Merhaba Arkadafllar, 60. sayımızla birlikteyiz. 16 yılı geride bıraktı ımız bu sayımız için sizlere, cıvıl cıvıl okula koflan çocukların bulundu u

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Merhaba Arkadafllar, 60. sayımızla birlikteyiz. 16 yılı geride bıraktı ımız bu sayımız için sizlere, cıvıl cıvıl okula koflan çocukların bulundu u"

Transkript

1 Merhaba Arkadafllar, 60. sayımızla birlikteyiz. 16 yılı geride bıraktı ımız bu sayımız için sizlere, cıvıl cıvıl okula koflan çocukların bulundu u nefleli bir kapak hazırlayacaktık. Ne yazık ki 23 Ekim günü, Van dan gelen haberle bütün planlarımız de iflti Van da 7,2 fliddetinde deprem oldu Ve HMAL yüzlerce can aldı. 65 ö retmenimiz yaflamını yitirdi. Sarsıntılar hâlâ devam ediyor, çimentosu, demiri eksik yapılar birer birer çöküyor. nsanlar, kıfl flartlarında çadırlarda yaflamaya çalıflıyorlar. Okullar kapandı, Van halkı geçici olarak baflka kentlere taflınmaya baflladı. nsanlar depremden ölmedi, standardlara uygun olmayan kalitesiz yapıların çökmesi nedeniyle can verdi. Halbuki bu do al afetin zararlarını azaltmak mümkün arkadafllar... Hepimiz çok iyi biliyoruz; standardlara uygun kaliteli yapılar, depremin zararlarını en aza indiriyor yılında fiili de dünyanın eksenini de ifltiren fliddetli bir deprem meydana geldi; 1,5 milyon ev etkilendi. Can kaybı 700 ü geçmedi. 11 Mart 2011 de Japonya da 9 fliddetindeki depremde bir kifli bile yaflamını yitirmedi. Tüm can kayıpları deprem sonrası yaflanan tsunamide gerçekleflti. Topraklarımızda binlerce yıllık büyük depremlerin izleri var. Birçok büyük medeniyet yerle bir olup yok olmufl. Da lar yarılmıfl, koca flehirler denizlerin, göllerin içinde kaybolmufl. Bu topraklarda depremle birlikte yaflamak zorundayız. Do al bir afet olan depremi önlemek mümkün de il. Ancak uygun malzeme ve tekniklerle zararlarından korunmak mümkün. Büyük Atatürk ün de dedi i gibi; Felaket bafla gelmeden evvel önleyici ve koruyucu tedbirleri düflünmek lazımdır. Geldikten sonra dövünmenin yararı yoktur. Arkadafllar, yakın gelecekte sizler de bir meslek seçimi için ilk adımı atacaksınız. Sizlere bu konuda yardımcı olabilmek için meslek seçimine nasıl hazırlanaca ınızı arafltırdık. Tüm canlıların yaflamında çok önemli bir yer tutan suyun do al çevrimi nasıl gerçeklefliyor?.. Gök cisimlerinin yerleri nasıl belirleniyor?.. Bu soruların yanıtlarını, Çevre ve Bilim Teknik sayfalarımızda bulacaksınız. Kalbimiz, vücudumuzun durmadan çalıflan motoru. Kalbimizin nasıl çalıfltı ın ö renece iz. Dünya Standardlar Günü ve Türkiye Standardlar Haftası dolayısıyla bilgi da arcı ımızı tazeleyece iz. Bu sayımızda estetik ve esnek bir spor dalı olan jimnastik sporunu, bitkilerden genlisiayı, uçakların tarihi geliflimini, canlılardan yengeci, unutulmaya yüz tutan mesleklerden de irmencili i inceledik. Elektrikten önce evlerde yaflam nasıldı, hiç merak ettiniz mi? O günlerde kullanılan gereçlere ve basit teknolojilerine göz ataca ız. Gelecek sayımızda, yeni ve umut dolu bir yılda buluflmak umuduyla, Hoflçakalın. 1

2 4 Meslek Seçimi TÜRK STANDARDLARI ENST TÜSÜ ÖNCÜ ÇOCUK DERG S Ekim - Kas m - Aral k 2011 Y l: 16, Say : 60 Sahibi Türk Standardlar Enstitüsü Ad na Hulusi fientürk Sorumlu Yaz flleri Müdürü Bilal Durdal Yay n Kurulu O. Murat Perçin A. Sabit Yöney Asl han Köker Canan Do an Türkay Birben Yönetim Yeri Türk Standardlar Enstitüsü Pazarlama ve Tan t m Dairesi Baflkanl Necatibey Cad. 112, Bakanl klar / Ankara Tel: Kalp 32 Genlisea Abone Ayfle Nedret Günefl Tel: Faks: e-posta: Yay n Türü: Yerel Süreli Bas m Tarihi: Aral k 2011 Bask : Sistem Ofset Bas m Yay. San. ve Tic. Ltd. fiti. Strazburg Cad. 7/A S hhiye - ANKARA Tel: (pbx) Yay na Haz rlayan: Zet Tan t m Ltd. fiti. Bu say da katk lar ndan dolay Dr. Eyüp Bayatl ya teflekkür ederiz. 46 De irmencilik 2

3 10 Su Çevrimi Gök Cisimlerinin Yerleri Nas l Belirlenir? Ek m Dünya Standardlar Günü ve Türkiye Standardlar Haftas Jimnastik Uçak Tarihi 42 Yengeç 52 Elektrik Yokken 58 Önemli Gün ve Haftalar 3

4 konu 4 nsan do ar, büyür, geliflir, okula gidecek yafla gelir. 8 yıllık zorunlu e itim bittikten sonra ya okumaya devam eder ya da belli bir ö renim basama ından ayrılıp çalıflmaya bafllar. Meslek seçimi, insanların yaflamında çok önemli bir karardır. nsan meslek seçerken aslında kendine belli bir yaflam flekli ve çalıflma ortamı seçer. Yetenek ve isteklerine uygun meslek seçimi, hem bireyin mutlulu unu sa lar hem de verimli çalıflarak ülke ekonomisine katkısını artırır. Çünkü seçilen ifl, bireyin tüm yaflamını ve mutlulu unu etkiler. Çevrenizdeki yetiflkinlerin ço u, gelece iniz hakkında ö üt verir, ifl ya da meslek önerirler. Oysa sizin yetenek ve ilgilerinizi tanımadan, ülkemizdeki meslekleri, bunların özelliklerini ve koflullarını bilmeden, kimse meslek seçimi konusunda gerçek anlamda size yardımcı olamaz. Sizler de mutlaka tanık olmuflsunuzdur; çevrenizde iflinden memnun olmayan, sık sık ifl de ifltiren, hangi iflin ne e itimi gerektirdi ini bilmeyen birçok insan var. Bu da meslek seçiminin birey ve toplum açısından ne kadar önemli oldu unu gösteriyor. Dolayısıyla tüm dünyada oldu u gibi ülkemizde de uzmanlar anasınıfından bafllayan bir dizi çalıflma yürütüyorlar. Çünkü ülkemizin gelece ini devralacak siz gençlerin meslek seçiminde do ru bilgilendirilmeleri ve yönlendirilmeleri çok önemlidir. Hepiniz, gelece e yönelik planlar, projeler yapıp, hangi mesle in size daha uygun olaca ını düflünüyorsunuzdur. Bazı insanlar çok küçük yafllarda hangi alanda çalıflmak istediklerini belirlerler. E er içinde bulundukları koflullar, diledikleri mesle i seçmelerine olanak sa larsa, meslek seçimi kendileri için büyük sorun yaratmaz. Bazen de aile karar verir, bireyler bu karara uyarlar ve meslek seçme sorunu ile karflılaflmazlar. Ancak bazıları için meslek seçimi bu kadar kolay de ildir. Kendi yetenek, ilgi ve isteklerini bilmeyen, çeflitli mesleklerin koflullarını ve olanaklarını tanımayan kimseler meslek seçmekte güçlük çeker, kararsızlı a düflerler. Bir an önce hayata atılma çabası içinde olduklarından, kendilerine ilk önerilen ifle girerler. Bazen de bir mesle i ani bir kararla seçerler. Burada seçimi yapan kendileri de il, rastlantılardır. Kimi insanların mesleklerini bilinçli olarak seçmedikleri,

5 rastlantı sonucu seçtikleri bir gerçektir. Meslek seçimini etkileyen faktörler arasında aile baskısı ve gelene ini de sayabiliriz. Bazı aileler, çocuklarının baba mesle ini devam ettirmesi için baskı yaparlar. Bu arada mesle in çocuklarına uygun olup olmadı ını düflünmezler. Bazı aileler de çocuklarını, kendilerinin sahip olamadıkları meslek dallarında görmek isterler, bunun için de her türlü fedakârlı a katlanırlar. Tabii burada bireymeslek uygunlu u aranmaz. Birey-meslek uyumunun sa lanmadı ı hallerde, ya genç sık sık meslek de ifltirerek belli bir alanda ilerleyemedi inden baflarısız olur ya da aile baskısına karflı gelemedi inden mutsuz bir birey olarak toplumda yer alır. Bazı aileler çocuklarına hiçbir baskı yapmadıkları halde, bazı mesleklerin itibarlı, bazılarının de ersiz oldu unu söylemekle, çocuklarının meslek seçimini etkilemifl olurlar. Bu aileler, meslekleri, toplum içindeki saygınlıklarına göre de erlendirdiklerinden, çocuklarında da meslekler hakkında bazı ön yargıların oluflmasına neden olurlar. Oysa önemli olan, mesle e aile veya toplum içinde verilen de er de il, bireye uygunlu udur. Bireyin özellikleri ile mesle in özellikleri ba dafltı ı takdirde, birey mutlu, huzurlu ve baflarılı, topluma yararlı ve uyumlu bir insan olur. Birçok ülkede meslek seçimi konusunda gence ve aileye yardımcı olmak üzere görevlendirilmifl uzmanlar, hatta genci mesle e yöneltme iflini yürüten merkezler var. Uzmanlar, okul veya meslek seçmesi gerekti i sırada çocu a ve ailesine yol gösterirler. Bu uzmanların görevi, gencin yapısına, karakterine, yetenek ve ilgilerine en uygun olan mesle i seçmesine yardım etmek, ifl çevresine giriflini ve uyumunu kolaylafltırmak, uygun görülen mesle in birey ve toplum açısından yararlı olmasını sa lamaktır. Genci meslek hayatına alıfltırdıktan sonra takip etmek, bafları durumunu izlemek de bu uzmanların görevlerinden. Birey-meslek iliflkilerini düzenlemek, gençleri uygun mesleklere yöneltmek, her ifle uygun eleman seçmek kolay bir ifl de il. Toplum içinde yerini bulmufl insan sayısının az, ifl hayatından flikâyetçi olanların sayısının bir hayli kabarık olması, bu iflin ne kadar karmaflık ve önemli oldu unu gösteriyor. Mesle e yöneltme çalıflmasının do masının ve insan-meslek iliflkilerinin incelenmesinin bir di er nedeni de endüstri ve tekni in 5

6 yetenekli ve becerikli kiflinin daha az ifl kazası yapaca ı görüflünden hareket edilerek, bireyi tanıma ve ileride çalıflaca ı ifl alanı için yetifltirme çalıflmaları hızlandırıldı. flte bu nedenle insanı tanımak için yeteneklerinin ve ilgilerinin saptanması, birey ile meslek arasında uygunluk aranması önem kazandı. Pek çok batı ülkesinde bu çalıflmaları yürüten Mesle e Yöneltme Merkezleri ve Meslekî Rehberlik Büroları var. Bu kurumların henüz bulunmadı ı endüstrileflmifl ülkelerde de ya ilk ve orta dereceli okullarda faaliyetlerini yürüten Rehberlik Servisleri ya da meslekî rehberlikle görevlendirilmifl olan e itim uzmanları çalıflıyor. Rehberlik ve mesle e yöneltme çalıflmalarına, pek çok Avrupa ve Amerika ülkesinde I. Dünya Savaflı yıllarında bafllamıflsa da bizde rehberlik kavramının benimsenmesi 1950 leri buldu. Hatta o dönemde Milli E itim Bakanlı ınca ülkemize davet edilen yabancı uzmanların bu konuda hazırladıkları raporları bulmak mümkün. Son yıllarda ilk ve orta dereceli okullarımızda açılan ve sayısı gittikçe artırılan Rehberlik Servisleri nin baflarılı çalıflmaları sayesinde pek çok problemli çocu a yardım edilebilmekte, ailelere yol gösterilebilmektedir. Ancak okullarımızın tümünde rehberlik servisi bulunmadı ından, mesleki rehberlik alanında uzmanlaflmıfl e itimci sayısı da yok denecek kadar az oldu undan, meslek seçme konusunda gençlere gereken yardım henüz yapılamıyor. Meslek seçimi bir yandan kendini tanımayı, öte yandan ülkedeki meslekleri tanımayı gerektirdi inden oldukça güçtür. 6

7 Kendini tan mak Sa lık durumunuzu, yorgunlu a dayanıklı olup olmadı ınızı inceleyin, akranlarınızla kıyaslayarak hangi alanlarda eksik veya zayıf oldu unuzu belirleyin. Hangi faaliyetlerden hofllanıp hangilerinden hofllanmadı ınızı ve yapmaktan zevk aldı ınız iflleri saptayın. Yetenek ve becerilerinizi saptamanın yanı sıra hangi alanlarda baflarısız oldu unuzu da belirlemeye çalıflın. Kiflilik ve karakter özelliklerinizi, di er insanlarla kurdu unuz iliflkilerde uyum veya uyumsuzlukları, grup halinde çalıflmayı sevip sevmedi inizi, lider olma veya yönetme arzusuna sahip olup olmadı ınızı, çevrenizin de gözlemlerini ve elefltirilerini dikkate alarak de erlendirin. Arkadafllarınızla, ailenizle ve uzman ö retmenlerinizle bunları paylaflın. fl alanlar n ve meslekleri tan mak Çeflitli meslekler, bunların gerektirdi i ö renim düzeyi, koflulları ve sa ladı ı olanaklar hakkında bilgi toplayın. Meslekleri tanıtan kitapları inceleyin. Meslek sahibi kimselerle konuflun, elinizden geldi ince ifl yerlerini ziyaret edin, farklı meslekleri tanımaya çalıflın. Mesleklerin ülke çapındaki geçerlili ini arafltırın. Ülkemizde bütün bu etkinlikleri üstlenmifl olan merkezler bulunmadı ından, bu 7

8 alanda uzmanlaflmıfl e itimci sayısı da yok denecek kadar az oldu undan, genci mesle e yöneltme iflinde okula, ö retmenlere ve aileye pek çok görev düflüyor. Unutmayın arkadafllar, aileniz, arkadafllarınız, ö retmenleriniz ve uzmanlar sizlere sadece destek ve yol gösterici olabilir. Kendi adınıza son kararı, zamanı geldi inde siz vereceksiniz. Her aile meslek seçimi sırasında kararsızlı a düflen çocu una nasıl yardım etmesi gerekti ini düflünür. Ancak ailelerin ço u, çocuklarını ve meslekleri yeterince tanımadıklarından pek yardımcı olamazlar. Ailelerin çocu una yardım edememesinin tek nedeni, çocu unu ve meslekleri tanıma konusunda bilgisizli i de ildir. Ailelerin iflini güçlefltiren etkenlerden biri de gencin içinde bulundu u geliflim basama ıdır. Ergenlik dönemi adını alan bu geliflim basama ında genç, kendi bedeninde oluflan fiziksel ve fizyolojik de iflimlerin etkisi altındadır. Geçirdi i büyüme ve geliflme bunalımları tüm yaflamını etkiler. Dünyayı de ifltirme, yenilik yaratma, ortamından uzaklaflma, macera yaflama duyguları onda bir kararsızlık, bir bocalama yaratır. Bu kararsızlık ve bocalama, meslek seçimi söz konusu oldu unda da kendini gösterir. Gencin bir gün atom bilgini, bir gün artist, bir üçüncü gün de tornacı olmak istedi i görülür. Bunalımlı bir dönemde olması kadar, kendini ve meslekleri tanımaması da bu kararsızlı a neden olur. mesleki rehberlik uzmanlarına gereksinim büyüktür. Bu gereksinimi karflılayabilmek amacıyla ortaö retim, hatta ilkö retim okullarında bu alanda çalıflacak uzmanların yetifltirilmesi ve görev alması için çalıflmalar sürüyor. Ancak bu uzmanlar yetiflinceye kadar mesle e yöneltme konusundaki en büyük görev ailelerinize düflüyor. Bu güç görevi yerine getirirken de ailenize yardımcı olacak kurum; okulunuzdur. Arkadafllar, son yılların en popüler mesleklerinden birisi de kariyer danıflmanlı ı. Kariyer planlaması adı altında profesyonel kurulufllar tarafından kifli ve kurumlara danıflmanlık ve e itim hizmetleri veriliyor. Bu dalda hizmet veren firmalar ifl ortamlarının iyilefltirilmesi, ifl yerlerine uygun personel sa lanması ve ifl arayanlara uygun ifl sa lanması konusunda hizmet veriyorlar. Kısacası mesleki rehberlik konusunda profesyonel hizmet sa lıyorlar. Ne dersiniz, sizden bir kariyer danıflmanı olur mu? Kendi kariyer planlamanızdan bir bafllayın isterseniz... Kararsızlı ın egemen oldu u bu zorlu ergenlik döneminde gerek gence, gerekse çocu una nasıl yardımcı olaca ını bilemeyen aileye rehberlik etmek için uzman e itimcilere ve mesle e yöneltme veya 8

9 Afla daki kibrit çöplerinden sadece dört tanesinin yerini de ifltirerek iki kare oluflturabilir misiniz? bilmece bulmaca 1 2 Listedeki bitki isimlerini afla daki tabloda bulup iflaretleyebilir misiniz? I A C P X M T S C X G E T D U U N A R P Q C Z Z NUSPOK FMN LBXASAR I PGXXAPH EUWET K K LP KGXET CK J QXG J TN N BCOELZRUE JUF İ ESXXEVQHWT E U W E I X V T Y C N C F N Y J G S L V R R Q A Y CG Z NZ J İ GMUCGHOCQK Z MM J V L P L Q E H H M E F Y U H R U O K F W K V U A O H N MUWJ L E B I AWEQRP C TWÖE VNLA B T E R A L F Y M H K N J M A Z I O K P I F L L E SK P I SP ZWF GAOAZ BCONM J LE I P J J A X N O Y R A K S A F L M L X A X B X N F Q P U N M S S E R İ K I B V E D U Ö R T H N L B U P I AKUMEDK LKTDEWGAFC İ DEK V YDHH I YQOZUBAFHYADRS JMWY I N P A I I C P D O Y B N M A Ç A Z R D W H Z T T E E L T K Y L O K P E J E L Y İ E F T I L K I B H E R DA J N I A RMU T I VMB S F V ÇF V D A V U E V B B I Z O E X C E L E N S E D İ R C T A v E C V Y H I W I I S C F U P V V X G T E V I GQQK I U J MB GKMSPMCVH I X LVB I LAHANA ARDIÇ ERİK KIZILCIK ÇAM BADEM DEFNE ARMUT HURMA PALMİYE SELVİ AHLAT CEVİZ MERSİN SEDİR MAZI PIRASA KÖKNAR 9

10 Tüm canlılar dünyanın yüzeyinde ya da yüzeye çok yakın ince bir toprak katmanında yaflarlar ve günefl enerjisinin dıflındaki gereksinimlerini bu katmanın içerdi i kaynaklardan karflılarlar. E er yaflamın sürmesi için gerekli olan su, oksijen ve di er maddeler sadece bir tek kez kullanılsaydı hepsi çoktan tükenmifl olurdu. Do anın tüm ifllevlerinin çevrimler halinde düzenlenmifl olması bu ifllevlerin sonsuza de in yinelenmesini sa lar. Hava, su, toprak, bitkiler ve hayvanlar arasında sürekli bir alıflverifl olması yeryüzünün tüm zenginliklerinin tekrar tekrar kullanılabilmesini ve böylelikle yaflamın sürmesini sa lar. En önemli yaflam kayna ı sudur. Tüm canlıların % 75 i sudan oluflur. Denizler, karalar ve hava arasındaki su alıflverifli, yeryüzünde yaflamın var olmasını sa layan koflulları sürekli kılar. 10

11 Dünyadaki suyun yüzde 97 si okyanuslardadır. Deniz suyu tuzlu oldu undan içme suyu olarak ya da tarımda kullanılamaz. Bazı çöl bölgelerinde, tatlı su bulunmadı ı için deniz suyunun tuzu alınarak kullanılır. Ama dünyanın hemen tümü, su çevriminin do al süreci sayesinde, tatlı su gereksinimini sürekli olarak karflılayabiliyor. Bu süreç iki etkene dayanıyor: güneflin ısısı ve yerçekimi. Yeryüzünün yüzde yetmifl birini kaplayan denizleri etkileyen günefl ısısı, buharlaflmaya yol açar. Gözle görülmeyen bir gaz olan su buharı, hava akımı ve rüzgârla yükselir. Su buharının bir bölümü yo unlaflıp ya mur olarak do rudan do ruya denize düfler. Ama atmosferdeki dolaflımdan dolayı, büyük miktarda su buharı taflıyan hava, kara üzerine sürüklenir ve ya mur ya da kar biçiminde ya ar. 11

12 Bu ya ıflların ço u, güneflin etkisiyle yeniden ve hızla buharlaflır. Bir bölümü topra a ifller ve bitkiler tarafından so urularak terleme yoluyla eksik bir biçimde de olsa havaya döner. Ya murun bir bölümü sel halinde topra ın yüzeyinden akar, dereler haline gelir ve akarsulara katılır. Ya murun ve erimifl karın bir bölümü topraktan geçerek alttaki kayalara ulaflır ve yeraltı suyunu oluflturur. Kutuplarda ve yüksek da larda ya ıfllar genellikle kar biçimindedir. Bu bölgelerde, ya ıfllar buz haline gelirler ve buz tabakalarıyla buzulları olufltururlar. Yerçekimi, bu buz kütlelerinin afla ılara do ru inmesine yol açar. Böylece, denizlere dönen buzullar orada parçalanarak buzda larını olufltururlar. Do rudan do ruya atmosfere dönmeyen bütün su, bu yolla çevrimi tamamlamak üzere yavafl yavafl denizlere döner. Su ve buzların bu sürekli hareketi, kara parçalarının aflınmasında büyük rol oynar. Karadaki suyun yüzde yetmifl beflten fazlası, Grönland Adasında ve Antarktika da görüldü ü gibi tabakalar ve buzullar halinde donmufltur. Geri kalan suyun büyük bir bölümü de yeraltı suyu adını alır. Göllerde, 12

13 ırmaklarda ve toprakta bulunan su bunlara oranla çok azdır. Toprakta bulunan ve bitkilerin büyümesini sa layan suya kılcal su denir. Su ve toprak parçacıklarının molekül çekimi dolayısıyla bu su, topra ın en üst birkaç metresi içinde yaygın durumdadır. Arkadafllar, bu do al döngüyü ve kıt olan su kaynaklarımızı korumak için hepimiz üzerimize düflen görevleri biliyoruz de il mi? Su buharı soğuyup yoğunlaşınca bulutları oluşturan su damlacıklarına dönüşür. Güneş, toprağı, ırmakları, gölleri ve denizleri ısıtarak suyun buharlaşıp tekrar havaya yükselmesini sağlar. Bulutlar yükselerek soğuk hava ile karşılaşır ve yoğunlaşma ile oluşan su damlacıkları yağmur ya da kar olarak yeryüzüne iner. Bulutlar ve su buharı Yağış Yüksek dağlarda biriken kar ve buz tabakaları, taze su depolarıdır. Buharlaşma Yüzey akıntıları Sızma Buharlaşma Okyanuslar: En büyük su depoları Bitkilerin kökleriyle topraktan çektikleri suyun büyük bir bölümü, yaprakların yüzeyinden buharlaşarak havaya karışır. Yüzey akıntıları dereler ve ırmaklarda toplanır. Su tabakası Toprak tarafından emilen su, sızarak yeraltı sularına karışır. Yeraltı suyu akışı Anakaya 13

14 Baflımızı kaldırıp, ara sıra da olsa gökyüzüne baktı ımızda, parlayan yıldızların güzelli inden etkilenmeyenimiz yoktur. Ancak, günlük yaflamın kofluflturmasında, bu güzelli in farkına pek azımız varırız. Bir de büyük kentlerde yaflıyorsak, etrafımızdaki beton yı ını ve ıflık kirlili i, istesek de bu güzelli i görmemizi engelliyor. Ancak, yine de arada bir gökyüzüne bakıp, bundan zevk alıyorsanız, siz de amatör gökbilimci sayılırsınız. Arkadafllar, gökbilimcileri iki gruba ayırabiliriz: Amatör gökbilimciler ve profesyonel gökbilimciler. Amatörler, zorunlu olmadıkları halde gökyüzünün keyfini çıkarırken, profesyoneller birtakım karmaflık denklemlerle u raflmak zorundadır. 14

15 Gökbilim, sınırı olmayan bir laboratuvarda yapılır ve bu laboratuvarda çalıflmak için uzman olmak gerekmez. Bu laboratuvara girenler, yani geceleri bir defa da olsa kafasını kaldırıp gökyüzüne bakan herkes bir amatör gökbilimci sayılır. Baflka hiçbir bilim dalı bu denli halka açık de ildir. Amatör gökbilimci, istedi i konuda, canı istedi i zaman çalıflmakta özgürdür. Amatör gökbilimci olmak için teleskop da flart de il. Peki bir teleskop sahibi olmadan hangi gökcisimlerini görebiliriz? Takımyıldızları, gezegenlerin hareketlerini, Ay ın ve hatta gözünüz çok keskinse Venüs ün evrelerini, örtülmeleri (zaman zaman, Ay gezegenleri ve yıldızları, daha seyrek olarak bir gezegen bir yıldızı örter), Ay ve Günefl tutulmalarını, göktaflı ya murlarını, kuyruklu yıldızları, ikili yıldızları, de iflken yıldızları, bulutsuları, yıldız kümelerini, hatta milyonlarca ıflık yılı uzaklıktaki birkaç gökadayı gözleyebiliriz. Üstelik, gökyüzünde genifl bir alanın gözlenmesini gerektirdi i için, gezegenlerin ve Ay ın hareketleri, takımyıldızlar, göktaflı ya murları gibi gök olaylarını gözlemenin en iyi yolu onlara herhangi bir araç olmaksızın bakmaktır. Bir dürbünle yapabilecekleriniz ise çıplak gözle yapabileceklerinizin biraz daha ötesinde. Basit bir arazi dürbünüyle, kuyruklu yıldızları, gökadaları ve yıldız kümelerini çok daha ayrıntılı, yıldızları çok daha parlak görürüz. Çıplak gözle birbirinden ayıramadı ımız ikili yıldızları ayırt ederiz. Eski ça lardan bu yana insanlar, gökyüzüne bakmıfl, onun güzelli i ve ulaflılmazlı ına ilgi duymufllar. Eski Yunanlılar ilk yıldız atlaslarını oluflturmufl, gökcisimlerine çeflitli adlar vermifller. O zamanlardan günümüze de in pek çok yıldız atlası oluflturulmufl. Bugün biz de modern bir yıldız katalo una ya da gökyüzü haritasına baktı ımızda, de iflik adlandırmalarla karflılaflırız. Bunlar biraz karmaflık görünseler de temelleri aslında daha önce kurulan adlandırma sistemlerine dayanır. Bir amatör gökbilimcinin gereksinim duydu u en önemli gereç yıldız haritasıdır. bilmedi imiz bir yere giderken kara yolları haritasına gereksinim duyuyorsak, gökyüzünde bir gökcismini bulmak için de yıldız atlasına gereksinim duyarız. Bir gökyüzü haritasını kullanmak, bir kara yolları haritasını kullanmaktan biraz daha karmaflıktır ve bilgi gerektirir. 15

16 Gökyüzünde kimi gökcisimlerini bulmanın bazı kolay yolları vardır. Bunun için bazı iflaretçi yıldızlardan yararlanılır. Kutup Yıldızı nın bu flekilde kolayca bulundu unu birço unuz bilirsiniz. Kutup Küçük Ayı Yıldızı çok parlak bir yıldız olmadı ı ve içinde bulundu u takımyıldız olan Küçük Ayı da pek belirgin bir takımyıldız olmadı ı için, ilk bakıflta kolay bulunamaz. flte burada Büyük Ayı Takımyıldızı yardıma yetiflir. Büyük Ayı, bir ayıdan çok kepçeye benzer. Bu kepçenin kazana dalan kenarını oluflturan iki yıldızdan, kepçenin içinin baktı ı yöne do ru ilerledi imizde, do ruca Kutup Yıldızı na gideriz. Kutup Yıldızı Kutup Yıldızını bulmak Büyük Kare, Büyük Ayı Takımyıldızı gibi, gökyüzüne baflımızı kaldırdı ımızda hemen tanıyabilece imiz flekillerden Büyük Ayı biridir. Birbirine yakın parlaklıklarda dört yıldızın oluflturdu u bu kareye büyük denmesinin nedeniyse, gökyüzünde gerçekten genifl sayılabilecek bir alan kaplamasıdır. Büyük Kare, bafllı baflına bir takımyıldızı de ildir; Kanatlı At Takımyıldızı nın gövdesini oluflturur. Büyük Kare, pek de parlak olmayan yıldızlardan olufltu u halde, gökyüzünde kolayca bulunabilir. Bunun en önemli nedeni, çevresindeki ve içindeki yıldızların onu oluflturan yıldızlardan çok daha sönük olmalarıdır. Sonbaharda Büyük Kare baflucuna yakın, biraz güneyde yer alır. Gökyüzüne baktı ınızda onu kolaylıkla tanıyabilirsiniz. 16

17 Bir gökyüzü haritasını kullanabilmek için, her fleyden önce, yıldızların parlaklık sistemi, gökyüzündeki uzaklıkların ölçümü, gökyüzü koordinatları, gökcisimlerinin adlandırıldı ı gibi konularda birtakım temel bilgilere sahip olmak gerekiyor. Profesyonel gökbilimciler gökcisimlerinin yerlerini nasıl belirliyorlar? Yeryüzü üzerinde bir bölgeyi tanımlarken, onun co rafi koordinatları verilir. Baflka koordinat sistemleri de kullanılmakla beraber, bu koordinatlar genellikle enlem ve boylam koordinat sistemidir. Gökyüzünde bir gökcisminin konumunu tanımlarken de koordinat sistemlerinden yararlanılır. Söz gelimi Yılan Takımyıldızı nın 56. parlak yıldızı demek, bir gökbilimci için pek bir fley ifade etmez. Zaten aranan gökcismini bu flekilde bulmak da neredeyse olanaksızdır. Bunun yerine, yerküredekine benzer bir koordinat sistemi kullanılır. E er biraz matematik bilgisine sahipsek, bir küre üzerindeki bir noktayı belirtirken bazen küresel koordinatların kullanıldı ını biliriz. Bu küreyi biraz özellefltirerek üzerinde yafladı ımız yerküreyi ele alırsak, onun üzerindeki bir noktadan söz ederken (bu bir yerleflim yeri olabilir) onun enlemini ve boylamını (bazen yükseklik de gerekebilir) veririz. Böylece yeryüzündeki konumunu anlatabiliriz. Hemen hepimiz, enlem ya da boylam kavramlarını az ya da çok bildi imiz için, küresel koordinatlara pek de yabancı sayılmayız. Burada yerkürenin koordinat sistemine de inmemizin nedeni, gökyüzü koordinatlarıyla büyük bir benzerlik göstermesidir. Nitekim, Yer den baktı ımızda, gökyüzü dev bir küre gibi görünür. Dünya da, bu kürenin merkezinde gibidir. Bu yüzden, eski ça larda 17

18 Yükseklik (Altitude) Güney 180º Kutup Yıldızı Ufuk Azimut Zenith Batı 270º Doğu 90º Nadir insanlar yanılmıfl, kendilerini Evren in merkezine yerlefltirmifllerdir. Kuzey 0º Yerküre ve gökkürenin koordinatlarının benzerli ini daha iyi anlamak için flöyle düflünebiliriz: Yerküreyi bir balon varsayalım. Onu iyice fliflirip içeriden baktı ımızda enlem ve boylamlar gökyüzü koordinatlarına benzer hale gelir. Ancak, gökyüzü koordinatları enlem ve boylam olarak de il, dik açıklık ve sa açıklık olarak adlandırılır. Yerküreyle karflılafltırırsak, dik açıklık enleme, sa açıklık boylama karflılık gelir. Yerkürenin ekvatoruyla, gökkürenin ekvatoru aynı düzlemdedir. Astronomik koordinatlar Astronomi ile ilgilenenler gözlemlemek istedikleri gökcisimlerini bulmak için bazı koordinatlara ihtiyaç duyarlar. flte bunlar gökyüzü koordinatlarıdır. E er elinizde motorlu otomatik bulucu sisteme sahip bir teleskopunuz varsa ve gözlemek istedi iniz gökcisminin koordinatları elinizdeyse yapaca ınız tek fley teleskoba bu koordinatları girmektir. Gökyüzü koordinatlarını anlamak için Dünya nın merkez oldu u bir küre düflünelim. flte bu hayali küre Gökküresi dir. Bir denizin ortasında geminizle seyahat etti inizi varsayın. Dört bir tarafınıza baktı ımız zaman denizin gökküresi ile birleflti i noktaya çevren (ufuk) denir. Sizin bulundu unuz noktadaki çekül do rultusuna dik olan düzlemin gökküresi ile arakesitine gökbilim çevren denir. Çekül do rultusu gök yuvarla ını iki noktada keser. Bunlardan biri tam tepemizdedir ve buna baflucu (zenit) denir. Di eri ise gökküresinin göremedi imiz noktasında yer alır ve nadir denmektedir. Gök koordinatları, hareketli de ildir. Yani, dünya nın kendi etrafında döndü ü gibi, 18 Kuzey Gök Yarıküresi Kuzey Gök Yarıküresi

19 gökyüzü de kendi çevresinde dönmez. Buna karflın, biz, Dünya ile birlikte döndü ümüzden, gö ü yeryüzünden gözledi imizde, 24 saatlik periyotla döndü ünü görürüz. Çünkü, Dünya kendi çevresinde 24 saatte bir döner. Sa açıklık de erleri sıfırla 24 arasındadır. Yani, gökyüzü dev bir saat gibi, kendi çevresinde 24 saatte bir döner. Gökyüzü her saat sa açıklı ını bir saat de ifltirir. Gökyüzüne ilgimiz yalnızca ona çıplak gözle bakmakla sınırlıysa, bu koordinatlara pek gereksinim duymayız. Bu tür gözlemler için genellikle basit haritalar yeterli olur. Ama daha az belirgin gökcisimlerini incelemek istiyorsak, hem bir yıldız katalo u hem de iyi bir yıldız atlasına gereksinim duyarız. Yıldız kataloglarında, yıldızların ya da öteki gökcisimlerinin birtakım özellikleri yanında koordinatları (sa açıklık ve dik açıklık olarak) verilir. Bu koordinatlar, yer haritalarındaki koordinat çizgilerine benzer biçimde gökyüzü haritalarına da çizilir. Böylece, katalogda buldu umuz bir gökcisminin gökyüzündeki konumunu kolayca buluruz Doğu Sağ Açıklık Saat Açısı Güney Kuzey 10 Haydi arkadafllar!.. lk fırsatta kent ıflıklarından uzakta sakin bir yer bulup gökyüzünü incelemeye gidiyoruz. Gözlemevlerimizde düzenlenen gökyüzü flenliklerinin tarihini flimdiden iflaretleyin ve olana ınız varsa mutlaka bu etkinliklere katılın Batı 19

20 Kalbimiz, gö sümüzün ön tarafında, kaburgalarımızı birlefltiren kemi in arkasında, vücudumuzun sol tarafında yer alır. fiekliyle bir armudu andıran bu organımız yaklaflık olarak yumru umuz büyüklü ündedir. Kalbimiz iki kulakçık ve iki karıncık olmak üzere toplam dört ana bölümden oluflur. Kalbi, aslında iki pompanın birleflmesinden oluflan bir organ olarak düflünebiliriz. Bu pompa, daha iyi ifllev görmek üzere Septum denilen bir yapıyla ikiye ayrılmıfl olup ayrıca kapakçıklar içerir. Kalbi oluflturan temel oluflum kas tabakasıdır. Bu kas yapısı her an, her koflulda ve yaflam boyunca tüm vücuda kan pompalayacak kadar güçlüdür. Kalbin kanı pompalama ifllemini birime dönüfltürerek daha kolayca anlayabiliriz. fiöyle ki, çocukluk döneminde bir insanın kalbi dakikada yaklaflık olarak 90 kez kasılarak kanı pompalar, yani atar. Kalp zarı boşluğu 20 KALP DUVARI KESİTİ Kalp zarı fibröz tabakası Kalp zarı seröz tabakası Trabeküller Endokard Kalp kası Kalp zarı iç tabakası Eriflkinlikte bu sayı 70 atım civarına düflerken egzersiz durumlarında ise yaklaflık 200 lere kadar çıkabilir. Kalbin temel fonksiyonu olan pompalama iflleminden kısaca bahsedersek; ço u resimde koyu kırmızı-mavi renklendirilmifl olarak görmeye alıflık oldu umuz kirli kan tüm vücuttan venler aracılı ıyla toplanarak kalbe ulafltırılır. Bu kirli kanı kalp, temizlenmek üzere akci erlere yollar. Aynı flekilde akci erlerden gelen oksijenli temiz (parlak kırmızı) kan da kullanılmak üzere kalp tarafından geri pompalanır ve arterler

21 KALBİN YAPISI Brakiosefalik atardamar Sol köprücükaltı atardamarı Sol şahdamarı Üst ana toplardamar Çıkan aort Sağ akciğer atardamarı Oval çukur Sağ akciğer toplardamarı Sağ kulakçık Alt ana toplardamar girişi Koroner atardamar dalı Triküspid kapak Korda tendinea Sağ karıncık Trabekül Sol akciğer toplardamarı Akciğer ana toplardamarı Akciğer kapağı Koroner atardamar Korda tendinea Karıncıklararası bölmenin kaslı bölümü Sol karıncık Papiller kas Sol karıncık kası Sağ kulakçık kasılır Triküspid kapak açılır Sağ karıncık gevşer KULAKÇIK KASILMA ANI (KARINCIK GEVŞEME ANI) Sol kulakçık kasılır Mitral kapak açılır Sol karıncık gevşer Sağ ve sol kulakçıklar kasılır, kan gevşemiş karıncıklara geçer. KARINCIK KASILMA ANI Akciğer atardamarı Pulmoner kapak açılır Trikuspid kapak kapanır Sağ karıncık kasılır Aort Aort kapağı açılır Mitral kapak kapanır Sol karıncık kasılır Karıncıklar kasılır ve kan oksijenlenme için akciğerlere atılır, aort yolu ile de vücudun geri kalan kısmına gönderilir. 21

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su döngüsü denir. Su döngüsünü harekete geçiren güneş, okyanuslardaki

Detaylı

SU HALDEN HALE G İ RER

SU HALDEN HALE G İ RER SU HALDEN HALE GİRER Doğada Su Döngüsü Enerji Kaynağı Güneş Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine

Detaylı

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 :

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : CO RAFYA DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : K rk nc paralel üzerindeki bir noktan n hangi yar mkürede yer ald afla dakilerin hangisine bak larak saptanamaz? A) Gece-gündüz süresinin

Detaylı

Tortum Şelalesi. adeta kayalardan fıflkırarak çıkıyor ve uçuflarak Alara Çayı na karıflıyor. Alara Şelalesi

Tortum Şelalesi. adeta kayalardan fıflkırarak çıkıyor ve uçuflarak Alara Çayı na karıflıyor. Alara Şelalesi fielaleler, do anın sunabilece i en güzel olaylardan biridir. Binlerce ton suyun aynı yolu bularak bir tepeden afla ı dökülmesi, dakikalarca izlenebilecek görsel bir flölendir. Su yaflamın kayna ıdır.

Detaylı

Su, yaşam kaynağıdır. Bütün canlıların ağırlıklarının önemli bir kısmını su oluşturur.yeryüzündeki su miktarının yaklaşık % 5 i tatlı sulardır.

Su, yaşam kaynağıdır. Bütün canlıların ağırlıklarının önemli bir kısmını su oluşturur.yeryüzündeki su miktarının yaklaşık % 5 i tatlı sulardır. DOĞADA SU DÖNGÜSÜ Yaşama birliklerinde ve onun büyütülmüşü olan tabiatta canlılığın aksamadan devam edebilmesi için bazı önemli maddelerin kullanılan kadar da üretilmesi gerekmektedir.doğada ekolojik önemi

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

DEV GEZEGENLER. Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur.

DEV GEZEGENLER. Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur. DEV GEZEGENLER DEV GEZEGENLER Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur. Bunlar sırasıyla Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gezegenleridir. Bunların kütle ve yarıçapları yersel

Detaylı

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir.

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir. CO RAFYA KONUM ÖRNEK 1 : Aralar nda 1 lik fark bulunan iki paralel aras ndaki uzakl k de iflmezken, aralar nda 1 lik fark, bulunan iki meridyen aras ndaki uzakl k Ekvator dan kutuplara gidildikçe azalmaktad

Detaylı

TEST 10. Afla daki noktal yerlere uygun sözcükleri bularak cümleyi tamamlay n z. 1. Dünya n n flekli...

TEST 10. Afla daki noktal yerlere uygun sözcükleri bularak cümleyi tamamlay n z. 1. Dünya n n flekli... TEST 10 Tamamlama Afla daki noktal yerlere uygun sözcükleri bularak cümleyi tamamlay n z. 1. Dünya n n flekli... 2.... Dünya ya s ve fl k verir. 3. Uzayda insan n yaflad bilinen tek gök cismi... d r. 4.

Detaylı

Hiçbir zaman Ara s ra Her zaman

Hiçbir zaman Ara s ra Her zaman Ö RETMEN ÖZ DE ERLEND RME FORMU K fi L K ÖZELL KLER flimi seviyorum. Sab rl y m. Uyumluyum. fl birli ine aç m. Güler yüzlüyüm. yi bir gözlemciyim. yi bir planlamac y m. Çocuklara, ailelere, meslektafllar

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI 11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI DOLAŞIM SİSTEMİ İki kulakçık ve iki karıncık olmak üzere kalpler dört odacıktır. Temiz kan ve kirli kan birbirine karışmaz. Vücuda temiz

Detaylı

Olas l k Hesaplar (II)

Olas l k Hesaplar (II) Olas l k Hesaplar (II) B ir önceki yaz daki örneklerde olay say s sonluydu. Örne in, iki zarla 21 olay vard. fiimdi olay say m z sonsuz yapaca z. Kolay bir soruyla bafllayal m: [0, 1] aral nda rastgele

Detaylı

AST404 GÖZLEMSEL ASTRONOMİ HAFTALIK UYGULAMA DÖKÜMANI

AST404 GÖZLEMSEL ASTRONOMİ HAFTALIK UYGULAMA DÖKÜMANI AST404 GÖZLEMSEL ASTRONOMİ HAFTALIK UYGULAMA DÖKÜMANI Öğrenci Numarası: I. / II. Öğretim: Adı Soyadı: İmza: HAFTA 02 1. KONU: KOORDİNAT SİSTEMLERİ 2. İÇERİK Küresel Koordinat Sistemleri Coğrafi Koordinat

Detaylı

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR 3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR 423 424 3. Salon Paralel Oturum XII - Sorular ve Cevaplar OTURUM BAfiKANI (Ali Metin POLAT) OTURUM BAfiKANI - Gördü ünüz gibi son derece demokratik bir yönetim

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ Dünya nın yüzeyi üzerindeki bir noktayı belirlemek için enlem ve boylam sistemini kullanıyoruz. Gök küresi üzerinde de Dünya nın kutuplarına ve ekvatoruna dayandırılan ekvatoral

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

GEOMETR K fiek LLER. Bunlar biliyor musunuz? Yüzey: Bir varl n d fl ve genifl bölümleri. yüzey. Düz: Yüzeyinde girinti, ç k nt olmayan.

GEOMETR K fiek LLER. Bunlar biliyor musunuz? Yüzey: Bir varl n d fl ve genifl bölümleri. yüzey. Düz: Yüzeyinde girinti, ç k nt olmayan. GEOMETR K fiek LLER Bunlar biliyor musunuz? Yüzey: Bir varl n d fl ve genifl bölümleri. yüzey yüzey Düz: Yüzeyinde girinti, ç k nt olmayan. yüzey Küre: Tek yüzeyli cisim. Küp: Birbirine eflit alt yüzeyi

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

DE fi M. Do ada her fley de iflime u rar. A açlar de iflir. Hayvanlar de iflir. Eflyalar de iflir.

DE fi M. Do ada her fley de iflime u rar. A açlar de iflir. Hayvanlar de iflir. Eflyalar de iflir. Dün, Bugün, Yar n ZAMAN GEÇ YOR Zaman Dilimleri nsanlar yaflad klar zaman üçe ay rm fllar. 1. Geçmifl zaman dün 2. fiimdiki zaman bugün 3. Gelecek zaman yar n Zaman dilimlerinden geçmifli hat rlar z. fiimdiki

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE Ü N T E L E N D R L M fi Y I L L I K P L A N ARAÇ GEREÇLER, YÖNTEM VE Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, proje ve performans formlar, resim kâ - d, boya, sözlük, yaz m k lavuzu Gözlem ve inceleme, tart

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

METEOROLOJİ. VI. Hafta: Nem

METEOROLOJİ. VI. Hafta: Nem METEOROLOJİ VI. Hafta: Nem NEM Havada bulunan su buharı nem olarak tanımlanır. Yeryüzündeki okyanuslardan, denizlerden, göllerden, akarsulardan, buz ve toprak yüzeylerinden buharlaşma ve bitkilerden terleme

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

ASTRONOMİ TARİHİ. 3. Bölüm Mezopotamya, Eski Mısır ve Eski Yunan da Astronomi. Serdar Evren 2013

ASTRONOMİ TARİHİ. 3. Bölüm Mezopotamya, Eski Mısır ve Eski Yunan da Astronomi. Serdar Evren 2013 ASTRONOMİ TARİHİ 3. Bölüm Mezopotamya, Eski Mısır ve Eski Yunan da Astronomi Serdar Evren 2013 Fotoğraf: Eski Yunan mitolojisinde sırtında gök küresini taşıyan astronomi tanrısı, ATLAS. Daha modern nesil

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

Saymak San ld Kadar Kolay De ildir

Saymak San ld Kadar Kolay De ildir Saymak San ld Kadar Kolay De ildir B ir matematikçinin bir zamanlar dedi i gibi, saymas n bilenler ve bilmeyenler olmak üzere üç tür insan vard r Bakal m siz hangi türdensiniz? Örne in bir odada bulunan

Detaylı

Solunum Sistemi. Anahtar Kavramlar alveol diyafram bronş bronşçuk. Soluk al p verme olay s ras nda hava vücudumuzda nas l bir yol izler?

Solunum Sistemi. Anahtar Kavramlar alveol diyafram bronş bronşçuk. Soluk al p verme olay s ras nda hava vücudumuzda nas l bir yol izler? Solunum Sistemi Anahtar Kavramlar alveol diyafram bronş bronşçuk Soluk al p verme olay s ras nda hava vücudumuzda nas l bir yol izler? Mert, televizyonda deniz altı dünyasını tanıtan bir belgesel izliyordu.

Detaylı

ASTRONOMİ TARİHİ. 2. Bölüm Antik Astronomi. Serdar Evren 2013

ASTRONOMİ TARİHİ. 2. Bölüm Antik Astronomi. Serdar Evren 2013 ASTRONOMİ TARİHİ 2. Bölüm Antik Astronomi Serdar Evren 2013 Fotoğraf: Eski Yunan mitolojisinde sırtında gök küresini taşıyan astronomi tanrısı, ATLAS. En Eski Astronomi (Antik veya Teleskop Öncesi) Kültürel

Detaylı

Dünya ve Uzay Test Çözmüleri. Test 1'in Çözümleri. 5. Ay'ın atmosferi olmadığı için açık hava basıncı yoktur. Verilen diğer bilgiler doğrudur.

Dünya ve Uzay Test Çözmüleri. Test 1'in Çözümleri. 5. Ay'ın atmosferi olmadığı için açık hava basıncı yoktur. Verilen diğer bilgiler doğrudur. 5 ve Uzay Test Çözmüleri Test 'in Çözümleri 5. Ay'ın atmosferi olmadığı için açık hava basıncı yoktur.. Gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıkları sırasıyla; Merkür, Venüs,, Mars, Jupiter, Sütarn, Uranıs ve

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Su, yeryüzünde en bol bulunan maddelerden biridir ve yaflamın temelidir. Ancak dünyadaki suların yüzde 97 sinden fazlası okyanus ve denizlerde tuzlu

Su, yeryüzünde en bol bulunan maddelerden biridir ve yaflamın temelidir. Ancak dünyadaki suların yüzde 97 sinden fazlası okyanus ve denizlerde tuzlu Su, yeryüzünde en bol bulunan maddelerden biridir ve yaflamın temelidir. Ancak dünyadaki suların yüzde 97 sinden fazlası okyanus ve denizlerde tuzlu su olarak bulunur. Geri kalan yüzde 2,5 i tatlı sudur.

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

256 = 2 8 = = = 2. Bu kez de iflik bir yan t bulduk. Bir yerde bir yanl fl yapt k, ama nerde? kinci hesab m z yanl fl.

256 = 2 8 = = = 2. Bu kez de iflik bir yan t bulduk. Bir yerde bir yanl fl yapt k, ama nerde? kinci hesab m z yanl fl. Bölünebilme B ir tamsay n n üçe ya da dokuza tam olarak bölünüp bölünmedi ini anlamak için çok bilinen bir yöntem vard r: Say - y oluflturan rakamlar toplan r. E er bu toplam üçe (dokuza) bölünüyorsa,

Detaylı

PARALEL VE MERİDYENLER

PARALEL VE MERİDYENLER PARALEL VE MERİDYENLER Nasıl ki şehirdeki bir evi bulabilmek için mahalle, cadde, sokak ve ev numarası gibi unsurlara ihtiyaç varsa Yerküre üzerindeki herhangi bir yeri bulabilmek için de hayalî çizgilere

Detaylı

Gökyüzünde Hareket (II)

Gökyüzünde Hareket (II) Gökyüzünde Hareket (II) M. Atakan Gürkan, Sabancı Üniversitesi Galileo Öğretmen Eğitim Programı, Eylül 2013, İTÜ Bilim Merkezi Birinci Kısmın Özeti Dünya'nın hareketi 1) Kendi çevresinde değişmeyen bir

Detaylı

GÜNEŞ SİSTEMİ. 1-Havanın bulutsuz olduğu bir günde gökyüzüne gece ve gündüz baktığımızda neler görürüz?

GÜNEŞ SİSTEMİ. 1-Havanın bulutsuz olduğu bir günde gökyüzüne gece ve gündüz baktığımızda neler görürüz? üneş Sistemi ÜNEŞ SİSTEMİ Bu bölümde üneş Sistemi hakkında bilgi sahibi olacaksınız A Acaba yalnız mıyız? Etkinlik A 1-Havanın bulutsuz olduğu bir günde gökyüzüne gece ve gündüz baktığımızda neler görürüz?

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir B irçok yaz mda olas l k sorusu sordum. Bu yaz mda soru sormayaca m, sadece olas l n matematiksel tan m n verece im. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 say lar aras

Detaylı

UZUNLUKLARI ÖLÇEL M. Çubuk yedi birim. Oysa flimdi 5 birim görülüyor. 7-5 = 2 boyanacak. Çubuk kareli kâ tta = 7 görülmektedir.

UZUNLUKLARI ÖLÇEL M. Çubuk yedi birim. Oysa flimdi 5 birim görülüyor. 7-5 = 2 boyanacak. Çubuk kareli kâ tta = 7 görülmektedir. UZUNLUKLARI ÖLÇEL M Burada bir çubuk üzerine ay c n resmi konmufltur. Çubuk kayd r ld kça çubuklar n boyu eksik kal yor. Eksik k sm boyayarak tamamlay n z. Her kareyi bir birim kabul ediniz. 3 Çubuk kareli

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

SU, HALDEN HALE GİRER

SU, HALDEN HALE GİRER Atmosferde yükselen buhar soğuk hava tabakasıyla karşılaştığında yoğuşur. Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiriyorsa bu olaya yoğuşma denir. Sıcak Hava Yükselir ve Soğuyup Yağış

Detaylı

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BEP HAZIRLAMA :07.10.2011 BEP Birimi Üyeleri: - ÖĞRENCİNİN ŞU ANKİ PERFORMANS DÜZEYİ:.. öz bakım becerilerini yerine getirir... okuma yazmayı

Detaylı

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n Anne baba olmaya Evde Pedagog ile haz rlan n Bebek bekliyorsunuz ve çok yo un duygular içindesiniz. Bebe inizin geliflimini en iyi flekilde sa lamak istiyorsunuz. flte tam bu durumdaki anne baba adaylar

Detaylı

Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz -

Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz - Saymadan Saymak Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz - lan say 1 2... n say s na eflittir. Yani, tan m gere i, n! = 1 2... (n-1) n dir. n!, n fortoriyel diye okunur. Örne in,

Detaylı

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır.

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. GROUP A M S O Fezalar Eğitim Kurumları Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı (23 ŞUBAT 2013, CUMARTESİ) 2 0 1 3 6. SINIF AÇIKLAMALAR Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. Matematik bölümünün

Detaylı

ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği

ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği varsayılan eksen çizgilerinin topoğrafik harita ya da arazi üzerindeki

Detaylı

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com KUTUP IŞINIMI AURORA www.astrofotograf.com Kutup ışıkları, ya da aurora, genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır. Aurora, gökyüzündeki doğal ışık görüntüleridir. Genelde gece görülen

Detaylı

ZARLARLA OYNAYALIM. Önden = = + = Arkadan = = + + = = + + =

ZARLARLA OYNAYALIM. Önden = = + = Arkadan = = + + = = + + = ZARLARLA OYNAYALIM Zar kullanarak toplama ve ç karma ifllemleri yapabiliriz. Zarda karfl l kl iki yüzdeki say lar n toplam daima 7 dir. Zarda 2 gözüküyorsa karfl s ndaki yüzeyin 7 2 = 5 oldu unu bulabilirsiniz.

Detaylı

YAVRU TEMA EĞİTİM PROGRAMI

YAVRU TEMA EĞİTİM PROGRAMI YAVRU TEMA EĞİTİM PROGRAMI etkinlik rehberi YAŞAMI KEŞFEDİYORUM RENGARENK DOĞAM ETKİNLİK 15 AMAÇ Suyun yeryüzündeki yolculuğu konusunda farkındalık sağlamak ETKİNLİK SÜRESİ: 2 Ders Saati KAZANIMLAR: Fen

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam. Serap Ak

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam. Serap Ak EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/chapter5.htm http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/chapter4.htm Gök küresinde bulunan önemli yıldızların ekvatoral koordinatları

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Planetaryum: üç boyutlu bir dünya

Planetaryum: üç boyutlu bir dünya Planetaryum: üç boyutlu bir dünya Türkçe de Gezegenevi ya da Uzay Tiyatrosu fleklinde adland r lan Planetaryum, özel bir projektör arac l yla gökyüzü simulasyonlar n n bir kubbeye yans t ld üç boyutlu

Detaylı

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km .2 Uzunluklar Ölçme Kilometre 1. Grafik: Servis Arac n n Ald Yollar 1. Yandaki grafik, okul servis arac n n bir hafta boyunca ald yolu (km) göstermektedir. Grafi e göre afla daki sorular cevaplay n z.

Detaylı

1 - S u H a l d e n H a l e G i r e r Doğada su halden hale girer.yeryüzündeki sular birçok hava olayı ile yeryüzüne geri döner.

1 - S u H a l d e n H a l e G i r e r Doğada su halden hale girer.yeryüzündeki sular birçok hava olayı ile yeryüzüne geri döner. 1 - S u H a l d e n H a l e G i r e r Doğada su halden hale girer.yeryüzündeki sular birçok hava olayı ile yeryüzüne geri döner.yeryüzündeki sular Güneş in etkisiyle buharlaşır.buharlaşan su buharı havaya

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

Türk Üniversite Mezunlar Birli i, Makedonya

Türk Üniversite Mezunlar Birli i, Makedonya 287 MAKEDONYA E T M S STEM NDE TÜRKLER N KADRO SORUNU VE GET R LEN ÖNER LER Bayramali LUfi Türk Üniversite Mezunlar Birli i, Makedonya Genel olarak Makedonya ve Nüfus Da l m Güneybat Avrupa da Balkan yar

Detaylı

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve uzayi kesfet 13/2/6 19:35 Page 34 Uzay Keflfediyoruz n yaln zca biri! de in is kc gö da y sa evrendeki sonsuz Dünya bizi eviiz ve ister isiniz? ak n ta z r la flu renek, ko Evrendeki adresiizi ö Her Yer

Detaylı

Fen ve Teknoloji. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z.

Fen ve Teknoloji. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z. Ad : Soyad : S n f : 5. SINIF Nu. : Canl lar Dünyas n Gezelim, Tan yal m TEST 86 1. Afla da verilen flemaya, canl gruplar ile ilgili bildi iniz örnekleri yaz n z. Canl lar Uygulamal Etkinlik Bitkiler Hayvanlar

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ Halkalı solucanlar çift cinsiyetli olmalarına rağmen döllenme kendi kendine değil, iki ayrı

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İLKOKULU 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İLKOKULU 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI ARALIK KASIM EKİM BEŞ DUYUMUZ KUVVET VE HAREKET MADDEYİ TANIYALIM 1.1.1 Duyu organlarını tanır. 1.1.2. Duyu organlarının temel görevlerini açıklar. 1.1.3. Duyu organlarının sağlığını korumak için yapılması

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Kuruluş : 27 Ekim 1989 Adres : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Kampüsü Dikimevi - Ankara Tel : 363 03 26-363 03 27 ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

ISO Doğal ve Yapay Göllerden Numune Alma Kılavuzu TS 6291 Göl ve Göletlerden Numune Alma Kuralları

ISO Doğal ve Yapay Göllerden Numune Alma Kılavuzu TS 6291 Göl ve Göletlerden Numune Alma Kuralları SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZLEME VE SU BİLGİ SİSTEMİ DAİRE BAŞKANLIĞI ISO 5667-4 Doğal ve Yapay Göllerden Numune Alma Kılavuzu TS 6291 Göl ve Göletlerden Numune Alma Kuralları KİMYASAL İZLEME ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ

ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ ÖĞRENME ALANI : DÜNYA VE EVREN ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ A GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM (5 SAAT) 1 Uzay ve Evren 2 Gök Cismi 3 Yıldızlar 4 Güneş 5 Takım Yıldızlar 6 Kuyruklu Yıldızlar

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ SU SU HALDEN HALDEN HALE HALE GİRER GİRER 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ KİMYA KONULARI SUYUN SERÜVENİ Su; katı, sıvı, gaz olmak üzere üç halde bulunur. Bulutta suyun gaz hali olan su buharı bulunmaktadır.

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi.

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. KES RLER Bunlar biliyor musunuz? Bütün: Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. Yar m: Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Kesir: Bir bütünün bölündü ü eflit parçalar n birini veya

Detaylı

GÜNEŞ SİSTEMİ. SİBEL ÇALIK SEMRA SENEM Erciyes Üniversitesi İstanbul Üniversitesi

GÜNEŞ SİSTEMİ. SİBEL ÇALIK SEMRA SENEM Erciyes Üniversitesi İstanbul Üniversitesi GÜNEŞ SİSTEMİ SİBEL ÇALIK SEMRA SENEM Erciyes Üniversitesi İstanbul Üniversitesi GÜNEŞ SİSTEMİ GÜNEŞ GEZEGENLER ASTEROİTLER METEORLAR KUYRUKLU YILDIZLAR GÜNEŞ SİSTEMİ Merkezinde Güneş, çevresinde elips

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

En az enerji harcama yasas do an n en bilinen yasalar ndan

En az enerji harcama yasas do an n en bilinen yasalar ndan Gizli Duvarlar En az enerji harcama yasas do an n en bilinen yasalar ndan biridir. Örne in, A noktas ndan yay lan fl k B noktas na gitmek için sonsuz tane yol aras ndan en az enerji harcayarak gidece i

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

Yönler ve Yön Bulma. Yönler ikiye ayrılır.

Yönler ve Yön Bulma. Yönler ikiye ayrılır. Yönler ve Yön Bulma Nerede olduğumuzu anlatmak, bir yeri bulmak veya bulunduğu yeri tarif edebilmek için yönleri kullanırız. Yön, belli bir noktaya göre, bir yerin bulunduğu taraftır. Evimizin, okulumuzun,

Detaylı

Temel Kaynak 4. Ülkeler

Temel Kaynak 4. Ülkeler SOSYAL B LG LER Temel Kaynak 4 Uzaktaki Arkadafl m Ülkeler Dünya n n 1/4 i karalarla kapl d r. Karalar, büyük parçalar hâlinde de bulunmaktad r. Buna k ta denir. Dünya da 6 k ta vard r. Bunlar, Asya Amerika

Detaylı

Olimpiyat Sporlarıyla İlgili Bilmeceler

Olimpiyat Sporlarıyla İlgili Bilmeceler Hazırlayan: Tuğba Can Okçuluk Uzaktaki hedefe yapılan atışlarla, Toplayan en yüksek puanı, Kazanır madalya, Avcılığa dayanan bu spor dalında. Atletizm Yüz metre koşusu, üç bin metre koşusu, Maratonu, dekatlonu,

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

GÖKYÜZÜNDE HARKET. Ünal Ertan Sabancı Üniversitesi. DAY - Galileo Öğretmenler Ağı Çalıştayı Ağustos 2009

GÖKYÜZÜNDE HARKET. Ünal Ertan Sabancı Üniversitesi. DAY - Galileo Öğretmenler Ağı Çalıştayı Ağustos 2009 GÖKYÜZÜNDE HARKET Ünal Ertan Sabancı Üniversitesi DAY - Galileo Öğretmenler Ağı Çalıştayı Ağustos 2009 GÖKYÜZÜ YIL BOYUNCA NASIL DEĞİ İYOR? Sakarya 1 OCAK 2008 22:00 Sakarya 1 UBAT 2008 22:00 Sakarya 1

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

GÖRÜfiLER ÇOCUK ATATÜRK

GÖRÜfiLER ÇOCUK ATATÜRK GÖRÜfiLER ÇOCUK ATATÜRK Atatürk çocuktu: Yenili in, dönüflümün y lmadan ard nda koflabilen, düfl dünyas genifl, merakl, araflt ran. Atatürk çocuktu ve cumhuriyetin çocuk kalmas n istedi hep: Her dem taze,

Detaylı

METEOROLOJİ. III. Hafta: Sıcaklık

METEOROLOJİ. III. Hafta: Sıcaklık METEOROLOJİ III Hafta: Sıcaklık SICAKLIK Doğada 2 tip denge var 1 Enerji ve sıcaklık dengesi (Gelen enerji = Giden enerji) 2 Su dengesi (Hidrolojik döngü) Cisimlerin molekülleri titreşir, ancak 273 o C

Detaylı

Adımlar: A Windows to the Universe Citizen Science Event. windows2universe.org/starcount. 29 Ekim 12 Kasım, 2010

Adımlar: A Windows to the Universe Citizen Science Event. windows2universe.org/starcount. 29 Ekim 12 Kasım, 2010 Adımlar: Nelere ihtiyacım var? Kurşun veya tükenmez kalem Kırmızı-ışık veya gece görüşü olan el feneri GPS ünitesi, İnternet erişimi ya da bölgeyi tarif eden harita Rapor formu ile birlikte çıktısı alınmış

Detaylı

DÜNYAMIZIN KATMANLARI FEN BİLİMLERİ

DÜNYAMIZIN KATMANLARI FEN BİLİMLERİ DÜNYAMIZIN KATMANLARI FEN BİLİMLERİ DÜNYAMIZIN KATMANLARI Uzaydan çekilen fotoğraflara baktığımızda Dünya yı mavi bir küreye benzetebiliriz. Bu durum, Dünya yüzeyinin çoğunluğunun su ile kaplı olmasının

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

BAYMAK ELEKTR KL AN SU ISITICI BANYO T P / MUTFAK T P. TS 6844 / EN 60335-2 - 35 e UYGUN ÜRET LM fit R. MONTAJ VE KULLANMA KILAVUZU

BAYMAK ELEKTR KL AN SU ISITICI BANYO T P / MUTFAK T P. TS 6844 / EN 60335-2 - 35 e UYGUN ÜRET LM fit R. MONTAJ VE KULLANMA KILAVUZU BAYMAK ELEKTR KL AN SU ISITICI BANYO T P / MUTFAK T P TS 6844 / EN 60335-2 - 35 e UYGUN ÜRET LM fit R. MONTAJ VE KULLANMA KILAVUZU 63 9810.0211 - Rev.02-17/06/2008 ELEKTR KL AN SU ISITICI GARANT

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

ÖZEL EGEBERK ANAOKULU Sorgulama Programı. Kendimizi ifade etme yollarımız

ÖZEL EGEBERK ANAOKULU Sorgulama Programı. Kendimizi ifade etme yollarımız Disiplinlerüstü Temalar Kim Olduğumuz Bulunduğumuz mekan ve zaman Kendimizi ifade etme Kendimizi Gezegeni paylaşmak Bireyin kendi doğasını sorgulaması, inançlar ve değerler, kişisel, fiziksel, zihinsel,

Detaylı