekim merkezlerinin uyguladığı fiyat politikaları ülkeden ülkeye değişmektedir. Örneğin; Türkiye de uygulanan yıldız standartlarına göre bir yıldız bile alamayacak nitelikte olan ama üç yıldız olarak tescillenen bir otel oda+kahvaltı konaklama biçimine 110 Euro uygularken; Türkiye de beş yıldız standardına sahip bir otel her şey dâhil sistemde en fazla 30 Euro luk bir fiyat uygulamaktadır. Bunun en önemli nedenlerinden bir tanesi, Türkiye de 1983 yılından sonra plansız bir şekilde konaklama tesislerine sağlanan teşviklerdir. Bu plansız kapasite patlaması sonrası konaklama işletmeleri doluluk oranlarını arttırabilmek amacıyla yabancı tur operatörlerine teslim olmuştur. Bu operatörler de ölçek ekonomisine uyarak, doluluk oranlarını arttırmak için orta ve alt düzey gelir gruplarına yönelik turlar düzenlemeye başlamışlardır. Nitekim Baloğlu ve Mangaloğlu (1999), Akdeniz çanağında rekabet eden destinasyonlarla ilgili yaptığı bir araştırmada Türkiye nin en ucuz ülke olarak algılandığını saptamıştır. Ziyaret edilecek yerlerin belirlenmesi: Dinlence paketlerinde genel olarak konaklanan işletmenin yakın çevresindeki tarihi, kültürel ve doğal güzelliklere sahip yerlere günübirlik veya yarım günlük ekstra turlar düzenlenir. Genelde yarım günlük uygulanmasının nedeni her şey dâhil sistemle gelen tüketicilerin öğlen yemekleri için ekstra bir maliyete katlanmak istememeleridir. Bu uygulama, tur operatörlerinin varış noktasındaki ortakları olan karşılayıcı acentalara, artı gelir elde etmelerinde sundukları bir avantajdır. Ancak bazı tur operatörleri; bu ekstra turlardan paylarını almak isteyebilirler. 12

17 Bu ekstra turların, maksimum 8 saatlik bir sürede ve 150 km lik bir mesafe içinde gerçeklemesi gerekir. Kültür turlarında ise ziyaret edilecek yerler ve ziyaret süreleri çok katı bir şekilde düzenlediği için ayrı bir programlamaya gerek yoktur. Tur sırasında yararlanılacak yiyecek-içecek işletmelerinin belirlenmesi: Dinlence paketlerinde genellikle her şey dahil sistem kullanıldığı için konaklama işletmesinin restoranından yararlanılır. Bu nedenle de yeme-içme konusu pek sorun olmaz. Ancak ekstra olarak düzenlenen günübirlik turlarda yiyecek-içecek işletmesinin belirlenmesi gerekir. Fakat kültür turlarında konaklama işletmesinde yarım pansiyon sisteminde kalındığı için, öğlen yemeklerinin etaplar arasındaki en uygun yiyecek-içecek işletmesinden alınması gerekir. Bu işletmenin belirlenmesinde tüketicinin genel eğilimleri belirleyici faktördür. Eğer tüketici yöreye özgü lezzetler tatmak istiyorsa, mönüsü yerel yemeklere dayanan bir işletme; grubun böyle bir eğilimi yoksa, genel amaçlı faaliyet gösteren ve kapasitesi uygun bir yiyecekiçecek işletmesi tercih edilir. Örneğin; Eskişehir e kültür turizmi amaçlı gelen bir grup çibörek yemek isterse uygun bir mekâna götürülmeli; grubun geneli istemiyorsa genel üretim yapan başka bir mekâna götürülmelidir. hangisidir? Uzun mesafeli turlarda en fazla tercih edilen taşımacılık türü Tur rehberlerinin belirlenmesi: Rehberler genelde tura katılan kişilerin dilini kullanan ama ziyaret edilen ülkenin vatandaşı olan kişilerdir. Rehberler, genellikle rehberlik yaptıkları dilin kültürünü ve bölgenin özelliklerini bilirler. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, rehberin kullandığı dili kullanan ülkelerden gelen grupların farklı kültür ve anlayışlara sahip olacağının bilinmesidir. Örneğin; Fransa dan gelen bir grup ile Belçika dan gelen bir grubun Fransızca ya da İngiltere den gelen bir grup ile Yeni Zelanda dan gelen bir grubun İngilizce kullanıyor olması, bu grupların aynı kültürel değerleri paylaştıkları anlamına gelmemektedir. Rehberler, sadece kültür turlarında kullanılır. Rehber, bir bölge hakkında tarihi, kültürel ve sosyal bilgi aktarımında bulunmakla görevli kişidir. Dinlence paketlerinde ise rehber yerine eşlikçi veya ağırlayıcı kullanılır. Ancak eşlikçi ve ağırlayıcılar rehberler gibi bilgi aktarımı yapmazlar. PLANLAMA SÜRECİ Planlama, geleceğin öngörülmesidir. Kocapınar (2010: 16-17), tur operatörlerinin planlama sürecinde gelecekte oluşabilecek bazı sonuçların tespit edilmesi ve seyahat sektöründe planlama sürecinde aşağıdaki konulara dikkat edilmesi gerektiğini vurgular: Tur çıkış sıklıklarının (her hafta, her on beş günde bir, ayda bir kez vb.) belirlenmesi Çıkış sıklığına göre toplu satın alma biçimleri Her çıkış sıklığına göre katılımcı sayısının belirlenmesi Tanıtımı sağlayacak reklam kampanyaları Reklam ve tanıtım maliyetlerinin tespiti SATIN ALMA SÜRECİ Satın alma, kişilerin veya işletmelerin belli bir ihtiyacı gidermek için ürün ve hizmetleri belli bir bedel karşılığında elde etmesidir. İşletmecilik açısından bakıldığında bu işlem, kendi ürün veya hizmetlerini üretmek üzere başka işletmelerden ham madde, yarı işlenmiş mamul veya hizmet şeklinde tedarik etmek anlamına gelir. Bir anlamda, satın alma işlemi pazarlama faaliyetlerine verilen bir tepkidir ve pazarlama sürecinin tersten işlemesidir. Tur operatörlüğü bağlamında bakıldığında, planlama bölümünün maliyetleri dikkate alarak şu noktalar üzerinde odaklanması gerekir (Kocapınar, 2010: 18-19): 13

