AĞIZ KOKUSU T.C. Ege Üniversitesi. Dişhekimliği Fakültesi. Periodontoloji Anabilim Dalı BİTİRME TEZİ. Stj. Diş Hekimi Sümeyra AKKOÇ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AĞIZ KOKUSU T.C. Ege Üniversitesi. Dişhekimliği Fakültesi. Periodontoloji Anabilim Dalı BİTİRME TEZİ. Stj. Diş Hekimi Sümeyra AKKOÇ"

Transkript

1 T.C Ege Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Periodontoloji Anabilim Dalı AĞIZ KOKUSU BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Sümeyra AKKOÇ Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Nurcan BUDUNELİ İZMİR- 2014

2 ÖNSÖZ Ağız Kokusu adlı tezimi hazırlamamda bilgi ve tecrübelerini benimle paylaşan çok değerli hocam Prof. Dr. Sayın Nurcan BUDUNELİ ye ve hayatımın her anında yanımda olan ve beni her zaman destekleyen ailem ve arkadaşlarıma tüm kalbimle teşekkür ederim. İzmir-2014 Stj. Diş Hekimi Sümeyra AKKOÇ

3 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ VE AMAÇ AĞIZ KOKUSUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ AĞIZ KOKUSUNUN SOSYAL ÖZELLİKLERİ AĞIZ KOKUSUNUN EPİDEMİYOLOJİSİ AĞIZ KOKUSUNUN SINIFLANDIRILMASI AĞIZ KOKUSUNUN SEBEPLERİ Fizyolojik Ağız Kokusu Patolojik Ağız Kokusu Ağıziçi Kaynaklı Ağız Kokusu Ağız Kuruluğu ve Ağız Kokusu Periodontal Durum ve Ağız Kokusu VSB nin Periodontal Hastalığa Etkileri Ağızdışı Kaynaklı Ağız Kokusu Boğaz ve Sinüs Kaynaklı Nedenler Sindirim Kanalı Kaynaklı Nedenler Helicobacter pylori ve Ağız Kokusu Sistemik Hastalıklarda Görülen Özel Ağız Kokusu Yalancı Ağız Kokusu Halitofobia AĞIZ KOKUSUNUN MOLEKÜLER MEKANİZMASI TANI YÖNTEMLERİ Direkt Ölçüm Teknikleri Organoleptik Metod Gaz Kromatografisi Sülfür Monitörleri (Halimeter) İndirekt Ölçüm Teknikleri Tükürük İnkübasyon Testi Mikrobiyal Testler Son Yıllarda Geliştirilen Yeni Yöntemler... 22

4 Elektronik Burun TANIDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Anamnez Temel Muayene ve İleri Muayene Ağız Kokusunun Ölçümü Tedavi Planı Maskeleme Ürünleri Mikroorganizma Mekanik olarak Uzaklaştırılması Tükürük Salgısını Arttırmak İyi Plak Kontrolü Dil Temizliği Profesyonel Ağız Bakımı Mikroorganizmaların Kimyasal olarak Azaltılması Klorheksidin Triklosan Temel Yağlar Setilpiridinyum klorür ÖZET EK KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ... 47

5 1. GİRİŞ VE AMAÇ Kötü ağız kokusu, malodor veya halitozis; hoş olmayan nefesi tanımlamak için kullanılan terimlerdir (1). Halitozis; genellikle ağızda veya dişlerde bulunan bir sorunun habercisidir ve yaşadığımız sosyal ortamda çağdaş insana yakışmayan rahatsız edici bir durumdur. Bu nedenle, ağız kokusu sosyal ve psikolojik bir problem olarak görülmektedir. Bu sorun, çoğu zaman mahcubiyete, sosyal-psikolojik problemlere sebep olmakta, hatta evlilikleri bile etkileyebilecek boyuta varabilmektedir. Halitozis problemi olan hastaların sosyal faaliyetlere girememe korkusuyla diş hekimine başvurduğu bildirilmiştir (2). Diş hekimine başvurma nedenleri arasında, diş çürüğü ve periodontal hastalıklardan sonra üçüncü sırada gelmektedir (3). Halitozisin varlığını ve sebeplerini belirlemeye yönelik birçok araştırma yapılmış ve halitozisin sebepleri arasında, ağız boşluğundan kaynaklanan fizyolojik durumlar başta olmak üzere, psikolojik ve sistemik etkenler olabileceği bildirilmiştir (4). Ayrıca halitozis, bazı sistemik hastalıkların ayırıcı tanısında yararlanılan önemli bir bulgudur (5). Zaman içinde halitozise sebep olan etkenlerin tespitinde belirteç olarak volatil sülfür bileşikleri (VSB) ön plana çıkmış, tükürükten ve nefesten direkt ölçümünü sağlayan gaz kromotografi cihazı ve portatif sülfür monitörü gibi aygıtlar kullanılmaya başlanmıştır. Bu yöntemlerle elde edilen bulgular, kötü ağız kokusunun esas olarak VSB ile ilişkili olduğuna işaret etmektedir (6,7). VSB, ağızdaki gıda artıkları, hücreler, tükürük ve kanın pütrifikasyonu sonucunda ve özellikle gram (-) bakterilerce üretilmektedir (8). Gram (-) bakteriler özellikle dil sırtı üzerinde kolonize

6 olarak VSB üretiminde büyük rol oynar (9). Ağız kokusunun tedavisi altta yatan nedeni bulup ortadan kaldırmaya yönelik olmalıdır (10). Sosyal ve psikolojik açıdan bu kadar önemli olan halitozis konusunda diş hekimlerinin daha dikkatli olup hastalarını uygun bir dille uyarması ve bu konuda hastalarına yardımcı olması son derece önemlidir. Bu derlemenin amacı da halitozisin etiyolojisi, sınıflaması, tanı yöntemleri ve tedavi yaklaşımları konusunda güncel bilgileri ortaya koymaktır.

