ÜNİTE. Faktör Donatımı Teorisi ve Yeni Dış Ticaret. Teorileri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE. Faktör Donatımı Teorisi ve Yeni Dış Ticaret. Teorileri"

Transkript

1 3 Faktör Donatımı Teorisi ve Yeni Dış Ticaret ÜNİTE Teorileri Bu Ünitede... Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinden sonra günümüze kadar geçen sürede ortaya atılan bazı yeni dış ticaret teorileri ile faktör donatımı teorisi bu ünitenin konularını oluşturmaktadır. Çalışma Biçimine İlişkin Olarak... Herşeyden önce zamanında ve kurallara uygun olarak çalışmanız yararınızadır. Ünitede yer alan ara, ana ve ünite sonu sorularını tek tek yanıtlamaya çalışınız. Yanlışlarınızın nedenlerini araştırıp doğrusunu mutlaka öğreniniz

2 FAKTÖR DONATIMI TEORİSİ Klasik Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi analizlerinde eksik bırakılan bir konu vardır. O da ülkeler arasında üretim maliyetlerinin neden farklı olduğunun açıklanmamasıdır. Ricardo bunu emek verimliliğinin uluslararası farklılığına bağlamış, ama emek verimliliğindeki farklılığın nedenleriyle ilgilenmemişti. Klasik Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisinin analizlerinde eksik kalan konu nedir Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisinin bu eksikliğini gidermek üzere Ricardo'dan yaklaşık, bir asır sonra ortaya atılan bir teori, Faktör Donatımı Teorisi'dir. İsveçli İktisatçı Eli Heckscher'in ( ), 1919 yılında yayımlanan bir makalesine dayanan bu yeni yaklaşıma Faktör Oranları Teorisi de denir. Heckscher'in öğrencisi olan Bertil Ohlin ise 1930'larda söz konusu modeli geliştirici bazı çalışmalarda bulunmuştur. Ayrıca ünlü Amerikalı İktisatçı Paul Samuelson da İkinci Dünya Savaşı yıllarında teoriye bazı katkılar yapmıştır. Bu iktisatçıların isimlerinden dolayı teoriye Heckscher-Ohlin Teorisi de denmektedir. Faktör Donatımı Teorisi Karşılaştırmalı Üstünlüklere yeni bir yorum getirmekte ve onun ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir. Aşağıda teori ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir. Faktör Donatımı Teorisi'nin ortaya çıkışı ve gelişmesi nasıl olmuştur Teorideki Temel Görüşler ve Varsımlar Temel Görüşler Faktör Donatımı Teorisi oldukça açık, basit ve rasyonel bir düşünceye dayanır. Teoride savunulan ana düşünceyi şu şekilde ifade edebiliriz: Bir ülke hangi üretim faktörüne zengin olarak sahipse, üretimi o faktörü yoğun olarak kullanmayı gerektiren malları daha ucuza üretir, dolayısıyla bu alanlarda uzmanlaşır ve bunları ihraç eder. Faktör donatımı teorisinin dayandığı basit ve rasyonel düşünce nedir Örnek olarak Türkiye ve Almanya gibi iki ülke ile motor ve tekstil gibi iki mal alalım. Türkiye emeğe, Almanya sermayeye zengin biçimde sahip ülkeleri ve motor sermaye-yoğun, tekstil emek-yoğun malları temsil etmiş olsun. Acaba bu duruma göre hangi ülke, hangi malda karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir Teorideki ana düşünce açısından Türkiye tekstilde, Almanya ise motorda karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olmalıdır. Varsayımlar Faktör Donatımı Teorisi'nin dayandığı varsayımlar şunlardır: Ülkeler faktör donatımları bakımından birbirinden farklıdırlar. Malların faktör yoğunluğu farklıdır. Bazı mallar üretimleri sırasında daha çok sermaye, ya da daha çok emek gerektirirler. Birinci tiptekilere sermaye-yoğun, ikincilere de emek-yoğun mal denir. Sermaye-yoğun ve emek-yoğun mal ne demektir

3 Bir malın üretim fonksiyonu bütün ülkelerde aynıdır. Bu özellik teknolojinin bütün ülkelerde aynı olması demektir. Üretimde ölçeğe göre sabit verim koşulları geçerlidir. Ülkelerin talep koşulları birbirinin aynı olmasa da benzeridir. Faktör Donatımı Teorisinin dayandığı varsayımlar nelerdir Heckscher-Ohlin modelinin temel varsayımlarından birisi ülkelerin faktör donatımı bakımından farklı olmalarıdır. Faktör donatımı ise iki ayrı şekilde tanımlanabilir: Fiziki ve ekonomik tanımlama. Birinci yaklaşımda faktör donatımı, üretim faktörlerinin fiziki miktarları ile açıklanır. Burada faktör donatımı ülkelerin emek/sermaye oranları karşılaştırılarak belirlenir: C A L A > C T L T C: Sermaye T : Türkiye L: Emek A : Almanya Burada Almanya sermaye ve Türkiye işgücü bakımından daha zengin ülkelerdir. Yukarıdaki eşitsizlikte, hangi ülke sermaye, hangi ülke işgücü açısından daha zengindir Ekonomik yaklaşımda, faktör donatımı faktör fiyatları ile tanımlanmaktadır. Genel bir kural olarak ülkenin bol olarak sahip olduğu faktörün fiyatı nisbeten PC ucuz olur. Dolayısıyla bunu aşağıdaki şekilde gösterebiliriz: A < PC T P: Fiyat PL A PL T C: Sermaye L: Emek Bu eşitsizlikte, Almanya'da sermayenin nisbi fiyatının Türkiye'den daha düşük olması, bu ülkenin sermayeye, Türkiye'nin ise emeğe daha çok sahip bulunması demektir. Faktör fiyatları bazen faktör donatımına ters olabilir. Bu durum hükümet müdahalelerinin veya talep koşullarının bir sonucu olabilir. Bunu önlemek için teoride faktör piyasasında yapay hükümet müdahalelerinin bulunmadığı ve talep koşullarının ülkeler arasında benzer olduğu varsayılmıştır. Faktör fiyatlarının belirlenmesinde hükümetlerin rollerinin ve talep şartlarının nasıl olduğu varsayılmıştır Ayrıca, Hecksher-Ohlin Teorisi'nde öngörülen sonucun ortaya çıkabilmesi için faktör fiyatlarındaki değişme dolayısıyla faktör yoğunluğunun tersine dönmediği kabul edilmiştir. Başka bir deyişle zamanla ucuzlayan faktörün pahalılaşan faktör yerine ikame edilmesi sonucunda emek-yoğun malın sermaye-yoğun, ya da sermaye-yoğun malın emek-yoğun mal durumuna gelmemesi gerekir. Faktör yoğunluğunun tersine dönmesi ne demektir Heckscher-Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Heckscher-Ohlin modelinden dört önemli teorem elde edilmektedir. Bunlar; faktör donatımı teoremi, faktör fiyatları eşitliği teoremi, Stolper- Samuelson gelir dağılımı teoremi ve Rybczynski teoremidir

4 Heckscher-Ohlin modelinden hangi teoremler türetilmektedir Faktör donatımı teoremi yukarıda incelendi. Buna göre, her ülke zengin olarak sahip bulunduğu faktörü yoğun biçimde kullanan malların üretiminde karşılaştırmalı üstünlük elde eder. Faktör fiyatları eşitliği teoremine göre serbest ticaret ülkeler arasında faktör fiyatlarını eşitler ve uluslararası serbest faktör hareketliliği ile aynı sonucu doğurur. Stolper-Samuelson teoremi ile serbest ticaretin ülkenin bol olarak sahip bulunduğu faktörün gelirini yükselteceği, kıt faktörün gelirini ise düşüreceği ortaya konmaktadır. Rybczynski teoremine göre de tam çalışma koşulları altında, yalnız bir faktörün arzı artınca bu faktörü yoğun olarak kullanan malın üretimi genişler, arzı sabit kalan faktörü yoğun olarak kullanan malın üretimi mutlak olarak daralır. Heckscher-Ohlin modelinden çıkarılan teoremler hakkında genel bilgi veriniz. Teorinin Test Edilmesi Leontief Paradoksu Faktör Donatımı Teorisi, uzunca bir süre, malları faktör bileşimlerine ayıracak bir teknik bilinmediği için test edilememiştir. Harvard Üniversitesi profesörlerinden W. Leontief, 1930'larda endüstriler arası bağlantıları kantitatif olarak ölçmeye yarayan ve "input -output" (girdi-çıktı) tekniği diye bilinen yöntemi geliştirmiştir. Ancak ondan sonra malları emek ve sermaye bileşimine ayırmak mümkün olmuştur. W. Leontief'in geliştirdiği input-out put tekniğinin önemi nedir Hecksher-Ohlin teorisinin ilk uygulamalı testi, Leontief tarafından Amerikan ekonomisi üzerinde yapılmıştır. Leontief'in bulgularına göre A- merika, emek-yoğun mallar ihraç edip sermaye-yoğun mallar ithal etmektedir. Oysa, (hele araştırmanın kapsadığı dönemlerde) Amerikanın tartışmasız dünyanın en zengin sermaye stokuna sahip bir ülkesi olarak, Heckscher-Ohlin modeline göre tam tersine, sermaye-yoğun mallar ihraç edip emek-yoğun mallar ithal etmesi gerekirdi. "Leontief Paradoksu" (Çelişkisi) diye bilinen bu sonuç, iktisatçılar arasında şaşkınlık yaratmış ve teori üzerinde giderek yoğunlaşan tartışmalara yol açmıştır. Leontief paradoksu niçin iktisatçılar arasında şaşkınlık yaratmıştır Leontief'in bu çelişkiyi açıklamak için öne sürdüğü görüşler, vardığı sonuç kadar ilginçtir. Yazar bu konuda özetle şöyle demektedir: Amerikan toplumunun üstün girişimcilik, yöneticilik, eğitim ve üretime yönelik çalışma atmosferi gibi özellikleri dolayısıyla, Amerikan işçileri dünyanın öbür ülkelerindeki işçilere göre daha üstün niteliktedirler. Bu açıdan bakılınca, bir Amerikan işçisi üç yabancı işçiye bedeldir. Dolayısıyla Amerika'nın gerçek işgücü stokunu bulabilmek için mevcut işgücü miktarı üçle çarpılmalıdır. Bu yapılınca, Amerika gerçekte sermaye değil, emek-zengin bir ülke durumuna gelecektir (ve teori de çürütülmekten kurtulmuş olacaktır)!

5 Leontief'in "Leontief Paradoksu" hakkındaki açıklamaları ne olumuştur Leontief'in araştırmasına karşı pek çok eleştiri yapılmıştır. Bu eleştirilerin bazılarında usül yönü üzerinde durulmakta ve örneğin kullanılan sermaye katsayılarının güvenilir olmadığı, tarımda bu katsayıların çok yüksek, ticaret sektöründe ise çok düşük olduğu belirtilmektedir. Ayrıca çalışmanın yapıldığı 1947 yılının savaşın hemen sonrasına rastlaması dolayısıyla tipik bir yıl olmadığı, çünkü Avrupa'ya normal sanayi ürünleri ihracatının yapılamadığı öne sürülmüştür. Başka bir eleştiriye göre Leontief araştırmasında yalnız sermaye ve emek faktörlerini dikkate almış, doğal faktörlerin etkisini ihmal etmiştir. Gerçek şudur ki, bugüne kadar gerek Leontief'in diğer çalışmaları, gerekse ondan sonra başkaları tarafından yapılan çalışmalar bu çelişkiyi tartışmasız bir biçimde çözümleyememiştir. Bu durum Heckscher-Ohlin Teorisi'nin geçerliğine duyulan kuşkuları arttırmıştır. Bu arada diğer ülkelerde de Leontief'inkine benzer çalışmalar yapılmıştır. Şimdi bunlardan bazılarını kısaca görelim. Leontief paradoksuna yönelik başlıca eleştiriler nelerdir Diğer Testler Leontief'ten sonra benzer bir yaklaşımla Heckscher-Ohlin Teoreminin en eski testlerinden birisi Tatemoto ve Ichimura tarafından 1951 yılı verileri ile Japonya üzerinde yapılmış ve Japonya'nın sermaye-yoğun mallar ihraç edip, emek-yoğun mallar ithal etiği sonucuna varılmıştır. Bharadwaj, yıllarına ait verileri kullanarak teoriyi Hindistan üzerinde test etmiştir. Varılan sonuçlara göre, toplam dış ticarette Hindistan'ın ihracatı emek-yoğun, ithalatı sermaye-yoğun çıkmıştır. Bu satırların yazarı tarafından teoriyi Türkiye üzerinde test etme girişiminde de bulunulmuştur. Ulaşılan sonuç bize 1967 yılında Türkiye'nin dış ticaretinin faktör yapısının o yıllar için Heckscher-Ohlin teoreminden beklenene uygun olduğunu, yani ihracatımızın emek-yoğun, ithalatımızın ise sermaye-yoğun mallardan oluştuğunu göstermektedir. Heckscher-Ohlin Teorisi daha çok gelişmiş ülkelerle az gelişmiş ülkeler arasındaki ticareti açıklayabilir. Çünkü bu iki grup ülke arasında faktör donatımı bakımından büyük farklar vardır. Oysa Almanya, ABD, İngiltere, Fransa vs. gibi sanayileşmiş ülkelerin faktör donatımları arasında önemli bir farklılık bulunmaz. O nedenle sanayileşmiş ülkeler arasındaki ticareti açıklamakta Faktör Donatımı Teorisi adeta temelsiz kalmaktadır. Heckscher-Ohlin Teorisi'nin Japonya, Hindistan ve Türkiye için yapılan testleri nasıl sonuçlar vermiştir Bu teori özellikle hangi grup ülkeler için geçerlidir YENİ DIŞ TİCARET TEORİLERİ Leontief çelişkisinin Hecksher-Ohlin teoremi üzerinde yarattığı tartışmaların sonucunda, 1960'lardan sonra uluslararası ticareti açıklamak üzere yeni yeni teoriler ortaya atılmıştır. Bunlardan bazıları aşağıda ele alınmıştır

6 Nitelikli İşgücü Teorisi Keessing ve Kenen gibi yazarlar, sanayi ülkeleri arasındaki dış ticaretin büyük bir bölümünün nitelikli işgücü farklılıkları ile açıklanabileceğine işaret etmişlerdir. Bu görüşe göre belirli türlerdeki mesleki veya nitelikli işgücü bakımından zengin ülkeler üretimi büyük ölçüde bu faktörlere bağlı olan mallarda uzmanlaşırlar. Öte yandan, niteliksiz emeğe bol olarak sahip bulunan ülkeler ise yoğun biçimde niteliksiz emeği içeren malların üretiminde üstünlüğe sahip bulunmaktadırlar. Bu teori Heckscher- Ohlin Teoremiyle büyük benzerliğe sahiptir. Ölçek Ekonomileri Teorisi Eğer üretim ölçeği büyürken ortalama birim maliyetler düşüyorsa, üretimde ölçeğe göre azalan maliyet (artan getiri) den söz edilebilir. Dış ticaret firmalar için tüketici nüfus sayısını artırır. Dolayısıyla üretim ölçeğini büyütüp birim maliyetlerini düşürebilen, firmalar bu durumdan yararlanarak kazanaçlarını arttırabilirler. Böylece tüketiciler, tüm dünya ülkelerindeki firmaların ürettikleri mal çeşitlerine ulaşma olanağını elde eder, firmalar da az sayıda ki birkaç ürün çeşidi üzerinde uzmanlaşarak ölçek ekonomilerinden yararlanırlar. Nitelikli işgücü ve ölçek ekonomileri teorilerini kısaca açıklayınız. Teknoloji Açığı Teorisi Teknoloji açığı hipotezi 1961'de Posner tarafından ortaya atıldı. Buna göre, sanayileşmiş ülkeler arasıdaki ticaretin büyük bir bölümü yeni mal ve üretim süreçlerine dayalıdır. Bunlar çoğunluğu ileri sanayileşmiş ülkelerde kurulu bulunan yenilikçi firmalar tarafından geliştirilirler. Yenilikler, patent ve fikri hak yasaları ile korunur. Başka bir deyişle, yeni bir mal ve üretim sürecini bulan gelişmiş ülke firması onun monopolcü üreticisi ve dünya pazarlarına ilk ihracatçısı olur. Bununla birlikte, üretim teknikleri zamanla başka ülkelere yayıldıkça, bu ülkelerden malı ilk icat edenden daha ucuza üretenler piyasaya hakim olmaya başlayabilirler. Teknoloji açığı teorisinin ABD ekonomisi için yapılan testi, ABD ihracatının teknolojik üstünlüğe dayalı ürünlerden oluştuğu sonucunu vermiştir. Ürün Dönemleri Teorisi Ürün dönemleri hipotezi Raymond Vernon tarafından ortaya atılmıştır. Teknoloji açığı hipotezine benzemektedir. Tipik olarak ürün dönemleri sürecini geçiren mallar arasında radyo, renkli TV, yarı geçişken mikroçipler sayılabilir. Bir mal ilk icat edildiğinde üretilen her birimin nitelikleri az çok farklı olur. Fakat zamanla üretimde olgunlaşma sağlanır ve kitlesel üretime geçilince malın nitelikleri de standartlaştırılır. Daha az gelişmiş ülkeler bu aşamada söz konusu malı üretmeye başlar. O halde, bu teoriye göre gelişmiş sanayi ülkeleri henüz standart olmayan mallar, daha az gelişmiş ülkeler ise standart mallar ihraç ederler. Teknoloji açığı ve ürün dönemleri teorilerini kısaca açıklayınız

7 Tercihlerde Benzerlik Teorisi Faktör donatımı dahil yukarıda incelenen teorilerin hepsinde ortak bir özellik vardır: Bir ülke hangi üretim gücüne zengin olarak sahip ise üretiminde bu faktörün yoğun biçimde kullanıldığı malları ihraç etmelidir. Aralarındaki tek fark hangi etkene daha fazla ağırlık verileceğiyle ilgilidir. Nitekim bazıları faktör donatımı üzerinde dururken, bazıları da nitelikli işgücü, işletme yönetimi, piyasa hacmi, ya da teknolojik üstünlük gibi faktörlere yönelmişlerdir. İsveçli İktisatçı Brunstam Linder'in "tercihlerde benzerlik teorisi" ise, dayandığı ana yaklaşım bakımından, yukarıdakilerden farklıdır. Sanayi ürünleri ticaretine uygulanabilen bu teoriye göre, homojen nitelikte olmayan sanayi mallarının ticareti üretim maliyetlerinden çok, ülkeler arasındaki zevk ve tercihlerin benzerliğe bağlıdır. Başka bir deyişle, sanayi malları üzerindeki ticareti belirleyen asıl faktör arz koşullarından çok talep koşullarıdır. Buna göre bir ülkenin iç piyasa talebini karşılamak için ürettiği malları ihraç edebileceği en uygun dış piyasalar da tercihleri kendisininkine benzeyen öteki ülkeler olacaktır. Linder'e göre talep edilen sanayi mallarının türleri ile kalitesi, büyük ölçüde ülkenin adam başına düşen milli gelir düzeyine (gelişmişlik düzeyine) bağlıdır. Dolayısıyla, bir sanayi ülkesinin malları büyük bir olasılıkla aynı tercihlere sahip öteki sanayileşmiş ülkelerce talep edilecektir. Dünya ticaretinin büyük bölümünün sanayileşmiş ülkeler arasında yapılması bu nedene dayanır. Tercihlerde benzerlik, uluslararası ticareti nasıl başlatabilir Monopolcü Rekabet Teorisi Monopolcü rekabet görüşü iktisatçılar arasında giderek yaygın bir kabul görmeye başlamıştır. Bu analiz aynı zamanda dış ticaretin yararları konusundaki açıklamalara da katkıda bulunmaktadır. Şöyle ki, bir malın aynısının üretilmemesi durumunda tüketiciler, ithal yoluyla özel zevklerine uygun türdeki malları tüketebilme olanağına kavuşmaktadırlar. Bu, dış ticaretin önemli bir yararıdır. Bu konuda verilen klasik örnek otomobildir. Otomobilde ticaretin temel nedeni mal farklılaştırması sonucu etkilenen tüketici tercihlerinin farklılığıdır. Örneğin fiyatları aynı bile olsa Türk tüketicisi açısından Renault marka bir otomobille Mazda, Hyundai,Mercedes gibi markaya sahip otomobiller birbirinin aynısı değildir. Tüketici mal farklılaştırmasının ve markanın etkisinde kalarak bunlar arasından tercihlerine en çok uyanı seçmekle ithalat talebi de yaratabilmektedir. Diğer yandan da artan verim koşulları altında üretim yapan firmalar ihracat piyasaları için üretim hacimlerini genişlettikçe birim maliyetler düşmekte, böylece kaynak etkinliği artmaktadır (ölçek ekonomileri). Örneğin ölçek ekonomileri nedeniyle, ABD'de büyük çapta üretim yapan Chevrolet marka otomobil üreten fabrika dururken, sınırlı Chevrolet marka otomobil iç talebini karşılayabilmek için Japonya'nın küçük ölçekli ve yüksek birim maliyetli bir Chevrolet fabrikasını ülke içinde kurmasına gerek kalmamaktadır. Çünkü bu talep ithalat yolu ile ABD'den karşılanabilmektedir. Monopolcü rekabet teorisinin dış ticarete ilişkin açıklamaları nelerdir

8 DIŞ TİCARET TEORİLERİ VE SONUÇ Buraya kadar yapılan açıklamalarla dış ticareti açıklamaya yönelik başlıca teorileri ve bunların etkisiyle yakın zamanlarda ortaya atılan belli başlı görüşleri gözden geçirmiş bulunuyoruz. Gerçek dünyada dış ticaret, sayıları iki yüze yakın ülke arasında ve onbinlerce mal üzerinde yapılmaktadır. Ayrıca bu malların sayısı, yapısı, kalitesi ve öteki özellikleri sürekli bir biçimde ve hızla değişmektedir. Dolayısıyla bu kadar karmaşık yapıdaki dünya ticaretini basit bir teori ile açıklama olanağı oldukça sınırlıdır. Nitekim yukarıda incelediğimiz teorilerin çoğu tek bir faktör üzerinde durmakta ve buna dayanarak dünya ticaretinin belirli bir yönünü açıklamaya çalışmaktadır. Ayrıca yeni teoremler henüz yeterince geliştirilmiş değildir. Bunlar arasında çatışmalar ve çelişkiler de bulunmaktadır. Genel sonuç olarak Hecksher-Ohlin teorisinin ve yeni teorilerden her birisinin, bir diğerinin kapsamadığı uluslararası ticaret alanlarını açıklamaya yönelmiş bulunduğunu, dolayısıyla da aralarında bir tamamlayıcılık ilişkisi olduğunu belirtebiliriz. Dış Ticaret teorilerinin dünya ticaretini açıklama çabalarında ulaştıkları başarının ölçüsü nedir Özet Faktör Donatımı Teorisi, 1919'da İsveçli Eli Heckscher tarafından ortaya atılmıştır. Yine aynı ülkeden Bertil Ohlin teoriye önemli katkılarda bulunmuştur. Bu iki iktisatçının isminden dolayı teoriye Heckscher Ohlin Teorisi de denir. Faktör Donatımı Teorisi'ne göre her ülke emek ve sermaye faktörlerinden hangisine daha zengin olarak sahip bulunuyorsa, üretimi o faktörü daha yoğun şekilde kullanmayı gerektiren mallarda karşılaştırmalı üstünlük elde eder. Diğer bir deyişle, bu malların üretiminde uzmanlaşır, bunları ihraç ederek pahalı malları yurt dışından ithal eder. Teorinin temel varsayımlarından birisi ülkelerin faktör donatımı bakımından farklı olduklarıdır. Diğer bir varsayım, malların faktör yoğunluklarındaki farklılıklardır. Teoride ayrıca malların faktör yoğunluğu özelliğinin değişmediği varsayılır. Teorinin geçerliliği için talep koşulları iki ülkede aynı olmalıdır. Talep farklılıklarını dikkate almaması dolayısıyla teori bir arz teorisi sayılabilir. Teoride ayrıca teknolojinin ülkeler arasında benzer olduğu varsayımı yapılmıştır. Heckscher-Ohlin modelinden dört önemli teorem çıkartılmaktadır. Bunlar, faktör donatımı, uluslararası faktör fiyatları eşitliği, Stolper-Samuelson gelir dağılımı ve Rybczynski teoremleridir. Faktör Donatımı Teorisi ilk kez 1953 yılında Leontief tarafından ABD'nin dış dünya ile olan ticareti üzerinde test edilmiştir. Varılan sonuçlara göre ABD'nin, teoriden beklenenin tersine, emek-yoğun mallar ihraç edip sermaye-yoğun mallar ithal ettiği görülmüştür. Bu sonuca "Leontief Paradoksu" adı verilmektedir. Diğer ülkeler üzerinde yapılan benzer testler de teoriyi tam olarak desteklememiştir. Tartışmalar halâ devam etmekle birlikte, bugüne kadar çelişkiyi tam olarak giderecek bir açıklama yapılamamıştır

9 Leontief paradoksunun yarattığı tartışmalar sonucunda özellikle 1960'lardan sonra dış ticareti açıklamak amacıyla çeşitli yeni görüş ve teoriler ortaya atılmıştır. Nitelikli işgücü, ölçek ekonomileri, teknoloji açığı, ürün devreleri, tercihlerde benzerlik ve monopolcü rekabet teorileri bu yeni modellerden başlıcalarıdır. Genel olarak dış ticaret teorilerinin hiçbirinin tek başına dünya ticaretini açıklayamadığını ancak birinin eksini diğeri tamamladığı için hepsi birlikte düşünüldüğünde dünya ticaretinin çoğunu açıklayabilmekte olduklarını söyleyebiliriz. Sorular 1. Faktör Donatımı Teorisine göre şunlardan hangisi doğrudur a. Emek zengini ülkeler sermaye - yoğun mallarda uzmanlaşır. b. Sermaye zengini ülkeler emek - yoğun mallarda uzmanlaşır. c. Sermaye zengini ülkeler sermaye ve emek - yoğun mallarda uzmanlaşır. d. Emek zengini ülkeler emek-yoğun mallarda uzmanlaşır. e. Emek zengini ülkeler sermaye ve emek - yoğun mallarda uzmanlaşır. 2. Heckscher-Ohlin modelinden şunlardan hangisi çıkartılamaz a. Uluslararası faktör fiyatları eşitliği teoremi b. Stolper-Samuelson gelir dağılımı teoremi c. Rybczynski teoremi d. Teklif eğrileri teoremi e. Faktör donatımı teoremi 3. Girdi-çıktı tekniği aracılığı ile ilk kez ABD üzerinde yapılan uygulamalı bir çalışmada bu ülkenin dışarıya emek-yoğun mal ihraç edip sermaye yoğun mal ithal ettiği görülmüştür. Bu sonuca ne ad verilir a. Leontief Paradoksu b. Ricardo Paradoksu c. İnput-Output Paradoksu d. Edgeworth Paradoksu e. Marshall-Lerner Şartı

10 4. Leontief Paradoksundan sonra ortaya atılan şu teorilerden hangisi ana özelliği bakımından diğerlerinden farklılık gösterir a. Nitelikli işgücü b. Ölçek ekonomileri c. Teknoloji açığı d. Tercihlerde benzerlik e. Ürün dönemleri 5. Teknoloji açığı hipotezini ortaya atan iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir a. Viner b. Posner c. Keessing d. Kenen e. Leontief

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

Yeni Dış Ticaret Teorileri

Yeni Dış Ticaret Teorileri Yeni Dış Ticaret Teorileri Dr.Dilek Seymen Dr. Dilek Seymen Nitelikli İşgücü Teorisi (Skilled Labor-Keesing&Kenen) Sanayi ülkeleri arasındaki ticaretin büyük bir bölümü nitelikli işgücü farklılıkları ile

Detaylı

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Dr.Dilek Seymen Uluslararası İktisat HECKSCHER-OHLIN TEOREMİ Klasikler ülkeler arasındaki dış ticaretin nedenini ülkeler arasındaki üretim maliyetlerinin farklılığına

Detaylı

ULUSLARARASI İKTİSAT ÜNİTE 1 MERKANTALİZM yy. Feodalitenin zayıfladığı anlarda meşhur oldu. Temel Amaç -> Altın stokunu artırmak

ULUSLARARASI İKTİSAT ÜNİTE 1 MERKANTALİZM yy. Feodalitenin zayıfladığı anlarda meşhur oldu. Temel Amaç -> Altın stokunu artırmak ULUSLARARASI İKTİSAT ÜNİTE 1 ULUSLARARASI TİCARET TARİHSEL GELİŞİM MERKANTALİZM 15-18. yy Feodalitenin zayıfladığı anlarda meşhur oldu Temel Amaç -> Altın stokunu artırmak Yoğun Devlet Müdahalesini savunurlar

Detaylı

Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında Güran, Acar, Seyidoğlu, Ünsal ve Şimşek in ders notu, tez ve kitaplarından yararlanılmıştır)

Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında Güran, Acar, Seyidoğlu, Ünsal ve Şimşek in ders notu, tez ve kitaplarından yararlanılmıştır) Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında Güran, Acar, Seyidoğlu, Ünsal ve Şimşek in ders notu, tez ve kitaplarından yararlanılmıştır) Faktör Zenginlikleri ve Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi: Heckscher-Ohlin

Detaylı

2. Hafta Dersinin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır)

2. Hafta Dersinin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır) Uluslararası İktisat Dr. Nevzat ŞİMŞEK 1 2. Hafta Dersinin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından Bir Bilim Dalı Olarak Uluslararası

Detaylı

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU Dış ticaretin amacı piyasadaki ihtiyacın karşılanmasıdır. Temel neden uluslararası mal hareketliliği değil, ülkenin denge arayışıdır. Ülkedeki ürün yetersizliği

Detaylı

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU Dış ticaretin amacı piyasadaki ihtiyacın karşılanmasıdır. Temel neden uluslararası mal hareketliliği değil, ülkenin denge arayışıdır. Ülkedeki ürün yetersizliği

Detaylı

ULUSLARARASI KT SAT NOT: Uluslararas Ekonomik Olaylar: NOT: Uzun Vadeli Sermaye Al mlar : K sa Vadeli Sermaye Al mlar :

ULUSLARARASI KT SAT NOT: Uluslararas Ekonomik Olaylar: NOT: Uzun Vadeli Sermaye Al mlar : K sa Vadeli Sermaye Al mlar : ULUSLARARASI İKTİSAT Az gelişmiş ülkeler kalkınma açısından dışa bağımlıdırlar. Üretim yapabilmek için dışardan mal ve hizmet satın almalıdır. 1980 lerden sonra küreselleşme ortaya çıkmıştır. Dünyadaki

Detaylı

Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır)

Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır) Dersin Planı (Bu ders sunumunun hazırlanmasında büyük ölçüde Nevzat Güran ve Sadık Acar ın ders notu ve kitaplarından yararlanılmıştır) Bir Bilim Dalı Olarak Uluslararası İktisadın Konusu ve Kapsamı Uluslararası

Detaylı

4 ÇOKTAN SEÇMELI (40 puan)

4 ÇOKTAN SEÇMELI (40 puan) AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLARARASI İKTİSAT ARASINAVI 11 Kasım 2003 Öğrencinin Adı Soyadı: Öğrencinin No su: Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin 4 ÇOKTAN SEÇMELI (40 puan)

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

ULUSLARARASI TİCARET TOERİSİ ANALİZLERİ: KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ

ULUSLARARASI TİCARET TOERİSİ ANALİZLERİ: KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ ULUSLARARASI TİCARET TOERİSİ ANALİZLERİ: KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ ULUSLARARASI EKONOMİ Uluslararası Ticaret (Mal Akımları) -İhracat -İthalat -Göreceli fiyatlar -Üretim, Tüketim Uluslararası Parasal

Detaylı

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Dr.Dilek Seymen Uluslararası İktisat Neo-klasik Dış Ticaret Teorisi Liberal görüşü benimseyen iktisatçılar klasik değer teorisinden farklı olarak yeni bir değer

Detaylı

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri

Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Klasik ve Neo-klasik Dış Ticaret Teorileri Klasik Dış Ticaret Teorisi -Klasik dış ticaret teorisinde temel sorun -Klasik teorinin temel esasları -Klasik iktisatçıların dış ticaret teorilerinin varsayımları

Detaylı

BÜTÜNLEME SINAVI. 21 Ocak 2004. Sınav süresi 100 dakikadır. Sınavda bütün notlar kapalı olmak zorundadır. Sınav 50 soru ve her soru

BÜTÜNLEME SINAVI. 21 Ocak 2004. Sınav süresi 100 dakikadır. Sınavda bütün notlar kapalı olmak zorundadır. Sınav 50 soru ve her soru AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLARARASI İKTİSAT TEORİSİ BÜTÜNLEME SINAVI Öğr. Gör. Bahattin Büyükşahin 21 Ocak 2004 Sınav süresi 100 dakikadır. Sınavda bütün notlar kapalı olmak

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Uluslararası Tarım ve Gıda Politikası II

Uluslararası Tarım ve Gıda Politikası II Doç.Dr.Tufan BAL Uluslararası Tarım ve Gıda Politikası II II.Hafta Uluslararası Ticaretin Önemi Not: Bu sunuların hazırlanmasında çeşitli internet siteleri ve ders notlarından faydalanılmıştır. Uluslararası

Detaylı

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ KAYNAK KİTAP Yazarlar: Kenan ÇELİK Cemalettin Kalaycı A.Rıza Sandalcılar Murathan Yayınevi Trabzon 2008 1.DIŞ TİCARETİN NEDENLERİ Dünya ticaretinin dağılımı tek başına hiçbir

Detaylı

İÇİNDEKİLER III. Önsöz

İÇİNDEKİLER III. Önsöz İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1 ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER 1.1. Klasik Dış Ticaret Teorisi 1.1.1. Merkantilizm 1.1.2. Klasik Dış Ticaret Teorilerinin Dayandığı Varsayımlar 1.1.3. Emek-Değer Teorisi

Detaylı

IKTI 101 (Yaz Okulu) 04 Ağustos, 2010 Gazi Üniversitesi İktisat Bölümü DERS NOTU 05 ÜRETİCİ TEORİSİ

IKTI 101 (Yaz Okulu) 04 Ağustos, 2010 Gazi Üniversitesi İktisat Bölümü DERS NOTU 05 ÜRETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 05 ÜRETİCİ TEORİSİ Bugünki dersin işleniş planı: 1. Kârını Maksimize Eden Firma Davranışı... 1 2. Üretim Fonksiyonu ve Üretici Dengesi... 5 3. Maliyeti Minimize Eden Denge Koşulu... 15 4. Eşürün

Detaylı

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1.İktisat Bilimi 1.2.İktisadi Kavramlar 1.2.1.İhtiyaçlar 1.2.2.Mal ve Hizmetler 1.2.3.Üretim 1.2.4.Fayda, Değer ve Fiyat

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz... iii KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ 1. İKTİSATIN TEMELLERİ... 9 1.1. İKTİSADIN TANIMI... 9 1.2.

Detaylı

ONDOKUZUNCU BÖLÜM ULUSLARARASI EKONOMİVE ULUSLARARASI FİNANSMAN

ONDOKUZUNCU BÖLÜM ULUSLARARASI EKONOMİVE ULUSLARARASI FİNANSMAN ONDOKUZUNCU BÖLÜM ULUSLARARASI EKONOMİVE ULUSLARARASI FİNANSMAN Bu ünite tamamlandığında; İthalat ve ihracatı tanımlayabileceğiz Mutlak üstünlük ve karşılaştırmalı üstünlükler teorilerinin neyi ifade ettiğini

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

ULUSLARARASI İKTİSAT 1-ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ NİN İLGİ ALANI

ULUSLARARASI İKTİSAT 1-ULUSLARARASI TİCARET TEORİSİ NİN İLGİ ALANI ULUSLARARASI İKTİSAT Uluslararası iktisat ağırlıklı olarak ülkeler arası ticaret ve mali akımları kapsar.diğer yandan uluslararası ticarete ilişkin analizler de Uluslararası Ticaret Teorisi ve Uluslararası

Detaylı

ULUSLARARASI TİCARET

ULUSLARARASI TİCARET ULUSLARARASI TİCARET 8.1 Uluslararası Ticaret Nedir? Günümüz dünyasında hiçbir toplum yoktur ki başka bir ülkenin ürettiği ürüne ihtiyaç duymasın ve kendi kendine yetsin. Aynı tür ürün dahi olsa insanlar

Detaylı

D C N i 1 K A N. T T 0 D D Tekstil Sapmasız Büyüme

D C N i 1 K A N. T T 0 D D Tekstil Sapmasız Büyüme Son yıllarda uluslararası ticaret teorisine ilişkin analizlerde literatürde bir görüş birliğine varılmakta olduğu anlaşılmaktadır. Üzerinde anlaşmaya varılmakta olan hipotez ise monopolcu rekabet teoremidir.

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Küresel İşletme Yönetimi Dersi Öğretim Üyesi: İlhan ÇİFTÇİ. Şubat 2012 İstanbul

Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Küresel İşletme Yönetimi Dersi Öğretim Üyesi: İlhan ÇİFTÇİ. Şubat 2012 İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Küresel İşletme Yönetimi Dersi Öğretim Üyesi: İlhan ÇİFTÇİ Şubat 2012 İstanbul İçindekiler Dünyanın Dünü - Bugünü Amerika Kıtasının Keşfi Sanayi Devrimi

Detaylı

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam A 1. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi eş-ürün eğrisi ile ilgili değildir? a. Girdilerin pozitif marjinal fiziki ürüne sahip olması b. Girdilerin azalan marjinal fiziki ürüne sahip olması c. Girdilerin

Detaylı

ULUSLARARASI İKTİSAT TEORİSİ

ULUSLARARASI İKTİSAT TEORİSİ DİKKAT!...BU ÖZET 8 ÜNİTE VE 29 SAYFADIR BURADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR ULUSLARARASI İKTİSAT TEORİSİ KISA ÖZET KOLAYAOF 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- Erken Ticaret Teorileri......

Detaylı

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu 2009 BS 3204-1. şağıdakilerden hangisi dayanıksız mal veya hizmet grubu içerisinde ~ almaz? iktiso GiRiş 5. Gelirdeki bir artış karşısında talebi azalan mallara ne ad verili r? ) Benzin B) Mum C) Ekmek

Detaylı

IKT Kasım, 2008 Gazi Üniversitesi, İktisat Bölümü. DERS NOTU 5 (Bölüm 7-8) ÜRETİCİ TEORİSİ

IKT Kasım, 2008 Gazi Üniversitesi, İktisat Bölümü. DERS NOTU 5 (Bölüm 7-8) ÜRETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 5 (Bölüm 7-8) ÜRETİCİ TEORİSİ Bugünkü ders planı: 1. Kârını Maksimize Eden Firma Davranışı...1 2. Üretim Fonksiyonu ve Üretici Dengesi...5 3. Maliyeti Minimize Eden Denge Koşulu...15 4. Maliyet

Detaylı

DIŞ TİCARET TEORİLERİ KAPSAMINDA TÜRKİYE NİN REKABET GÜCÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET

DIŞ TİCARET TEORİLERİ KAPSAMINDA TÜRKİYE NİN REKABET GÜCÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET DIŞ TİCARET TEORİLERİ KAPSAMINDA TÜRKİYE NİN REKABET GÜCÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Dr. Ahu Coşkun Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler MYO ÖZET Dış ticaret teorileri ülkelerin dış ticaretten kazançlı

Detaylı

Uluslararası İktisat

Uluslararası İktisat Uluslararası İktisat Ders Notları Son Güncelleme 9.11.2016 Notlar Dersin soruları için http://ekonomihukuk.com/category/uluslararasiiktisat/ adresinden ulaşabilirsiniz. Ders notlarımız düzenli aralıklarla

Detaylı

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı),

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı), Ekonomi I Tam Rekabet Piyasası FĐRMA TEORĐSĐ Bu bölümü bitirdiğinizde şunları öğrenmiş olacaksınız: Hasılat, maliyet ve kar kavramları ne demektir? Tam rekabet ne anlama gelir? Tam rekabet piyasasında

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

ÜNİTE:1. İşletmeler ve Özellikleri ÜNİTE:2. İşletme Çevresi ÜNİTE:3. Etik ve Sosyal Sorumluluk ÜNİTE:4. İşletmelerin Kuruluşu ve Büyümesi ÜNİTE:5

ÜNİTE:1. İşletmeler ve Özellikleri ÜNİTE:2. İşletme Çevresi ÜNİTE:3. Etik ve Sosyal Sorumluluk ÜNİTE:4. İşletmelerin Kuruluşu ve Büyümesi ÜNİTE:5 ÜNİTE:1 İşletmeler ve Özellikleri ÜNİTE:2 İşletme Çevresi ÜNİTE:3 Etik ve Sosyal Sorumluluk ÜNİTE:4 İşletmelerin Kuruluşu ve Büyümesi ÜNİTE:5 1 İşletmelerde Yönetim ÜNİTE:6 İşletmelerde Üretim ve Pazarlama

Detaylı

ERKEN TİCARET TEORİLERİ

ERKEN TİCARET TEORİLERİ ERKEN TİCARET TEORİLERİ Uluslararası ticaret ilk kez bilimsel bir şekilde Adam SMITH tarafından yazılan Ulusların Zenginliği kitabında incelenmiştir. Dolayısıyla A.Smith iktisat biliminin ve uluslararası

Detaylı

TARIM VE KALKINMA. Doç.Dr.Tufan BAL. Not: Bu sununun hazırlanmasında, Prof.Dr. Murat Ali DULUPÇU nun ders notlarından faydalanılmıştır.

TARIM VE KALKINMA. Doç.Dr.Tufan BAL. Not: Bu sununun hazırlanmasında, Prof.Dr. Murat Ali DULUPÇU nun ders notlarından faydalanılmıştır. TARIM VE KALKINMA Doç.Dr.Tufan BAL Not: Bu sununun hazırlanmasında, Prof.Dr. Murat Ali DULUPÇU nun ders notlarından faydalanılmıştır. Tarım neden kritik bir sektördür? Nüfusu beslemesi (beşeri sermaye

Detaylı

oluşmaktadır. Sınavda hesap makinesi kullanabilirsiniz. Sınavda kitap ve notlarınız

oluşmaktadır. Sınavda hesap makinesi kullanabilirsiniz. Sınavda kitap ve notlarınız 1 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLARARASI İKTİSAT TEORİSİ FİNAL SINAVI 6 Ocak 2004 Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin Öğrencinin Adı Soyadı: Öğrencinin No su: Sınav üç bölümden

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

2009 S 4200-1. Değeri zamanın belirli bir anında ölçülen değişkene ne ad verilir? ) Stok değişken B) içsel değişken C) kım değişken D) Dışsal değişken E) Fonksiyonel değişken iktist TEORisi 5. Yatay eksende

Detaylı

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 ARZ ve TALEP 2 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 2. Arz 6 2.l. Satış Planı Belirleyicileri 6 2.2. Arz Eğrisi 6 2.3. Arz

Detaylı

tasarı AKADEMİ YAYINLARI TÜRK VERGİ SİSTEMİ SORULAR 2010 ARA SINAV 11. Aşağıdakilerden hangisi zirai kazançta indirilebilecek giderlerden

tasarı AKADEMİ YAYINLARI TÜRK VERGİ SİSTEMİ SORULAR 2010 ARA SINAV 11. Aşağıdakilerden hangisi zirai kazançta indirilebilecek giderlerden TÜRK VERGİ SİSTEMİ 11. Aşağıdakilerden hangisi zirai kazançta indirilebilecek giderlerden biridir? A) Çiftçinin eşinin işletmeye koyduğu sermaye üzerinden yürütülen faizler B) Amortismana tabi iktisadi

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

BİLGİ ve ULUSLARARASI TİCARET TEORİLERİ

BİLGİ ve ULUSLARARASI TİCARET TEORİLERİ C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, 2003 175 BİLGİ ve ULUSLARARASI TİCARET TEORİLERİ Yusuf BAYRAKTUTAN Kocaeli Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü Özet A. Smith ve D. Ricardo nun temellerini

Detaylı

Ekonomi II. 22.Uluslararası Ticaret. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 22.Uluslararası Ticaret. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 22.Uluslararası Ticaret Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 22.Uluslararası Ticaret Uluslararası ekonomi,

Detaylı

Mikroiktisat Final Sorularý

Mikroiktisat Final Sorularý Mikroiktisat Final Sorularý MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ MALĐYE VE ĐŞLETME BÖLÜMLERĐ MĐKROĐKTĐSAT FĐNAL SINAVI 10.01.2011 Saat: 13:00 Çoktan Seçmeli Sorular: Sorunun Yanıtı

Detaylı

Orta Düzeyde Mikroiktisat ve Makroiktisat Bilgisi

Orta Düzeyde Mikroiktisat ve Makroiktisat Bilgisi Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 30 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 6 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

Standart Ticaret Modeli

Standart Ticaret Modeli Chapter 6 Standart Ticaret Modeli Copyright 2012 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Relatif arz ve relatif talep Dış Ticaret Hadleri (Terms of Trade) ve refah Ekonomik büyüme, ithal

Detaylı

İÇSEL ÖLÇEK EKONOMİLERİ, FARKLI

İÇSEL ÖLÇEK EKONOMİLERİ, FARKLI İÇSEL ÖLÇEK EKONOMİLERİ, FARKLI PİYASA YAPILARI VE DIŞ TİCARET Bu sunum, büyük ölçüde Krugman, Paul, MauriceObstfeldve MarcMelitz, (2012), International Economics: Theoryand Policy, 9/E, Pearsonkitabının

Detaylı

TÜRK-FİLİSTİN İŞ FORUMU

TÜRK-FİLİSTİN İŞ FORUMU TÜRK-FİLİSTİN İŞ FORUMU -Batı Şeria ve Gazze Şeridi Sunumu- Ankara -15 Temmuz 2010 Gülben Öztürk Çelik Kudüs Eski Ticaret Ataşesi 1 TEMEL GÖSTERGELER Yüzölçümü (km2): Batı Şeria 5800 km2, Gazze Şeridi

Detaylı

İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar)

İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar) İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar) Merkantilizm: 15. ve 16. yüzyıllardaki coğrafî keşiflerde birlikte Avrupa ülkeleri dünyaya açılmaya

Detaylı

Bölüm 3. Dış Çevre Analizi

Bölüm 3. Dış Çevre Analizi Bölüm 3 Dış Çevre Analizi 1 2 Çevre Analizi Ç E V R E A N A L İ Z İ D I Ş Ç E V R E İ Ç Ç E V R E Genel / Uzak Dış Çevre Analizi Sektör / Yakın Dış Çevre Analizi İşletme İçi Çevre Analizi Politik Uluslararası

Detaylı

KIRSAL YERLEŞİM TEKNİĞİ

KIRSAL YERLEŞİM TEKNİĞİ KIRSAL YERLEŞİM TEKNİĞİ Doç.Dr. Havva Eylem POLAT 4. HAFTA KONU 3 August Lösch Lösh e göre her hizmetin/ ürünün farklı etki alanları vardır, bu nedenle 150 farklı K değeri belirlemiştir. Tüm yerleşmeleri

Detaylı

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 9.Bölüm: Monopol Piyasası. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 9.Bölüm: Monopol Piyasası. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi I 9.Bölüm: Monopol Piyasası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 9.1.Monopol Piyasasının Özellikleri Monopol

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. Tamamlayıcı mallardan birinin (otomobil-benzin) fiyatındaki artış diğer malın talebini azaltacak, talep eğrisini sola kaydıracaktır. Örneğin benzin fiyatındaki artış

Detaylı

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla,

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, Ekonomi I Tüketici Teorisi Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, fiyatı yükselen bir maldan da daha az aldıklarıyla ilgileneceğiz.

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2

Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2 Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2 1. Üretim Olanakları Eğrisi 2 2. Ekonomik Büyüme 3 2.1. Ekonomik Büyümenin Maliyeti 4 2.2. Somut Dünyada Ekonomik Büyüme 4 3. Ticaretten Kazançlar 5 3.l. Karşılaştırmalı

Detaylı

BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Bilgi sistemi kavramı genellikle işletmelere yönelik olarak kullanılmaktadır. Bu yönüyle bilgi sisteminin amacını; yöneticilere teslim edilen ekonomik kaynakların kullanımına

Detaylı

1. DI TİCARET. Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler, Genel anlamda, ülkeler arasında gerçekleşen. dış ticareti

1. DI TİCARET. Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler, Genel anlamda, ülkeler arasında gerçekleşen. dış ticareti 11. BÖLÜM: ULUSLARARASI EKONOMİK İLİ KİLER Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler, dış ticareti uluslararası finansal akımları yurtdışı sanayi yatırımlarını 1. DI TİCARET Genel anlamda, ülkeler arasında

Detaylı

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE Bu ünite tamamlandığında; Büyümenin kaynaklarının neler olduğunu belirtebileceğiz Büyüme teorilerini açıklayabileceğiz Hızlı büyüme için nelerin

Detaylı

KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ

KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ Bir işletme için kapasite değerlemesinin önemi büyüktür. Daha başlangıçta kurulacak işletmenin üretim kapasitesinin çok iyi hesaplanması gerekir ve elde edilen verilere

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Döviz Kurunun Belirlenmesi

Döviz Kurunun Belirlenmesi Bölüm 13 Döviz Kurunun Belirlenmesi Döviz kuru, ekonomideki bir çok değişkeni etkilemesi bakımından önemli bir değişkendir. Dış ticareti belirlemesinin ötesinde, enflasyon, yatırım ve tüketim kararları

Detaylı

CAL 2302 ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ. 9. Hafta: Post-Endüstriyel Toplumlarda Emek

CAL 2302 ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ. 9. Hafta: Post-Endüstriyel Toplumlarda Emek CAL 2302 ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ 9. Hafta: Post-Endüstriyel Toplumlarda Emek UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak değerlendirmeyiniz. Bu slaytlar ilgili ders kitabındaki, 173-220arası

Detaylı

Chapter 3. İşgücü Verimliliği ve Karşılaştırmalı Üstünlük: Ricardo Modeli

Chapter 3. İşgücü Verimliliği ve Karşılaştırmalı Üstünlük: Ricardo Modeli Chapter 3 İşgücü Verimliliği ve Karşılaştırmalı Üstünlük: Ricardo Modeli Önizleme Fırsat maliyetleri ve karşılaştırmalı üstünlük Tek faktörlü Ricardo modeli Üretim olanakları Ticaretin kazanımları Ücretler

Detaylı

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP ECONOMICUS İKTİSAT SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Mikro İktisat Makro İktisat Para-Banka Kredi Uluslararası İktisat Büyüme ve Kalkınma Türkiye Ekonomisi İktisadi Doktrinler Tarihi KPSS ve kurum sınavları

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Bu Dersimizde; - Kuruluş Yerinin Önemi ve Optimum Kuruluş Yeri Kavramı - Kuruluş Yerinin Seçimini Etkileyen Faktörler

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Çalışma Ekonomisi Dersi Çalışma Soruları - 1

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Çalışma Ekonomisi Dersi Çalışma Soruları - 1 Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Çalışma Ekonomisi Dersi Çalışma Soruları - 1 1. Ünite 1. Basit ekonomik akım tablosunu çiziniz ve kısaca anlatınız. 2. Emek piyasalarının özelliklerini maddeler

Detaylı

ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ

ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ 1 A. GİRİŞ Gözlemlerin belirli bir dönem için gün, hafta, ay, üç ay, altı ay, yıl gibi birbirini izleyen eşit aralıklarla yapılması ile elde edilen seriler zaman

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 BS 1301- ULUSLRRSI iktist DiKKTI Bu dersin kapsamına giren bazı konularda, ders kitabınızın basıma hazırlanmasından sonra değişiklik yapılmış olabilir_ Bununla birlikte, testteki soruları, velilen

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Medya Ekonomisi Kavram ve Gelişimi Ünite 1 Medya ve İletişim Önlisans Programı MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU 1 Ünite 1 MEDYA EKONOMİSİ KAVRAM VE GELİŞİMİ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU Gürhan DEMİREL Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Kasım 2008 Kuzey Ren Vestfalya (Nord Rhein Westfalen) Almanya nın kuzey batısında,

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 10.Bölüm: Monopolcü Rekabet. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 10.Bölüm: Monopolcü Rekabet. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi I 10.Bölüm: Monopolcü Rekabet Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 10.1.Monopolcü Rekabet Piyasasının Özellikleri

Detaylı

TÜRKİYE NİN AB ROTASINDA GÜMRÜK BİRLİĞİNİN 10 YILLIK MUHASEBESİ: Kaybeden Biz Miyiz Gerçekten? Yoksa gerçek farklı mı?

TÜRKİYE NİN AB ROTASINDA GÜMRÜK BİRLİĞİNİN 10 YILLIK MUHASEBESİ: Kaybeden Biz Miyiz Gerçekten? Yoksa gerçek farklı mı? TÜRKİYE NİN AB ROTASINDA GÜMRÜK BİRLİĞİNİN 10 YILLIK MUHASEBESİ: Kaybeden Biz Miyiz Gerçekten? Yoksa gerçek farklı mı? Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında 1 Ocak 1996 dan beri yürürlükte olan Gümrük

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz.

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz. 1. Emeğin marjinal ürününün formulü nedir? 2. İşçi fazlasının formulü nedir? 3. İşveren fazlasının formulü nedir? 4. İş fazlasının formulü nedir? 5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 2.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası II Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT. 1. Ekonominin bulunduğu noktanın, üretim olanakları eğrisinin solunda olması aşağıdakilerden hangisini gösterir?

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT. 1. Ekonominin bulunduğu noktanın, üretim olanakları eğrisinin solunda olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 1 1. Ekonominin bulunduğu noktanın, üretim olanakları eğrisinin solunda olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) Ekonominin geliştiğini B) Ekonomik büyümenin, kısa

Detaylı

İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları

İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları Ders Kitabı: Ekonominin İlkeleri, Case-Fair-Oster, Palme Yayıncılık Sınav Esneklik başlıklı 5. Bölüme kadardır. Kitabımızın bölüm sonu sorularından da sorumluyuz.

Detaylı

Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL

Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL Brezilya: Ülkeler arası gelir grubu sınıflandırmasına göre yüksek orta gelir grubunda yer almaktadır. 1960 ve 1970 lerdeki korumacı

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI 3. BÖLÜM Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ Kıtlık, Tercih ve Fırsat Maliyeti Fırsat maliyeti, bir tercihi uygularken vazgeçilen başka bir tercihtir. Örneğin, bir lokantada mevcut iki menüden

Detaylı

Dış Ticarete Giriş (LOJ 209) Ders Detayları

Dış Ticarete Giriş (LOJ 209) Ders Detayları Dış Ticarete Giriş (LOJ 209) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Dış Ticarete Giriş LOJ 209 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin

Detaylı

Değirmenciliğin gelişmiş olduğu ülkelerden olan Belçika da ise hali hazırda 100 ile 150 arasında değirmenin bulunduğu tahmin ediliyor.

Değirmenciliğin gelişmiş olduğu ülkelerden olan Belçika da ise hali hazırda 100 ile 150 arasında değirmenin bulunduğu tahmin ediliyor. ABD de tarım sektörü, küresel ölçekte değerlendirildiğinde önemli bir üretim potansiyeline sahiptir. Bugün dünyanın en büyük buğday, mısır ve sorgum ihracatçısı olan ülkede, 170 civarında değirmen bulunduğu

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLERİN EKSEN KAYMASI BAĞLAMINDA DIŞ TİCARETE ETKİLERİ: 2000 SONRASI İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLERİN EKSEN KAYMASI BAĞLAMINDA DIŞ TİCARETE ETKİLERİ: 2000 SONRASI İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ T.C. ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI 2015-YL-004 TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLERİN EKSEN KAYMASI BAĞLAMINDA DIŞ TİCARETE ETKİLERİ: 2000 SONRASI İÇİN TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Detaylı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya da 120 un değirmeni olduğu bilinmektedir. Bu değirmenlerin çok büyük bir çoğunluğu yılda 2000 tonun üzerinde kapasiteyle çalışmaktadır. Pazarın yüzde 75

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi Bölümü Bahar Dönemi Vize soruları 16.04.2004

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi Bölümü Bahar Dönemi Vize soruları 16.04.2004 Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi Bölümü Bahar Dönemi Vize soruları 16.04.2004 1-Günümüze kadar hangi ücret teorileri ve hangi ihtiyaçlardan doğmuştur. Teorilerin adını ve önemini kısaca belirtiniz.

Detaylı

6. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

6. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 6. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 A.5. Doğrusal olmayan fonksiyonların eğimi Doğrusal fonksiyonlarda eğim her noktada sabittir

Detaylı