OBEZ HASTALARDA DİYET, EGZERSİZ VE İLAÇ TEDAVİSİNİN HOMOSİSTEİN DÜZEYLERİNE ETKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OBEZ HASTALARDA DİYET, EGZERSİZ VE İLAÇ TEDAVİSİNİN HOMOSİSTEİN DÜZEYLERİNE ETKİSİ"

Transkript

1 T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI BİLİM DALI OBEZ HASTALARDA DİYET, EGZERSİZ VE İLAÇ TEDAVİSİNİN HOMOSİSTEİN DÜZEYLERİNE ETKİSİ Uzm. Dr. SİNAN KIRIM YAN DAL UZMANLIK TEZİ TEZ DANIŞMANI Prof. Dr. TAMER TETİKER ANA-2005

2 Yan Dal Uzmanlık tezimin hazırlanmasında büyük emeği geçen Prof. Dr. Tamer Tetiker e ve Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı çalışanlarına, Yard. Doç. Dr. Tamer İnal a ve nezdinde tüm merkez laboratuvarı çalışanlarına, Sayın Bekir Bölükbaşı na teşekkür eder ve tezimin tamamlanması esnasında aramızdan ayrılan Hocam Prof. Dr. M. Mustafa Koçak ın aziz hatırasına ithaf ederim. Dr. Sinan Kırım

3 İÇİNDEKİLER Sayfa No TEŞEKKÜR i İÇİNDEKİLER... ii TABLO LİSTESİ... iii ŞEKİL LİSTESİ... iv ÖZET ve ANAHTAR SÖZCÜKLER... v ABSRACT-KEYWORD... vi GİRİŞ... 1 GENEL BİLGİLER Obezite Tanımlama Sıklık ve dağılım Ölçümü ve tanısı Etyoloji Obezitenin tipleri Obezitenin komplikasyonları Obezitenin tedavisi Homosistein Tanım ve metabolizması Homosisteini artıran durumlar Homosistein ve tıkayıcı damar hastalıkları Homosisteinin aterogenezdeki rolü GEREÇ ve YÖNTEM BULGULAR TARTIŞMA SONUÇLAR.. 30 KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ... 35

4 TABLO LİSTESİ Tablo no: sayfa no: Tablo 1: Obezitenin ölçüm teknikleri 3 Tablo 2: Obezitenin etyolojik sınıflaması 5 Tablo 3: Obezitenin komplikasyonları 7 Tablo 4: Koroner kalp hastalığı nedenli ölüm verilerine dayalı obezitenin göreceli risk oranları 7 Tablo 5: Hiperhomosisteinemi nedenleri 12 Tablo 6: Hastaların başvuru dönemindeki yaş, boy ve kilo ortalamaları 18 Tablo 7: Hastaların başvuru döneminde, 1. kontrolde ve 2.kontroldeki Kolesterol ve lipit profili, ürik asit, insülin, C-peptit, vitamin B-12, folik asit, açlık kan şekeri, insülin direnci, serum elektrolitleri ve homosistein düzeyleri 19 Tablo 8: Başvuru döneminde, 1. kontrolde ve 2.kontroldeki kilo, BKİ ( beden kitle indeksi), sistolik ve diyastolik arter basıncı, nabız sayısı, bel ve kalça çevresi değerleri 20

5 ŞEKİL LİSTESİ Şekil no : sayfa no: Şekil 1. Hastaların başvuru, 1. kontrol ve 2. kontroldeki BKİ, bel çevresi ve kalça çevresi ölçümleri 23 Şekil 2. Hastaların başvuru, 1. kontrol ve 2. kontroldeki total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserit düzeyleri 23 Şekil 3. Hastaların başvuru, 1. kontrol ve 2. kontroldeki homosistein, insülin ve ürik asit düzeyleri 24 Şekil 4: Hastaların başvuru, 1.kontrol ve 2.kontroldeki sistolik, diyastolik kan basınçları ve nabız sayısı değerleri 24

6 ÖZET Etkisi Obez Hastalarda Diyet, Egzersiz ve İlaç Tedavisinin Homosistein Düzeylerine Obezite halen tüm dünyada yaygın olarak bulunan ve görülme hızı hızla artan bir hastalıktır. Obezite ayrıca komplikasyonları nedeni ile de ( kalp-damar hastalıkları, şeker hastalığı, hipertansiyon vb) bir halk sağlığı problemidir. Yüksek homosistein düzeylerinin kardiyovasküler hastalıklara neden olduğu son yıllarda ortaya çıkmıştır. Günümüzde hiperhomosisteinemi ateroskleroz için bağımsız bir risk faktörü olarak tanımlanmaktadır. Çalışmamızda obezite tedavisi için kullanılan tıbbi beslenme tedavisi, egzersiz ve ilaçların, homosistein düzeylerine etkileri araştırıldı. Bu amaçla 2003 yılı Ocak ayı ile 2004 yılı Ocak ayı arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine şişmanlık nedeniyle başvuran 40 yaş üzerinde, 16 sı erkek, 24 ü kadın 40 hasta alındı. Hastalarda sekonder obezite nedenleri ekarte edildi. Tüm hastalara ideal kilolarına göre hesaplanarak diyet verildi ve günlük 1 saat olmak üzere düzenli yürüyüş yapmaları önerildi. Diyet ve egzersize başlamalarından 3 ay sonra hastalar 2 gruba ayrılarak bir gruba günde 1 kez sabah öğününde tok karnına alınmak üzere 10 mg Sibutramin, diğer gruba ise günde 3 defa her öğünde aç karnına alınmak üzere 90 mg Orlistat başlandı. Başlangıçta, diyet ve egzersize başlamalarından 3 ay sonra ve ilaç tedavisinin 3. ayında hastalar homosistein düzeyleri için tekrar değerlendirildi. Her iki değerlendirmede de homosistein düzeylerinde azalma görülmesine rağmen istatistiksel olarak anlamlı değildi. Obezite tedavisinde seçilecek yöntemler, obezitenin komplikasyonları açısından da güvenli ve yararlı olmalıdır. Bu çalışma sonunda obezite için kullanılan yöntemlerden tıbbi beslenme tedavisi, egzersiz, Sibutramin ve Orlistat tedavisinin homosistein düzeyleri açısından güvenli olduğu söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Diyet, Homosistein, Obezite, Orlistat, Sibutramin.

7 ABSTRACT The Effects of Diet, Exercise and Drug Therapy on Homocysteine Levels in The Patients with Obesity Obesity is still a common and frequently disease seen in worldwide, it is also a public health problem because of its related complications ( such cardiovascular disease, diabetes mellitus, hypertension etc.). In the last few years, it has come to light that high homocysteine levels can cause cardiovascular disease. Today, hyperhomocysteinemia is considered as an independent factor for atherosclerosis. In this study, we investigated the effects of diet, exercise and medical drugs used for obesity treatment on serum homocystein levels. Forty exogenic obes patients (16 males and 24 females) who were admitted to Cukurova University, Medical Faculty Endocrinology and Metabolism Division between January 2003 and January 2004 included in the study. The other reasons and disorders for obesity were excluded. All from the study patients were allowed to a diets estimated according to their body weights and regular jogging for an hour daily. Three months after onset of diet and exercise, the patients were divided into two groups. Group 1 was given 10 mg Sibutramine once a day after breakfast and group 2 was given 120 mg Orlistat three times before each meal. The patients were reevaluated for serum homocysteine levels in the beginning, at 3 months after starting diet and exercise and at the 3 th months of the medications. Although serum homocysteine levels decreased in both groups, it was not statistically significant. The modalities chosen for obesity treatment should be safe and useful for its related complications. In the present study, it is revealed that medical dietary therapy, exercise, Sibutramine and Orlistat are all found to be safe and usable for homocyteine levels in obesity treatment. Key Words: Diet, Homocysteine, Obesity, Orlistat, Sibutramine

8 1. GİRİŞ Obezite dünyada ve ülkemizde hızla artmakta olan bir hastalıktır. Metabolik sendromun önemli bir bileşenidir ve ateroskleroza dolayısı ile de kardiyovasküler hastalıklara neden olmaktadır. İnsülin direnci, hipertansiyon, hiperkolesteroleminin de patogenezinde rol oynamaktadır. Günümüzde obezite bir halk sağlığı problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Tüm dünya ülkelerinde giderek artan bir hızda görülmektedir. Obezite tedavisinde halen ideal kiloya göre ayarlanmış tıbbi beslenme tedavisi ve egzersiz temel taşıdır. Orlistat ( gastrik lipaz inhibitörü ) ve Sibutramin ( selektif noradrenalin ve serotonin geri alım inhibitörü) ülkemizde obezite tedavisi için yaygın olarak kullanılan ilaçlardır. Hiperhomosisteinemi son dönemlerde tanımlanan yeni ortaya konulmuş bir kardiyovasküler risk faktörüdür ve erken ateroskleroza neden olmaktadır. Özellikle prematür aterosklerozların önemli bir kısmının nedenidir. Homosisteinin direk etki ile vasküler düz kas hücre proliferasyonunu uyardığı düşünülmekle birlikte aterogeneze nasıl neden olduğu halen tam olarak bilinmemektedir. MTHFR ( metilen tetra hidro folat redüktaz) geni mutant olan kişiler dışında çoğunlukla hiperhomosisteinemi beslenme ve yaşlanma ile ilişkilidir. Pek çok ilacın ( anti konvülzanlar, niasin, fibratlar v.b. ) ve hastalığın ( sistemik lupus eritematozus, kronik böbrek yetmezliği, malign tümörler v.b.) homosistein düzeylerini etkilediği bilinmektedir. Bu çalışmada bu iki önemli kardiyovasküler hastalık risk faktörünü birlikte değerlendirmeye ve obezite ile mücadele yöntemlerinin homosistein üzerine olan etkilerini araştırmayı amaçladık. Halen obezite tedavisinde kullanılmakta olan orlistat ve sibutramin in obezite üzerine olan olumlu etkilerinin yanında homosistein düzeyleri açısından güvenilir olup olmadığını ortaya koymayı amaçladık. Obezite için uygulanan tıbbi beslenme tedavisinin homosistein düzeylerine etkisini araştırmaya çalıştık.

9 2. GENEL BİLGİLER 2.1. Obezite Tanımlama: Obezite kelimesi latince; ob: - den dolayı ve esum: edere (den gelir) = yemiş olmak kelimelerinden gelir ve yemekten dolayı demektir. Günlük kullanımda bu kelimeye şişmanlık anlamı yüklenmiş olmakla birlikte farklı dillerde farklı kelimelere de şişmanlık anlamı yüklenmektedir. Şişmanlık, vücutta aşırı miktarda yağ depolanmasıdır. 18 yaşındaki erkeklerde vücut ağırlığının yaklaşık % i ve kadınlarda ise yaklaşık % i yağ dokusundan oluşur. Erkeklerde yağ miktarı % 25 i ve kadınlarda % 30 u aşarsa şişmanlık söz konusudur Sıklık ve Dağılım: Gelişmiş ülkelerin özellikle orta ve az gelirli kesimlerinde, gelişmekte olan ülkelerin ise orta ve üst gelir düzeyindeki kesimlerinde daha sık görülmekle birlikte, tüm dünyada yaygın olarak ortaya çıkmakta ve sıklığı giderek daha da artmaktadır yılı itibariyle Hatemi ve arkadaşları toplumumuzda % 25.2 oranında obezite ( VKİ ( Vücut Kitle İndeksi) > 30) ve % oranında fazla kilolu (VKİ: over weight) olduğunu tespit etmişlerdir 1. Her yaş grubunda görülmekle birlikte orta yaşlarda doruk seviyeye gelir ve 55 yaşından sonra sıklığı azalmaya başlar. Kadınlarda daha sık görülmesinin en önemli nedenleri arasında gebelikler esnasında alınan kiloların verilemeyişi ve östrojenin yağ dokusunu artırıcı etkisi sayılabilir. Kadınlarda obezite daha sık görülmekte iken erkeklerde fazla kilolu oranı daha yüksektir. Evlilik sonrası dönemde her iki cinste de prevalansda artış görülmektedir. Yapılan çalışmalarda son 10 yıl içinde tüm ülkelerde obezite sıklığında % oranında artış olduğu görülmüş olup, bu sonuçlar bize bir obezite epidemisi ile karşı karşıya olduğumuzu düşündürmektedir Ölçümü ve tanısı: Doğrudan ölçüm ancak kadavrada uygulanabilen bir yöntemdir. Canlılarda dolaylı yöntemler kullanılmaktadır. Klinikte yağ miktarını belirlemek için uygulanan yöntemler tablo 1 de verilmiştir. VKİ yöntemi ucuz ve kolay kullanılır olması nedeniyle toplum taramaları da dahil olmak üzere en sık kullanılan yöntemdir ancak gebelerde,

10 Tablo 1. Obezitenin ölçüm teknikleri 2. I. Doğrudan ölçüm II. Dolaylı ölçümler A. Antropometrik ölçümler 1) Boy ve ağırlık: a) Aktüel kilo > % 20 ideal kilo* b) BMI** > 25 ( Quetelet index)(normal değer:18-25) 2) Çevre ve çap ölçümleri: Bel/kalça oranı ( N: )*** erkekte > 1, kadında > ) Deri kıvrım kalınlığı (mm): Triseps Subskapuler Toplam Erkek >23 >22 >45 Kadın >30 >27 >60 C. İzotop veya kimyasal dilusyon yöntemi 1) Vücut suyu 2) Vücut potasyumu D. Vücut yoğunluğu ve volümü 1) Su altı tartısı 2) Plethysmometric yöntem 3) Dualphoton absorpsiometre (DPA) E. İletkenlik 1) Total body electical conductivity (TEBC) 2) Bioelectric impedance F. Görüntüleme yöntemleri: USG (Ultrasonografi), CT ( bilgisayarlı Tomografi), MRI ( Magnetic rezonans görüntüleme) G. Tüm vücut nötron aktivasyon analizi * ideal kilo=boy-100- (boy-150)/4 ** BMI= ( Body mass indeks=vücut kitle indeksi) kg/m 2 ***Bel çevresi ölçümü arkada her iki spina iliaka posterior superiorun üzerinden ve önde göbek çevresinden geçen en dar çevre olarak ölçülür. Kalça ölçümü için arkada kalçanın en geniş yeri ve önde simfizis pubis den geçen çevre ölçümü kullanılır.

11 atletik yapılı kişilerde ve Uzakdoğu toplumlarında yanlış sonuçlar verebilmektedir. VKİ nin arasında olması normal, arası hafif şişman ( over weight), olması şişman, arası belirgin şişman ve 40 ın üzerinde olması morbid şişman olarak değerlendirilir. Deri kıvrım kalınlığı ölçümü ölçen kişiye ve tekniğe bağlı farklılıklar gösterebilmektedir. İzotop ve dilüsyon yöntemleri ile vücut yoğunluğu ölçümü yöntemleri uygulaması zor olan tekniklerdir. Biyoelektrik impedans ölçümleri oldukça duyarlıdır ancak vücut yağ dağılımından etkilenirler ve özel aletlere ihtiyaç duymaktadırlar. Radyolojik yöntemlerden özellikle bilgisayarlı tomografi kesine yakın sonuçlar vermektedir ancak hasta radyasyon alır ve pahalıdır Etyoloji: Obezitenin etyolojik sınıflaması tablo 2 de verilmiştir. Tüm bu etyolojik nedenlerdeki ortak olan nokta, alınan kalorinin gerek duyulandan fazla olmasıdır. Akılda tutulması gereken önemli bir nokta ise büyüme sürecinde, gebelik ve emzirme döneminde ve de bazı hastalıkların seyri esnasında, enerji ihtiyacının artmasıdır. Ayrıca yaşlanmayla birlikte metabolizma yavaşlamakta ve hareketlilik azalmaktadır. Sigara içenlerde nikotin fazladan bir oksidasyona neden olarak metabolizmayı hızlandırmakta bu da günlük yaklaşık olarak 200 kaloriye karşılık gelmektedir. Bu ve başka nedenlerle de ( iştah değişiklikleri gibi) sigara içenlerde obezite daha az görülmekte ve sigarayı bırakanlarda kilo artışı ortaya çıkmaktadır. Genetik Faktörler: Obezlerin 2/3 ünün ebeveynlerinin biri veya her ikisi de obezdir. Ayrıca tek yumurta ikizlerinde konkordans yüksektir. Şişman ailelerin evlat edindiği çocuklarda kendi biyolojik çocukları kadar şişmanlığa rastlanmamıştır. Endokrin Faktörler: Endokrinolojik hastalıkların seyrinde obezite görülebilmektedir. Cushing sendromu olan vakaların yaklaşık yarısı hekime santral obezite nedeniyle başvurmaktadır. Hipotiroidi de ise semptomlar çok silik olabilmektedir. Psikojenik, kültürel ve alışkanlıklarla ilgili faktörler: Bazı kişilerde depresyon ve stress durumlarında aşırı yeme paterni gelişebilmektedir. Ancak obezlerin genel olarak kişilik yapıları obez olmayanlardan farklı bulunmaz. Geniş taramalarda şişmanlardaki asıl problemin hareket azlığı olduğu görülmektedir. Podometre takılarak takip edilen deneklerde şişman olanların haftada 25 km yürürken şişman olmayanların haftada 56

12 Tablo 2. Obezitenin etyolojik sınıflaması 2. I. Genetik obezite a) Doğmalık macrosomia adipositas b) Laurence-Moon Biedl sendromu c) Hiperostosis frontalis interna ile birlikte olan obezite d) Von Gierke hastalığı ile birlikte olan obezite e) Prader-Willi sendromu f) Ailevi hipoglisemi sendromu ( alfa hücresi yokluğu) g) Rothmund sendromu II. Hipotalamik obezite a) Adiposo-genital distrofi (Fröhlich sendromu) b) Kleine-Levin sendromu III. Endokrin nedenli obezite a) İnsülinoma b) Cushing sendromu c) Hipotiroidi d) Stein-Leventhal sendromu e) Erkek hipogonadizmi f) Hipotalamo-hipofizer cücelik g) Menapozdan sonra görülen obezite IV.Mutad obezite a) Toplumsal-ailevi-gelenekler nedeniyle b) Psişik faktörler c) Hareket azlığı d) Besin bolluğu ve eğitim eksikliği e) Gebelik ve doğumlar km yürüdüğü görülmüştür 3. Beden gücünün kullanıldığı işlerde çalışan kişilerde şişmanlık nadir görülür. Günlük kalorilerini sık sık ve az miktarda alan kişilerin şişmanlamadığı bilinmektedir. Obez kişilerde aşırı hızlı yeme alışkanlığı vardır. İlk lokmadan sonra tokluk hissinin oluşması için gereken sürenin yaklaşık 10 dk olduğu düşünülürse bu alışkanlığın obeziteye olan katkısının ne denli büyük olduğu görülür. Pek çok kültürde şişmanlık

13 zenginliğin, yüksek sosyal statünün, güzellik ve doğurganlığın sembolü olarak görülmüş ve teşvik edilmiştir. Dilimize yerleşmiş olan bir dirhem et bin ayıp örter ifadesi de bunun bir örneğidir Obezitenin tipleri: Çocukluk çağında başlayan ve yağ hücrelerinin sayısının artması ile karakterize olan hiperplastik tip ile erişkin çağda başlayan ve yağ hücrelerinde hipertrofinin belirgin olduğu hipertrofik tip olmak üzere iki obezite tipi vardır. Hiperplastik tipde tedaviye cevap daha düşük görülmekte, hipertrofik tipde ise riskler daha fazla olmaktadır ancak tedaviye cevabı daha iyi olmaktadır. Diğer bir tiplendirme ise aşırı yağın birikim yerine göre yapılmıştır. Android tip adını alan birinci tipde yağ dokusu karın ve göğüsde toplanmıştır. Bel /kalça oranı erkeklerde 0.9 un, kadınlarda ise 0.8 in üzerindedir. Diğer tipde ise yağ dokusu uyluk ve bacaklarda toplanmıştır ve gynoid tip adını almaktadır. Android tipde hipertansiyon, dislipidemi ve koroner arter hastalığı daha fazla görülmektedir. Abdominal yağ dokusu kana sürekli serbest yağ asitleri vermekte ve bu durum insülin direncine sonuç olarak dislipidemi ve hiperglisemiye neden olabilmektedir. Tüm bu faktörler koroner kalp hastalığı için risk faktörü olmaktadır. Sadece bel ölçümü ile de koroner kalp hastalığı risk artımı tespit edilmiştir ( erkeklerde 104 cm, kadınlarda 88 cm nin üstü riski artırmaktadır) Obezitenin komplikasyonları: Obezitenin komplikasyonları Tablo III de verilmiştir. ABD de hemşire 13 yıl boyunca izlenmiş ve şişman olan grupta kardiyovasküler ve kanser nedenli ölümlerde artış saptanmıştır. Normal sınırlarda dahi olsa kilolu kadınlar kilolu olmayanlara göre daha fazla koroner kalp hastalığı riskine sahip olarak bulundular. En düşük risk 18 yaşında zayıf olup daha sonra belirgin (5kg) kilo alıp vermemiş olanlarda saptandı. Yirmi altı yıl boyunca izlenen 8800 erkekte ise obezlerde tüm nedenlere bağlı ölüm oranı 2 kat, koroner kalp hastalığı nedeniyle ölüm oranı ise 3.3 kat daha yüksek olarak bulunmuştur 4,5. Dokuz yüz bin erkek ve kadında başlangıç vücut kitle indeksi ile 16 yıllık izleme süresi sırasında kansere bağlı ölümlerin incelendiği ileriye dönük bir araştırma olan ACS çalışmasında, fazla kilo ile birçok kanser tipine bağlı ölüm oranı arasında pozitif bir ilişki gösterilmiştir 6. Van İtallie koroner hastalığı nedenli ölümün verilerini toplayarak obezitenin rölatif risk oranlarını saptamıştır 7 (tablo 4). Obezlerde bel/kalça oranı ölçümleri vücut kitle indeksinden bağımsız olarak serum lipidleri, sistolik ve diyastolik kan basıncını olumsuz

14 yönde etkiler. Framingham çalışmasında her iki cinste de hipertansiyon ile obezite arasındaki yakın ilişki gösterilmiştir. Tablo 3. Obezitenin komplikasyonları 1) Diyabetes Mellitus 2) Aterosklerotik kalp hastalığı 3) Hipertansiyon 4) Hipertrigliseridemi 5) Karaciğer yağlanması 6) Alveoler hipoventilasyon (pickvick sendromu) 7) Safra taşı insidansında artış 8) İnme 9) Osteoartroz 10) Gut 11) Oligomenore ve endometrium kanseri 12) Deri enfeksiyonları 13) Cerrahi ve doğum riski 14) Hiatus hernisi ve fıtıklar 15) Varis ve tromboemboli 16) İntihar ve kazalara yatkınlık. Tablo 4. Koroner kalp hastalığı nedenli ölüm verilerine dayalı obezitenin göreceli risk oranları Hastalık yaş yaş yaş Hipertansiyon Hiperkolesterolemi Diabetes mellitus Kilodaki %10 luk bir azalma yaklaşık sistolik kan basıncında 10 mm Hg lık bir azalmaya neden olmaktadır. Kilo verme hem obez hem de obez olmayan bireylerde tansiyon düşmesine neden olmaktadır. Morbid obezlerde oksijen tüketimi artarken karbondioksitde de birikim olmaktadır. Bu hastalarda solunum işi artar ve kompliyans

15 azalır. Elastik işi artan akciğerde fonksiyonel kapasiteler ve solunum volümü küçülmektedir. Alveoler hipoventilasyon ile de uyku-apne sendromu gelişebilmektedir. Vücut kitle indeksi arttıkça Diyabetes Mellitus riski de yükselmektedir. Bir çalışmaya göre vücut kitle indeksi 35 kg/m2 olanlardaki rölatif risk 40 kat fazladır 8. Hiperinsülinemi ve insülin direnci obezitede karakteristiktir. Kilodaki azalma ile hem kan glukoz düzeyi düşmekte, hem de beta hücre fonksiyon bozukluğu düzelmektedir. Kolesterol döngüsündeki artışlar ve safranın bileşimindeki değişiklikler sonucu safra taşı insidansı artar. Obez bireylerde erkek hastalarda kolon, prostat, kadınlarda ise reprodüktif sistem ve safra kesesi kanserleri daha sıktır. Obez kadınlardaki endometrium kanseri yağ dokusunun miktarı ile doğru orantılıdır. Osteoartirit daha çok ayak ve diz eklemlerinde görülür ve fazla kiloların yaptığı mekanik travma nedeniyle oluşur. Obezite ile ilgili psikolojik etmenler oldukça geniş bir konudur. Ancak obezitenin neden olduğu beden imajının aşağılanması, diğer psikolojik sorunlara eğilimi artırmaktadır. Sinema ve uçak koltuğuna sığamama ya da turnikelerden geçememe utanmaya ve sosyal yaşamda çöküntüye neden olmaktadır. Özellikle visseral obezite erkeklerde testosteronda azalmaya neden olmaktadır. Bu durum vücut kitle indeksi 40 dan fazla olduğunda daha çok belirginleşmektedir. Ayrıca periferde artan östron ve östradiol LH pulslarının azalmasına neden olur. Kadınlarda ise androjenemi artar ve böylece disfonksiyonel uterus kanamaları, hirsitismus, akne gelişimi artar. Obezlerde GH azalmakta, visseral obezitesi olanlarda ise IGF-1 azalmaktadır. Serbest IGF ise artmaktadır ve GH u baskılamaktadır 6,7, Tedavi: Kilo kaybının; semptomları azaltıcı ve/veya ortadan kaldırıcı, yandaş hastalıklardan kaynaklanan sorunları giderici ve bunlarla ilgili mortaliteyi azaltıcı etkisi tartışılmazdır. Pek çok yöntem olmakla birlikte tedavideki değişmez ana ilke; alınan enerji ile tüketilen enerjinin dengelenmesidir. Hastanın ve hekimin beklentileri iyi değerlendirilmelidir. Kilo vermek kadar geri almamanın önemi vurgulanmalıdır. Davranış tedavileri genellikle bir terapistin gözetiminde kişilik gruplarla ve haftada 1-2 saat süreyle yapılır. Yaşam boyu davranış değişikliğini sağlamaya çalışan bir süreçtir. Kendini monitörize etme, uyarı kontrolu, yeme kontrolu, pekiştirme ve güçlendirme, bilişsel yeniden yapılanma, beslenme eğitimi, fizik aktivite ve davranış kontratları olmak üzere 8 bileşeni vardır. Etkinliği son yıllarda daha da artmıştır. Süre ile kilo kaybı pozitif ilişkilidir. Diğer obezite tedavi yöntemleri ile kombine edilebilir. Wadden ve Bell tedaviden 48 hafta sonra hastaların %25-55 inin başlangıç kilolarına döndüklerini görmüşlerdir. Bu süre 3-5 yıla çıkıldığında

16 hemen hepsi bazal kilolarına dönmüşlerdir 9. Tıbbi beslenme tedavisi obezite tedavisinin temelini teşkil etmektedir. Çok düşük kalorili (200 kcal/ gün) ve düşük kalorili diyetler ( kcal/gün) kardiyak artimilere bağlı ani ölümler yaptığından artık kullanılmamaktadır. Dengesiz diyetler ( sadece yağlar, sadece karbo- hidratlar, ya da sadece proteinlerden oluşan) ketozise, elektrolit kaybına neden olmakta ve ancak kısa süreler uygulanabilmektedir. Oysa ki dengeli beslenme bir ömür boyu sürmelidir. Enerji tüketiminin iyi bir yolu olan fizik aktivite; insülin direncini azaltır, vücut kompozisyonunda değişiklikler yapar, yandaş hastalıkların tedavisine de olumlu etkisi vardır. Aerobik egzersizler tercih edilmeli, yarım saatden az olmamalı ve en az 48 saatlik aralarla tekrar edilmelidir. Ömür boyu devam edilmesi gereken bir tedavidir.obezite ile mücadelede ilaç tedavileri de uygulanmaktadır. Santral sinir sistemini etkileyen ilaçlardan olan amfetaminler iştah kesici olarak kilo kaybı sağlamaktadadır ancak öfori yapmaları ve amacından farklı kullanımları nedeniyle günümüzde kullanılmamaktadırlar. Dexfenfluramin ve fluramin lipogenezi azaltırlar, diyete bağlı termogenezi artırırlar. Fenilpropanolamin dekonjestan bir ilaç olmasına rağmen kilo kontrolu sağlamaktadır ve FDA tarafından olasılıkla obeziteye etkili ilaçlar grubuna dahil edilmiştir. Sibutramine; serotonin ve noradrenalin geri alım inhibitörüdür. Günde 30 mg a kadar değerlendirilmiştir ancak tedavi edici doz aralığının 5-15 mg lık dozlar olduğu gösterilmiştir. Vücut ağırlığını hem gıda alımını azaltarak ( doygunluğu artırarak) hem de sempatik sinir sistemine etki ile enerji tüketimini artırarak azalttığı düşünülmektedir. Kahverengi yağ dokusunda beta-3 adrenoreseptörleri artırmaktadır. Bilinen yan etkileri, ağız kuruluğu, uykusuzluk, sıkıntı hissi ve kabızlıktır. Kalp hızında ve tansiyon arteryelde artışa neden olmaktadır. Difenilhidantoin kompulsif tipde yeme davranış bozukluğunda etkilidir. GABA agonistlerinin ventromedial hipotalamusa enjeksiyonu ile yiyecek alımı artmakta, lateral hipotalamusa enjeksiyonu ile de azalmaktadır. GABA reseptör blokeri olan Bicucculine yiyecek alımını azaltmaktadır. Periferik etkili ilaçlar dan Efedrin sempatomimetik etkilidir ve adrenerjik yollarla ilgili yapıları etkileyerek yiyecek alımını azaltmaktadır. Kafeinle birlikte kullanımı sinerjik etki gösterir ve bu etki metilli ksantinler ile artar. Çok fazla yan etkileri olması nedeniyle kullanılmamaktadır. Beta agonistler kahverengi yağ dokusuna etki ederek bazal metabolizmayı % 10 a varan oranlarda artırmaktadır. Beta-1 ve beta-2 reseptörlerin aksine beta-3 reseptörler gastro-intestinal sistemde de bulunmaktadır ve üstelik beyaz yağ dokusunda da lipolize neden olmaktadır. Halen deneme aşamasında olan ilaçlar gelecek vaad etmektedir. Tiroid hormonları da termogenez yoluyla kilo kaybına

17 neden olmaktadır. Ancak bu dozlarda protein yıkımına, osteoporoza ve kardiyomyopatiye neden olmaktadır. Ayrıca yağsız beden kitlesinde hızlı bir azalma olmaktadır. Gastrointestinal sisteme etkili olanlar lifli gıdalar, yeme hızını azaltarak, çiğneme süresini uzatarak, midede gerginlik yaratarak ve mide boşalması ile emilimi geciktirerek kilo kaybına neden olmaktadır. Hem kısa dönemde hem de uzun dönem de etkileri gösterilmiş olmakla beraber tedavideki yerleri tartışmalıdır. Barsağın fırçamsı kenarlarında bulunan disakkaridazları inhibe den ilaçlar (akarboz ve miglitol) insanların tolere edebildiği dozlarda kilo kaybına neden olmamaktadır. Tetrahidrolipstatin ve orlistat gastrointestinal lipazı serin kalıntısına kovalan bağlanarak inhibe ederler. Bu şekilde yağ asitlerinin emilimi bloke edilir. Ağız yolu ile alınan yağın yaklaşık % 30 u emilemez ve feçesle atılır. İshale ve yağda eriyen vitaminlerin kaybına neden olurlar. Günlük maksimum kcal lik yağın emilmesini engelleyebilirler. Yağsız beden kitlesinde minimal azalmaya neden olmaktadır. Kolestiramin safra asitlerine bağlanarak yağların deterjan etkisiyle parçalanmasını önler. Tolere edilebilen en yüksek dozlarda bile kilo kaybına yol açmazlar. Neomisin de yağ emilimini azaltmaktadır ancak mukoza üzerine ciddi toksik etkileri vardır. Hipogonadizmli hastaların obez olmasından yola çıkarak human koryonik gonadotropin denenmiştir ancak etkisiz olduğu görülmüştür. Abdominal obezitesi olan erkek hastalarda testesteronun etkili olduğu gösterilmiştir. GH etkisiz bulunmuştur. Naloxon kısa süreli çalışmalarda yiyecek alımını % 30 oranında azaltmıştır. Özellikle blumialı hastalarda etkin olduğu görülmüştür. Yiyecek alımını düzenleyen peptidler ( kolesistokinin, nöropeptit-y, CRH, galanin) ve bunları düzenleyen peptitlerle (leptin) ilgili çalışmalar son yıllarda obezite çalışmalarının odak noktası olmuştur. Somatostatin, bombessin, glukagon, TRH, kalsitonin VİP ve nörotensin hala araştırılmakta olan moleküllerdir. Gastrik rekonstüriksiyonlar ve by-pass operasyonları ve bu ikisinin kombinasyonu cerrahi tedavi olarak uygulanmaktadır. By- pass operasyonları ciddi yan etkileri nedeniyle artık neredeyse terk edilmiş durumdadır. Günümüzde en popüler olan yöntem mideye uygulanan silikon bandlardır yaş arasında, vücut kitle indeksi 40 dan yüksek olan, ciddi obezite komplikasyonları olan hastalara uygulanmaktadır 3,5, Homosistein Tanım ve metabolizması: Homosistein metiyoninden demetilasyon ile oluşan sülfür içeren bir aminoasittir. İnsanda bilinen hiçbir proteinin yapısına katılmaz ve hayvansal ürünlerle alınır 10. Homosistein 2 temel yolla metabolize olur. A)Metiyoninin artmış olduğu durumlarda

18 trans-sülfürasyon yolu ile metabolize olur. Homosistein serinle geri dönüşümsüz olarak bağlanır ve sistatiyona dönüşür. Bu reaksiyon ko-faktör olarak B6 vitaminin kullanır ve sistatiyon beta sentetaz enzimi ile katalize edilir. Sistatiyon B6 vitaminini ko-faktör olarak kullanan sistatiyonaz enzimi ile hidrolize olarak sisteine metabolize olur. B) Metiyoninin düşük olduğu durumlarda ise primer olarak remetilasyon ile metabolize olur. Remetilasyon da 2 şekilde oluşur. 1) 5-metil tetrahidro folatdan kobalamin bağımlı metiyonin sentetaz enzimi ile metil grubu alarak tekrar metiyonine dönüşür. 5-metil tetra hidrofolat ko-faktör olarak riboflavin kullanan metilen tetra hidrofolat redüktaz (MTHFR) yolu ile oluşur. 2) Metil vericisi olarak betaini kullanır ve betain-homosistein metil transferaz enzimi ile oluşur (BHMT). Plazmada yaklaşık olarak %75 i proteinlere bağlı olarak, %25 ide homosistein dimerleri olarak dolaşır Homosisteini artıran durumlar: Homosisteini artıran fizyolojik ve patolojik faktörler tablo 5 de verilmiştir. De Lorgeril ve arkadaşları fenofibrat la tedavi edilen hastalarda homosistein düzeyinde % 46 oranında bir artma tespit etmişler ancak tedavi boyunca homosistein metabolizmasına etkili vitaminlerin düzeylerinde bir değişiklik tespit etmemişlerdir 12. Statinlerin ise homosistein düzeylerine anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Kolestiramin kobalamin emilimine olan etkileri nedeniyle homosisteinde artmaya neden olmaktadır. Nikotinik asit pridoksal kinazı inhibe etmekte bunun sonucu olarakta sistatiyon beta sentetaz aktivitesi için gerekli olan pridoksinde azalmaya neden olarak homosistein düzeyinde artmaya neden olmaktadır. Munshi ve arkadaşları tip 2 DM li hastalarda metiyonin yüklemesi sonrası homosisteinde %40 oranında artma tespit etmişlerdir 13. UKPDS çalışmasına göre kardiyovasküler mortaliteyi azalttığı bilinen metformin homosistein düzeylerini artırmaktadır 14. Hem B12 vitamini düzeylerini azaltmakta hem de vitamin B12-intrinsik faktör kompleksinin ve bu molekülün reseptöre bağlanması için gerekli olan serbest kalsiyumu bağlamaktadır. İnsülin direnci ile homosistein düzeyleri arasında ilişki olduğu bilinmektedir.