18 En uygun konaklama işletmelerinin tespiti En uygun ulaştırma işletmelerinin tespiti En uygun yiyecek-içecek işletmelerinin tespiti En uygun rehberlerin tespiti Müze ve ören yerlerinin tespiti Bu konular 4. ünitede ele alınacaktır. orantılıdır? Pazarlama ve işletmecilik açısından tatil süresi nelerle doğru SATIŞ VE PAZARLAMA SÜRECİ Tur programı oluşturulduktan sonra seyahat işletmeleri tanıtım için ayırdığı bütçe çerçevesinde katalog, broşür, medya vb. araçlarla satış ve pazarlama sürecine geçer. Seyahat işletmeleri, genel olarak satış ve pazarlama işlemlerini kendi satış noktaları, perakendeci seyahat acentaları ve online sistemlerden birini veya bunların kombinasyonlarını kullanarak gerçekleştirebilir. Turun satış ve pazarlama sürecinde aşağıdaki sorulara cevaplar aranır (Kocapınar, 2010: 19): Reklam verilecek yazılı/görsel basın kanalları ve tanıtım maliyetlerinin belirlenmesi Reklam karşılığı elde edilecek tahmini katılımcı sayısı ve kişi başı reklam maliyeti Yurtiçi ve yurtdışı fuarların satış ve pazarlamada katkısı Web sayfasının satış ve pazarlamadaki önemi Satışın alt acentalar (perakendeci acentalar) kanalıyla yapılması REZERVASYON SÜRECİ Seyahat işletmelerinde tüm yazışmalar rezervasyon bölümü tarafından yapılır. Satın alma bölümümün yaptığı anlaşmalar bile bu bölümün yazışmaları sonucu resmiyet kazanır. Bunun yanında seyahat işletmesinin yaptığı satışlar ve anlaşmalarla ilgili bilgiler de bu bölümde toplanır. Diğer bir ifadeyle tüketicilerle yapılan satış anlaşmalarının da yapıldığı bölüm, rezervasyon bölümüdür. Kocapınar (2010: 20-21), rezervasyon servisinin çalışma alanlarını şu şekilde ifade etmektedir: 1. Her turla ilgili yazışmalar için genel bir dosya açılır. Diğer dosyalardan ayrılması amacıyla, dosyaya acentanın kodlama sistemine göre kod verilir (örneğin, Batı Anadolu Turu, 20 Haziran 2009 tarihli çıkışlı turun dosyası: BAT şeklinde). Bu dosyanın iç kapağının sol tarafına, ayrıntılı olarak yazılmış tur programı yerleştirilir. Sağ tarafına da bu programa göre yapılacak yazışmalar tarih sırasına göre aşağıdaki şekilde yerleştirilir: Konaklama işletmeleriyle yapılan yazışmalar (otel rezervasyon formu), Yiyecek-içecek işletmeleriyle yapılan yazışmalar (yiyecek-içecek işletmeleriyle yapılan rezervasyon formu), Ulaştırma işletmeleriyle yapılan yazışmalar, Rehberlerle ilgili yapılan yazışmalar. 2. Turu satın alan katılımcılarla ilgili bilgilerin toplandığı ikinci bir dosya açılır. Diğer dosyalardan ayrılması amacıyla bu dosyaya da acentanın kodlama sistemine göre bir kod verilir. Ancak bu kodun, ilk açılan dosyayla ilişkisini belirtmek amacıyla ilk verilen kodun devamı niteliğinde olması 14

19 karışıklıkları önleyecektir (örneğin BAT090620KAT gibi). Yapılacak yazışmalar, tarih sırasına göre bu dosyaya aşağıdaki şekilde yerleştirilir: Turu satın alan kişilerin adı, soyadı, iletişim bilgilerini kapsayan (fatura adresleri, telefon numaraları, adresleri) tur kayıt formu. Bu form içindeki bilgiler aynı zamanda müşteri bilgi bankasına işlenerek acentanın müşteri adres bankası oluşturulur. Bu veri bankası, daha sonraki pazarlama çalışmalarında müşteri ilişkileri yönetimi bağlamında kullanılır. Katılımcıyla yapılan tur sözleşmesinin aslı. Katılımcının tur ödemesiyle ilgili makbuz, banka havale bilgileri. Katılımcı, ana acentenin (tur operatörünün) tali acentasından (perakendeci) turu satın almışsa bununla ilgili yazışmalar. Katılımcının internet sitesi aracılığıyla turu satın alması halinde, bununla ilgili yazışmalar. Planlama sürecinde dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? 3. Turun kesinleşmesi sonucunda oda listeleri oluşturularak, konaklama tesislerine ve yiyecek-içeçek tesislerine iletilir. Katılımcı sayısına göre ulaştırma araçlarına kesin bilgiler verilir ve aracın tipi tespit edilir (örneğin 10 kişilik bir grup için kişilik bir minibüs, kişilik bir grup için 25 kişilik bir midibüs, 25 kişi ve üstü katılımcılar için 45 kişilik bir otobüs seçilir). Tüm bu yazışmalar dosyaya, yazışma tarih sırasına göre işlenir. 4. Turun katılımcı sayısına göre yapılması gerekli zorunlu seyahat sigortası ile ilgili yazışmalar ve belgeler ikinci katılımcı dosyasına yerleştirilir. 5. Tur eğer yurt dışına düzenleniyorsa katılımcıların vize işlemleriyle ilgili formları düzenlenir, bu formlar katılımcı pasaportlarıyla birlikte ilgili konsolosluklara iletilir. Yoğun vize işlemleri olan tur operatörlerinde vize ile ilgili birimler oluşturulur. Orta ve küçük boyutlu seyahat işletmelerinde bu ön işlemler rezervasyon servislerince yapılıp vize alma işlemleri anlaşmalı vize büroları kanalıyla yürütülür. 6. Turun yapılması sırasında fatura bedelini peşin ya da müşteri girişinden önce talep eden konaklama tesisi veya yiyecek-içecek işletmelerinin fatura bedelleri, banka ve ödeme tarihi bilgileri muhasebe bölümüne iletilerek, bu ödemelerin gerçekleşip gerçekleşmediği takip edilir. 7. Tur sırasında rehberin yapacağı ödemelere göre rehber avansı tespit edilerek, bu avansı ödemesi için muhasebe servisine bilgi verilir. Rehber avansı hesaplanmasında aşağıdaki harcamalar dikkate alınır: Otoyol, otopark, köprü geçiş vb. tutarları, Konaklama tesisine verilecek bahşişler, Yiyecek-içecek işletmelerine yapılacak ödemeler (kredili çalışılmıyorsa ve gerekli havale muhasebe servisince yapılmamışsa) ve verilecek bahşişler, Müze ve ören yeri giriş ücretleri, Ulaştırma aracı için yapılacak mazot alımları (bazı ulaştırma şirketleri tur sırasında yapılacak mazot harcamalarını avans olarak, bazıları da mazot harcamalarını tur sırasında acentenin karşılamasını talep ederler). OPERASYON SÜRECİ Turun satış ve pazarlama süreci gerçekleştirildikten, diğer bir ifadeyle tur grupları oluşturulduktan sonra, uygulama aşamasına, yani tasarımdan uygulamaya geçilir. Artık turun teorik kısmı sona ermiş, şimdi uygulama kısmı başlamıştır. Bu evrede, seyahat işletmesinin operasyon bölümü devreye girer. Operasyon bölümü, diğer bölümlerin teorik olarak gerçekleştiği tasarım ve kararları uygular. Operasyon bölümü aşağıdaki işlemleri uygulamaya koyar (Ahipaşaoğlu, 2002): Tura katılacak olan turistlere verilecek olan belgeler (kesin tur programı, sigorta belgeleri, turla ilgili harita-şehir planları, yurt dışı turlarında vize alınmış pasaportlar, uçak bileti vb.), 15

20 Tura katılacak olan turistlere verilecek hediyeler (pasaport kabı, bagaj etiketleri, çanta vb.), Tanıtım ve tanışma kokteyli organizasyonu: Bazı tur operatörleri, yurtdışına yapacakları tur öncesi kokteyl düzenleyerek bu tura katılan kişilerin tur öncesi birbiriyle tanışması ve kaynaşmasını amaçlar. Bu kokteyl sırasında turla ilgili bilgiler slayt gösterisiyle sunulur, tura katılacak kişilere verilecek belgeler ve hediyeler de bu kokteyl sırasında katılımcılara iletilir. Tur kalite anketlerinin katılımcılara iletilmesi, Turun yurt dışına yapılması halinde, gidiş havalimanında yolcuların karşılanması için özel bir kontuar açılması, Turun yurt içinde yapılması halinde, uçakla gelip tura katılacak kişilerin havaalanına gelişlerinde karşılanmaları ve tura katılacakları konaklama tesislerine transferlerinin sağlanması, Taşıma araçlarına gerekli tanıtıcı araç-gereçlerin (ön cama acenta ad ve logosunu taşıyan pankart, vb.), Yurtiçi turlarda taşıma araçlarında gerekli olan acenta belgelerinin (TÜRSAB plakası, araçla yapılan sözleşme, isim listesi vb.) araçlara iletilmesi, Yiyecek-içecek işletmelerine, grubun ulaşması öncesi iletişim kanallarıyla ulaşılarak rezervasyon teyidi ve mönülerin kontrolü işlemleri, Rehberle sürekli olarak telefon görüşmesi yaparak turun seyri ve aksaklıklar konusunda bilgi sahibi olunması, aksaklık varsa bu aksaklıkların giderilmesi için gerekli önlemlerin alınması konusunda ilgili servislere bilgi verilmesi. SATIŞ SONRASI HİZMETLER Satış ve pazarlama sürecinde yanıt aranan sorular nelerdir? Turun satışından sonra katılımcıya verilen hizmetler, satış sonrası hizmetler ve tur sonrası hizmetler olmak üzere ikiye ayrılır (Kocapınar, 2010: 22): Tur öncesi verilen hizmetler: Katılımcının tura kayıt olmasıyla tura çıkış tarihi arasında geçen sürede verilen hizmetlerdir. Katılımcı, turla ilgili bir takım ayrıntılı bilgileri almak üzere (konaklama tesisleri isimleri, kalitesi, bulunduğu konum, ulaşım aracı kalitesi, güzergâh üzerindeki yiyecek-içecek işletmeleri, mönüler vb.) seyahat işletmesini arayabilir veya başvurabilir. Seyahat işletmesinin, görüşme sırasında tüketicinin istediği bilgileri eksiksiz ve duraksamadan vermesi, imajı açısından son derece önemlidir. Bu bilgilerin tereddütlü ve eksik verilmesi halinde, katılımcının daha tura çıkmadan önce acenta imajı açısından kafasında soru işaretleri oluşacağı ve turun gidişatı konusunda endişe ye kapılabileceği açıktır. Bu endişe daha sonra tur sırasında da devam edebilir ve tur sonunda düşük tatmin düzeyine neden olabilir. Yurt dışı turlarda vize işlemleri, tanışma kokteyli ve zorunlu seyahat sigortası hizmetleri bu aşamada verilir. Tur sonrası verilen hizmetler: Katılımcıya daha önce operasyon servisi tarafından iletilmiş tur kalite anketlerinin değerlendirilerek müşteri memnuniyetinin ortaya çıkarılması çalışmalarını kapsar. Bu süreçte turla ilgili olarak katılımcının edindiği izlenimler, öneriler, eleştiriler incelenir. Verilen hizmetler müşteri gözüyle irdelenir. Anketi değerlendiren müşteriye mutlaka geri dönülerek yaptığı eleştiri ve önerilerin dikkate alındığı vurgulanır. Bu anketler sonucu ortaya çıkan eleştiri ve önerilerin ışığı altında meydana gelen aksaklıkların düzeltilmesi ve bir sonraki turda aynı aksaklıkların sürmemesi için ilgili tüm servisler yazılı olarak uyarılarak gerekli değişikliklerin yapılması talep edilir. Yurt dışında bu anketleri değerlendirerek müşterilerle temas kuran özel Halkla İlişkiler şirketleri vardır. Bu şirketler, profesyonel olarak çalışan kuruluşlardır. Tur operatörleri, bu şirketlerce özel olarak hazırlanan anketleri müşterilerine iletir, gelen cevaplar yine bu kuruluşlar tarafından değerlendirilir. Hazırlanan aylık raporlar tur operatörüne iletilir. Tur operatörünün ilgili bölümleri bu raporları değerlendirerek turlarında gerekli değişikleri yürürlüğe koyar. Amaç sıfır hata dır. 16

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012 KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI Erkunt Öner 2012 1 1. Kruvaziyer Endüstrisinin Gelişimi Global olarak kruvaziyer endüstrisi, son 5 yılda turizmin en fazla büyüme gösteren alanı olmuştur. Yapılan

Detaylı

TURİZM VE SEYAHAT HİZMETLERİ MESLEK ELEMANI

TURİZM VE SEYAHAT HİZMETLERİ MESLEK ELEMANI TANIM Turistik amaçlı, ulaştırma, konaklama, gezi, spor ve eğlence hizmetleri veren işletmelerde seyahat işletmecisi tarafından planlanan işleri yürüten meslek elemanıdır. A- GÖREVLER - Turistlerin; ulaşım,

Detaylı

EIS526-H02-1 GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR

EIS526-H02-1 GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine

Detaylı

SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞİMİ...

SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞİMİ... İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞİMİ... 1 I. TARİHSEL GELİŞİM... 1 II. SEYAHAT ACENTALARININ GELİŞMESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER... 10 A. DENİZYOLU ULAŞTIRMASI... 10 B. DEMİRYOLU ULAŞTIRMASI...

Detaylı

ÖNSÖZ. Birinci Bölüm. Turizm ve Seyahat

ÖNSÖZ. Birinci Bölüm. Turizm ve Seyahat ÖNSÖZ Birinci Bölüm Turizm ve Seyahat Turizm... 1 Turist... 2 Seyahat... 2 İnsanların Seyahat Amaçları... 4 Turizmin Sınıflandırılması... 6 Turizm Tipleri... 6 Seyahat Acentalarının Dünyada ve Türkiye

Detaylı

TÜRSAB - BAYRAM TATİLİ VE TURİZM SEZONU RAPORU TÜRKLER YÜZDE 20 İNDİRİMLE BAYRAM YAPACAK

TÜRSAB - BAYRAM TATİLİ VE TURİZM SEZONU RAPORU TÜRKLER YÜZDE 20 İNDİRİMLE BAYRAM YAPACAK TÜRSAB - BAYRAM TATİLİ VE TURİZM SEZONU RAPORU TÜRKLER YÜZDE 20 İNDİRİMLE BAYRAM YAPACAK Rusya daki ekonomik kriz nedeniyle zor bir sezon geçiren turizm sektörü asıl hareketi Ramazan Bayramı ve sonrasında

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

ITTFA BELGRAD 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU

ITTFA BELGRAD 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU ITTFA BELGRAD 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU TÜRSAB ITTFA BELGRAD 2014 TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 27 Şubat 2 Mart tarihleri arasında Sırbistan ın Başkenti Belgrad

Detaylı

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama Tutundurma Karması Reklam Kişisel satış Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama İşletmelere tarihsel olarak, tutundurma metotları içinde önce kişisel satıştan; sonra reklâmlardan; daha sonra,

Detaylı

İstanbul Otellerinin 360 Derece Değerlendirmesi

İstanbul Otellerinin 360 Derece Değerlendirmesi İstanbul Otellerinin 360 Derece Değerlendirmesi Boğaziçi Üniversitesi Turizm İşletmeciliği Bölümü Burçin Hatipoğlu Maria Dolores Alvarez Kıvanç İnelmen Dilek Ünalan Değerlendirme... İnsan Kaynağına Yatırım

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BIP116) Yazar: Doç.Dr.İ.Hakkı.Cedimoğlu SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

Paket Tur Planlaması 25.12.2015 İÇİNDEKİLER

Paket Tur Planlaması 25.12.2015 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER 2. PAKET TUR KAVRAMI Paket Tur Planlaması Tur Maliyetinin Ve Fiyatının Hesaplanmasında Yer Alan Temel Unsurlar Tur Maliyetinin Ve Fiyatının Hesaplanmasında Sabit Giderler Tur Maliyetinin Ve

Detaylı

E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz.

E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz. Mehmet Can HANAYLI Sanal ortamda hukuksal kurallara uyarak e-ticaret yapabileceksiniz. E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz. E-Ticarette

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

22-27 EYLÜL 2014 FİNLANDİYA GEZİMİZ 22,09,2014 PAZARTESİ - BULUŞMA VE PISA 23.09.2014 SALI - ALVAR AALTO SAĞLIK VE SPOR FAKÜLTESİ

22-27 EYLÜL 2014 FİNLANDİYA GEZİMİZ 22,09,2014 PAZARTESİ - BULUŞMA VE PISA 23.09.2014 SALI - ALVAR AALTO SAĞLIK VE SPOR FAKÜLTESİ 22-27 EYLÜL 2014 FİNLANDİYA GEZİMİZ 22,09,2014 PAZARTESİ - BULUŞMA VE PISA Gece geç saatlerde Helsinki yolculuğumuz başlayacak. Uzun bir uçak yolculuğu yapacağız.ardından bir saatlik bir uçuş sonunda Jyvaskyla

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI. Turizm Pazarlamasında Tutundurma SATIŞ TUTUNDURMA 17.11.2015. Şevki Ulama

TURİZM PAZARLAMASI. Turizm Pazarlamasında Tutundurma SATIŞ TUTUNDURMA 17.11.2015. Şevki Ulama TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma SATIŞ TUTUNDURMA Satış tutundurma, diğer tutundurma etkinliklerini desteklemek üzere veya onların ikamesi olarak kullanılabilen, kısa süreli, hemen sonuç

Detaylı

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Y. Doç. Dr. Şevki ULAMA 1 Yatırım: Şans oyunları oynamak Eldeki fonları uzun bir süre kullanmak Fonların yatırıldığı ve kullanıldığı

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

HİSER PROJESİ DESTEK ÖDEMELERİ BAŞVURU BELGELERİ. Başvuru dosyalarının aşağıdaki sıralamaya uygun şekilde hazırlanması gerekir.

HİSER PROJESİ DESTEK ÖDEMELERİ BAŞVURU BELGELERİ. Başvuru dosyalarının aşağıdaki sıralamaya uygun şekilde hazırlanması gerekir. EK-27 HİSER PROJESİ DESTEK ÖDEMELERİ BAŞVURU BELGELERİ Başvuru dosyalarının aşağıdaki sıralamaya uygun şekilde hazırlanması gerekir. A) İHTİYAÇ ANALİZİ 1. İhtiyaç Analizi Raporu ve Sunumu 2. Proje Yol

Detaylı

İÇİNDEKİLER RESMİ DOKUMANLAR

İÇİNDEKİLER RESMİ DOKUMANLAR İÇİNDEKİLER 1. FİRMA TANITIMI 2. FİRMANIN FAALİYETLERİ 3. FİRMANIN REFERANSLARI RESMİ DOKUMANLAR 4. TURSAB BELGESİ 5. IATA BELGESİ FİRMA TANITIMI 2000 yılında kurulan şirketimiz, inanç turizmin ilk ve

Detaylı

UTY nin esas amacı, yol ağını kullanan araç sayısını azaltırken, seyahat etmek isteyenlere de geniş hareketlilik imkanları sağlamaktır.

UTY nin esas amacı, yol ağını kullanan araç sayısını azaltırken, seyahat etmek isteyenlere de geniş hareketlilik imkanları sağlamaktır. ULAŞTIRMADA TALEP YÖNETİMİ (UTY) NEDİR? Basit olarak, UTY programları bir araçtaki kişi sayısını arttırarak ya da seyahat zamanını ya da ihtiyacını etkileyerek taşımacılık sistemlerinin hareket kazandırdığı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER

DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER İnsanoğlunun farklı amaçlarla turizm hareketlerine katılacağı ve yeni turizm türlerinin gelişeceğini söylemek mümkündür. Turizm hareketleri artarak ve çeşitlenerek

Detaylı

Türkiye 2009 2010 2011 2012 2013 Pazar Payı % 3,7 % 4,4 % 4,5 % 4,25 % 4,1

Türkiye 2009 2010 2011 2012 2013 Pazar Payı % 3,7 % 4,4 % 4,5 % 4,25 % 4,1 TÜRKİYE NİN HOLLANDA TURİZM PAZAR PAYI 16.8 milyon kişilik bir nüfusa sahip olan Hollanda, nüfusuna oranla en çok tatile çıkan Avrupa ülkeleri arasında yer almaktadır. Avrupa Konseyi Resmi İstatistik Dairesi

Detaylı

Marka ya üyelik farklılık yaratır

Marka ya üyelik farklılık yaratır Marka ya üyelik farklılık yaratır bestwestern.com Best Western, dünyanın en büyük otel zincirine katılmanın avantajları. Best Western bağımsız kişiler tarafindan sahip olunan ve yönetilen bir otelciler

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104)

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) Yazar: Doç.Dr. İ. Hakkı CEDİMOĞLU S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ İÇİNDEKİLER Önsöz... v BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ 1. Turizm Endüstrisi... 1 1.1. Turizm Olayı ve Kavramı... 1 1.2. Turizm Endüstrisi Tanımı ve Temel Özellikleri... 5 1.3. Turizm Endüstrisinin Dünya

Detaylı

ATM Dubai Turizm Fuarı

ATM Dubai Turizm Fuarı ATM Dubai Turizm Fuarı Ortadoğu da gerçekleştirilen en önemli fuarlar arasında gösterilen ATM Turizm Fuarı Birleşik Arap Emirlikleri nin Dubai şehrinde 30 Nisan-3 Mayıs 2012 tarihleri arasında kapılarını

Detaylı

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor.

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor. Turizmcilere yol gösteren 'Global Trendler Raporu 2013' yayımlandı 6.11.2013-16:03:02 WTM'de açıklanan "Global Trends Report 2013"de, bir yandan küresel ekonominin durumuna ve küresel turizme dair bir

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu

Doç.Dr. Yaşar SARI Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu Doç.Dr. Yaşar SARI Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu YİYECEK İÇECEK İŞLETMELERİNDE E-TİCARET UYGULAMALARI YİYECEK İÇECEK İŞLETMELERİNDE E-TİCARET UYGULAMALARI Bilişim

Detaylı

TOBB SEKTÖREL HABER BÜLTENİ

TOBB SEKTÖREL HABER BÜLTENİ 2010 TURİZM HABER BÜLTENİ 11 Kasım 2010 TOBB SEKTÖREL HABER BÜLTENİ Türkiye Seyahat Acenteleri ve Rehberler Meclisi Türkiye Turizm Meclisi 11/11/2010 TOBB 1 İNGİLTERE'DEKİ TURİZM OSKARINI TÜRK OTELİ KAZANDI

Detaylı

Gayrimenkul markalarının tüm proje pazarlama ve satış süreçlerini etkili bir şekilde yöneterek yenilikçi hizmetler sunmak.

Gayrimenkul markalarının tüm proje pazarlama ve satış süreçlerini etkili bir şekilde yöneterek yenilikçi hizmetler sunmak. V İ L L A V. I. P P R O J E VILLA V.I.P GAYRİMENKUL lüks gayrimenkul sektöründeki 10 yıllık tecrübesine dayanarak, toplu konut projelerinde de bir marka olabilmek adına VILLA V.I.P PROJE yi yaratmıştır.

Detaylı

TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ

TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ Aykut TERZİOĞLU Dış Ekonomik İlişkiler ve Uluslararası Organizasyonlar Müdürlüğü Fuarcılık Masası Uzmanı TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

Yunanistan - Santorini

Yunanistan - Santorini Yunanistan - Santorini Yunanistan - Santorini Milattan önce meydana gelen volkanik patlama sonucunda bugünkü krater görüntüsüne kavuşmuş, her yıl 1 milyonu aşkın turisti ve balayı çiftini ağırlayan, beyaz

Detaylı

www.navigatour.net Firmanıza özel çözümler için hazırız

www.navigatour.net Firmanıza özel çözümler için hazırız www.navigatour.net Firmanıza özel çözümler için hazırız 1 Bizi daha iyi tanıyın! Navigatour Hakkında; Navigatour Seyahat Acentesi, 1999 yılında uzun yıllar turizme hizmet etmiş, kendi alanındaki profesyonel

Detaylı

EKONOMİ BAKANLİĞ İ PAZAR ARAŞTİRMASİ VE PAZARA Ğİ Rİ Ş DESTEĞ İ

EKONOMİ BAKANLİĞ İ PAZAR ARAŞTİRMASİ VE PAZARA Ğİ Rİ Ş DESTEĞ İ EKONOMİ BAKANLİĞ İ PAZAR ARAŞTİRMASİ VE PAZARA Ğİ Rİ Ş DESTEĞ İ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ PAZAR ARAŞTIRMASI VE PAZARA GİRİŞ Şirketlerimizin, kuruluşlarımızın yurt dışı pazarlara giriş stratejilerine

Detaylı

DUBAI. 3 gece (İstanbul Çıkışlı) 28-31 MART 2013 AY DAN TURİZM

DUBAI. 3 gece (İstanbul Çıkışlı) 28-31 MART 2013 AY DAN TURİZM DUBAI 3 gece (İstanbul Çıkışlı) 28-31 MART 2013 Sayın Yetkili, 15 Şubat 2013 Ekte, grubunuza özel olarak hazırlamış olduğumuz 3 gecelik Dubai programımız ile ilgili detaylı programı dikkatinize sunarız.

Detaylı

PAZAR NERESİDİR? Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi. Pazar Araştırması

PAZAR NERESİDİR? Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi. Pazar Araştırması Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Pazar Araştırması PAZAR NERESİDİR? Pazar mal ve hizmetlerin satışa sunuldukları ve alıcılar ile satıcıların bir araya geldikleri her yerdir. Mağaza, hal, manav, restoran,

Detaylı

Editörler Doç.Dr.N.Selma Özdipçiner & Yrd.Doç.Dr.Gökhan Ayazlar GENEL TURİZM

Editörler Doç.Dr.N.Selma Özdipçiner & Yrd.Doç.Dr.Gökhan Ayazlar GENEL TURİZM Editörler Doç.Dr.N.Selma Özdipçiner & Yrd.Doç.Dr.Gökhan Ayazlar GENEL TURİZM Yazarlar Dr. Murat Aksu Yrd.Doç.Dr. Evrim Çeltek Yrd.Doç.Dr. Abdulkadir Koşan Doç.Dr. Emel Gönenç Güler Yrd. Doç. Dr. Nuran

Detaylı

TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI

TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİNE SAĞLANACAK DEVLET YARDIMLARI A YURTDIŞI OFİS DESTEĞİ Teknik Müşavirlik Şirketlerinin yurtdışı pazarlarda tutunabilmeleri maksadıyla yurtdışı ülkelerde ofis açmalarının desteklenmesi.

Detaylı

T.C. KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI (KUDAKA)

T.C. KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI (KUDAKA) T.C. KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI (KUDAKA) HAVAYOLU ULAŞIMI AÇISINDAN KUZEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ TURİZMİNE YÖNELİK KISITLAYICI FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÇALIŞMASI ÖN RAPORU TRA 1 2012 Her hakkı saklıdır.

Detaylı

ŞİRKET TANITIM DOSYASI

ŞİRKET TANITIM DOSYASI ŞİRKET TANITIM DOSYASI Serçeönü Mah.Ahmet Paşa Cad. Uğur Plaza Kat:1 No:5 Kocasinan / KAYSERİ Tel & Fax: 0352 220 0 155 e-mail: bilgi@uzgrup.com HİZMETLERİMİZ GAYRİMENKUL ALIŞ, SATIŞ ve KİRALAMADA PROFESYONEL

Detaylı

14.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

14.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 14.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Dünya turizmi, terör e rağmen büyüyor Global boyutta yaşanan terör olaylarına rağmen, dünya turizmi her yıl büyüyor. Dünyada uluslararası turizme katılan

Detaylı

Fiyat nedir? Müşterilerin Değer Algısı FİYATLANDIRMA 5/21/2013. Copyright 2005 Brainy Betty, Inc. 1

Fiyat nedir? Müşterilerin Değer Algısı FİYATLANDIRMA 5/21/2013. Copyright 2005 Brainy Betty, Inc. 1 Fiyat nedir? Dar anlamda, mal ya da servis için ödenen para miktarı. FİYATLANDIRMA Geniş anlamda, tüketicilerin mal ya da hizmeti kullanmak ya da sahip olmak için takas ettikleri değerlerin toplamı Copyright

Detaylı

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 22 inci kez gerçekleştirilen ATM Dubai 2015

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU

Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU i Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU TURİZM PAZARLAMASI Bu çalışma; Allah-u Ekber dağlarında, Çanakkale de, Sakarya da, Dumlupınar da bizler için kan döken gazilerimizin, can veren şehitlerimizin aziz hatıralarına

Detaylı

Uluslar arası Organizasyon Hizmetleri

Uluslar arası Organizasyon Hizmetleri Uluslar arası Organizasyon Hizmetleri Turizm sektörü birikimi ve tecrübesiyle, 2009 Haziran ayı içerisinde Platinyum Turizm A.Ş. ünvanlı kurduğumuz firmayla çalışma hayatına başladık. Çeşitli Kamu Kurumları

Detaylı

DETAY Fuarcılık Organizasyon ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti

DETAY Fuarcılık Organizasyon ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti DETAY Fuarcılık Organizasyon ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti HAKKIMIZDA Detay Fuarcılık Organizasyon & Tanıtım Hizmetleri Limited Şirketi TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nin Y-276 numaralı Yurtiçinde

Detaylı

HELAL TURİZM DEĞERLENDİRMESİ-2015

HELAL TURİZM DEĞERLENDİRMESİ-2015 6. HALAL EXPO HELAL TURİZM DEĞERLENDİRMESİ-2015 Yrd. Doç. Dr. Özgür Arpacı Kırklareli Üniversitesi, Turizm Fakültesi GIMDES Halal and Tayyib Workshops Program 25 October 2015, Istanbul, Turkey İçerik Kavramlar

Detaylı

BIT MİLANO 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU

BIT MİLANO 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU BIT MİLANO 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU AR-GE BİRİMİ TÜRSAB BIT MİLANO 2014 TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 13-15 Şubat tarihleri arasında İtalya nın Milano kentinde

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

Ücret Sistemleri ve Verimlilik Arastırması. 2008463065 Tuğçe Karaçevirgen 2007463085 Seçil Terk 2007463019 Hatice Çağan 2008463037 Şebnem Demiröz

Ücret Sistemleri ve Verimlilik Arastırması. 2008463065 Tuğçe Karaçevirgen 2007463085 Seçil Terk 2007463019 Hatice Çağan 2008463037 Şebnem Demiröz Ücret Sistemleri ve Verimlilik Arastırması 2008463065 Tuğçe Karaçevirgen 2007463085 Seçil Terk 2007463019 Hatice Çağan 2008463037 Şebnem Demiröz Görüşme Yapılan Kişi Eğitim ve Kalite Müdürü Deniz ERSUBASI

Detaylı

Fransa - Korsika. www.gazella.com 0212 233 15 98 1

Fransa - Korsika. www.gazella.com 0212 233 15 98 1 Fransa - Korsika Fransa - Korsika İtalyan sıcaklığına ve Fransız asaletine sahip, 200 km. uzunluğundaki plajlarıyla ünlü, kartpostal gibi koyları olan, Napolyon Bonapart ın doğduğu ve hakkında Korsika

Detaylı

TÜRKĠYE TURĠZM KONSEYĠ VE TURĠZM MESLEKLERĠ KANUN TASLAĞI

TÜRKĠYE TURĠZM KONSEYĠ VE TURĠZM MESLEKLERĠ KANUN TASLAĞI TÜRKĠYE TURĠZM KONSEYĠ VE TURĠZM MESLEKLERĠ KANUN TASLAĞI BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar MADDE 1 - a) Bu Kanunun amacı; Türkiye Turizm Konseyi nin kurulmasına, il merkezi ve ilçe düzeyinde teşkilatlanmasına

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

LOUIS CRISTAL ile YUNAN ADALARI BODRUM KONAKLAMALI - CRUISE & STAY 3 GECE OTEL + 4 GECE GEMİ

LOUIS CRISTAL ile YUNAN ADALARI BODRUM KONAKLAMALI - CRUISE & STAY 3 GECE OTEL + 4 GECE GEMİ ,0 LOUIS CRISTAL ile YUNAN ADALARI BODRUM KONAKLAMALI - CRUISE & STAY Tarih Liman Varış Hareket Cumartesi Kuşadası (Türkiye) - 13:00 Cumartesi Samos (Yunanistan) 15:30 22:00 Pazar Milos (Yunanistan) 09:00

Detaylı

İLETİŞİM TASARIMI UZMANI

İLETİŞİM TASARIMI UZMANI TANIM Kurum, kuruluş ve işletmelerin politikaları doğrultusunda, teknoloji kullanımını tasarım becerisiyle birleştirerek etkili mesaj hazırlayan ve bu mesajı sunan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ,

Detaylı

İzin yolu çile yolu olmaktan çıkıyor!

İzin yolu çile yolu olmaktan çıkıyor! İzin yolu çile yolu olmaktan çıkıyor! Araçları ile Türkiye ye gidecek olan vatandaşlarımız yola çıkmadan sigorta ve asistans ihtiyaçlarını karşılayacak, yola huzurla çıkacak. Büyük heyecanla beklediğimiz

Detaylı

Ar-Ge Destekleri. Bilgi Dokümanı SAN-TEZ PROGRAMI TÜBİTAK TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI. Huriser BALCI Ar-Ge Koordinatörü

Ar-Ge Destekleri. Bilgi Dokümanı SAN-TEZ PROGRAMI TÜBİTAK TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI. Huriser BALCI Ar-Ge Koordinatörü Ar-Ge Destekleri Bilgi Dokümanı SAN-TEZ PROGRAMI TÜBİTAK TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI Huriser BALCI Ar-Ge Koordinatörü BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI SAN-TEZ PROGRAMI DESTEK ORANI : Bakanlık tarafından

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞİN UYGULAMA USUL VE ESASLARI GENELGESİ

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞİN UYGULAMA USUL VE ESASLARI GENELGESİ Türkiyenin döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinin arttırılması ve film sektörünün uluslararası rekabet gücünü geliştirilmesi için, Türkiyede yerleşik, film sektöründe faaliyet gösteren şirketler (film yapımcısı

Detaylı

İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1

İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1 İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

DESTİNASYON YÖNETİMİ

DESTİNASYON YÖNETİMİ DESTİNASYON YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU

FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU TÜRSAB FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) 25-28 Ekim 2014 tarihleri arasında Arjantin in Başkenti

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

Hangi POS? POS ürünlerimiz, bağlantı şekilleri göre ve yetkilendirmelerine göre 2 ayrı katogoride hizmete sunulmaktadır.

Hangi POS? POS ürünlerimiz, bağlantı şekilleri göre ve yetkilendirmelerine göre 2 ayrı katogoride hizmete sunulmaktadır. Hangi POS? Denizbank, siz müşterilerimize geniş bir yelpazede POS ürün ve hizmetleri sunmaktadır. Seçeneklerimizi inceleyecek ve size en uygun POS ürününü belirleyebileceksiniz POS ürünlerimiz, bağlantı

Detaylı

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

ÇOK KANALLI DİJİTAL ÖDEME SİSTEMİ PLATFORMU

ÇOK KANALLI DİJİTAL ÖDEME SİSTEMİ PLATFORMU Hazır Ödeme Sistemi Terminalleri... ÇOK KANALLI DİJİTAL ÖDEME SİSTEMİ PLATFORMU İçindekiler - SmartPAY Nedir? - Projenin Amaçları - Ne Yapar? - Ne Sağlar? - Sistemin İşleyişi Nedir? SmartPAY, Çok Kanallı

Detaylı

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK Uluslararası Pazarlamada dağıtım alt karması birbiriyle ilişkili iki kısımda ele alınır 1- Dağıtım kanalları seçimi 2- Fiziksel dağıtım (lojistik) ULUSLARARASI

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

Ürün Fiyatlandırılması

Ürün Fiyatlandırılması Ürün Fiyatlandırılması Ürünümüzün üretilmesi ve paketlenmesi kararı verilirken karşımıza çıkacak satış fiyatı için: Sabit masraflar, form masrafları, değişken masraflar, giderler, kâr göz önünde bulundurulur.

Detaylı

TOSİAD TÜRKMENİSTAN İŞ GEZİSİ VE İNŞAAT ENDÜSTRİSİ FUARI

TOSİAD TÜRKMENİSTAN İŞ GEZİSİ VE İNŞAAT ENDÜSTRİSİ FUARI TOSİAD TÜRKMENİSTAN İŞ GEZİSİ VE İNŞAAT ENDÜSTRİSİ FUARI 26 Ağustos 2015-30 Ağustos 2015 1 1.Gün(26 Agustos 2015 Çarşamba ): İstanbul-Aşkabad o İstanbul Atatürk Havaalanı nda 22.30 da Madalyon Tur Yetkilisi

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

(2) Her takvim yılı içerisinde bir şirketin gerçekleştirdiği en fazla 10 (on) adet yurt dışı pazar araştırması gezisi desteklenir.

(2) Her takvim yılı içerisinde bir şirketin gerçekleştirdiği en fazla 10 (on) adet yurt dışı pazar araştırması gezisi desteklenir. YURTDIŞI PAZAR ARAŞTIRMA VE SEYAHAT DESTEĞİ (1)Sınai ve/veya ticari şirketler ile yazılım sektöründe faaliyet gösteren şirketlerce gerçekleştirilen yurt dışı pazar araştırması gezilerine ilişkin giderler,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... 1 1.1. PAZARLAMANIN KONUSU VE KAPSAMI... 3 1.2. PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMA ANLAYIŞI... 7 1.2.1. Üretim Anlayışı

Detaylı

Seyahat Rehberi. Son güncelleme: 27.08.2015. 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage

Seyahat Rehberi. Son güncelleme: 27.08.2015. 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Son güncelleme: 27.08.2015 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Seyahat Rehberi Uçuşlar Uçak bileti Uçak biletini banka havalesi ile ödeme Uçak bileti iptal koşulları Uçak bileti değişiklik koşulları Uçak

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Rektörlüğe bağlı olarak görev yapan ve Rektör Yardımcısı

Detaylı

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin!

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin! YAKLAŞIMIMIZ Kuter, yıllardır dünyanın her tarafında şirketlere, özellikle yeni iş kurulumu, iş geliştirme, kurumsallaşma ve aile anayasaları alanlarında güç veren ve her aşamalarında onlara gerekli tüm

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 21-24.11.2013 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

04.03.2016 ÖMER ÖZDEMİR SEYAHAT ACENTELERİ İLE İLGİLİ TERİMLER VE KAVRAMLAR

04.03.2016 ÖMER ÖZDEMİR SEYAHAT ACENTELERİ İLE İLGİLİ TERİMLER VE KAVRAMLAR 1 SEYAHAT ACENTELERİ İLE İLGİLİ TERİMLER VE KAVRAMLAR OPSİYON ( REZERVASYON BEKLEME SÜRESİ / DEAD LİNE ) Rezervasyon yaptıran tarafların onaylanmış olan rezervasyonu, herhangi bir yaptırıma uğramaksızın

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

SENTIDO BELLAZURE da HER ŞEY DAHİL FIRSATI

SENTIDO BELLAZURE da HER ŞEY DAHİL FIRSATI 2016 SEZONU KONAKLAMA BEDELLERİ Rezervasyon işlemi öncesinde, 2016 sezonu genel kullanma şartları dosyasındaki açıklamaları da dikkatlice okumanızı önemle rica ederiz. Her şey Dahil Paketlerimiz SENTIDO

Detaylı

Siz sadece valizinizi hazırlayın, detayları Otelnet e bırakın.

Siz sadece valizinizi hazırlayın, detayları Otelnet e bırakın. Siz sadece valizinizi hazırlayın, detayları Otelnet e bırakın. Multinet in kurumsal seyahat ve konaklama çözümleri için geliştirmiş olduğu Otelnet in avantajlı dünyası ile tanışın. Siz yalnızca ihtiyaçlarınızı

Detaylı

ANUGA GIDA FUARI KÖLN 5-9 EKİM 2013

ANUGA GIDA FUARI KÖLN 5-9 EKİM 2013 ANUGA GIDA FUARI KÖLN 5-9 EKİM 2013 TÜRK HAVAYOLLARI İLE 4 Gece İstanbul Çıkışlı Sayın Yetkili, 11 Mart 2013 Ekte, sizlere özel olarak hazırlamış olduğumuz 4 gecelik Köln programımız ile ilgili detaylı

Detaylı

T.C. LONDRA BÜYÜKELÇİLİĞİ Kültür ve Tanıtma Müşavirliği İNGİLTERE 2006 YAZ REZERVASYONLARI. Dönem: 1 Mayı s 2005-31 Mayı s 2006

T.C. LONDRA BÜYÜKELÇİLİĞİ Kültür ve Tanıtma Müşavirliği İNGİLTERE 2006 YAZ REZERVASYONLARI. Dönem: 1 Mayı s 2005-31 Mayı s 2006 TC LONDRA BÜYÜKELÇİLİĞİ Kültür ve Tanıtma Müşavirliği Dönem: 1 Mayı s 2005-31 Mayı s 2006 ÖZET REZERVASYON SAYISI DESTİNASYONLAR ORTALAMA FİYATLAR TATİL YÖRELERİ-TÜRKİYE 2005 YAZ SEZONU Turkish Culture

Detaylı

23 OCAK 2015 EMITT 19. DOĞU AKDENİZ ULUSLAR ARASI TURİZM VE SEYAHAT FUARI UÇAK ORGANİZASYONU İSTANBUL TÜRKİYE

23 OCAK 2015 EMITT 19. DOĞU AKDENİZ ULUSLAR ARASI TURİZM VE SEYAHAT FUARI UÇAK ORGANİZASYONU İSTANBUL TÜRKİYE 23 OCAK 2015 EMITT 19. DOĞU AKDENİZ ULUSLAR ARASI TURİZM VE SEYAHAT FUARI UÇAK ORGANİZASYONU İSTANBUL TÜRKİYE Hazırlayan: Nesrin SARIÇAY Şubat 2015 23 OCAK 2015 EMITT 19. DOĞU AKDENİZ ULUSLAR ARASI TURİZM

Detaylı

YENİDEN YAŞAMA KATKI KAMPANYASI PROJE TEKLİFİ

YENİDEN YAŞAMA KATKI KAMPANYASI PROJE TEKLİFİ YENİDEN YAŞAMA KATKI KAMPANYASI PROJE TEKLİFİ İçerik: 1. Amaçları, hedefleri ve hedef grubu 1.1. Hangi değişiklikleri oluşturmaya çalışacak? 1.2. Neden bu proje yürütülecek? 1.3. Beklenen sonuçlar ne?

Detaylı

TURİZM FAKÜLTESİ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ BÖLÜMÜ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ PROGRAMI BİRİNCİ YIL

TURİZM FAKÜLTESİ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ BÖLÜMÜ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ PROGRAMI BİRİNCİ YIL TURİZM FAKÜLTESİ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ BÖLÜMÜ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ PROGRAMI BİRİNCİ YIL NO DERS ADI TEORİK UYGULAMA AKTS 1 Turizme Giriş 3 0 3 2 İktisada Giriş 2 0 2 3 Genel İşletme 3 0 3 4 Türk Dili I

Detaylı

BU FUAR 5174 SAYILI KANUN GEREĞİNCE TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ (TOBB) İZNİ İLE DÜZENLENMEKTEDİR.

BU FUAR 5174 SAYILI KANUN GEREĞİNCE TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ (TOBB) İZNİ İLE DÜZENLENMEKTEDİR. . EVLİLİK HAZIRLIKLARI, EV GEREÇLERİ VE MOBİLYA FUARI 10-14 NİSAN 201 TRABZON DÜNYA TİCARET MERKEZİ BU FUAR 5174 SAYILI KANUN GEREĞİNCE TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ (TOBB) İZNİ İLE DÜZENLENMEKTEDİR.

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI HAZIRLAYAN: EKİN SILA ÖZSÜMER AB VE ULUSLARARASI ORGANİZAYONLAR MASASI UZMAN YARDIMCISI 1 TİCARİ ALACAK SİGORTASI Ticari alacak sigortası, alıcılar

Detaylı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı TÜRK TURİZMİ Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı 2 45.000.000,00 40.000.000,00 35.000.000,00 30.000.000,00 25.000.000,00 20.000.000,00 15.000.000,00 10.000.000,00 5.000.000,00 Turizm Gelirleri ve Turist

Detaylı

Güneş Enerjisi nde Lider

Güneş Enerjisi nde Lider Güneş Enerjisi nde Lider GO Enerji, 2003 yılından itibaren, Güneş enerjisinden elektrik üretimi teknolojilerinde uzmanlaşmış ekibiyle faaliyet göstermektedir. Kendi markaları ile ABD den Avustralya ya

Detaylı

Begüm KIZILTEPE 0510110079 Aykut ÇELİK 0510110080 Hatice ŞAHİN 0510110081 Kemal ÖZTÜRK 0510110083

Begüm KIZILTEPE 0510110079 Aykut ÇELİK 0510110080 Hatice ŞAHİN 0510110081 Kemal ÖZTÜRK 0510110083 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ BÖLÜMÜ SEYAHAT İŞLETMELERİNDE OTOMASYON SUNUMU Begüm KIZILTEPE 0510110079 Aykut ÇELİK 0510110080 Hatice ŞAHİN 0510110081 Kemal ÖZTÜRK 0510110083

Detaylı