3. TÜRKİYE NİN SOSYO-EKONOMİK DURUMU, ANALİZİ VE GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "3. TÜRKİYE NİN SOSYO-EKONOMİK DURUMU, ANALİZİ VE GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ"

Transkript

1 3. TÜRKİYE NİN SOSYO-EKONOMİK DURUMU, ANALİZİ VE GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ 1980 sonrası Türkiye ye bakıldığında; ekonominin dünya ile bütünleşmesinin arttığı, ithalat ve ihracatın dünyada ticareti yapılır mallara doğru hızla kaydığı, buna karşılık kamu kesimindeki harcamaların kontrol altına alınamaması ve etkin bir vergi sistemi olmaması nedeni ile, bütçenin giderek artan oranda açık verdiği söylenebilir. Bütçe açıkları dış ve iç borçlanma ile finanse edilmiş ve giderek artan reel faizler yüzünden borçlar hızla yükselmiş ve 1990 ların sonunda çevrilmesi zor bir noktaya gelmiştir. Bu yapının daha da kötüleşmesinde, yüksek enflasyonun getirdiği belirsizlik ortamı ile yatırımların azalması ve yapılan yatırımların verimli alanlar yerine riskli alıcılara kayması da rol oynamıştır. Bu oluşumlar sonucu Türkiye makroekonomi açısından kararsız bir denge üzerinde hareket etmek zorunda kalmaktadır. Bu da büyüme hızında yıllar itibari ile büyük dalgalanmalar olarak kendini göstermektedir. Bu bağlamda, daha detaylı analiz yapabilmek amacı ile Türkiye nin sosyo-ekonomik durumunun önemli sayılabilecek göstergeleri incelenmiş ve daha sonra da sosyo-ekonomik yapının, Türkiye deki yolcu ve yük taşımacılıkları üzerine etkilerini saptamak üzere, ulaşım türlerinin her biri için yolcu ve yük taşımacılığının karakteristik tahmin denklemleri elde edilmeye çalışılmıştır NÜFUS VE DEMOGRAFİK YAPI Türkiye nin nüfusu döneminde giderek daha az artış göstermektedir. Tablo de de görüldüğü gibi, nüfus artış hızı düzenli fakat yavaş bir biçimde düşmektedir. Bu durum, şehirleşme oranının ve eğitim düzeyinin yükselmesi ile paralellik göstermektedir. Öte yandan, Tablo de görüldüğü gibi, Türkiye de okuma yazma bilenlerin oranı hızla yükselmektedir. Genç nüfus yapısı ve ilkokul/ilköğretimin zorunlu olması, eğitim düzeyinin yükselmesinde en önemli etkendir. Özellikle Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde okuryazarlık oranı Türkiye ortalamasının çok üzerindedir. 3-1

2 Tablo Nüfus sayım sonuçları ve yıl ortası nüfus tahminleri Yıl Yıl ortası nüfus tahmini (000) Yıl Yıl ortası nüfus tahmini (000) Sayım yapılan yıllar koyu renkle belirtilmiştir. Tablo Okur yazarlık durumuna göre nüfus Okuma yazma bilmeyen Okur yazar oranı (%) Okuma yazma bilmeyenlerin oranı (%) Yıl Toplam Okur yazar ,76 81, ,47 71, ,17 71, ,45 61, ,08 61, ,19 53, ,38 46, ,48 38, ,61 34, ,92 24, ,19 20, ,48 13,50 3-2

3 Okur yazarlık oranı % 90.00% 80.00% 70.00% 60.00% 50.00% Okuma yazma bilenlerin oranı 40.00% Okuma yazma bilmeyenlerin oranı 30.00% 20.00% 10.00% 0.00% Şekil Okuma yazma bilenlerin ve bilmeyenlerin toplam nüfusa oranlarının yıllara göre gelişimi 3.2. KENTLEŞME Endüstrileşmenin şehirlerde yoğunlaşması ve iç göç nedenleri ile şehirleşme oranı düzenli olarak artmaktadır (Tablo 3.2.1). Bu oranın sanayileşmiş ülkelerdeki % 80 ler düzeyine doğru yükselmesi beklenmelidir. Tablo Şehir ve köy nüfusları Şehir Köy Şehirleşme oranı (%) Yıl Toplam nüfus Toplam nüfus (şehir / toplam nüfus) , , , , , , , , , , , , , ,90 3-3

4 Şehir ve köy nüfusu dağılımındaki çarpıcı durum Şekil de daha açık bir şekilde görülebilmektedir. Köyler, milli gelirden nüfusu ile orantılı bir pay alamadığı için iç göç artışı durdurulamamaktadır. Köy nüfusunun azalması ile gelir dağılımının daha dengeye gelmesi beklenebilir. Kentleşme durumu 50,000,000 45,000,000 40,000,000 35,000,000 30,000,000 25,000,000 20,000,000 15,000,000 10,000,000 5,000,000 0 Şehir Köy Şekil Yıllara göre şehirleşme durumu 3.3. İSTİHDAMIN SEKTÖREL VE İSTİHDAM TÜRÜNE GÖRE DURUMU İşsizlik oranı genel ekonomik dalgalanmalara uyum göstermektedir (Tablo 3.3.1). Genel dağılım %8 ler civarında olmakla birlikte tarımdaki gizli işsizlik bu rakamlara yansımamaktadır. Özellikle genç nüfus içinde işsizlik oranı genel ortalamadan daha yüksektir. Tablo Toplam nüfus işgücü ve işsizlik oranları Yıl İşgücü (*1000 kişi) İşsizlik oranı (%) , , , , , , , , , , , , ,6 3-4

5 Tablo de görüldüğü gibi, kent nüfusundaki işsizlik oranı kır nüfusuna göre daha fazla dalgalanma göstermektedir. Bu durum kent nüfusunun sanayi ve hizmetler kesiminde yoğun olarak çalışması ve milli gelirde görülen sert dalgalanmalardan etkilenmesi nedeni ile ortaya çıkmaktadır. Tablo Kent ve kır nüfusu işgücü ve işsizlik oranları Yıl Kent Nüfusu İşgücü Kent Nüfusu İşsizlik oranı (%) Kır Nüfusu İşgücü Kır Nüfusu İşsizlik oranı (%) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,8 Tarımda ise işsizlik daha durağan kalmakta ancak tarım üretimini engelleyen doğal olaylardan etkilenmektedir. Ayrıca, daha önce de belirtildiği gibi, gizli işsizlik tarımda işsizliğin rakamlara tam olarak yansımasını önlemektedir (Şekil 3.3.1). işsizlik oranları Kent Kır Yıl Şekil Kent ve kır nüfusu işsizlik oranları 3-5

6 3.4. GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA Türkiye nin milli geliri ortalama %5 cıvarında büyürken, bu büyüme dalgalanmalı bir şekilde gerçekleşmektedir (Tablo ve Şekil 3.4.1).. Tablo Gayri safi yurtiçi hasıla 1987 yılı fiyatlarıyla harcamalar yöntemiyle Değer Pay Gelişme hızı Yıl Milyar TL % % ,0 7, ,0 7, ,0 3, , ,0 7, ,0-7,4 Hızlı büyüme dönemlerini, büyük resesyon dönemleri izlemektedir. Bu yapı ile, ortalama %5 büyüme gerçekleşse de, etkisi daha zayıf olmaktadır ve ekonomide durağanlık sağlanamamaktadır. Bu durum da ekonomik kararların sağlıklı verilmesini önlemektedir GSYİH 125, , , , , ,000 95, Değer (Milyar TL) Şekil Gayrisafi yurtiçi hasılanın yıllara göre dağılımı 3.5. GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA Türkiye de milli gelir içinde tarım ve sanayinin payı azalırken, hizmetler sektörünün payı yükselmektedir (Tablo 3.5.1). Bu durum genelde bütün sanayileşen ülkelerde görülen bir olgudur. 3-6

7 Tablo İktisadi faaliyet kollarına göre gayri safi milli hasıla ( TL) Yıl GSMH Tarım Sanayi Hizmetler Ulaştırma ve Haberleşme (UveH) UveH nin GSMH içindeki payı UveH nin Hizmetler içindeki payı ,38% 20,57% ,95% 21,38% ,40% 22,38% ,45% 22,23% ,65% 22,34% ,96% 20,98% ,50% 20,47% ,54% 19,93% ,51% 20,32% ,69% 20,33% ,97% 20,67% ,88% 20,70% ,07% 20,89% ,37% 20,96% ,90% 22,22% ,63% 21,83% ,69% 21,75% ,61% 21,31% ,74% 21,58% ,28% 22,64% ,14% 22,26% ,75% 23,77% ,44% 23,37% Şekil sektörlere göre gelir dağılımını daha açık bir şekilde göstermektedir. Gerçekte önemli olan, sanayi sektöründe üretilen malların dünya ticaretine konu olan ürünler olmasıdır. Bu sağlanıyorsa, göreli olarak küçük bir sanayi, ekonomi için olumludur. GSMH-Sektörler Şekil Sektörlere göre gayri safi milli hasılanın dağılımı GSMH Tarım Sanayi Hizmetler

