2.3 ALTINCI SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2.3 ALTINCI SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ"

Transkript

1 2.3 ALTINCI SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ 82

2 Üniteler 1. Ü ĐTE : Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme 2. Ü ĐTE : Kuvvet ve Hareket 3. Ü ĐTE : Maddenin Tanecikli Yapısı 4. Ü ĐTE : Yaşamımızdaki Elektrik 5. Ü ĐTE : Vücudumuzda Sistemler 6. Ü ĐTE : Madde ve Isı 7. Ü ĐTE : Işık ve Ses 8. Ü ĐTE : Yer Kabuğu Nelerden Oluşur? 83

3 ĐLKÖĞRETĐM FE VE TEK OLOJĐ DERSĐ ÖĞRETĐM PROGRAMI 6. SI IF ÖĞRE ME ALA LARI, Ü ĐTELER VE Ö ERĐLE SÜRELER ÖĞRE ME ALA I Ü ĐTELER KAZA IM SAYISI SÜRE/DERS SAATĐ* ORA I (%) 1. Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme CA LILAR VE HAYAT 5. Vücudumuzda Sistemler Toplam Maddenin Tanecikli Yapısı MADDE VE DEĞĐŞĐM 6. Madde ve Isı ,1 Toplam Kuvvet ve Hareket ,1 FĐZĐKSEL OLAYLAR 4. Yaşamımızdaki Elektrik Işık ve Ses ,1 Toplam DÜ YA VE EVRE 8. Yer Kabuğu Nelerden Oluşur? ,7 Toplam ,7 Genel Toplam

4 6.Sınıf Üniteler Öğrenme Alanı : Canlılar ve Hayat 1.Ünite : Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme Önerilen Süre : 24 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler, 4 ve 5. sınıflarda kendi vücutları, bitkiler ve hayvanlarla ilgili genel bilgiler edinmişti. Bu ünitede, daha önce işlenen bu konular ayrıntılı bir bakış açısı ile ele alınarak tüm canlıların temel yapı birimi hücreden hareketle insanda, hayvanlarda ve bitkilerde üreme, büyüme ve gelişme konuları günlük yaşamdan örneklerle verilecektir. Ayrıca büyüme ve gelişme dönemlerinden ergenlik döneminde fiziksel ve ruhsal değişimlerin bireysel sağlıkla ilişkisinin kurulması sağlanacaktır. Çiçeksiz bitkilerde üreme, büyüme ve gelişme gözlemleme zorluğu ve döl almaşının bu sınıftaki öğrenciler için seviye üstü olması sebebiyle verilmemiştir. Tüm bu konuların anlamlı öğrenilmesi amacı ile poster hazırlama, kontrollü deney yapma ve tartışma gibi farklı öğretim teknikleri kullanılarak öğrenci merkezli etkinlikler ön plana çıkarılmıştır. Öğretim ve değerlendirme etkinlikleri bölümünde yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç gibi bellekteki kavramlar arasındaki ilişkileri yoklayan ve tohumun çimlenmesi gibi öğrencilerin süreç becerilerini ortaya koyan performans değerlendirme etkinliği alternatif ölçme değerlendirme tekniklerinin kullanımı açısından önemlidir. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. Tüm canlıların ortak özelliği olan hücrenin yapısının incelenmesi aşamasında mikroskop kullanımının şartlar uygunsa, her öğrenci tarafından yapılması önemlidir. Tohum Çimlenmesi ve Bitkim Neden Büyüdü etkinlikleri uzun süreli bir gözlem gerektirdiği için, bu etkinliklere ünitenin girişinde başlanması ve öğretmenin rehberliği gerekmektedir. B. Ünitenin Amacı Öğrencilerin bu ünitede, hücrenin yapısı ve görevlerini, hücre-doku-organ ve sistem organizasyonundan hareketle; insanda, hayvanlarda ve bitkilerde üreme, büyüme ve gelişmeyi kavraması beklenmektedir. C. Ünitenin Odağı Bu ünitede hücre, üreme, büyüme ve gelişme kavramları etrafında veri toplama, kaydetme, yorumlama, grafik çizme ve bağımlı-bağımsız değişkenleri belirleyerek kontrollü deney yapma becerilerinin geliştirilmesine odaklanılmıştır. Tarımda kimyasal gübre ve hormon kullanımının canlılar üzerindeki etkilerinin anlaşılması, organik tarımın insan sağlığına katkılarının araştırılması Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre ilişkisi açısından önemlidir. 85

5 6.Sınıf Üniteler Ç. Önerilen Konu Başlıkları Hücre Đnsanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme Çiçekli Bir Bitkide Üreme, Büyüme ve Gelişme 86

6 6.Sınıf Üniteler D. Ünitenin Kavram Haritası **BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK VE Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 87

7 6.Sınıf Üniteler E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 1. Ü ĐTE : CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 1. Hücre ile ilgili olarak öğrenciler; Bütünden Hücreye 1.1. Bir hayvan hücresi ve bitki Sınıfa bir kuru soğan getirilir. Öğrenciler kuru soğanı bütün olarak gözlemler ve çizer. hücresini mikroskopta Soğanı dört parçaya bölerek tekrar defterlerine çizerler. Etli yapraklarını ayırarak bir zar gözlemleyerek çizer (BSB- çıkarıp büyüteçle inceleyerek gördüklerini çizerler. Daha sonra öğretmen Sizce daha 1,2,3). küçük parçalar var mı? Ne görmeyi umuyorsunuz? gibi sorular sorar. Öğrenciler 1.2. Hücrenin temel kısımlarını düşündükleri görüntüyü çizerler. Sonra çıkardıkları soğan zarını üç parçaya ayırıp, her levha, model üzerinde birini ayrı lam üzerine koyarlar. Damlalık yardımıyla 1. lama bir damla su, 2. lama 1 göstererek görevlerini açıklar. damla siyah mürekkep, 3. lama 1 damla yeşil gıda boyası veya metilen mavisi 1.3. Gözlemleri sonucunda bitki damlatarak üzerlerini lamel ile kapatır ve hazırladıkları preparatı mikroskopta incelerler. ve hayvan hücresi arasındaki Öğrenciler gözlem sonuçlarını bir tablo üzerine kaydeder ve gördüğü şekilleri çizerler. benzerlik ve farklılıkları Eklenen Madde Gözlenen Hücre Bölümleri listeler (BSB-1,2,5,6) Hücrenin bir organizmanın sahip olduğu canlılık CA LILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME özelliklerini gösterdiğini vurgular Farklı tipte hücrelere örnekler verir Benzer yapı ve özellikteki hücrelerin aynı görevi yapmak üzere bir araya gelmesiyle dokuların oluştuğunu belirtir Hücre-doku-organ-sistemorganizma ilişkisini açıklar. Su Siyah Mürekkep Yeşil Gıda Boyası Bu etkinliğin sonununda öğretmen Sizce tüm canlıların yapısı gördüğünüz şekilde midir? sorusunu sorarak bir tartışma başlatır (1.1; 1.7) (BSB-1, 2, 3). Hücreleri Đnceleyelim Öğretmen, bir öğrencinin yanağının iç kısmından kürdan yardımıyla sıyırarak aldığı örneği lam üzerine koyup bir damla su damlatarak üzerine lamel kapatır. Öğrenciler hazırlanan preparatı mikroskopta gözlemler. Öğretmen daha net gözlemlenebilmesi için lamelin kenarından 1 damla metilen mavisi damlatır ve öğrenciler preparatı tekrar gözlemler, gördüğü şekilleri çizerler. Akvaryum bitkisi (Elodea), telgraf çiçeği, sardunya, cam güzeli, begonya, kabak, domates gibi bitkilerin yaprak ya da gövdelerinden alınan enine kesitten preparat hazırlanır. Öğrenciler hazırlanan preparatı mikroskopta gözlemler ve gördüğü şekilleri çizerler. Bu şekil ile daha önce yaptıkları etkinlikteki yanak hücreleri şekli arasındaki benzerlik ve farklılıkları not ederler (1.3) (BSB-1, 2,5, 6). Hücre Modeli Yapalım Öğretmen öğrencileri gruplara ayırır. Her grup kendi getirdiği ve öğretmenin vereceği malzemelerle mikroskop gözlemlerinden yola çıkarak bir hücre modeli oluşturur. Grupların oluşturduğu hücre modelleri karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıkları tartışmaya açılır (1.3), (BSB-1, 2, 5, 28, 30, 32). [!] Mikroskobun keşfi ve tarihsel gelişimi ile ilgili bir okuma metni verilebilir. 1.2 Hücrenin temel kısımları için hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek verilir. Hücre organellerinin yapıları verilmeden sadece görevleri belirtilir. Prokaryot ve ökaryot ifadeleri kullanılmadan çekirdek içerisinde kalıtsal özellikleri taşıyan yapıların bulunduğu belirtilir. Bazı ilkel hücrelerde ise çekirdek olmadığı, kalıtsal özellikleri taşıyan yapıların sitoplazmada dağınık olarak bulunduğu verilir. 1.2 Madde alış verişinde hücre zarının seçici-geçirgen özelliği verilir. Fakat hangi maddelerin kolay hangilerinin zor geçtiğine dair ayrıntılara, aktif / pasif taşımaya girilmez. 1.5 Farklı hücre tipleri için bitki ve hayvanların çeşitli doku hücreleri örnek verilebildiği gibi bir hücreli canlılar da verilebilir. 1.5 Farklı hücre tiplerinde (kas,sinir vb.) hücrelerin yapı ve görevlerine girilmez. 1.6 Doku çeşitleri yapısal ayrıntıya girilmeden şekillerle gösterilir. [!] Atatürkçülük ile ilgili konular (1.7-1) [!] Hücre-doku-organ-sistem-organizma ilişkisini açıklarken, Atatürk ün millî birlik ve beraberliğe verdiği önem ile insanlar arasındaki dayanışma örneklerle vurgulanır. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme ( Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 88

8 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 1. Ü ĐTE : CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 2. Đnsanda üreme, büyüme ve gelişme ile ilgili olarak Hücreleri Karşılaştıralım öğrenciler; Öğrencilere sperm ve yumurta hücrelerinin resimleri gösterilir ya da filmler izletilir Üremeyi sağlayan sperm ve Hücreleri Đnceleyelim etkinliğinde gördükleri hücre şekilleriyle karşılaştırarak, yumurtanın görevlerine göre farklılıkları belirtirler (2.1), (BSB-1, 2,5, 6). farklı yapılar kazanmış hücreler olduğunu fark eder. CA LILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME 2.2. Đnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organları model, levha, şema üzerinde gösterir Üreme organlarının neslin devamı için üreme hücrelerini oluşturduğunu ifade eder Sperm/ yumurta/ zigot/ embriyo ve bebek arasındaki ilişkiyi yorumlar Embriyonun sağlıklı gelişebilmesi için anne adayının nelere dikkat etmesi gerektiğini araştırır ve sunar (BSB-32) Büyümeye bağlı olarak değişen yaş-boy-kütle ilişkisini yorumlar (BSB- 28,29,30) Gözlemleri sonucunda insanın gelişim dönemlerini isimlendirerek belirgin özelliklerini listeler (BSB- 1,27). Her Gün Değişiyorum Öğrenciler döllenmeden sonraki gelişim safhalarında meydana gelen değişimleri çeşitli kaynaklardan araştırırlar. Kendi topladıkları veya öğretmen tarafından getirilen embriyo resimleri ve daha sonraki çeşitli sürelerdeki (1 hafta, üç hafta, iki ay vb. ) gelişim basamaklarını gösteren resimler, karışık olarak verilir. Öğrencilerin inceledikten sonra resimleri sıraya dizmeleri istenir. Daha sonra öğretmen sıralamanın doğruluğunu kontrol eder. Kendilerini embriyonun yerine koyarak gördükleri değişimleri dillendirmeleri istenir (2.4). e Kadar Büyürüm? Öğretmen yardımı ile öğrenciler, iki alt sınıf, iki üst sınıf ve kendi sınıfındaki öğrencilere ait boy-yaş-kütle ölçülerini alarak, bu ölçülerin ortalamalarını bulurlar. Buldukları bu ortalamalarla yaş-boy, yaş-kütle grafiği çizerler. Grafikler karşılaştırılarak aralarındaki farklılıklar tartışmaya açılır. Tartışma sonuçlarına dayanarak öğrencilerden dört yıl sonra boy ve kütlelerinin ne kadar olabileceğini tahmin etmeleri istenir (2.6), (BSB-9, 22, 23, 27, 28, 29, 30). Genç Gazeteci Öğrenciler aile büyüklerinden birinin fotoğraflarını kullanarak insan gelişim dönemlerini ve bu dönemlere ait anıları içeren bir poster hazırlar. Ayrıca çeşitli kaynaklardan topladıkları Atatürk ün farklı gelişim dönemlerine ait resimlerini kullanarak bir poster oluşturabilirler (2.7), (BSB-32). 2.1 Üreme hücrelerinin ayrıntılı yapısı verilmez. Sperm için baş, orta kısım ve kuyruk belirtilir. Yumurta için zar, sitoplazma ve çekirdek gösterilir. Her iki hücre büyüklük ve hareket bakımından basitçe karşılaştırılır. Sağlık Kültürü Eğitimi (2.2;2.3-6) 2.3 Üreme hücrelerinin oluşumunda mayoza girilmez. 2.4 Embriyonun gelişiminde Morula, Blastula, Gastrula vb. safhalar anlatılmaz. 2.3, 2.4 Mitoz ve mayoz 8. sınıfta işlenecektir. [!] 2.4, 2.5 Aile planlaması, sık doğumun sakıncaları ile ilgili bir okuma metni verilebilir. [!] 2.5. Anne adayının dikkat etmesi gereken hususlarla ilgili olarak zararlı alışkanlıklar (sigara ve alkol), radyasyon, ilâç kullanımı ve dengeli beslenme verilir. 2.5 kazanımı, Türkçe dersi Okuma, Konuşma ve Yazma temel dil becerisi ile ilişkilendirilir. 2.7 Đnsanda gelişim dönemleri; bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık olarak verilir. 2.6 kazanımı; Matematik dersi Araştırmalar Đçin Soru Oluşturma ve Veri Toplama alt öğrenme alanı kazanım 1 ve Tablo ve Grafikler alt öğrenme alanı kazanım 1 ile ilişkilendirilir. Sağlık Kültürü Eğitimi (2.6-2; 2.7-1) Grafiği Yorumlayalım : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 89

9 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 1. Ü ĐTE: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 3. Ergenlik ile ilgili olarak öğrenciler; 3.1. Çocukluktan ergenliğe geçişte meydana gelen bedensel ve ruhsal değişimleri sıralar Ruhsal ve bedensel değişimlerini ailesi/akranları/ kişisel gelişim uzmanları ile paylaşır ( TD-3) Ergenlik döneminin insan yaşamının doğal bir dönemi olduğunun farkına varır Ergenliği sağlıklı geçirebilmek için yapılması gerekenleri fark eder Büyüme, gelişme ve ergenliğin araştırıldığı, tartışıldığı ve paylaşıldığı toplumsal organizasyonların önemini fark ederek bu organizasyonlara katılmaya gönüllü olur ( TD-5). CA LILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Misafirimiz Var Öğrenciler büyüme, gelişme ve ergenlikle ilgili sorunlarını isimlerini belirtmeden kâğıtlara yazarlar. Bu sorular sınıfa davet edilen doktor, psikolojik danışma ve rehberlik uzmanı veya psikolog tarafından cevaplandırılır. Soru ve cevaplarla birlikte, ilgili diğer görsel ve yazılı materyaller herkesin görebileceği bir panoda sergilenir (2.6; 3.1; 3.2; 3.3; 3.4). Tiyatromuza Davetlisiniz Đstekli öğrencilerden Ergenlik Döneminde Yaşanan Değişimler temalı drama etkinliğine ilişkin senaryo yazacak bir grup seçilir. Oyunda canlandırılacak karakterler; insandaki büyüme, gelişme dönemlerinin her birini temsil edecek şekilde seçilmeli, ana karakter ise ergenlik dönemini yaşayan bir birey olmalıdır. Bu senaryoya uygun olarak öğretmen rehberliğinde görev dağılımları yapılır. Hazırlanan senaryo uygun şekilde düzenlenen sınıf ortamında canlandırılır. Đzleyenlerden oyundaki karakterler hakkında yorum yapmaları istenir (2.7; 3.1; 3.2; 3.3). Büyüyorum Öğrenciler gruplara ayrılır. Ergenlik dönemindeki gelişimi daha iyi anlayabilmelerini sağlamak amacıyla grupların fiziksel, bilişsel ve duygusal-sosyal gelişim başlıklarından birini seçerek araştırma yapmaları istenir. Araştırma sonuçlarını poster şeklinde düzenleyerek tahtaya asarlar. Gruplar her bir poster üzerinde açıklamalar yaparak diğer grupların sorularını cevaplar. Öğretmen yapılan tartışmalardan yola çıkarak ergenlik döneminde meydana gelen değişimlerin doğal olduğunu vurgular, bu dönemle ilgili güçlük yaşayanların psikolojik danışma ve rehberlik servisine başvurabileceklerini belirtir (3.2; 3.3; 3.4), (BSB-25, 27, 32). Haydi Konuşalım Öğretmen öğrencilere iletişim kavramının neler çağrıştırdığını sorar. Verilen cevaplar tahtaya yazılır. Bu cevapların içinden iletişimin temel ögesi olan beceriler (dinleme, anlama ve anladığını iletme) işaretlenerek bu kavramlar üzerinde tartışma açılır. Daha sonra Arkadaşlarınızla ilişkilerinizde bu becerileri ne kadar kullanıyorsunuz?, Anne, baba ve kardeşinizle ilişkilerinizde bu becerileri ne kadar kullanıyorsunuz?, Đnsanlar etkili iletişim becerilerini ilişkilerinde kullanmadıklarında ne olur? soruları sorularak alınan cevaplar doğrultusunda ergenlik döneminin sağlıklı olarak geçirilebilmesi için yaşanan değişimleri akranlarıyla ve gerekli kişilerle [!] 3.1 Her öğrencinin ergenliğe geçişte bireysel farklılıklar gösterebileceği vurgulanmalıdır. [!] 3.1 Ergenliğe geçişte öğrencilere vücutlarından utanmamaları gerektiği belirtilmelidir. 3.1 Bedensel değişimlerde âdet döngüsü ayrıntıya girilmeden verilir (Folikül evresi, korpus luteum evresi vb. evreler anlatılmaz). Rehberlik ve Psikolojik Danışma (3.1-3; 3.2-1, 2; 3.3-8; ) [!] 3.2, 3.3, 3.4 Psikolojik danışma ve rehberlik servisi ile aileler işbirliği yaparak öğrencilerin bu dönemdeki sorunlarına yardımcı olabilirler. Sağlık Kültürü Eğitimi (3.1 7,8,9 ; ,12,13 ) [!] 3.2, 3.3, 3.4 Ailelere ve öğrencilere ergenlik döneminin özellikleri ile ilgili bilgilendirici yazılar dağıtılabilir veya velilerle toplantılar düzenlenebilir. Kendimi Seviyorum paylaşmanın önemi vurgulanır (3.2; 3.3 ;3.4). : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 90

10 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 1. Ü ĐTE: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 4. Hayvanlardaki üreme, büyüme ve gelişme ile ilgili olarak öğrenciler; Hayat Döngüsü 4.1. Hayvanların bir hayat Öğrenciler gruplara ayrılır, her grup kendi istediği bir hayvanı seçer. Seçtikleri döngüsünün olduğunu hayvanın hayat döngüsünü çeşitli kaynaklardan araştırarak poster şeklinde hazırlar. örneklerle açıklar (BSB-1,32). Hazırlanan posterler sınıf panosunda sergilenir veya gruplar hazırladıkları posterleri 4.2. Hayvanların farklı çoğalma birbirleriyle değiştirirler (4.1), (BSB-32). şekillerine sahip olduğunu fark eder. Gezelim, Gözlemleyelim 4.3. Yavru bakımı açısından Öğrenciler, çevrelerindeki bir hayvan çiftliği veya hayvanat bahçesini ziyaret ederek hayvan gruplarındaki hayvanların büyüme, gelişme ve bakımı ile ilgili bilgi alır (4.1, 4.2, 4.3 ), (BSB-1). farklılıkların nedenlerini açıklar. CA LILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME 4.4. Gelişim dönemlerinde başkalaşım geçiren hayvanlara örnek verir (BSB-32). Tırtıldan Kelebeğe Karton kutu ve streç film kullanılarak tırtılların yaşayacağı bir ortam oluşturulur. Kutunun üst kısmına tırtılların hava alabileceği şekilde delikler açılır. Kutunun yan yüzeyi kesilerek açılır, streç film ile kaplanır. Kutunun içine tırtıl ve beslenebilmesi için dut yaprakları konulur. Öğrenciler tırtılın gelişim basamaklarını gözlemler ve çizer. Öğrencilerden oyun hamuru, kâğıt, toplu iğne ve suluboya kullanarak gözlemledikleri gelişim basamaklarındaki temel değişimleri modellemeleri istenir (4.3, 4.4 ), (BSB-1, 3, 27, 28, 32). asıl Değişti? Öğrenciler başkalaşımı yazılı ve görsel kaynaklardan araştırırlar. Eğer mevsim uygun ise küçük su birikintisi, göl vb. ortamlardan kurbağa yumurtaları toplanarak sınıfa getirilir. Bir akvaryum veya büyük bir kavanoza konularak gelişim basamakları gözlemlenir, her basamakta meydana gelen değişimler çizilir (4.3, 4.4 ), (BSB-1, 3, 27, 28, 32). 4.1 Döllenme ve gelişim evreleri ayrıntılara girilmeden verilir. Örnek olarak yakın çevresinden tavuk, balık, yılan, kedi ve tavşan vb. verilir. Başkalaşım geçiren bir hayvan örneği 4.4 kazanımında verileceğinden bu aşamada örnek verilmemelidir. 4.2 Farklı çoğalma şekillerine yumurtayla çoğalanlar ve yavrularını doğuranlar örnek verilecektir. 4.4 Başkalaşım yakın çevrede bulunan bir hayvan (kelebek, kurbağa vb.) örneği ile açıklanır. Kariyer Bilinci: Zoolog ve veteriner örnek olarak verilebilir. Çoktan Seçmeli Soru : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 91

11 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 1. Ü ĐTE: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 5. Çiçekli bir bitkide üreme ile ilgili olarak öğrenciler; Đnceleyelim, Çizelim [!] 5.1 Đncelemek için bütün 5.1. Çiçeğin kısımlarını Öğrenciler bir çiçek modeli veya sınıfa getirilen canlı bir çiçeği inceler, öğretmen kısımları görülebilen gelincik, gösterir/çizer (BSB-1,2). yardımı ile çiçeğin kısımlarını gösterir ve çizerler (5.1), (BSB-1, 2). düğün çiçeği, sardunya, gül gibi 5.2. Çiçeğin kısımlarını model, Bütün Çiçekler Aynı mıdır? bir çiçek seçilmelidir. levha, şema üzerinde Öğrenciler, öğretmenleri ile birlikte yakın çevrelerindeki park vb. alanları ziyaret göstererek görevlerini açıklar. ederek çiçekleri gözlemler. Farklı çiçekleri karşılaştırır, benzerlik ve farklılıkların 5.4 Döllenmede polen 5.3. Çiçekli bir bitkide tozlaşmayı sebebini tartışırlar (5.1), (BSB-1, 2, 5). çekirdekleri, sinerjit, antipot ve sağlayan etkenleri belirtir. kutup hücreleri verilmez Çiçekli bir bitkide döllenmeyi açıklar. 5.5 Tohum ve meyvenin 5.5. Bir çiçek modeli üzerinde nasıl oluştuğu anlatılmaz. Tohum tohum ve meyvenin nerede ve meyve tiplerine girilmez. oluştuğunu belirtir. CA LILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME 5.6. Bitkilerin çok sayıda tohum oluşturmasının sebebini tartışır Tohumların yayılma yollarına örnekler verir (BSB-25) Birçok meyve ve tohumun hayvanlar ve insanlar için besin kaynağı olduğunu örnekleriyle sunar (BSB-25, 32) Bitkilerden elde edilen ürünlerin teknolojik gelişmelere paralel olarak çeşitlendiğini fark eder (FTTÇ- 5,17, 31). Herkesin Seyahati Farklı Öğrenciler, çevrelerinden çeşitli tohum örnekleri toplayarak sınıfa getirirler. Getirilen tohumlar masanın üzerine konularak incelenir. Tohumların şekil ve büyüklüğünün neden farklı olduğu, nasıl yayılabileceği tartışılır. Her öğrenci, getirilen tohumlardan herhangi birini seçerek nasıl yayıldığı ile ilgili küçük bir hikâye yazar (5.7). asıl Besine Dönüştü? Öğrenciler, tohum ve meyvesi besin olarak kullanılan bitkilerden herhangi birisini seçerler. Seçtikleri bitkinin hangi kısımlarının besin olarak kullanıldığını araştırırlar. Daha sonra bu bitkinin besin olabilmesi için ne gibi işlemlerden geçirildiğini ve hangi besinleri oluşturduğunu anlatan bir poster hazırlarlar (5.8), (BSB-25, 27, 32). Poster Hazırlama Öğrenciler iki gruba ayrılır. Birinci grup; teknolojinin, tohum ve meyvelerin işlenmesi ve günlük hayattaki kullanım alanlarına etkisini anlatan posterler hazırlar. Đkinci grup ise tohum ve meyvelerin işlenmesini sağlayan teknolojinin tarihsel gelişimini anlatan posterler hazırlayarak birinci grupla birlikte sunarlar (5.8;5.9), (BSB-25, 27, 32). Gezelim, Öğrenelim Öğrencilerin çevrelerindeki zeytinyağı, iplik-dokuma, un vb. gibi bitkisel kaynaklı üretim yapan işletmeleri ziyaret etmeleri sağlanır. Bu işletmelerde üretim basamakları incelenir ve ne gibi işlemler yapıldığı hakkında bilgi alınır. Mümkünse her aşamanın fotoğrafı çekilir. Öğrencilerden gezi sonunda elde ettikleri bilgileri kullanarak bir gazete hazırlamaları istenir (5.9), (BSB-1, 25, 27, 28, 32). 5.8 kazanımı, Türkçe dersi Okuma, Konuşma ve Yazma temel dil becerisi ile ilişkilendirilir. [!] 5.8 Öğrencilere domates, salatalık, biber vb. lerinin, bitkinin meyvesi olduğu hatırlatılmalıdır. Tanılayıcı Dallanmış Ağaç : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 92

12 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 1. Ü ĐTE: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 6. Bitkilerde çimlenme, büyüme ve gelişme ile ilgili olarak öğrenciler; 6.1. Bitkilerin hayat döngüsünün olduğunu örneklerle gösterir (BSB-1, 32) Çimlenmeye etki eden faktörleri kontrollü deneylerle gözlemleyerek elde ettiği verileri kaydeder ve yorumlar (BSB-1, 11-19, 23, 25, 27, 28, 30, 31) Büyüme için gerekli etkenlerin neler olduğunu kontrollü deney yaparak gözlemler (BSB-1, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 27, 28, 29, 30) Organik tarımı açıklar Organik tarımın insanlık için önemini fark eder (BSB-25, 32; FTTÇ-5, 37; TD-5). CA LILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELĐŞME Bitkinin Hayat Döngüsü Öğrencilere herhangi bir bitkinin hayat döngüsünü gösteren çeşitli kaynaklardan elde edilmiş resimler karışık olarak dağıtılır. Öğrencilerden resimleri incelemeleri ve sıraya dizmeleri istenir. Öğretmen, öğrencilerin doğru sıralamayı yapmalarını sağladıktan sonra çevrelerinde bulunan bitkilerden birinin hayat döngüsünü çizmelerini ister (6.1), (BSB-1, 28). Tohum Çimlenmesi Öğretmen, öğrencilere Bir tohumun çimlenmesini etkileyen faktörler nelerdir? diye sorar. Alınacak muhtemel cevaplar sıcaklık, ışık, nem ve hava (oksijen) olacaktır. Daha sonra öğrenciler gruplara ayrılır. Her gruptan tohumun çimlenmesini etkileyebileceğini düşündükleri etkenlerden birini seçmelerini ister. Öğrenciler seçtikleri değişken ile tohum çimlenmesi arasında kontrollü bir deney yaparak sonuçlarını sınıfla paylaşırlar (6.2), (BSB- 1, 11, 14, 17, 23, 25, 27, 28, 30, 31). Bitkim eden Farklı Büyüdü? Öğretmen öğrencileri gruplara ayırır. Her grup; bitkinin büyümesine etki eden ışık, sıcaklık, su gibi etkenleri araştırmak için soğan, fasulye, kabak gibi bitkilerden birini seçer. Aynı büyüklük ve özellikteki üç fide, aynı özellikleri taşıyan üç ayrı saksıya dikilir. Saksılar ışık ve sıcaklığı eşit olan ortamlara konulur. Kontrol grubu olarak kullanılan birinci saksıya her gün ihtiyacı kadar, ikinci saksıya 1 litre su verilir, üçüncü saksıya ise su hiç verilmez. Sonuçlar bir hafta boyunca gözlemlenerek kaydedilir. Aynı şekilde sıcaklık ve ışığın etkisi de gözlemlenerek sınıfta tartışılır (6.3), (BSB-1, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 27, 28, 29, 30). Hayal Edelim Öğrencilerden bir çiftçi olduklarını hayal ederek bulundukları yerdeki en sağlıklı, en lezzetli, en beğenilen ürünleri yetiştirmek için nasıl bir yöntem izleyeceklerini tartışmaları istenir. Tartışma sonuçları sınıfa davet edilen ziraat mühendisi, çiftçi vb. kişilerle paylaşılır. Đstenilen ürünü elde etmek için gerekli bilgilere ulaşılır (6.4; 6.5), (BSB-25, 32). 5.sınıftaki bitkinin temel kısımlarının (kök,gövde ve yaprakların) görevleri hatırlatılmalıdır. [!] 6.2 Çimlenme için kısa sürede çimlenen tohumlar (fasulye, turp, tere, nohut, buğday, mercimek vb.) kullanılmalıdır. Deneylerden sonra bunlar dikilebilir. 6.2 kazanımı, Türkçe dersi Okuma ve Yazma temel dil becerisi ile ilişkilendirilir. [!] 6.3 Büyüme için su, ışık ve yeterli sıcaklığın gerekli olduğu vurgulanmalıdır.??? Birçok öğrenci büyüme için gerekli olan ışığın çimlenme için de gerekli olduğunu düşünebilir. Aynı tür tohumun hem ışıklı ortamda hem de karanlıkta çimlendirilmesi bu kavram yanılgısının giderilmesinde kullanılabilir. [!] 6.4 Organik tarımın Tarım Bakanlığı tarafından kabul edilen amblemleri gösterilir. Kariyer Bilinci: Ziraat mühendisliği örnek olarak verilebilir. Tohum Çimlenmesi Performans Değerlendirme Öğrendiğinin Farkına Varma : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı :Sınırlamalar :Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2.rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 93

13 6.Sınıf Üniteler F. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Hangi Dönemin Özelliği Hangisidir? Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.7 Aşağıda büyüme ve gelişme dönemlerinde görülen belirgin özelliklerin her biri bir numara ile temsil edilmiştir. Her bir numara bu özellikleri gösteren yaş gruplarındaki bireylerin sepetlerine aittir. Hangi kişiye hangi numaraların verilmesi gerektiğini bularak bu özelliklere ait olan numaraları uygun sepetlere yerleştiriniz. 1. Arkadaşları ile oyun oynamayı sever. 2. Çizgi film izler. 3. Kendi cinsinden arkadaşlarıyla oyun oynamayı tercih eder. 4. Yüzünde sivilceler çıkar. 5. Gereksinimlerini karşılamak için anne, babasına bağımlıdır. 6. Evlidir ve çocuk sahibidir. 7. Ses tellerinin gelişmesi ile sesi kalınlaşmaya başlar. 8. Belli bir mesleği seçmiştir. 9. Emekler ve bazı sözcükleri söylemeye çalışır. 10. Hızlı hareket edemez ve çabuk yorulur. Emre Buğra Sena Denizhan Nermin Huriye 7 aylık 5 yaşında 9 yaşında 16 yaşında 30 yaşında 70 yaşında 94

14 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Grafiği Yorumlayalım Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.6 Yukarıdaki sütun grafiğinde 6. sınıftaki kız ve erkek öğrencilerin kütleleri verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları yanıtlayınız. a) Kütlesi 41 kilogramdan daha az olan öğrenciler kaç kişidir? b) Kütlesi 35 kilogramdan fazla, 46 kilogramdan az olan erkek öğrenci sayısı kaçtır? c) Kütlesi 36 kilogramdan az veya 45 kilogramdan fazla olan kız öğrenci sayısı kaçtır? ç) Sınıfta kaç kız, kaç erkek öğrenci vardır? d) Grafiklere bakarak genel bir yorum yapınız. 95

15 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 3 Etkinlik Adı : Çoktan Seçmeli Soru Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.6 Ortalama boy uzunluğu Yaş grubu Kız Erkek Yukarıdaki grafikte 0 20 yaş arasındaki kız ve erkeklerin yaşlarına göre ortalama boy uzunlukları verilmiştir. Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz? a) 5 7 yaş grubunda kızlar erkeklerden daha kısadır. b) yaş grubunda kızlar erkeklerden daha uzundur. c) yaş grubunda erkekler kızlardan uzundur. d) 8 10 yaş grubundaki kız ve erkek sayısı eşittir. 96

16 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 4 Etkinlik Adı : Kendimi Seviyorum Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.3, 3.4 Amaç: Öğrencilerin kendilerini kim olursa olsunlar sevgiye lâyık birer varlık olarak görmelerine yardımcı olmak. Materyal: Her öğrenci için birer adet beyaz resim kağıdı Her öğrencinin birer adet vesikalık fotoğrafı Zamk Boya kalemleri Süreç: 1. Öğrencilere resim kâğıtlarını dağıtın ve fotoğraflarını kâğıtların üst kısmına yapıştırmalarını isteyin (Fotoğraf temin edilmemişse, öğrenciler renkli kalem kullanarak kağıdın üstüne ad ve soyadlarını yazabilirler.). 2. Öğrencilere aşağıdaki talimatları verin: Şimdi resminizin altına sevdiğiniz, memnun olduğunuz ya da gurur duyduğunuz bir özelliğinizi, sevdiğiniz renkte bir kalem kullanarak yazın. Bu özelliğiniz; görünüş, kişilik, yetenek ya da becerilerinizle ilgili olabilir. Şimdi kâğıtlarınızı ters çevirin ve arka yüzüne bu kez kendinizle ilgili hoşlanmadığınız bir özelliği hoşlanmadığınız renkte bir kalem kullanarak yazın. Tekrar kâğıdın ön yüzüne geçin ve hoşlandığınız başka bir özelliğinizi yine sevdiğiniz renkte bir kalem kullanarak yazın. Bundan sonra sırayla kâğıtlarınızın arka yüzüne kendinizle ilgili hoşlanmadığınız, ön yüzüne ise hoşlandığınız özelliklerinizi yazmaya devam edin. 3. Bu işlemi tamamladıktan sonra öğrencilere, aşağıdaki talimatı verin: Şimdi kâğıtlarınızın arka yüzlerini çevirin ve kendinizle ilgili her eleştirinizi tek tek okuduktan sonra, o eleştirinin hemen altına.sam bile kendimi seviyorum. ya da zaman bile kendimi seviyorum biçiminde ifadeler yazın. Örneğin iyi resim yapmasam bile kendimi seviyorum. yada Gözlük taktığım zaman bile kendimi seviyorum. gibi cümleler yazın. 4. Cevaplandırma işlemi bittikten sonra gönüllü öğrencilerin yazdıkları ifadeleri sınıfla paylaşmalarını isteyin. 5. Öğrencilerin hazırladıkları kâğıtları, fotoğraflarının ya da isimlerinin bulunduğu yüz öne gelecek şekilde sınıfa ya da evde odalarının duvarlarına asmalarını isteyebilirsiniz. 6. Öğrencilerin etkinlikle ilgili yaşantılarını paylaşarak etkinliği sona erdirin. OT: Bu etkinlik özellikle ergenlerdeki fiziksel algılama düzeylerini geliştirmeleri, bedensel ve ruhsal değişimlerini kabul etmeleri ve kendileriyle ilgili olumlu benlik algıları geliştirmelerine yardımcı olacaktır. 97

17 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 5 Etkinlik Adı : Çoktan Seçmeli Soru Đlgili Olduğu Kazanımlar : 4.4 Yukarıda kelebeğin yumurtadan itibaren gelişimi ile ilgili veriler yer almaktadır. Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz? a) Kelebeğin başkalaşım evreleri sırasıyla yumurta, pupa ve larva dönemleridir. b) Yumurtadan pupa oluşumu yaklaşık 40 gün sürer. c) Bir pupanın yumurta oluşturabilmesi için 1 aylık zamana gereksinim vardır. d) Yumurtadan ergin kelebek oluşma süresi yaklaşık 60 gündür. 98

18 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 6 Etkinlik Adı : Tanılayıcı Dallanmış Ağaç Đlgili Olduğu Kazanımlar : Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir. a. ifadesinden başlayarak her Doğru yada Yanlış cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz. Örneğin: a ifadesine Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise b ifadesine, yanlış ise c ifadesine ulaşılır. b ifadesinin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise d ifadesine, yanlış ise e ifadesine ulaşılır. d ifadesinin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise 1.çıkışa, yanlış ise 2. çıkışa ulaşılır. 99

19 6.Sınıf Üniteler DEĞERLE DĐRME: Öğrenci 3. çıkışa ulaştı ise; a ifadesine (D) diyerek, doğru yanıt vermiş ve b ifadesine ulaşmıştır. b ifadesine (Y) diyerek doğru yanıt vermiş ve e ifadesine ulaşmıştır. e ifadesine (D) diyerek doğru yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. Öğrenci 1. çıkışa ulaştı ise; a ifadesine (D) diyerek, doğru yanıt vermiş ve b ifadesine ulaşmıştır. b ifadesine (D) diyerek, yanlış yanıt vermiş ve d ifadesine ulaşmıştır. d ifadesine (D) diyerek, doğru yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. Öğrenci 6. çıkışa ulaştı ise; a ifadesine (Y) diyerek, yanlış yanıt vermiş ve c ifadesine ulaşmıştır. c ifadesine (D) diyerek, doğru yanıt vermiş ve f ifadesine ulaşmıştır. f ifadesine (Y) diyerek, yanlış yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. Öğrenci 8. çıkışa ulaştı ise, a ifadesine (Y) diyerek, yanlış yanıt vermiştir ve c ifadesine ulaşmıştır. c ifadesine (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve g ifadesine ulaşmıştır. g ifadesine (Y) diyerek yanlış yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. 100

20 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 7 Etkinlik Adı : Yapılandırılmış Grid Đlgili Olduğu Kazanımlar : 5.7, 5.8 Aşağıdaki numaralandırmış kutucuklarda bazı sebze ve meyveler verilmiştir. Kutucukların numaralarını kullanarak aşağıdaki soruları yanıtlayınız Yukarıdaki kutucuklardan hangilerinde rüzgârla taşınan meyveler vardır? 2.Yukarıdaki kutucuklardan hangilerinde insan ve hayvanlara yapışarak taşınan meyveler vardır? 3.Yukarıdaki kutucuklardan hangilerinde insanlar tarafından besin olarak kullanılan meyveler vardır? 101

21 6.Sınıf Üniteler 4.Yukarıdaki kutucuklardan hangileri insanlar tarafından yetiştirilen meyveleri içerir? 5.Yukarıdaki kutucuklarda yer alanlardan hangileri günlük dilde sebze olarak isimlendirilir? 6. Yukarıdaki kutucuklarda yer alanlardan hangileri günlük dilde meyve olarak isimlendirilir? DEĞERLE DĐRME Öğrencilerin her soruya verdikleri cevapları değerlendirmek için kullanılan formül şöyledir: C1 C3 C1= Doğru seçilen kutucuk sayısı C2= Toplam doğru kutucuk sayısı C2 C4 C3= Yanlış seçilen kutucuk sayısı C4= Toplam yanlış kutucuk sayısı Bu formüle göre öğrencilerin puanları 1, 0 ve +1 arasında değişir. Bu puanı on üzerinden değerlendirmek için negatif sonucu ortadan kaldırmak amacıyla, 1 ile toplanır ve elde edilen sayı 5 ile çarpılır. *Bütün cevapların yanlış olması durumunda değerlendirme için verilen formül uygulanmadan soru 0 (sıfır) puan ile değerlendirilir. 102

22 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 8 Etkinlik Adı : Performans Değerlendirme Đlgili Olduğu Kazanımlar : 6.2 Tohum Çimlenmesi Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde bir bitkiye ait tohumun çimlenmesini etkileyebilecek faktörleri tartışırlar.tartışmada ortaya çıkan düşünceler not alınır. Daha sonra sınıf gruplara ayrılır ve aşağıdaki formata uygun olarak (hipotez ve bağımsız değişkenin değiştirilebileceği biçimlerde) öğrenciler kontrollü deneylerle elde ettikleri verileri not ederler. Bulgular ışığında hipotezler denenir ve sonuçlar sınıfta tartışılır (6.1), (BSB-1, 11, 14, 17, 23, 25, 27, 28, 30, 31). Araştırma Sorusu : Tohum çimlenmesiyle su miktarı arasında bir ilişki var mıdır? Hipotez : Değişkenler : Bağımsız değişken : Su miktarı Bağımlı değişken : Çimlenmeye başlama süresi Sabit tutulanlar : Çimlenme süresi ve su miktarı dışındaki diğer etkenler Materyal : 5 özdeş kap, pamuk veya kâğıt havlu, bitki tohumları,dereceli silindir Deneyin yapılışı : Öğrenciler kurdukları hipotezi test edecek bir deney tasarlayarak verileri toplarlar. Topladıkları verileri organize ederek analiz ederler. Daha sonra verilerin analizi sonunda elde ettikleri bulgular ışığında hipotezlerini test eder ve bulgularını sınıfla paylaşırlar. 103

23 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 9 Etkinlik Adı : Performans Değerlendirme Đlgili Olduğu Kazanımlar : 6.2 Bu etkinlikte; aynı bitkiye ait tohumlar farklı ortamlarda çimlendirilip sonuçları karşılaştırılacaktır. Bunun için gereken materyaller; fasulye, turp, tere, nohut, buğday, mercimek, mısır gibi tohum çeşitlerinden herhangi biri, düz tabak ve bir miktar pamuktur. Sınıftaki öğrenciler gruplara ayrılarak farklı ortamlarda (aydınlık, ılık ortam ve su; karanlık, ılık ortam ve su; aydınlık, buzdolabı ortamı ve su; aydınlık, ılık ve susuz ortam; aydınlık, kabın ağzı streç film ile kaplı ve su) kontrollü bir deney yapmaları sağlanır. Kısa bir zaman aralığında yapılabilecek bu etkinlik; öğrencilerin gözlem, karşılaştırma, kontrollü deney, veri toplama, yorumlama vb. becerilerini değerlendirmeye yöneliktir. Bu etkinlikte aynı bitkiye ait tohumları farklı ortamlarda çimlendirerek meydana gelen değişiklikleri bulmanız gerekmektedir. e yapacaksınız? Yukarıda verilen farklı ortamlarda aynı bitkiye ait tohumları aynı büyüklükte bir miktar pamuk arasına yerleştirin. a) Deney sırasında hangi ortamdaki tohumların çimlenmesini bekliyorsunuz? Tahminlerinizi not ediniz. b) Sizce farklı ortamlardaki tohumlar aynı sürede mi çimlenecek? Not ediniz. c) Sizce yukarıdaki farklı ortamların herhangi birinde çimlenememe gözlenebilir mi? Tahminlerinizi gerekçeleri ile not ediniz. ç) Đlk olarak hangi ortamda çimlenme gözlendi? Kaydediniz. d) Çimlenmenin gözlenmediği ortam oldu mu? Kaydediniz. e) Farklı ortamlarda çimlenen filizler aynı özelliklere sahip mi? Farklılıklar var ise kaydedin ve tartışınız. 104

24 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 10 Etkinlik Adı : Öğrendiğinin Farkına Varma Đlgili Olduğu Kazanımlar : Đlgili tüm kazanımlar Bu etkinliğin amacı; öğrencilerin ön bilgilerini tespit etmek ve bu tespite dayalı olarak öğrenme ihtiyacı ve bunların sonucunda da geldikleri düzeyi öğrenci gözüyle belirlemektir. Bu etkinlik için aşağıdakine benzer 3 sütundan oluşan bir tablo kullanılır. Önce öğrencilere ünite ile ilgili olarak neler bildikleri sorulur ve alınan cevaplar tartışılmaksızın Ne Biliyorum? başlıklı sütuna yazılır. Bu yazma işlemi tamamlandıktan sonra öğrencilere Canlıların Üreme, Büyüme ve Gelişmesi ünitesiyle ilgili ne öğrenmek istedikleri sorulur. Alınan cevaplar öğretmen rehberliğinde (seviye, konunun sınırları, yaş grubu ve çevrenin özellikleri vb.) tartışılarak soru cümlesi niteliğinde Ne Öğrenmek Đstiyorum? başlıklı sütuna yazılır. Đlgili ünite işlendikten sonra öğrencilere neler öğrendikleri sorulur. Alınan cevaplar Ne Öğrendim? başlıklı sütuna yazılır. Oluşturulan tablo, öğretmen rehberliğinde incelenir. Öğrencilerin konu ile ilgili gelişim süreçlerini (Nereden geldik?, Neredeyiz?, Nereye gidiyoruz? ) somut olarak görmeleri sağlanır. Ne Öğrendim? başlığı altında hedeflenen; ancak bilgi, beceri ve tutuma dönüşmeyen kazanımlar varsa, ilgili konular tekrar edilerek bu kazanımların öğrencilere kazandırılması sağlanır. 105

25 6.Sınıf Üniteler e Biliyorum? e Öğrenmek Đstiyorum? e Öğrendim? Çevremizde çok sayıda canlı ve cansız varlık olduğunu Canlıların nelerden oluştuğunu Bütün canlıların hücrelerden oluştuğunu Canlıların bitkiler, hayvanlar, mantarlar ve mikroskobik canlılar olarak gruplandırıldığını Đnsanların nasıl büyüyüp geliştiğini Büyümeye bağlı olarak yaş, boy ve ağırlığın değiştiğini Bitkilerin çiçekli ve çiçeksiz bitkiler olarak ayrıldığını Ergenlik döneminde hangi değişikliklerin yaşanacağını Ergenlik döneminde ruhsal ve bedensel değişimlerin yaşandığını ve bu dönemin insan gelişiminde doğal bir dönem olduğunu Çiçekli bir bitkinin kısımlarını Çiçekli bitkilerin neden çiçek açtığını Çiçeğin bitkinin çoğalması amacıyla tohum oluşturduğunu Hayvanların memeliler, kuşlar, sürüngenler, balıklar ve kurbağalar olarak gruplandırıldığını Hayvanların nasıl çoğaldığını Bazı hayvanların yumurta ile bazılarının doğurarak çoğaldığını 106

26 Öğrenme Alanı : Fiziksel Olaylar 2. Ünite : Kuvvet ve Hareket Önerilen Süre : 16 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler 4 ve 5. sınıflarda kuvvetin ne olduğu, cisimlerin hareketlerine veya şekillerine olan etkileri ve kuvvet çeşitleriyle ilgili bilgileri almıştır. Bu aşamadan sonra öğrenciler, bazı cisimlerin süratlerini hesaplayabilmeli, kuvvetin nasıl ölçüldüğünü ve bir cismin ağırlığını tanımlayabilmelidir. Bir cisme etki eden kuvvetleri belirterek cismin dengelenmiş veya dengelenmemiş kuvvetler etkisinde olup olmadığına karar verebilmeli ve cismin bundan nasıl etkileneceğini fark edebilmelidir. Bu ünitede öğrenciler, ilk olarak bir doğru, üzerinde sabit süratle hareket eden cisimlerin aldıkları yolları zamana bağlı ölçerek süratlerini hesaplar, alınan yol ve geçen zaman grafiklerini yorumlar. Hareket enerjisini fark ederler. Öğrenciler daha sonra dinamometreyi tanıyarak kuvvetin nasıl ölçüleceğini keşfeder. Kuvvetleri yönlü doğru parçalarıyla gösterip, bu şekilde temsil etmenin sağladığı kolaylıkları anlarlar. Bir cisme etki eden kuvvetlerle ilgili olarak öğrenciler cisme etki eden kuvvetleri belirtir ve çizerek gösterir. Cisme etki eden kuvvetlerin doğrultu ve yönlerini dikkate alarak net kuvvetin cisim üzerindeki etkisini belirler. Dengelenmiş kuvvetlerin etkisindeki cisimlerin durgun hâlde olduklarını fark ederler ve dengelenmemiş kuvvetlerin etkisinde cisimlerin hareket yönünün veya süratinin değişebileceğini gösterirler. Son olarak, yer çekimi kuvvetinin varlığını basit gözlemlerle ilişkilendirerek ağırlık kavramını açıklarlar. Öğrenciler farklı gezegenlerdeki kütle çekim kuvvetlerinin farklı olmasına bağlı olarak bir cismin ağırlığının değişebileceğini ama kütlesinin her zaman aynı kalacağını kavrar. Bu ünitenin içerdiği kavramlar; ileriki sınıflarda ele alınacak olan iş, potansiyel ve kinetik enerji, basit makineler, sıvıların/gazların kaldırma kuvvetinin ve yüzme/batma ve basınç konularının anlaşılmasına yardım edecektir. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. Ünitede öğrenciler, Sürati Hesaplayalım etkinliği ile farklı süratlerle hareket eden iki cismin aldıkları yolu ve geçen zamanı ilişkilendirir. Kuvveti e ile Ölçeriz? etkinliği ile dinamometreyi tanır ve kullanırlar. eden Hareketli veya Durgun? etkinliği ile cisimlere etki eden kuvvetleri göstererek net kuvvetin etkisini gözlemler. Bu etkinlikleri yaparken öğrencilerin çeşitli tahminlerde bulunmaları, bu tahminleri test etmeleri, doğru ölçümler yapmaları teşvik edilerek alt sınıflarda edindikleri bilimsel süreç becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. B. Ünitenin Amacı Bu ünitede öğrencilerin; bir doğru üzerinde hareket eden cisimlerin süratlerini hesaplayabilmeleri, kuvvetin nasıl ölçüldüğünü fark etmeleri, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetleri ve bunların cisimlere etkilerini keşfetmeleri ve ağırlık kavramını anlamaları amaçlanmaktadır. 107

27 C. Ünitenin Odağı Ünitenin odağını, sürat kavramının anlaşılması ve kuvvet kavramı etrafında ölçme, gözlem ve deney yapmaya dayalı etkinliklerle dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler ile ağırlık kuvvetlerinin kavranması oluşturmaktadır. Ç. Ünitede Önerilen Konu Başlıkları Sürati Hesaplayalım Kuvveti Ölçelim Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler Ağırlık Bir Kuvvettir 108

28 D. Ünitenin Kavram Haritası *BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK ve Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 109

29 E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 2. Ü ĐTE: KUVVET VE HAREKET Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR KUVVET VE HAREKET 1. Bir doğru boyunca sabit süratle hareket eden cisimle ilgili olarak öğrenciler; 1.1. Cismin aldığı yolu ve bu yolu ne kadar zamanda aldığını ölçer (BSB- 22, 23) Alınan yolu ve geçen zamanı kullanarak cismin süratini hesaplar Sürat birimlerini ifade eder ve kullanır (BSB-24) Alınan yol, geçen zaman ve sürat arasındaki ilişkiyi açıklar ve farklı durumlar için uygular (BSB-30) Bir cismin aldığı yol ile geçen zaman arasındaki ilişkiyi grafikle gösterir ve grafiği yorumlar Hareketli cisimlerin hareket enerjisine sahip olduğunu fark eder (BSB-1,3,8). Sürati Hesaplayalım Öğrencilerden biri sınıf içerisinde bir doğru boyunca aynı tempo ile yürür ve diğer öğrenciler bu öğrencinin çeşitli zaman aralıklarında aldığı yolları bir tablo hâlinde kaydeder. Öğrenciler tablodaki verileri kullanarak alınan yol ile geçen zaman arasındaki ilişkiyi gösteren bir grafik çizer. Daha sonra, tablodaki verileri kullanarak, çeşitli zaman aralıklarında öğrencinin süratini hesaplar ve aynı tabloya kaydederler. Bu defa sürat ile geçen zaman arasındaki ilişkiyi gösteren bir grafik çizerler. Her iki grafiği yorumlayarak alınan yol, geçen zaman ve sürat arasındaki ilişkiyi fark ederler (1.1;1.2;1.3;1.4;1.5). Hareket Enerji Sağlar Öğrenciler bir bilyeyi yuvarlayarak durgun hâlde bulunan diğer bir bilye ile çarpıştırır. Durgun hâldeki bilyenin çarpışmadan sonraki davranışını gözlemleyerek neden hareket etmeye başladığını tartışırlar. Hareket eden cisimlerin bir enerjiye sahip olduğu sonucuna ulaşırlar (1.6).??? Öğrenciler; hareketin başlangıç şartlarını dikkate almadan, hareketli herhangi iki cisimden önde bulunanın daima daha süratli olduğunu düşünme eğiliminde olabilirler. 1.2 Sadece sabit süratle hareket eden cisimlerin süratleri hesaplanmalıdır. [!] Sürat birimlerinin birbirlerine dönüşümleri verilmelidir.??? Öğrenciler hareket etmeyen cisimlerin hiçbir enerjiye sahip olamayacağı yanılgısına düşebilir. 1.6 Sadece hareketli cisimlerin hareket enerjisine sahip olacağından bahsedilmeli; fakat bununla ilgili matematiksel bağıntılara girilmemelidir. 1.6 Kinetik enerji ifadesi 7. sınıfta kullanılacaktır.??? Öğrenciler, enerji ve kuvveti aynı anlamda kullanma eğiliminde olabilir. 1.4 ve 1.5 kazanımları, Matematik dersi Tablo ve Grafikler alt öğrenme alanı kazanım 1 ile ilişkilendirilir.??? Öğrenciler süratin bir kuvvet olduğu yanılgısına düşebilirler. Sürati Hesaplayalım : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir). 110

30 ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 2. Ü ĐTE: KUVVET VE HAREKET Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR KUVVET VE HAREKET 2. Kuvvetin yönü ve ölçümü ile ilgili olarak öğrenciler; 2.1. Kuvvetin birimini Newton olarak belirtir ve kullanır (BSB-24) Kuvveti dinamometre ile ölçer (BSB-23,24) Ölçülecek kuvvete uygun bir dinamometre seçerek dinamometre üzerindeki ölçekleri yorumlar (BSB- 22) Bir cisme etki eden kuvvetin yönünü belirtir ve çizerek gösterir (BSB-28) Kuvvetle ilgili olarak doğrultu ve yön kavramlarını açıklar. 3. Cisimlere etki eden kuvvetler ile ilgili olarak öğrenciler; 3.1. Bir cisme birden fazla kuvvetin etki edebileceğini gözlemler (BSB-1) Bir cisme etki eden kuvvetlerin yönlerini gösteren çizimler yapar (BSB-28) Đki veya daha fazla kuvvetin bir cisme yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvveti net kuvvet (bileşke kuvvet) olarak tanımlar Bir cisme etki eden net kuvvetin sıfır olması durumunda cismin dengelenmiş kuvvetler etkisinde olduğunu belirtir Bir cisme etki eden net kuvvetin sıfırdan farklı olması durumunda cismin dengelenmemiş kuvvetler etkisinde olduğunu belirtir. Kuvveti e ile Ölçeriz? Öğrencilere dinamometre gösterilir ve içerisinde bir yay olduğuna işaret edilir. Bir öğrenci dinamometreyi çekerken öğrencilere dinamometrenin nasıl okunacağı hakkında bilgi verilir. Öğrenciler, dinamometrenin göstergesi üzerindeki ölçekleri yorumlar ve her dinamometrenin belli bir değere kadar kuvvet ölçebileceğini fark eder. Öğrenciler, dinamometreyi dikkatlice kullanmak ve gösterdiği değeri hassasiyetle okumak için alıştırmalar yapar (2.1;2.2;2.3). Kuvvetleri Gösterelim Öğrenciler, dinamometre yardımıyla bir cisme zıt yönde; fakat aynı doğrultuda kuvvet uygulayarak bu kuvvetin yön ve doğrultusunu gösteren çizimler yapar. Aynı işlemleri farklı büyüklük ve yönde kuvvet uygulayarak denerler. Farklı büyüklükteki kuvvetleri ölçeklendirerek gösterirler. Kuvvetleri bu şekilde temsil etmenin sağladığı kolaylıkları tartışırlar (2.4;2.5). Cisimlere Etki Eden Kuvvetleri Gösterelim Öğrenciler, cisimlere birden fazla kuvvetin; etki ettiği durumları gözlemler ve etki eden kuvvetleri belirtir. Kuvvetlerin yönlerini gösteren çizimler yaparlar (3.1;3.2). eden Hareketli veya Durgun? Đki öğrenciden oluşan bir gruba, iki adet dinamometre ve her iki yanında dinamometrenin takılabileceği bir çengel bulunan bir tahta blok verilir. Öğrencilerden biri, birinci dinamometreyi bloğun bir yanındaki çengele; diğeri ise ikinci dinamometreyi bloğun diğer tarafındaki çengele takar. Sonra iki öğrenci, bloğu zıt yönde, farklı kuvvetler uygulayarak hareket ettirmeyi dener. Öğrenciler, bloğun bir yönde hareket ettiğini gözlemler. Daha sonra, her iki öğrenci aynı işlemi bloğa, aynı büyüklükte kuvvet uygulayarak (Bu aşamada üçüncü bir öğrenci bloğa eliyle üst taraftan bastırır ve diğer iki öğrenci bloğa aynı büyüklükte kuvvetler uyguladıklarından emin olduktan sonra üçüncü öğrenci elini bloktan çeker.) dener. Öğrencilere, kuvvetin cisimler üzerindeki etkileri hatırlatılır. [!] SI birim sistemi kullanılmalıdır. [!] Şeffaf olarak tasarlanmış dinamometreleri kullanmak, öğrencilerin dinamometrenin nasıl çalıştığını sezmelerine yardım edecektir. 2.4 Öğrenciler, bu aşamada sadece dinamometre yardımıyla bir cisme uyguladıkları aynı veya zıt yönlü kuvvetleri çizerek gösterir. Dinamometre Hangi Değeri Gösteriyor? Kuvvetleri Gösterelim Öğrencilere, kuvvet çeşitleri hatırlatılır. [!] Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerle ilgili olarak daha önce ele alınmış kuvvetler dikkate alınmalıdır. 3.2 Cisimlere aynı doğrultuda etki eden, yönleri aynı veya zıt kuvvetlerle ilgili çizimler yaptırılmalıdır. [!] Bir kuvveti dengeleyen diğer kuvvetin bu kuvvete eşit büyüklükte; fakat zıt yönde olması gerektiği vurgulanmalıdır. [!] 3.4 Sabit süratli hareketin de dengelenmiş kuvvetlerin bir sonucu olduğundan bahsedilebilir. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 111

31 ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 2. Ü ĐTE: KUVVET VE HAREKET Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 3.6. Bir cisme etki eden dengelenmemiş kuvvetlerin, cismin süratinde ve/veya hareket yönünde değişiklik meydana getirebileceğini deneyle gösterir (BSB-16,18,28) Bir veya daha fazla kuvvet etkisindeki bir cismin durgun kalabilmesi için uygulanması gereken kuvveti tahmin eder ve tahminlerini test eder (BSB- 9,16,18,28) Durgun bir cismin dengelenmiş kuvvetler etkisinde olduğu sonucuna varır (BSB-31). Öğrenciler, bu defa bloğun hareket etmediğini gözlemler. Her iki durumu karşılaştırarak tartışırlar. Her iki durumda bloğa uygulanan kuvvetlerin yönlerini çizerler. Farklı büyüklükteki kuvvetleri ölçeklendirme yardımıyla farklı uzunlukta oklarla gösterirler. Bloğa etki eden net kuvveti hesaplarlar. Cisimlere dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler uygulandığında cisimlerin davranışını açıklarlar. Durgun cisimlerin dengelenmiş kuvvetler etkisinde olduğunu kavrarlar. Dengelenmemiş kuvvetlerin cisimleri nasıl etkileyebileceğini tartışır ve sonuçlarını yorumlarlar (3;3,3.4;3.5;3.6). 3.6 Öğrenciler, aynı doğrultu üzerindeki aynı ve zıt yönlü kuvvetlerin cisimlere olan net etkilerini tanımlayabilmelidir. [!] Öğrencilerin farklı büyüklükteki kuvvetleri ölçeklendirme yardımıyla farklı uzunluktaki oklarla temsil etmelerine yardım edilmelidir. Kuvvetleri Gösterelim Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler KUVVET VE HAREKET 4. Ağırlıkla ile ilgili olarak öğrenciler; 4.1. Dünyadaki kütle çekim kuvvetinin varlığını, etrafındaki olaylardan yararlanarak gözlemler (BSB-1) Dünya ile yeryüzündeki kütleler arasındaki çekim kuvvetini yer çekimi kuvvetini, olarak isimlendirir Yer çekimi kuvvetinin Dünya üzerindeki her noktada kütleler üzerine Dünya nın merkezine doğru etkilediğini fark eder Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetini ağırlık olarak adlandırır Ağırlığı bir kuvvet olarak tanımlar ve dinamometre ile ölçer (BSB-22,23,24) Farklı gezegenlerde aynı kütlenin ağırlığının neden farklı olacağını açıklar Kütle ile ağırlığı birbirinden ayırt eder (BSB-4,5). Ağırlık ile Kütle Arasındaki Farkı Anlayalım Öğrenciler, atılan cisimlerin yere düştüğünü, eğimli yüzeyler üzerinde bulunan cisimlerin kayabildiğini ve dinamometreye asılan cisimlerin dinamometrenin içerisindeki yayı gerebildiğini gözlemleyerek sonuçlarını tartışır. Cisimleri yeryüzünün merkezine doğru çeken bir kuvvetin var olduğu sonucuna ulaşırlar. Bu kuvveti yer çekimi kuvveti olarak tanımlarlar. Ağırlık ile yer çekimi arasındaki ilişkiyi araştırırlar. Ağırlığa, kütleye etki eden yer çekimi kuvvetinin neden olduğu sonucuna ulaşırlar. Ağırlık ile kütle arasındaki nitel ilişkiyi yorumlar. Farklı gezegenlerdeki kütle çekim kuvvetinin büyüklüğünü araştırırlar. Ay a giden insanların neden daha az ağırlığa sahip olduğunu açıklar. Ağırlığın kütle çekim kuvvetinin büyüklüğüne bağlı olarak değişeceğini; fakat kütlenin değişmeyeceğini kavrarlar (4.1;4.2;4.3;4.4;4.5;4.6;4.7). [!] Yer çekimi kuvvetinin yönünün yerin merkezine doğru olduğu vurgulanmalıdır. [!] SI birim sistemi kullanılmalıdır. 4.4 Yer çekimi ivmesi konusuna girilmeyeceğinden ağırlıkla ilgili olarak G=mg matematiksel bağıntısı verilmemelidir. Öğrenciler, bir cismin ağırlığını Newton olarak ölçeklendirilmiş bir dinamometre ile ölçerek bulmalıdır. [!] 4.4 Bazı öğrenciler, bir cismin kütlesi ile ağırlığı arasında bir oran olduğunu sezebilir. 4.6 Dünya-Ay ve Dünya-Güneş arasındaki kütle çekim kuvvetlerine değinilmez.??? Öğrenciler yer çekimi kuvvetinin aynı anda sadece bir cisme etki edebileceği yanılgısına düşebilir. Ağırlık ve Kütle Arasındaki Fark : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 112

32 F. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Sürati Hesaplayalım Đlgili Olduğu Kazanımlar : 1.1; 1.2; 1.3; 1.4; 1.5 Aşağıda hareketli iki araca ait bazı bilgiler verilmiştir. Bu bilgileri kullanarak soruları cevaplandırınız. A ile C noktası arasındaki uzaklık 12 km dir. Araba ve otobüs sabit süratle hareket etmektedir. A ile B noktası arasındaki uzaklık, A ile C noktası arasındaki uzaklığın 3 katıdır. Araba C noktasına 1 saatte varmaktadır. Araba B noktasına vardıktan 1 saat sonra otobüs A noktasına ulaşmaktadır. A C B 1. Arabanın sürati nedir? 2. Araba B noktasına ne kadar zamanda ulaşır? 3. Otobüs A noktasına ne kadar zamanda ulaşır? 4. Otobüsün sürati nedir? 5. 2 saat sonra her iki araç arasındaki uzaklık ne kadardır? Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Dinamometre Hangi Değeri Gösteriyor? Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.1; 2.2; 2.3 Aşağıdaki şekillerde dinamometrelere asılmış cisimler bulunmaktadır. Bu şekilleri inceleyerek aşağıdaki tabloyu doldurunuz ve sorulara cevap veriniz. A B Ç C 113

33 CĐSĐM A DĐNAMOMETRENĐN GÖSTERDĐĞĐ DEĞER B C Ç A. Hangi dinamometre en fazla kuvvet ölçer? Neden? B. 1 N un altındaki kuvvetleri hangi dinamometreden ölçmek daha uygun olur? Neden? Etkinlik umarası : 3 Etkinlik Adı : Kuvvetleri Gösterelim Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.4;2.5;3.1;3.2;3.3;3.4 Aşağıda çeşitli varlıklara ait resimler bulunmaktadır. Resimleri dikkatlice inceledikten sonra, bu varlıklara etki eden kuvvet ya da kuvvetleri çiziniz kamyonu itmeye çalışan bir adam halat çeken iki adam Etkinlik umarası : 4 Etkinlik Adı : Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.1; 3.2; 3.3 ;3.4; 3.5; 3.6 Aşağıdaki K cismine, B yönünde 10 N ve C yönünde ise 20 N luk kuvvetler uygulanıyor. Buna göre aşağıdaki sorulara cevap veriniz. 114

34 A a) K cismi dengelenmiş kuvvetler etkisinde midir? Neden? b) K cismi hangi yönde hareket etmektedir? Neden? B K C c) 20, 10 ve 20 N luk üç kuvvet hangi yönlerde uygulanırsa K cismi durgun kalır? Neden? D Etkinlik umarası : 5 Etkinlik Adı : Ağırlık ve Kütle Arasındaki Fark Đlgili Olduğu Kazanımlar : 4.1; 4.2; 4.3; 4.4; 4.5; 4.6; 4.7 Aşağıdaki sorular için verilen seçeneklerden birini işaretleyerek işaretleme sebebinizi belirtiniz. a. Dünyadaki ağırlığı 5 N olan bir cismin ağırlığı Ay da daha az olacaktır. ( ) Doğru ( ) Yanlış Neden: b. Dünyadaki kütlesi 8 kg olan bir cismin kütlesi Ay da daha az olacaktır. ( ) Doğru ( ) Yanlış Neden: c. Bir cismin ağırlığı ile kütlesi arasında bir ilişki vardır. ( ) Doğru ( ) Yanlış Neden:

35 Ağırlık 6. Sınıf Üniteler ç. Bir cismin ağırlığı farklı gezegenlerde farklı olabilir. ( ) Doğru ( ) Yanlış Neden:

36 Öğrenme Alanı : Madde ve Değişim 3. Ünite : Maddenin Tanecikli Yapısı Önerilen Süre : 28 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler, 4 ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde maddenin üç hâlde bulunduğunu fark etmiş, ısınma veya soğuma yoluyla maddenin hâl değiştirdiğini, genleştiğini veya büzüldüğünü sezmiş, saf madde ve karışım ayırımını öğrenmiş durumdadır. Bu ünitede ise öğrenciler, sıkışma ve genleşme özelliklerini karşılaştırarak maddelerin küçük, görülemez, hareketli taneciklerden oluştuğunu, bu tanecikler arasında boşluklar bulunduğunu sezecek, atom ve molekül kavramlarıyla ilişkilendirerek element ve bileşik kavramlarını tanımlayacaktır. Ayrıca ünitede öğrenciler, örneklerden yola çıkarak maddede meydana gelen değişimleri fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandıracak, hâl değişimini tanecikli yapı ile ilişkilendirecektir. Böylece öğrenciler, 7. sınıfta element ve bileşik kavramlarını açıklayabilmek ve atomun yapısı konusunu kavrayabilmek için alt yapı oluşturacaktır. Öğrencilerin maddenin tanecikli yapısı ile ilgili ilk sezgilerini edinme aşamasında küresel atom modellerini kullanması esastır. Bu nedenle, ünite boyunca konu ve kavramların öğretiminde top-çubuk atom modellerinden veya resimlerden faydalanılmalıdır. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. B. Ünitenin Amacı Bu ünitenin amacı; öğrencilerin sıkışma ve genleşme özelliklerinden faydalanarak maddelerin görünmez hareketli taneciklerden oluştuğunu sezmesini, maddede meydana gelen değişimleri fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandırıp bu değişimleri tanecikli yapı ile ilişkilendirmesini, aynı ilişkileri hâl değişimleri konusunda da kurmasını sağlamaktır. C. Ünitenin Odağı Bu ünite, maddenin tanecikli, hareketli ve boşluklu yapısı kavramı etrafında öğrencilerin; gözlem yapma, karşılaştırma-sınıflandırma, çıkarımda bulunma, tahmin etme ve model oluşturma gibi bazı bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye odaklanmıştır. Ç. Önerilen Konu Başlıkları Maddenin Yapı Taşları - Atomlar Elementler - Bileşikler Moleküller Fiziksel Değişim Kimyasal Değişim Maddenin Hâlleri ve Tanecikli Yapı 117

37 D. Ünitenin Kavram Haritası Molekül Bileşik oluşturur farklı tür içerir Atom tek tür içerir Element Kimyasal Değişim uğrayabilir oluşur olabilir Katı yapmaz MADDE olabilir Sıvı yapar Öteleme Hareketi Fiziksel Değişim uğrayabilir olabilir Gaz yapar ***BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK VE Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 118

38 E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 3. Ü ĐTE: MADDENĐN TANECĐKLĐ YAPISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 1. Maddenin yapı taşları olan atom ile ilgili olarak öğrenciler; MADDE Đ TA ECĐKLĐ YAPISI 1.1. Katıların, sıvıların ve gazların sıkışmagenleşme özelliklerini karşılaştırır (BSB-1, 2, 4, 5, 6) Gazların sıkışma-genleşme özelliklerinden, gazlarda boşluk olduğu çıkarımını yapar (BSB-1, 2, 8) Maddelerin görünmez küçük parçalara bölünebildiğini deney yaparak fark eder (BSB-15, 16, 17, 18) Maddelerin nereye kadar ardışık bölünebileceğini sorgular (BSB-30, 31) Her türden maddenin bölünmesi zor, görülemeyecek kadar küçük yapı taşlarından oluştuğunu belirtir (TD-5) Maddenin, küreye benzer yapı taşlarını atom şeklinde adlandırır. Hangisi Sıkışır? Öğrenci grupları, sızdırmasız iki şırınganın birine su doldurur; diğerini, piston geri çekilmiş durumda hava dolu hâle getirir. Şırıngaların iğne takılmamış uçlarını parmakları ile kapatarak pistonu ileri itmeyi denerler. Piston bırakılıp hava genleşirken, tanecikler arası boşluğun büyüdüğü, hava sıkışırken bunun tersinin olduğu sonucuna götürecek bir tartışma yapılır. Öğrenciler, havanın ve suyun sıkışma özelliklerini gözlemleyip karşılaştırırlar. Ayrıca bir tahta blok veya taş üzerine basınç uygulanarak sıkışma özelliği gözlemlenir. Maddenin üç hâlinin sıkışma özellikleri topluca irdelenir. Gazların, katı ve sıvılara göre çok daha kolay sıkışmasının sebebi üzerinde tartışma açılır. Öğretmen, gazların bünyesinde boşluk bulunması gerektiği çıkarımına ulaşmaları için öğrencileri yönlendirir. Şırınga pistonunun sıkışma sırasında geri itilmesi gaz basıncı ile açıklanır. Gaz basıncının, yüzeye çarpan görünmez parçacıklardan kaynaklanmış olabileceği, yani gazların görünmez parçacıklardan oluştuğu vurgulanır (1.1; 1.2), (BSB-3). Đyot Dağılınca e Olur? Öğrenciler, bir behere yarıya kadar alkol doldurur. Alkolün içine birkaç iyot kristali atıp iyodun zamanla, sıvı içinde dağılıp yayılmasını gözlemler. Sıvıya dağılan renkli maddenin iyot kristalinden ayrıldığı, sonuç olarak iyodun küçük parçalarının kristal yüzeyinden kopup uzaklaştığı çıkarımına yönlendirilmiş bir tartışma açılır. Aynı deney sıcak su ve şeker kulanılarak tekrarlanır. Şekerin suya yayılması görülemediği hâlde katı şekerin tamamen tükenmesi gerçeğinden, şekerin de suda küçük parçalara ayrıldığı ve bu parçaların görülemeyecek kadar küçük olduğu çıkarımına götürecek yönlendirmeli bir tartışma açılır (1.3; 1.4; 1.5), (FTTÇ-35). Tarih Boyunca Atom Fikri Bir demir teli art arda bölme işleminin, nereye kadar sürdürülebileceği sorusu öğrenciler tarafından tartışılır. Öğretmen bu sorunun tarihsel arka planını anlatır. Her maddenin bölünmesi çok zor atomlardan oluştuğu bilgisi sunulur. Atomların küre biçimli olduğu vurgulanır (1.4;1.5; 1.7). Elmas, demir, bakır gibi maddelerin yapı modelleri veya resimleri üzerinde atomlar gösterilir. Su, iyot gibi molekül yapılı maddelerin örgü model veya resimleri üzerinde atom kümeleri ne dikkat çekilir. Bu kümelerdeki atomların, kümeler arasındaki mesafeye göre birbirine daha yakın olduğu vurgulanır. (1.5; 1.6, 1.7; 1.8; 2.3), (BSB-25; FTTÇ-16). [!] 1.1 Bu kazanım için öngörülen sıkışma özellikleri karşılaştırması, gazlarda yüksek oranda boşluk olduğu fikrini vermek içindir. Boşluk fikrinden de bağımsız yapı taşlarına (moleküllere) geçilecektir. Gazların basıncı konusu 8. sınıfta Kuvvet ve Hareket ünitesinde işlenecektir. [!] Hangisi Sıkışır? etkinliğinde amaç, gazların basıncı ile ilgili kuralları ve bağıntıları vermek değil, gaz basıncının nedenini sezdirmektir. [!] 1.3 Đyodun alkolde dağılması, görünmez taneciklerden oluştuğu gerçeğine doğrudan bir gönderme anlamı düşündürmeyebilir. Ancak sıvının renklenmesi, iyottan bir şeylerin sıvıya karıştığına, karışan parçaları göremeyişimiz de bunların görünmez olduğuna işarettir. Bu açıklamaya göre iyodun görünmez parçacıklardan oluştuğu çıkarımına gidilebilir. Etkinliğin sonunda, iyodun alkoldeki çözeltisinin tentürdiyot olduğu ve bu çözeltinin mikrop öldürücü (antiseptik) olarak kullanıldığı vurgulanıp günlük hayatla ilişki kurulabilir. 1.5 Radyoaktiflik kavramına girilmeyecektir. Akran Değerlendirme Formu Proje ve poster çalışması (atomun tarihsel arka planı ile ilgili). : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar :Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme ( Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 119

39 ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 3. Ü ĐTE: MADDENĐN TANECĐKLĐ YAPISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR MADDE Đ TA ECĐKLĐ YAPISI 1.7. Atom kavramı ile ilgili düşüncelerin zaman içinde değiştiğini fark eder (FTTÇ-1, 2, 3, 4, 14) Atomların daha da küçük parçacıklardan oluştuğunu ifade eder (TD-3). Hücre Atoma Göre Çok Büyüktür! Soğan zarında hücre konusu hatırlatılır. Hücrenin yeteri kadar büyütülmesi ile daha küçük iç yapıların görülebileceği belirtildikten sonra, hücre çekirdeğinin de büyütülmesi ile moleküllerin, onlar büyütülünce de atomların görüleceği vurgulanıp Atom büyütülebilseydi ne görürdük? sorusu tartışmaya açılır. Atomu görünür boyuta kadar büyütmenin teknik güçlüğü hatırlatılır. Tek bir hücrede bile trilyonlarca atom olabileceği çıkarımı yapılır. Atomun yapısı hakkındaki bilgilerimizin büyütüp gözlemleme ile değil; dolaylı deneylerle anlaşıldığı, atomu oluşturan ondan daha küçük parçacıkların bulunduğu bilgisi verilir (1.8). [!] 1.5. Bu düzeyde esas olan, maddenin görünmez küçük parçalardan (atom) oluştuğu fikrini vermektir. Atomun yapısı ile ilgili kısım, 7. sınıfa bırakılmıştır. Atomun yapısı verilmeden de element, bileşik, karışım, molekül, fiziksel değişim ve kimyasal değişim kavramları işlenebilir. Burada böyle bir yaklaşım esas alınmıştır sınıf Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme ünitesi ile ilişkilendirilir. [!] 1.7 Demokritus ve diğer Yunan filozofları her maddenin hep aynı özdeş atomlardan oluştuğunu düşünüyordu. Onlar, maddelerin farklı görünmesinin atomların düzeninden ve hareketlerinden ileri geldiğini öne sürüyordu. Dalton, her elementin ayrı tip bir atomu olduğunu gösterdi. Dalton (1819), atomların içi dolu, berk ve bölünmez olduğu fikrindeydi. Atomdan daha küçük parçacıkların bulunduğu 50 yıl sonra dolaylı yoldan kanıtlandı. Atomların bölünebildiğini, Becquerel (Bekerel) ve Madam Curie (Küri) nin çalışmaları daha net olarak göstermiştir. Bu noktada, atom adının bölünmez anlamına geldiği, aslında atomların bölünebildiği, fakat atom teriminin hâlâ kullanımda olduğu belirtilir. [!] 1.7 John Dalton, Madam Curie, vb. bilim adamlarının hayatları araştırma konusu olarak verilebilir. [!] 1.8 Atomların zor da olsa bölündüğü, atomdan daha küçük parçacıkların bulunduğu belirtilir; bu parçacıkların isimlerine ve özelliklerine girilmez. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar :Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme ( Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 120

40 ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 3. Ü ĐTE: MADDENĐN TANECĐKLĐ YAPISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 2. Maddelerin özellikleriyle tanecikli yapısı arasında ilişki kurmak bakımından öğrenciler; MADDE Đ TA ECĐKLĐ YAPISI 2.1. Maddelerin farklı olmasından yola çıkarak atomların da farklı olabileceği sonucuna ulaşır (BSB- 9) Aynı cins atomlardan oluşmuş maddeleri element şeklinde adlandırır Bileşik modelleri üzerinde farklı element atomlarını ayırt eder (BSB-30) Farklı atomlar içeren saf maddeleri bileşik olarak adlandırır Basit model veya resimler üzerinde molekülleri gösterir Basit molekül modelleri yapar (BSB-28) Her molekülde belirli sayıda atom bulunduğu çıkarımını yapar Model üzerinde molekül içeren ve içermeyen maddeleri birbirinden ayırt eder (BSB-30). Element mi Değil mi? Öğrenciler, atom modelleri takımında yer alan aynı renk ve büyüklükteki topları veya oyun hamurundan kendi hazırladıkları özdeş topları bir araya getirerek madde modelleri üretirler. Farklı renkte/büyüklükte kürelerden oluşmuş madde bloklarının aynı maddeye ait modeller olup olamayacağı irdelenir. Biri demiri, biri bakırı temsil eden, madde modellerinin atomlarının farklı olacağı çıkarımı yapılır. Aynı renkteki toplar, aynı tip atomlara benzetilerek elementlerin bu şekilde oluşmuş maddeler olduğu vurgulanır. Farklı atomlar kullanılarak değişik türde atom içeren madde modelleri yapılır. Örneğin; iki ayrı atom kullanılmışsa eldeki bloğun tuzu veya kireci temsil ettiği kabul edilebilir. Farklı atomlar içeren maddelerin element olmadığı vurgulanır (2.1; 2.2), (BSB-28). Molekül Modelleri Küçük gruplar hâlinde oturan öğrenciler, farklı renkte oyun hamuru ve kürdanlar alarak bir molekül modeli oluştururlar. Gruplar, oluşturdukları modelleri sınıfa göstererek modellerini tanıtırlar. Öğrenciler, her moleküldeki atomları sayıp hangi molekülün basit hangisinin daha karmaşık olduğunu irdelerler. Đncelenen modellerin resimleri çizilir. Oksijen, su ve karbondioksit molekül modelleri öğretmen tarafından tanıtılır. Bu modellerde kaç ayrı tür atom bulunduğu irdelenir. Moleküllerde atomların aynı veya farklı olabileceği vurgulanır. Modelleri sınıfta tartışan öğrenciler, hangi molekülde atomların aynı, hangilerinde farklı olduğunu irdelerler. Gerçek moleküllerde kürdanın karşılığı olan bir bağlayıcının olmadığı vurgulanır (2.3; 2.4; 2.5; 2.7; 2.8), (BSB-28, 30). Her Maddede Molekül Var mı? Sınıfta oluşturulan grupların her birine su, demir, alüminyum, bakır, şeker, tuz, iyot, oksijen, vb. maddelerin tanecikli yapılarının sembolik gösteriminin yer aldığı küçük kartlar dağıtılır. Öğrenciler bu kartları atomların gruplanma özelliklerine göre iki gruba ayırırlar. Bu sınıflandırmayı neye göre yaptıklarını sınıfa sunarlar. Yapılan sınıflandırmanın doğruluğu öğretmen rehberliğinde tartışılır. Bu tartışmadan bazı maddelerin molekülünün olmadığı, bazılarının ise moleküler yapılı olduğu çıkarımına gidilir. Molekül modellerindeki atomlar sayılır. Molekülü olmayan maddelerde bağlanmış atomların sayılamayacak kadar çok olduğu vurgulanır. Öğrenciler, modeller üzerinde, molekülü olan ve olmayan maddelerin atomlarının yerleşimini inceler. Öğrenciler molekülü olan ve olmayan maddeleri ayırır (2.3; 2.5; 2.6; 2.7; 2.8), (BSB- 25; FTTÇ-16). [!] 2.1; 2.2 Burada hidrojen, oksijen, karbon ve iyot sadece adları ile tanıtılacaktır. Model atomlar farklı renk ve büyüklükte seçilebilir (hidrojen en küçük, iyot en büyük ). Farklı elementlerin adları ve sembolleri verilmeyecek, element kavramı sadece model üzerinde sezdirilecektir. Bu konudaki ayrıntılı bilgi 7.sınıf Maddenin Yapısı ve Özellikleri ünitesine ertelenecektir. [!] 2.3 Bileşiklerin sadece modelleri incelenecek; su, karbonmonoksit, karbondioksit, kükürtdioksit hariç, bileşik adları verilmeyecektir. Burada verilmek istenen fikir sadece bileşiklerde birden çok tip element (atom) bulunduğu ve bunların birbirine bağlı olduğudur. 2.3; 2.8 Molekül modellerinde bağ açıları gerçeğe uygun gösterilecek; üç boyutlu, CH 4, NH 3 gibi modellere girilmeyecektir. [!] 2.3; 2.8 Öğrenci model üzerinde çalışırken hem bileşiklerin hem de elementlerin molekülleri olabileceğinin vurgulanması esastır. Molekülsüz bileşik ve element modelleri ile bu bilgi pekiştirilmelidir. Akran Değerlendirme Formu Öğrenci Gözlem Formu : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar :Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme ( Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 121

41 ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 3. Ü ĐTE: MADDENĐN TANECĐKLĐ YAPISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 3. Fiziksel ve kimyasal değişimlerin atom-molekül düzeyinde açıklaması ile ilgili olarak öğrenciler; MADDE Đ TA ECĐKLĐ YAPISI 3.1. Maddenin sadece görünümünün değiştiği olaylara örnekler verir (BSB-6, 8) Bir maddenin değişerek başka bir maddeye/maddelere dönüştüğü olaylara örnekler verir (BSB-6, 8) Fiziksel değişimlerde değişen maddenin kimlik değiştirmediğini vurgular (BSB-6, 8, 9; TD-2) Kimyasal değişimlerde madde kimliğinin değiştiğini fark eder (BSB-6, 9) Atom-molekül modelleri ile temsil edilmiş değişimlerde fiziksel ve kimyasal olayları ayırt eder Çok sayıda atom ve molekül içeren maddelere bakarak, saf madde ve karışım kavramlarını atom ve molekül düzeyinde fark eder. Madde Aynı Madde, Görünüm Değişti Öğrenciler; küp şeker, ceviz içi, fındık gibi maddeleri havanda ezerek; kâğıt, kurdele, kumaş, vb. maddeleri keserek; mum, sütlü sade çikolata, buz gibi maddeleri ise hafifçe ısıtıp eriterek ilk hâlleri ile etkinliğin sonunda ulaşılan hâllerini karşılaştırırlar. Ortaya çıkan her değişim; ezilme, ufalma, parçalanma, erime, vb. şeklinde adlandırılır. Bütün bu değişimlerde, şekerin şeker, cevizin ceviz vb. lerinin de aynı kaldığı vurgulanıp maddenin kimlik değiştirmediği belirtilir. Bu değişimlerin fiziksel değişim olduğu öğretmence belirtilir (3.1; 3.3). e Đdi, e Oldu! Öğrenciler; kâğıt, kibrit, mum gibi maddeleri yakarak maddelerin yanmadan önceki hâlleri ile yanmadan sonraki hâlleri arasındaki farkı tartışırlar. Yanma olaylarında maddenin kimliğinin değişip değişmediğini irdelerler. Ayrıca çaya limon sıkarak, yemek sodasına sirke damlatarak, patates veya elma dilimlerini bekleterek, yumurta kabuğuna sirke damlatarak, süte sirke katarak gerçekleşen değişimleri gözlemler ve gözlemlerini kaydederler. Bu değişimlerin kimyasal değişim olduğu öğretmence belirtilir. Bu ve önceki etkinliklerde ulaştıkları sonuçları aşağıdaki gibi bir tabloda gösterirler (3.1; 3.2; 3.3; 3.4), (BSB-25, 27, 28). Değişim Fiziksel Kimyasal Değişimi asıl Anladık? Küp şekerin öğütülmesi Şeker taneleri ufalandı. Çaya limon sıkılması Çayın rengi değişti. Değişim Her Yerde Var Öğrenciler, kuaför, itfaiye eri, aşçı, çiftçi gibi değişik meslekten olan kişilerle, mensupları ile yaptıkları iş konusunda röportaj yaparlar. Onların yaptığı işlerin hangilerinde fiziksel, hangilerinde kimyasal değişim olduğunu irdelerler. Elde ettikleri bilgileri, gözlemlerini ve yorumlarını sınıfta sunarlar (3.1; 3.2; 3.3; 3.4), (BSB-32; FTTÇ-34). Atomlar, Moleküller ve Saflık Öğrenciler, saf maddelerin küresel atom-molekül modellerini ve bu modellerden oluşan resimleri inceleyerek saf maddelerde hep aynı birimlerin yan yana geldiğini sezer. Karışım model ve resimlerinde, farklı taneciklerin yan yana geldiği, incelenip görülür. Yapılardaki atom ve moleküllerin bileşiklerde ve karışımlarda diziliş düzenlerine dikkat çekilir. ( ) Fiziksel ve kimyasal değişimleri, maddenin kimliğini koruması veya değiştirmesi temeline dayandırmak esas alınmıştır. Atomlar arası veya moleküller arası bağ kopması kavramına girilmeyecektir. Bu değişimlerle tersinirlik-tersinmezlik ilişkisi kurmak, istisnası çok olduğu için uygun görülmemiştir. [!] 3.3 Bu yaştaki öğrenci için maddenin kimliği kavramı, anlamı net bir kavram olmayabilir. Kimliğin değiştiği veya aynı kaldığı olay örnekleri kullanılarak madde bağlamında kimlik sezgi yoluyla kavratılmalıdır. [!] 3.5 Hâl değişimi, gaz moleküllerinin karışması, aynı gazın veya sıvının kısımlara ayrılması gibi fiziksel değişimler ve elementlerden bileşik oluşumu, bunun tersi; bileşiklerden başka bileşiklerin oluşumu gibi kimyasal değişimler, modellerle gösterilerek bu modeller üzerinde fiziksel ve kimyasal değişimin ayırt edilmesi sağlanır. Katıların öğütülmesi veya parçalanması, gazın ve sıvının kısımlara ayrılmasına benzetilir. [!] 3.6 Bileşiklerin atom-molekül modelleri incelenirken, 4. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde (2. ünite 6.1, 6.3 kazanımları) verilen kendinden başka madde katılmamış nitelemesi model üzerinde irdelenir. Akran Değerlendirme Formu Öğrenci Gözlem Formu Anladıklarınızı Kontrol Edin Akşam Yemeği Kabarcıkları Đzleyelim : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar :Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.)

42 ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 3. Ü ĐTE: MADDENĐN TANECĐKLĐ YAPISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 4. Maddenin hâlleri ile tanecikli yapı arasında ilişki kurmak bakımından öğrenciler; MADDE Đ TA ECĐKLĐ YAPISI 4.1. Gazların genleşme-sıkışma özelliklerinden, moleküllerinin bağımsız olduğu çıkarımını yapar (BSB-6, 8) Sıvıların çok fazla sıkıştırılamayışlarından, moleküllerinin birbiri ile temas hâlinde olduğu sonucunu çıkarır (BSB-30, 31; TD-3) Akma özelliklerinden yararlanarak sıvı molekülleri arasında az da olsa boşluk bulunduğu çıkarımını yapar (BSB-6, 8) Gazların ve sıvıların akma özelliklerinden, moleküllerinin öteleme hareketi yapabildiği çıkarımına ulaşır (BSB -6, 8) Katılarda atom ve moleküllerin öteleme hareketi yapmadığını tahmin eder (BSB- 9). Gazlarda Atom-Molekül Düzeni Öğrenciler, iğne çıkışı kapatılmış boş bir enjektör pistonunun sıkışabilme özelliğini hatırlar. Hava molekülleri birbirine dokunur durumda olsaydı sıkışma olur muydu? sorusunu tartışırlar. Öğretmenin öncülük ettiği tartışma sonucunda gaz moleküllerinin bağımsız olduğu çıkarımı yapılır. Ayrıca gazlar konusu ile ilgili bir film izlettirilir veya internetten dinamik bir gaz modeli indirilerek sınıfta gösterilebilir (4.1), (FTTÇ-8, 16, 17). Katılarda ve Sıvılarda Atomlar-Moleküller Öğrencilere; tahta parçası, su ve hava dolu bir balon gösterilerek bunların özelliklerini, tanecikleri düşünerek tartışmaları istenir. Öğrenciler, üç gruba ayrılarak, birinci grup katı, ikinci grup sıvı, üçüncü grup ise gaz taneciklerini canlandırırlar. Her grubun canlandırdığı rolleri diğer gruplar gözlemler. Hatalı buldukları, düzeltilmesi gereken davranışları sınıfta tartışırlar. Tartışmalar sonunda katıyı canlandıran öğrenciler, birbirleriyle kol kola girip sadece titreşim hareketi yaparlar. Sıvıyı canlandıran öğrenciler birbirine tutunmadan sürtünerek öteleme hareketi yaparlar. Gazı canlandıran öğrenciler ise sınıfın içine dağılacak şekilde koşarak hareket ederler. Maddenin hangi hâlini canlandıran öğrencilerin en bağımlı, hangi hâlini canlandıran öğrencilerin ise en bağımsız olduğu irdelenir. Canlandırmalar sonucunda, bütün maddelerin taneciklerden oluştuğu, bu taneciklerin atom veya molekül olarak adlandırıldığı, tanecikler arasındaki boşluk ve hareketliliğin katı, sıvı, gaz sırasında artış gösterdiği irdelenir ( ), (BSB-28, 30, 31, 32). [!] Buradaki sıkışma-genleşme karşılaştırmaları var olduğu bilinen atomların/moleküllerin aralarında ne kadar boşluk olduğunu sorgulamak içindir. Yapıdaki tanecikler arasındaki boşlukların, katı-sıvı-gaz hâllerle ilişkisi kurulacaktır. [!] 4.1;4.5 Maddenin hâlleri ve moleküllerin hareketleri ile ilgili internet ortamından indirilmiş veya CD de kayıtlı dinamik modeller sınıfta gösterilebilir. Akran Değerlendirme Formu Öğrenci Gözlem Formu Hâl Değişimi : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 123

43 F. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Anladıklarınızı Kontrol Edin Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.1; 3.2; 3.3; 3.4 Aşağıda verilen durumlardan her biri için, fiziksel veya kimyasal olay tahmininde bulunabilir misiniz? Tabloda ilgili sütunlara, değişimlerin türünü yazınız. Açıklamalar sütununa da tahmininizin sebebini yazınız. Eğer bir tahminde bulunamıyorsanız, bunun nedenini de açıklamalar sütununda belirtiniz. Durum Fiziksel olay Kimyasal olay Açıklamalar Büyük bir kaya parçası, 1 mm çaplı küresel tanecikler oluşacak şekilde parçalanıyor. Büyük bir kaya parçası, çok ince toz hâline gelinceye kadar parçalanıp öğütülüyor. Kum, su ile ıslatılıyor. Yeni dilimlenmiş elma, açık havada bekletilince kesilmiş yüzeyler sarı-kızıl renk alıyor. Kum, kireç ve su karıştırılıp bekletilerek beton yapılıyor. Yumurta, suda haşlanarak içinin katılaşması sağlanıyor. Çatı saçağındaki kar, eriyip akarken donup buza dönüşüyor. Hamur, pişirilerek ekmek yapılıyor. 124

44 Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Kabarcıkları Đzleyelim Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.1;3.2; 3.3; 3.4 Aşağıda verilen olaylar ile ilgili gözlemlerinizi, olayın fiziksel veya kimyasal oluşu ile ilgili düşüncelerinizi ve gözlemlerinizin nedenini tablodaki ilgili yerlere yazınız. Olay Kabarcık görüyor musun? Kimyasal/ fiziksel değişim Neden böyle bir cevap verdiniz? Kaynayana kadar suyu ısıtın. Bir çay kaşığı kabartma tozu üzerine limon sıkın. Kolalı içeceklerin kapağını açıp bardağa boşaltın. Suyun içine bir sandoz tableti koyun. Bir bardak soğuk suyun oda sıcaklığına ulaşmasını bekleyin. 50 ml suya, 10 ml pekmez ekleyin. 25 ml suya bir tatlı kaşığı maya koyarak karıştırın. Pekmezli çözeltiyi mayalı ılık suyun üzerine ekleyin. Bu karışımı birkaç saat boyunca izleyerek değişimleri kaydedin. 125

45 Etkinlik umarası: : 3 Etkinlik Adı : Akşam Yemeği Đlgili Olduğu Kazanımlar : Öğrenciler, verilen hikâyede gizlenmiş olan fiziksel ve kimyasal değişimleri bularak aşağıdaki gibi düzenledikleri bir tabloya kaydederler. Buldukları olayları, neden fiziksel/ kimyasal değişim olarak nitelediklerini tartışırlar. Öğrenciler, fiziksel ve kimyasal değişimler içeren bir hikâyeyi yazarak arkadaşlarına sunarlar. Ece okuldan geldi, önce ödevlerini yaptı. Daha sonra mutfakta akşam yemeği hazırlayan annesinin yanına giderek ödevlerini tamamladığını ve ona yardım etmek istediğini söyledi. Bir tarafta duran soyulmuş patatesleri dilimlemeye başladı. Annesi, akşam yemeği için pilâv ve omlet hazırlıyordu. Pilâvı pişirmek için kullanacağı su kaynarken pirinçleri yıkadı, kaynayan suyun içine biraz tuz atıp iyice karıştırdı. Daha sonra yıkadığı pirinçleri bu suya ekledi. Omleti hazırlamak için yağı eritti ve yumurtaları kırdı. Yemeğin pişmesi devam ederken salata yapmak üzere buzdolabından marul, domates, biber, salatalık ve maydanozu çıkardı ve yıkayarak doğramaya başladı. Ece, patatesleri dilimlemeyi bitirdikten sonra annesine patateslerin kızartılmaya hazır olduğunu söyledi. Salata yapmayı bitiren annesi tavaya yağ koyarak ısıttı ve patatesleri içine attı. Bir süre sonra kızaran patatesleri tavadan çıkardı. Ece annesine, yemeğin yanına içecek de hazırlamak istediğini söyledi ve bir miktar su, biraz meyve özlü içecek tozu ve birkaç tane de buz parçasını sürahiye atarak iyice karıştırdı. Yemek de piştiğine göre artık yemek masasını hazırlayabilirlerdi. Annesiyle birlikte yemekleri tabaklara, içecekleri de bardaklara doldurup masayı hazırladılar. O sırada mutfağa gelen babası da ekmekleri dilimlemek istedi; ancak ekmeklerin renginde bozulma olduğunu ve kötü koktuklarını fark etti. Bu nedenle ekmekleri çöpe attı. Taze ekmekleri dilimleyerek masaya getirdi. Ece, odasında pastel boyalarıyla resim yapan kardeşini de yemeğe çağırdı ve ailece yemeklerini yediler. Olay Fiziksel değişim Kimyasal değişim Patatesin dilimlenmesi Patatesin kızartılması

46 Etkinlik umarası : 4 Etkinlik Adı : Hâl Değişimi Đlgili Olduğu Kazanımlar : 4.2; 4.4; 4.5 Kar yağıyorken, havadaki kar tanesi, yeni park etmiş bir arabanın kaportasının üzerine düşerek, erir ve buharlaşır. Kar tanesinin yapısını ve geçirdiği değişiklikleri açıklarken aşağıdaki kelimeleri kullanınız. Taneciklerin düzenini aşağıdaki kutulara çizerek gösteriniz. Öteleme Titreşim Hareket Düzenli Tanecik Katı Sıvı Kar tanesi havadayken Kar tanesi araba üzerindeyken Kar tanesi buharlaştığında Gaz 127

47 Öğrenme Alanı : Fiziksel Olaylar 4. Ünite : Yaşamımızdaki Elektrik Önerilen Süre : 10 ders saati A. Genel Bakış Bu ünite, 4 ve 5. sınıfta yer alan basit elektrik devre uygulamalarını temel alıp daha da genişleterek elektrik enerjisinin iletimi konularını veren bir içeriğe sahiptir. Ünite aynı zamanda, öğrencilerin öğrendikleri yeni kavramları, sahip oldukları ön bilgiler ile ilişkilendirmeyi ve elektriğin tehlikelerinden sakınarak gereken önlemleri alma konusunda bilinçlendirmeyi amaçlar. Bu ünitede, soyut ve anlaşılması zor bir kavram olan akım kavramına girilmeden ampul parlaklığından hareketle iletken ve yalıtkan maddelerin elektrik enerjisini ileten ve iletmeyen maddeler olarak sınıflandırılması esas alınmıştır. Dolayısıyla direnç kavramı, elektrik enerjisinin iletimine gösterilen zorluk olarak ifade edilmiş, fakat dirençlerin seri ve paralel bağlanması konularına yer verilmemiştir. Öğrenciler, 5. sınıfta pil sayılarını değiştirerek veya pil sayısını sabit tutup ampul sayısını değiştirerek ampullerin parlaklığını değiştirebileceklerini (artırıp-azaltabileceklerini) öğrenmişlerdi. Bu seviyede ise öğrenciler; iletkenin boyunun, kesitinin veya cinsinin değiştirilmesi ile bir ampulün parlaklığını değiştirebileceklerini deneyerek keşfeder. Öğrenciler, bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığının devredeki iletken telin direncinin değerinin artması/azalması ile değişebileceğini gözlemleyerek bir reosta modeli tasarlar. Öğrenciler, direncin biriminin ohm olarak adlandırıldığını öğrenecek; fakat Ohm Yasası konusuna bu düzeyde girilmeyecektir. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. Ünitede öğrencilerin, çeşitli tahminlerde bulunmaları, bu tahminleri test etmeleri ve problem çözmeleri teşvik edilerek, alt sınıflarda edindikleri bilimsel süreç becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. Öğrenciler, öğretim ve değerlendirme etkinliğinde yer alan Engelli Yol etkinliği ile elektriğin soyut kavramlarını rol oynama ile öğrenmeye çalışır. Bu etkinlik öğrencilerle tartışılarak, gerçek hayata benzeyen ve benzemeyen yanlarına cevap aranır. B. Ünitenin Amacı Bu ünitede öğrencilerin, elektrik enerjisinin iletiminin hangi maddelerle sağlanacağını, iletkenlerin özelliklerinin değişiminin devrede ne gibi etkiler oluşturacağını keşfetmeleri amaçlanmaktadır. Böylece öğrencilerin elektriğin tehlikelerinden korunma yollarını daha bilinçli bir şekilde edinmeleri hedeflenmektedir. C. Ünitenin Odağı Bu ünitenin odağı, elektrik enerjisinin iletimi ve direnç kavramı etrafında farklı basit elektrik devreleri oluşturarak devre elemanlarının birbirleri ile ilişkisini deney, araştırma ve gözleme dayalı etkinliklerle araştırmak olmalıdır. Böylece öğrenciler, deneysel uygulamalarda hangi değişkenlerin değiştirilmesi, hangi değişkenlerin ise sabit tutulması gerektiği ile ilgili becerileri kazanır. 128

48 Ç. Önerilen Konu Başlıkları Hangi Maddeler Elektrik Enerjisini Đletir? Elektrik Çarpmalarından Korunalım Yalıtkanlar Sizi Korusun! Đletkeni Değiştir, Ampulün Parlaklığı Değişsin Elektriksel Direnç Nedir? Ampulün de Bir Direnci Vardır 129

49 D. Ünitenin Kavram Haritası **BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK VE Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 130

50 E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 4. Ü ĐTE: YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK 1. Elektrik enerjisini ileten ve iletmeyen maddelerle ilgili olarak öğrenciler; 1.1 Maddelerin elektrik enerjisini iletip iletmediklerini test etmek için basit bir elektrik devresi tasarlar ve kurar (BSB-16). 1.2 Maddeleri, elektrik enerjisini iletme bakımından iletken ve yalıtkan maddeler olarak sınıflandırır (BSB-4). 1.3 Metallerin iletken, plâstiklerin ise yalıtkan olduğunu fark eder. 1.4 Bazı sıvı maddelerin iletken, bazılarının ise yalıtkan olduğunu fark eder. 1.5 Maddelerin elektriksel iletkenlik ve yalıtkanlık özelliklerinin çeşitli amaçlar için kullanıldığını fark eder (FTTÇ-28). 1.6 Yalıtkan maddelerin, elektrik enerjisinin sebep olabileceği tehlikelere karşı korunmada nasıl kullanılabileceğini araştırır (FTTÇ-5). 1.7 Kendisi ve çevresindekilerin güvenliği açısından elektrik çarpmalarına karşı alınması gereken önlemleri listeler (TD-5). Elektrik Enerjisini Đletelim Öğrenciler, tek ampulden oluşan basit bir elektrik devresi kurar. Devrede birbirine bağlı kablolardan herhangi ikisini birbirinden ayırır. Öğrenciler, ayrılan bu kablolar (test uçları) arasına tahta, plastik, demir, seramik, bakır vb. maddeleri dokundurduklarında veya şekerli su, tuzlu su vb. sıvı çözeltilere daldırdıklarında ampulün hangi durumlarda yanıp yanmayacağını tahmin eder ve yargılarını bir tabloya kaydeder. Tahminlerini test eden öğrenciler, maddeleri elektrik enerjisini iletip iletmeme durumuna göre sınıflandırır (1.1;1.2; 1.3; 1.4; 1.5). Öğrenciler daha sonra elektrik enerjisini ileten maddeleri iletken; iletmeyen maddeleri yalıtkan olarak adlandırarak bu maddeleri sınıflandırdığı yeni bir tablo oluşturur. Maddenin Cinsi Đletken Yalıtkan Tahta Plastik Çivi Tuzlu su Saf su Yalıtkanlar Sizi Korusun! Öğrenciler, bağlantı kablolarının, prizlerin, fişlerin yapıldığı maddelerin özelliği hakkında araştırma yaparak elektrik çarpmalarına karşı yalıtkanların önemini tartışarak yorumlar (1.5; 1.6). [!] Öğrenciler, evlerindeki veya okullarındaki elektrik prizlerine çeşitli maddeleri sokmamaları ve bu durumun tehlikeleri konusunda uyarılır. 1.1 Gaz maddelerin iletkenliği konusuna girilmeyecektir. Ama gazların da iletken veya yalıtkan olabileceği vurgulanmalıdır. [!] Yalıtkan maddelerin bazı durumlarda iletken olabileceği vurgulanır. 1.6 kazanımı, Türkçe dersi Okuma temel dil becerisi ile ilişkilendirilir. Hangi Maddeler Elektriği Đletir? Boşluk Doldurmaca : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 131

51 ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 4. Ü ĐTE: YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR Ampulün Parlaklığını Değiştirelim Öğrenciler, Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığını nasıl değiştirebiliriz? sorusuna cevap arayarak ampul veya pil sayısının değiştirilmesinin ampulün parlaklığını 2. Đletkenlerde elektrik enerjisinin iletimi ile değiştirebileceği ile ilgili 5. sınıfta edindikleri ön bilgileri hatırlar. Öğrenciler üç gruba ilgili olarak öğrenciler; ayrılarak Acaba ampul parlaklığını başka hangi değişkenler değiştirebilir? sorusuna yeni 2.1. Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığının tahminlerde bulunur. nelere bağlı olduğunu tahmin eder Ampulün parlaklığı ile ilgili tahminlerini test 1.Grup, iki bağlantı kablosu arasına belli bir uzunlukta iletken bir madde (uzun bir çivi, kurşun kalemin ucu vb.) koyar. Test uçları adı vereceği bu uçları iletkenin üzerinde hareket verilecektir. edecek bir deney tasarlar ve kurar (BSB-16). ettirir. Ampulün parlaklığının değişimini gözlemler. Gözlem sonuçlarını kaydeder Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığının, 2.Grup, iki bağlantı kablosu arasına aynı cins ve uzunlukta, fakat farklı kesitlerde bulunan iletiminden devredeki iletkenin uzunluğu, dik kesit alanı ve uygun bir iletken madde koyar. Test uçlarını bu iki iletken maddenin uçlarına değdirir. Yine cinsinin değiştirilmesiyle değişebileceğini ampulün parlaklığını gözlemler. Gözlem sonuçlarını kaydeder. deneyerek fark eder (BSB-13,14,15, 31). 3. Grup, aynı kesit ve uzunlukta farklı cinste iki iletkeni deneyerek ampulün parlaklığını 2.4. Maddelerin elektrik enerjisinin iletimine karşı gözlemler. Gözlem sonuçlarını kaydeder. Tüm bu denemelerden sonra her bir grup kendi gösterdikleri zorluğu direnç olarak ifade eder. yaptığı denemelerde ampulün parlaklığının değişimi ile ilgili olarak çeşitli çıkarımlarda 2.5. Bir iletkenin direncinin uzunluğuna, dik kesit bulunur. Grupların vardıkları sonuçlar, tahtaya yazılarak elektrik enerjisinin iletkenlerdeki alanına ve cinsine göre değiştiği sonucuna varır iletimi hakkında genel bir yargıya varılır (2,1; 2,2; 2,3; 2,4; 2,5). (BSB-31). Öğrenciler, bu denemeler sırasında deneydeki bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen 2.6. Yalıtkanların direncinin iletkenlere göre çok değişkenleri belirler. Aynı zamanda her bir denemeye ait değişkenleri tablo halinde sunar verilecektir. daha büyük olduğunu ifade eder Devre elemanlarının iki uçlu olduğunu Bir Đletkenin Direncini Ölçebilir miyiz? (BSB-13,14,15). gözlemler ve her birinin belirli bir direnci Öğrenciler, farklı iletken tellerin (bakır, demir, nikel-krom vb.) dirençlerini bir direnç ölçer olduğunu ifade eder. yardımıyla ölçer. Direncin birimini, onu ilk olarak bulan George Simon Ohm un anısına ohm 2.8. Bir iletkenin direncini ölçer ve birimini belirtir. olarak bilindiğini öğrenir (2.7;2.8; 2.9). yaydığı 2.9. Ampulün de bir iletken telden oluştuğunu ve Ampulün de Bir Direnci Vardır verilecektir. bir direncinin olduğunu fark eder Öğrenciler, kullandıkları ampulün içerisinde de bir iletken tel olduğunu gözlemleyerek bu Direncin değerinin artması veya azalmasının iletken telin de bir direncinin olacağını fark eder (2.10). ampulün parlaklığını nasıl değiştirdiğini Direnç değerleri farklı iletkenler kullanarak ampulün parlaklığını test edebileceği bir devre deneyerek keşfeder (BSB-30, 31). kurar. Direnç değerlerinin değişiminin ampulün parlaklığını nasıl değiştireceği ile ilgili nitel Engelli Yol Devredeki ampulün parlaklığını bir yargıya varır (2.11). değiştirebilmek için basit bir reosta modeli Romantik Bir Ortam Oluşturalım tasarlar ve yapar (FTTÇ-5). Öğrenciler evlerde, iş yerlerinde kullanılan ışık şiddetinin ayarlanabildiği çeşitli aydınlatma araçlarının yapısını araştırır. Daha sonra bir önceki etkinlikteki deneyimlerinden yola çıkarak basit bir reosta modeli tasarlar. Tasarladığı bu model ile kurduğu devredeki ampulün parlaklığını değiştirip değiştiremeyeceğini test eder (2.12). YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) Elektrik akımı kavramı 7. sınıfta Direnç kavramı elektrik enerjisi yola çıkılarak izah edilecektir. [!] Öğrencilere dik kesit alanının ne demek olduğu açıklanır 2.8 Ohm Yasasının ispatı 7. sınıfta Burada sadece birim olarak verilecektir. 2.9 Ampulün içindeki telin neden ışık 8.sınıfta 132

52 F. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Hangi Maddeler Elektriği Đletir Đlgili Olduğu Kazanımlar : 1.1;1.2; 1.3; 1.4; 1.5 Öğrenciler aşağıdaki tabloda verilen maddelerin elektriksel iletkenliklerini test etmek için bir devre şeması önerir ve kurar. Daha sonra maddelerin elektrik enerjisini iletip iletmediğini tespit ederek aşağıdaki tabloyu doldurur. Madde Đletken Yalıtkan Önerilen Devre Şeması Seramik Bakır Hava Plastik Saf su Tuzlu su Zeytinyağı Plastik? Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Boşluk Doldurmaca Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.1; 2.2; 2.3; 2.4; 2.5; 2.6; 2.7 direnç, tebeşir, elektrik enerjisi, iletken madde, iletkenin boyu, elektrik yükü, yalıtkan madde, tuzlu su, iletkenin cinsi, metaller, plastik, iletkenin kesiti, şekerli su, hava, ateş. Yukarıda verilen kelimelerin uygun olanlarını aşağıdaki boşluklara yerleştiriniz. Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığını, ilgili değişkenlerin sabit kalması şartıyla artırmak için... azaltılmalıdır. Elektrik enerjisini ileten maddeler,... olarak adlandırılır. Elektrik enerjisini iletmeyen maddelere,... örnek olarak verilebilir. Elektrik enerjisini ileten maddelere,... örnek olarak verilebilir...., elektrik enerjisine gösterilen tepkidir. Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığını diğer değişkenler sabit olmak şartıyla değiştirmek için... değiştirilmelidir. Elektrik enerjisini iletmeyen maddeler,... olarak adlandırılır. Bir elektrik devresindeki ampulün parlaklığını diğer değişkenler sabit olmak şartıyla azaltmak için... arttırılmalıdır. 133

53 Etkinlik umarası : 3 Etkinlik Adı : Engelli Yol Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.1; 2.2; 2.3; 2.4; 2.5; 2.6; 2.7 Öğrenciler direnç kavramını tanımlamak, iletkenin boyu, kesiti ve cinsinin iletkenin direncine etkisini açıklamak, iletkenin direncini etkileyen faktörleri birbirleri arasında ilişkilendirmek için aşağıdaki rolleri üstlenerek bir rol oynama etkinliğini hep birlikte yaparlar. Bu etkinliği yaptıktan sonra edindikleri bilgileri test etmek ve gerçek yaşama benzeyen benzemeyen yönlerini belirlemek için etkinliğin sonunda verilen sorulara cevap bulmaya çalışırlar. Roller: Direnç görevi: Her sıradan birbirine doğru dönen öğrenciler direnç görevi görür, öğrenciler birbirine doğru yaklaşarak direncin kesitini azaltır, çok sayıda öğrenci birbirine doğru dönerek direncin uzunluğunu arttırır. Đletken tel görevi: Sıralı öğrenciler iletken bir teli temsil ederler. Đletkenin cinsini temsil görevi: Kız erkek öğrenciler (Kız öğrenciler alüminyum tel, erkek öğrenciler bakır tel görevi görebilirler. ) Yönergeler: 1. Öğrenciler, birbirlerinin enselerini görecek şekilde yan yana ikişerli sıra oluştururlar. 2. Her öğrenciden önündeki öğrenciyle yarım kol boyu, yanındaki öğrenciyle yaklaşık iki kol boyu mesafe bırakmaları istenir.(şekil I) 3. Đkili sıranın bir yerinde, her sıradan iki öğrenci, birbirlerine doğru döner ve her biri birer adım yaklaşarak aynı hizaya gelir.(şekil II) 4. Bu ikili sıranın içinden diğer öğrencilerin belli bir süre kesintisiz geçişleri sağlanır. 5. Öğrencilerin sıranın içinden geçişleri gözlemlenir. 6. Birbirine dönük öğrencilerin birbirlerine doğru birer adım daha, aynı hizaya gelecek şekilde yaklaşmaları istenir.(şekil III) 7. Geçişler gözlemlenir. 8. Her sıradan ikişer öğrencinin daha yüzlerini birbirine dönmeleri istenir.(şekil IV) 9. Önceki birbirine dönük öğrencilerin birer adım geriye giderek yeni birbirine doğru dönen öğrencilerle aynı hizaya gelmeleri istenir. 10. Öğrencilerin geçişleri gözlemlenir. 11. Sekiz öğrencinin hep birlikte birbirlerine doğru birer adım yaklaşmaları istenir.(şekil V) 12. Bu yaklaşma sırasında aradan öğrenci geçişleri gözlemlenir. 13. Đkili sıra oluşturulduğunda, her sıradan birbirine dönecek iki kız öğrencinin seçilmesi sağlanır. 14. Kız öğrencilerin, kolları yere paralel olacak şekilde, el ele tutuşmaları istenir. Kız öğrenciler kollarını biraz aşağıya indirirler. 134

54 15. Sıra içinden geçecek öğrenciler, el ele tutuşmuş öğrencilerin kolları altından geçmeye çalışırlar. Öğrencilerin geçişleri belli bir süre gözlemlenir. 16. Birbirine dönük kız öğrencilerin yerine erkek öğrenciler yerleştirilir. 17. Erkek öğrenciler, kolları yere paralel olacak şekilde el ele tutuşur ve yere eğilirler. 18. Sıradan geçecek öğrenciler bu kez, erkek öğrencilerin kolları üzerinden atlarlar. 19. Öğrencilerin geçişleri gözlemlenir. ELER GÖZLEMLEDĐK, PAYLAŞMAYA HAZIR MIYIZ 1. Oluşturulan ikili sıra neyi temsil ediyor? Đkili sırada birbirine doğru dönük öğrencilerin etkinlikte görevi nedir? Birbirine doğru dönük öğrenciler neyi sağladı? Birbirine doğru dönen öğrencilerin birbirine yaklaşmalarıyla ne sağlandı? Direnç gerçek devrede neyi sağlar? Birbirine doğru dönen öğrencilerin birbirine birer adım yaklaşmalarıyla dirençte nasıl bir değişiklik oldu? Kesitin azalmasıyla ne gibi değişiklikler gözlemlendi? Bir elektrik devresinde direncin kesitinin azalmasıyla ampulün parlaklığı nasıl değişir?

55 9. Birbirine doğru dönen öğrenci sayısının artırılmasıyla sistemde nasıl bir değişiklik sağlandı? Öğrenci sayısının artması etkinlikte neyi sağlar? Devrede iletkenin direncinin boyunun artması sistemi nasıl etkiler? Birbirine dönük sekiz öğrencinin birbirine yaklaşmalarıyla etkinlikte hangi değerler değişir? Aynı devrede birbirine dönük öğrencilerin hepsinin kız veya erkek seçilmesiyle ne sağlanır? Kız öğrenci olduğunda sıradan geçen öğrencilerin geçişiyle erkek öğrenci olduğunda sıradan geçen öğrencilerin geçişi arasında fark var mıdır? Açıklayınız Bir elektrik devresinde direncin cinsi elektrik enerjisi iletimini nasıl etkiler? Etkinlikteki rollerin gerçek olayla benzeyen ve benzemeyen yönlerini listeleyin. BE ZEYE BE ZEMEYE

56 Öğrenme Alanı : Canlılar ve Hayat 5. Ünite : Vücudumuzda Sistemler Önerilen Süre : 20 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler, 4. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde sistem kavramına girmeden kendi vücudunda gözlemleyebildiği hareketten yola çıkarak kas, iskelet, soluk alıp verme, dolaşım, nabız ve bunlarla bağlantılı egzersizlerle vücutlarındaki yapı ve organları tanımaya başlamışlardı. 6. sınıfın birinci ünitesinde ise hücrenin yapısı, hücre-doku-organ-sistemorganizma ilişkisini basit seviyede öğrenmişlerdi. Bu ünitede ise daha önce sistem kavramı verilmeden işlenen yapı ve organların sistemleri oluşturduğu vurgulanarak, 4. sınıfta temeli oluşturulan destek ve hareket, dolaşım, solunum sistemleri, bunların sağlığı ve sistemlerle ilgili sağlık sorunlarının düzeltilmesinde teknolojik gelişmelerin etkisi işlenecektir. Bu konuların daha iyi öğrenilmesi için bu ünitede beyin fırtınası, araştırma, sunma, model oluşturma, kavram haritası oluşturma gibi değişik yöntem ve teknikler kullanılmıştır. 7. sınıfta öğrenciler, vücutlarındaki sistemleri (boşaltım, sindirim, düzenleyici ve denetleyici sistemler) tanımaya devam ederken tüm sistemlerin birbirleriyle ilişkilerini fark edecektir. Öğretim ve değerlendirme etkinlikleri bölümündeki bilinçsiz ilâç kullanımı, tanılayıcı dallanmış ağaç, kavram haritası oluşturma, öğrencilerin kendi seçecekleri virüs ve bakterilerden kaynaklanan, herhangi bir hastalıkla ilgili poster çalışması ve bunların değerlendirilmesi alternatif ölçme ve değerlendirme açısından önemlidir. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. Bu konular işlenirken kavram ve becerilerin günlük hayatla ilişkili olarak işlenmesine önem verilmelidir. Etkinlik örneklerinde bulunan Kemiğe Ne Olacak? etkinliği için konu işlenişinden üç gün önce hazırlık yapılmalıdır. B. Ünitenin Amacı Bu ünitede öğrencilerin; destek ve hareket, dolaşım, solunum sistemi ve bu sistemlere ait organları tanımaları, sistemlerin sağlığını koruma bakımından yapılması gerekenleri ve bu sistemlerle ilgili sağlık sorunlarının düzeltilmesinde teknolojik gelişmelerin önemini fark etmeleri amaçlanmıştır. C. Ünitenin Odağı Bu ünitede; sistem kavramı etrafında öğrencilerin gözlem, karşılaştırma, model oluşturma, bilgi ve veri toplama, verileri kaydetme, işlenen verileri yorumlama, sonuç çıkarma ve sunma becerilerini geliştirmeye odaklanılmıştır. Teknolojik gelişmelerin bu sistemlerin sağlığına etkisi ve tedavisinde kullanılması Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre ilişkisinin anlaşılması açısından önemlidir. Bilinçsiz ilâç kullanımının etkilerinin farkına vararak doğru ilaç kullanımı konusunda olumlu tutum sergileme Tutum ve Değerler bakımından önemlidir. 137

57 Ç. Önerilen Konu Başlıkları Destek ve Hareket Sistemi Dolaşım Sistemi Solunum Sistemi 138

58 6.Sınıf Üniteler D. Ünite Kavram Haritası *BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK VE Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 139

59 6.Sınıf Üniteler E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 5. Ü ĐTE: VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER 1. Destek ve hareket sistemi ile ilgili olarak öğrenciler; 1.1. Kemiğin kısımlarını ve görevlerini belirtir Đskelette kıkırdağın önemini açıklar Eklemleri oynar, yarı oynar, oynamaz olarak sınıflandırarak örnekler verir Kasları çizgili, düz ve kalp kası olarak sınıflandırarak örnekler verir Zıt çalışan kasların hareketteki önemini belirtir Destek ve hareket sistemi sağlığını etkileyecek olumluolumsuz davranışları sorgular. Kavram Haritası Yapalım Öğretmen ön bilgileri belirlemek ve hatırlatmak amacıyla kemik, kas, eklem, hareket, iskelet kavramlarının öğrencilere neler çağrıştırdığını sorar. Bu kavramlar ve çağrıştırdığı kelimeler tahtada listelenir. Öğrenciler bu kavramları kullanarak bir kavram haritası hazırlar. Öğretmen bu aşamada kavram yanılgılarına ve eksikliklerine müdahale etmez, fakat ders işlenişinde dikkate alır. Bu haritalar ürün seçki dosyalarında saklanır. Ünite bitiminde öğrenciler yeni öğrendiği kavramları da kullanarak yeni bir kavram haritası hazırlar ve iki kavram haritasını karşılaştırırlar. Đki kavram haritası arasındaki farklılıklar tartışmaya açılır ( ). Kemiğe e Olacak? Öğrenciler gruplara ayrılır. Her grup; etlerinden iyice temizlenmiş, pişmemiş iki tavuk kemiği (bacak kemiği), kapaklı iki cam kavanoz, bir bardak sirke, bir bardak su getirir. Öğrenciler kemikleri elleri ile bükmeye çalışır, büyüteçle inceler ve gözlemlerini kaydederler. Sonra cam kavanozlardan birinin içine sirke ve kemik, diğer kavanoza ise su ve kemik konularak kavanozlar kapatılır ve 2-3 gün bekletilir. Öğrenciler, kavanozlardaki kemiklerde neler olabileceğine ilişkin tahminlerini kaydederler. Bu süre sonunda kemikler sirke ve sudan çıkarılır, yıkanır. Öğrenciler her iki kemiği tekrar elleri ile bükmeye çalışırlar. Tahminler ve gözlem sonuçları sınıfta tartışılır. Öğrenciler bu etkinlikten sonra Büyümek için süt içmelisin. sözünü tartışırlar (1.1), (BSB-1, 2, 3, 6, 31). [!] 1.1 Kemiğin kısımları uzun bir kemik üzerinde gösterilir. 4. sınıf Vücudumuz Bilmecesini Çözelim ünitesi Destek ve Hareket konusu ile ilişkilendirilir. [!] 1.3 Eklemin yapısı oynar eklem şekli üzerinde verilir. 1.7 kazanımı, Sosyal Bilgiler dersi Bilim, Teknoloji ve Toplum öğrenme alanı Elektronik Yüzyıl ünitesi kazanım 2 ile ilişkilendirilir Destek ve hareket sistemine teknolojik gelişmelerin katkısına örnekler verir (FTTÇ- 28, 30, 31, 32). Elimde Kaç Kemik Var? Öğrenciler bilekten itibaren ellerinde kaç kemik olduğunu sayar ve tahminlerini kaydeder. Sonra öğretmen öğrencileri gruplara ayırarak her gruba birer el röntgeni verir. Öğrenciler bu röntgendeki kemikler ve eklemleri inceleyerek elimizde kaç kemik olduğunu sayar. Tahminler ve sayım sonuçları karşılaştırılır (1.3), (BSB-1,2). Öğrenciler, destek ve hareket sistemi sağlığını olumlu veya olumsuz etkileyebilecek davranışları ayrı ayrı listeler. Olumsuz davranışların sebep olabileceği sorunları araştırarak sınıfta tartışır (1.6). : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar :Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 140

60 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 5. Ü ĐTE: VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER 2. Dolaşım sistemi ve bağışıklıkla ilgili olarak öğrenciler; 2.1. Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organları; model, levha ve/veya şema üzerinde gösterir (FTTÇ-4) Kalbin yapısı ve görevini açıklar Kan damarlarının çeşitlerini ve görevlerini belirtir Kanın yapısı ve görevlerini açıklar Büyük ve küçük kan dolaşımını şema üzerinde göstererek açıklar (FTTÇ-4) Đnsanlarda farklı kan grupları olduğunu belirtir Kan bağışının insan vücudu ve toplum açısından önemini fark ederek yakın çevresini kan bağışında bulunmaya yönlendirir (TD-3). Öğrendiğinin Farkına Varma Aşağıdaki tabloyu öğretmen tahtaya, öğrenciler de kendi kâğıtlarına çizer. Dolaşım sistemi ile ilgili ön bilgilerin belirlenmesi ve hatırlanması amacıyla Ne biliyorum? sütunu sınıfça doldurulur. Daha sonra Ne öğrenmek istiyorum? sütununu her öğrenci kendi kağıdında doldurur. Öğretmen Ne biliyorum? ve Ne öğrenmek istiyorum? sütunundaki bilgileri ve varsa kavram yanılgılarını dikkate alarak ders işlenişini belirler. Her öğrenci tablosunu ürün seçki dosyasında saklar. Öğrenciler ünite sonunda Ne öğrendim? sütununu doldurur. Öğretmen, bu bilgileri kullanarak eksik kavramları, varsa kavram yanılgılarını belirleyerek bunlar üzerinde yeniden durur ( ). e biliyorum? e öğrenmek istiyorum? e öğrendim? Kalbin Đçine Bakalım Sınıfa getirilen memeli hayvan kalbi diseksiyon küvetine konularak dış yapısı ve damarlarla bağlantısı incelenir. Daha sonra makas yardımı ile en büyük damardan ve sol kısımdan başlayarak kesilir. Öğrenciler, kalbin iç yapısını inceler ve gözlemlerini çizerek insan kalbinin yapısı ile ilişkilendirir (2.2), (BSB-1, 2, 3, 27). Kanımda eler Var? Öğretmen öğrencilerden kanımızın nelerden oluşabileceğini tahmin etmelerini ister ve bu tahminler sınıfta tartışılır. Öğrenciler, daimî kan preparatını mikroskopta inceleyerek gözlemlerini defterlerine çizer ve gözlem sonuçları ile tahminlerini karşılaştırır (2.4), (BSB-1, 2, 3, 27). Kime Kan Verebilirim, Kimden Kan Alabilirim? Öğretmen öğrencilere kan gruplarını sorar. Kan gruplarını bilen öğrencilerin isimlerini ve kan gruplarını tahtaya yazar. Öğrencilere Kan alış-verişi hakkında ne biliyorsunuz? sorusunu yöneltir. Öğrenciler, sınıftaki hangi kan grubundaki arkadaşlarından kan alabileceklerini ve hangi kan grubundaki arkadaşlarına kan verebileceklerini tartışırlar. Öğretmen kan alıpverme işleminin mutlaka aynı kan grupları arasında olması gerektiğini vurgular (2,6), (BSB- 27, 31). Kan Bağışı Yapmalıyız Kana ihtiyacı olan bir öğretmeni konu alan metin sınıfta okunur. Sınıf 4 gruba ayrılır. Her gruba bir konu verilerek 15 dakikada bunları canlandırmak üzere hazırlanmaları istenir. Gösterilerin ardından değerlendirme yapılır ve Canlandırma sırasında neler hissettiniz? Bu durumlara sık rastlanıyor mu? vb. sorular sorularak kan bağışının bireye ve topluma olan faydaları tartışılır (2.7). 2.1; sınıf Vücudumuz Bilmecesini Çözelim ünitesi Kanın Vücutta Dolaşımı konusu ile ilişkilendirilir. 2.2 Kalp kaslarının ve kapakçıklarının isimleri verilmez. [!] 2.4 Kan hücrelerinin isimleri alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları olarak verilir. 2.4 Alyuvarlarda hemoglobinle gaz taşıma mekanizması verilmez. 2.6 Kan gruplarında moleküler temellere girilmez. [!] 2.6 Kan alış-verişinde Rh faktörünün de önemi kısaca belirtilir. [!] 2.6 Kan alışverişi ile ilgili kavram yanılgılarına (Genel alıcı ve genel verici vb.) dikkat çekilir. 2.7 kazanımı, Sosyal Bilgiler dersi Bilim, Teknoloji ve Toplum öğrenme alanı Elektronik Yüzyıl ünitesi kazanım 3 ile ilişkilendirilir. [!] 2.7 Atatürk ün insan sevgisi ve evrensellik konusunda görüşlerinden örnekler verilir. [!] Atatürkçülük ile ilgili konular (2.7-2) Sağlık Kültürü Eğitimi (2.7-22) Eşleştirme Eşleştirme Tanılayıcı Dallanmış Ağaç : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 141

61 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 5. Ü ĐTE: VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER 2.8. Lenfin dolaşım sisteminin öğesi olduğunu belirtir ve önemini açıklar Kalp ve damar sağlığını korumak amacıyla öneriler sunarak, bu konuda dikkatli davranır (TD-5) Teknolojik gelişmelerin dolaşım sistemi ile ilgili hastalıkların tedavisinde kullanımına örnekler verir (FTTÇ-30, 31) Vücudun zararlı mikroorganizmalara (mikrop) karşı doğal engelleri olduğunu fark eder Bağışıklığın vücudu zararlı mikroorganizmalara karşı koruduğunu belirtir Virüs ve bakterilerin genel özelliklerini belirterek neden olduğu hastalıklara günlük hayattan örnekler verir. Misafirimiz Var Sınıfa davet edilen bir sağlık personeli öğrencilere kalp-damar hastalıkları ve bunlardan korunma yöntemleri ile ilgili bilgi verir. Öğrenciler, sağlık personeline konu ile ilgili merak ettikleri soruları yöneltirler. Çeşitli kaynaklardan temin edilecek görsel ve yazılı materyaller sınıf panolarında sergilenir (2.9; 2.10). Ailemizin Kalp Sağlığı Öğrenciler, bir hafta boyunca aile bireylerinin kalp ve damar sağlığı ile ilgili yaptığı yanlış davranışları ve yapması gereken doğru davranışları bir tabloya kaydeder. Süre sonunda bu tabloyu aile bireyleri ile paylaşarak yanlış davranışları ve bunları neden olabileceği durumları açıklar (2.9), (BSB-1, 6, 25, 27, 31, 32; TD-4, 5). Küçük Yaramazlar Öğretmen 5. sınıftaki yararlı ve zararlı mikroskobik canlılar konusunu hatırlatır ve öğrencilerden bunlara örnek vermesini ister. Öğretmen, Zararlı mikroskobik canlılardan vücudumuz kendini nasıl korur? sorusunu yöneltir. Bu konu hakkında öğrencilerin yaptıkları tahminler sınıfta tartışılır ( ). Dikkat Tehlike! Öğrenciler, mikroorganizmaların vücudumuza nasıl girebildiği hakkında tahminler yaparlar ve bu tahminler tahtaya listelenir. Öğretmen, hastalandıklarında ne gibi şikayetleri olabileceğini, evlerimizde neden temizlik maddeleri kullandığımızı sorar ve cevaplar sınıfta tartışılır. Öğrenciler, elde ettikleri bilgilerden yola çıkarak Mikroorganizmalardan nasıl korunabiliriz? sorusuna cevap oluşturabilecek bir kompozisyon yazarlar (2.11). Resimdeki Canlıyı Tanıyabildin mi? Öğrenciler farklı kaynaklardan (dergi, ansiklopedi, internet vb.) bulduğu çeşitli virüs ve/veya bakteri fotoğraflarını getirerek sınıfta inceler. Fotoğraflardaki benzerlik ve farklılıklar tartışılır (2.13), (BSB-5, 6, 25). Poster Hazırlama Öğrencilere sınıftaki biri grip olduktan sonra bu gribin kişiden kişiye nasıl bulaştığı sorulur ve verilen cevaplar kullanılarak bulaşıcı kelimesinin anlamı açıklanır. Öğrenciler kendi seçecekleri virütik ve bakteriyel hastalıklardan biri hakkında (hastalık etkeni, bulaşma, korunma yolları) bilgi toplar. Çeşitli kurum ve kuruluşlardan sağladıkları poster, broşür vb. yayınları da kullanarak resim ve yazılardan oluşan bir poster hazırlar ve sunarlar (2.13), [!] 2.10 Anjiyo, kalp pili, kalp nakli, by-pass ameliyatı vb. örnek olarak verilir Doğal engeller olarak deri, ter, gözyaşı, tükürük, mukus verilir. [!] 2.12 Bağışıklığın güçlenmesinde bebeklerin anne sütü almasının önemini vurgular Mikroorganizmalar 5. sınıf Canlılar Dünyasını Gezelim, Tanıyalım ünitesindeki Mikroskobik Canlılar ile ilişkilendirilir Virüs ve bakterilerin yapısı basit düzeyde işlenir ve sık rastlanan (grip, AIDS, uçuk, suçiçeği, kolera, hepatit B, tüberküloz vb.) virütik ve bakteriyel hastalıklara örnekler verilir. (BSB-25, 27, 32). : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 142

62 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 5. Ü ĐTE: VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER Aşı, serum ve ilâçların önemini belirterek bunları teknolojik gelişmelerle ilişkilendirir (FTTÇ- 28, 30, 32) Bilinçsiz ilâç kullanımının etkilerinin farkına vararak doğru ilâç kullanımı konusunda olumlu tutum sergiler (TD-4, 5). Benim de Aşı Takvimim Var Öğretmen, öğrencilere aşı, serum ve ilâçlar hakkında ne bildiklerini sorar. Aşı ve serumun bağışıklık için önemi tartışıldıktan sonra öğrenciler bebeklikten itibaren rutin olarak yapılan aşılarla ilgili araştırma yapar. Araştırma sonuçlarını broşür haline getirip okul veya sınıf panosunda sergilerler. Her öğrenci şimdiye kadar olduğu aşıları ve zamanlarını ailesinden öğrenerek kendine ait bir aşı takvimi oluşturur. Bu aşı takvimi ile araştırma sonuçlarını karşılaştırarak varsa, eksik olan aşılarını tespit eder. Ayrıca aşı takviminde olması gereken aşıları ve yaşını da ekleyerek aşı takvimini tamamlar. Aşı takviminin önemi tartışılır (2.14), (BSB- 25, 27, 32). Aşı Olmasaydı e Olurdu? Öğretmen öğrencilerden aşıların hem bireylerin hem de başkalarının sağlığını nasıl koruduğuna ilişkin araştırma yapmalarını ister ve bir hafta süre verir. Bu araştırmada yazılı ve görsel kaynakların kullanılması, uzmanlarla röportaj yapılması vb. önerilir. Öğretmen yazı tahtasını ikiye bölerek bir tarafa aşı ve birey sağlığı, diğer tarafa da aşı ve toplum sağlığı temalarını yazar. Öğrenciler, bu temalardan yola çıkarak yaptıkları araştırma sonuçlarından uygun gördükleri cümleleri okların üzerine yazarak ya da resimlerini çizerek, birlikte bir zihin haritası oluştururlar (2.14), (BSB-25, 27, 31). Ecza Dolabımız Öğrenciler bir ecza dolabında bulunması gereken malzemeleri araştırır ve sınıfça bir liste oluşturulur. Bu listedeki malzemelerin hangi amaçlarla kullanılacağı tartışılır. Bu malzemeler temin edilerek sınıf için bir ecza dolabı hazırlanır ( 2.14), (BSB-25). Sağlık Kültürü Eğitimi ( ,15) [!] 2.14 Teknolojik gelişmelerle aşı, serum ve ilâçların daha ucuza ve bol üretilebildiği, çeşitliliğinin arttırıldığı vurgulanır. [!] 2.14 Antibiyotiklerin keşfi ile ilgili okuma metni verilebilir kazanımı, Sosyal Bilgiler dersi Bilim, Teknoloji ve Toplum öğrenme alanı Elektronik Yüzyıl ünitesi kazanım 2 ve 3 ile ilişkilendirilir. [!] 2.15 Antibiyotiklerin her hastalığı tedavi etmeyeceği, zamanında alınması ve başlandığında bitirilmesi gerektiği vurgulanır. Doktor, Ben e Yaptım? Öğretmen, öğrencilere bir doktor ile hastası arasında geçen şu konuşmayı verir: Karnımda uzun zamandır ağrı vardı. Komşum da karın ağrısı çekmiş ve doktorunun verdiği ilâçla iyileşmişti. Ben de aynı ilâcı aldım, ama ağrılarım daha da arttı. Öğrenciler hastanın konuşmasındaki yanlış davranışları belirleyerek olası sonuçlarını tartışır. Öğretmen, öğrencilere doktorun bu hastaya ne gibi cevaplar vereceğini sorar ve cevaplar tartışılır (2.15). Performans Değerlendirme : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 143

63 6.Sınıf Üniteler ÖĞRE ME ALA I : CANLILAR VE HAYAT 5.Ü ĐTE: VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 3. Solunum sistemi ile ilgili olarak öğrenciler; VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER 3.1. Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları; model, levha ve/veya şema üzerinde göstererek görevlerini açıklar (FTTÇ-4) Akciğerlerin yapısını açıklayarak, alveol - kılcal damar arasındaki gaz alışverişini şema ile gösterir Soluk alıp verme mekanizmasını gösteren bir model tasarlar (BSB-28) Teknolojik gelişmelerin solunum sistemi sağlığına olumlu-olumsuz etkilerini tartışır (FTTÇ-28, 29, 30, 31, 32) Solunum sisteminin sağlığını korumak için pratik öneriler sunar. eler Biliyorum? Öğretmen, ön bilgileri belirlemek ve hatırlatmak amacıyla öğrencilere soluk alıp verirken havanın izlediği yolu sorar ve doğru cevap tahtaya yazılır. Öğrenciler burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronş, akciğer, soluk alıp verme kavramlarını cümle içinde kullanırlar ( ). Soluğumda e Var? Öğrenciler bir deney tüpüne (veya bir bardağın) içine metilen mavisi veya kireç suyu koyar. Bir pipeti bu sıvının içine batırır ve soluk alarak pipete üfler. Sıvıda meydana gelen değişim ve sebebi tartışılır (Karbondioksit etkisiyle kireç suyu bulanır, metilen mavisi sarıya döner) (3.2), (BSB-1, 2, 3, 6, 31). Akciğer Kapasitem Öğrenciler gruplara ayrılır. Her grup büyük bir kap, cam kavanoz, plastik boru getirir. Kap, su ile doldurulur. Kavanoz tamamen su ile dolacak şekilde kabın içine ters olarak konur. Plastik borunun bir ucu kavanozun içine, diğer ucu dışarı gelecek şekilde yerleştirilir. Gruptan bir öğrenci derin soluk alır ve plastik borunun açıkta olan ucundan soluğunu verir. Hava kavanozun içindeki borunun diğer ucundan çıkar. Kavanozdaki suyun yerini hava alacağından su seviyesi düşecektir. Su seviyesindeki değişim ölçülür. Kavanoz, kaptan çıkarılıp yeniden ters olarak konur. Aynı öğrenci bu işlemi 3 kez tekrarlayıp değişimlerin ortalamasını alır. Gruptaki diğer öğrenciler de bu etkinliği yapar ve grup elemanlarının akciğer kapasiteleri bir tablo üzerinde gösterilir. Grupların sonuçları tahtaya yazılır. Akciğer kapasitelerinin farklılık sebepleri sınıfça tartışılır (3.2), (BSB-1, 3, 17, 18, 23, 27, 30, 31). Soluk Alıp-Verme Modeli Öğrenciler derin derin soluk alıp verir ve bu sırada hangi yapı ve organların görev yaptığını tahmin ederler. Bu yapı ve organlar tahtada listelenir. Öğrenciler gruplara ayrılır. Her grup 2,5 litrelik boş pet şişe, 3 balon, delikli mantar tıpa, Y borusu, iplik, makas getirir. Pet şişenin dip kısmı makasla kesilir.y borusunun alt ucu delikli mantar tıpaya geçirilir. Y borusunun diğer iki ucundan her birine şişirilmemiş birer balon bağlanır. Bu düzenek, pet şişenin kesilen alt ucundan tıpa kısmı şişenin ağzına gelecek şekilde şişenin içine yerleştirilir. 3. balonun alt kısmı kesilip, kalan kısmı pet şişenin açık olan alt tabanına yerleştirilerek pet şişeye iplikle bağlanır. Şişenin hiçbir yerinden hava almamasına dikkat edilmelidir. Pet şişenin altındaki balon aşağı doğru çekilir ve gözlemler kaydedilir. Balon bırakıldıktan sonraki gözlemler de kaydedilir. Balon çekilip bırakıldığında meydana gelen bu değişimlerin sebepleri tartışılır. Bu modelin kısımları ile solunum sisteminin yapı ve organları ilişkilendirilir (3.3), (BSB-1, 17, 18, 28, 30) sınıf Vücudumuz Bilmecesini Çözelim ünitesi Soluk Alıp Verme konusu ile ilişkilendirilir. 3.2 Akciğerdeki gaz değişimi dolaşım sistemindeki küçük dolaşım ile ilişkilendirilir. [!] 3.4 Solunum sistemini olumsuz etkileyen etmenler için sigara, havayı kirleten maddeler, asbest vb. örnek olarak verilebilir. Çoktan Seçmeli Soru Kavram Haritası : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 144

64 6.Sınıf Üniteler F.Önerilen Öğretim Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Eşleştirme Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.3; 2.4 Aşağıdaki kan hücreleri ve kan damarlarını görevleri ile eşleştiriniz. Akyuvar Kılcal damar Kan pulcukları Atardamar Toplardamar Alyuvarlar Hücrelere kadar kanı götürür. Oksijen ve karbondioksit taşınmasında görevlidir. Kanı kalpten vücuda taşır. Vücuttaki kanı kalbe getirir. Kanın pıhtılaşmasını sağlar. Vücut savunmasında görevlidir. 145

65 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Eşleştirme Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.2; 2.5 Küçük dolaşım ile ilgili aşağıda verilen cümlelerin numaralarını kutulara sırasıyla yazınız. Verilen soruları yanıtlayınız. 1. Kan akciğerlere pompalanır. 2. Kan kalbin sağ karıncığından çıkar. 3. Kan kalbin sol kulakçığına döner. 4. Kan oksijence zenginleşir. a) Kan, hangi organımızda oksijence zenginleşir? b) Kalbimizin hangi bölümünde temiz kan bulunur? c) Kalbimizin hangi bölümünde kirli kan bulunur? 146

66 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 3 Etkinlik Adı : Tanılayıcı Dallanmış Ağaç Đlgili Olduğu Kazanımlar : Aşağıda birbiri ile bağlantılı Doğru / Yanlış tipinde ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde bir soru verilmiştir. a ifadesinden başlayarak her Doğru yada Yanlış cevabınıza göre çıkışlardan sadece birisini işaretleyiniz. Örneğin: a ifadesine Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise b. ifadesine, yanlış ise c ifadesine ulaşılır. b ifadesinin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise d ifadesine, yanlış ise e ifadesine ulaşılır. d ifadesinin Doğru /Yanlış olduğu belirtilir. Doğru ise 1.çıkışa, yanlış ise 2. çıkışa ulaşılır. Öğrenci a ifadesine (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve b ifadesine ulaşmıştır. b ifadesine (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve d ifadesine ulaşmıştır. d ifadesine (Y) diyerek doğru yanıt vermiş ve 2. çıkışa ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. Öğrenci a ifadesine (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve c ifadesine ulaşmıştır. c ifadesine (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve f ifadesine ulaşmıştır. f ifadesine (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve 5. çıkışa ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. Öğrenci a ifadesine (D) diyerek doğru yanıt vermiş ve b ifadesine ulaşmıştır. b ifadesine (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve e ifadesine ulaşmıştır. e ifadesine (Y) 147

67 6.Sınıf Üniteler diyerek yanlış yanıt vermiş ve 4. çıkışa ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. Öğrenci a ifadesine (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve c ifadesine ulaşmıştır. c ifadesine (Y) diyerek yanlış yanıt vermiş ve g ifadesine ulaşmıştır. g ifadesine (D) diyerek yanlış yanıt vermiş ve 7. çıkışa ulaşmıştır. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır. 148

68 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 4 Etkinlik Adı : Performans Değerlendirme Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.15 Bilinçsiz Đlâç Kullanımı Ayşe hanım sık sık başı ağrıyan, her başı ağrıdığında da hemen komşusunun önerdiği ilâçları içen bir bayandır. Baş ağrısının şiddeti arttıkça içtiği ilâç sayısını da artırır. Đlâçlarla sadece başı ağrıdığında arkadaş olmaz, kış gelince de grip, nezle olmamak için bol bol vitamin ilâçları alırdı. Kendisinin ilâçlarla arkadaşlığı az gelmiş gibi oğlu Ali yi de boğazı şiştiği, öksürdüğünde ilâçlarla tanıştırmıştı. Ali, antibiyotiği sadece çok öksürdüğü günlerde kullanır, belli bir düzenle içmezdi. Günler ayları, aylar yılları kovaladı ama ne Ayşe hanım ne de Ali nin hastalıkları iyileşmedi. Öğrencilerden, verilen bu paragrafta Ayşe hanım ve Ali nin yanlış davranışlarını bulmaları ve böyle durumlarda hangi davranışların doğru olacağını düşünerek paragrafı yeniden oluşturmaları istenir. 149

69 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 5 Etkinlik Adı : Çoktan Seçmeli Soru Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.2 Soluk alma % Soluk verme % Karbondioksit 0,04 4 Oksijen Yukarıdaki tabloda soluk alıp verme sırasındaki oksijen ve karbondioksit yüzdeleri verilmiştir. Bu bilgilere göre oluşturulan sütun grafiği aşağıdakilerden hangisidir? A) B) % 10 Karbondioksit Oksijen 15 % 10 Karbondioksit Oksijen Soluk alma Soluk verme 0 Soluk alma Soluk verme C) D) % 10 Karbondioksit Oksijen 15 % 10 Karbondioksit Oksijen Soluk alma Soluk verme 0 Soluk alma Soluk verme 150

70 6.Sınıf Üniteler Etkinlik umarası : 6 Etkinlik Adı : Kavram Haritası Đlgili Olduğu Kazanımlar : Đlgili Tüm Kazanımlar Aşağıdaki Vücudumuzda Sistemler kavram haritasındaki boşluklara, verilen kavramlardan uygun olanlarını yerleştiriniz. Kalp Đskelet Karaciğer Büyük dolaşım Burun Atardamar Düz kas Virüs Çizgili kas Dolaşım Kan Kılcal damar Akyuvar Bakteri Akciğer Bağışıklık Kalp çeşitleridir Kas Solunum Destek ve Hareket Alveol birisidir Sistemler birisidir birisidir Küçük Dolaşım Damar çeşitleridir Toplardamar pompalar İçinde dolaşır 151

71 Öğrenme Alanı : Madde ve Değişim 6. Ünite : Madde ve Isı Önerilen Süre : 16 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler, 4 ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde ısının bir enerji türü olduğunu ve başka enerji türlerine dönüşebileceğini sezmiş, ısı ve sıcaklık kavramlarını ilişkilendirerek genleşme-büzülme ve hâl değişimleri gibi konularla ısının maddeye etki ettiğini fark etmiş, bu sınıfta Maddenin Tanecikli Doğası ünitesinde maddenin görülmez küçük taneciklerden oluştuğunu öğrenmiş, maddede meydana gelen değişimleri fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflandırmıştır. Bu ünitede öğrenciler, maddeler arası ısı aktarımını tanecikli doğa ile ilişkilendirerek ısının yayılma yollarını, ısı iletimi ve yalıtımını keşfedecek, yalıtım teknolojisine giriş yapacaktır. Bu bilgilerini kullanarak öğrenciler, 8.sınıfta ısı ve sıcaklık arasındaki farkı açıklayabilecektir. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. B. Ünitenin Amacı Bu ünitenin amacı, öğrencilerin ısı enerjisini maddenin tanecikli doğası ile ilişkilendirerek ısı iletim yollarını keşfetmesini, ısı iletimi ve yalıtımını irdeleyerek ısı yalıtım teknolojisini kavramasını sağlamaktır. C. Ünitenin Odağı Bu ünitede öğrencilerin, ısı iletimi ve ısı yalıtımı kavramları etrafında gözlem, karşılaştırmasınıflandırma, çıkarım yapma, tahminde bulunma, bilgi ve veri toplama, sunma gibi bazı bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye odaklanılmıştır. Ç. Önerilen Konu Başlıkları Maddenin Tanecikli Yapısı ve Isı Isının Yayılması Isı Yalıtımı 152

72 D.Ünitenin Kavram Haritası **BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK VE Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 153

73 E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 6. Ü ĐTE: MADDE VE ISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 1. Maddenin tanecikli yapısı ve ısı ile ilgili olarak öğrenciler; MADDE VE ISI 1.1. Gözlem yaparak maddeler ısındıkça taneciklerin hızlandığı sonucuna varır (BSB-1, 11, 12, 13, 14, 30, 31; TD- 3) Maddeler arası ısı aktarımı ile atommoleküllerin çarpışması arasında ilişki kurar (BSB-6, 8, 9; TD-1). Isınma, Hareketlenmedir Öğrenciler, bir beherin üçte ikisine kadar su doldurup yavaş yavaş ısıtırken su içindeki hareketleri gözlemler. Su kaynamadan önce içine küçük pamuk lifleri atılarak su içindeki hareketleri görünürleştirilir. Bir elektrik sobası veya ocağı, çıplak direnç telleri üste gelecek şekilde yerleştirilip güç kaynağına takılır. Ocağın cm üstünden geçen bir cep feneriyle oluşturulmuş ışık huzmesi, beyaz bir arka zemine (duvar olabilir) düşürülür. Direnç akkor hâline gelirken ısınan havanın içinde hareket olup olmadığı arka planda gözlenir. Isınma sırasında sudaki ve havadaki hareketlerin nasıl etkilendiği, hareket ettiği görülen kitlelerin tek bir molekül mü yoksa moleküllerin kümesi mi olduğu irdelenir. Yapılan deney sırasında ısı veren ve ısı alan maddelerin neler olduğu tartışmaya açılır. Suyun ve havanın, ısı kaynağından ısıyı nasıl aldığı irdelenir. Buradaki ısı alış-verişinin kısmen, doğrudan temas ile olduğu, teldeki veya alevdeki hızlı moleküllerin hava veya su moleküllerine çarpıp onları hızlandırdığı vurgulanır (1.1; 1.2). Çarpışma, Hareket Alış-Verişidir Öğrenciler, düz bir zemin üzerinde biri yavaş, diğeri hızlı iki cam bilyeyi çarpıştırma denemeleri yaparlar. Bilyelerin çarpışmadan önceki ve sonraki hareketlerine dikkat ederler. Çarpışma sırasında hangi bilyenin hızlandığını, hangi bilyenin yavaşladığını not ederler. Güvenilir sonuçlar elde etmek için denemelerin art arda tekrarı gerekebilir. Hangi bilyenin sıcak, hangisinin soğuk taneciği temsil ettiği konusunda öğretmence yönlendirilen bir tartışma açılır (1.2), (BSB-30, 31, 32). [!] 1.1 Isı-hareket ilişkisi sıvılarda ve gazlarda kolayca görünürleştirilebilir. Görünür hareketin moleküllerin hareketi olduğu, fakat görünen şeyin molekül değil, molekül yığınları olduğu fikrinin yerleşmesi kolay değildir. Öğretmen bu gözlem sırasında, 3. ünitede edinilen moleküllerin çok küçük tanecikler olduğu fikrini hatırlatmalı; görünür hareketin dev kümelere ait olduğunu, tek tek moleküllerin görülemeyeceğini vurgulamalıdır. [!] 1.2 Çarpışan bilyelerin kiminin yavaşlayıp kiminin hızlanması, atomlarmoleküller arası ısı alış-verişi ile doğrudan ilintili olup önemli bir gözlemdir. Bu gözlemle, hızlı sıcak ve yavaş soğuk anlayışının yerleşmesi beklenmektedir. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 155

74 MADDE VE ISI ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 6. Ü ĐTE: MADDE VE ISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 2. Isının yayılma yolları ile ilgili olarak öğrenciler; 2.1. Katılarda ısı iletimini deney ile gösterir (BSB-15, 16, 17, 18) Isıyı iyi ileten katıları ısı iletkeni şeklinde adlandırır Isıyı iyi iletmeyen katıları ısı yalıtkanı şeklinde adlandırır Gündelik gözlem ve deneyimlerinden, doğrudan temas olmadan ısı aktarımı olabileceği çıkarımını yapar (BSB- 6, 8, 9) Isının ışıma yoluyla yayılabileceğini belirtir Geceleri yeryüzünün neden soğuduğunu sorgulayıp açıklar (TD-5). Isı Telde Yayılır Öğrenciler, metal bir telin bir ucundan tutarken diğer ucunu küçük bir aleve tutarak yavaş yavaş ısıtırlar. Telin bir ucu ısındıkça diğer ucunun da ısınıp ısınmadığını gözlemleyip sonucu not ederler. Isının telde iletim yolu ile yayıldığı vurgulanır. Öğrenciler, bir beher içerisinde bulunan kaynar su içine biri ahşap diğeri metal iki kaşık koyarlar. Bir süre sonra her iki kaşığın sapından tutarak ısınma farkını hissederler. Gözlemlerini sınıfta sunarlar. Buradan hangi maddenin ısıyı daha kolay ilettiği çıkarımını yaparlar. Aynı deney cam, plastik vb. malzemeden yapılmış çubuklarla tekrarlanır. Isıyı iyi ileten maddelerin ısı iletkeni, çok zor ileten maddelerin ise ısı yalıtkanı olduğu vurgulanır (2.1; 2.2; 2.3). Isı Arabanın Đçine asıl Girdi? Soğuk bir kış gününde, güneş altında kalan bir otonun camları ve kaportası soğuk iken içinin nasıl ısındığı tartışmaya açılır. Öğretmenin kılavuzluğunda, oto içindeki havanın camdan veya metal kaportadan ısı iletimi ile ısınmış olamayacağı, öyle olsaydı otonun dışının da sıcak olması gerektiği sonucu çıkarılır. Buradan, oto içindeki havaya doğrudan temas olmadan ısı aktarılmış olacağı sonucuna varılır. Oto içine güneş girmeseydi, güneş altında kalan otonun içi aynı şekilde ısınır mıydı? sorusu tartışılır. Güney yönünde olan evlerin kuzey yönünde olan evlerden daha sıcak olması tartışılır. Buradan görünür ışınların ısı taşıdığı çıkarımına varılır. Bu şekilde ısı yayılmasının ışıma ile yayılma olduğu vurgulanır (2.4). Dünya mız asıl Isınır, eden Soğur? Öğrenciler, Dünyayı ısıtan enerji nereden geliyor? sorusunu tartışırlar. Farklı mevsimlerde ve Dünya nın farklı enlemlerinde ısınmanın farklı olması ile gelen güneş ışınlarının bolluğu ilişkilendirilir. Geceleri gözlenen soğumanın, Dünya dan uzaya görünmez ışınların yayılması sonucu olduğu vurgulanır. Dünya nın soğuması konusuna; atmosferin sera etkisi, sera gazları, bu gazların miktarca çoğalmasının dünya iklimi üzerindeki uzun vadeli olası etkileri, buna bağlı deniz seviyesinin yükselmesi tehlikesi gibi konuları içine alan bir proje çalışması verilebilir (2.5; 2.6). [!] 2.1; 2.2 Özellikle bakır tellerde ısı iletiminin çok hızlı olabileceği ve aleve uzak ucun çok erken el yakar düzeyde ısınabileceği dikkate alınmalıdır. [!] 2.2; 2.3 Đyi ısı iletkeni olarak bakır ve alüminyum; iyi ısı yalıtkanı ortamlar olarak da cam yünü, plastik köpük, saman, pamuk, çift camlı pencerelerdeki hava boşluğu ve termoslardaki iç-dış çeper arası vakum örnek olarak kullanılmalıdır. Başka malzemeler de tanıtılabilir. [!] 2.4; 2.5 Kışın güneşli günlerde, dışarıda sıcaklık sıfırın altında iken güney yönünde olan ve iyi güneş alan evlerin içinin soba gerektirmeyecek kadar ısınması, ışıma yolu ile ısı yayılmasına iyi bir örnektir. [!] 2.5 Isının yayılmasında insan gözünün algılayamadığı ışınların da önemli olduğu bu kazanım ekseninde açıklanır. [!] 2.6 Dünya ikliminin ılık kalması üzerine atmosferin etkisi işlenirken, atmosferi olmayan gezegen ve uyduların gündüz ve gece sıcaklıkları arasındaki büyük farklılık, veri olarak kullanılabilir. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 156

75 MADDE VE ISI ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 6. Ü ĐTE: MADDE VE ISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR Koyu Renk Yüzeyler Đyi Isınır 2.7. Yüzeyi koyu renkli cisimlerin, açık Öğrenciler, kışın koyu, yazın açık renkli kıyafet giyilmesinin nedenini renklilerden daha hızlı ısınmasının tartışırlar. Beyin fırtınası tekniği ile öğrenci fikirleri tahtaya yazıldıktan sonra sebebini açıklar (BSB-2, 6, 8, 9; TD-2). aşağıdaki etkinlik gerçekleştirilir. Öğrenciler düşey konumda yanan bir ampulun 5-10 cm altına gelecek şekilde yan yana, biri koyu, biri açık renkli olmak üzere iki kumaş parçası koyarlar. Beş dakika sonra her iki kumaştaki ısınmayı karşılaştırırlar. Isınma farklılığının nedenleri, sınıfta öğretmen rehberliğinde irdelenir. Yapılan çıkarım ile tahtada yazılı öğrenci fikirleri karşılaştırılır. Öğretmen öncülüğünde, koyu renkli yüzeylerin daha çok ışın tutup daha çok ısındığı sonucuna varılır (2.7), (FTTÇ-28). Yansıtan Yüzeyler Isıyı da Yansıtır 2.8. Isı yalıtım kaplarının yüzeylerinin neden Sınıfa getirilen bir termosun hangi amaçla kullanıldığı hatırlandıktan sonra, parlak kaplandığını izah eder (BSB-2, 6, kapağı açılıp iç yüzeyi incelenir. Đç yüzeyin neden ayna gibi parlak tasarlandığı 8, 9, 32; FTTÇ-9, 17). tartışılır. Yansıtan renksiz yüzeylerin ışınları tutmadıkları için ısınmadıkları sonucu çıkarılır (2.8) Sıvılarda konveksiyon ile ısı Sıvı Karıştıkça Isı Yayılır yayılmasını deneyle gösterir (BSB-15, Dar bir cam veya plastik kaba önce üçte biri dolacak kadar mürekkep katılmış 16, 17, 18; TD-3). soğuk su, sonra, yavaş yavaş ve yaklaşık aynı hacimde, o C a ısıtılmış mürekkepsiz sıcak su konur. Üstteki suyun soğuyup soğumadığı elle kontrol edilir. Alttaki rengin suyun üst yüzeyine doğru yavaş yavaş hareket ettiği gözlemi vurgulanır. Kabın tamamı karıştırılıp sıcaklık yeniden elle kontrol edilir. Karıştırmanın sıcak ve soğuk su arasındaki ısı alış-verişini hızlandırdığını öğrenciler ifade eder. Karıştırmadan önce ve sonra ısının nasıl yayıldığı öğretmence yönlendirilen bir tartışmaya açılır. Aynı deney, kaba önce sıcak ve renkli, sonra soğuk ve renksiz su konularak tekrarlanır, soğuk altta, sıcak üstte iken iletimle ısı aktarımının yavaş; sıcak altta soğuk üstte iken kendiliğinden karışma (konveksiyon) gerçekleştiği için bu aktarımın hızlı olduğu sonucunu çıkaracak şekilde, öğretmence yönlendirilen bir beyin fırtınası yapılır. Öğretmen, soğuk suyun sıcak sudan daha yoğun olduğunu hatırlatır. Sıcak su altta iken yoğunluk farkı nedeni ile yukarı hareket ettiğini; bunun konveksiyon olduğunu vurgular. Sıvılarda ve gazlarda karışma ile ısı yayılmasına konveksiyon dendiği vurgulanır (2.9), (BSB-5, 8, 31). [!] 2.7 Yüzeyin açıklığı-koyuluğu ile ısı tutma özelliği arasındaki ilişki işlenirken ışın soğurma, ışın yutma şeklinde açıklanacak, absorpsiyon teriminden kaçınılacaktır. [!] 2.8 Yansıtıcı yüzeylerin ısı yalıtımı sağlaması gerçeğinin günlük hayata yansıyan bir uygulaması da ayna cepheli modern binalardır. [!] 2.9 Su ısındıkça mürekkebin hızlı yayılması, radyatör üzerindeki havanın yükselmesi ile benzer bir olaydır. [!] 2.9 Öğrenci, 5. sınıfta edindiği bilgileri ile soğuk suyun sıcak sudan daha yoğun olduğu, sıcak suyun yukarı, soğuk suyun aşağı yönde konveksiyona uğrayacağı çıkarımını yapabilir. [!] 2.9 Konveksiyon sırasında sıcak (hızlı) moleküllerin yukarıya yönlenmesi, ısının su kütlesi içinde taşınması anlamına gelir. fikri işlenmelidir. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 157

76 ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 6.Ü ĐTE : MADDE VE ISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR Isının iletim, konveksiyon ve ışıma yolu ile yayıldığı durumları ayırt eder (BSB-6, 25, 31, 32). Toplu Değerlendirme Isının yayılması ile ilgili yapılan deneyler hatırlatılır. Öğrenciler, bu deneyleri birbiriyle karşılaştırıp değerlendirerek, ısının iletim, ışıma ve konveksiyon adı verilen üç ayrı yolla yayılabildiği genellemesine ulaşacak şekilde öğretmen kılavuzluğunda beyin fırtınası yaparlar (2.10). [!] 2.10 Bu kazanımın amacı, ısının yayılma yollarının topluca ifadesi ve tekil örneklerin hangi tür yayılma olduğunun seçilmesidir. MADDE VE ISI Akran Değerlendirme Formu Öğrenci Gözlem Formu Kavram Haritası Oluşturalım : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 158

77 ÖĞRE ME ALA I: MADDE VE DEĞĐŞĐM 6. Ü ĐTE: MADDE VE ISI Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR 3. Isı yalıtımının teknolojik önemi ile ilgili olarak öğrenciler; MADDE VE ISI 3.1 Yalıtımın hangi durumlarda gerekli olabileceğini tahmin eder (BSB-8, 9). 3.2 Yalıtım yerine iletimin tercih edildiği durumlara örnekler verir. 3.3 Yaygın ısı yalıtım malzemelerine örnek verir. 3.4 Farklı amaçlar için kullanılan ısı yalıtım malzemelerinin seçiminde, yalıtkanlık özellikleri yanında başka nelerin hesaba katılması gerektiğini irdeler. 3.5 Binalarda yalıtımın enerji tüketimi ile ilişkisini açıklar (BSB-8, 9, 30, 32; TD-1). Yalıtım erede Gereklidir? Öğrenciler, sıcak tutulması gerekenler ve soğuk tutulması gerekenler ile ilgili günlük hayattan bildikleri örnekleri listeler. Sıcak ve soğuk nesnelerin, sıcaklıkları ortam ile karşılaştırılır. Bir maddeyi ortama göre uzun süre sıcak veya soğuk tutmanın nasıl sağlandığı sorgulanır. Yalıtmak ve yalıtım kelimelerinin anlamları üzerinde durulur. Ortama göre daha soğuk ve daha sıcak tutulması gereken tüketim maddelerine örnekler verilir (3.1 ), (BSB-30, 32). Bazen Isının Đyi Đletilmesi Đstenir Tencere, tava gibi özellikle ısıyı iyi iletmesi istenen mutfak eşyalarının neden iletken olması gerektiği sorusu tartışmaya açılır. Tencerede ve tavada ısı yalıtkanı kullanılarak yapılan kısımlar nelerdir? sorusu tartışılır. Đletken özellikli malzemelerin tercih edildiği uygulamalara başka örnekler verilir (3.2), (FTTÇ-38). Đyi Yalıtkanlar Đnşaat duvarlarında, pencerelerde, tavanlarda, su depolarında, buhar borularında, kısa süreli gıda paketlerinde ve soğuk hava depolarında hangi yalıtım malzemelerinin kullanıldığı öğrencilerce tartışılır. Tartışma sırasında, farklı yalıtım malzemelerinin kullanım ömrü, yanma özelliği, yoğunluğu ile ilgili bilgileri içeren, kitapta verilmiş çizelge kullanılır. Öğretmen eksik olan bilgileri tamamlar. Değişik yalıtım uygulamalarında ısının hangi yönden hangi yöne geçişinin engellendiği öğrencilerce tartışılır. Öğrenciler, dondurmanın nakli, fırınların, bahçedeki su deposunun yalıtımı için hangi malzeme seçilir neden? sorusunu irdeler(3.3; 3.4), (FTTÇ-20). Đyi Yalıtım Tasarruf Sağlar Kışın ısıtılan veya yazın soğutulan bir mesken veya büroda, yalıtma olmazsa, ısıtma veya soğutma giderlerinin neden artacağı konusu öğrencilerce tartışılır ( ), (FTTÇ-36). [!] 3.1 Buzdolabının ve onun bir bölmesi olan buzluğun ne işe yaradığını tartışarak bu konuya girmek, verilecek kavramların hayatla ilintisini kurmak açısından yararlı olur. [!] 3.2 Pişirme amaçlı kap kacak seçiminde iyi ısı iletme özelliği aranan tek özellik olmayabilir. Toprak kapların pişirme amacı ile kullanılması, bir bakıma fırının yüksek sıcaklığına dayanım, bir bakıma da ısıyı yavaş ve düzgün iletmenin pişme kalitesine getireceği katkı içindir. Bu konu, öğrencilerce öğretmen öncülüğünde tartışılabilir. [!] 3.3 Yanma özelliği olarak sadece kolay tutuşma ve yanmaya dayanıklı olma gibi özelliklerden bahsedilecek, yanmanın kimyasal açıklamasına girilmeyecektir. [!] 3.3 Yaygın ısı yalıtım malzemesi olarak plastik köpük, ahşap, volkan tüfleri, katran, fosfatlar, cam yünü, silikon yünü vb. maddelere öncelik verilmelidir. [!] 3.4 Fırın, sıcak su borusu, tavan, bahçede su kuyusu, giyim malzemesi gibi uygulamalarda uygun yalıtkanı seçerken, iletim özelliği yanında, kullanım ömrü, yanma özelliği, yoğunluk, sağlamlık ve maliyet gibi diğer hususları hesaba katmak gerektiği fikri öğrencilerde oluşmalıdır. [!] 3.5 Çatı, kapı, pencere ve buhar iletim borularında yalıtımın ekonomik önemi özellikle vurgulanmalıdır. Akran Değerlendirme Formu Öğrenci Gözlem Formu Isı Akışını Yavaşlatalım : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını-2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 159

78 F. Önerilen Öğretim ve Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Kavram Haritası Oluşturalım Đlgili Olduğu Kazanımlar :2.1; 2.4; 2.6; 2.7; 2.10; 2.11 Kavram Haritası Oluşturma (Isının Đletimi) A- Aşağıdaki kavramları ve kavramlar arası ilişkileri içeren ve başlangıç cümlesi verilen metni tamamlayınız. Kavramlar : Işıma Konveksiyon Đletim Isı Katı Sıvı Gaz Isının çeşitli yollarla yayıldığını fark ettim.. B- Daha sonra oluşturduğunuz metni kavram haritasına dönüştürünüz. 160

79 Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Isı Akışını Yavaşlatalım Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.1; 3.2; 3.3 Bu proje çalışmasında, verilen konu ve konu ile ilişkili olarak belirtilen diğer konular hakkında bir araştırma çalışması yapmanız amaçlanmaktadır. Projenizin değerlendirilmesi için Proje Süreç Değerlendirme Ölçeği kullanılacaktır. Proje araştırma konusu : Boyutu belirli olan buz küplerinin buz hâlini uzun süre korumak için neler yapılabilir? Proje konusu ile ilişkili olan diğer konular: 1. Bir kâse buzun erimeden uzun süre kalması için neler yapılabilir? 2. Piknikte suyu soğuk olarak uzun süre saklayabilmek için ne kullanabiliriz? 3. Soğuk hava depolarında sıcaklık nasıl değişmeden kalır? 4. Gıda maddelerini taşımak için kullanılan araçlardaki yalıtım sistemi nasıl çalışır? ot: Bu çalışmada önemli olan öğrenci/ öğrenci gruplarının kullanacakları buz küpünün boyutlarının aynı olmasıdır. Öğrenci / öğrenci gruplarının yaptıkları projelerde belirledikleri süre sonunda buzların ne kadar büyüklükte kaldığı tespit edilir. Önerilen malzemeler: Gazete kağıdı, stirofor (plastik) köpük, plastik poşet, talaş, pamuk, kumaş, yün, vb. 161

80 Öğrenme Alanı : Fiziksel Olaylar 7. Ünite : Işık ve Ses Önerilen Süre : 16 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler, 4 ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde bu üniteye temel oluşturan ışık ile ilgili ışık kaynakları, ışığın görmedeki rolü ve ışığın yayılması, ses ile ilgili ise; titreşim sonucu ses oluşumu, ses kaynakları, sesin yayılması, yalıtımı ve çeşitli ses teknolojileri ile ilgili bilgi, beceri ve deneyimler kazanmışlardır. Bu ünitede ise ışığın maddeler ile etkileşmesi sonucu gözlemlenebilecek olaylardan kısaca bahsedilecek, ancak bu olaylardan sadece yansıma olayı ve uygulamaları ayrıntılı olarak işlenecektir. Ünitenin ses ile ilgili konularında ise; sesin madde ile etkileşmesi sonucu gözlemlenebilecek olaylardan; sesin yansıması ve soğurulması üzerinde durulacaktır. Bu ünitede hedeflenen kazanımlara ulaşmak için konular, günlük hayattan örneklerle ele alınacak, sınıf ortamında yapılabilecek gözlem ve deneylerle araştırma incelemeye dayalı öğrenme stratejileriyle işlenecektir. Ünitenin içeriğini; ışığın ve sesin maddelerden yansıması, sesin soğurulması ile bu olayların sonuçları, aynalar ve kullanım alanları, sesin dalgalar halinde yayılması ve sesin yayılabilmesi için neden maddesel ortama ihtiyaç olduğunun açıklanması oluşturmaktadır. Işığın çeşitli yüzeylerden yansımasını gözlemleme ve yansıma yasalarını keşfetme üst sınıflarda ele alınacak olan geometrik optik konularına temel oluşturacaktır. Işığın madde ile etkileşmesiyle meydana gelebilecek olaylardan sadece ışığın yansıması bu ünitenin konusudur. Işığın kırılması ve soğurulması ile cisimlerin renkli görünmesi 7. sınıfta ayrıntılı olarak ele alınacaktır. Bu seviyede çukur ve tümsek aynalarda yansıyan özel ışınların ve oluşan görüntülerin çizimine girilmeyecektir. Aynalarla ilgili aktiviteler gözlemler sonucu deneyim kazanmayı içermektedir. Ünite mümkün olduğunca öğrencinin yakın çevresinde gözlemlenebilir, basit araştırmalarla keşfedilebilir ve günlük hayatta sık karşılaşılabilir olayları kapsamaktadır. Önerilen öğrenme etkinlikleri yapılırken öğretmenler, görme ve işitme rahatsızlıkları olan öğrencilerin durumlarını dikkate almalıdır. Bazı etkinlikler okul dışında yapılabilecek gözlemleri içerdiğinden, ışık ile ilgili bazı etkinlikler ise karanlık ortam gerektirdiğinden zamanlama ve planlamaya dikkat edilmedir. Ünitede verilen öğrenme, öğretim ve değerlendirme etkinlikleri öneri niteliğindedir. Öğretmenler fizikî şartları da dikkate alarak tüm öğrencilerin etkin katılımını sağlayacak uygun bir öğrenme ortamı hazırlamalıdır. B. Ünitenin Amacı Bu ünitede öğrencilerin; ışığın çeşitli yüzeylerden yansımasıyla ilgili olarak yansıma yasalarını keşfetmeleri; ses dalgalarının çeşitli ortamlarda yayılmasını maddenin tanecikli yapısı ile ilişkilendirmeleri; yansıma, yankı ve soğurulma olaylarını gözlemlemeleri hedeflenmektedir. 162

81 C. Ünitenin Odağı Ünitede, öğrencilerin ışığın maddelerden yansıması, sesin yansıması ve soğurulması olayları etrafında gözlem, karşılaştırma-sınıflandırma, tahmin, çıkarım yapma, ölçme, verileri kaydetme, bilgi ve veri toplama, sunma bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye; teknolojik ürünlerin zaman içerisinde gelişip değişerek çevreyi, toplumu ve insan hayatını etkilediği düşüncesini yerleştirmeye odaklanılmıştır. Ç. Önerilen Konu Başlıkları Işık Madde ile Karşılaşınca Ne Olur? Çeşitli Yüzeylerde Yansıma Aynalar ve Kullanım Alanları Ses Madde ile Karşılaşınca Ne Olur? Bir Ses Oyunu:Yankı Sesin Soğurulması 163

82 D. Ünitenin Kavram Haritası **BU KAVRAM HARĐTASI SADECE ÖĞRETME Đ BĐLGĐLE DĐRMEK VE Ü ĐTE ĐÇĐ DEKĐ KAVRAMLARI BĐR BÜTÜ HALĐ DE GÖSTERMEK AMACIYLA VERĐLMĐŞTĐR. BU KAVRAMLAR KULLA ILARAK FARKLI KAVRAM HARĐTALARI DA OLUŞTURULABĐLĐR. 164

83 E. Ünite Kazanımları ve Etkinlikler ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 7. Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR IŞIK VE SES 1. Işığın yansımasıyla ilgili olarak öğrenciler; 1.1. Işığın madde ile karşılaştığında yansıyabileceğini keşfeder (BSB-17) Düz yüzeylerden yansıyan ışığın izleyeceği yolu tahmin eder (BSB-9). Işık Hakkında e Öğrenmiştik? Öğrenciler 4 ve 5. sınıflardaki Işık ve Ses ünitelerinde öğrendiklerini, Işık madde ile etkileştiğinde neler olabilir?, Işığın görmedeki rolü nedir?, Bazı cisimler neden parlak görünür?, Işık nasıl yayılıyor?, Işığın yayılması nasıl gösterilir? gibi sorulara cevaplar arayarak hatırlar. Işık Madde ile Etkileşiyor Öğrenciler, Işığın önüne bir cisim konulduğunda neler olabilir? sorusuna yapacakları deneylerle cevap arar. Bunun için bir el fenerinden gelen ışık ile sınıfa getirdikleri çeşitli cisimlerin (saman kâğıdı, kuşe kâğıt, pencere camı, CD, düz ayna, karbon kâğıdı, alüminyum folyo, metal kaşık, kumaş parçası, cilâlı tahta blok vb.) etkileşimlerini gözlemler. Gözlemlerini kaydeder. Gözlem sonuçlarına göre bu etkileşimleri ışık, cisimden geçer, geçemez, yansır vb. kelimelerle betimler. Deneyde kullandığı cisimleri ışıkla etkileşim şekillerine göre sınıflandırır (ışığı geçiren, geçirmeyen, yansıtan vb.). Bu deneylerin sonuçları öğretmen rehberliğinde tartışılır (1.1). Işığı Yönlendirelim Öğrenciler, bir düz ayna kullanarak güneş veya sınıftaki herhangi bir ışık kaynağının ışığını, istenen hedefe doğru yönlendirir. Örneğin; bir hedef tahtası hazırlayarak hedefi, yansıtılan ışık demetiyle aydınlatmaya çalışır. Hedefi aydınlattıktan sonra gelen ve yansıyan ışınların izlediği yolu tahmin eder. Öğrenciler, ışığın gelme ve yansıma doğrultularını ip kullanarak gösterir. Gelme ve yansıma doğrultuları ile ilgili tahminlerini gözlem yaparak test eder (1.2). 1.1 Işığın madde ile etkileşmesiyle meydana gelebilecek olaylardan sadece ışığın yansıması, bu ünitenin konusudur. Işığın kırılması, ışığın soğurulması ve cisimlerin renkli görünmesi konuları ise 7. sınıfta ayrıntılı olarak ele alınacaktır sınıf Dünya ve Evren ünitesine atıfta bulunularak Ay ın bir ışık kaynağı olmamasına rağmen gökyüzünde görünme nedeninin, Güneş ten aldığı ışığı yansıtması olduğu belirtilmelidir. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 165

84 IŞIK VE SES ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 7. Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR Sihirli Tozlar 1.3. Işık kaynağı olmayan cisimlerin Öğrenciler, karton bir ayakkabı kutusunun iki kenarına Cisimler Nasıl Görünüyor? görülebilme nedenini ışığın yansımasıyla karşılıklı iki delik açar. Kutunun üst kapağına da bir gözetleme açıklar. yeri açarlar. Bir el feneriyle veya oyuncak lazer ile, kenarlardaki deliklerin birinden kutunun içine ışık tutarlar. Gözetleme yerinden bakarak ışığın kutunun içinde izlediği yolu görmeye çalışırlar. Işık diğer delikten çıktığı hâlde neden kutunun içinden geçen bir ışık demeti gözlemlenemedi? sorusuna tartışarak cevap ararlar. Daha sonra tebeşir veya un kullanarak kutunun içinde tozlu bir ortam oluştururlar ve deneyin birinci kısmındaki gibi kutunun içinden geçen ışık demetini gözlemlemeye çalışırlar. Đki gözlemdeki farklılığın nedenlerini tartışırlar. Işık demetini, ışığın toz zerrelerinden yansıması sayesinde görebildikleri sonucuna ulaşırlar. Elbiselerini önce güneşli sonra gölge bir yerde çırparak gözlem yaparlar. Gözlem sonuçlarını ışığın yansımasıyla ilişkilendirerek karşılaştırırlar (1.3). Işık Kaynağı Değil Ama Görebiliyoruz Öğrenciler, Karanlık ortamda göremediğimiz bir cismi neden aydınlık ortamda görebiliyoruz? sorusuna cevap arar. Öğrenciler, ışık kaynağı olmayan bir cismin ve ışık kaynağının bulunduğu bir ortamın resmini inceler, ışık ışınlarının gözlemcinin gözüne gelmeden önce izlediği yolları tahmin ederler. Tahminlerini, yansıyan ışık ışınlarını çizerek gösterirler. Tahminlerini gözlemleriyle ilişkilendirerek ışık kaynağı olmayan cisimlerin görülebilme nedenini ışığın yansımasıyla açıklarlar (1.3).??? 1.3 Bazı öğrenciler, ışığın gözden çıkıp cisimlere çarptığını ve böylece görme olayının gerçekleştiğini düşünebilir. [!] Öğrenciler, oyuncak lazerin kesinlikle göze tutulmaması konusunda uyarılmalıdır. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 166

85 IŞIK VE SES ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 7. Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR Yansımanın da Kuralı Var 1.4. Yansıma olayında; düzlem ayna kullanarak Öğrenciler, bir el fenerinin veya bir ışık kaynağının önüne tek gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin bir yerinden ince çizgi hâlinde kesilmiş bir karton normalinin aynı düzlemde olduklarını keşfeder (BSB-17, 22, 27, 31) Yansıma olayında; düzlem ayna kullanarak gelme ve yansıma açılarının birbirine eşit olduğunu keşfeder (BSB-17, 22, 27, 31) Düzgün ve dağınık yansımayı keşfeder (BSB-2, 17, 25, 31) Cisimlerin daha parlak veya daha mat görünme sebeplerini ışığı yansıtma özellikleriyle ilişkilendirir (BSB-8). yerleştirerek bir ışık demeti elde ederler. Kareli defter kâğıdını masanın üzerine yerleştirirler. Sonra bir düzlem aynayı, masaya dik olacak şekilde -kâğıdın üzerindeki çizgilerden birinin üzerine- yerleştirirler. Işık demetini masa üzerindeki kâğıdı teğet geçecek şekilde düzlem ayna üzerine çeşitli açılarla gönderirler. Aynadan yansıyan ışık demetinin de kâğıdı teğet geçtiğini gözlemlerler. Buradan gelen ve yansıyan ışınların aynı kâğıt düzleminde olduğunu (yansımanın birinci yasasını) keşfederler. Düzlem aynaya gelen ve aynadan yansıyan ışınların normalle (kareli kâğıt üzerindeki aynaya dik çizgilerden biri olabilir) yaptığı açıları, öğretmenlerinin yardımıyla açı ölçer ile ölçerler, ölçümlerini hazırladıkları veri tablosuna kaydederler. Tablodaki verileri yorumlayarak yansımanın ikinci yasasını keşfederler. Öğretmen yansıma yasalarının sadece düz yüzeylerde değil, eğri yüzeylerde de geçerli olduğunu vurgular (1.4; 1.5). Pürüzlü ve Pürüzsüz Yüzeylerde Yansıma Öğrenciler, bir el fenerinin veya bir ışık kaynağının önüne üzerine paralel kesikler açılmış bir karton veya saydam olmayan bir tarak yerleştirerek birbirine paralel ışık demetleri elde eder. Paralel ışık demetlerini düz, eğri, pürüzlü ve pürüzsüz yüzeyli çeşitli cisimlerin (alüminyum folyo, metal kaşık, düzlem ayna, saman kâğıdı, kuşe kâğıt, tahta, durgun su yüzeyi vb.) yüzeylerine tutarak yansıyan ışık demetlerini incelerler. Öğrenciler bu cisimlerin ışığı yansıtma durumlarını öğretmen rehberliğinde tartışırlar. Öğretmen düzgün ve dağınık yansıma olarak adlandırılan durumlar hakkında bilgi verir. Öğrenciler hangi yüzeylerin düzgün, hangi yüzeylerin dağınık yansımaya neden olduğunu tartışır. Cisimlerin daha parlak veya daha mat görünme sebeplerine örnekler verilerek (Yeni bir otomobilin neden daha parlak göründüğü sorusuna cevap aranabilir.) ve ışığı yansıtma biçimleriyle ilişkilendirilerek tartışılır. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 167 [!] Işık kaynağından düzgün bir ışık demetinin veya paralel ışık demetlerinin nasıl elde edileceği öğrencilere gösterilmelidir. [!] Yansıyan ışık demetlerinin daha kolay gözlenebilmesi için bu bölgede tebeşirle veya unla tozlu bir ortam oluşturulabilir. 1.5 kazanımı, Matematik dersi Açılar alt öğrenme alanı kazanım 2 ile ilişkilendirilir. [!] 1.5 Yüzeyin normalinin, ışınların gelme ve yansıma açılarını ölçmede referans alınan, ayna yüzeyine dik sanal bir doğru parçası olduğu belirtilmeli ve çiziminde öğrencilere yardım edilmelidir. Bu seviyede sadece düz yüzeyler için normal çizimi yapılmalıdır. [!] 1.6 Parlak yüzeyli cisimler daima düzgün yansımaya sebep olmayabilirler. Işığı Yansıtarak Taşı

86 ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR IŞIK VE SES 1.8. Düzgün ve dağınık yansımayı ışınlar çizerek gösterir (BSB-28). 2. Aynalarla ilgili olarak öğrenciler; 2.1. Işığın düz, çukur ve tümsek aynalarda nasıl yansıdığını keşfeder (BSB-17) Bir yüzeyden yansıyan ışınları gözlemleyerek ışığı yansıtan yüzey hakkında tahminlerde bulunur (BSB-9) Net bir görüntü oluşabilmesi için ışığın pürüzsüz yüzeylerden yansıması gerektiğini fark eder (BSB-1, 2, 8) Paralel ışık demetleri ile çukur ve tümsek aynanın odak noktalarını deneyerek keşfeder Düz, çukur ve tümsek aynalarda oluşan görüntüleri cisme göre büyük-küçük, tersdüz olmaları bakımından karşılaştırır (BSB- 1, 17; TD-1). Daha sonra öğrenciler, yansıma yasalarının sadece düz yüzeyler için değil, tüm yüzeyler için geçerli olduğundan yola çıkarak pürüzlü ve pürüzsüz yüzeylerde yansıyan ışık ışınlarını gösteren basit çizimler yapar (1.6, 1.7, 1.8). Düz, Çukur ve Tümsek Yüzeylerde Yansıma Öğrenciler, bir el fenerinin veya bir ışık kaynağının önüne üzerine paralel kesikler açılmış bir karton veya saydam olmayan bir tarak yerleştirerek birbirine paralel ışık demetleri elde ederler. Paralel ışık demetlerini masa yüzeyini teğet geçecek şekilde, düz bir alüminyum folyo şeridin üzerine çeşitli açılarda göndererek yansıyan ışık demetlerini gözlemler. Sonra şeridi bükerek C harfi şekline getirirler. Böylece bir tarafı çukur, diğer tarafı tümsek iki eğri yüzey elde etmiş olurlar (Alüminyum folyo şeridin, istenilen şekilde durabilmesi için bir kartona yapıştırılarak destek yapılabilir.). Bu kez paralel ışık demetlerini yine masa yüzeyini teğet geçecek şekilde çukur ve tümsek yüzeylere gönderir ve yansıyan ışık demetlerini gözlemler. Aynı deneyden sonra; varsa düz, çukur ve tümsek aynalarla da yapılabilir (2.1). Aynada asıl Görünüyorum? Öğrenciler, düzleştirilmiş ve kırışıklıkları giderilmiş bir alüminyum folyo parçasına bakarak kendi görüntülerini incelerler. Folyoyu kırıştırdıktan sonra tekrar görüntülerine bakarlar ve iki durumdaki görüntüyü karşılaştırırlar. Net bir görüntü oluşabilmesi için ışığın pürüzsüz yüzeylerden yansıması gerektiği çıkarımını yaparlar (2.2, 2.3). Aynalarda Görüntü Öğrenciler; düz, çukur ve tümsek aynalarda kendi görüntülerini inceleyerek düz-ters, büyük-küçük ve simetrik olması bakımından karşılaştırırlar. Daha sonra bir kâğıda yazı yazarak kâğıdı sırasıyla düz, çukur ve tümsek aynaya tutar ve yazının aynadaki görüntüsünü okumaya çalışırlar. Örneğin; düz aynada yazının okunabilir olması için nasıl yazılması gerektiğini araştırır. Ambulansların önlerindeki AMBULANS yazısının neden şeklinde yazıldığını bu konuyla ilgili olan diğer örneklerle birlikle tartışırlar (2.4). 2.1 Aynalarda, görüntü ve özel ışın çizimlerine girilmeyecektir. [!] 2.1 Paralel ışık demetlerinin çukur ve tümsek aynadan yansıması deneyinde, ışınların veya uzantılarının kesiştiği özel nokta olan odak noktası kısaca tanıtılabilir. 2.1 Aynalarda görüş alanı kavramı bu seviyede verilmeyecektir Bu ünitede çukur ve tümsek aynalarda cismin bulunduğu çeşitli uzaklıklar için görüntü çizimi ve matematiksel bağıntılara yer verilmeyecektir. Yansıtan Yüzeyi Tahmin Et. Şifreli Mesaj : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.)

87 IŞIK VE SES ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 7. Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR Aynalar Her Yerde 2.6. Çevresinde kullanılan ayna çeşitlerini Öğrenciler, hangi tür aynanın nerede kullanılmasının daha Periskop Yapımı gözlemleyerek aynaların kullanım uygun olacağına ilişkin görüşlerini öne sürerler. Öğrenciler, alanlarına örnekler verir (BSB-1). günlük hayatlarında (alışveriş merkezlerinde, eğlence parklarında, aydınlatma araçlarında, trafikte, berberlerde vb. alanlarda) aynaların kullanım alanlarına örnek verirler (2.5). 3. Ses dalgalarının madde ile etkileşmesiyle ilgili olarak öğrenciler; 3.1. Sesin her yönde dalgalar hâlinde yayıldığını fark eder (BSB-1) Sesin bir engel ile karşılaştığında yansıdığını deney ile keşfeder (BSB-1, 8, 17). Ses Bir Dalgadır Öğrenciler 4. sınıf Işık ve Ses ünitesinde öğrendikleri titreşen cisimlerin ses ürettiği bilgisinden hareketle, esnek plastik cetvellerin bir ucunu sıraya sabitleyip boşta kalan ucunu titreştirerek sesler üretmeyi denerler. Sonra bir kabı su ile doldurup cetvelin altına gelecek şekilde yaklaştırırlar. Bunu yaparken cetvelin suya değmemesi ve su yüzeyinin durgun olması önemlidir. Cetvelin su yüzeyine değmeden titreşmesi sağlanır. Öğrenciler, su yüzeyinin hareketini gözlemler. Cetvelin su yüzeyine değmemesine rağmen su yüzeyindeki dalgalanmanın nedenini tartışırlar. Öğretmen, bir kaynaktan çıkan sesin, tıpkı durgun suya atılan bir taşın suda oluşturduğu dalgalar gibi her yönde ve dalgalar hâlinde yayıldığını vurgular (3.1). Ses de Yansıyor Öğrenciler, sınıfa getirdikleri ağzı açık derince bir cam kavanoz içerisine tıkırtıları işitilebilen bir saat koyarlar. Bir gözlemci kavanozdan belirli bir uzaklıkta saatin sesini dinler. Đkinci aşamada kavanozun ağzına bir cam levha eğik olarak tutulur. Gözlemci, cam levhanın karşısında aynı uzaklıkta durarak sesi duymaya çalışır. Birinci ve ikinci durumlardaki işitilen sesler karşılaştırılarak ne gibi farklılıkların olduğu tartışılır. Öğrenciler, sesin levhadan yansıyarak doğrultu değiştirdiğini keşfederler. Sınıfın kapısı açılır. Bir öğrenci koridora çıkarılır ve koridordan sınıfa seslenmesi istenir. Öğrenciler, seslenen arkadaşlarını göremedikleri hâlde sesini nasıl duyabildiklerini tartışırlar ve bu olayı sesin duvarlardan yansıması ile açıklarlar (3.2). 3.1 Ses dalgasının özellikleri 8. sınıf Ses ünitesinde ayrıntılı olarak işlenecektir. [!] 3.1 Su dalgalarını görebildiğimiz hâlde ses dalgalarını göremediğimiz ancak ses dalgalarının varlığını etkileri ile anlayabildiğimiz vurgulanır. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 169

88 ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 7. Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR IŞIK VE SES 3.3. Yankı olayının sesin yansıması sonucu oluştuğunu ifade eder (BSB-8) Bilim ve teknolojide sesin yansıması olayından nasıl yararlanıldığına örnekler verir (FTTÇ-9, 16, 17; TD-3) Madde ile karşılaşan sesin soğurulabileceğini fark eder (BSB-1) Ses şiddetinin soğurulma ile azaldığını keşfeder (BSB-1, 11, 17, 31) Farklı maddelerin sesi farklı soğurduğunu fark eder (BSB-1, 6) Ses yalıtımında ve yankı oluşumunu önlemede, kullanılan malzemelerin sesi iyi soğurduklarını fark eder (BSB-8, 30, 31; FTTÇ-32). Sesimizi Tekrar Duyabilir miyiz? Öğrenciler koridor, eşyasız bir oda, spor salonu, vadi gibi uygun bir yerde bağırarak seslerinin nasıl duyulduğunu gözlemler. Öğretmen, sesin bir engelden yansıyıp belirli bir süre sonra tekrar duyulması olayına yankı adı verildiğini belirtir. Öğrenciler gözlemlerini yankı olayı ile ilişkilendirir (3.3). Sesin Yansımasının Uygulamaları Öğrenciler, sesin yansıması ve yankı olaylarının bilim ve teknolojideki uygulamalarını, insan ve diğer canlıların yaşamındaki önemini araştırırlar. Örneğin; radar, sonar ve ultrason cihazı gibi cihazların nasıl çalıştığını, deniz derinlikleri ve yüzey şekillerinin nasıl araştırıldığını, yunusların balık sürülerinin yerini nasıl tespit ettiklerini, görme duyuları zayıf olduğu hâlde yarasaların çevrelerini nasıl algıladıklarını çeşitli kaynaklardan araştırıp sınıfta sunarlar (3.4). Ses Bazen Yutulur Öğretmen, Yan sınıfta konuşulanları neden duyamıyoruz?, Kar yağdıktan sonra her yer karla kaplıyken neden ortam çok sessiz olur?, Bir otomobilin motor sesini aracın içindeyken ve dışındayken neden farklı duyarız?, Bazı alt geçitlerden arabayla geçerken, gürültü duyduğumuz hâlde bazılarında neden daha az gürültü duyarız? vb. sorular yönelterek öğrencilerin dikkatini çeker (3.5). Sesi Emen Sihirli Kutular Öğrenciler gruplara ayrılır. Her gruba, aynı şiddette ses veren çalar saatler ve kutular dağıtılır. Her grup; kumaş, pamuk, keçe, sitirafor köpük, cam yünü gibi malzemelerden birini kullanarak kutularının içini kaplar. Kaplanmış kutuları içine çalar saatler yerleştirip ağzını kapatırlar. Öğrenciler, her grubun kutusundan çıkan sesleri dinleyerek seslerin şiddetini karşılaştırır. Neden farklı olduğunu tartışırlar. Bir miktar sesin, kutuyu kaplayan malzeme tarafından soğurulduğu sonucuna ulaşırlar. Bu deneyde ulaşılan sonuçlardan hareketle öğrenciler hangi malzemenin ses yalıtımı ve yankı önlemede kullanılabileceğini tartışırlar (3.6, 3.7, 3.8).??? 3.3 Bazı öğrenciler yankının her durumda oluşacağını düşünebilir. [!] 3.3 Yankı olayının havada algılanabilmesi için ses kaynağı ile engel arasında en az 17 metre uzaklık olması gerektiği ve bundan daha küçük mesafelerde engelden yansıyan sesin işitilemeyeceği vurgulanır. 3.4 kazanımı, Sosyal Bilgiler dersi Bilim, Teknoloji ve Toplum öğrenme alanı Elektronik Yüzyıl ünitesi kazanım 2 ile ilişkilendirilir. [!] 3.8 Ses yalıtımı 5. sınıf Işık ve Ses ünitesinde de ele alınmıştır. Ancak bu ünitede; ses yalıtımı, sesin soğurulması ve maddenin tanecikli yapısı ile ilişkilendirilerek açıklanacaktır. : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 170

89 ÖĞRE ME ALA I: FĐZĐKSEL OLAYLAR 7. Ü ĐTE: IŞIK VE SES Ü ĐTE KAZA IMLAR ETKĐ LĐK ÖR EKLERĐ AÇIKLAMALAR IŞIK VE SES 3.9. Sesin yayılabilmesi için neden maddesel bir ortama gerek olduğunu, ortamın tanecikli yapısıyla açıklar (BSB-25; TD-1) Sesin; madde ile karşılaştığında geçme, soğurulma ve yansıma olaylarının maddelerin özelliklerine bağlı olarak, farklı oranlarda birlikte gerçekleşebileceğini belirtir Tiyatro, konser salonu gibi mekânlarda ve tarihî yapılardaki akustik uygulamalara örnekler verir (FTTÇ-7, 9, 10, 31, 32; TD- 1, 3) Kapalı mekânlarda yankı oluşumunu engelleyebilecek projeler geliştirir ve sunar (BSB-15,30,32; FTTÇ-8, 9; TD-2). Ses Dalgasının Yayılabilmesi Đçin Maddesel Ortam Gereklidir Öğrenciler 5. sınıfta Işık ve Ses ünitesinde, sesin çeşitli ortamlarda yayılması ile ilgili olarak yapılan; su içerisinde taşları birbirine vurarak ses çıkarma, masa üzerine kulağı dayayıp masaya elle yavaşça vurup çıkan sesleri dinleme, havası boşaltılmış bir fanustaki kaynağın seslerini dinleme etkinliklerini tekrar ederler. Daha sonra öğrenciler, beş adet metal parayı aralarında biraz mesafe bırakarak yatay olarak yan yana dizer. En baştaki metal paraya yavaşça vurarak diğer paraların hareketini gözlemler. Öğrenciler, birbirini iten paraları titreşen madde taneciklerine benzeterek, titreşen taneciklerin sesi nasıl ilettiği model üzerinde tartışırlar. Maddelerin tanecikli bir yapıda oldukları bilgisinden hareketle sesin katı, sıvı, gaz ve boşluktaki yayılma durumlarını karşılaştırmalı olarak incelerler. Sesin yayılabilmesi için neden bir maddesel ortama ihtiyaç olduğunu tartışırlar (3.9). Yankı Oluşumunu Engelleyelim Öğrenciler, sinema, tiyatro, toplantı, konser salonu gibi mekânlarda istenmeyen yankıların önlenmesi ve sesin daha net duyulabilmesi için nelerin yapıldığını araştırır ve elde ettikleri bulguları tartışırlar. Farklı mekânlarda yankı oluşumunu engelleyebilecek fikirler (mekânın duvarlarının kaplanması, eşyaların yerlerinin düzenlenmesi vb.) öne sürerler, basit materyaller kullanarak modeller geliştirir ve geliştirdikleri modelleri sınıfa sunarlar (3.11; 3.12) sınıf Madde ve Değişim öğrenme alanı Maddenin Tanecikli Yapısı ünitesi ile ilişkilendirilir.??? 3.9 Bazı öğrenciler sesin boşlukta da yayılabileceğini düşünebilir. [!] 3.11 Akustiğin sesin meydana gelişi, yayılması, duyulması ve özellikleriyle ilgilenen bilim dalı olduğu belirtilmelidir kazanımı, Türkçe dersi Okuma, Konuşma ve Yazma temel dil becerisi ile ilişkilendirilir. Kavram Haritası Hangi Ortam? Güneş Sesini Bize Neden Duyuramıyor? : Sınıf-Okul Đçi Etkinlik : Okul Dışı Etkinlik : Ders Đçi Đlişkilendirme : Diğer Derslerle Đlişkilendirme : Ölçme ve Değerlendirme???: Kavram Yanılgısı [!]: Uyarı : Sınırlamalar : Ara Disiplinlerle Đlişkilendirme (Ayraç içindeki 1. rakam Fen ve Teknoloji dersi kazanımını, 2. rakam ara disiplin kazanımını gösterir.) 171

90 F. Önerilen Öğretim v e Değerlendirme Etkinlikleri Etkinlik umarası : 1 Etkinlik Adı : Işığı Yansıtarak Taşı Đlgili Olduğu Kazanımlar: 1.3; 1.5 Karanlıkta bekleyen çocuğu, en az sayıda düzlem ayna kullanarak nasıl aydınlatabilirsiniz? Şekil üzerinde çizimlerle gösteriniz. 172

91 Etkinlik umarası : 2 Etkinlik Adı : Cisimler Nasıl Görünüyor? Đlgili Olduğu Kazanımlar : 1.4 Aşağıdaki resimde Tolga, top ve yanmakta olan bir ampul verilmiştir. Tolga nın topu görmesi olayında, ışığın izlediği yolu tahmin ediniz. Tahminlerinizi resim üzerine ışın çizerek gösteriniz. 173

92 Etkinlik umarası : 3 Etkinlik Adı : Yansıtan Yüzeyi Tahmin Et Đlgili Olduğu Kazanımlar: 2.1; 2.2 Bilinmeyen bir yüzeye ışık demetleri gönderilmiş ve aşağıdaki gibi yansıdıkları gözlemlenmiştir. Gelen ve yansıyan ışınları gözlemleyerek yüzeyleri tahmin ediniz. Tahminlerinizi kutulara çizerek gösteriniz. Gelen ışınlar Yansıyan ışınlar A) B) C) Ç) 174

93 Etkinlik umarası : 4 Etkinlik Adı : Şifreli Mesaj Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.4 Göreviniz gizli bir mesajı kâğıda yazmak. Bu öyle bir mesaj olmalı ki, ancak bir düz ayna ile çözülebilmelidir. Etkinlik umarası : 5 Etkinlik Adı : Periskop Yapımı Đlgili Olduğu Kazanımlar : 2.5 Can basketbol topunu aramaktadır. Top, resimdeki gibi yüksekçe bir duvarın üzerine kaçmıştır. Can ın bulunduğu yeri değiştirmeden topu görebilmesi için düz aynalar kullanarak bir araç tasarlayınız. Topumu kaybettim. Duvarın üzerinde olabilir mi? Etkinlik umarası : 6 Etkinlik Adı : Kavram Haritası Đlgili Olduğu Kazanımlar : 3.1; 5.7 Maddesel ortam, yankı, soğurulma, sonar cihazı, yansıma, ses ve teknoloji kavramlarını kullanarak, bir kavram haritası oluşturunuz. 175

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 6. sınıf seviyesinde öğrencilerden, canlıyı oluşturan temel yapı birimi ve diğer yapılarla ilişkisi, bazı sistemlere ait yapı ve organlar, bitki ve hayvanlardaki

Detaylı

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR 6... Hayvan ve bitki hücrelerini, temel kısımları ve görevleri açısından karşılaştırır. a. Hücrenin temel kısımları için sadece hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek

Detaylı

5E MODELİNE GÖRE HAZIRLANMIŞ DERS PLANI

5E MODELİNE GÖRE HAZIRLANMIŞ DERS PLANI 5E MODELİNE GÖRE HAZIRLANMIŞ DERS PLANI BÖLÜM 1 Dersin Adı: Sınıf: Ünitenin Adı/No: Konu: Önerilen Süre: Fen ve Teknoloji 7.Sınıf Kuvvet ve Hareket/ 2.Ünite Enerji ve Sürtünme Kuvveti 40 dakika BÖLÜM 2

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

2013-2014 ÖĞRETİM YILI ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS ORTAOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 6.SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI

2013-2014 ÖĞRETİM YILI ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS ORTAOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 6.SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI EYLÜL 1. (16 EYLÜL 20 EYLÜL) 4 1.Hücre ile ilgili olarak öğrenciler; 1.1. Bir hayvan hücresi ve bitki hücresini mikroskopta gözlemleyerek çizer (BSB-1,2,3). 1.2. Hücrenin temel kısımlarını levha, model

Detaylı

Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 6 ISBN: 978-605-364-305-0

Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 6 ISBN: 978-605-364-305-0 Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 6 ISBN: 978-605-364-305-0 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Detaylı

5. SINIF FEN BİLİMLERİ KAZANIMLARI

5. SINIF FEN BİLİMLERİ KAZANIMLARI 5. SINIF FEN BİLİMLERİ KAZANIMLARI 5.1. VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM / CANLILAR VE HAYAT Bu ünitede öğrencilerin; besin çeşitleri, sağlıklı ve dengeli beslenme, sigara ve alkol kullanımının zararları,

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

ÖZEL EFDAL ERENKÖY ANAOKULU PENGUENLER GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ ÇİÇEKLER TEMASI

ÖZEL EFDAL ERENKÖY ANAOKULU PENGUENLER GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ ÇİÇEKLER TEMASI ÖZEL EFDAL ERENKÖY ANAOKULU PENGUENLER GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ ÇİÇEKLER TEMASI 23NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI Bitkileri tanıdık. Bitkileri gözlemledik. Bitki türlerini isimlendirdik. Bitkilerin

Detaylı

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.2. Mitozu, çekirdek bölünmesi ile başlayan ve birbirini takip eden evreler olarak tarif eder. 1.3. Mitozda kromozomların

Detaylı

3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 3. sınıf seviyesinde öğrencilerden; duyu organları ve görevleri ile birlikte sağlığının korunması için yapılması gerekenler; canlı ve cansız varlıklar, doğal

Detaylı

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu 16. Hafta Madde ve Türkiye de Kimya Endüstrisi a) Ağırlıklı olarak ithal ve ihraç edilen kimyasal ürünleri karşılaştırarak Türkiye kimya endüstrisinin işleyişini

Detaylı

ÖZEL ATA KOLEJİ 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI FEN BİLİMLERİ 5. SINIF YILLIK PLANI

ÖZEL ATA KOLEJİ 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI FEN BİLİMLERİ 5. SINIF YILLIK PLANI 18-22.11.2013 11-15.11.2013 Vücudumuzda Boşaltım 0-08.11.2013 28-31.10/01.11.2013 Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim Besinlerin Sindirimi 21-25.10.2013 07-11.10.2013 Besinlerin Sindirimi 30.09/01-0.10.2013

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

4. SINIF AKADEMİK BÜLTEN ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI

4. SINIF AKADEMİK BÜLTEN ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI 4. SINIF AKADEMİK BÜLTEN ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI FEN VE TEKNOLOJİ Anabilim Eğitim Kurumalarında Fen ve Teknoloji dersi, sınıf öğretmenleri ve Fen Bilgisi Branş öğretmenlerinin işbirliği ile hazırlanan

Detaylı

Ünitemi Planlama. Modül 2

Ünitemi Planlama. Modül 2 Modül 2 Ünitemi Planlama Bu Defter Intel Öğretmen Programı Çevrimiçi Temel Kursu kapsamında kullanılacaktır. Tüm kurs boyunca, düşüncelerinizi çevrimiçi araçlara ya da bu deftere kayıt edebilirsiniz. Bu

Detaylı

ÖZEL EFDAL ANAOKULU 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ DENIZYILDIZI GRUBU KASIM AYI BÜLTENİ

ÖZEL EFDAL ANAOKULU 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ DENIZYILDIZI GRUBU KASIM AYI BÜLTENİ ÖZEL EFDAL ANAOKULU 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ DENIZYILDIZI GRUBU KASIM AYI BÜLTENİ BU AY ÖĞRENDİKLERİMİZ ATATÜRK Atatürk kim olduğunu hatırladık Atatürk ün hayatını inceledik. Atatürk ün kişisel

Detaylı

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK (MZERET) SIVI 1 RLIK 213 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Hayvan hücresindeki mitoz bölünmenin bir evresinde, kromozomlar hücrenin ortasında sıraya dizilmiş durumda gözlenmiştir. 2.

Detaylı

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BEP HAZIRLAMA :07.10.2011 BEP Birimi Üyeleri: - ÖĞRENCİNİN ŞU ANKİ PERFORMANS DÜZEYİ:.. öz bakım becerilerini yerine getirir... okuma yazmayı

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN 3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN (28 Ekim 2013-13 Aralık 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz

Detaylı

3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 )

3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 ) 3. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. ÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Canlıların belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikleri sayesinde ortama uyum sağlamasına adaptasyon

Detaylı

7.sınıf Üniteler. Öğrenme Alanı : Canlılar ve Hayat 1. Ünite : Vücudumuzda Sistemler Önerilen Süre : 30 ders saati. A. Genel Bakış

7.sınıf Üniteler. Öğrenme Alanı : Canlılar ve Hayat 1. Ünite : Vücudumuzda Sistemler Önerilen Süre : 30 ders saati. A. Genel Bakış Öğrenme Alanı : Canlılar ve Hayat 1. Ünite : Vücudumuzda Sistemler Önerilen Süre : 30 ders saati A. Genel Bakış Öğrenciler 5. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde sistem kavramına girmeden sindirim ve boşaltımda

Detaylı

2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ EYLÜL AYI HAZIRLIK-ARI GRUBU BÜLTENİ

2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ EYLÜL AYI HAZIRLIK-ARI GRUBU BÜLTENİ 2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ EYLÜL AYI HAZIRLIK-ARI GRUBU BÜLTENİ OKULA UYUM OKULUM, BEN VE ARKADAŞLARIM Okulunu tanıma Okulunun ismini söyleme Öğretmen ve arkadaşlarını tanıma Okulda çalışanları gözlemleme

Detaylı

6. Sınıf Süreç Değerlendirme Testi 1

6. Sınıf Süreç Değerlendirme Testi 1 6. Sınıf Süreç Değerlendirme Testi Bölüm Adı Kazanımlar Soru Sayısı Türkçe Matematik Fen Bilimleri Gerçek, Mecaz, Terim ve Yan Anlam Aynı Kavram Alanına Giren Sözcükler Eş, Zıt, Yakın Anlamlılık ve Eş

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

2.3 Üreme hücrelerinin oluşumunda mayoz bölünmeye girilmez. 2.4 Embriyonun gelişiminde Morula, Blastula, Gastrula vb. safhalar anlatılmaz.

2.3 Üreme hücrelerinin oluşumunda mayoz bölünmeye girilmez. 2.4 Embriyonun gelişiminde Morula, Blastula, Gastrula vb. safhalar anlatılmaz. Çoktan seçmeli sorular Açık uçlu sorular Boşluk doldurma Bulmaca EYLÜL 2. (23EYLÜL 27 EYLÜL) EYLÜL 1. (16 EYLÜL 20 EYLÜL) Çoktan seçmeli sorular Açık uçlu sorular Boşluk doldurma 2013 201 EĞİTİM ÖĞRETİM

Detaylı

ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 )

ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 ) ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Eylül 2014 17 Ekim 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

6. Sınıf Fen ve Teknoloji

6. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Kuvvet Kuvveti göremeyiz, ancak onu etkileri ile tanırız. Kuvvet; Duran bir cismi hareket ettirebilir. Hareket eden bir cismi durdurabilir. Hareket eden bir cismin hızını değiştirebilir. Hareket

Detaylı

8. Sınıf Üniteler 2.5. SEKİZİNCİ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ

8. Sınıf Üniteler 2.5. SEKİZİNCİ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ 2.5. SEKİZİNCİ SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ 286 Üniteler 1. Ü ĐTE : Hücre Bölünmesi ve Kalıtım 2. Ü ĐTE : Kuvvet ve Hareket 3. Ü ĐTE : Maddenin Yapısı ve Özellikleri 4. Ü ĐTE

Detaylı

ÖZEL EFDAL ERENKÖY ANAOKULU PENGUEN GRUBU EKİM AYI BÜLTENİ

ÖZEL EFDAL ERENKÖY ANAOKULU PENGUEN GRUBU EKİM AYI BÜLTENİ ÖZEL EFDAL ERENKÖY ANAOKULU PENGUEN GRUBU EKİM AYI BÜLTENİ 1 SONBAHAR VE YAPRAKLAR Sonbahar Mevsimin de gözlemlediğimiz hava olaylarını isimlendirdik. Sonbahar mevsimine ait giysileri ayırt ettik. Rüzgâr

Detaylı

4.4. Hazır bir veritabanı kullanılarak amacına yönelik sorgulama yapar ve yorumlar.

4.4. Hazır bir veritabanı kullanılarak amacına yönelik sorgulama yapar ve yorumlar. 5. SINIF BİLGİSAYAR DERS PLÂNI Genel Bilgi Ders Adı: İlköğretim Seçmeli Bilgisayar Dersi Ünite: Verilerimi Düzenliyorum Seviye: 5. Sınıf Kazanım: 4.4. Hazır bir veritabanı kullanılarak amacına yönelik

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2 Sayın Veli, Bu mektubumuzda, 2015-2016 Eğitim - Öğretim yılı MEV Koleji Özel Güzelbahçe İlkokulu,3. Sınıflar sınıf öğretmenleri zümresi

Detaylı

ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS 0RTAOKULU 2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ 7. SINIFLAR YILLIK PLANI ETKİNLİKLER / KONULAR AÇIKLAMALAR

ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS 0RTAOKULU 2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ 7. SINIFLAR YILLIK PLANI ETKİNLİKLER / KONULAR AÇIKLAMALAR KASIM EKİM EYLÜL HAFTA KUŞAK: DÜZEN KUŞAĞI ODAK NOKTASI : BİRİMDEN BÜTÜNE ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS 0RTAOKULU 1. Teknoloji ve Tasarım kavramlarını kavratmak 2.Teknoloji ve Tasarım Dersinin Genel Amaçlarını

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM NİSAN - MAYIS - HAZİRAN 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU

2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM NİSAN - MAYIS - HAZİRAN 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM NİSAN - MAYIS - HAZİRAN 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU Sayın Veli, 2014-2015 Eğitim - Öğretim yılı başından itibaren uyguladığımız programla ilgili olarak

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 1

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 1 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 1 Sayın Veli, 2014-2015 Eğitim Öğretim yılı MEV Koleji Özel Güzelbahçe İlkokulu, 3. Sınıflar sınıf öğretmenleri zümresi olarak Hayat

Detaylı

ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU

ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU 4.SINIF MATEMATİK DERSİ PROJESİ PROJE KONUSU : GRAFİKLER, KULLANIM ALANLARI VE GRAFİK UYGULAMALARI HAZIRLAYANLAR : Egem ERASLAN F.Sarper TEK Göktürk ERBAYSAL Mert KAHVECİ ÖNSÖZ

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN 4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ BULUNDUĞUMUZ MEKAN VE ZAMAN (28 Ekim 2013-13 Aralık 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz

Detaylı

HAZIRLAYAN: HAMDİ GÖKSU

HAZIRLAYAN: HAMDİ GÖKSU 1. Aşağıdaki grafiklerde A,B,C sıvılarının ve X,Y,Z,T,Q cisimlerinin yoğunlukları verilmiştir. 2.Aşağıdaki şekilleri oluşturan küplerin hacimleri eşittir. A-Yukarıdaki cisimlerden hangilerinin yoğunlukları

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN 1.SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında, disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

PESA-1 (05.11.2014) - İlkokul Konu Dağılımları SINIF A DERS ÜNİTE KAZANIM

PESA-1 (05.11.2014) - İlkokul Konu Dağılımları SINIF A DERS ÜNİTE KAZANIM 2. sınıf 1 Türkçe (1.TEMA) Okuduğunu Anlama Okuduklarında karşılaştırmalar yapar. 2. sınıf 2 Türkçe (1.TEMA) Okuduğunu Anlama Okuduklarında sebep-sonuç ilişkileri kurar. 2. sınıf 3 Türkçe (1.TEMA) Okuduğunu

Detaylı

8. SINIF 3. TEOG SINAVI (KASIM AYI) TÜRKÇE DERSİ KAZANIM TABLOSU

8. SINIF 3. TEOG SINAVI (KASIM AYI) TÜRKÇE DERSİ KAZANIM TABLOSU . TÜRKÇE İ TABLOSU ÖĞRENME ALANI A B TÜRKÇE OKUMA Metne ilişkin sorulara cevap verir. 1 TÜRKÇE OKUMA Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. 2 9 TÜRKÇE OKUMA Metnin konusunu belirler. 3 10 TÜRKÇE

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK SIVI KSIM 1 Saat: 09.00 FE VE TEKOLOJİ 1. Tabloda bazı canlı türlerinin vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. Tür Kromozom sayısı (n) Çekirge Meyve sineği 8 Kedi

Detaylı

TEOG ÖNCESİ FEN VE TEKNOLOJİ DENEMESİ

TEOG ÖNCESİ FEN VE TEKNOLOJİ DENEMESİ 1- Aşağıdaki şekiller farklı canlılara ait farklı bölünme şekillerini göstermektedir. 2- Kutuların üzerinde eşeysiz üreme çeşitleri ve o üreme şekli ile üreyen canlılar eşleştirilmiştir. Yukarıdaki şekillerle

Detaylı

Test geliştirme dinamik bir süreçtir.

Test geliştirme dinamik bir süreçtir. TEST HAZIRLAMA VE UYGULAMA Test Hazırlama vs Geliştirme Ölçme ve değerlendirme amaçlarının belirlenmesi Belirtke tablosu Madde türlerinin belirlenmesi Madde içeriği ve sayısını belirleme Testi oluşturma

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN 4. SINIF PYP VELİ BÜLTENİ (19 Ekim - 04 Aralık 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI Okul öncesi dönem genel anlamda tüm gelişim alanları açısından temellerin atıldığı

Detaylı

SUSTAIN Sustaining Development in Early School Education 518321-LLP-2011-TR-COMENIUS-CMP SUSTAIN DERS PLANI. Bitki yaşamında kök ve gövdenin görevi

SUSTAIN Sustaining Development in Early School Education 518321-LLP-2011-TR-COMENIUS-CMP SUSTAIN DERS PLANI. Bitki yaşamında kök ve gövdenin görevi SUSTAIN DERS PLANI Konu Öğretmenin Adı, Kurumu ve Ülkesi Hedef Grup Amaçlar Temel Yeterlilikler Süre Sürdürülebilir Kalkınma Teması Kullanılan Materyaller ve kaynaklar İlgili dersler Yöntem Değerlendirme

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN ve ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN ve ZAMAN 1.SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (28 EKİM -13 ARALIK 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz ikinci temamıza ait bilgiler,

Detaylı

G = mg bağıntısı ile bulunur.

G = mg bağıntısı ile bulunur. ATIŞLAR Havada serbest bırakılan cisimlerin aşağı doğru düşmesi etrafımızda her zaman gördüğümüz bir olaydır. Bu düşme hareketleri, cisimleri yerin merkezine doğru çeken bir kuvvetin varlığını gösterir.

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TÜRKÇE DERSİ 2. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI ATATÜRKÇÜLÜK, ARA DİSİPLİNLER VE DİĞER DERSLERLE İLİŞKİLENDİRME

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TÜRKÇE DERSİ 2. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI ATATÜRKÇÜLÜK, ARA DİSİPLİNLER VE DİĞER DERSLERLE İLİŞKİLENDİRME AFFETMEK BÜYÜKLÜK- TÜR (Dinleme Metni) TRAFİK BİREY TOPLUM 5 EYLÜL - 0 EKİM 6 ders saati MİSAFİR AĞIRLAMAK UĞURLAMAK ÖĞRETMENİM N ADI 0-05 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TÜRKÇE DERSİ. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK

Detaylı

ÖZEL ASFA HALİL NECATİ ORTA OKULU FEN BİLİMLERİ DERSİ 5.SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI

ÖZEL ASFA HALİL NECATİ ORTA OKULU FEN BİLİMLERİ DERSİ 5.SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI EYLÜL 3. (29 EYLÜL 03 EKİM ) 4 EYLÜL 1.ve 2. (15 EYLÜL- 26 EYLÜL) 8 5.1.1.Besinler ve Özellikleri 5.1.1.1. Besin içeriklerinin, canlıların yaşamsal faaliyetleri için gerekli olduğunu fark eder. 5.1.1.2.

Detaylı

Eğitim Dizisi. Hazırlayanlar: Dr. Seçil Yücelyiğit - Bil. Uzm. Sibel Güler

Eğitim Dizisi. Hazırlayanlar: Dr. Seçil Yücelyiğit - Bil. Uzm. Sibel Güler Oyun gemisi Eğitim Dizisi Her cilt 24 cm x 30 cm - 110 gr. 1. hamur Bu eğitim dizisinde okul öncesi dönem çocuklarının hem bilişsel gelişimlerini, hem de sosyal ve duygusal gelişimlerini destekleyen zengin

Detaylı

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri 5.DÖNEM 6.DÖNEM DERSLER T U K ECTS DERSLER T U K ECTS SNF 301 FEN VE TEK. ÖĞR. 4 0 4 6 SNF 304 TÜRKÇE ÖĞRETIMI 4 0 4 6 SNF 303

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI KELEBEK GRUBU

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI KELEBEK GRUBU 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI KELEBEK GRUBU KASIM AYI BÜLTENİ,neleri edemez KIZILAY HAFTASI DÜNYA SİNEMA GÜNÜ DÜNYA ÇOCUK HAKLARI GÜNÜ ÖĞRETMENLER GÜNÜ 10 KASIM ATATÜRKÜ ANMA HAFTASI SONBAHAR-RÜZGÂR-ŞEMSİYE

Detaylı

PENGUEN GRUBU MART AYI BÜLTENİ SİNCAPLAR TEMASI DÜNYA SU GÜNÜ ORMAN HAFTASI YAŞLILAR HAFTASI DÜNYA TİYATROLAR GÜNÜ

PENGUEN GRUBU MART AYI BÜLTENİ SİNCAPLAR TEMASI DÜNYA SU GÜNÜ ORMAN HAFTASI YAŞLILAR HAFTASI DÜNYA TİYATROLAR GÜNÜ PENGUEN GRUBU MART AYI BÜLTENİ SİNCAPLAR TEMASI DÜNYA SU GÜNÜ ORMAN HAFTASI YAŞLILAR HAFTASI DÜNYA TİYATROLAR GÜNÜ Sincapları tanıdık. Sincapları gözlemledik. Hayvan türlerini isimlendirdik. Hayvanların

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ YILLIK PLANI 2015 2016 ÖĞRETİM YILI 3. SINIF TÜRKÇE

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ YILLIK PLANI 2015 2016 ÖĞRETİM YILI 3. SINIF TÜRKÇE 2015-2016 ÖĞRETİM YILI 3. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ YILLIK PLANI 2015 2016 ÖĞRETİM YILI 3. SINIF TÜRKÇE ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI 2015-2016 ÖĞRETİM YILI 3. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ TÜRKÇE

Detaylı

2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 4

2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 4 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 4 ( Bu mektup 14 Nisan 2014-13 Haziran 2014 tarihleri arasında yapılacak çalışmaları belirtmektedir.) HAYAT BİLGİSİ 3.TEMAMIZ : Dün

Detaylı

3. Yazma Becerileri Sempozyumu

3. Yazma Becerileri Sempozyumu 3. Yazma 3. SAYFA HABERİNDEN ŞİİRE 3. Sayfa Haberinden Haydar ERGÜLEN İN «Elmanın E si» Adlı Şiire SERDAR SOLKUN GALATASARAY LİSESİ TDE ÖĞRETMENİ Grup: Ortaöğretim öğrencileri ( Hazırlık sınıfları ve 9.

Detaylı

DENİZYILDIZI GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ 2015

DENİZYILDIZI GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ 2015 DENİZYILDIZI GRUBU NİSAN AYI BÜLTENİ 2015 NİSAN AYINDA NELER ÖĞRENDİK? Çiçekleri tanıdık. Çiçekleri gözlemledik. Çiçek türlerini isimlendirdik. Çiçeklerin birer canlı olduğunu öğrendik. Farklı çiçeklerin

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KELEBEK GRUBU EKİM AYI BÜLTENİ

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KELEBEK GRUBU EKİM AYI BÜLTENİ 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KELEBEK GRUBU EKİM AYI BÜLTENİ TEMALARIMIZ KALELER DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ HAYVANLARI KORUMA GÜNÜ DÜNYA EL YIKAMA GÜNÜ KURBAN BAYRAMI KIRMIZI GÜNÜ 29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI Kale

Detaylı

ÖZEL ASÇAY ANAOKULU PAMUK ŞEKERLER SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ. Hazırlayan: MELTEM DÖKÜLMEZ

ÖZEL ASÇAY ANAOKULU PAMUK ŞEKERLER SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ. Hazırlayan: MELTEM DÖKÜLMEZ ÖZEL ASÇAY ANAOKULU PAMUK ŞEKERLER SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ Hazırlayan: MELTEM DÖKÜLMEZ BU HAFTA NELER ÖĞRENDİK *Yerli malını kutladık. *Tutum ve yatırımın kelime anlamlarını öğrendik. *Tutumlu olmayı,

Detaylı

OCAK AYINDA NELER YAPTIK?

OCAK AYINDA NELER YAPTIK? OYUN ETKİNLİĞİ Okula gelişlerde, etkinlik aralarında ve eve dönmeden önce serbest zaman etkinliklerine yer verildi.. Eğitici oyuncak merkezi, evcilik merkezi, kukla merkezi, blok merkezi, müzik merkezi,

Detaylı

3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ. (16 Aralık 2013-24 Ocak 2014)

3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ. (16 Aralık 2013-24 Ocak 2014) 3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ KENDİMİZİ İFADE ETME YOLLARIMIZ (16 Aralık 2013-24 Ocak 2014) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 16 Aralık 2013-24 Ocak 2014 tarihleri arasında

Detaylı

www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi

www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma; kelimeleri, cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme, algılama, kavrama

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU İLKÖĞRETİM SOSYAL BİLGİLER DERSİ. SINIF PROGRAMI SINIF ÖĞRENME ALANI / ÜNİTE DERS KAZANIMLARI AFETTEN KORUNMA VE GÜVENLİ YAŞAM KAZANIMLARI İnsanlar, Yerler ve Çevreler: Yaşadığımız Yer Doğal afetler karşısında

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN 4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temaları ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM ŞUBAT - NİSAN 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU

2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM ŞUBAT - NİSAN 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM ŞUBAT - NİSAN 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU Sayın Veli, 2014-2015 Eğitim - Öğretim yılı başından itibaren uyguladığımız programla ilgili olarak sizleri

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

4.Kofulları büyük ve az sayıdadır. Kofulları küçük ve çok sayıdadır

4.Kofulları büyük ve az sayıdadır. Kofulları küçük ve çok sayıdadır Hücre: *Canlıları oluşturan birimlere hücre adı verilir. * Hücrenin varlığının ve özelliklerinin bilinmesi mikroskobun bulunmasıyla başlamıştır. İlk kez Robert Hooke yaptığı basit mikroskopla şişe mantarının

Detaylı

ÖZEL EFDAL ANAOKULU KELEBEK VE YILDIZ GRUPLARI HAZİRAN AYI BÜLTENİ HAZİRAN AYINDA NELER ÖĞRENDİK? * Babalar günü hediyelerimizi ailelerimize sunduk. Babalarımızın bizim için neler yaptığını tartıştık.

Detaylı

3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ. (30 Mart 15 Mayıs 2015)

3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ. (30 Mart 15 Mayıs 2015) 3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (30 Mart 15 Mayıs 2015) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca her

Detaylı

PROJE GÖREVİ BEKLENEN BECERİLER. Problem çözme Akıl yürütme İletişim İlişkilendirme Araştırma

PROJE GÖREVİ BEKLENEN BECERİLER. Problem çözme Akıl yürütme İletişim İlişkilendirme Araştırma Doğadaki Matematik Bu görevde sizden: Arılar ve hayvanlardaki matematiksel beceriler hakkında araştırma yapmanız, peteklerin hangi geometrik şekle benzediklerinin ve bu şeklin sağladığı avantajların araştırılması,

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ ÇİÇEK GRUBU EYLÜL AYI BÜLTENİ

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ ÇİÇEK GRUBU EYLÜL AYI BÜLTENİ 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ ÇİÇEK GRUBU EYLÜL AYI BÜLTENİ OKULUM VE ARKADAŞLARIM BEN KİMİM? Okulunu tanıma Okulunun ismini söyleme Öğretmen ve arkadaşlarını tanıma Okulda çalışanları gözlemleme Sınıfını

Detaylı

Ünitemi Planlama. Modül 2

Ünitemi Planlama. Modül 2 Modül 2 Ünitemi Planlama Bu Defter Intel Öğretmen Programı Çevrimiçi Temel Kursu kapsamında kullanılacaktır. Tüm kurs boyunca, düşüncelerinizi çevrimiçi araçlara veya bu deftere kayıt edebilirsiniz. Bu

Detaylı

2.3 ALTINCI SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ

2.3 ALTINCI SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ 2.3 ALTINCI SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI ÇİZELGELERİ 82 Üniteler 1. Ü ĐTE : Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme 2. Ü ĐTE : Kuvvet ve Hareket 3. Ü ĐTE : Maddenin Tanecikli Yapısı 4. Ü ĐTE

Detaylı

.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI.OKULU SAĞLIK, TEMİZLİK, BESLENME KULÜBÜ YILLIK ÇALIŞMA PROGRAMI

.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI.OKULU SAĞLIK, TEMİZLİK, BESLENME KULÜBÜ YILLIK ÇALIŞMA PROGRAMI BELİRLİ GÜN LAR - - - - - EYLÜL 1. Okul bazında kulübe seçilen öğrencilerin belirlenmesi. 2. Yönetim kurulunun seçilmesi. 3. Denetleme kurulunun seçilmesi. 4. Öğrenci Kulübünün amaçlarının açıklanması

Detaylı

1. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (08 Aralık 2014 23 Ocak 2015 )

1. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (08 Aralık 2014 23 Ocak 2015 ) 1. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (08 Aralık 2014 23 Ocak 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET

DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET AMAÇ: DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET Bir nesnenin sabit hızda, net kuvvetin etkisi altında olmadan, düzgün bir hat üzerinde hareket etmesini doğrulamak ve bu hızı hesaplamaktır. GENEL BİLGİLER:

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK Matematik,adını duymamış olsalar bile, herkesin yaşamlarına sızmıştır. Yaşamın herhangi bir kesitini alın, matematiğe mutlaka rastlarsınız.ben matematikten

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İLKOKULU 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İLKOKULU 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI ARALIK KASIM EKİM BEŞ DUYUMUZ KUVVET VE HAREKET MADDEYİ TANIYALIM 1.1.1 Duyu organlarını tanır. 1.1.2. Duyu organlarının temel görevlerini açıklar. 1.1.3. Duyu organlarının sağlığını korumak için yapılması

Detaylı

İÇİNDEKİLER. STEM in Türkiye de Uygulanabilirliği... 2. Ortaokul STEM Müfredat Entegrasyon yaklaşımı... 3. Arabalar... 7

İÇİNDEKİLER. STEM in Türkiye de Uygulanabilirliği... 2. Ortaokul STEM Müfredat Entegrasyon yaklaşımı... 3. Arabalar... 7 ED U PL AY İÇİNDEKİLER Bölüm 1. Ortaokul STEM Müfredat Entegrasyonu- Kitabın Yaklaşımı... 2 STEM in Türkiye de Uygulanabilirliği... 2 Ortaokul STEM Müfredat Entegrasyon yaklaşımı... 3 Bölüm 2. Edu Tech

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL GÜZELBAHÇE İLKOKULU 2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 1. DÖNEM EYLÜL- EKİM - KASIM 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU

MEV KOLEJİ ÖZEL GÜZELBAHÇE İLKOKULU 2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 1. DÖNEM EYLÜL- EKİM - KASIM 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU MEV KOLEJİ ÖZEL GÜZELBAHÇE İLKOKULU 2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 1. DÖNEM EYLÜL- EKİM - KASIM 1.SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU Sayın Veli, 2013-2014 Eğitim - Öğretim yılı başından itibaren uyguladığımız

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

3. SINIF II. SORGULAMA ÜNİTESİ BÜLTENİ

3. SINIF II. SORGULAMA ÜNİTESİ BÜLTENİ 3. SINIF II. SORGULAMA ÜNİTESİ BÜLTENİ TEMA Kim Olduğumuz ÜNİTE ADI Bütünün Parçasıyım TARİH 28 Ekim 6 Aralık 2013 SORGULAMA HATLARI Ait Olduğumuz Gruplar İnanç ve Değerler İnanç ve Değerlerin Davranış

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

ÇİÇEK GRUBU 2013-2014 HAZİRAN AYI BÜLTENİ YAZ MEVSİMİ BABALAR GÜNÜ DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ TATİL Yaz mevsiminde havada meydana gelen değişiklikler neler? Yaz mevsiminde hayvanlarda ne gibi değişiklikler olur?

Detaylı

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU 2009 PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER VE SÜRELERİ Modülün

Detaylı

... 201.. - 201.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ

... 201.. - 201.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ... 201.. - 201.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ÇALIŞMA SORULARI-14 /01/201.. Adı-Soyadı :... KONU: Genel Tekrar Sınıfı:. Numara: 1) Şekilde verilen

Detaylı

YILLIK DERS PLANI 1. TEMA : BİREY VE TOPLUM. Atatürkçülük, Diğer Dersler ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme

YILLIK DERS PLANI 1. TEMA : BİREY VE TOPLUM. Atatürkçülük, Diğer Dersler ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme 1. TEMA : BİREY VE TOPLUM Metin : Okul Ay: Eylül Hafta : 1. Hafta Saat : 9 + 2 Saat 2. Dinlediğini Anlama: 4, 7 Dinleme: 2 2,,, 12 2. Kendini Sözlü Olarak İfade Etme:, 5, 8 Hayat Bilgisi Okul Heyecanım

Detaylı

Funda Tirişoğlu Tomurcuk Çocuk Kulübü Çorlu/Tekirdağ Eğitim Koordinatörü/ Drama Lideri. Mine Türeli Bilim ve Sanat Merkezi Tekirdağ Resim Öğretmeni

Funda Tirişoğlu Tomurcuk Çocuk Kulübü Çorlu/Tekirdağ Eğitim Koordinatörü/ Drama Lideri. Mine Türeli Bilim ve Sanat Merkezi Tekirdağ Resim Öğretmeni Funda Tirişoğlu Tomurcuk Çocuk Kulübü Çorlu/Tekirdağ Eğitim Koordinatörü/ Drama Lideri Mine Türeli Bilim ve Sanat Merkezi Tekirdağ Resim Öğretmeni ERKEN ÇOCUKLUK 0-8 yaş arası eğitimi kapsayan süreçtir.

Detaylı

DİS 1 (11.2015) SINIF A DERS ÜNİTE KAZANIM. 8. sınıf 1 Türkçe Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metne ilişkin sorular oluşturur.

DİS 1 (11.2015) SINIF A DERS ÜNİTE KAZANIM. 8. sınıf 1 Türkçe Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metne ilişkin sorular oluşturur. 8. sınıf 1 Türkçe Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metne ilişkin sorular oluşturur. 8. sınıf 2 Türkçe Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metni oluşturan unsurlar arasındaki geçiş ve bağlantıları fark eder.

Detaylı

KAVRAMLAR TUTUMLAR BECERİLER

KAVRAMLAR TUTUMLAR BECERİLER SAYI:3 1. SINIF III. PYP SORGULAMA ÜNİTESİ VELİ BÜLTENİ ANA FİKİR: Oyunlar duygu ve düşüncelerimizi keşfetme ve ifade etme yollarımızdan biridir. 1. Oyun çeşitleri 2. Oynarken hisset"klerimiz ve öğrendiklerimiz

Detaylı

LEGOLİNO. HEDEF-1 Legolino oyununu tanıma

LEGOLİNO. HEDEF-1 Legolino oyununu tanıma LEGOLİNO HEDEF-1 Legolino oyununu tanıma 1-1 Oyunla ilgili dikkatini toplar. 1-2 Anlatılanları dikkatle dinler. 1-3 Parçaları kendisinin çıkarıp tekrar toplaması gerektiğini bilir. 1-4 Uygulama kutusunu

Detaylı

DENİZ EĞİTİM ATÖLYELERİ. OKUL ÖNCESİ, ATÖLYE ve OYUNLAR

DENİZ EĞİTİM ATÖLYELERİ. OKUL ÖNCESİ, ATÖLYE ve OYUNLAR DENİZ EĞİTİM ATÖLYELERİ OKUL ÖNCESİ, ATÖLYE ve OYUNLAR OKUL ÖNCESİ, ATÖLYE ve OYUNLAR Amaç: Çocukların denizlerde kirliliğine neden olan atıkları gözlemlemesi ve kirliliğin deniz yaşamına etkileri konusunda

Detaylı

2011 2012 Eğitim Öğretim Yılı Ders Programı

2011 2012 Eğitim Öğretim Yılı Ders Programı 2011 2012 Eğitim Öğretim Yılı Ders Programı Dersin Adı: Türkçe Dil Bilgisi Yaş Grubu: 1-3 yaş Ögretmen: İmge Şahin Email: sahin_imge@hotmail.com Değerli Veliler, Bu yıl okul öncesi (1-3 yaş) sınıfını beraber

Detaylı