19 Tablo 5: Hiper homosisteinemi nedenleri Enzim nedenli olanlar Sistatiyon beta sentetaz, metiyonin sentetaz, metilen tetra hidro folat redüktaz Kobalamin mutasyonları Vitamin yetmezlikleri Folat, pridoksal fosfat, vitamin B12 Artmış metiyonin alımı Demografik özellikler Yaşlanma, erkek cinsiyet, sigara içimi, sedanter yaşam, postmenopozal dönem Kronik hastalıklar Renal fonksiyon kaybı Sistemik lupus eritematozus Malign tümörler Hiperproliferatif hastalıklar Şiddetli psöryazis Hipotiroidi Diabetes mellitus Transplantasyon Kritik hastalıkların akut dönemi İlaçlar Antikonvulzanlar (fenitoyin, karbamazepin), Folat antagonistleri (metotreksat), Vitamin B12 antagonistleri ( nitröz oksit), Vitamin B6 antagonistleri, Kolesterol düşürücü ilaçlar ( kolestiramin, niasin), Tiyazid diüretikler, Siklosporin, Fenofibrat İnsülinin amino asit metabolizmasına güçlü etkileri vardır ve plazma metiyonin düzeyini azaltır. Hepatik transsülfürasyon enzimlerine etki etmektedir. Sistatiyon beta sentetaz ve MTHFR enzimelerine etkisi hiperinsülineminin derecesine bağlıdır. Endojen östrojenin arttığı en klasik durum olan gebelikte homosistein seviyeleri düşmektedir. Metiyonin yükleme testi ile olan yükselme postmenopozal kadınlarda premenopozal kadınlara göre daha belirgindir. Postmenopozal kadınlar östrojenle tedavi edildiklerinde homosistein azalmakta iken premenopozal kadınlara verilen östrojenle değişmemektedir.

20 Östrojen ve anti androjen tedavi alan erkek transseksüellerde homosistein düzeylerinde belirgin azalma görülmüştür. Tamoksifen kullanan postmenopozal meme kanseri olan kadınlarda da homosistein düzeylerinde düşme tespit edilmiştir. Bu etki tamoksifenin parsiyel östrojenik etkisi ile ilişkili olabilir. Homosistein düzeyleri testesterondan etkilenmemektedir. Ancak kadın transseksüellerde belirgin artış görülür. Homosistein iskelet kasındaki bağlantı bölgelerinde kreatinin-kreatinin sentezinde kullanılmaktadır. Metotreksat folat metabolizmasına olan etkileri nedeniyle homosisteinde yükselmeye neden olmaktadır. Bu etki hem romatoid artrit hem de kanser tedavisi kullanımında görülür. Folik asit verilmesiyle bu etki kaybolmaktadır. Ayrıca sülfasalazin de homosistein düzeyini artırmaktadır. Karbamazepin, fenitoin ve fenobarbital ile folat metabolizması etkilenmekte ve homosistein düzeyleri artmaktadır. Valproik asitin etkisi ise minimaldir 11. Homosisteinin kendisininde epileptik etkisi vardır. Petri ve arkadaşları SLE li hastaları taramış ve %51 inde hiperhomosisteinemi tespit etmişler ayrıca inme ve arteryel trombotik olayları artırdığını tespit etmişlerdir Homosistein ve tıkayıcı damar hastalıkları Yaklaşık 25 yıl önce McCully ve arkadaşları kobalamin metabolizmasındaki bir bozukluğa bağlı homosistinüri, sistatiyonuri ve metil malonik asidüri nedeniyle ölen bir çocuk rapor ettiler. Bu olgudaki arteryel lezyonlar sistatiyonin beta sentetaz eksikliği olan hastalarınkine çok benzemekteydi. Bu gözlem homosistinürili hastalardaki erken tıkayıcı damar hastalığının nedeninin yükselmiş homosistein seviyeleri olduğunu düşündürdü 16. Clarke ve arkadaşları metiyonin yükleme testi ile orta dereceli hiperhomosisteinemik hastaları ortaya koydular ve inme geçirenlerde %42, periferik damar hastalığı olanlarda %28 ve kardiyovasküler hastalığı olanlarda da %30 hiperhomosisteinemi saptadılar. Bu rapora göre erken tıkayıcı damar hastalığı görülme riski homosistein seviyeleri yüksek olanlarda normallere göre 30 kat daha fazla bulundu 17. The European Concerted Action Project çalışması ile homosisteinin vasküler hastalıkların diğer nedenleri ile olan ilişkisi incelenmiştir ve diğer bağımsız risk faktörlerine benzer risk profili tespit edilmiş olup, sigara ve hipertansiyon ile sinerjistik etki ettiği gösterilmiştir 18. Morrison Nutrition Canada Survey katılımcıları takip edilmiş ve 165 kalp damar hastalığı nedenli ölüm incelendiğinde düşük folat düzeyinin ölümcül kalp damar hastalığı ile ilişkili olduğu bulunmuştur 19. Hekimlerin sağlık çalışmasında ise yüksek homosistein düzeylerinin 5 yıl içinde kalp krizi geçirme riskini 3.4 kat artırdığı bulunmuştur 20. Framingham kalp çalışmasına katılan 1160 yaşlı (67-96) hastada yapılan çalışmada ileri yaş ve düşük B

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9 OBEZİTE NEDİR? Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Günlük yaşamda bireylerin (gebe, emzikli, bebek, okul çocuğu, genç,

Detaylı

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler Prof. Dr. Reyhan Çeliker Antropoloji nedir? Antropoloji İnsanı, biyolojik yapısını, bedensel özelliklerini, kültürel yapısını, sosyal davranışlarını inceleyen bilim

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir

Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Anneler ve Babalar Günlerinde Sevdikleriniz İçin Özel Programlarımız Babalarımıza Özel... 40 Yaş Üstü Erkek Sağlık Taraması

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir.

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. On5yirmi5.com Kolesterol Nedir? Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. Yayın Tarihi : 21 Haziran 2011 Salı (oluşturma : 11/3/2015) Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar,

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI Dr. Şahin EYÜPOĞLU Giriş Hiperürisemi, böbrek nakli sonrası yaygın olarak karşılaşılan bir komplikasyondur. Hiperürisemi

Detaylı

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon HİPERTANSİYON Dr. Hatice ODABAŞ Yüksek Kan Basıncının Nasıl Bir Tehlikesi Vardır?

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Kan basıncı nedir ve nasıl meydana gelir? Vücudun yapıtaşları hücrelerdir. Hücrelerin beslenmesi ve enerji üretebilmesi için gereken maddeler ve oksijen

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

İnfektobezite: Çocuklardaki Obezitede Adenovirüslerin Rolü

İnfektobezite: Çocuklardaki Obezitede Adenovirüslerin Rolü İnfektobezite: Çocuklardaki Obezitede Adenovirüslerin Rolü Elçin Kal Çakmaklıoğulları 1, Tamer Şanlıdağ 1, Betül Ersoy 2, Sinem Akçalı 1, Ahmet Var 3, Candan Çiçek 4 1 Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar EKMEK REYTINGI EN YUKSEK BESIN Ekmek KİLO ALDIRIYOR Ekmeğin üzerine SAĞLIĞA ZARARLIDIR yazılmalı (19.03.2013 Sabah Gazetesi) Ekmek

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Sağlık Bakanlığı Yaklaşımı ve Son Ulusal Veriler A-Rakamlarla Diyabet B-Sağlık Bakanlığınca Yapılanlar

Detaylı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı HİPERTANSİYON Prof. Dr. Mustafa ARICI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı ve Halk Sağlığı Enstitüsü Öğretim Üyesi

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA VASKÜLER SERTLİK İLE VASKÜLER HİSTOMORFOMETRİK BULGULARIN KORELASYONU

SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA VASKÜLER SERTLİK İLE VASKÜLER HİSTOMORFOMETRİK BULGULARIN KORELASYONU SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA VASKÜLER SERTLİK İLE VASKÜLER HİSTOMORFOMETRİK BULGULARIN KORELASYONU Müge Özcan 1, Kenan Keven 1, Şule Şengül 1, Arzu Ensari 2, Selçuk Hazinedaroğlu 3, Acar Tüzüner

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

ÇOCUK CHECK UP PROGRAMI

ÇOCUK CHECK UP PROGRAMI ÇOCUK CHECK UP PROGRAMI Çocukların büyüme gelişmesi sırasında düzenli muayene, laboratuvar testleri ve gelişme kayıtlarının tutulması gereklidir. Bkz: çocukluk çağı aşıları ve testleri. Çocuk Check up

Detaylı

Tarifname OBEZİTEYİ ÖNLEYİCİ VE TEDAVİ EDİCİ BİR KOMPOZİSYON

Tarifname OBEZİTEYİ ÖNLEYİCİ VE TEDAVİ EDİCİ BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname OBEZİTEYİ ÖNLEYİCİ VE TEDAVİ EDİCİ BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, obeziteyi önleyici ve tedavi edici glukopiranosit türevleri ihtiva eden bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Dyt. AYGÜN KUYUMCU

VAKA SUNUMU. Dr. Dyt. AYGÜN KUYUMCU VAKA SUNUMU Dr. Dyt. AYGÜN KUYUMCU Kuyumcu N. Adrasan 2006 Genel Özellikler Cinsiyet: Yaş: 26 Yaşam şekli: Medeni durum: Eğitim durumu: İş: Sigara kullanımı: Alkol kullanımı: Erkek Sedanter Bekar Üniversite

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

Folik asit(vitamin-b9)

Folik asit(vitamin-b9) Folik asit(vitamin-b9) Emilimi metabolizması ve fonksiyonları Emilimi,metabolizması,fonksiyonları Homosistein metabolizması Eksikliğinde trombotik ve artriel hastalıklar Emilim için folik asit besinlerde

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI SERKAN YILDIZ¹, REMZİ DÜNDAR², ÖMÜR KURU², FERCEM ERBAY², FATİH KILIDz,

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Şişmanlık Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Tanım Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Obezite VKİ > 95 persantil Kilolu olmayı VKİ 85-95 persantil VKİ = ağırlık (kg) / boy

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

İnkretinler (Olgu sunumları ile)

İnkretinler (Olgu sunumları ile) İnkretinler (Olgu sunumları ile) Prof. Dr. Erdinç ERTÜRK Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı II. Endokrinolojik Sorunlara Olgu Bazında Çözümler Sempozyumu 5-6 Nisan 2007 - İzmir

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA ENDOTEL PROGENİTÖR HÜCRELERİ, İNFLAMASYON VE ENDOTEL DİSFONKSİYONU

KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA ENDOTEL PROGENİTÖR HÜCRELERİ, İNFLAMASYON VE ENDOTEL DİSFONKSİYONU KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA ENDOTEL PROGENİTÖR HÜCRELERİ, İNFLAMASYON VE ENDOTEL DİSFONKSİYONU Abdullah Özkök¹, Esin Aktaş², Akar Yılmaz 3, Ayşegül Telci 4, Hüseyin Oflaz 3, Günnur Deniz², Alaattin

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA 392 G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA Kitabın sonuna pratikte yararlı olabilecek 7 ek konmuştur. 1.ekte hastalar için bir kimlik kartı tasarlanmıştır. Hastaların başka bir hemodiyaliz merkezine kısa süreli gittikleri

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri TESTOSTERON (TOTAL) Kullanım amacı: Erkeklerde ve kadınlarda farklı kullanım amaçları vardır. Erkeklerde en çok, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti

Detaylı

Anneler Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir

Anneler Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Anneler Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Anneler ve Babalar Günlerinde Sevdikleriniz İçin Özel Programlarımız Annelerimize Özel... Osteoporoz Kontrol Paneli (220 TL)

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL 1 MESAJLAR! Fiziksel etkinlik (FE) ve iyi bir fiziksel uygunluk, hastalık riskini azaltır uygun sağlık ve iyi olma haline katkıda bulunur.!

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 2006-2007 Eğitim yılı

Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 2006-2007 Eğitim yılı ASİT Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 2006-2007 Eğitim yılı Ders programı Asitin tanımı Fizik muayene bulguları Asit miktarının ifadesi Asit yapan nedenler Asitli hastada ayırıcı tanı

Detaylı