8 3.6. KİŞİ BAŞINA GELİR Tablo de görüldüğü gibi; 1998 yılına kadar sürekli artış gösteren kişi başına milli gelir, bu yıldan sonra giderek düşme eğilimi göstermiş ve 2001 yılında en düşük düzeyine inmiştir. Tablo Kişi başına millî gelir, 1987 yılı alıcı fiyatlarıyla Yıl Gelir GELİR DAĞILIMI Türkiye de gelir dağılımı bozuktur. Diğer ülkeler ile karşılaştırma yapıldığında en dengesiz gelir dağılımına sahip olduğumuz görülebilir. Bu yapı sosyal dengesizliklerin ortaya çıkmasına neden olacak bir ortam hazırlamaktadır. Son yıllarda gelir dağılımındaki bozulmayı önleyici politikalar izlense de sonuçlarının kalıcı olup olmadığını görmek için henüz erkendir. Tablo Yüzde 20'lik dilimlere göre yıllık kullanılabilir hanehalkı gelirlerinin Dağılımı (%) Türkiye Kent Kır % 20'lik Dilimler Birinci % 20 5,2 4,9 5,3 5,4 4,8 5,5 5,2 5,6 5,2 Ikinci % 20 9,6 8,6 9,8 9,3 8,2 9, ,1 10,3 Üçüncü % 20 14,1 12, ,6 11,9 13, ,8 14,7 Dördüncü % 20 21, ,8 20,7 17,9 20, ,8 21,7 Besinci % 20 49,9 54,9 50,1 50,9 57,2 50,4 47,8 47,7 48 Kaynak: YATIRIM/GSMH Tablo de görüldüğü gibi; kamu yatırımları 1998 de en yüksek düzeye ulaşmış daha sonra dalgalanmakla birlikte düşüş seyri göstermiştir. Özel yatırımlar ise 1998 yılında en düşük seviyesindeyken giderek artmaktadır. 3-8

9 Tablo Yatırım / GSMH Yıl Kamu Yatırım / GSMH oranı Özel Yatırım / GSMH oranı ,3 19, ,3 18, ,6 15, ,2 17, ,6 Kaynak: 17, ULUSLARARASI TİCARET Tablo de görüldüğü gibi, dış ticaretin milli gelir içindeki payı yükselme eğilimindedir. Türkiye nin dış piyasalarla bütünleşmesi ve küreselleşme, hem ihracatta hem de ithalatta artışa yol açmaktadır. Buna karşın, Türkiye her dönem dış ticaret açığı vermektedir. Bu açığı, sermaye hareketleri de karşılayamadığından, dış borçlanmaya gidilmektedir. Bu nedenle Türkiye nin dış borç yükü de hızla artmaktadır. Milli gelirdeki hızlı dalgalanmalar, dış ticaret rakamlarında sert dalgalanmalara neden olmaktadır. Dış ticarette, ihracat, ithalatı karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Bununla birlikte, Türkiye ihracatını hem mal hem de ülke olarak çeşitlendirmeyi başarmıştır. Milli gelirin ithalata bağımlılığının düşürülememesi ise halen bir sorun olarak görülmektedir (Tablo 3.9.2). Tablo İthalat ve ihracat değerleri (000$) Yıl İthalat Değer İhracat Değer Yıl İthalat Değer İhracat Değer

10 Tablo Dış ticaret göstergeleri Dış ticaret hacmi İhracatın GSMH İthalatın GSMH İhracat/ithalat (%) Yıl ( $) içindeki payı (%) içindeki payı (%) , ,6 4,3 11, , ,3 6,6 12, ,6 8,9 13, ,8 9,5 15, , ,5 12,1 18, , ,4 11, , ,5 9,9 14, ,9 11,9 16, , ,4 12,9 15, , ,8 10,8 14, , ,4 8,6 14, , ,5 9, , ,7 9,3 14, , ,4 8,6 16, , ,9 13,7 17, , ,1 12, , ,1 12,6 23, , ,8 13,7 25, , ,3 13,1 22, , ,5 14, ,7 13,9 27, , ,3 21,5 28, , ,2 19,9 28, MEVCUT DURUMUN GENEL DEĞERLENDİRMESİ İrdelenen dönemde nüfus artış hızı yavaşlamakla beraber, ekonomik büyüme üzerinde olumlu bir etki yaratacak düzeye inmemiştir. Hızlı iç göç, kent nüfusunu oransal olarak artışına yol açmış fakat yatırımların azlığı ve finansal yatırımların artması nedeni ile işgücü talebi yükselememiştir. Bunların sonucunda, işsizlik oranı yükselmiş ve düşüş sağlanamamıştır. Enflasyonun yüksek olması ve sözleşmelerin geçmiş enflasyonu telafi edecek şekilde yapılması, enflasyonu bir sarmal halinde yükseltecek bir ortamı hazırlamıştır. Enflasyonun getirdiği belirsizlik ortamı, reel faizleri yükseltirken kamu kesiminin borçlanma gereksinimi, yüksek faizleri besleyen ikinci bir unsur olmuştur. Bunun sonucunda finans sektörü hızla şişmiş ve gerçek olmayan bir büyüme görülmüştür yılında finans sektörü, bu zayıf yapıyı taşıyamayarak krize girmiştir. Bu kriz, reel kesime de yansıyarak önemli bir üretim düşüşüne yol açmıştır. IMF ile birlikte oluşturulan politikalar sonucu, enflasyon düşmeye, kamu kesimine harcama disiplini getirilmeye ve reel faizler aşağıya çekilmeye başlamış, finans sektörü disiplin altına alınıp güçlendirilmeye çalışılmıştır. 3-10

11 Bütün bu olumlu gelişmelere karşın, 2004 yılında Türkiye ekonomisi hala kırılgan bir yapıya sahiptir. Dengeler kalıcı hale gelmemiştir. Kamu kesimi reformu yapılamamış, borçlanma gereksinimindeki azalış salt reel faizdeki düşüşten kaynaklanmıştır. Daralan iç pazar yerine dış pazara yönelen sanayici, tekrar iç piyasanın canlanması ile iç pazara dönebilir ve ithalatın yüksek olması nedeni ile dış ticarette büyük sorunlar yaşanabilir. Yukarıda verilen bilgiler ışığında, Türkiye nin bir geçiş aşamasında olduğu söylenebilir. Bu süreç sonunda ya ekonomisini düzeltecek ve istikrarlı bir makroekonomiye kavuşacak ya da derin bir krizle tekrar geriye dönüş sürecine girecektir TÜRKİYE NİN SOSYOEKONOMİK GELİŞİMİ İLE TÜRLERE GÖRE TAŞIMACILIK ARASINDAKİ İLİŞKİ Yukarıda ayrıntılı olarak irdelenen sosyo-ekonomik yapının, Türkiye deki yolcu ve yük taşımacılıkları üzerine etkilerini saptamak üzere, yıllarına ait sosyoekonomik değişkenler açıklayıcı değişken olarak ele alınıp, ulaşım türlerinin herbiri için yolcu ve yük taşımacılığının karakteristik tahmin denklemleri elde edilmeye çalışılmıştır. Söz konusu tahminler kapsamında kullanılan veriler Ek.1 de görülmektedir. Tahmin denklemlerinin elde edilmesi sırasında E-views programı kullanılmıştır. En iyi tahmin değerlerine ise logaritmik regresyonla ulaşılmıştır. Tahmin edilen denklemler ileriye doğru uzun dönemli tahminler yapılmasında kullanılacaktır. Bu nedenle değişkenler arasında olan uzun dönemli ilişkilerin varlığının araştırılması varsa da buna uygun yöntemlerle tahminlerin yapılması gerekmektedir. Bu çalışma sırasında tahmin edilecek denklemlerde yer alan bütün değişkenler için birim kök sınamaları Augmented Dickey-Fuller testi ile yapılmıştır. Eğer değişenler durağan değilse, fark alınarak durağanlaştırma yoluna gidilmemiştir. Uzun dönem ilişkinin varlığını test etmek için aynı bütünleşme derecesindeki değişkenler için denklem En Küçük Kareler yöntemiyle tahmin edilmiş ve bu denklemin hata terimlerinin durağanlığı test edilmiştir. Eğer hata terimleri durağan ise tahmin edilen denklemdeki değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkileri yakalıyor demektir. Değişkenlerin durağan çıkmaması durumunda değişkenlerin farkları üzerinden ve varsa eşbütünleşmeden yararlanarak Hata Düzeltmeli Denklem tahminine gidilmemesinin amacı bu denklemlerin uzun dönem tahminleri için kullanılacak olmasıdır. Burada amaç ekonometrik bir çalışmadan çok ileriyi tahmin amaçlı kullanılabilecek bir denkleme ulaşmaktır. Şekil de özellikle tahminin önem taşıdığı üç değişken karayolu ton-km, demiryolu ton-km ve denizyolu groston-km değişkenlerinin dönemindeki gelişmesi verilmektedir. Bu grafikten de görüldüğü gibi karayolu taşımacılığı zaman içinde hızla gelişirken demiryolu ve denizyolu taşımacılığı geride kalmıştır. Değişkenlerin ölçeklerinin bu derece farklılaşmasının getirdiği sorunları çözmek amacıyla aynı değişkenler logaritmik ölçek ile Şekil de verilmektedir. Şekil den görüleceği gibi denizyolu ile taşıma incelenen dönem içinde en az payı almakla beraber artış hızı en yüksek taşıma alanıdır. Bu durum 1980 sonrası Türkiye nin dış ticaretinin hızla artması ve bu dışticaret taşımacılığının çok büyük bir 3-11

12 kısmının denizyoluyla yapılmasından kaynaklanmaktadır. Demiryolu taşımasının ise son yirmi yılda diğer taşıma türlerine göre durağan kaldığı görülebilmektedir. Karayolu ile taşımada artış hızı 1991 den sonra yükselmiştir KARA_TON_KM DEN_TON DEM_TON_KM Şekil Karayolu ton-km, demiryolu ton-km ve denizyolu groston-km değişkenlerinin dönemindeki gelişimi KARA_TON_KM DEN_TON DEM_TON_KM Şekil Karayolu ton-km, demiryolu ton-km ve denizyolu groston-km değişkenlerinin logaritmik ölçekle değerlendirilmesi 3-12

13 Değişkenlerle yapılan ön çalışmalarda doğrusal denklemlerin yeterli olmadığı RESET test sonuçları ile görüldüğünden ve varyans açısından durağanlığı sağlamak amacıyla modeller çift logaritmik kalıp olarak tahmin edilmiştir. Bu yaklaşım ile katsayıların esneklik olarak tahmin edilmesi de sağlanmış olmaktadır. Tablo de modelleme çalışmalarında yer alan değişkenler için yapılan birim kök sınama testleri sonuçları verilmektedir. Birim kök sınamalarında değişkenlerin logaritmik değerleri kullanılmıştır. Birim kök sınamaları için Augmented Dickey Fuller denklemi kullanılmıştır. Değişkenlerin düzey olarak test edildiği test denklemlerine sabit terim ve trend değişkeni katılırken, birinci farkların testlerinde hiçbir denklemde trend değişkeni anlamlı olarak bulunmadığından yalnız sabit terim alınmıştır. Gecikmeli değişkenin gecikme uzunluğu Akaike Information Criteria enaz yapan değer olarak seçilmiştir. Tablo Modelleme çalışmalarında yer alan değişkenlerin birim kök sınama testi sonuçları Değişken ADF test Gecikme istatistiği uzunluğu Log(Kara_ton_km) -2,51 0 Log(Dem_ton_km) -3,09 1 Log(Den-ton) -1,97 0 Log(GSMH) -0,96 4 Log(Disticaret) -1,45 3 Log(Nufus) -1,09 0 Log(Turist) -1,51 1 Log(Kara_ton_km) -4,60 0 Log(Dem_ton_km) -8,65 4 Log(Den-ton) -4,85 0 Log(GSMH) -3,82 3 Log(Disticaret) -4,11 4 Log(Nufus) -5,96 0 Log(Turist) -4,75 0 Düzey testlerinde ADF test istatistiği kritik değeri %5 de 3,65 Birinci fark testlerinde ADF test istatistiği kritik değeri %5 de 3,06 Tablo de elde edilen sonuçlar analize dahil olan değişkenlerin birim kök içerdiğini, I(1) olduğunu göstermektedir. Bu durumda değişkenlerin stokastik trend içerdiğinden trend değişkeni konularak detrendize edilmesi sağlıklı bir yaklaşım olmayacaktır. Daha önce belirtildiği gibi amaç uzun dönemli tahminler yapmak olduğundan birinci farklar üzerinden denklemleri tahmin edilmeye de gidilmemiştir. Bunun yerine logaritmik düzey olarak alınan değişkenlerle tahmin edilen denklemlerin hata terimlerinun durağanlığı ADF testi ile kontrol edilmiştir. Alternatif ulaşım yollarına ait tahminler En Küçük Karelerle yapılmıştır. Denklemler eşanlı denklem sistemi haline getirilip eşanlılık sapması ve etkinlik arttırılabilirdi. Modellenen değişkenler arasında karşılıklı etkileşim demiryolu ile karayolu arasında çıkmıştır. Sistem eşanlı olarak tahmin edilmeye çalışılmışsa da sonuçlar tatminkar olmamıştır. Ayrıca bu modelin ileriki yıllarda ulaşım yollarında 3-13

14 yüklerin ne olacağının saptanması amacıyla kullanılacağı ve yapısal bir analizde yararlanılmayacağı nedeni ile sistem yaklaşımından vazgeçilmiştir. Projenin ileriki safhalarında model değişkenleri VAR veya Bayesian VAR olarak da tahmin edilerek sonuçlar karşılaştırılacaktır Demiryolu Yük Taşımacılığı (Ton-km) Tahmin Denklemi Demiryolu ton-km değişkenindeki değişmeleri açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Dem _ ton _ km) = β0 +β1 log(gsmh) +β2 log(disticaret) +β3 log(kara _ ton _ km) + ε Bu denklemde yer alabilecek denizyolu, havayolu taşımacılığı, nüfus gibi diğer değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. Denenen değişkenlerden birisi de arz yönünden bir sınır olup olmadığını test etmek amacıyla kullanılan hat uzunluğu değişkenidir. Bu değişkende istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Demiryolu ton-km değişkenindeki hareketlerin %87 si milli gelir, dış ticaret hacmi ve karayolu yük taşıması değişkenlerindeki hareketlerle açıklanabilmektedir. Dış ticaret dışındaki bütün değişkenler %95 güven sınırında anlamlıdır. Diş ticaret değişkeni de %6,5 düzeyinde anlamlıdır. Milli gelirdeki %1 lik bir artış demiryolu ton-km değişkenini %0,24 arttırırken, dış ticaretteki %1 lik bir artış aynı değişkende %0,42 lük bir artış yaratmaktadır. Rakip karayollarındaki taşımadaki %1 lik bir artış ise demiryolu ton-km değişkenini %0,39 azaltmaktadır. Tablo , elde edilen demiryolu yük taşımacılığı tahmin denklemine ilişkin ayrıntıları vermektedir. Tablo Demiryolu yük taşımacılığı (ton-km) denklemi Dependent Variable: LOG(DEM_TON_KM) Method: Least Squares Sample: Included observations: 21 Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(DISTICARET) LOG(KARA_TON_KM) R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Şekil , demiryolu yük taşımacılığı (ton-km) için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır. 3-14

15 Residual Actual Fitted Şekil Demiryolu yük taşımacılığında (ton-km) gerçek ve tahmini değerler arasındaki ilişki Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Olası otokorelasyonları önlemek için AIC ile gecikme uzunluğu saptanarak açıklanan değişkenin geçmiş değerleri açıklayıcı değişken olarak test denklemine alınmıştır. Gecikme uzunluğu 1 iken ADF test istatistiği 3,13 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 0,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır Denizyolu Yük Taşımacılığı Tahmin Denklemi Denizyolu yük taşımacılığı (groston-gt) değişkenindeki değişmeleri açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Den _ ton ) = β 0 + β1 log(gsmh ) + β 2 log( Disticaret ) + ε Bu denklemde yer alabilecek diğer değişkenler -denizyolu, havayolu taşımacılığı, nüfus- gibi değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. GSMH %95 ve Dışticaret değişkeni %90 güven sınırında anlamlıdır. Denizyolu yük taşımacılığı (GT) değişkenindeki hareketlerin %98 i milli gelir ve dış ticaret hacmi değişkenlerindeki hareketlerle açıklanabilmektedir. Milli gelirdeki %1 lik bir artış, groston olarak adlandırılan değişkeni %2,18 arttırırken, dış ticaretteki %1 lik bir artış, aynı değişkende %0,51 lik bir artış yaratmaktadır (Tablo ). 3-15

16 Şekil denizyolu yük taşımacılığı (GT-km) için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır. Tablo Denizyolu yük taşımacılığı (GT) denklemi Dependent Variable: LOG(DEN_TON) Method: Least Squares Sample: Included observations: 21 Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(DISTICARET) R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Residual Actual Fitted Şekil Denizyolu yük taşımacılığında (GT) gerçek ve tahmini değerler arasındaki ilişki Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Gecikme uzunluğu 0 iken ADF test istatistiği 3,29 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 1,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır. 3-16

17 Karayolu Yük Taşımacılığı (Ton- km) Tahmin Denklemi Karayolu ton-km değişkenindeki değişmeleri açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Kara_ ton_ km) = β0 +β1 log(gsmh) +β2 log(disticaret ) +β3 log(dem_ ton_ km) +β4dum+ε 1990 Irak savaşının etkilerini göstermek için yılları için 1 değerini alan dummy değişken de modele katılmıştır. Bu denklemde yer alabilecek diğer değişkenler -denizyolu, havayolu taşımacılığı, nüfus- gibi değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. Tüm değişkenler %95 sınırında anlamlıdır. Karayolu ton-km değişkenindeki hareketlerin %99 sı açıklanabilmektedir. Milli gelirdeki %1 lik bir artış, karayolu ton-km değişkenini %0,50 arttırırken, dış ticaretteki %1 lik bir artış, aynı değişkende %0,74 luk bir artış yaratmaktadır. Demiryolu taşımacılığındaki %1 lik artış, kara taşımacılığında %0,76 azalmaya sebep vermektedir. Yapma değişken beklendiği gibi negatif ve anlamlı bir katsayıya sahiptir (Tablo ). Şekil , karayolu yük taşımacılığı (ton-km) için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır. Tablo Karayolu yük taşımacılığı (ton- km) tahmin denklemi Dependent Variable: LOG(KARA_TON_KM) Method: Least Squares Sample: Included observations: 21 Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(DISTICARET) LOG(DEM_TON_KM) DUM R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic)

18 Residual Actual Fitted Şekil Karayolu yük taşımacılığı (ton-km) tahmini ve gerçek değerler arasındaki ilişki Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Gecikme uzunluğu 0 iken ADF test istatistiği 5,71 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 1,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır Karayolu Taşıt km Tahmin Denklemi Karayolu taşıt-km değişkenindeki değişmeleri açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Tasit_ km) = β0 +β1 log(gsmh) +β2 log(disticaret ) +β3 log(dem_ ton_ km) +β4dum+ε 1990 Irak savaşının etkilerini göstermek için yılları için 1 değerini alan dummy değişken de modele katılmıştır. Bu denklemde yer alabilecek diğer değişkenler -denizyolu, havayolu taşımacılığı, nüfus, motorlu araç sayısı- gibi değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. Tüm değişkenler %95 sınırında anlamlıdır. Karayolu taşıt- km değişkenindeki hareketlerin %99 u milli gelir, dış ticaret hacmi ve demiryolu taşınan yük hacmi değişkenlerindeki hareketlerle açıklanabilmektedir. Milli gelirdeki %1 lik bir artış, karayolu taşıt-km değişkenini %0,72 arttırırken, dış ticaretteki %1 lik bir artış, aynı değişkende %0,44 lük bir artış yaratmaktadır. Demiryolu ton-km taşımadaki %1 lik bir artış ise karayolu taşıt-km değişkenini %0,58 azaltmaktadır (Tablo ). 3-18

19 Tablo Karayolu taşıt-km tahmin denklemi Dependent Variable: LOG(TASIT_KM) Method: Least Squares Sample: Included observations: 21 Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(DISTICARET) LOG(DEM_TON_KM) DUM R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Şekil , karayolu taşıt-km için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır Residual Actual Fitted Şekil Karayolu taşıt-km değerlerinin gerçek ve tahmini değerler arasındaki ilişki Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Gecikme uzunluğu 0 iken ADF test istatistiği 2,09 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 1,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır. 3-19

20 Havayolu Dış Hat Yolcu Sayısı Tahmin Denklemi Havayolu dış hat yolcu sayısındaki değişmeleri açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Uc_ dis_ hat) = β0 +β1 log(gsmh) +β2 log(turist) + ε Bu denklemde yer alabilecek diğer değişkenler -denizyolu, karayolu taşımacılığı, nüfus- gibi değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. Tüm değişkenler %95 sınırında anlamlıdır. Havayolu dış hat yolcu sayısı değişkenindeki hareketlerin %98 i milli gelir ve Türkiye ye gelen turist sayısı değişkenlerindeki hareketlerle açıklanabilmektedir. Milli gelirdeki %1 lik bir artış havayolu yolcu sayısı değişkenini %1,56 arttırırken, dış ticaretteki %1 lik bir artış aynı değişkende %0,70 lik bir artış yaratmaktadır (Tablo ). Tablo Havayolu dış hat yolcu sayısı tahmin denklemi Dependent Variable: LOG(UC_DIS_HAT) Method: Least Squares Sample(adjusted): Included observations: 17 after adjusting endpoints Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(TURIST) R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Şekil , havayolu dış hat yolcu sayısı için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır. 3-20

21 Residual Actual Fitted Şekil Havayolu dış hat yolcu sayısı tahmini ve gerçek değerler arasındaki ilişki Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Gecikme uzunluğu 0 iken ADF test istatistiği 2,74 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 1,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır Havayolu İç Hat Yolcu Sayısı Tahmin Denklemi Havayolu iç hat yolcu sayısını açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Ic _ yolcu _ sayisi ) = β 0 + β1 log(gsmh ) + β 2 log( Nufus ) + ε 1990 Irak savaşının etkilerini göstermek için yılları için 1 değerini alan dummy değişken de modele katılmıştır. Bu denklemde yer alabilecek diğer değişkenler -denizyolu, havayolu taşımacılığı, nüfus, motorlu araç sayısı- gibi değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. Tüm değişkenler %95 sınırında anlamlıdır. Havayolu iç hat yolcu sayısı değişkenindeki hareketlerin %92 si milli gelir ve nüfus değişkenlerindeki hareketlerle açıklanabilmektedir. Milli gelirdeki %1 lik bir artış havayolu iç hat yolcu sayısı değişkenini %1,20 arttırırken, nüfustaki %1 lik bir artış ise havayolu iç hat yolcu sayısı değişkenini %2,12 arttırmaktadır (Tablo ). Şekil , havayolu iç hat yolcu sayısı için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) 3-21

22 arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır. Tablo Havayolu iç hat yolcu sayısı tahmin denklemi Dependent Variable: LOG(UC_IC_HAT) Method: Least Squares Sample: Included observations: 21 Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(NUFUS) R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Residual Actual Fitted Şekil Havayolu iç hat yolcu sayısı tahmini ve gerçek değerler arasındaki ilişki Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Gecikme uzunluğu 0 iken ADF test istatistiği 4,56 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 1,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır. 3-22

23 Havayolu Yolcu Taşımacılığı (Yolcu-km) Tahmin Denklemi Havayolu yolcu-km sayısını açıklamak için aşağıdaki statik denklem tahmin edilmiştir: log( Yolcu _ km) = β 0 + β1 log(gsmh ) + β 2 log( Turist ) + ε Bu denklemde yer alabilecek diğer değişkenler -denizyolu, karayolu taşımacılığı, nüfus, motorlu araç sayısı- gibi değişkenler için yapılan dışlanmış değişken testleri, Likelihood Ratio test, denkleme başka bir açıklayıcı değişken eklenmesinin açıklama gücünü arttırmadığını göstermiştir. Tüm değişkenler %94 sınırında anlamlıdır. Havayolu yolcu-km değişkenindeki hareketlerin %98 i milli gelir ve Türkiye ye gelen turist sayısı değişkenlerindeki hareketlerle açıklanabilmektedir. Milli gelirdeki %1 lik bir artış havayolu yolcu-km değişkenini %0,72 arttırırken, Türkiye ye gelen turist sayısındaki %1 lik bir artış ise aynı değişkeni %0,17 arttırmaktadır (Tablo ). Tablo Havayolu yolcu taşımacılığı (yolcu-km) tahmin denklemi Dependent Variable: LOG(YOLCU_KM) Method: Least Squares Sample(adjusted): Included observations: 17 after adjusting endpoints Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. C LOG(GSMH) LOG(TURIST) R-squared Mean dependent var Adjusted R-squared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion Sum squared resid Schwarz criterion Log likelihood F-statistic Durbin-Watson stat Prob(F-statistic) Şekil , havayolu yolcu taşımacılığı (yolcu-km) için yılları arasında gerçekleşen değerler (actual) ile, oluşturulan tahmin denklemi değerleri (fitted) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Şekilde residual olarak belirtilen değerler ise, tahmin hatasını ortaya koymaktadır. Tahmin hatalarının durağanlığının testi sabit ve trend değişkeninin yer almadığı Augmented Dickey Fuller testi ile gerçekleştirilmiştir. Gecikme uzunluğu 0 iken ADF test istatistiği 2,88 olarak tahmin edilmiş ve kritik değer %5 düzeyinde 1,96 olduğundan hata terimlerinin durağan olduğu sonucuna varılmıştır. 3-23

24 Residual Actual Fitted Şekil Havayolu yolcu taşımacılığı (yolcu-km) tahmini ve gerçek değerler arasındaki ilişki YOLCU VE YÜK TAŞIMACILIĞININ İLERİYE YÖNELİK PROJEKSİYONLARI Önceki bölümlerde oluşturulan tahmin modellerinin sonuçları bir bütün olarak irdelendiğinde, Şekil de görülen bir ağ yapısı ortaya çıkmaktadır. Bu yapının değerlendirilmesinden de anlaşılabileceği gibi GSMH ve Dış Ticaretin; havayolu, demiryolu ve karayolu yük ve yolcu taşımacılığı tahminlerinde belirleyici bir rol oynadığı görülmektedir. Bunun yanısıra demiryolu ve karayolu yük taşımacılığı arasında da önemli bir etkileşim göze çarpmaktadır. Böylesi bir etkileşim, diğer taşıma türleri için gerek yolcu gerekse de yük taşımacılığında gözlenmemiştir. HAVAYOLU İÇHAT YOLCU DEMİRYOLU TON-KM TURİST NÜFUS GSMH HAVAYOLU YOLCU-KM HAVAYOLU DIŞHAT YOLCU DENİZYOLU GROSTON KARAYOLU TON-KM DIŞ TİCARET KARAYOLU TAŞIT-KM Şekil Yolcu ve yük taşımacılığına ilişkin tahmin sisteminin yapısı 3-24

25 Yukarıda irdelenen taşıma değişkenleri, makroekonomik değişkenlere bağlı olduğundan, bu değişkenlerin gelecek değerlerinin tespiti için makroekonomik ortamın gelecekte nasıl bir görünüm arzedeceğinin saptanması gerekmektedir. İleriyi tahmin teknikleri içinde kalitatif ya da teknolojik tahmin teknikleri adı altında toplanan tahmin yaklaşımları, çoğunlukla uzun dönem tahminleri için kullanılırlar. Sayısal tahmin tekniklerinde temel prensip geçmişin gelecekte de tekrar edeceği şeklindedir. Kısa dönemde bu prensibin doğruluğu daha kolay savunulabilirken, orta ve uzun döneme geçtikçe, bu prensibin korunması imkansızlaşmaktadır. Sayısal tahmin teknikleri, geçmiş verilerdeki ilişkileri ve dinamiği yakalayıp kısa dönemde bunların değişmeyeceği kabulu ile ileriyi tahmin eder. Teknolojik tahminlerde ise, geçmiş veriler önemli rol oynamakla birlikte, bunlara ek olarak, tahmine katılanların hayal güçleri, yetenekleri ve uzmanlıkları da tahminlerin etkinliğinde büyük önem taşır. Teknolojik tahminlerde sayısal tahmin yöntemlerinde olduğu gibi kesin olarak adım adım ne yapılacağına ilişkin bir bilgi olmadığı gibi, yapılan tahminler tek bir sayısal değer şeklinde de değildir. Kısa dönemlerde tahminler matematiksel ve istatistiksel modellere dayanırken, uzun dönemli tahminler uzman bilgi, deneyim ve görüşlerine dayanır. İçinde bulunduğumuz dünyanın çok hızlı değişmesi teknolojik tahminlerin önemini daha da arttırırken, geçmişin tekrarı prensibine dayanan kısa dönemli tahmin teknikleri tahmin ufkunu kısaltmaktadır. Bu bağlamda, kısa dönemli tahminlerin çekildiği bölgeleri de teknolojik tahminler doldurmaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada yolcu ve yük taşımacılığına ilişkin projeksiyonların gerçekleştirilmesi için senaryo analizinden yararlanılması doğru olacaktır. Söz konusu senaryo analizlerine ikinci raporda yer verilecektir. 3-25

26 EK.1.1 Taşımacılık Tahmin Denklemlerinin Veri Seti Yıl Nüfus GSMH Tarım Sanayi Hizmetler İthalat İhracat disticaret tasit_km yolcu_km ton_km dem_ton_km uc_ic_hat uc_dıs_hat den_ton Değişkenlerin birimleri va açıklamaları Ek1.2. de verilmiştir. 3-26

27 Ek1.2. Analizlerde Kullanılan Değişkenlerin Birimleri Değişken Açıklama Nüfus *1000 GSMH * TL fiyatlarıyla harcamalar yöntemiyle Tarım * TL fiyatlarıyla harcamalar yöntemiyle Sanayi * TL fiyatlarıyla harcamalar yöntemiyle Hizmetler * TL fiyatlarıyla harcamalar yöntemiyle İthalat *1000 $ İhracat *1000 $ disticaret Dış ticaret hacmi, * $ tasit_km Karayolu taşımacılığı taşıt-km yolcu_km Karayolu yolcu taşımacılığı yolcu-km ton_km Karayolu yük taşımacılığı ton-km dem_ton_km Demiryolu yük taşımacılığı (ton-km) uc_ic_hat Havayolu iç hat yolcu sayısı uc_dıs_hat Havayolu dış hat yolcu sayısı den_ton Denizyolu yük taşımacılığı (GT) 3-27

1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ

1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ 1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ Yapısal kırılmanın araştırılması için CUSUM, CUSUMSquare ve CHOW testleri bize gerekli bilgileri sağlayabilmektedir. 1.1. CUSUM Testi (Cumulative Sum of the recursive residuals

Detaylı

SANAYİNİN KÂRLILIK ORANLARI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALDI

SANAYİNİN KÂRLILIK ORANLARI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALDI SANAYİNİN KÂRLILIK ORANLARI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALDI 23 Kasım 2013 Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), hazırladığı araştırmaya dayalı olarak aşağıdaki görüşleri bildirdi: 2001 Krizi sonrasında

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onuncu kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onuncu kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onuncu kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

ĐHRACAT AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Metin Taş

ĐHRACAT AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Metin Taş 1 ĐHRACAT AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Metin Taş Gazi Üniversitesi Arş. Gör. Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Giriş Bir ülke ekonomisine ilişkin değerlendirme yapılırken kullanılabilecek ölçütlerden birisi

Detaylı

Ders içeriği (10. Hafta)

Ders içeriği (10. Hafta) Ders içeriği (10. Hafta) 10. Makro ekonomik kavramlar 10.1. Mikro Ekonomi ve Makro Ekonomi Ayrımı 10.2. Makro Ekonominin İlgilendiği Konular 10.3. Ekonomik Süreç 10.1. Mikro Ekonomi ve Makro Ekonomi Ayrımı

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Mart 2008

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Mart 2008 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Mart 28 ÖZET Şubat ayında tüketici fiyatları yüzde 1,2 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde,1 olmuştur. Gıda fiyatlarındaki yüksek oranlı artış Şubat ayında enflasyona

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Kasım 15 Ekonomik Araştırmalar Şubesi 1 1 1 8 6 15.2 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 83.8 91.2 7.8 73.6 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat,

Detaylı

2014 EYLÜL AYI ENFLASYON RAPORU

2014 EYLÜL AYI ENFLASYON RAPORU 2014 EYLÜL AYI ENFLASYON RAPORU HAZIRLAYAN 03.10.2014 Yrd. Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN - İstatistik Araştırma Merkezi Araş. Gör. Hakan BEKTAŞ İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü RAPOR Eylül ayında Tüketici

Detaylı

2015 MART AYI ENFLASYON RAPORU

2015 MART AYI ENFLASYON RAPORU 2015 MART AYI ENFLASYON RAPORU HAZIRLAYAN 03.04.2015 Yrd. Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN - İstatistik Araştırma Merkezi Araş. Gör. Hakan BEKTAŞ İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü RAPOR Mart ayında Tüketici

Detaylı

Fon Bülteni Haziran 2016. Önce Sen

Fon Bülteni Haziran 2016. Önce Sen Fon Bülteni Haziran 216 Önce Sen Fon Bülteni Haziran 216 NN Hayat ve Emeklilik Fonları Sektör Karşılaştırmaları Yüksek Getiri! Son 1 Yıl - 31/5/215-31/5/216 % 25 2 15 1 5-5 -1 9,88 7,82 11,7 6,36 1,5 9,81

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

BEBE GİYİM SEKTÖRÜ SINIFLANDIRMA

BEBE GİYİM SEKTÖRÜ SINIFLANDIRMA BEBE GİYİM SEKTÖRÜ SINIFLANDIRMA Bu sektör raporu kapsamına giren ürünler Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (GTİP) sınıflandırmasına göre 6111 ve 6209 nolu fasıllarda yer almaktadır. TÜRKİYE'DE ÜRETİM

Detaylı

KATEGORİSEL VERİ ANALİZİ (χ 2 testi)

KATEGORİSEL VERİ ANALİZİ (χ 2 testi) KATEGORİSEL VERİ ANALİZİ (χ 2 testi) 1 Giriş.. Değişkenleri nitel ve nicel değişkenler olarak iki kısımda inceleyebiliriz. Şimdiye kadar hep nicel değişkenler için hesaplamalar ve testler yaptık. Fakat

Detaylı

Soma Belediye Başkanlığı. Birleşme Raporu

Soma Belediye Başkanlığı. Birleşme Raporu Soma Belediye Başkanlığı Birleşme Raporu 2012 i GİRİŞ 1 MEVZUAT 2 2 SOMA NIN NÜFUSU 3 SOMA-TURGUTALP ARASINDAKİ MESAFE 4 GENEL İMAR DURUMU 5 TEMEL ALT YAPI HİZMETLERİ 8 DİĞER HUSUSLAR 13 25. Coğrafi Durum;

Detaylı

Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükseldi:

Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükseldi: KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, FİYAT BEKLENTİSİ ARTTI HABER BÜLTENİ 15.03.2016 Sayı 29 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

1. Toplam talep eğrisi için aşlağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Toplam talep eğrisi için aşlağıdakilerden hangisi doğrudur? SORULAR 1. Toplam talep eğrisi için aşlağıdakilerden hangisi doğrudur? A. Bir ekonominin tüm fiyat seviyelerinden talep ettiği ara malların toplam miktarıdır. B. Bir ekonominin tek fiyat seviyesinden talep

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Mayıs 14 Araştırma Şubesi 16 1 1 1 8 6 19.5 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 133.9 17. 97.8 91.8 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat, İstihdam)

Detaylı

ÖDEMELER DENGESİ TABLOSUNDAKİ DİĞER MAL VE HİZMET GELİRLERİ KALEMİNİN İÇERİĞİ VE HESAPLAMA YÖNTEMİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

ÖDEMELER DENGESİ TABLOSUNDAKİ DİĞER MAL VE HİZMET GELİRLERİ KALEMİNİN İÇERİĞİ VE HESAPLAMA YÖNTEMİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA ÖDEMELER DENGESİ TABLOSUNDAKİ DİĞER MAL VE HİZMET GELİRLERİ KALEMİNİN İÇERİĞİ VE HESAPLAMA YÖNTEMİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA İçindekiler I- Giriş... 2 II- Diğer Mal ve Hizmet Gelirlerinin Kapsamı... 2 III- Diğer

Detaylı

Araştırma Notu 15/188

Araştırma Notu 15/188 Araştırma Notu 15/188 10 Kasım 2015 ÇALIŞAN 757 BİN KİŞİ İŞ ARIYOR Seyfettin Gürsel *, Gökçe Uysal ** ve Mine Durmaz *** Yönetici özeti İşsizlerin ve çalışmak istediği halde iş aramaktan vazgeçmiş olan

Detaylı

TEFE VE TÜFE ENDEKSLERİ İLE ALT KALEMLERİNDEKİ MEVSİMSEL HAREKETLERİN İNCELENMESİ* Soner Başkaya. Pelin Berkmen. Murat Özbilgin.

TEFE VE TÜFE ENDEKSLERİ İLE ALT KALEMLERİNDEKİ MEVSİMSEL HAREKETLERİN İNCELENMESİ* Soner Başkaya. Pelin Berkmen. Murat Özbilgin. TEFE VE TÜFE ENDEKSLERİ İLE ALT KALEMLERİNDEKİ MEVSİMSEL HAREKETLERİN İNCELENMESİ* Soner Başkaya Pelin Berkmen Murat Özbilgin Erdal Yılmaz 21 Haziran 1999 Araştırma Genel Müdürlüğü *Bu çalışmaya katkılarından

Detaylı

Bölüm 6 Tarımsal Finansman

Bölüm 6 Tarımsal Finansman Bölüm 6 Tarımsal Finansman 1. Tarımsal Finansman 2. Tarımsal Krediler İçerik 1 FİNANSMAN VE FONKSİYONLARI İşletmelerin öz varlıklarını güçlendirmek olan finansman önceleri sadece sermaye temini olarak

Detaylı

ÖZET. Haziran 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri

ÖZET. Haziran 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri 216 HAZİRAN ÖZET 216 Dönemi Gerçekleşmeleri 215 yılı ayında 3,2 milyar TL fazla veren bütçe, 216 yılı ayında 7,9 milyar TL açık vermiştir. 215 yılı ayında 4,9 milyar TL faiz dışı fazla verilmiş iken 216

Detaylı

SİRKÜLER İstanbul, 24.03.2015 Sayı: 2015/065 Ref: 4/065

SİRKÜLER İstanbul, 24.03.2015 Sayı: 2015/065 Ref: 4/065 SİRKÜLER İstanbul, 24.03.2015 Sayı: 2015/065 Ref: 4/065 Konu: BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ TBMM BAŞKANLIĞI NA SUNULMUŞTUR Bazı vergi kanunlarında

Detaylı

Emeklilik Taahhütlerinin Aktüeryal Değerlemesi 31.12.2010 BP Petrolleri A.Ş.

Emeklilik Taahhütlerinin Aktüeryal Değerlemesi 31.12.2010 BP Petrolleri A.Ş. Emeklilik Taahhütlerinin Aktüeryal Değerlemesi 31.12.2010 BP Petrolleri A.Ş. 30 Eylül 2011 BP Petrolleri A.Ş. İçin hazırlanmıştır Aon Hewitt Tarafından hazırlanmıştır Bu rapor, içerdiği gizli ve kuruma

Detaylı

Kursların Genel Görünümü

Kursların Genel Görünümü Yayınlanma tarihi: 15 Haziran 2013 YÖNETİCİ ÖZETİ İlki 15 Mart 2012 tarihinde yayınlanan UMEM Beceri 10 Meslek Kursları İzleme Bülteni, geçmiş dönemlere ait verilerin sistematik olarak takip edilmesi ihtiyacına

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

USDJPY HAFTALIK TEMEL/TEKNİK GÖRÜNÜM

USDJPY HAFTALIK TEMEL/TEKNİK GÖRÜNÜM 12 Ocak 2015 USDJPY HAFTALIK TEMEL/TEKNİK GÖRÜNÜM Resesyonda olan Japonya, hükümetin yeni bütçe planıyla birlikte ülke ekonomisini desteklemeye çalışırken resesyondan çıkmasında yollarını arıyor. Japonya

Detaylı

TEBLİĞ. Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2006/1)

TEBLİĞ. Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2006/1) Dış Ticaret Müsteşarlığından : TEBLİĞ Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2006/1) Kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ; 20/8/2005 tarihli ve 25912

Detaylı

Dünya Turizm Organizasyonu 2011 Turizminin Öne Çıkanları

Dünya Turizm Organizasyonu 2011 Turizminin Öne Çıkanları Dünya Turizm Organizasyonu 2011 Turizminin Öne Çıkanları Uluslar arası Turizm Gelirleri 2011 yılının uluslararası turizm gelirleri, 1.030 milyar Amerikan dolarına ulaştı. Geçen sene bu rakam 927 milyar

Detaylı

1 İKTİSAT (EKONOMİ) İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

1 İKTİSAT (EKONOMİ) İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 İKTİSAT (EKONOMİ) İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Ekonomi Bilimi 12 1.2. Ekonomi ile İlgili Temel Kavramlar 12 1.2.1. İhtiyaç 12 1.2.2. Mal ve Hizmet 13 1.2.3. Tüketim

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları

Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları 09/12/2015 Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları 1. Giriş Dünya Sağlık Örgütü raporlarına göre; hanehalklarının yaptığı sağlık harcaması, hanelerin finansal korumadan yoksun kalarak zorunlu ihtiyaçlarından

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

NOTLU RİSK RAPORU TC KİMLİK / VKN ********344

NOTLU RİSK RAPORU TC KİMLİK / VKN ********344 NOTLU RİSK RAPORU ADI SOYADI TC KİMLİK / VKN RAPOR TARİHİ 13.10.2015 REFERANS KODU 2012C280C8 Sayfa 2 Findeks 1072 Kredi Notunuz 0 1900 Findeks Kredi Notu'nun Bileşenleri Bireysel Kredi ve Kart Ödeme Performansı

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mayıs 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 4 Ayında %7,9 Artışa Ulaşıldı

Detaylı

Amaç Günümüzde birçok alanda kullanılmakta olan belirtisiz (Fuzzy) kümelerin ve belirtisiz istatistiğin matematik kaygısı ve tutumun belirlenmesinde k

Amaç Günümüzde birçok alanda kullanılmakta olan belirtisiz (Fuzzy) kümelerin ve belirtisiz istatistiğin matematik kaygısı ve tutumun belirlenmesinde k Matematik Kaygısının Belirlenmesinde Belirtisiz İstatistiğin Kullanılması Doç. Dr. Necla Turanlı Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi OFMA Bölümü Matematik Eğitimi Anabilim Dalı turanli@hacettepe.edu.tr

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 VS 1321-1. Maliyet gideri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? MLiYET MUHSEBESi 3. işletmede, (Y) Cinsi malzeme ile ilgili ayına ilişkin bilgiler şöyledir: ) işletmenin sahip olduğu

Detaylı

SUNUŞ. Prof. Dr. Şükrü BOYLU Rektör

SUNUŞ. Prof. Dr. Şükrü BOYLU Rektör SUNUŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun 30 uncu maddesi uyarınca hazırlanan, Üniversitemizin 2009 yılı Ocak-Haziran dönemine ait bütçe uygulama sonuçları, Temmuz-Aralık dönemine ilişkin

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Eylül 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Eylül 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Eylül 27 ÖZET Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde 7, olarak gerçekleşmiştir. Geçtiğimiz ay yayımlanan Para Politikası

Detaylı

HAYALi ihracatln BOYUTLARI

HAYALi ihracatln BOYUTLARI HAYALi ihracatln BOYUTLARI 103 Müslüme Bal U lkelerin ekonomi politikaları ile dış politikaları,. son yıllarda birbirinden ayrılmaz bir bütün haline gelmiştir. Tüm dünya ülkelerinin ekonomi politikalarında

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Haziran 14 Araştırma Şubesi 16 1 1 1 8 6 133,9 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 17, 97,8 91,8 133, SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat, İstihdam)

Detaylı

BISTEP nedir? BISTEP ne yapar?

BISTEP nedir? BISTEP ne yapar? BISTEP nedir? BISTEP, şirketlerin kurumsallaşma sürecine destek olmak amacıyla Borsa İstanbul ve Koç Üniversitesi tarafından tasarlanmış bir programdır. Program, şirketlerin kurumsallaşma basamaklarını

Detaylı

Tekstil ve Konfeksiyon Ürünleri Daire Başkanlığı

Tekstil ve Konfeksiyon Ürünleri Daire Başkanlığı Tekstil ve Konfeksiyon Ürünleri Daire Başkanlığı 1. ÜRÜNÜN TANIMI: Ev tekstili, genel olarak evleri dekore etmek amacıyla kullanılan ürünler olarak tanımlanmaktadır. Sentetik iplikler ve kumaşların yanı

Detaylı

AFET YÖNETİMİ. Harita 13 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası. Kaynak: AFAD, Deprem Dairesi Başkanlığı. AFYONKARAHİSAR 2015

AFET YÖNETİMİ. Harita 13 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası. Kaynak: AFAD, Deprem Dairesi Başkanlığı. AFYONKARAHİSAR 2015 AFET YÖNETİMİ Afyonkarahisar il merkezi 2. derece deprem bölgesi olmakla birlikte ilin önemli bir kısmı 1. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Afyonkarahisar ve çevresini etkileyen tektonik sistemler;

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

EK M 2010 DÖNEM 2010 YILI EK M AYINDA BÜTÇE AÇI I B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 24,2 ORANINDA AZALARAK 1,8 M LYAR TL OLMU TUR.

EK M 2010 DÖNEM 2010 YILI EK M AYINDA BÜTÇE AÇI I B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 24,2 ORANINDA AZALARAK 1,8 M LYAR TL OLMU TUR. EK M 2010 DÖNEM 2010 YILI EK M AYINDA BÜTÇE AÇI I B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 24,2 ORANINDA AZALARAK 1,8 M LYAR TL OLMU TUR. 2010 YILI EK M AYINDA VERG GEL RLER B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER Þubat 2009 T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER Şubat 2009 Ekonomik Göstergeler yayını, T.C. MALİYE BAKANLIĞI, Strateji Geliştirme Başkanlığı, Ekonomik ve Sektörel

Detaylı

KASIM 2010 DÖNEM 2010 YILI KASIM AYINDA BÜTÇE AÇI I B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 88,3 ORANINDA AZALARAK 365 M LYON TL OLMU TUR.

KASIM 2010 DÖNEM 2010 YILI KASIM AYINDA BÜTÇE AÇI I B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 88,3 ORANINDA AZALARAK 365 M LYON TL OLMU TUR. KASIM 2010 DÖNEM 2010 YILI KASIM AYINDA BÜTÇE AÇI I B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 88,3 ORANINDA AZALARAK 365 M LYON TL OLMU TUR. 2010 YILI KASIM AYINDA VERG GEL RLER B R ÖNCEK YILIN AYNI AYINA

Detaylı

Faaliyet Alanları. 22 Aralık 2014. Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Faaliyet Alanları. 22 Aralık 2014. Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 22 Aralık 214 Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 214 eğitim yılında doldurulmuş olan Bölümü Değerlendirme Anket Formları Raporu. Öğrencilerin staj yaptıkları firmaların doldurduğu

Detaylı

Temmuz Zammı Kamu Çalışanlarına Ne Getirdi?

Temmuz Zammı Kamu Çalışanlarına Ne Getirdi? Temmuz Zammı Kamu Çalışanlarına Ne Getirdi? Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmesinin 7 nci maddesinde kamu görevlilerinin enflasyon farkları düzenlenmişti.

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

Fon Bülteni Temmuz 2016. Önce Sen

Fon Bülteni Temmuz 2016. Önce Sen Fon Bülteni Temmuz 216 Önce Sen Fon Bülteni Temmuz 216 NN Hayat ve Emeklilik Fonları Sektör Karşılaştırmaları Yüksek Getiri! Son 1 Yıl - 3/6/215-3/6/216 25 2 15 1 5-5 1,44 1,24 1,45 1,5 7,35 9,82 1,7 1,65

Detaylı

Fen ve Mühendislik Dergisi 2000, Cilt 3, Sayı 1 149 TÜRKİYE'DE TURUNÇGİL ÜRETİMİ VE GELECEĞİ

Fen ve Mühendislik Dergisi 2000, Cilt 3, Sayı 1 149 TÜRKİYE'DE TURUNÇGİL ÜRETİMİ VE GELECEĞİ Fen ve Mühendislik Dergisi 2000, Cilt 3, Sayı 1 149 TÜRKİYE'DE TURUNÇGİL ÜRETİMİ VE GELECEĞİ H. Çetin BEDESTENCİ KSÜ., Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Kahramanmaraş Handan VURUŞ ÇÜ., Ziraat Fakültesi

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Kasım Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ YILI KASIM AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı Kasım ayında, Türkiye

Detaylı

OSD Basın Bülteni. 09 Ocak 2014 ÖZET DEĞERLENDİRME PAZAR

OSD Basın Bülteni. 09 Ocak 2014 ÖZET DEĞERLENDİRME PAZAR OSD Basın Bülteni OTOMOTİV SANAYİİ DERNEĞİ 9 Ocak 214 ÖZET DEĞERLENDİRME PAZAR Aralık Ocak-Aralık KONULAR 212 213 (%) 212 213 (%) 86.944 83.166-4 1.72.978 1.125.534 5 Üretim Otomobil 44.78 5.935 14 577.296

Detaylı

Görsel Tasarım İlkelerinin BÖTE Bölümü Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi

Görsel Tasarım İlkelerinin BÖTE Bölümü Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi Görsel Tasarım İlkelerinin BÖTE Bölümü Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi Cahit CENGİZHAN Duygu ATEŞ Öğretim Görevlisi Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 09 S 0- İstatistik sorularının cevaplanmasında gerekli olabilecek tablolar ve ormüller bu kitapçığın sonunda verilmiştir.. şağıdakilerden hangisi istatistik birimi değildir? ) Doğum B) ile C) Traik kazası

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ GENEL EKONOMİK SORUNLAR TÜFE NİN İŞSİZLİK ÜZERİNE ETKİSİ HAZIRLAYANLAR:

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ GENEL EKONOMİK SORUNLAR TÜFE NİN İŞSİZLİK ÜZERİNE ETKİSİ HAZIRLAYANLAR: T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ GENEL EKONOMİK SORUNLAR TÜFE NİN İŞSİZLİK ÜZERİNE ETKİSİ HAZIRLAYANLAR: 2120703360 KÜBRA İNAN 2120703321 EDA ZEYNEP KAYA EDİRNE

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Prof.Dr.Ercan TEZER OTOMOTİV SANAYİİ-2015

Prof.Dr.Ercan TEZER OTOMOTİV SANAYİİ-2015 Prof.Dr.Ercan TEZER OTOMOTİV SANAYİİ-2015 Küresel Sonuçlar 2013 / 2014 Bölgeler Araçlar 2011 2012 ABD AB BRIC Dünya 2013 2014 Değişim (% ) 2012/2011 2013/2012 2014/2013 Otomobil 3.078 4.115 4.406 4.350

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 31.12.2004-31.12.2005 dönemine ilişkin

Detaylı

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ SORULAR. Dr. Süleyman BOLAT 1

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ SORULAR. Dr. Süleyman BOLAT 1 TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ SORULAR Dr. Süleyman BOLAT 1 1- Aşağıdakilerden hangisi, mal ve para piyasasının eşanlı dengede olduğu fiyat düzeyihasıla bileşimlerini gösterir? A) Toplam arz eğrisi B) IS eğrisi

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

Ünite 23 Milli Gelirin Hesaplanması

Ünite 23 Milli Gelirin Hesaplanması TOBB-ETÜ, İktisat Bölümü İKT 105- Ekonomiye Giriş 2015-2016 Bahar Dönemi, Ozan Ekşi 1. ÖDEV İşlem gerektiren tüm sorular için bu işlemleri ayrı bir kağıtta gösteriniz. Ödevi en fazla 2 kişilik gruplar

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul 49 50 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 2008 yılında ABD de ipotekli konut kredisi piyasasında ortaya çıkan ve hızla tüm dünya ekonomilerinde

Detaylı

ARALIK 2014 DÖNEMİ 2013 YILI ARALIK AYINDA 17,3 MİLYAR TL OLAN BÜTÇE AÇIĞI, 2014 YILI ARALIK AYINDA 11,3 MİLYAR TL OLARAK GERÇEKLEŞMİŞTİR.

ARALIK 2014 DÖNEMİ 2013 YILI ARALIK AYINDA 17,3 MİLYAR TL OLAN BÜTÇE AÇIĞI, 2014 YILI ARALIK AYINDA 11,3 MİLYAR TL OLARAK GERÇEKLEŞMİŞTİR. ARALIK 214 DÖNEMİ 213 YILI ARALIK AYINDA 17,3 MİLYAR TL OLAN BÜTÇE AÇIĞI, 214 YILI ARALIK AYINDA 11,3 MİLYAR TL OLARAK GERÇEKLEŞMİŞTİR. 213 YILI ARALIK AYINDA 15,3 MİLYAR TL FAİZ DIŞI AÇIK VERİLMİŞ İKEN

Detaylı

İYON DEĞİŞİMİ AMAÇ : TEORİK BİLGİLER :

İYON DEĞİŞİMİ AMAÇ : TEORİK BİLGİLER : Gazi Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü KM 482 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III DENEY NO : 3b İYON DEĞİŞİMİ AMAÇ : İyon değişim kolonunun yükleme ve/veya geri kazanma işlemi sırasındaki davranışını

Detaylı

RİSK ANALİZİ VE. İşletme Doktorası

RİSK ANALİZİ VE. İşletme Doktorası RİSK ANALİZİ VE MODELLEME İşletme Doktorası Programı Bölüm - 1 Portföy Teorisi Bağlamında Risk Yönetimi ile İlgili Temel Kavramlar 1 F23 F1 Risk Kavramı ve Riskin Ölçülmesi Risk istenmeyen bir olayın olma

Detaylı

KONYA TİCARET ODASI İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

KONYA TİCARET ODASI İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 05.09.2012 Sayı 7 Konya Ticaret Odası (KTO) İstihdam İzleme Bülteni, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) verilerinin bir araya getirilerek

Detaylı

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA İLİŞKİN GENELGE (2015/50) Bu Genelge, 25.05.2015

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ORDU ÜNİVERSİTESİ 2012 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ORDU ÜNİVERSİTESİ 2012 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TÜRKİYE CUMHURİYETİ ORDU ÜNİVERSİTESİ 212 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ 212 1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 3 I. Ocak - Haziran 212 Dönemi Bütçe Uygulama Sonuçları... 4 A. Bütçe Giderleri...

Detaylı

Müşteri Şikayetleri Hakem Heyeti Yıllık Faaliyet Raporu. 1 Ocak 2012 31 Aralık 2012

Müşteri Şikayetleri Hakem Heyeti Yıllık Faaliyet Raporu. 1 Ocak 2012 31 Aralık 2012 Müşteri Şikayetleri Hakem Heyeti Yıllık Faaliyet Raporu 1 Ocak 2012 31 Aralık 2012 Temmuz 2013 İçindekiler 1. Genel Değerlendirme 2. 1 Ocak 2012 31 Aralık 2012 Dönemi İstatistiki Verileri 2.1. Hakem Heyetleri

Detaylı

İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANI 25 TEMMUZ 2015 KİK GENEL TEBLİĞİ VE HİZMET ALIMLARI UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER DURSUN AKTAĞ

İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANI 25 TEMMUZ 2015 KİK GENEL TEBLİĞİ VE HİZMET ALIMLARI UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER DURSUN AKTAĞ İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI 25 TEMMUZ 2015 KİK GENEL TEBLİĞİ VE HİZMET ALIMLARI UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER DURSUN AKTAĞ DAİRE BAŞKANI Kamu İhale Kurumu KİK Genel Tebliğinin

Detaylı

UYGUNLUK ve YERİNDELİK TESTİ

UYGUNLUK ve YERİNDELİK TESTİ UYGUNLUK ve YERİNDELİK TESTİ Bu anketin amacı, Alım satıma aracılık ve halka arza aracılık faaliyetleri kapsamında size sunulacak ürün veya hizmetin risklerini anlayabilecek bilgi ve tecrübeye sahip olup

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU PORTFÖYE BAKIŞ Halka Arz Tarihi : 02/05/2013 YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER 31/12/2015

Detaylı

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland.

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland. 21 OCAK-MART DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 21 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 1 Nisan 21 tarihinde

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

KUYAP İŞ GELİŞTİRME PROGRAMI

KUYAP İŞ GELİŞTİRME PROGRAMI KUYAP İŞ GELİŞTİRME PROGRAMI KOBİ Çalışan ve İşverenlerinin Küresel Ekonomideki Değişimlere Uyum Yeteneğinin Arttırılması Projesi (KUYAP), tüm hızıyla devam ediyor. Yaklaşık iki yıldır devam eden proje

Detaylı

Ticaret A.Ş. Hisse Fiyatı INA YÖNTEMİ(TL) 50% 1,85 0,93 PD/DD RASYOSUNA GÖRE(TL) 50% 1,96 0,98 Hisse Fiyatı(TL) 1,90

Ticaret A.Ş. Hisse Fiyatı INA YÖNTEMİ(TL) 50% 1,85 0,93 PD/DD RASYOSUNA GÖRE(TL) 50% 1,96 0,98 Hisse Fiyatı(TL) 1,90 Berkosan Yalıtım ve Tecrit Maddeleri Üretim ve Ticaret A.Ş. Çıkarılmış Sermaye : 4.000.000 TL HalkaArz Sonrası Çıkarılmış Sermaye : 8.000.000 TL Halka Arz Edilecek Toplam Nominal Tutar : 4.000.000 TL Halka

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Haziran. Haftaya Bakış 06-10 Haziran 2016

Haziran. Haftaya Bakış 06-10 Haziran 2016 06 Haziran Haftaya Bakış 06-10 Haziran 2016 Haftanın Ekonomik Takvimi AMERİKA Amerika, FED Başkanı Yellen Konuşması; (06 Haziran) Tarım dışı istihdam verisinde aylık 38 bin olarak beklentilerin altında

Detaylı

Güncel Ekonomik Yorum

Güncel Ekonomik Yorum AĞUSTOS 16 Güncel Ekonomik Yorum Temmuz ayında piyasalardan çok siyasetten söz edeceğiz. Başbakan değişikliğinin ve İngiltere nin Avrupa Birliği nden ayrılık kararı sonrası piyasalar toparlanmaya çalışırken

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU I TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Adem AKYOL tarafından hazırlanan Denizli İli Honaz İlçesinde

Detaylı

ENERJĠ EKONOMĠSĠ R. HAKAN ÖZYILDIZ

ENERJĠ EKONOMĠSĠ R. HAKAN ÖZYILDIZ ENERJĠ EKONOMĠSĠ R. HAKAN ÖZYILDIZ hakan.ozyildiz@teb.com.tr hozyildiz@htgazete.com.tr TMMOB-EMO / Aralık 2009 Baştan belirtmekte yarar var: Kendimizi kiminle karşılaştırdığımıza bağlı olarak durumumuz

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE ONSEK Z MART ÜN VERS TES

T.C. ÇANAKKALE ONSEK Z MART ÜN VERS TES T.C. ÇANAKKALE ONSEK Z MART ÜN VERS TES Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl Tel: (286) 218452 Faks: (286) 218451 E-posta: strateji@comu.edu.tr http://strateji.comu.edu.tr/

Detaylı

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol 1. Giriş Bu yazıda, Bursa daki (ciro açısından) en büyük 250 firmanın finansal profilini ortaya koymak amacındayız.

Detaylı

Ekonometri 2 Ders Notları

Ekonometri 2 Ders Notları Ekonometri 2 Ders Notları A. TALHA YALTA TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ AÇIK DERS MALZEMELERİ PROJESİ SÜRÜM 2.0 EKİM 2011 İçindekiler 1 Dizey Cebirinin Gözden Geçirilmesi 1 1.1 Dizeylere İlişkin Temel Kavramlar..................

Detaylı

Türk Deri Hazır Giyim Sektöründeki Küçük Ölçekli İşletmelerin Markalaşma Düzeylerinin Araştırılması Grafik 1. İşletmelerin Sahip Oldukları Marka Sayılarının Dağılımı Grafik 2. İşletmelerin Markalara Sahip

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ 2015 Kasım ayında kurulan şirket sayısında bir önceki aya göre %6,29 artış oldu. Kurulan şirket sayısında bir önceki aya göre %6,29 ve gerçek kişi ticari işletme sayısında %9,23 artış olurken, kooperatif

Detaylı

Cebir Notları. Bağıntı. 1. (9 x-3, 2) = (27, 3 y ) olduğuna göre x + y toplamı kaçtır? 2. (x 2 y 2, 2) = (8, x y) olduğuna göre x y çarpımı kaçtır?

Cebir Notları. Bağıntı. 1. (9 x-3, 2) = (27, 3 y ) olduğuna göre x + y toplamı kaçtır? 2. (x 2 y 2, 2) = (8, x y) olduğuna göre x y çarpımı kaçtır? www.mustafayagci.com, 003 Cebir Notları Mustafa YAĞCI, yagcimustafa@yahoo.com (a, b) şeklinde sıra gözetilerek yazılan ifadeye sıralı ikili Burada a ve b birer sayı olabileceği gibi herhangi iki nesne

Detaylı

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Sayı: 42 BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Gazi Erçel Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 22 Aralık 2000 Ankara 2001 yılında uygulanacak para ve kur politikasının çerçevesi, uygulama prensipleri

Detaylı

Dünyada önemli çimento üretici firmaları, Lafarge, Holcim CMBM, Anhui Conch, Heidelberg, Cemex, Italcementi ve Aditya Birla/Ultratech dir.

Dünyada önemli çimento üretici firmaları, Lafarge, Holcim CMBM, Anhui Conch, Heidelberg, Cemex, Italcementi ve Aditya Birla/Ultratech dir. ÇİMENTO HS No: 2523 DÜNYA ÜRETİMİ 2014 yılında global çimento üretimi bir önceki yıla göre artış göstererek 4,3 milyar ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Çin üretimin %56,5 lik kısmını oluşturmaktadır. En

Detaylı