7 2. AĞIZ KOKUSUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ Birden fazla kişi, günün her hangi bir saatinde, yakın temasa gerek olmadan, aynı bireyin ağzında çirkin koku saptıyorsa ve bu durum en az birkaç ay kesintili veya kesintisiz olarak devam ediyorsa, bireyin kendisi bu çirkin kokuyu duymuyor olsa bile bu klinik tabloya kötü ağız kokusu denir (11). Halitozis kelimesinin kök anlamı latince halitus yani nefes dir. Aynı anlamda fetor oralis, fetor ex ore, oral malador terimleri de kullanılmaktadır (12). Ağız kokusunun özellikleri şöyle sıralanabilir (11): Ağız kokusu bireyin fiziksel, ruhsal ve mental iyilik halini bozduğu için bir hastalıktır. Her sağlıklı birey sabah uyandığında, ilk birkaç saate kadar uzayabilen bir süre boyunca kabul edilebilir seviyede ağız kokusu duyabilir. Bu durum fizyolojik ağız kokusu olarak kabul edilir. Her sağlıklı bireyin ağzı, zaman zaman kötü kokabilir. Bu koku bireyin kendisi dahil birden fazla kişinin konforunu bozduğunda hastalık başlar. Bireyin ağzında kötü kokulu gaz ölçülse bile, bireyin kendisi dahil birden fazla kişi tarafından algılanmıyorsa hastalık olmaktan çıkar. Ağız kokusu olgusunun patolojik olma sınırı insan burnunun koku algılama sınırına bağlıdır. Fizyolojik ve patolojik ağız kokusunun rakamsal sınırı 50 ppb aromatik gaz konsantrasyonudur. Bu sınırın altındaki koku fizyolojik olarak kabul edilir ve tedaviye gerek duyulmaz. Ağız kokusu endojendir (11). Belirli özel kokulu besin maddelerinin (soğan, sarımsak gibi) sindirimi sonrasında akciğerlerden gelen koku ile karıştırmamak gerekir. Bu tür besinler içinde bulunan koku verici moleküller sindirimle kana 2

8 geçmekte, daha sonra kan yolu ile akciğerlere gelen bu uçucu bileşikler nefesle dışarı atılmaktadır. Ağızda geçici olarak ortaya çıkan bu durum hastalık kapsamı dışında tutulmalıdır (13). 3. AĞIZ KOKUSUNUN SOSYAL ÖZELLİKLERİ Koku duyusu ve koklama deneyimleri bireyler için duygusal anlamda ve karşılıklı iletişimde oldukça önemlidir. Ağız kokusu kliniğinde kayıtlı 55 hasta üzerinde yapılan retrospektif kalitatif bir çalışmada, hastaların %75 nin sosyal ilişkilerini olumsuz yönde etkilemesi ve psikolojik olarak huzursuzluk yaratması nedeniyle tedavi olmak amacıyla ağız kokusu kliniğine başvurduğu belirlenmiştir (14). Halitozisli bir kişiyle kimse ilişki kurmak istemez. Bu durum bireyi toplumdan izole eder, sevmekten, sevilmekten, dolayısıyla sevgiden uzaklaştırır. İzolasyon iki taraflıdır. Hem birey kendi kokusundan başkalarının rahatsız olmasını istemediği için kendisini toplumdan uzaklaştırır, hem de diğer insanlar ağzı kokan bireyin yanında bulunmak istemezler. Ağız kokusu olan bireyler yalnızlığa meyilli olarak yaşar, içe dönükleşir, az konuşur, giderek daha duyarlı ve daha kolay incinebilir bir iç yapı kazanırlar (11). 4. AĞIZ KOKUSUNUN EPİDEMİYOLOJİSİ Halitozisin prevalansını genel toplumda araştıran az sayıda çalışma vardır. Bunun en önemli sebebi, halitozis tanısında kullanılacak objektif ya da subjektif, uluslararası kabul görmüş standart kriterlerin bulunmayışıdır (15). Yapılan çalışmalarda halitozis prevalansı %15-50 arasında değişmektedir (16,17). Yetişkinlerin en az yarısında hayatlarının bir döneminde, özellikle sabah kalktıktan sonra, sosyal olarak kabul edilemeyecek derecede ağız kokusu olur (16). 3

9 Miyazaki ve ark. nın (18) Japonya da 2672 kişi üzerinde yaptıkları bir çalışmada (uçucu sülfür bileşiklerinin solunum havasında ölçülmesi suretiyle), halitozis prevalansı %6-23 bulunmuştur. Liu ve ark. nın Çin toplumunda yaptıkları araştırmada, halitozis prevalansı %27.5 olarak saptanmıştır (19). Al-Ansari ve ark Kuveyt li hastada yaptıkları çalışmada hastaların kendilerinin fark ettikleri halitozis prevalansını %23.3 olarak bulmuşlardır (20). Günlük diş fırçalama sıklığı halitozis ile en güçlü ilişkiyi gösterir. Diğer faktörler arasında gastrointestinal hastalıklar, kronik sinüzit, ileri yaş, kadın cinsiyeti ve düşük eğitim seviyesi bulunmuştur. A.B.D. de 60 yaş üzeri bireylerin dahil edildiği bir çalışmada, olguların %24 ü halitozisten şikayetçi olmuşlardır (15). Yine A.B.D. de diş hekimlerinin %41 inin haftada 6 veya daha fazla sayıda kronik olarak halitozisten şikayetçi olan hasta muayene ettikleri tespit edilmiştir (15). A.B.D. de erkeklerin yaklaşık %50 sinin, kadınların ise %60 ının kozmetik ağız spreyi kullandıkları belirtilmektedir. Diğer çalışmalarda erkekler ve kadınlar arasında halitozis insidansı açısından anlamlı bir fark bulunmamış olmakla birlikte kadınların halitozis için daha fazla tedavi aldıkları belirtilmektedir (15). Yaşla birlikte ağız kokusunun yoğunluğunda bir artış olmaktadır. Ayrıca farklı yaş gruplarının spesifik ağız kokuları bulunabilmektedir. Örneğin 2-5 yaş arası çocuklarda, tonsil kriptlerinde yerleşen besin artıkları ve bakterilere bağlı olarak gelişen spesifik bir ağız kokusu olabilir. Orta yaş grubundaki bireylerde özellikle sabahları şiddetli bir ağız kokusu görülebilir. İleri yaş gruplarında ise kullanılan protezler, tükürük akışkanlığının azalması ve sistemik hastalıklara bağlı olarak ağız kokusu gelişebilir (15). Ağız kokusundan şikayetçi olan kişilerin yaklaşık %25 kadarında ise gerçekte, ağız kokusu bulunmamaktadır (halitofobi) (17). 4

10 5. AĞIZ KOKUSUNUN SINIFLANDIRILMASI Diş hekimi, hastaları doğru bir şekilde yönlendirebilmek ve tedavi edebilmek için öncelikle doğru sınıflandırmalıdır. Tablo 1 de halitozisin sınıflandırması görülmektedir (6,21-23). SINIFLAMA AÇIKLAMA 1. Gerçek Hissedilebilen kötü koku, kabul edilebilir seviyenin üzerindeki şiddette olan koku. ağız kokusu A. Fizyolojik ağız kokusu Ağızda pütrefaksiyona dayanan halitozis. Spesifik hastalık yada patolojik durum yoktur.bunun kaynağı başlıca dilin dorsoposterior kısmıdır. Beslenme rejimine dayanan (sarımsak gibi) geçici bir halitozis hesaba katılmamalıdır. B. Patolojik ağız kokusu Ağız dokularında patolojik durum veya kötü fonksiyon sonucu görülen halitozis (Çürük dişler, periodontal hastalık, kserestomia gibi). a. Ağız içi Paranazal ve / veya laringeal bölgeden kaynaklı ağız kokusu. Akciğer bölgesi ya da üst sindirim b. Ağız dışı sistemi bölgesinden, vücuttaki herhangi bir bölgedeki bozukluktan kaynaklanan ağız kokusu.kan yoluyla taşınmış ve akciğerlerden gelen koku (Diabet, hepatik siroz, iç kanama gibi). 2. Yalancı ağız kokusu Belli bir ağız kokusu başkaları tarafından alınmıyor. Buna rağmen hasta ısrarla onun varlığından şikayetçi. Bu sorun konsultasyon yapılarak ve basit ağız hijyeni tedbirleri alınarak düzeltilebilir. 3. Halitofobia Gerçek ve yalancı halitozis tedavisi sonucunda hasta hala halitozisi olduğuna inanır. Halitozis varlığını gösteren herhangi bir fiziksel veya sosyal kanıt yoktur. 5

11 6. AĞIZ KOKUSUNUN SEBEPLERİ 6.1. Fizyolojik Ağız Kokusu Fizyolojik halitoziste ağız kokusuna neden olabilecek sistemik bir hastalık veya patolojik durum söz konusu değildir. Ağız kokusu bazı bireylerde özellikle uyku sonrası sabahları hissedilir (24). Sabah nefesi olarak da bilinen bu ağız kokusunun sebepleri arasında yatmadan önce plak kontrolünün yeterince yapılmaması, uyku esnasında fizyolojik olarak tükürük miktarında azalma ve tükürüğün yıkayıcı etkisinden korunduğu için kötü koku çıkmasından sorumlu olan bakterilerin çoğalması vardır (11,25). Fizyolojik ağız kokusuna sahip bireylerde yapılan ölçümlerde VSB konsantrasyonu dil ucunda mm, dilin orta kısmında 0.4 mm ve dil kökünde 1.6 mm olarak bulunmuştur. Bu yapılan araştırmayla fizyolojik ağız kokusunun ana kaynağının dil sırtının arka kısmı olduğu görülmektedir (11). Fizyolojik ağız kokusu hiçbir müdahaleye gerek kalmadan tükürük bezlerinin doğal temposuna yeniden ulaşması ile uyandıktan bir süre sonra kaybolur. Ağzın su ile çalkalanması, dişlerin fırçalanması, bir şeyler yenilip içilmesiyle tükürük bezlerinin çalışması uyarılır ve kokunun kaybolması hızlanır (11,26). Fizyolojik ağız kokusuna sahip bireyler tedavi edilmezler. Sabah uyandıklarında VSB ölçümleri ppb gösterse bile bireylerin gün içinde ppb seviyesi 40 ın altına düşer (11) Patolojik Ağız Kokusu Patolojik halitozis ise kalıcı, oral hijyen metotlarıyla geçmeyen ve kişinin günlük hayatını zorlaştıran bir durumdur. Mutlaka tedavi edilmelidir. Tedavi sırasında 6

12 izlenecek strateji halitozisin kaynağına yönelik olmalıdır. Patolojik halitozis kokunun kaynağına göre ağız içi ve ağız dışı kaynaklı olmak üzere iki grupta incelenir (27) Ağıziçi Kaynaklı Ağız Kokusu Günümüzde kabul edilen görüş halitozisin temel sebebinin ağız içi sebepler olduğudur. Fakat ağız içi kaynaklı olduğunu söyleyebilmek için şu koşullar gerçekleşmelidir (28); Koku burundan değil, ağızdan gelir. Oral hijyen uygulamaları ve dilin fırçalanması ile koku azalır. Ağız kuruluğu olgularında koku şiddetlenir. Konuşmaya başlandığında koku şiddetlenir. Rosenberg ile Delange ve ark. yaptıkları araştırmalarda, ağız kokusu şikayeti olan vakaların %86-90 ında problemin ağız içinden kaynaklandığını saptamışlardır (28,29). Ağız içi kaynaklı halitozisin sık rastlanan sebepleri (11); Hijyenik olmayan köprü gövdesi Gingivitis Yirmi yaş dişi perikuroniti İnterdental yüzeylerde besin retansiyonuna sebep olan dolgu ve kuronlar Ağızdaki bütün cilasız yüzeyler Kronik apikal lezyonlar Ağız kuruluğu Ağız içindeki her türlü enfeksiyon 7

13 Bu saydığımız nedenler enfeksiyon odaklıdır. Ağız kokusu için en önemli kaynak bölge olan dil, bakterilere rezervuar teşkil eden kaynaktır. Bu nedenler kokunun değil fakat bakterinin kaynağıdır (11). Genellikle dil sırtının arka bölgesi sorumludur. Bu bölge dilin en geniş yüzeyli bölgesidir ve papillaların yapısı bakterileri barındırmak için çok elverişlidir. Bu bölgede biriken bakteriler tükürüğün yıkayıcı etkisinden gizlenebilirler. Ayrıca besin ve diğer atıklarda bu bölgeye kolayca tutunabilir. Tükürük akışının azaldığı dönemlerde daha fazla olmak üzere bu ortam bulundurduğu proteinleri enerji kaynağı olarak kullanan özellikle gram (-) anerob bakteriler başta olmak üzere tüm bakteriler için ağızda en önemli kokuşturma ortamıdır. Bu bakteriler proteinleri parçalayarak peptitlere daha sonra aminoasitlere dönüştürür. Açığa çıkan aminoasitlerden özellikle sistein, metyonin gibi kükürtlü olanların parçalanması sonucu uçucu kükürtlü gazlar ortaya çıkar. Ağız kokusuna sebep olan uçucu kükürtlü gazlara volatil sülfür bileşikleri (VSB) denir. Parçalanan proteinlerin kaynağı; besinler, tükürük ve dişeti oluğu, ölü konak hücreleri ve ölü bakteri hücreleridir. Yine bu bölgede halk arasında dil pası olarak bilinen plak örtüsü kolaylıkla oluşabilmektedir. Bu örtünün varlığı plak yapıcı bakterilerin varlığı ile sıkı bir ilişki gösterir (11,30) Ağız Kuruluğu ve Ağız Kokusu Tükürük miktarındaki aşırı azalma veya duyusal problemler sonucu ortaya çıkan ağız kuruluğu tablosuna kserostomi denir. Toplumun yaklaşık %22-26 sında çesitli oranlarda kserostomi vardır (31). Daha çok yaşlı bireylerde ve kanser hastalarında görülür. Ancak yaşın ileri olması tek başına yeterli bir sebep değildir (31,32). İlaç almayan sağlıklı yaşlılarda genç bireylerden önemli farklılıklar görülmez (33). 8

14 Kserostomi etiyolojisinde önemli etkenler şunlardır; Bazı ilaçlar (Tablo 2) (37,38) AIDS, Sjögren sendromu gibi bazı sistemik hastalıklar (Tablo 3) (39) İmmunoterapi, kemoterapi ve major tükrük bezlerini etkileyen radyoterapi Halitozis hastalarında sıklıkla ağız kuruluğu vardır. Bazı çalışmalarda oral mukoza yüzeylerindeki artık tükürük kalınlığı miktarı ile ağız kuruluğu arasında bir bağlantı olduğu bildirilmiştir. Artık tükürük; yutkunma sonrası ağzın sert ve yumuşak dokularında kalan tükürük tabakasını tanımlar. Artık tükürük tabakası oral mukozayı sürekli nemli tutmak için yenilenir (34,35). Halitozis ve ağız kuruluğu vakaları arasında ilişkinin ana nedeni ise VSB gazlarının ağız havasına karışmasında tampon görevi yapan bir engelin yokluğudur. VSB nin bir kısmı suda çözünebildiği için mokozanın yüzeyindeki tükürük içindeki bir miktar VSB çözünerek tutulur, daha az oranda ve zaman içinde daha yavaş bir hızla ağız havasına katılır. Kuruluk gözlenen bir ağızda ise mukoza yüzeyinde tükrük bulunmayacağı için VSB gazları bireyin ağız havasına doğrudan ve kolayca dahil olur (11). Ayrıca tükrük akışındaki azalma; ağzın doğal temizleme mekanizmasını bozar, gram ( ) bakterilerin floraya yerleşmesini mümkün kılar, Candida ve çürük prevelansını arttırır. Tüm bu faktörler ağız kuruluğuna sahip bireylerde kokunun bol ve kuvvetli olmasında rol oynayabilir (11,36). Ağız kuruluğunun ölçülmesi ve saptanması ağız kokusu açısından önemlidir. Ağız kuruluğuna bağlı olarak görülen halitoziste tat almada değişiklik, dil yüzeyinin sertleşmesi ve yanan ağız hissi vardır (35). Ağız kuruluğunun tedavisi halitozis için gereklidir. Eğer ilaçların sebep olduğu bir ağız kuruluğu varsa hastanın sağlığı elverdiği müddetçe ağız kuruluğuna neden 9

15 olmayacak diğer alternatif ilaçlar önerilebilir. Tükürük salgısını uyaran şekersiz sakız çiğnemek, şekersiz tatlandırıcılar ve yapay tükürük preparatlarının kullanılması, pilokarpin gibi parasempatomimetik preparatlar kullanılması ve sigara, alkol tüketiminden kaçınılması, bol sıvı tüketilmesi ve kafein içeren yiyecek ve içeceklerden uzak durulması önerilir (36) Periodontal Durum ve Ağız Kokusu Periodontal durumunun halitozise neden olup olmadığı tartışmalıdır. Çalışmalar, periodontal hastalıkla ağız kokusu arasındaki ilişki varlığını düşündürmektedir. Soils- Gaffer ve ark., dişeti oluğu sıvısı örneklerinde hidrojen sülfür üretimini ölçtükleri çalışmada, gingival indeks, dişeti oluğu sıvısı miktarı ve hidrojen sülfür üretimi arasında pozitif bir ilişki tespit etmişlerdir (40). Coil ve Tonzetich, periodontitis hastalarında periodontal ceplerdeki VSB miktarını ölçtükleri çalışmada, enflamasyonlu ve sondalama sırasında kanama olan ceplerdeki VSB miktarının, enflamasyonsuz ve sondalama sırasında kanama olmayan ceplerdekinden önemli derecede daha fazla olduğunu göstermişlerdir (41). Berg ve ark. periodontal açıdan sağlıklı ve hastalıklı bireylerin tükürük örneklerini 3 saat boyunca 37 C de inkübe ettikleri çalışmada, periodontitisli hastalardan alınan örneklerde hidroliz, indol ve sülfür miktarının daha fazla olduğunu göstermişlerdir (42). Başka bir çalışmada da VSB nin, 4 mm ceplere sahip periodontitisli bireylerde periodontal yönden sağlıklı bireylere göre daha yüksek olduğu bulunarak, metil merkaptanın periodontal hastalıkların şiddetini artırmada pozitif bir rolü olduğu ileri sürülmüştür (30). Ayrıca Morita ve Wang, radyografik kemik kayıp ölçümleri ile VSB miktarı arasındaki pozitif ilişkiyi göstererek, diğer klinik verilerle de (sondalanan cep derinliği, klinik ataşman seviyesi, sondalamada kanama) ağız kokusu arasında güçlü bir ilişki olduğunu belirtmişlerdir (43). Kozlovsky ve ark., İsrail toplumunda yürüttükleri bir çalışmada, 10

16 periodontal hastalıklarla ilgili verilerle ağız kokusu skorları arasında yüksek oranda bir ilişki bulmuşlardır (44). Birçok araştırma sonucunda periodontal hastalıklarla ağız kokusu arasında pozitif bir ilişki bulunurken bazı araştırmalar bu sonucu desteklememektedir. Kanada da 127 bireyle yapılan bir çalışmada periodontal hastalık verileriyle ağız kokusu ölçümleri arasında bir ilişki bulunmamıştır (45) VSB nin Periodontal Hastalığa Etkileri VSB oral malodor oluşmasının bir sebebi olmakla birlikte gingivitis ve periodontitisin etyolojisinde de etkilidir. Periodontal hastalıklar, immün sistemin kronik aktivasyonu, bağ dokusu metabolizmasındaki değişiklikler, proteinaz ve sitokinlerin fazla üretimi, bakteri enzimlerinin doğrudan konak dokusunu yıkıma uğratması, virulans faktörleri ve başka birçok mekanizmadan etkilenir (46). Gingivitiste gingival sulkus epitelinin geçirgenliği artar. VSB gingival dokuların geçirgenliğini arttırabilir, enflamatuar cevabı uyarır ve gingival fibroblastların fonksiyonunu değiştirebilir. Sağlıklı dişeti hidrojen sülfür (H 2 S) ile muamele edildiğinde bakteri antijeni olan lipopolisakkaritlerin penetrasyonu artar ve enflamasyon oluşur (47). Ayrıca yapılan histolojik incelemelerde VSB nin derin dokulara penetre olarak non-keratinize epitelde, bazal membranda ve lamina propriada olumsuz değişimlere sebep olduğu belirlenmiştir (48). VSB, non-keratinize yumuşak dokularda düşük konsantrasyonda bile çok kısa sürede değişikliğe sebep olmaktadır. VSB dokular için doğrudan toksik etki göstermese de bakteri kaynaklı lipopolisakkaritin lamina propria dan geçişini kolaylaştırır. Metil merkaptan (CH 3 SH) kültür ortamında mononükleer hücrelerden interlökin-1 beta (IL-1ß) salımını arttırır. 11

17 IL-1ß ise enflamasyonlu dişeti hücrelerinden izole edilebilen ve periodontal hastalıkların patogenezinde oldukça önemli bir sitokindir (36) Ağızdışı Kaynaklı Ağız Kokusu Boğaz ve Sinüs Kaynaklı Nedenler Kokunun kaynağı yine dil sırtıdır. Ama bakteri rezervuarının adresi değişmiştir. Bakteri kaynağı paranazal sinüsler, farenks veya orta kulak olabilir. Buradan kalkan bakteriler dil sırtında toplanarak ağız kokusuna kaynak teşkil eder. Sık rastlanan sebepler şunlardır (11); Sinüzit Tonsillit Farenjit Otit Postnazal akıntıya sebep olan KBB hastalıkları Sindirim Kanalı Kaynaklı Nedenler Bu kez koku ağız değil sindirim kanalı kaynaklıdır. Sağlıklı bireylerde, besinlerin yapısında bulunan yağlar, lipazlar tarafından suda çözünebilen parçalara ayrılır. Proteinler proteaz isimli enzimler tarafından parçalanarak polipeptidlere ve peptidlere dönüştürülür. Eğer bireyin sindirim enzimlerinde miktar veya fonksiyon bakımından bir eksiklik varsa sindirilmeyen besin öğeleri bakterilere terk edilmiş demektir. Bu durumda bakteriler proteinleri anaerobik koşullarda zincirleme olarak dekarboksilasyon işlemine sokar. Bu bir bozulma olayıdır. Ayrıca proteinlerin çürümesi olarak tanımlanabilen pütrefikasyon gerçekleşir. Açığa çıkan kötü kokulu gazlar ağızdan dışarı sızar (11). 12

18 Sık rastlanan gastroentestinal hastalıklar şunlardır (11); gastrit ülser divertikülit duodenit enterit kabızlık ishal malabsorbsiyon sindirim yetmezliği bunlara sebep olan bütün hastalıklar barsak parazitleri Ağız kokularının % 90 ı ya gastrointestinal veya orolaringealdir (49). Ben Aryeh ve ark.na göre ise sindirim kanalından gelen ağız kokusunun oranı %10 dur (50) Helicobacter pylori ve Ağız Kokusu Helicobacter pylori (H. pylori) gastrit ve peptik ülserden sorumlu, mikroaerofilik bir patojendir. H. pylori, subgingival plaktan daha çok supragingival plakta, dil ve ağız boşluğunda birikir. Yapılan bir çalışmada gastrit şikayeti olan 18 hastanın midesinde kolonize olan H. pylori ortadan kaldırıldıktan sonra 16 hastada önceden mevcut olan ağız kokusu şikayetlerinin kaybolduğu görülmüştür (51). Bir başka çalışma, 124 sindirim hastasından 46 sında ağız kokusu ve dil hiperplazisi, bu hastaların 40 ında ise H.pylori tespit edilmiştir. Dolayısıyla sindirim hastasının %87 sinin ağzında bu bakterinin bulunduğu iddia edilmiş, ağız kokusu ile bu bakteri arasında ilişki kurulmuştur (52). 13

19 H. pylori olan hastalarda, negatif olanlara oranla daha şiddetli halitozis görülmektedir (53,54). VSB ve H. pylori arasında yakın bir ilişki bulunmuştur (55) Sistemik Hastalıklarda Görülen Özel Ağız Kokusu Bazı metabolik hastalıklar sonucu oluşan metabolik artıklar ve kan dolaşımında yer alan ve koku oluşumuna neden olan ajanlar alveolar gaz değişimi ile nefese karışabilir ve ağız kokusuna neden olabilir. Çeşitli hastalıklar ve ilgili kötü nefes kokusu sıralandığında şöyle bir tablo çıkar (Tablo 4) (56,57): HASTALIK AĞIZ KOKUSUNUN ÖZELLİKLERİ Böbrek hastalıkları Diabetes mellitus Karaciğer yetmezliği Akut romatizmal ateş Karaciğier sirozu Ateş / dehidratasyon Skorbüt Eozinofilik granuloma Letterer-Siwe hastalığı Hand Schüller-Christian hastalığı Wegner s granulomatozis Dizanteri, kızamık Kızıl, tüberküloz Sifiliz İç kanama Sjögren sendromu Üremiye bağlı amonyak kokusu Ketoasidoza bağlı aseton kokusu Amin kokusu, küf kokusu, taze ölü kokulu nefes Asit kokulu nefes Bozulmuş kan kokusuna benzer kokulu nefes Xerestomi, kötü ağız bakımı ve toksik yıkım ürünlerinin birikimi nedeniyle kötü kokulu nefes Kötü kokulu nefes Kötü kokulu nefes Kötü koku ve hoş olmayan tad Kötü koku ve hoş olmayan tad Yara benzeri çürüme kokulu nefes Aşırı pis ve kötü kokulu nefes Aşırı pis ve kötü kokulu nefes Pis kokulu nefes Çürümüş kan Pis kokulu nefes 14

20 6.3. Yalancı Ağız Kokusu Başkaları tarafından fark edilmeyen, ancak hastanın kendisi tarafından varlığıileri sürülen halitozis durumudur. Bu türlü insanlar çevresinde bir kişi eliyle burnunu kapatsa kendisinin ağız kokusundan rahatsız olduğunu düşünecek kadar duyarlıdır. Ayrıca kendi probleminin psikolojik olduğuna da inanmazlar. Böyle hastaların doğru tanısında yöntem ağız kokusu ölçümleri ve anamnezde kullanılan sorgulama formudur (11). Yaegaki ye göre bu ayrımı yapmakta altın kural (2) pseudohalitozis olgularının başkalarının ağız kokusundan yakınması, rahatsız olduğunu söylemesidir. Oysa gerçekte ağız kokusu bulunan vakalar, çevresindeki insanların ağız kokusunu tolere ederler, görmezden gelirler, onlardan şikayet etmezler. Çünkü Yaegaki ye göre, bir bireyin, ağzı kokan diğer bireylere gösterdiği reaksiyon kendi ağız kokusunun yansımasıdır. Buna rağmen pseudohalitozis hastalarının %4 ü bu kurala uymaz (2) Halitofobia Gerçek ve pseudohalitozis hastalarına uygulanan tedavi sonrası, ağız kokusu olmadığı halde şikayetinin devam ettiğine inanan hasta grubudur. Bu pseudohalitozis vakaların daha ileri formudur ve olfactory reference sendromu olarak adlandırılır. Bu hastalarda vücuttan veya ağızdan kötü koku yayıldığı inancı vardır (58). Duygusal bozukluklar ve şizofrenide bu komplikasyon da ortaya çıkabilir. Olfactory reference sendromunun trisiklik antidepresanlarla tedavi edildiğine dair yayınlar mevcuttur (59,60). 15

21 7. AĞIZ KOKUSUNUN MOLEKÜLER MEKANİZMASI Kötü kokulu bileşiklerin başında bakterilerin pütrefikasyonu sonucu proteinlerin yıkılması ile ortaya çıkan uçucu kükürt bileşikler gelir. Kadaverin, pütresin, indol ve skatol gibi kükürt içermeyen bileşikler de ağızda kötü kokuya neden olabilir (Tablo 5). Ancak bu bileşiklerin etkisinin oldukça sınırlı olduğu düşünülmektedir. Uçucu kükürtlü bileşiklerden hidrojen sülfür, metil merkaptan, dimetil sülfür ağızda meydana gelen kötü kokunun başlıca sorumlularıdır (61). Hidrojen sülfür (H 2 S): Kükürtlü hidrojen olarak da bilenen, renksiz çürük yumurtaya karakteristik kokusunu veren kötü kokulu bir uçucu kükürt bileşiğidir. Metil merkaptan (CH 3 SH): Kötü ağız kokusu ile birlikte en yaygın olarak bulunan bileşiklerden biridir. Renksiz bir gazdır. Bitki ve hayvan dokularının yapısında ve soğanın yapısında bulunur. Soğanın kesilmesi sırasında açığa çıkan kokuya neden olan metil merkaptandır. Bitki ve hayvan dokularının bozulması sırasında yapılarında bulunan metyonin özellikle metil merkaptan kaynağıdır (61). Dimetil sülfür (CH 3 -S-CH 3 ): Kötü ağız kokusuna neden olan bileşikler arasındadır. Karakteristik, hoş olmayan kokuludur ve suda çözünmez. Lahana, pancar, deniz ürünlerinin pişirilmesi sırasında açığa çıkar (61). Uçuçu kükürt bileşiklerin bakteriler tarafından oluşturulması için ortamda yeterli kükürt içeren öncü moleküller bulunmalıdır. Protein içeren ölü epitel hücreleri ve lökositler, besin artıkları, ölü bakterilerin yapılarında bulunan proteinler yıkılarak substrat olarak kullanılır. Yıkılmış epitel hücreleri ve lökositler bakterilerin en önemli protein kaynaklarıdır. Protein yapıyı oluşturan amino asitlerden yapılarında kükürt içeren sistein ve metiyonin özellikle uçuçu kükürtlü bileşiklerin sentezinde kullanılır. Bu bileşiklerden metiyonin bakteriler enzimleriyle parçalanarak metil merkaptan ve 16

22 sisteine indirgenir. Bir başka reaksiyonla bakterilerin aminoasitleri parçalamak amacıyla sentezlediği ve hücre dışına bıraktığı sülfidraz enzimi ile sistin aminoasidi önce iki molekül sisteine, daha sonra H 2 S e indirgenir. Bu aktivitenin optimum ph ının 7.2 olduğu belirlenmiştir. Bu kötü koku bileşiklerin oluşum mekanizmasında rol oynayan bakteriler çeşitli in vitro metodlarla araştırılmıştır. Kötü bozuşma kokusunun gram (+) bakterilerin yerine gram (-) anaerobik floranın baskın olmasıyla arttığı görülmüştür. Florada meydana gelen bu artışla birlikte karbonhidrat tüketiminde artma ve tükrük ph sında yükselme olur (61). Bu proteolitik bozulmada etkin olan bakterilerden bazıları Porphyromonas gingivalis, Prevotella intermedia, Treponema denticola, Fusobacterium nucleatum, Tannerella forsythia, Porphyromonas endodontalis ve Eubacterium türleridir (62). Fusobacterium nucleatum, gingivitis ve periodontitisle ilişkili bir bakteridir ve en önemli VSB sentezleyicisidir (61). Anerobik şartlarda uçuçu kükürt bileşikleri oluşturmak için farklı mikroçevreler oluşturulması gereklidir. Plak ve besin artıklarının birikim ve tükürüğün durağanlaşması diş ve doku aralarında çok geniş durağan mikro çevrelerin oluşmasına neden olur. Plak birikimi ve uçucu kükürt bileşiklerin yapıldığı en geniş durağan bölgeler dilin posterior dorsumu, interdental bölgeler ve sugingival bölgelerdir (61). Ağızda meydana gelen kötü kokunun şiddeti büyük oranda bakteri plağından, subtratın varlığından, günün değişen saatlerinden, ağız kuruluğundan ve bakterilerin pütrefikasyon yapabilirliğinden de etkilenir (61). 17

23 8. TANI YÖNTEMLERİ Ağız kokusu tanı yöntemleri şu şekilde gruplanabilir (63): Direkt ölçüm teknikleri: Organoleptik ölçüm Gaz kromotagrafisi Sülfür monitörleri- halimeter İndirekt ölçüm teknikleri: Tükürük inkübasyon testi Mikrobiyal testler (BANA testi) Son yıllarda geliştirilen yeni yöntemler: Elektronik burun Dil sülfür sondaları 8.1. Direkt Ölçüm Teknikleri Organoleptik Metod Çok eskiden beri uygulanan ekonomik ve pratik bir yöntemdir. Hasta nefesinin koklanmasıyla yapılır. Hasta ağzına 10 cm uzunluğunda, 2.5 cm çapında lastik bir tüp yerleştirilir ve hastanın nefesini yavaşça vermesi istenir, bu sırada araştırmacı tüpün diğer ucundan çıkan havayı koklayarak organoleptik skorlama yapar (22). 18

Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal Ağız kokusunun nedenleri ve önlemenin yolları hakkında bilgi verdi.

Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal Ağız kokusunun nedenleri ve önlemenin yolları hakkında bilgi verdi. Ağız Kokusuna Karşı Dilinizi de Fırçalayın Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal Ağız kokusunun nedenleri ve önlemenin yolları hakkında bilgi verdi. İSTANBUL - Sağlıklı

Detaylı

OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY

OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY FORMÜL %0.2 klorheksidin glukonat içerir. Yardımcı madde olarak; gliserin, limon esansı ve nane esansı içerir. Bir püskürtme 0.15 ml dir ve 0.0003 g klorheksidin glukonat içerir.

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008

ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008 ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008 ADIM ADIM TEMİZLİK EL YIKAMA AĞIZ VE DİŞ TEMİZLİĞİ VÜCUT TEMİZLİĞİ EL YIKAMA ELLERİMİZİ NİÇİN YIKARIZ? Ellerimizdeki mikropları uzaklaştırmak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI PERİMEX PLUS GARGARA Yalnızca ağız içine uygulanır. Etkin Madde: %0.15 Benzidamin HCl, %0.12 Klorheksidin diglukonat içerir. Yardımcı Maddeler: Etil alkol (%96), lutrol F68, sorbitol

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

ÇÜRÜK AKTİVİTE TESTİ (ÇAT):

ÇÜRÜK AKTİVİTE TESTİ (ÇAT): ÇÜRÜK AKTİVİTE TESTİ (ÇAT): Çürük risk değerlendirmesinin bir parçası olarak 1- Her yaş için ağız diş bakımını öğretmek için; 2- Hamilelerde; 3- Ortodonti hastalarında; 4- Yaygın restorasyon çalışmalarında;

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda

Detaylı

BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL)

BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL) BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL) TANIMI Shigella türü bakterilerde meydana gelen;karekteristik belirti ve bulguları olan,ilium ve kolonun akut enfeksiyonudur.basilli ve amipli dizanteri olmak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce KULLANMA TALİMATINI dikkatlice

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce KULLANMA TALİMATINI dikkatlice KLOROBEN gargara Ağız çalkalamak için. KULLANMA TALİMATI - Etkin madde: 100 ml lik çözelti 120 mg (%0.12) klorheksidin glukonat ve 150 mg (%0.15) benzidamin hidroklorür içerir. - Yardımcı maddeler: Sorbitol

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Ağız Ve Diş Sağlığı AMASYA DİŞ SAĞLIĞI

Ağız Ve Diş Sağlığı AMASYA DİŞ SAĞLIĞI Ağız Ve Diş Sağlığı AMASYA DİŞ SAĞLIĞI AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI Ağız, sindirim sisteminin başlangıcıdır. Bütün besinler dişler yardımıyla sindirime hazırlanır. Bu nedenle dış o oldukça önemlidir. Ağız ve dişlerin

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI 1. hafta Konservatif Diş Tedavisine giriş, Diş yüzeyi terminolojisi 2. hafta Kavite sınıflandırması ve kavite terminolojisi (Sınıf I ve II kaviteler)

Detaylı

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı?

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Dr. Funda YETKİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sunum Planı Klorheksidin

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 145 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma işitme organında da görülür ve bu arada işitme duyusu da gün geçtikçe zayıflar. Yaşlılığa bağlı olarak gelişen

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi Bölüm 17 Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Dr. Gülhan AYHAN ve Dr. Ömer AYTEN Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

KANSERDE BESLENME. Önce-esnasında-sonra

KANSERDE BESLENME. Önce-esnasında-sonra KANSERDE BESLENME Önce-esnasında-sonra İYİ BESLENMENİN YARARLARI Kanser hastalığı ile savaşanlarda doğru beslenme çok önemlidir.çünkü hastalığın kendisi ve tedavi şekli iştahı çok olumsuz etkiler.kanser

Detaylı

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir.

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir. Laktoz temel olarak süt içinde bulunan disakkarid türü bir şekerdir. Disakkaridler iki farklı şeker türünün biraraya gelmesi ile oluşurlar. Glukoz ile galaktoz biraraya gelerek süt şekerini yani laktozu

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız Mikrobiyolojisi Laboratuvarı

İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız Mikrobiyolojisi Laboratuvarı YURT GENELİNDE SERBEST DİŞHEKİMLERİ / DİŞ KLİNİKLERİ / DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTELERİNE SUNULAN HİZMETLER Çürük Aktivite Testi (ÇAT) Tükürük akış hızı ve tükürük tamponlama kapasitesi tayini Mutans streptokoklarının

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 13 Diyabet ve diş-dişeti sorunları

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI Prof. Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı 7 y, ~ 1 yıldır karın ağrısı Göbek çevresinde Haftada

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Sesiniz Kı. sılırsa Bunları Yapın!

Sesiniz Kı. sılırsa Bunları Yapın! Sesiniz Kı sılırsa Bunları Yapın! Ses bozukluklarının sadece sesin azalması ya da hiç çıkmaması anlamına gelmiyor. Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları Uzmanı Dr. Eltaf Ayça Özbal Koç, şu bilgileri verdi

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. PERİMEX PLUS ORAL SPREY Yalnızca ağız içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin Madde: %0.15 Benzidamin HCl, %0.12 Klorheksidin diglukonat içerir. Yardımcı Maddeler: Etil alkol (%96), poloxamer 188, sorbitol

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış PEDODONTİ Ders Koordinatörü: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr DersSorumluları: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr Prof.Dr. Şaziye Aras, saziye_aras@yahoo.com Prof.Dr. Leyla Durutürk,

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Normal Mikrop Florası Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Vücudun Normal Florası İnsan vücudunun çeşitli bölgelerinde bulunan, insana zarar vermeksizin hatta bazı yararlar sağlayan mikroorganizma topluluklarına vücudun

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Etiolojik Hastalık Öncesi Erken Geç Tedavi Faktörler Dönem Belirtiler Belirtiler Planlaması Sonuç (Prepatogenez) (Patogenez)

Etiolojik Hastalık Öncesi Erken Geç Tedavi Faktörler Dönem Belirtiler Belirtiler Planlaması Sonuç (Prepatogenez) (Patogenez) AĞIZ DĐŞ SAĞLIĞINA GELENEKSEL VE TIBBĐ YAKLAŞIM Etiolojik Hastalık Öncesi Erken Geç Tedavi Faktörler Dönem Belirtiler Belirtiler Planlaması Sonuç (Prepatogenez) (Patogenez) Örnek: Diş çürükleri: -Tükürüğün

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak. Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz

Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak. Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz Değerli hasta ve hasta yakınlarımız; bu kitapçıklar sizlere Hematoloji Uzmanlık Derneği tarafından hastalığınız sürecinde karşınıza

Detaylı

Burun tıkanıklığınızın sebebi sinüzit olabilir!

Burun tıkanıklığınızın sebebi sinüzit olabilir! On5yirmi5.com Burun tıkanıklığınızın sebebi sinüzit olabilir! Mevsim değişimlerinde geniz akıntısı, burnunuzda tıkanıklılık ve bağ ağrılarınızdan şikayetiniz varsa, üst solunum yolu enfeksiyonlarınız 10

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Kimya Bilim Danış ışmanlığı Çalıştayı Farklı Kaynaklardan Elde Edilen Sütlerin S Mayalanma Sürelerinin S ve ph Değişimlerinin imlerinin Karşı şılaştırmalı Olarak İncelenmesi PROJE EKİBİ: : Nurdan Yavuz

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. HALDUN İPLİKÇİOĞLU İmplant vakaları neden sınıflandırılmalıdır? İmplantoloji yüksek düzeyde bilgi ve deneyim gerektiren bir alandır. Bu konuda çalışmalar

Detaylı

Çocukta Kusma ve İshal

Çocukta Kusma ve İshal Tanım Çocukta Kusma ve İshal Dr. Hasan Kaya Acil Tıp AD Akut gastroenterit 24 saat içinde 3 ten fazla ya da anne sütü ile beslenen bebeklerde her zamankinden daha sık ve daha sulu dışkılamadır. Yenidoğan

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. USYEX sprey Ağız içine püskürtülerek uygulanır. KULLANMA TALĐMATI Etkin madde: 30 ml sprey 0,075 g flurbiprofen ve 0,036 g klorheksidin glukonat içerir. Yardımcı maddeler: Gliserin, etil alkol (% 96),

Detaylı

Dr. Benan Oğuz - Dr. Cem Caniklioğlu KARİKATÜRLER

Dr. Benan Oğuz - Dr. Cem Caniklioğlu KARİKATÜRLER www.ortonorm.com MART 2014 Dr. Benan Oğuz - Dr. Cem Caniklioğlu Çocuk Diş Kulübümüz Açıldı YAŞLILARDA DİŞ SAĞLIĞI Bilgi almak için iletişim bilgilerimizden bize ulaşabilirsiniz. Ağız sağlığının bozulması

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI Hacı SAVAŞ-SÜMAE, Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanı Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanlığı enstitümüz bünyesinde faaliyet gösteren bölümlerden birisidir. 2000 yılı başından

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞIMIZ ELİMİZDE

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞIMIZ ELİMİZDE AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞIMIZ ELİMİZDE Ağız ve diş sağlığı anne karnında başlar Doğum öncesi yeterli beslenen ve sağlam doğan bebeklerin 6 aylıktan itibaren ilk SÜT DİŞLERİ çıkar 2,5 3 yaşın sonuna kadar çocuğun

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

YÜZME HAVUZU SAUNA SPA

YÜZME HAVUZU SAUNA SPA YÜZME HAVUZU SAUNA SPA GRANDER SU YAŞATMA TEKNOLOJİSİ GRANDER CİHAZLARI NASIL ÜRETİLİR? Avusturya da Tirol bölgesindeki Alp Dağlarında bir maden sahasından çıkan özel kaynak suyu, Johann Grander in doğayı

Detaylı

TULAREMİ OLGU SORGULAMA FORMU. Dr. Güven ÇELEBİ Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

TULAREMİ OLGU SORGULAMA FORMU. Dr. Güven ÇELEBİ Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD TULAREMİ OLGU SORGULAMA FORMU Dr. Güven ÇELEBİ Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD TULAREMİ OLGU SORGULAMA FORMU Genel Bilgiler: Tularemi olgu

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ

YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ yaşlılıkta hastalıkların önlenmesi (birincil korunma) ilkeleri 1. İleri Yaşta Bağışıklama 2. Kanserden Korunma 3. Yeterli ve Dengeli Beslenme 4. Yaşlılıkta

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı