Enerji Güvenliği, Ortadoğu Jeopolitiği ve Türkiye

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Enerji Güvenliği, Ortadoğu Jeopolitiği ve Türkiye"

Transkript

1 Indexed by tarafından taranmaktadır Şubat 2013 Cilt 5 aylık uluslararası ilişkiler dergisi sayı 50 Enerji Güvenliği, Ortadoğu Jeopolitiği ve Türkiye Türkiye nin Enerji ve Dış Politikasının Irak Kürt Petrolü ile İlişkisi: İran Bağlantısı ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ Türk Siyasi Partileri, Seçim Bildirgeleri ve Ortadoğu Suudi Arabistan da Kadın Hakları

2 ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ STRATEJİK BİLGİ YÖNETİMİ, ÖZGÜR DÜŞÜNCE ÜRETİMİ ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ Tarihçe Türkiye de eksikliği hissedilmeye başlayan Ortadoğu araştırmaları konusunda kamuoyunun ve dış politika çevrelerinin ihtiyaçlarına yanıt verebilmek amacıyla, 1 Ocak 2009 tarihinde Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) kurulmuştur. Kısa sürede yapılanan kurum, çalışmalarını Ortadoğu özelinde yoğunlaştırmıştır. Ortadoğu ya Bakış Ortadoğu nun iç içe geçmiş birçok sorunu barındırdığı bir gerçektir. Ancak, ne Ortadoğu ne de halkları, olumsuzluklarla özdeşleştirilmiş bir imaja mahkum edilmemelidir. Ortadoğu ülkeleri, halklarından aldıkları güçle ve iç dinamiklerini seferber ederek barışçıl bir kalkınma seferberliği başlatacak potansiyele sahiptir. Bölge halklarının bir arada yaşama iradesine, devletlerin egemenlik halklarına, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine saygı, gerek ülkeler arasında gerek ulusal ölçekte kalıcı barışın ve huzurun temin edilmesinin ön şartıdır. Ortadoğu daki sorunların kavranmasında adil ve gerçekçi çözümler üzerinde durulması, uzlaşmacı inisiyatifleri cesaretlendirecektir Sözkonusu çerçevede, Türkiye, yakın çevresinde bölgesel istikrar ve refahın kök salması için yapıcı katkılarını sürdürmelidir. Cepheleşen eksenlere dahil olmadan, taraflar arasında diyalogun tesisini kolaylaştırmaya devam etmesi, tutarlı ve uzlaştırıcı politikalarıyla sağladığı uluslararası desteği en etkili biçimde değerlendirebilmesi bölge devletlerinin ve halklarının ortak menfaatidir. Bir Düşünce Kuruluşu Olarak ORSAM ın Çalışmaları ORSAM, Ortadoğu algılamasına uygun olarak, uluslararası politika konularının daha sağlıklı kavranması ve uygun pozisyonların alınabilmesi amacıyla, kamuoyunu ve karar alma mekanizmalarına aydınlatıcı bilgiler sunar. Farklı hareket seçenekleri içeren fikirler üretir. Etkin çözüm önerileri oluşturabilmek için farklı disiplinlerden gelen, alanında yetkin araştırmacıların ve entelektüellerin nitelikli çalışmalarını teşvik eder. ORSAM; bölgesel gelişmeleri ve trendleri titizlikle irdeleyerek ilgililere ulaştırabilen güçlü bir yayım kapasitesine sahiptir. ORSAM, web sitesiyle, aylık Ortadoğu Analiz ve altı aylık Ortadoğu Etütleri dergileriyle, analizleriyle, raporlarıyla ve kitaplarıyla, ulusal ve uluslararası ölçekte Ortadoğu literatürünün gelişimini desteklemektedir. Bölge ülkelerinden devlet adamlarının, bürokratların, akademisyenlerin, stratejistlerin, gazetecilerin, işadamlarının ve STK temsilcilerinin Türkiye de konuk edilmesini kolaylaştırarak bilgi ve düşüncelerin gerek Türkiye gerek dünya kamuoyuyla paylaşılmasını sağlamaktadır. * ORSAM, The Middle East Studies Association (MESA) üyesidir.

3 STRATEGIC INFORMATION MANAGEMENT AND INDEPENDENT THOUGHT PRODUCTION ORSAM CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES History In Turkey, the shortage of research on the Middle East grew more conspicuous than ever during the early 90 s. Center for Middle Eastern Strategic Studies (ORSAM) was established in Janu- ary 1, 2009 in order to provide relevant information to the general public and to the foreign policy community. The institute underwent an intensive structuring process, beginning to con- centrate exclusively on Middle Eastern affairs. Outlook on the Middle Eastern World It is certain that the Middle East harbors a variety of interconnected problems. However, ne- ither the Middle East nor its people ought to be stigmatized by images with negative connota- tions. Given the strength of their populations, Middle Eastern states possess the potential to activate their inner dynamics in order to begin peaceful mobilizations for development. Respect for people s willingness to live together, respect for the sovereign right of states and respect for basic human rights and individual freedoms are the prerequisites for assuring peace and tranquility, both domestically and internationally. In this context, Turkey must continue to make constructive contributions to the establishment of regional stability and prosperity in its vicinity. ORSAM s Think-Tank Research ORSAM provides the general public and decision-making organizations with enlightening in- formation about international politics in order to promote a healthier understanding of interna- tional policy issues and to help them to adopt appropriate positions. In order to present effective solutions, ORSAM supports high quality research by intellectuals and researchers that are com- petent in a variety of disciplines. ORSAM s strong publishing capacity transmits meticulous analyses of regional developments and trends to the relevant parties. With its website, books, reports, and periodicals, ORSAM supports the development of Middle Eastern literature on a national and international scale. ORSAM facilitates the sharing of knowledge and ideas with the Turkish and international communities by inviting statesmen, bureaucrats, academicians, strategists, businessmen, journalists, and NGO representatives to Turkey. * ORSAM is a member of the The Middle East Studies Association (MESA).

4 Kapak Konusu / Cover Story Energy Security, Middle East Geopolitics and Turkey Geopolitics of the Middle East in Energy Security and Repercussions of an The Nexus Of Turkey s Energy And Foreign Connection 1st Meeting of the Russian-Turkish Intellectuals: Impressions January 2013, Antalya The Quest: Energy, Security, and the Remaking of the Modern World ORSAM KONUK / Guest Omar Shawaf: We Work To Prevent Chaos in the Post-Assad Period Bekir Atacan: As Turkmens, We Want to Serve as a Bridge Between Turkey and Syria 21 December January 2013 Indexed by

5 Turkish-Israeli Relations in a post-arab Spring: A Historical Perspective Türk Siyasi Partileri, Seçim Beklemek Marketisation in Tajikistan and Mongolia Temin Projesi

6 Prof. Dr. Meliha Benli Altunışık Hasan Kanbolat Doç. Dr. Hasan Ali Karasar Yrd. Doç. Dr. Serhat Erkmen ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü ORSAM Başkanı ORSAM Danışmanı, The Black Sea International Koordinatörü - Bilkent Üniversitesi ORSAM Danışmanı, Ahi Evran Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. İsmet Abdülmecid Irak Danıştayı Eski Başkanı Prof. Dr. Ramazan Daurov Rusya Bilimler Akademisi Doğu Çalışmaları Enstitüsü, Direktör Yardımcısı Prof. Dr. Vitaly Naumkin Rusya Bilimler Akademisi Doğu Çalışmaları Enstitüsü Direktörü Hasan Alsancak İhlas Holding, Gn.Md.Yrd., Statejik İs Gelistirme ve Dış İliskiler Prof. Dr. Meliha Benli Altunışık ORSAM Ortadoğu Danışmanı, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Ahat Andican Devlet Eski Bakanı, İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Dorayd A. Noori Irak ın Ankara Büyükelçiliği Kültür Müsteşarı Yardımcısı Prof. Dr. Tayyar Arı Uludağ Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Arslan İstanbul Üniversitesi, Tarih Bölümü Büyükelçi Shaban Murati Arnavutluk Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Başar Ay Türkiye Tekstil Sanayii İşveren Sendikası Genel Sekreteri Hediye Levent Gazeteci (Suriye) Prof. Dr. Mustafa Aydın Kadir Has Üniversitesi Rektörü Doç. Dr. Ersel Aydınlı Bilkent Üniversitesi Rektör Yardımcısı & Fulbright Genel Sekreteri Yaşar Yakış Büyükelçi, Dışişleri Eski Bakanı Patrick Seale Ortadoğu ve Suriye Uzmanı Prof. Dr. Hüseyin Bağcı ODTÜ, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Aftab Kamal Pasha Hindistan Batı Asya Araştırmaları Merkezi Başkanı Itır Bağdadi İzmir Ekonomi Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler ve Avrupa Birliği Bölümü Prof. Dr. İdris Bal TBMM 24. Dönem Milletvekili Yrd. Doç. Dr. Ersan Başar Karadeniz Teknik Üniversitesi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölüm Başkanı Dr. Sami Al Taqi Orient Research Center Başkanı Kemal Beyatlı Irak Türkmen Basın Konseyi Başkanı Barbaros Binicioğlu Ortadoğu Danışmanı Safarov Sayfullo Sadullaevich Tacikistan Cumhurbaşkanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ali Birinci Polis Akademisi Doç. Dr. Mustafa Budak Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Hasan Canpolat Milli Savunma Bakanlığı Danışmanı E. Hava Orgeral Ergin Celasin 23. Hava Kuvvetleri Komutanı Volkan Çakır ORSAM Danışmanı, Afrika Doç. Dr. Mitat Çelikpala Kadir Has Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Çetiner Çetin Gazeteci (Orta Doğu) Prof. Dr. Gökhan Çetinsaya YÖK Başkanı Doç. Dr. Didem Danış ORSAM Ortadoğu Danışmanı, Galatasaray Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü Prof. Dr. Volkan Ediger İzmir Ekonomi Üniversitesi, Ekonomi Bölümü Dr. Serdar Aziz ORSAM Danışma Kurulu Üyesi Prof. Dr. Cezmi Eraslan Başbakanlık Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Çağrı Erhan Ankara Üniversitesi, Avrupa Toplulukları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Yrd. Doç. Dr. Serhat Erkmen ORSAM Ortadoğu Danışmanı, Ahi Evran Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Amer Hasan Fayyadh Bağdat Üniversitesi, Siyaset Bilimi Fakültesi Dekanı Dr. Farhan Ahmad Nizami Oxford Üniversitesi İslami Çalışmalar Merkezi Yöneticisi Av. Aslıhan Erbaş Açıkel ORSAM Danışmanı, Enerji-Deniz Hukuku Cevat Gök Irak El Fırat TV Türkiye Müdürü Mete Göknel BOTAŞ Eski Genel Müdürü Osman Göksel BTC ve NABUCCO Koordinatörü Timur Göksel Beyrut Amerikan Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhamad Al Hamdani Irak ın Ankara Büyükelçiliği Kültür Müsteşarı Numan Hazar Emekli Büyükelçi Habib Hürmüzlü ORSAM Danışmanı, Ortadoğu Doç. Dr. Pınar İpek Bilkent Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Dr. Tuğrul İsmail TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Prof. Dr. Alexandr Koleşnikov Diplomat Doç. Dr. İlyas Kemaloğlu (Kamalov) ORSAM Avrasya Danışmanı

7 Doç. Dr. Hasan Ali Karasar ORSAM Danışmanı, The Black Sea International Koordinatörü - Bilkent Üniversitesi Doç. Dr. Şenol Kantarcı Kırıkkale Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Selçuk Karaçay Vodofone Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Nilüfer Karacasulu Dokuz Eylül Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Prof. Dr. M. Lütfullah Karaman Fatih Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Doç. Dr. Şaban Kardaş TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Doç Dr. Elif Hatun Kılıçbeyli Çukurova Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Aleksandr Knyazev Rus-Slav Üniversitesi (Bişkek) Prof. Dr. Erol Kurubaş Kırıkkale Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Talip Küçükcan Marmara Üniversitesi, Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Arslan Kaya KPMG,Yeminli Mali Müşavir İlhan Tanır Vatan Gazetesi Washington Temsilcisi Dr. Hicran Kazancı Irak Türkmen Cephesi Türkiye Temsilcisi İzzettin Kerküklü Kerkük Vakfı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Kibaroğlu Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Max Georg Meier Hanns Seidel Vakfı Proje Müdürü (Bişkek) Prof. Dr. Mosa Aziz Al Mosawa Bağdat Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mahir Nakip Erciyes Üniversitesi İİBF Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tarık Oğuzlu ORSAM Danışmanı, Ortadoğu - Uluslararası Antalya Üniversitesi Prof. Dr. Çınar Özen Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Murat Özçelik Büyükelçi Muhammed Nurettin Beyrut Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı Doç. Dr. Harun Öztürkler ORSAM Ortadoğu Danışmanı, Afyon Kocatepe Üniversitesi Dr. Bahadır Pehlivantürk TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Prof. Dr. Victor Panin Pyatigorsk Üniversitesi (Pyatigorsk, Rusya Federasyonu) Doç. Dr. Fırat Purtaş Gazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü, TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Suphi Saatçi Kerkük Vakfı Genel Sekreteri Doç. Dr. Yaşar Sarı ORSAM Danışmanı, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniv. Ögretim Üyesi Ersan Sarıkaya Türkmeneli TV (Kerkük,Irak) Dr. Bayram Sinkaya ORSAM Ortadoğu Danışmanı, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Uluslararası İlşkiler Bölümü Doç. Dr. İbrahim Sirkeci Regent s College (Londra, Birleşik Krallık) Dr. Aleksandr Sotnichenko St. Petersburg Üniversitesi (Rusya Federasyonu) Zaher Sultan Lübnan Türk Cemiyeti Başkanı Dr. Irina Svistunova Rusya Strateji Araştırmaları Merkezi, Türkiye-Ortadoğu Araştırmaları Masası Uzmanı Semir Yorulmaz (Gazeteci, Mısır) Doç. Dr. Mehmet Şahin ORSAM Ortadoğu Danışmanı,Gazi Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Prof. Dr. Türel Yılmaz Şahin Gazi Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Mehmet Şüküroğlu Enerji Uzmanı Doç. Dr. Oktay Tanrısever ODTÜ, Uluslararası İlişkiler Bölümü Prof. Dr. Erol Taymaz ODTÜ, Kuzey Kıbrıs Kampusü Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Sabri Tekir İzmir Üniversitesi, İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Dr. Gönül Tol Middle East Institute Türkiye Çalışmaları Direktörü Av. Niyazi Güney Prens Group Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Özlem Tür ORSAM Ortadoğu Danışmanı, ODTÜ, Uluslararası İlişkiler Bölümü M. Ragıp Vural 2023 Dergisi Yayın Koordinatörü Dr. Ermanno Visintainer Vox Populi Direktörü (Roma,İtalya) Dr. Umut Uzer İstanbul Teknik Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Prof. Dr. Vatanyar Yagya St. Petersburg Şehir Parlamentosu Milletvekili, St. Petersburg Üniversitesi (Rusya Federasyonu) Dr. Süreyya Yiğit ORSAM Avrasya Danışmanı - abonesidir

8 ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ

9 ORSAM dan Değerli Okurlar, Ortadoğu Analiz in Şubat sayısını Enerji Güvenliği, Ortadoğu Jeopolitiği ve Türkiye kapak konusu ile çıkıyoruz. Pınar İpek makalesinde dünya enerji piyasasında yaşanan yapısal değişimler ve devam eden ihtiyaçlar ışığında enerji güvenliğinde Ortadoğu Bölgesi nin jeopolitiğini ve etkilerini inceliyor. Emre İşeri ve Oğuz Dilek birlikte kaleme aldıkları makalelerinde Türkiye nin Irak özelinde benimsediği dış ve enerji politikalarını inceliyorlar. Louis Fishman tarihsel bağlamda Türkiye-İsrail ilişkilerine odaklanan çalışmasında Osmanlı İmparatorluğu ndan bugüne kadar geçen süre içerisinde Türkiye-İsrail ilişkilerinin ana hatlarını ortaya koyuyor ve ikili ilişkilerde yakın vadede bir iyileşme olup olamayacığını tartışıyor. Türkiye de son üç seçimdir en fazla oy alan üç siyasi partinin Ortadoğu ya ve Türkiye nin bu coğrafyadaki rolüne seçim bildirgelerinde nasıl yer verdiklerini konu alan makalesinde Emre Hatipoğlu, AKP, CHP ve MHP nin Ortadoğu konusunda duruşlarını belirlerken ne ölçüde iç siyasetteki gelişmelerinden ve küresel ölçekteki olaylardan etkilendikleri sorusuna cevap arıyor. Barış Doster yazısında Arap Baharı nı demokrasi, insan hakları, özgürlük ve sivil toplum açısından değerlendirerek Arap Baharı ndan etkilenen Ortadoğu ülkelerini kendi dinamikleri ile mercek altına alıyor. Doster, Arap Baharının, yaz yerine her geçen gün daha fazla kışa dönüşmeye başladığını gösteriyor. Numan Telci ise pek çok ülkede rejim değişikliğine neden olan Arap Baharı nın Ürdün deki iç ve dış dinamiklere olası yansımalarını tartışıyor. Telci, Arap Baharının Ürdün de rejime tehdit oluşturacak seviyede yaşanmamasının nedenlerini detaylı bir şekilde inceliyor. Nebahat Tanrıverdi O Yaşar makalesinde Arap Baharı sonrası değişen bölgesel, uluslararası ve iç dinamiklere değinerek Suudi Arabistan da kadın hakları konusuna eğiliyor. Süreyya Yiğit kaleme aldığı makalesinde Moğol ve Tacik başkanlık seçimlerinin pazar ekonomisine geçişindeki rolü ve etkisi inceliyor. Ertan Efegil in makalesi ise Suriye ve Lübnan ın dış politikalarını belirleyen dinamikleri konu alıyor. Tuğba Evrim Maden KKTC de su kaynakları, su sorunun boyutları ve çözümüne yönelik girişimleri konu alan makalesinde Türkiye nin 2014 yılında bitirmeyi planladığı KKTC ye İçme suyu Temini Projesini detaylı bir şekilde değerlendiriyor. Konferans İzlenimleri köşemizde ise Birinci Rus-Türk Entelektüelleri Buluşması ndan izlenimlerini bizlerle paylaşan Bilgehan Öztürk ün çalışmasını ilginize sunuyoruz. Bu sayımızın Kitap İncelemesi bölümünde Ali Oğuz Diriöz tarafından kaleme alınan Daniel Yergin in kitabı The Quest: Energy, Security, and the Remaking of the Modern World u sizlerle paylaşıyoruz. Oytun Orhan ın Suriye deki önemli muhalif liderlerle gerçekleştirdiği röportajları ilgiyle okuyacağınızı tahmin ediyoruz. Mart sayımızda görüşmek üzere, Keyifli okumalar, Tarık Oğuzlu Ortadoğu Analiz Editörü Hasan Kanbolat ORSAM Başkanı

10 ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ

11 Kapak Konusu Kapak Konusu Enerji Güvenliği, Ortadoğu Jeopolitiği ve Türkiye ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ

12 Kapak Konusu 1990 lardan itibaren hız kazanan küreselleşme sürecinde Çin ve Hindistan gibi enerji talebi en çok artan ülkelerin Uluslararası Enerji Ajansına üye olmayışı düşündürücüdür. Enerji Güvenliğinde Ortadoğu Bölgesi nin Jeopolitiği ve Enerji Piyasalarında Muğlak Bir Devrimin Yansımaları Geopolitics of the Middle East in Energy Security and Repercussions of an Ambiguous Revolution in Energy Markets Pınar İPEK Abstract This article examines the reasons for the rise of energy security in the context of the geopolitics of the Middle East region and suggests a framework for the analysis of energy security in foreign policy. It presents the continuities and changes in the world energy market and emphasizes the increasing importance of the Middle East region in the nexus of energy security and foreign policy. In light of such analysis, the paper questions the impact of the so called shale gas and unconventional oil revolution in the energy market and raises important questions for foreign policy makers given the critical role of the geopolitics of the Middle East region in energy security. Accordingly, it argues that not only the continuities and changes in the energy market are important but also the criteria used for the analysis of interdependence between energy importing and exporting countries in foreign policy making. Furthermore, it highlights the importance of the problems for human development in the region to demonstrate the need for a new approach that goes beyond the orthodox policies aiming energy security. Keywords: Energy security, Middle East region, foreign policy 10 Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50

13 Kapak Konusu İkinci Dünya Savaşı sonrası hızlanan sanayileşme süreci, enerji talebini arttırırken 1973 teki ilk petrol krizi, dünya ekonomisini şok eden ve birçok kalkınmakta olan ülkede ani fiyat artışları sonucu yüksek enflasyon ve ekonomik bunalımlara eşlik eden siyasi krizler ve askeri darbelere kadar uzanan derin etkiler yaratmıştır. Giriş Uluslararası politikada Ortadoğu Bölgesi, yaşadığı siyasi krizlerin sadece bölgesel güvenliğe etkisiyle değil, petrole bağımlılık doğrultusunda küresel ekonomide yaratabileceği sorunlar eşliğinde de değerlendirilmiştir. Petrolün dünya siyasi tarihinde jeopolitik önem kazanması askeri strateji gereği başladıysa da günümüzde petrol, en çok tüketilen enerji kaynağıdır. Bu nedenle dünya ekonomisinde önemi büyüktür. Birinci Dünya Savaşı ndan önce İngiliz Kraliyet Donanması nda savaş gemilerinin hızını arttırmak için kömür yerine petrol tüketen motorların kullanılmasıyla petrol stratejik önem kazanmıştır. Böylece Ortadoğu nun petrol kaynakları, 20. yüzyılın başından itibaren bölgenin siyasi tarihini şekillendiren en önemli etkenlerden olmuştur. Tarihsel süreçte Birinci Dünya Savaşıyla Ortadoğu Bölgesi ne damgasını vuran petrol kaynaklarının kontrolü mücadelesi, bu bölgenin uluslararası siyasetteki rolünü irdelemede unutulmaması gereken bir sorundur. Bu makale, son yıllarda daha sık gündeme getirilen enerji güvenliğinin Ortadoğu Bölgesi nin jeopolitiği kapsamında neden önem kazandığını ve enerji güvenliğinin dış politikada nasıl değerlendirilebileceğini inceleyecektir. Bu çerçevede öncelikle dünya enerji pazarında devam eden ihtiyaçlar ile yapısal değişimler, güncel istatistikler eşliğinde tanımlanacaktır. Ortadoğu Bölgesi nin yaşadığımız süreçte enerji güvenliği kapsamında dış politikada artan önemi nedenleriyle küresel ekonomi politiği açısından ele alınacaktır. İkinci kısımda özellikle ABD ve bazı Avrupa ülkelerinde daha önce çıkarılması zor olan petrol ve doğal gaz kaynaklarının önümüzdeki 10 yıllık zaman diliminde enerji üretimine kazandırılabilmesi nedeniyle enerji piyasalarında devrim olarak nitelendirilen bu değişimin etkisi, enerji güvenliği ve Ortadoğu Bölgesi nin jeopolitik önemi çerçevesinde değerlendirilecektir. Bir sonraki bölümde, incelenen değişimler kapsamında, Ortadoğu Bölgesi nin jeopolitiğinin enerji güvenliği ve dış politikada nasıl analiz edilebileceği değerlendirilecektir. Sonuç bölümünde ayrıca enerji güvenliği ve dış politika kapsamında insani kalkınmanın önemi kısaca bölgedeki insani kalkınma sorunları ışığında vurgulanacaktır. Enerji Güvenliği, Dünya Enerji Pazarında Devamlılıklar ve Yapısal Değişimler: Dış politikada enerji güvenliğinin artan önemini anlamamız için dünya enerji pazarındaki gelişmeleri, devamlılıklar ve yapısal değişimler olarak iki ana grupta açıklayabiliriz. Enerji pazarındaki gelişmelere bakmadan önce, enerji güvenliğinin tanımını yapmamız gerekir. Enerji güvenliği, bu makalede, öngörülebilen bir gelecek için ülkelerin, sanayilerin ve tüketicilerin ihtiyacı olan enerji kaynaklarına makul fiyatlarla ve kesintide en az riskle ulaşılabilirliğin devam etmesi durumu ve bu durumu sağlama yönünde yapılan politikalar olarak tanımlanmıştır. Enerji güvenliği politikalarıyla örtüşen üç ana boyuttan söz edebiliriz: Ekonomi, güvenlik ve çevre. Bu üç boyut birbirinden tam bağımsız olarak düşünülemez. Fakat bu makalede enerji güvenliğinde Ortadoğu Bolgesi nin önemini dış politika açısından inceleyebilmemiz için, ekonomi ve güvenlik boyutlarına yoğunlaşılacaktır. Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50 11

14 Kapak Konusu Petrole Bağımlılık ve Enerji Arz Çeşitliliğine İhtiyaç Dünya enerji pazarındaki devamlılıkların en önemlisi, enerjide arz çeşitliliğini arttırmaya olan ihtiyaçtır. İkinci Dünya Savaşı sonrası hızlanan sanayileşme süreci, enerji talebini arttırırken 1973 teki ilk petrol krizi, dünya ekonomisini şok eden ve birçok kalkınmakta olan ülkede ani fiyat artışları sonucu yüksek enflasyon ve ekonomik bunalımlara eşlik eden siyasi krizler ve askeri darbelere kadar uzanan derin etkiler yaratmıştır. Aynı yıl Suriye ve Mısır önderliğinde Arap güçlerininin İsrail e karşı Yom Kippur Savaşı nı başlatmalarına dayanan ve özünü Filistin sorunu üzerinden İsrail in yayılmacı politikasının oluşturduğu bu askeri kriz, dünya ekonomisi ve enerji pazarı için ciddi sonuçlar doğurmuştur. Dünya ekonomisinde 1970 ve 1980 lere damgasını vuran enflasyon, kalkınmakta olan ülkelerin artan hammadde fiyatları karşısında yavaşlayan ya da durma noktasına gelen sanayileşme, kalkınma ve demokratikleşme süreçleri ile enerjinin bir güvenlik sorununa dönüşmesi ilk petrol krizinin kısaca sayabileceğimiz en büyük sonuçlarındandır. Dolayısıyla 1973 te başlayan ilk petrol krizinin etkileri hafiflemeden 1979 da İran da rejim değişikliği sonrası yaşanan ikinci petrol krizi yani petrol fiyatının ani yükselişi, hem sanayileşmiş hem de kalkınmakta olan ülkeler için alternatif enerji kaynakları bularak petrole olan bağımlılığı azaltma ihtiyacını gündeme getirmiştir. Fakat petrole olan bağımlılık devam etmektedir senesi ile günümüz toplam enerji arzı ve tüketimini karşılaştırdığımızda dünya ekonomisinde petrol, belirli bir ölçüde azalmasına rağmen, en büyük enerji kaynağıdır (Tablo 1 ve 2). Kömür, doğal gaz ve nükleer enerji petrolün dışında ana enerji kaynaklarını oluştururken, biofuel-atık ve diğer enerji kaynaklarının payı sınırlıdır. Öte yandan aynı yıllardaki istatistiklere sadece OECD ülkeleri bazında baktığımızda petrolün toplam enerji üretiminde payının azaldığını görmekteyiz. 1 OECD ülkelerindeki petrol kaynaklarının hızla tükenmeye devam etmesinden kaynaklanan bu düşüş, Ortadoğu Bolgesi nin dünyadaki en büyük petrol yataklarına sahip olması açısından önemini geçmiş dönemlere nazaran daha çok arttırmaktadır. Tablo 1- Dünyada Toplam Enerji Arzında Kullanılan Kaynaklar 1973 % 2010 % Petrol Kömür Doğal Gaz Biofuel ve atık Nükleer Hidrolik Diğer -yenilenebilir (jeotermal, güneş, rüzgar vb.) Toplam 6107 Mtoe* Mtoe *Mtoe: milyon ton petrol dengi enerji birimi (bir birim petrol dengi enerji=10 kilo kalori) Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency). (2012) Key World Energy Statistics Paris: IEA, s Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50

15 Kapak Konusu Irak, ABD nin tek taraflı işgali sonrası ham petrol üretiminde eski düzeyine henüz ulaşamadıysa da bölgede en büyük ihracatçılardan biri olma potansiyeline sahiptir. Tablo 2- Dünyada Toplam Enerji Tüketimi 1973 % 2010 % Petrol Elektrik Doğal Gaz Biofuel ve atık Kömür Diğer -yenilenebilir (jeotermal, güneş, rüzgar vb.) Toplam 4672 Mtoe* 8677 Mtoe *Mtoe: milyon ton petrol dengi enerji birimi (bir birim petrol dengi enerji=10 kilo kalori) Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency). (2012) Key World Energy Statistics Paris: IEA, s. 28. Enerji üretimi ve tüketiminde devam eden petrole bağımlılığın en belirgin sonucu, Ortadoğu Bölgesi ndeki petrol yataklarının kimler tarafından işletildiği ve enerji pazarlarına hangi yollardan sunulduğu çerçevesinde, enerji güvenliği tanımında belirttiğimiz enerji kaynaklarına makul fiyatlarla ve kesintide en az riskle ulaşılabilirliğin devam etmesi durumu ve bu durumu sağlama Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50 13

16 Kapak Konusu Enerji güvenliğinde petrolde makul fiyat ve enerjiye kesintisiz ulaşılabilirlik amaçları, her ülkenin enerji sepetinde petrolün ithal oranına ve toplam enerji talebine göre, Ortadoğu Bölgesi nin güvenliğine bağlıdır. Bu bölgeden tankerlerle petrol ve özellikle Katar dan LNG taşımacılığında son derece ştratejik öneme şahip Süveyş ve Hürmüz Boğazları nın güvenliği ayrıca düşünülmelidir. yönünde yapılan politikaların önemini vurgulamasıdır. Bu bağlamda bölgeler bazında petrol üretimine baktığımızda, Ortadoğu nun en büyük üretici bölge olduğunu görüyoruz (Tablo 3). Üretim dışında dünyadaki mevcut petrol rezervlerinin büyük çoğunluğu bu bölgededir (Tablo 4). 2 Dolayısıyla OPEC (Petrol İhracatçısı Ülkeler Örgütü) 3 dışındaki ülkelerde petrol üretim oranı, enerji piyasaları için önemlidir. Ortadoğu Bölgesi ndeki herhangi bir siyasi veya güvenlik krizinin petrol fiyatlarını istenmeyen bir ölçüde yukarıya tırmandırması, ancak OPEC dışı ülkelerdeki üretim kapasitesiyle orantılı olarak kısa ve orta dönemde önlenebilir. Petrol fiyatlarının esnekliğinin düşük oluşu, yani petrolün kısa ve orta dönemde bir başka enerji kaynağıyla yer değiştirmesi mevcut enerji üretimi rakamları doğrultusunda mümkün olmadığı için, uzun dönemde enerji kaynaklarında arz çeşitliliğinin sağlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda diğer enerji kaynaklarına baktığımızda artan kullanımına rağmen nükleer enerjinin üretimdeki payı, hem nükleer atıkların çevre dostu bir yöntemle bertaraf edilememesi hem de nükleer üretimin yaratabileçeği çevre ve insan yaşamına yönelik yadsınamaz risk nedeniyle sınırlı kalmıştır. Dünyada toplam enerji arzında nükleer enerjinin payı, 1973 te %0,9 dan 2010 da %5,7 ye çıkmıştır. Öte yandan kömür, yerel bir kaynak olduğu için petrol veya doğal gaz ithalatına bağımlılığı azaltma amacıyla, çevre kirliliği riskine rağmen enerji arzındaki payını arttırmıştır. 4 Doğal gaz ise çevre dostu özelliğiyle toplam enerji arzı içerisinde 1973 te %16 dan 2010 da %21,4 e yükselerek toplam enerji arzında önemli bir paya sahip olmuştur. 5 Tablo 3-Ham Petrol Üretiminin Bölgeler Arası Dağılımı 1973 % 2010 % Ortadoğu OECD OECD-dışı Avrupa ve Avrasya Afrika OECD-dışı Amerika kıtası Asya Çin Toplam 2869 Mtoe* 4011 Mtoe *Mtoe: milyon ton petrol dengi enerji birimi (bir birim petrol dengi enerji=10 kilo kalori) Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency). (2012) Key World Energy Statistics Paris: IEA, s Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50

17 Kapak Konusu Tablo 4- Dünyadaki Mevcut Petrol Rezervleri, 2011 Milyar varil Toplam Mevcut Rezervlerdeki Pay, % OPEC-dışı ülkeler toplam OPEC ülkeleri toplam Venezuella Suudi Arabistan İran Irak Kuveyt Birleşik Arap Emirlikleri Libya Nijerya Katar Cezayir Angola Ekvator Kaynak: OPEC. (2012) OPEC Annual Statistical Bulletin 2012, Viyana: OPEC, s.22. Dünya ekonomisinde petrole bağımlılığın ve enerji arz çeşitliliğine olan ihtiyacın devam etmesi çerçevesinde dikkat etmemiz gereken bir başka nokta, dünyadaki en büyük petrol ve doğal gaz üreticileri, ihracatçıları ve ithalatçılarının sıralamasıdır (Tablo 5). Tablo 5 de dikkat çeken en önemli bulgu, Ortadoğu Bölgesi dışında yer alan en büyük ham petrol üreticilerinin toplamda %41,4 oranında üretim yapmalarına karşın, ihracatlarının toplam ihracat içindeki payı %35,4 tür. Bir başka deyişle, en büyük ham petrol üreticilerinin hepsinin mevcut durumda fazla ihracat kapasitesi olmadığı gibi (örneğin, ABD ve Çin), bazı üreticilerin göreceli olarak ihracat oranları sınırlıdır. Ortadoğu Bölgesi nde özellikle Suudi Arabistan ve İran, hem ihracat kapasitesi hem de mevcut petrol rezervleri açısından diğer üretici ve ihracatçılara nazaran enerji piyasasında en etkin aktörlerdir. Mevcut petrol rezervleri açısından bir başka önemli Ortadoğu ülkesi Irak, 2004 te başlayan ABD nin tek taraflı işgali sonrası ham petrol üretiminde eski düzeyine henüz ulaşamadıysa da bölgede en büyük ihracatçılardan biri olma potansiyeline sahiptir. Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50 15

18 Kapak Konusu Tablo 5- Dünyadaki En Büyük Ham Petrol Üreticileri, İhracatçıları, İthalatçıları Ham Petrol Üreticileri 2011 Milyon ton Dünya toplamı payı, % Ham Petrol İhracatçıları 2010 Milyon ton Ham Petrol İthalatçıları 2010 Milyon ton Suudi Arabistan Suudi Arabistan 33 ABD 513 Rusya Federasyonu Rusya Federasyonu 246 Çin Halk Cumhuriyeti 235 ABD Nijerya 129 Japonya 181 İran İslam Cumhuriyeti İran İslam Cumhuriyeti 126 Hindistan 164 Çin Halk Cumhuriyeti Birleşik Arap Emirlikleri 105 Güney Kore 119 Kanada Irak 94 Almanya 93 Birleşik Arap Emirlikleri Venezuella 87 Italya 84 Venezuella Angola 84 Fransa 64 Meksika Norveç 78 Hollanda 60 Nijerya Meksika 71 Singapur 57 Diğer ülkeler Diğer ülkeler 609 Diğer Ülkeler 483 Dünya Toplam 1962 Toplam 2053 Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency). (2012) Key World Energy Statistics Paris: IEA, s. 11. Dünya Petrol Piyasasında Ortadoğu nun Kritik Önemi Ortadoğu Bölgesi nde bulunan Suudi Arabistan, İran, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri büyük ihracatçılar olarak dünya petrol piyasasında kritik öneme sahiptirler. Bu ülkelerde ya da bölgede çıkabilecek bir siyasi kriz veya askeri çatışmanın bu ülkelerin ihracatlarını etkilemesi, ham petrol arzında yaratacağı düşüş ve kısa dönemde petrolün talep esnekliğinin az olması nedeniyle (yani kısa dönemde petrol yerine bir başka enerji kaynağı kullanılamayacağı için) ham petrol fiyatını hızla yükseltebilir. Bir başka deyişle Suudi Arabistan, İran ve Irak tan ihracatı durduracak ya da azaltacak herhangi bir krizin etkisi, enerji ithal eden her ülkenin bu ülkelerden ne kadar petrol ithal ettiğinden bağımsız olarak, dünya petrol piyasalarındaki fiyat artışı nedeniyle, enerji ithal eden bütün ülkelere ve dünya ekonomisine olumsuz yansır. Dünyada toplam enerji arzında petrolün en yüksek orana sahip olmasının değişmediği bir senaryoda veya petrole bağımlılığı azaltma sürecinde, yukarıda açıklanan bulgular doğrultusunda enerji güvenliği ve dış politika yapımında Ortadoğu Bölgesi nin jeopolitik önemi artmıştır. Dünya enerji pazarında enerji güvenliği için devam eden bir başka özellik, Uluslararası Enerji Ajansı dışında bir uluslararası rejimin olmamasıdır. Bu örgütün mevcut üyeleri enerjiyi en çok kullanan ve ithal eden sanayileşmiş ve kalkınmakta olan ülkelerdir lardan itibaren hız kazanan küreselleşme sürecinde Çin ve Hindistan gibi enerji talebi en çok artan ülkelerin Uluslararası Enerji Ajansına üye olmayışı düşündürücüdür. Bu örgütün olası bir enerji krizi durumunda sunduğu ortak politikalar ve önlemler dışında, enerji güvenliğinden her devlet kendi sorumludur. Petrole devam eden bağımlılık ve enerji arz çeşitliliğini arttırma ihtiyacı göz önüne alındığında, enerji güvenliği tanımında belirtilen enerji kaynaklarına makul fiyatlarla ve kesintide en az riskle ulaşılabilirliğin devam etmesi durumu ve bu durumu sağlama yönünde yapılan politikaların ulusal ve uluslararası düzeyde nasıl yapılacağı Ortadoğu Bölgesi nin jeopolitiğini dış politika gündemine taşımıştır. 16 Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50

19 Kapak Konusu Bir devlet şirketi olan Gazprom un hali hazırda üretimi arttırma yönündeki sorunları ve doğal gaz ihracatından elde edilen gelirlerin azalma durumu, Putin in otoriter iktidarını sürdürmesini zorlaştırabilir. Devlet Petrol Şirketlerinin Dünya Enerji Piyasasında Artan Ağırlığı Dünya enerji pazarındaki en önemli yapısal değişim, petrol arzında OECD dışında yer alan ülkelere ait devlet petrol şirketlerinin hem üretim hem de rezervler bakımından üstünlüğü sağlamasıdır. Dünyanın en büyük petrol şirketlerinden 27 tanesi devlet şirketiyken, bu şirketlerin 2035 yılına doğru artan bir oranda dünya üretiminin %66 sını karşılaması tahmin edilmektedir. 6 Böylece, Ortadoğu Bölgesi nde Suudi Arabistan ve İran ın ham petrol üreten devlet şirketleri bu ülkelerdeki iç siyasi çalkantılar karşısında daha kırılgan oldukları için, herhangi bir kriz durumunda petrol fiyatlarının kısa dönemde piyasa kurallarına göre belirlenmesi ve bir üçüncü petrol krizinin önlenmesi zorlaşabilir. Öte yandan Irak ın petrol rezervlerinin yabancı petrol şirketlerinin yatırımına açılması, bölgede ticari çıkarı olan firmalar, bu firmaların devletleri ve bölge devletleri arasında karşılıklı bağımlılık yaratma potansiyelini ortaya çıkarmıştır. Nitekim Ortadoğu Bölgesi nin enerji güvenliğindeki rolü ve enerji ithal eden ülkelerle karşılıklı bağımlılık olgusu bu yazının sonuç bölümünde ele alınacaktır. Enerji Arz ve Talep Merkezlerinde Değişim Bir başka önemli değişim, enerji arz ve talep merkezlerindeki kaymadır. 7 OECD ülkelerinde petrole bağımlılık, 2030 yılına doğru önemli bir düşüş gösterirken, Çin ve Hindistan başta olmak üzere diğer OECD dışı ülkelerde özellikle ulaşım sektöründe petrole olan talep hızla artmaktadır. OECD dışı ülkelerde enerji talebi 2010 da %55 ten 2035 te %65 e yükselirken, OECD ülkelerinin enerji talebi aynı yıllar arasında sadece %3 artmaktadır. Özellikle OECD ülkelerinin enerji Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50 17

20 Kapak Konusu sepetlerindeki değişim nedeniyle, petrol ve kömürün birlikte oranının toplam enerji arzında %42 ye düşmesi tahmin edilmektedir yılları arası OECD dışı ülkelerde en büyük enerji talebi artışının, Çin (%65), Hindistan ve Ortadoğu ülkelerinde olması beklenmektedir. Böylece, Rusya ve Orta Asya ülkeleri, OPEC dışı yeni enerji arz bölgesi, Çin ve Hindistan ise enerji talebi en hızlı artan ülkeler olarak dünya enerji pazarındaki yerlerini almışlardır. Yeni enerji arz ve talep bölgelerinin yanında bölgeler arası enerji taşımacılığıyla önem kazanan transit ülkeler, boru hatları ve kritik boğazlar, sadece enerji geçiş güvenliğini değil, küresel, bölgesel ve yerel düzeyde güvenlik yaklaşımının önemini arttırmıştır. Doğal Gazın Yükselen Önemi Öte yandan petrol ve doğal gazın sektörler bazında kullanımındaki değişim önemlidir (Tablo 6). Petrol dünyada en çok ulaşım sektöründe kullanılırken, hem petrolün hem de doğal gazın, enerjinin etkin kullanımı ve daha az enerji tüketen teknolojiler sayesinde, sanayideki tüketiminin azaldığını görmekteyiz. Doğal gazınsa diğer sektörler olarak adlandırılan ticaret ve kamu hizmetleri, konutlar ve tarımı da içeren geniş bir yelpazede giderek daha çok kullanıldığını görüyoruz. Doğal gaz, özellikle dolaylı bir enerji kaynağı olan elektrik üretimindeki payıyla büyük bir artış göstermiştir. Petrolün elektrik üretimindeki payı düşmüştür. Elektrik üretiminde payı genişleyen bir diğer enerji kaynağı, nükleer enerjidir. Fakat dünya elektrik üretiminde en büyük pay kömüründür. Yerel bir kaynak olduğu için ithal enerji kaynaklarına tercih edilen kömürün çevre kirliliği tehditi düşünüldüğünde, uzun dönemde payının düşmesini bekleyebiliriz. Dolayısıyla kömür ve doğal gaz, petrole olan bağımlılığı azaltma, yani enerji arz çeşitliliğini arttırmak için, mevcut fosil kaynaklar arasında en önemli enerji kaynaklarıdır. Nükleer enerji hariç diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının (rüzgar, güneş, deniz/okyanus akıntıları ve dalgaları, jeotermal gibi) payında artış beklenmekle beraber, toplam dünya enerji üretimi ve tüketimindeki payları, kısa ve orta dönemde sınırlıdır. Tablo 6- Dünyada Sektorler Bazında Petrol ve Doğal Gaz Tüketimi Petrol Doğal Gaz 1973 % 2010 % 1973 % 2010 % Ulaşım Diğer * Enerji-dışı tüketim Sanayi Diğer* Enerji-dışı tüketim Sanayi Ulaşım *tarım, ticari ve kamu hizmetleri, konut ve diğer tüketim. Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency). (2012) Key World Energy Statistics Paris: IEA, s Konvansiyonel Olmayan Doğal Gaz ve Petrolün Enerji Piyasalarına Etkisi Enerji piyasaları ve Ortadoğu nun jeopolitiği açısından önemli sonuçlar doğurabilecek yeni bir değişim, konvansiyanel olmayan gaz ve petrolün (shale gas and unconventional oil) dünya enerji pazarına sunulmasıdır. Öncülüğünü ABD de son yıllarda artan, konvansiyonel olmayan gaz ve petrol üretiminin yaptığı ve enerji piyasaları için 18 Şubat Cilt: 5 - Sayı: 50

ORTADOĞU VE AVRASYA YAZ OKULU/TRABZON

ORTADOĞU VE AVRASYA YAZ OKULU/TRABZON ORTADOĞU VE AVRASYA YAZ OKULU/TRABZON DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ (SAM) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ (KTÜ) ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ (ORSAM) 02-07 Temmuz 2012 / TRABZON

Detaylı

ORSAM KARİKATÜRLERDE ÜSAME BİN LADİN OPERASYONU VE YANKILARI THE OPERATON AGAINST OSAMA BIN LADEN AND ITS REFLECTIONS IN CARTOONS

ORSAM KARİKATÜRLERDE ÜSAME BİN LADİN OPERASYONU VE YANKILARI THE OPERATON AGAINST OSAMA BIN LADEN AND ITS REFLECTIONS IN CARTOONS KARİKATÜRLERDE ÜSAME BİN LADİN OPERASYONU VE YANKILARI THE OPERATON AGAINST OSAMA BIN LADEN AND ITS REFLECTIONS IN CARTOONS ORTADOĞU Ortadoğu STRATEJİK Stratejik ARAŞTIRMALAR Araştırmalar MERKEZİ Merkezi

Detaylı

ORTADOĞU VE AVRASYA YAZ OKULU/TRABZON

ORTADOĞU VE AVRASYA YAZ OKULU/TRABZON ORTADOĞU VE AVRASYA YAZ OKULU/TRABZON DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ (SAM) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ (KTÜ) ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ (ORSAM) 02-07 Temmuz 2012 / TRABZON

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

BAĞDAT ÜNİVERSİTESİ HEYETİ İLE 3 AĞUSTOS 2010 DA ORSAM DA YAPILAN TOPLANTI

BAĞDAT ÜNİVERSİTESİ HEYETİ İLE 3 AĞUSTOS 2010 DA ORSAM DA YAPILAN TOPLANTI TUTANAKLARI No: 9, Ağustos 2010 BAĞDAT ÜNİVERSİTESİ HEYETİ İLE 3 AĞUSTOS 2010 DA DA YAPILAN TOPLANTI MEETING İN ON 3 AUGUST 2010 WITH DELEGATION FROM BAGHDAT UNIVERSITY االجتماع المنعقد في أورسام مع وفد

Detaylı

YAKLAŞAN SEÇİMLER VE IRAK IN GELECEĞİ

YAKLAŞAN SEÇİMLER VE IRAK IN GELECEĞİ TUTANAKLARI No: 29, Şubat 2013 YAKLAŞAN SEÇİMLER VE IRAK IN GELECEĞİ APPROACHING ELECTIONS AND THE FUTURE OF IRAQ ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES ORTADOĞU

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış Politika Forumu Orta Asya Güvenliği, Bölgesel Örgütler ve Türkiye nin Rolü başlıklı konferans düzenleyecek

TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış Politika Forumu Orta Asya Güvenliği, Bölgesel Örgütler ve Türkiye nin Rolü başlıklı konferans düzenleyecek 08 Mayıs2006 TS/BAS-BÜL/06-31 TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış Politika Forumu Orta Asya Güvenliği, Bölgesel Örgütler ve Türkiye nin Rolü başlıklı konferans düzenleyecek TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 - CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS

Detaylı

اجتماع المائدة المستديرة مع الدكتورة جيكدم بالليم معاونة رئيس مركزابحاث الشرق األوسط بجامعة انديانا

اجتماع المائدة المستديرة مع الدكتورة جيكدم بالليم معاونة رئيس مركزابحاث الشرق األوسط بجامعة انديانا TUTANAKLARI No: 15, Ekim 2011 INDIANA ÜNİVERSİTESİ ORTADOĞU ÇALIŞMALARI MERKEZİ BAŞKAN YARDIMCISI DR. ÇİĞDEM BALIM İLE YUVARLAK MASA TOPLANTISI ROUND TABLE MEETING WITH DR. ÇİĞDEM BALIM, VICE-PRESIDENT

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

ORSAM 5. YILINDA ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ. ORSAM Beş Yaşında! Doğu Akdeniz de Enerji. Aralık 2013 Cilt 5 Sayı 60

ORSAM 5. YILINDA ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ. ORSAM Beş Yaşında! Doğu Akdeniz de Enerji. Aralık 2013 Cilt 5 Sayı 60 Aralık 2013 Cilt 5 Sayı 60 aylık uluslararası ilişkiler dergisi 5. YILINDA ORSAM ORSAM Beş Yaşında! Emerging Problems in the Ankara-Moscow Axis: The Syrian Crisis and NATO Missile Defence Doğu Akdeniz

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 NİSAN / TÜRKİYE

Detaylı

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU 2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 ŞUBAT / TÜRKİYE

Detaylı

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre:

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: ÖZET İthalat 2015 yılı Ocak-Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %28,11 artarak 3.293.230 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin hariç) ithalatı

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ Nurel KILIÇ Dünya çelik sektöründe, 2011 yılının, kriz kayıplarının telafi edildiği bir yıl olması nedeniyle büyüme oranı % 15 ten % 6,8 e gerilemiştir. Bu nedenle Çin

Detaylı

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU 2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2014 AĞUSTOS

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

2015 MART DIŞ TİCARET RAPORU

2015 MART DIŞ TİCARET RAPORU 2015 MART DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 MART / TÜRKİYE

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2013 HAZİRAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Temmuz 2013 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi Basın Bülteni 13 Haziran 2016 2016 BP Dünya Enerji İstatistikleri Raporu yayınlandı 2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi 2015 yılının enerji verilerini ortaya

Detaylı

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI PETROL FIYATLARINDAKI ARAŞTIRMA DÜŞÜŞÜN ÖTEKI PETROL FIYATLARINDAKI DÜŞÜŞÜN UZUN VADEDE ÖNE ÇIKAN OLUMSUZ ETKILERI, IHRACAT, ITHALAT VE TURIZM GELIRLERININ DÜŞMESI ILE DOĞRUDAN SERMAYE GIRIŞLERININ AZALMASI

Detaylı

ULUSLARARASI SURİYE SEMPOZYUMU TARİH, SİYASET VE DIŞ POLİTİKA 24-26 NİSAN ANKARA. Prof. Dr. H. Mustafa Eravcı-Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı

ULUSLARARASI SURİYE SEMPOZYUMU TARİH, SİYASET VE DIŞ POLİTİKA 24-26 NİSAN ANKARA. Prof. Dr. H. Mustafa Eravcı-Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı ULUSLARARASI SURİYE SEMPOZYUMU TARİH, SİYASET VE DIŞ POLİTİKA 24-26 NİSAN ANKARA Yer: Bera Hotel, Ziya Gökalp Bulvarı No: 58 Çankaya - Ankara / Türkiye SEMPOZYUM PROGRAMI 24 NİSAN, CUMA Kayıt: 09:00-18:00

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

19 MAYIS 2011 PERŞEMBE

19 MAYIS 2011 PERŞEMBE PROGRAM 19 MAYIS 2011 PERŞEMBE 08.00 Ankara Merkezden (Ankara Üniversitesi, Cebeci Kampüsü) Hareket 09.00 Ankara Esenboğa Havalimanı ndan Hareket 12.00-13.00 Öğle Yemeği 13.00-13.30 Kayıt 13.30-14.00 Açılış

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) Dış Ticaret Verileri Bülteni 216 ŞUBAT - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre; ihracat 216 yılı Şubat ayında, 215 yılının aynı ayına göre ihracat 216 yılı Şubat ayında, 215 yılının aynı ayına

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

TOBB VE TÜSİAD EMTİA FİYATLARI KONUSUNDA G-20 ÜLKELERİNİN ÖZEL SEKTÖR TEMSİLCİLERİNİ BULUŞTURUYOR

TOBB VE TÜSİAD EMTİA FİYATLARI KONUSUNDA G-20 ÜLKELERİNİN ÖZEL SEKTÖR TEMSİLCİLERİNİ BULUŞTURUYOR 9 Eylül 2011 TS/BAS-BÜL/11-70 TOBB VE TÜSİAD EMTİA FİYATLARI KONUSUNDA G-20 ÜLKELERİNİN ÖZEL SEKTÖR TEMSİLCİLERİNİ BULUŞTURUYOR Uluslararası emtia fiyatlarındaki hareketlilik küresel düzeyde belirsizliği

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Kemal Çiftçi

Yrd. Doç. Dr. Kemal Çiftçi Yrd. Doç. Dr. Kemal Çiftçi Giresun Üniversitesi/Uluslararası İlişkiler Bölümü Adres : İkt.ve İd. Bil. Fak. Uluslararası İlişkiler Bölümü Güre Yerleşkesi Merkez/GİRESUN E-Posta: kemalciftci@hotmail.com

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temel Bilgiler G20 Nedir? G-20 (Group of 20) platformunun kuruluş amacı küresel ekonomik istikrarın sağlanması ve teşvik edilmesi için gayri resmi bir görüş alışverişi

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları - Türkiye ile Afganistan arasında 7 Kasım 1959 tarihinde Ankara'da "Kültür

Detaylı

HUBUBAT, BAKLİYAT, YAĞLI TOHUMLAR VE MAMULLERİ SEKTÖRÜ

HUBUBAT, BAKLİYAT, YAĞLI TOHUMLAR VE MAMULLERİ SEKTÖRÜ HUBUBAT, BAKLİYAT, YAĞLI TOHUMLAR VE MAMULLERİ SEKTÖRÜ I- DÜNYA DEĞİRMENCİLİK ÜRÜNLERİ TİCARETİ 2013 yılında dünya değirmencilik sektörü ihracatı bir önceki yıla göre %2,8 oranında artış göstererek 18,6

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97 KOZMETİK SEKTÖRÜ HS No: 3301,3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307 DÜNYA TİCARETİ Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada güzellik/makyaj ve cilt bakımı için müstahzarları oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1.ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.2.ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ 4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ Elektronik yan sanayi sektörünü bir araya getiren tek organizasyon Uluslararası Electronist Fuarı yerliyabancı birçok farklı şehir

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 ŞEKERLİ VE ÇİKOLATALI MAMULLER SITC No : 062-073 Armonize No : 1704-1806 TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye de şekerli ve çikolatalı mamuller sektörünün başlangıcı,

Detaylı

ANTAKYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI

ANTAKYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI T.C. HATAY VALİLİĞİ ANTAKYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 3-5 Kasım 2009 Antakya - Hatay Açılış ve ilk gün oturumları 3 Kasım 2009, Salı Saat: 10.00 Hatay Kültür Merkezi Antakya - Hatay

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ SUNUM PLANI Hizmet Sektörünün Desteklenmesi Vizyonu Dünya da ve Türkiye de Sağlık Turizmi Film, Bilişim ve Eğitim Sektörlerine

Detaylı

ORSAM DA 12 TEMMUZ 2010 DA GERÇEKLEŞEN ORSAM - IAMES TOPLANTISI

ORSAM DA 12 TEMMUZ 2010 DA GERÇEKLEŞEN ORSAM - IAMES TOPLANTISI TUTANAKLARI No: 8, Temmuz 2010 DA 12 TEMMUZ 2010 DA GERÇEKLEŞEN - IAMES TOPLANTISI - IAMES MEETING IN ON 12 JULY 2010 اجتماع IAMES- المنعقد بتاريخ 12 تموز/ يوليو 2010 ORTADOĞU Ortadoğu STRATEJİK Stratejik

Detaylı