ERİŞKİNDE, ÇOCUK ve ADÖLESANDA OBEZİTE

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ERİŞKİNDE, ÇOCUK ve ADÖLESANDA OBEZİTE"

Transkript

1 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sempozyum Dizisi No: 72 ERİŞKİNDE, ÇOCUK ve ADÖLESANDA OBEZİTE Editörler Prof. Dr. Volkan Yumuk - Prof. Dr. Oya Ercan 9 Yazar Katılımıyla 2011 İSTANBUL

2 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sempozyum Dizisi No: 72 Görüntüleme Yöntemleri Editör: Prof. Dr. Volkan Yumuk - Prof. Dr. Oya Ercan 2009 Bu kitabın bütün hakları İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Komisyonuna içeriğinde yer alan bilgi ve görsel materyal ile ilgili her türlü sorumluluk yazarlara aittir. Kitabın tamamı ya da bir bölümü yazılı izin alınmaksızın elektronik ya da mekanik yöntemlerle kopya edilemez, çoğaltılamaz ve yayınlanamaz. Kaynak olarak belirtilmesi koşuluyla alıntı yapılabilir. Birinci Basım Şubat 2011 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Komisyonu Başkan Barış İlerigelen Kardiyoloji Anabilim Dalı Üyeler Prof. Dr. Ertuğrul H. Aydemir Dermatoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Sergülen Dervişoğlu Prof. Dr. Ahmet Dobrucalı Prof. Dr. Ahmet Erözenci Prof. Dr. Ertuğrul Gazioğlu Prof. Dr. Meral Kızıltan Prof. Dr. Haşim Mutlu Prof. Dr. Gül Öngen Prof. Dr. Recep Öztürk Prof. Dr. Sabahattin Saip Prof. Dr. Oktay Seymen Prof. Dr. Öner Süzer Prof. Dr. İsmet Şahinler Doç. Dr. Mehmet Rıza Altıparmak Doç. Dr. Oktay Demirkıran Patoloji Anabilim Dalı İç Hastalıkları Anabilim Dalı Üroloji Anabilim Dalı Genel Cerrahi Anabilim Dalı Nöroloji Anabilim Dalı Kardiyoloji Anabilim Dalı Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı Nöroloji Anabilim Dalı Fizyoloji Anabilim Dalı Farmakoloji Anabilim Dalı Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı İç Hastalıkları Anabilim Dalı Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Baskı öncesi hazırlık Kapak tasarımı Baskı ve Cilt Doyuran Matbaası Alemdar Caddesi Güzel Sanatlar Sokak No: 5 Cağaloğlu / İstanbul Tel.: (0212) Faks: (0212) Adet basılmıştır. 2

3 ÖNSÖZ Nükleer Tıp, radyofarmasötikler kullanılarak birçok hastalığın tanısında ve bazı hastalıkların tedavisinde önemli rol oynayan bir bilim dalıdır yılında rahmetli Prof. Dr. Suphi Artunkal hocamız tarafından ülkemize ilk kez getirtilen I-131 radyoizotopu, bugün Kardiyoloji Enstitüsü olarak kullanılan ve o zaman Tedavi Kliniği olarak bilinen binada tiroit kanseri ve hipertiroidi tedavisinde kullanılmıştır. Bu tarih ülkemizde nükleer tıbbın başlangıcı olarak kabul edilebilir li yıllardan itibaren dünyada olduğu gibi ülkemizde de gerek nükleer tıp cihazlarında gerekse radyofarmasötiklerde önemli gelişmeler olmuştur li yılların sonlarına doğru kullanılmaya başlanan rektilineer skenerlerin yerini 1960 lı yıllarda dinamik çalışmalar yapabilen gama kameralar, 1980 li yıllarda ise SPECT yapabilen tek veya multidedektörlü gamma kameralar almıştır li yılların başından itibaren pozitron emisyon tomografisi (PET) ve son olarak BT entegre edilmiş PET (PET-BT) ve SPECT (SPECT/BT) kameralar geliştirilmiştir. Halen ülkemizde birçok kamu hastanesinde ve özel hastane/kliniklerde yetmiş civarında PET-BT merkezi bulunmaktadır. PET/ BT nin yanı sıra SPECT/BT kameraları da giderek yaygınlaşmaya başlamıştır. Böylece birçok hastalığın tanısında, tedaviye verdiği cevabın araştırılmasında ve tümör evrelemesinde nükleer tıp dünyada olduğu gibi ülkemizde de vazgeçilmez bir bilim dalı haline gelmiştir. Bugün birçok nükleer tıp merkezinde tiroit kanseri ve hipertiroidide rutin olarak kullanılan I 131 tedavisi yanında nöroblastom ve feokromositomada I- 131 MIBG tedavisi uygulanmakta ve son zamanlarda geliştirilen somatostatin reseptör analogları ile nöroendokrin tümörlerinin tanı ve tedavisi kolaylıkla yapılabilmektedir. Son olarak inoperabl karaciğer tümörleri ve metastazlarının 3

4 tedavisinde kemoterapi ile eşzamanlı olarak da kullanılabilen Y-90 mikroküre tedavisi geliştirilmiştir. Ülkemizde de yaygın uygulama alanı bulan bu tedaviden çok iyi sonuçlar alınmaya başlanmıştır. Pratisyen hekimlere yönelik olarak hazırlanan bu kitapçık, tüm nükleer tıp konularını kapsamamakla birlikte, pratisyen hekimlerin sıklıkla karşılaşabilecekleri düşünülen bazı hastalıkların tanı ve tedavisinde başvuracakları rutin nükleer tıp yöntemlerini içermektedir. Mezuniyet sonrası eğitime yararlı olması dileği ile. Prof. Dr. Çetin Önsel Editör

5 Yazarlar Prof. Dr. Levent KABASAKAL İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Prof. Dr. Çetin ÖNSEL İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Prof. Dr. Haluk SAYMAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Prof. Dr. Kerim SÖNMEZOĞLU İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Prof. Dr. İlhami USLU İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Doç. Dr. Metin HALAÇ İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Doç. Dr. Bedii KANMAZ İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Doç. Dr. Fatih KANTANCI İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyodiagnostik Anabilim Dalı Uzm. Dr. Deniz Çebi OLGUN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyodiagnostik Anabilim Dalı 9 Yazar Katılımıyla

6 6

7 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Endokrin Sistem...9 Prof. Dr. Haluk B. SAYMAN Bölüm 2 Kardiyovasküler Sistem...33 Doç. Dr. Metin HALLAÇ Bölüm 3 İskelet Sistemi...45 Prof. Dr. Çetin ÖNSEL Bölüm 4 Nefroloji...59 Doç. Dr. Bedii KANMAZ Bölüm 5 Sindirim Sistemi ve Pulmoner Sistem...71 Prof. Dr. İlhami USLU Bölüm 6 Radyonüklid Tedavi...83 Prof. Dr. Levet KABASAKAL Bölüm 7 Pozitron Emisyon Tomografisi (PET)...99 Prof. Dr. Kerim SÖNMEZOĞLU Bölüm 8 Kas-İskelet Sistemi Radyolojisi Doç. Dr. Fatih KANTARCI Bölüm 9 Solunum Sisteminin Değerlendirilmesinde Direkt Grafiler Dr. Deniz Çebi OLGUN Bölüm 10 Batın Grafisi Dr. Deniz Çebi OLGUN 7

8 8

9 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Görüntüleme Yöntemleri Sempozyum Dizisi No: 69 Ocak 2010; s YAŞLIDA OBEZİTE Prof. Dr. Deniz SUNA ERDİNÇLER (*) Genel popülasyonda obezite KV hastalık ve mortalite için bağımsız bir risk faktörüdür. Ayrıca erişkinlerde obezite ve tüm nedenlere bağlı ölümler arasında bağımsız bir ilişki vardır. ABD de erişkinlerin %32 si obezdir. Batı toplumlarında obezite prevalansı yaş erkeklerde %15, kadınlarda %20 kadardır. Türkiye de otuz yaş üzerindeki kişilerde obezite erkekte % 12. 5, kadında % 32 dir yaş aralığındaki kadınların %46. 6 sı, erkeklerin %15. 9 u obezdir. NHANES verilerine göre yılları arasında obezite prevalansı yaşa aralığı için % 56, yaş aralığı içinse % 36 oranında dramatik olarak artmıştır. Sadece 85 yaş ve üzerindekilerde vücut yağ oranı rölatif olarak aynı kalmıştır. Aynı zamanda hem gelişmiş ülkelerde hemde gelişmekte olan ülkelerdeki yaşlılar arasında obezite prevalansı artmaktadır. ABD ve Kanada da 65 yaş üstü toplumun %12 ile %15 ni oluşturmaktadır ve bu oranın 2030 da % 20 ile %25 olması beklenmektedir. Gelişmiş ülkelerde yaşa bağlı obesitenin artma hızı %15-20 dir, gelişmekte olan ülkelerde de oran benzerdir. Kronik hastalıklar, yaşam kalitesinde bozulma, fiziksel kapasitede azalma, disabilite gibi durumlarla yakından ilişkili olan obezite yaşlı popülasyonun sağlık durumunu ciddi bir şekilde etkiler. Son yıllarda yaşlılarda obezitenin gençlerle aynı riskleri taşımadığı, hatta koruyucu bile olabileceği yönünde bulgular vardır. Çok sayıdaki çalışma gençlerin aksine, yaşlı kadın ve erkeklerde aşırı kilonun (BKİ=25-30 kg/m2) tüm sebeplere bağlı ölüm ve KV mortalite için risk faktörü olduğu görüşünü desteklememektedir. Bu çalışmalar yüksek beden kitle indeksi (BKİ) değerlerinin düşük mortalite riski ile ilişkili olduğunu İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD 9

10 Prof. Dr. Haluk B. SAYMAN göstermiştir. BKİ ve tüm sebeplere bağlı ölümler arasında U şeklinde veya ters bir ilişki olduğu bildirilmiştir. Daha önce kabul edilenlere aykırı olan bu durum obezite paradoks veya reverse epidemiyoloji olarak isimlendirilmiştir. Genel popülasyonda obezitenin yüksek mortalite ile ilişkisi doğru olmasına rağmen, bu ilişki yaşlılarda belirsizdir ve yaşlılarda mortalite ve obezite arasındaki ilişki, bu yaş grubunda obezitenin tanımı ve tedavisinin gerekliliği hakkında büyük tartışmalara yol açmıştır. 10 Obezite Tanımı ve Ölçümleri: Obezitenin değişik tanımlarından ölçüt olarak en çok vücut ağırlığının (kg) boyun karesine (m) bölünmesiyle elde edilen beden kitle indeksi (BKİ) kullanılr. American College of Cardiology ve American Heart Association rehberi obezitenin tanımı için bütün yaş gruplarında BKİ kullanımını önermektedir. Yaşlılarda da gençlerdeki gibi aynı BKİ in cuttof değerlerini önermektedir. BKİ < 18. 5= düşük kilo, BKİ= => normal, ideal kilo, BKİ=25-30=> aşırı kilo, BKİ>30=> obeze. Bu indeks aynı boydaki bireyler arasında kilodaki değişikliklerin yağ dokusuna bağlı olduğu görüşüne dayanmaktadır. BKİ kilodaki farklılıkların yağ veya kas dokusuna mı bağlı olduğunu ayırt etmez. Yaşlanmayla vücut kompozisyonunda meydana gelen değişiklikler, yaşlıda obezite tanımında BKİ in kullanımının değerini azaltır. Yaşlanmayla boydaki azalma (intervertaebral disklerde incelme, vertebra yüksekliklerinde azalma) yaşları arasında erkeklerde ortalama 5cm, kadınlarda 8cm dir. Yaşa bağlı boydaki azalma vücut ağırlığındaki minimal değişikliklere rağmen, yaşlıda BKİ değerlerinde yalancı artışa neden olur. Üçüncü dekattan itibaren yağsız vücut kitlesinde azalma 0. 3kg/yıl dır. Halbuki yağ dokusundaki artış 70 yaşına kadar devam eder. Sonuç olarak, toplam vücut ağırlığı 5-6 dekatta pik yapar, yaşına kadar sabit kalır, daha sonra yavaşça azalır. Gençlerde toplam vücut kitlesindeki artış kas kitlesindeki artışla beraberdir, bu durum yaşlıların tersidir. Sadece yaşlıların yağ kitlesi gençlerden fazla değil aynı zamanda yağ dağılımı da gençlerden farklıdır. Yaşlanmayla visseral yağ dokusu

11 Endokrin Sistem artar. Bel ölçümü ile değerlendirilen abdominal (visseral) obezite genel popülasyonda kardiyovasküler risk artışı ile beraberdir. Bel çevresinin kadında? 88 cm, erkekte? 102 cm den fazla olması obesitenin ve artmış riskin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bel-kalça oranı diğer bir alternatif ölçümdür. Kadında? 0. 8, erkekte? 1 olması obezite ile ilişkili hastalıklar için yüksek risktir. Eğer obesite ölçümü olarak yaşlıda BKİ kullanılırsa, geçerli olan obesite tanımının ve sağlıklı normal değerlerin tekrar revize edilmesi gerekir. Yaşlıda Obezite Patofizyolojisi Enerji alımı enerji tüketimini aştığı zaman obezite oluşur. Enerji alımı yaşlanmayla değişmez, hatta azalabilir. Enerji tüketiminde azalma yaşlanmayla yağ dokusunun yavaş yavaş birikmesinde en önemli faktördür. Yaşlanmayla enerji tüketiminin bütün komponentleri azalır. Bu komponentler; bazal metabolizma (enerji tüketiminin %70 i), yiyeceklerin termal etkisi (%10), fiziksel aktivite (%20) dir. İstairahat sırasındaki bazal metabolizma yaşlanmayla yağsız vücut kitlesi (YVK) azaldığı için azalır. Yiyeceklerin termik etkisi de yaşlanmayla azalır. Yaşlanmayla fiziksel aktivitedeki azalma enerji tüketimindeki azalmanın %50 sinden sorumludur. Yaşlanmayla meydana gelen hormonal değişikliklerde yağ dokusunun birikmesi ve dağılımında rol oynar. Bu değişiklikler anabolik hormonlarda GH, IGF-1, Testosteron ve DHEA da azalmadır. Altmışbeş Yaşından Sonra BKİ ve Mortalite Arasındaki İlişki Genç erişkinlerde obezitenin yaşam süresini kısalttığına dair kuvvetli deliller vardır. Buna karşılık American Cancer Society s Cancer Prevention Study verileri yaşla rölatif mortalite riskinin azaldığını göstermiştir. Bu bulgular bir milyon Koreli kadın ve erkekte 12 yıl süren bir çalışmada da gösterilmiştir. Heiat ve ark nın çalışmasında 65 yaş üstünde nonhospitalize yaşlılar, genç ve orta yaşlı obezlerle karşılaştırıldığında (sigara kullanımı ve sağlık durumuna göre ayarlandığında) obez 11

12 yaşlılarda rölatif mortalite riski daha düşük bulunmuştur. Sonuçlar kadın ve erkeklerde aynıdır. Yaşlıda BKİ ve mortalite arasında U-şeklinde veya ters J-şeklinde ilişki vardır, BKİ=35-40 gibi değerlerde mortalite riski tekrar artmaya başlar, buna karşılık çoğu çalışmada artmış risk önemli bulunmamıştır. Benzer şekilde Janssen ve Mark ın meta analizi aşırı kilo aralığında BKİ (BKİ=25-30) olan yaşlılarda bütün sebeplere bağlı mortalite riskinin yüksek olmadığını yönündedir. Orta derecede obezitesi olanlarda mortalite riski sigara kullanımı, hastalık durumu ve cinsiyetten bağımsız olarak %10 artmıştır. Yaşlılarda bütün sebeplere bağlı mortalite ve BKİ arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalarda optimum BKİ değeri çalışmaların çoğunda olmakla birlikte aralığında kabul edilmiştir. Yaşlı kadınlarda optimal değerler yaşlı erkeklerden 2 ile 5 kg/m2 daha fazla olabilir. Yaşlılarda BKİ için optimal hedefler henüz büyük prospektif çalışmalarla onaylanmamıştır. Zamboni ve ark nın en az 4. 5 yıl takip edilen mortalite ve BKİ arasındaki ilişkiyi araştıran meta-analizi yaşlılarda obeziteye bağlı mortalite riskini belirlemede vücut kompozisyonunun tek başına BKİ den daha önemli olduğu göstermiştir yaşları arasındaki 4107 yaşlı erkeğin 6 yıl takip edildiği başka bir prospektif çalışmada, yağsız vücut kitlesi ile mortalite arasında anlamlı ve ters bir ilişki gözlenmiştir. Janssen ve ark bel çevresi eşitlendiğinde artmış BKİ in mortaliteye karşı koruyucu olduğunu, halbuki BKİ eşitlendiğinde artmış bel çevresinin 65 yaş üstü kişilerde mortalite ile lineer bir ilişkisi olduğunu göstermişlerdir. Aynı bel çevresi olan kişilerde BKİ in yağsız vücut kitlesini yansıttığı, halbuki aynı BKİ e sahip kişilerde bel çevresinin ise yağ dokusunu yansıttığı ile sürülmektedir. Diğer çalışmalarda yaşlılarda mortalite ile bel-kalça oranı arasında benzer pozitif bir ilişki göstermiştir. Yaşlılarda obezite ve kardiyovasküler mortalite arasında bir ilişki bulunmamasına karşılık, bel çevresi ve bel-kalça oranının kardiyovasküler mortalitede BKİ den daha kuvvetli pozitif bir ilişki göstermektedir. Longitüdinal çalışmalar orta yaşlardaki BKİ nin yaşlılıkta yaşam süresine etkisini araştırmıştır. Bu çalışmalar, bugünkü ve orta yaşlardaki 12

13 BKİ nin yaşlıda mortalite üzerine bağımsız etkisi olduğunu göstermiştir. Orta yaşlarında da şişman olan yaşlı obezlerde mortalite riski artmasına rağmen, sadece yaşlıyken obez olanlarda böyle bir durum yoktur. Janssen ve Bacon, hem 50 hem de 70 yaşında obez olmayan yaşlıları, hem 50 hem de 70 yaşında obez olan yaşlılarla karşılaştırdığında bu grupta mortalite riskini % 47 daha yüksek olduğunu, 50 yaşında obez olup 70 yaşında obez olmayanlarda mortalite riskinin % 56 daha fazla olduğunu, fakat 50 yaşında obez olmayıp 70 yaşında obez olanlar da anlamlı fark olmadığını gözlemlemişlerdir. Yaşlıda Mortalite ve BKİ İlişkisindeki Farklılıklar İçin Açıklamalar Yaşlıda obezite çelişkisi (obesite paradox) için çeşitli açıklamalar önerilmiştir. Çok yaşlı kişilerde obezite prevalansı daha düşüktür. Bu demografik shift için açıklama selektif mortalite dir. Obezitenin yan etkilerine duyarlı olanlar daha genç yaşta ölmelerine rağmen geriye kalan obez yaşlılar dirençli sağ kalanlar olarak isimlendirilir, bu survival effect (sağ kalım etkisi) olarak bilinir. Obezite paradoksu için diğer bir açıklama ise, obezite ile ilgili sorunlar zaman içinde geliştiği için, ileri yaşta obez olanlar obezitenin yan etkileri aşikar hale gelmeden önce diğer sebeplerden ölebilir. Bu durum risk faktörlerinin zaman farklılığı olarak bilinir ve Janssen ve Bacon nın bulguları ile açıklanır. Orta yaşlarında obez olan nonobez yaşlılar hem orta yaşlarda hem de ileri yaşlarda obez olmayanlarla karşılaştırıldığında artmış mortalite riskine sahiptirler. Epidemiyolojik çalışmalarda yaşlıdaki mortalite-obezite arasındaki ters yöndeki ilişki ile ilgi itirazın sebebi; kilo kaybı ve normal kilonun altında olmanın özellikle yaşlılarda mortalitenin kuvvetli bir göstergesi olduğu tekrarlayan çalışmalarda gösterilmiştir. Belirlenememiş sistemik bir hastalık nedeniyle meydana gelen istemsiz kilo kaybı BKİ-mortalite analizlerini etkileyebilir, eğer kilo kaybı BKİ ölçümünden önce meydana 13

14 gelmiş ise bu durum sağlıklı kabul edilen kilo grubunda mortalite riskinin yüksek olması gibi aşırı bir tahminine yol açabilir, böylece obez grup korunmuş gibi gözükür. Obezitenin sağlık üzerine zararlı etkilerini göstermek için yıllar gerekir. Kısa süreli çalışmalar obezite-mortalite arasındaki ilişkiyi genellikle göstermez, halbuki uzun süreli çalışmalar anlamlı bir ilişki gösterir. Bir çalışma, gerçekte karşılaştırılamayan farklı grupları karşılaştırdığı zaman kohort etkisi meydana gelir. BKİ-mortalite ilişkisi sıklıkla farklı zaman dilimlerindeki farklı kohortların kullanıldığı çeşitli yaş grupları için tanımlanmıştır. Kohortlar farklı yaşam şekilleri, farklı çevreler ve farklı risk faktörlerine maruz kalmış olabilirler. Yaşlıda Obezitenin Muhtemel Faydalı Etkileri Obezite veya yüksek BKİ nin hayatın ileri dönemlerinde faydalı etkileri olabilir. Erişkinlerin aksine yaşlıda depresyonla obezite arasında bir ilişki bulunmamıştır. Yaşlı popülasyonda disabilitenin en önemli belirleyicisi kognitif fonksiyondur. Bir çalışmada düşük vücut ağırlığının ( BKİ< 18. 5) kognitif azalmayla ilişkili olduğu, halbuki BKİ> 30 olan obezlerde böyle bir ilişkinin bulunmadığı gösterilmiştir. 5 yıllık bir takipte BKİ< 23 olanlarda kognitif fonksiyonlardaki azalma riski 3. 6 kat daha fazla bulunmuştur. Bu ilişki kadın ve erkeklerde farklıdır. BKİ ve bel çevresinin yüksek olması yaşlı erkeklerde kognitif fonksiyonlarda düzelme, yaşlı kadınlarda ise kognitif fonksiyonlarda azalma ile ilişkilidir. İleri yaşlarda yüksek BKİ in diğer önemli bir faydası da osteoporotik fraktürlere karşı koruyuculuğudur. Yüksek BKİ daha büyük kemik mineral yoğunluğu (KMY) ile birliktedir. KMY da artma ve kalça etrafındaki yağ dokusunun ekstra koruyucu etkisi yaşlı obezleri düşmeler sırasında kalça kırıklarına karşı korur. Oksidatif stres ve inflamasyona yol açan kilo kaybı ve sarkopeni, kas kitlesinin oksidatif metabolizmasında azalmayla birliktedir. İleri 14

15 yaşlarda obezite antioksidan defansı düzeltir. İleri yaşlarda yağ dokusunda artmanın diğer olası faydası da enerji deposu olarak kullanılabilmesidir. Malnütrisyon ve kilo- protein durumunun devam ettirilememesi bakım evinde kalan yaşlılarda sık karşılaşılan bir sorundur. Obezite yaşlıyı bu protein-enerji malnütrisyonuna karşı koruyabilir. Negatif enerji dengesinde enerji kaynağı olarak yağ dokusunun kullanılması, yağ dokusu fazla olanlarda yağsız vücut kitlesini de korur. Obesity paradox yaşlı popülasyona özgü değildir; AİDS, kanser, kalp yetmezliği ve hemodializ gibi zayıflatıcı kronik hastalıklarda da BKİ indeki artmanın hayatta kalma süresine faydası olduğu gösterilmiştir. Yaşlıda Obezitenin Morbidite, Fonksiyonel Durum ve Yaşam Kalitesine Etkisi Komorbid Hastalıklar: Obezite ve abdominal yağ dokusunda artma, morbidite ve mortalitede artma ve yaşam kalitesinde bozulmaya eşlik eder. HT, DM, dislipidemi ve KVH gibi sıklıkla obezite ile birlikte olan hastalıkların prevalansı yaşla artar. BKİ de artış ile MI ve strok gibi kardiyovasküler olay riskinde artma arasında anlamlı bir ilişki vardır. Obezite ölçümü olarak bel çevresi ve bel-kalça oranını kullanan çalışmalarda benzer sonuçlar göstermiştir. Ayrıca obezite meme, uterus, kolon ve lösemi gibi kanserlerle de ilişkilidir. Bel çevresi veya bel-kalça oranı ile kanser insidansını araştıran çalışmalar da benzer bulgulara ulaşmıştır. Artmış BKİ ile artmış KV morbidite arasındaki ilişkiye rağmen, yüksek BKİ ile bütün nedenlere bağlı ölüm ve KV mortalite arasında nötral veya negatif bir ilişkinin olması çelişki olarak gözükmekte ve ilave çalışmaları gerektirmektedir. Fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi: Yaşlanmayla hem kas kitlesi ve kas gücündeki progressif azalma hem de eklemlerdeki degeneratif değişiklikler fiziksel yetersizliğe sebep olur. Bu fonksiyonel kısıtlamalar 15

16 günlük yaşam aktivitelerini ve yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Obezite yaşlanmaya bağlı fiziksel fonksiyondaki azalmayı artırır. Fonksiyonel kapasitede azalmada rol oynayan esas faktörün yağ dokusundaki artış mı, yoksa yaşlanmayla yağsız vücut kitlesindeki azalma mı olduğu çok açık değildir. Hem cross-sectional hem de longitudinal çalışmalar yaşlıda artmış BKİ ile fiziksel fonksiyonda azalma arasında kuvvetli bir ilişki göstermiştir. Buna karşılık bazı araştırıcılar fiziksel fonksiyondaki azalmanın en az olduğu BKİ değer aralığının olduğunu bildirmektedirler. Yaşlıda İstemli Kilo Vermenin Etkileri Vücut kompozisyonu: Kilo kaybı hem yağ dokusunda hem de yağsız vücut kitlesinde (YVK) azalmaya neden olduğundan, obez yaşlılarda kilo kaybı yaşlanmaya bağlı kas kitlesindeki azalmayı kötüleştirir. Zayıflama programlarına düzenli egzersizin ilave edilmesi YVK kaybını azaltır. Bu etki yaşlı obezlerde yapılan randomize kontrollü çalışmalarda gösterilmiştir. Medikal koplikasyonlar: Kilo kaybının genç ve orta yaşlı kişilerde obeziteye bağlı metabolik bozuklukları düzelttiği veya normale getirdiği iyi bilinmektedir. Obez yaşlılarda yapılan klinik çalışmalarda benzer sonuçları göstermiştir. Yaşlı obezlerde kilo vermenin koroner arter hastalığı risk faktörlerini ve insülin direncini azalttığı gözlenmiştir. BKİ> 27 kg/m2 olan 60 yaş üstündeki kişilerin 6 aydan uzun takip edildiği bir çalışmada ortalam %3 veya 2 kg lık bir kilo kaybının osteoartrit, DM, KAH olan kişilerde önemli yararları olduğu, buna karşılık KMY ve YVK üzerine hafif negatif etkileri olduğu gösterilmiştir. Kilo kaybı ile IL-6, CRP, TNF gibi inflamasyon markerları azalır ve bel çevresinde, kan basıncında, LDL kolesterol ve açlık glukozunda düzelme aşikar olur. Mortalite: Epidemiyolojik çalışmalarda, kilo veren veya devamlı kilo verip alan yaşlılar kilosu sabit olanlarla karşılaştırıldığında rölatif mortalite riskinin arttığı gözlenmiştir. Fakat bu çalışmalarda gözlemlenen kilo 16

17 kaybının isteyerek veya istem dışı olup olmadığı belirtilmemiştir. Yaşlıda istemli kilo kaybının mortaliteye etkisini araştıran herhangi bir randomize kontrollü çalışma yoktur. Fiziksel fonksiyon ve yaşam kalitesi: Diyet tedavisi ile beraber egzersizin kombine edilmesi yaşam kalitesi ve fiziksel fonksiyonun hem subjektif hem de objektif ölçümlerini düzeltir. Kilo kaybının egzersizle kombinasyonu YVK kaybını azaltır, kas gücü ve kas kalitesi üzerine faydalıdır etkileri vardır. Kemik mineral yoğunluğu: Kilo kaybının kemik kitlesi üzerine olumsuz etkisi olabilir. Genç ve orta yaşlı erişkinlerde yürütülen prospektif önleyici çalışmalar, kilo kaybının miktarı ile orantılı olarak kemik yoğunluğunun azaldığını bildirmektedir. Düzenli egzersiz zayıflamaya bağlı kemik kaybını azaltabilir. Buna karşılık bir çalışma obez yaşlılarda orta derecede kilo kaybının çok yönlü egzersiz ile kombine edildiği zaman bile kalça KMY da azalma olduğunu göstermiştir. Kilo kaybı ve egzersizin fiziksel fonksiyon üzerine faydalı etkilerine rağmen fraktür ve düşme riskini azaltıp azaltmadığı açık değildir. Ayrıca obezlerde istemli kilo kaybına bağlı kemik kaybının osteoporotik fraktür riskini artırıp artırmadığı da bilinmiyor. İntervention çalışmaları osteoartrit, fiziksel fonksiyon, DM ve KAH da kilo vermenin klinik olarak önemli faydalarını göstermiştir. Longitudinal çalışmalar 60 yaşından sonra obez olan yaşlılarda kilolarını devam ettirmelerinin daha uygun olduğunu ileri sürmektedir. Obez yaşlılarda kilo kaybı için kanıta dayalı öneriler halen yapılamamıştır. Kilo kaybı önermek veya önermemekle ilgili kararlar bireysel olmalıdır, özellikle hastanın mevcut hastalıkları ve kilo anamnezine dikkat edilmelidir. Fiziksel sağlık, kas gücü ve fiziksel kapasitenin düzeltilmesine odaklanmak birçok vakada zayıflamadan daha fazla fayda sağlar. 17

18 TEDAVİ 1. Yaşam şekli değişiklikleri: Yaşam şekli değişiklikleri gençte olduğu gibi yaşlıda da etkilidir. Diyet, artmış fiziksel aktivite ve davranış tedavisi orta derecede bir kilo kaybı sağlar ve tedaviye bağlı komplikasyon riskini azaltır. Kas ve kemik kaybına yol açan zayıflama tedavisi fonksiyonel kısıtlılığı veya metabolik komplikasyonları olan obez yaşlılara önerilir. 18 Diyet Tedavisi: Diyetle kilo verme programı gerçekçi olmalıdır. Altı ayda başlangıç kilosunun %8-10 u kadar zayıflama amaçlanmalıdır. Kalorisi azaltılmış (- 500, kcal/g) fakat dengeli bir diyet, güvenli ve etkili bir kilo verme programı için önerilen haftada gr kilo vermeyi sağlar. Çok düşük kalorili (<800) diyetlerden kaçınılmalıdır. Diyet 1 g/kg yüksek kaliteli protein içermeli, multivitamin ve mineral takviyesi günlük ihtiyacı karşılamalıdır. Ca 1500 mg/g ve 1000U/g D vitamini kemik kaybını önler. Tedaviye uyumu artırmak için hasta eğitilmeli, yakından takip edilmelidir. Yaşlıların çoğunda işitme, görme ve kognitif bozukluklar sıktır. Bunlar yaşlıda fonksiyonel kapasite ve fiziksel aktiviteyi azaltır. Yaşlılarda sık rastlanılan depresyon, sosyal izolasyon, başkasına bağımlı olma, yalnızlık, bakım evinde kalma gibi psikososyal problemler kilo kaybı programlarının uygulanmasını güçleştirir. Bu programlar hazırlanırken hasta yakınları veya bakım verenler bilgilendirilmelidir. Program sadece güvenli değil, aynı zamanda pratik ve uygulanabilir de olmalıdır. Egzersiz Tedavisi: Diyet tedavilerine egzersiz programlarının eklenmesi yaşlıda fiziksel fonksiyonu düzeltir ve kırılganlığın (frailty) gelişmesini önler. Egzersiz verilen kilonun korunmasında anahtar rol oynar. Egzersiz programı kişinin mevcut hastalıkları ve disabiliteleri göz önüne alınarak kişiye özel planlanmalıdır. Egzersizin yoğunluğu, süresi ve sıklığı yavaş yavaş

19 artırılmalıdır, böylece yaralanmalar önlenir ve uyum artırılabilir. Obez yaşlılarda düzenli egzersizin amacı esneklik, dayanıklılık ve kas gücünü artırmaktır. Egzersiz programı germe, aerobik aktivite ve direnç egzersizlerini içermelidir. Çok yaşlı ve kırılgan yaşlılarda bu aktivitelerden kaçınılmalıdır. 2. İlaç Tedavisi: Obezitenin ilaçla tedavisini değerlendiren klinik çalışmalara katılan yaşlı sayısı çok az olduğundan yaşlı obezlerde farmakoterapinin etkinlik ve güvenirliliği ile ilğili veriler azdır. Yaşlılar komorbid durumları nedeniyle çok sayıda ilaç kullandıklarından zayıflama ilaçlarının eklenmesi uyumu azaltabilir, hatalı kullanımı artırabilir. Bu ilaçların potansiyel yan etkileri yaşlıda ciddi sonuçlar doğurabilir. 3. Bariatrik Cerrahi: Yaşlılarda bariatrik cerrahinin etkinlik ve güvenilirliği ile ilgili veriler yetersizdir. Geçmişte başarısız çok sayıda zayıflama girişimleri olan ve kilo kaybı ile obezitenin neden olduğu disabiliteleri düzelecek olan seçilmiş hastalarda düşünülebilir. Kaynaklar 1. Oreopoulos A, Kalantar-Zadeh K, Sharma AM, Fonarow GC. The obesity paradox in the elderly: potential mechanisms and clinical implications. Clin Geriatr Med 2009; 25: Bray GA, Macdiarmid J. The epidemic of obesity. West J Med 2000; 172: Ogden CL, Carroll MD, Curtin LR, et al. Prevalence of overweight and obesity in the United States, JAMA 2006; 295: Centers for Disease Control and Prevention. Public health and aging: trends and aging: United States and worldwide. JAMA 2003; 11: Shah K, Villareal DT. Obesity. Fillit HM, Rockwood K and Woodhouse K (eds). In: Brocklehurst s Textbook of Geriatric Medicine and Gerontology. Seventh edition, Saunders Elsevier, Philadelphia, 2010, p

20 6. Zamboni M, Mazzali G, Zoico E, et al. Health consequences of obesity in the elderly: a review of four unresolved questions. Int J Obes 2005; 29: Smith SC Jr, Allen J, Blair SN, et al. AHA/ACA quidelines for secondary prevention for patients with coronary and other atherosclerotic vasculer disease: 2006 update endorsed by the National Heart, Lung, and Blood Institute. J Am Coll Cardiol 2006; 47: Villareal DT, Banks M, Siener C, et al. Physical frailty and body composition in obese elderly men and women. Obes Res 2004; 12: Stevens J, Cai J, Pamuk ER, et al. The effect of age on the association between body-mass index and mortality. N Eng J Med 1998; 338: Dolan C, Kraemer H, Browner W, et al. An intermediate body mass index (23 to 30 kg/m2) was associated with the most favorable mortality in older women. Am J Public Health 2007; 97: Janssen I, Mark AE. Elevated body mass index and mortality risk in the elderly. Obes Rev 2007; 8: Janssen I, Katzmarzyk P, Ross R. Body mass index is inversely related to mortality in older people after adjustment for waist circumference. J Am Geriatr Soc 2005; 52: McTigue KM, Hess R, Ziouras J. Obesity in older adults: a systematic review of the evidence for diagnosis and treatment. Obesity (Silver Spring) 2006; 14: Kyrou I, Tsigos C. Obesity in the elderly diabetic patient. Is weight loss benificial? No. Diabetes Care 2009; 32 (suppl 2) :S Janssen I, Bacon E. Effect of current and midlife obesity status on mortality risk in the elderly. Obesity (Silver Spring) 2008; 16: Vincent HK, Vincent KR, Lamb KM. Obesity and mobility disability in the older adult. Obes Rev 2010; 11: l 17. Onat A. Türkiye de obezitenin kardiyovasküler hastalıklara etkisi. Türk Kardiyol Dern Arş 2003; 31:

21 Tablo 1: Yaşlıda obezitenin olumsuz etkileri Obezitenin neden Obezitenin ağırlaştırdığı olduğu hastalıklar hastalıklar Metabolik sendrom Osteoartrit Hipertansiyon Uriner inkontinans Dislipidemi Bütün kardiyopulmoner bzk Koroner arter hastalığı Postoperatif komplikasyonlar Diabetes mellitus Katarak Neoplazi Obstrüktif uyku apne 21

22 22

23 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Görüntüleme Yöntemleri Sempozyum Dizisi No: 69 Ocak 2010; s OBEZİTE TEDAVİSİNDE DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME Prof.Dr. Mine Özmen Giriş Obezite nedeniyle tedaviye başvuran hastaların çoğu kilo vermeyi başarsa da, birçok kez verilen kilolar geri alınır (Turk, 2009). Obezite tedavisi temelde daha az kalori almak ve daha fazla harcamak ilkesine dayanır. Ancak kilo kaybı karmaşık bir dizi biyolojik, psikolojik ve sosyal etken tarafından belirlenir; kişinin verdiği kiloları geri almamak için yaşam tarzının değişmesi gerekir). Obez hastalarda yeme bozukluğu tanısı konmuş hastalarda oldukça sık rastlanan bazı özellikleri görmek mümkündür. Obezite bulimik hastalara benzer şekilde aşırı miktarda yemek yiyen kişilerde, alınan fazla kalorilerle yakından ilişkilidir. Obez hastalarda saldırganlık, öfke denetiminde güçlük, düşük benlik saygısı, agresyonun kendine yöneltilmesi gibi psikopatolojik bulguların ve depresyonun daha fazla saptandığı bildirilmiştir.. Bazı hastalarda, özellikle dürtüsel davranış özellikleri taşıyanlarda yinelemenin ve tedaviyi yarım bırakmanın daha fazla olduğu bildirilmiştir (Annagür, 2010). Bu nedenle psikoterapötik yaklaşımlar kilo vermesi için hastaya yardımcı olabilir. Psikoterapi uyumu bozan davranışları gidermek ve içgörü geliştirmek ya da semptomu ortadan kaldırmak amacıyla, normal ve patolojik gelişim kuramları temel alınarak uygulanan, terapist ve hastanın bereber çalışmalarına, sözlü iletişimlerine ve dinamik bir ilişki içerisinde etkileşimine dayanan, psikiyatrik bir tedavi yöntemidir. Yaşam tarzında değişiklik oluşturmaya yardım edeceğinden, uzun dönemde sağlık sorunlarını ve tekrar tekrar diyete girmeyi, gereksiz tetkikleri, dolayısıyla 23

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

DAVRANIŞSAL KİLO KONTROLÜ VE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

DAVRANIŞSAL KİLO KONTROLÜ VE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Kilo alma karışık mekanizmaların sonucudur. Genetik, fizyolojik, çevresel ve davranışsal öğelerin bir karışımıdır. Sanıldığının aksine, psikolojik sorunların aşırı kiloya neden olmadığı, tam tersine aşırı

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK

OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK YAŞAM KALİTESİ VE OBEZİTE Doç. Dr. Erdal Vardar 46. UPK Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi Kişinin kendi sağlığını değerlendirmesi için geliştirilmiş bir ölçme metodudur. Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ölçümü

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. OBEZİTE VE DEPRESYON Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. Obezite nedir? Obezite BKİ>30 kg/m² Çoğul etyolojili Kronik Tekrarlayıcı Yaşam kalitesini bozan Çeşitli

Detaylı

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9 OBEZİTE NEDİR? Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Günlük yaşamda bireylerin (gebe, emzikli, bebek, okul çocuğu, genç,

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ

SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ Uzm. Dr. Lütfi AKGÜN Afyonkarahisar Halk Sağlığı Müdürlüğü İnsanlara; mevcut sağlık durumları başta olmak üzere sosyoekonomik durumları ve istekleri göz önünde

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Akılcı ilaç kullanımı Kanıta dayalı tıp Metaanaliz RCTs Centre for Evidence-Based

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Şişmanlık Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Tanım Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Obezite VKİ > 95 persantil Kilolu olmayı VKİ 85-95 persantil VKİ = ağırlık (kg) / boy

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Güncel Verilerle Prostat Kanseri Taranmalı mı? Dr. Bülent Akdoğan Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı

Güncel Verilerle Prostat Kanseri Taranmalı mı? Dr. Bülent Akdoğan Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Güncel Verilerle Prostat Kanseri Taranmalı mı? Dr. Bülent Akdoğan Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı 4 Nisan 2014 TESTOSTERON ETKĠSĠ PCa erken tanısı Şüpheli rektal muayene ve/veya

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler; kemik

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

Obezite ve Yeme Alışkanlıklarının Psikolojik Temelleri

Obezite ve Yeme Alışkanlıklarının Psikolojik Temelleri Obezite ve Yeme Alışkanlıklarının Psikolojik Temelleri Prof. Dr. Yıldız Akvardar Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Neden besleniyoruz? Ruhsal gelişimde Oral Dönem (0-1 yaş) Bebeğin doyurulması,

Detaylı

TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN ÇOCUK KALP SAĞLIĞINA OLUMSUZ ETKİLERİ

TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN ÇOCUK KALP SAĞLIĞINA OLUMSUZ ETKİLERİ TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN ÇOCUK KALP SAĞLIĞINA OLUMSUZ ETKİLERİ KARTAL KOŞUYOLU YÜKSEK İHTİSAS EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ÇOCUK KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ Doç. Dr. Ayşe YILDIRIM Teknolojik gelişmelerin olumsuz

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

PROF. DR. ERDAL ZORBA

PROF. DR. ERDAL ZORBA PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler, kemik mineral yoğunluğundaki artış, beden suyundaki değişimler,

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER.

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER. EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER FİZYOLOJİ BİLİM DALI NIN BİR ALT DİSİPLİNİDİR. FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN (ANTRENMAN) DÖNEMDEKİ STRES SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI

Detaylı

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir.

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir. SOSYAL FOBİ Sosyal ortamlarda başkaları tarafından inceleme altında tutulduğu korkusu performans gösterilmesi gereken durumlarda eleştirilme yada küçük düşme korkusunun yaşanmasıdır. Ve kişi bu korkunun

Detaylı

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Akıl Tutulması Kafamız Neden Karışık? Pnomoni (Zatüre) Antibiyotik Hipertansiyon Antihipertansif

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTE VE AKTİF YAŞAM

FİZİKSEL AKTİVİTE VE AKTİF YAŞAM BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu FİZİKSEL AKTİVİTE VE AKTİF YAŞAM Doç. Dr. Fahri AKÇAKOYUN AKTİF YAŞAM VE EGZERSİZİN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Hareketsizliliğe Bağlı Oluşan Hastalıklar

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

SAĞLIKLI KİLO KONTROLÜNDE PEDOMETRE (ADIMSAYAR) KULLANIM KURALLARI

SAĞLIKLI KİLO KONTROLÜNDE PEDOMETRE (ADIMSAYAR) KULLANIM KURALLARI Obezite ve Fiziksel Aktivite Obezite tedavisi, bireyin kararlılığı ve etkin olarak katılımını gerektiren, tedavisi zorunlu, uzun ve süreklilik isteyen bir süreçtir. Obezite tedavisinde amaç, gerçekçi bir

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD Türkiye yaşlanıyor 2010 yılı Türkiye toplam nüfusu 73.722.988 65 yaş

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL 1 MESAJLAR! Fiziksel etkinlik (FE) ve iyi bir fiziksel uygunluk, hastalık riskini azaltır uygun sağlık ve iyi olma haline katkıda bulunur.!

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İçerik Yaşam kalitesi kavramı Kanser hastalarının bilgi gereksinimleri

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu Doç. Dr. Halil Coşkun Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu GİRİŞ 2010 verilerine göre dünyada erişkinlerde (20-79 yaş) diabet prevalansı %6,4 (285 milyon). 2030 da bu oranın %7,7 ye (439 milyon) yükseleceği öngörülüyor.

Detaylı

İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı. Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD

İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı. Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD İleri Kronik Böbrek Hastalarında Protein Enerji Kaybı Neden Önemli? Kalantar-Zadeh, K. et al.

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Hareketsiz yaşamın en önemli sebebi Teknoloji ve motorlu taşıt kullanımının

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

AFYONKARAHİSAR HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI YAŞAM MERKEZİ VE ANNELİK OKULU FAALİYET RAPORU

AFYONKARAHİSAR HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI YAŞAM MERKEZİ VE ANNELİK OKULU FAALİYET RAPORU AFYONKARAHİSAR HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI YAŞAM MERKEZİ VE ANNELİK OKULU FAALİYET RAPORU Sağlık Bakanlığı nın Dünya Sağlık Örgütü yle yaptığı ortak çalışmaya göre Türkiye de 8,5 milyon obez (Şişman)

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 145 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma işitme organında da görülür ve bu arada işitme duyusu da gün geçtikçe zayıflar. Yaşlılığa bağlı olarak gelişen

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Kan Basıncı Ölçümü: Evde mi? Ofiste mi? Ambulatuar mı?

Hipertansiyon Tedavisinde Kan Basıncı Ölçümü: Evde mi? Ofiste mi? Ambulatuar mı? Hipertansiyon Tedavisinde Kan Basıncı Ölçümü: Evde mi? Ofiste mi? Ambulatuar mı? Dr. Hasan Micozkadıoğlu Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Logan et al. J Hypertens 2008;26:446-452

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

Nütrisyonel tarama metodları

Nütrisyonel tarama metodları Nütrisyonel tarama metodları Doç Dr Sema Basat Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi 02.11.2013 Özellikle hastanede yatan hastada malnütrisyon TANIMLANMIYOR TEDAVİ EDİLMİYOR. NEDEN? TARAMA, DEĞERLENDİRME,

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ

YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ yaşlılıkta hastalıkların önlenmesi (birincil korunma) ilkeleri 1. İleri Yaşta Bağışıklama 2. Kanserden Korunma 3. Yeterli ve Dengeli Beslenme 4. Yaşlılıkta

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ?

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Olgu 1 32 yaşında, kadın Sınıf öğretmeni Evli Bir kızı var Yakınması Toplu taşıma

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Anahtar Gerçekler 2014 yılı, 18 yaş üzeri yetişkinlerde

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı