GENÇ HASTALARDA OSTEOARTRİT VE AYNI SEANSTA LOKAL ANESTEZİLİ DİZ EKLEMİ LAVAJI İLE HYALÜRONİK ASİT ENJEKSİYONU UYGULAMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GENÇ HASTALARDA OSTEOARTRİT VE AYNI SEANSTA LOKAL ANESTEZİLİ DİZ EKLEMİ LAVAJI İLE HYALÜRONİK ASİT ENJEKSİYONU UYGULAMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ"

Transkript

1 HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ International Refereed Journal of Orthopaedic Traumatology and Sports Medicine OTSHDULUSLARARASI GENÇ HASTALARDA OSTEOARTRİT VE AYNI SEANSTA LOKAL ANESTEZİLİ DİZ EKLEMİ LAVAJI İLE HYALÜRONİK ASİT ENJEKSİYONU UYGULAMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ EVALUATION OF APPLICATION RESULTS OF OSTEOARTHIRITIS IN YOUNG PATIENTS AND HYALUNORIC ACIDE INJECTION WITH KNEE JOINT LAVAGE AND LOCAL ANESTHESIA AT SAME SESSION Bülent KILIÇ 1, Aylin ZEKİOĞLU 2, Fatih ÇATIKKAŞ 3, Ali Serdar YÜCEL 4 1 Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, Tekirdağ 2-3 Celal Bayar Üniversitesi Beden Eğitim ve Spor Yüksekokulu, Manisa 4 Fırat Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Elazığ Özet: Osteoartrit (OA) kıkırdak dejenerasyonudur ve yaşamı olumsuz etkiler. Daha çok yaşlılarda görülen bu önemli sağlık sorununun gençlerde görülme sebepleri cinsiyet, ırk, kalıtım, obezite, travma, mekanik etkenler, kas güçsüzlüğü, östrojenin azalması ve beslenme yetersizliği olarak sayılabilir. Osteoartritte eklemin durumunu değerlendirmek için direkt grafiler kullanılır. Bu çalışmada; osteoartrite genel bakış ve 164 radiografik kellgren sınıflamasına göre stage 2 ve 3 olan hastalarda, aynı seansta lokal anesteziyle uygulanan diz eklemi lavajı ile hyalüronik asit enjeksiyonu sonrası 1 yıllık takibe göre; sadece eklem lavajı veya eklem içi hyalüronik asid uygulamalarına göre çok daha iyi sonuç veren 2 metodun beraber uygulanma sonuçları sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Eklem Lavajı, Hyalüronik Asit, Osteoartrit Abstract: Osteoarthritis (OA) is cartilage degeneration and influences the daily life adversely. This significant health problem mostly seen in old people, and reasons why it is seen in young ones can be stated as gender, race, heredity, obesity, trauma, mechanic factors, muscle weakness, reduced oestrogen and nutritional deficiency. For osteoarthritis, direct graphics are used to evaluate status of the joint. In this study, general review of osteoarthritis is made and knee-joint lavage with local anesthesia was realized together with hyaluronic acid injection to the 164 patients who were stage 2 and 3 according to kellgren classification; and results of implementation of 2 methods together, which gave much better results in comparison to only joint lavage or intra-articular hyaluronic acid applications, are presented according to one year follow-up. Key Words: Joint Lavage, Hyaluronic Acid, Osteoarthritis 21

2 GİRİŞ SAĞLIK SORUNLARININ ÇALIġAN Bu hastalık Ġġ KADINLARI diz bölgesinde görüldüğü zaman dejeneratif diz eklemi BĠR ÖRNEĞĠ değişikliklerine sebep olur ve ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI Osteoartrit (OA) eklem kıkırdağı ve altındaki kemik Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ sadece 2, Ali eklem Serdar YÜCEL kıkırdağını 3 değil, aynı zamanda bağlar, bütünlüğünün bozulmasına neden olan çok çeşitli 1 Güven Grup A.ġ. Finans eklem Yönetmeni kapsülü, tendonlar ve kaslar gibi periartiküler etmenler sonucu ortaya çıkan semptom ve klinik yapıları da etkiler (Di Cesare ve Abramson, 2006; muayene bulgularıyla karakterize bir hastalıktır 3 Fırat Üniversitesi Spor Bilimleri Atay, 2011; Fakültesi Azarfam, 2013). Diz osteoartritinin 45 (Samut, 2013). Osteoartrit (OA); yavaş progresyon Özet: Bu araģtırmanın amacı; iģ hayatı içerisinde yaş aktif üzeri görev erişkinlerin alan kadın %28 i, katılımcıların 65 yaş üzeri erişkinlerin gösteren monoartiküler veya poliartiküler tutulumlu yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ise %37 si ve bu ortaya etkilenir çıkan (Mert, sorunların 2013; iģ Uludağ, 2012; sinovyal, diartrodial hayatı ve içerisindeki özellikle performans yük taşıyan ve verimlilikleri eklemlerde progresif kullanılmıģtır. olarak ortaya Kullanılan çıkan, anket kıkırdak iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların üzerine etkilerinin ortaya çıkarılması Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen Jakobsson bu çalıģmada ve Hallberg, ölçekli 2006; bir anket Lee ve Kean, 2012; Coty ve Wallston, 2008; Kaya, 2008). Diz osteoartritinde, kullanılan özellikle ölçme kapsüler aleti ve ilk ligamentöz kez yapılardan harabiyeti, osteofit formasyonu ve subkondral ölçekten oluģan sorular bulunmaktadır. AraĢtırmada skleroz ile karekterize, kullanıldığından non-inflamatuar, bir ön teste tabi kronik, tutulmuģtur. Ön test Ġstanbul ilinde bulunan (n=20) bayan katılımcıya uygulanmıģtır. Uygulamaya katılanlardan kaynaklanan elde afferent edilen veriler sinyallerin SPSS 18 bozulması sonucu, dejeneratif bir istatistik eklem programı hastalığıdır ile analiz (Lawrence edilmiģtir. Ön test eklemin sonrasında pozisyon Cronbach s ve Alpha hareket kat sayısı algılamasında gelişen vd., 2008; Mert, 2013; Jordon vd., 2003; Altın oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl yetersizlik, araģtırmanın propriosepsiyon evreni Ġstanbul, Ankara, bozukluğuna yol açmaktadır bayan (Azarfam, katılımcılar 2013). oluģturmaktadır. Osteoartritte (OA) kıkırdak vd., 2013; Uludağ, Bursa, 2012; Kocaeli, Yıldız, Ġzmit, 2009). Tekirdağ ve Edirne illerinde bulunan ortopedi ve travmatoloji ile fiziksel anlamda romatizmal rahatsızlık yaģayan Bütün eklemlerde görülmekle birlikte en sık el, dejenerasyonu, subkondral kemik sklerozu, kemik diz, kalça ve omurga uygulamaya eklemlerinde uygun bulunmuģtur. ortaya çıkar. Tüm katılımcılar kistleri rast ve gele eklem seçilmiģ kapsülünde ve araģtırmada sertleşme görülür. basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize (Kutsal, 2012; Neogi uygun bulunan ve Zhang, formlar 2011). SPSS Dünyada 18 programına yüklenmiģ Ağrı, deformite ve güvenirlilik ve devamında geçerlilik testi, kronik dizabiliteye sakatlık ve ağrının en önde gelen nedeni, aynı neden olarak, hastaların günlük yaşam aktivitelerini testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. zamanda artritlerin AraĢtırma en yaygm sonucunda görülen katılımcıların şekli olan büyük çoğunluğunun kısıtlar (Coşkun, romatizmalı 2013; hastalıklar Altın vd., ve 2013; Yıldız, 2009; diz osteoartritinin sorunlar prevalansı katılımcıların yaşla sosyal (Conaghan Jakobsson ve Hallberg, 2006; Sadosky vd., 2010; yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile vd., 2008; Felson, 2006; İnan, 2012; Di Cesare Beyazova ve Gökçe, 2000). ve Abramson, 2006) durumlar birlikte nedeniyle artar iģ performans ve kadınlarda ve verimliliğinde de azalmalara neden oluģturduğunu erkeklere göre daha sık görülür (İnan, 2012). Şekil 1: Osteoartiritin etkilediği bölgeler (www.infobik.com) Şekil 2: Normal ve osteoartiritli diz (www. atillaayral.com) 22

3 Osteoartrit iş hayatında SAĞLIK sınırlamalara, SORUNLARININ kişisel ve ÇALIġAN kullanılmazlar. Ġġ KADINLARI Birçok durumda farmakolojik ve ailevi sorumlulukları ÜZERĠNDEKĠ yerine getirmede ETKĠLERĠNĠN zorluklara, UYGULAMALI nonfarmakolojik BĠR yöntemler ÖRNEĞĠ bir arada kullanılır yaşam tarzında olumsuz etkilere, Murat KORKMAZ depresyon 1, Bülent ve KILIÇ ve 2, bu Ali ağrı Serdar kontrolünde YÜCEL 3 en iyi yöntemdir. (Samut, anksiyeteye sebep olmaktadır. Kişilerin 1 Güven Grup ekonomisi üzerine ise sakatlık nedeniyle iş kaybı 2 Ortopedi ve Uzmanı ve Holm, 2009). Kronik osteoartrit ağrısını kontrol A.ġ. Finans 2013; Yönetmeni Uludağ, 2012; Özgürsoy, 2006; Edmonds yüksek tedavi maliyeti olarak 3 Fırat yansımaktadır Üniversitesi Spor Bilimleri altına almanın Fakültesi yolu farmakolojik ve nonfarmakolojik aktif görev yaklaşımları alan kadın katılımcıların içeren kapsamlı bir tedavi (İnan, 2012). Osteoartritin risk faktörleri yaş, Özet: Bu araģtırmanın amacı; iģ hayatı içerisinde cinsiyet, ırk, kalıtım, yaģamıģ obezite, olduğu ortopedik travma, bazı mekanik sorunların belirlenmesi planı gerektirir. ve bu ortaya Özellikle çıkan sorunların kalça iģ ve diz osteoartritinde bu çalıģmada nonfarmakolojik ölçekli bir tedavi anket yönetimi olarak etkenler, kas güçsüzlüğü, Ģeklindedir. östrojenin Uygulamalı azalması olarak gerçekleģtirilen ve beslenme yetersizliğidir kullanılmıģtır. (Coşkun, Kullanılan 2013). anket iki Osteoartrit aynı zamanda ölçekten disabilite oluģan sorular nedenidir bulunmaktadır. (Samut, AraĢtırmada eğitim kullanılan ve öz-yönetim, ölçme aleti kilo ilk kez kaybı, transkütanöz bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesine yönelik akupunktur, sorular, ikinci manuel bölümde ise terapi, 5 li lirekt fizik tedavi cihazları 2013). Klinik bulgular bayan katılımcıya ağrı, hareket uygulanmıģtır. kısıtlılığı Uygulamaya ve katılanlardan elektrostimülasyon elde edilen veriler veya SPSS transkütanoz 18 elektriksel eklem tutukluluğudur. istatistik programı Ağrı çoğu ile analiz zaman edilmiģtir. tutulan Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. Bu değer sinir araģtırmada stimülasyonu kullanılan (TENS), ölçme aletinin termal (sıcak-soğuk) ekleme lokalizedir oldukça ve güvenilir hareketle olduğunu gün içinde göstermektedir. artar, Asıl vb. araģtırmanın gibi yöntemler evreni Ġstanbul, ile cerrahi Ankara, ve rehabilitasyon dinlenme ile azalır (Uludağ, 2012; Arslan, 2000; fiziksel anlamda romatizmal rahatsızlık yaģayan uygulanır bayan katılımcılar (İnan, 2012). oluģturmaktadır. Bu çalışmada genç hastalarda Kelly, 2006). formlarından geri dönüģ (n=2461) adettir. Bu dönen anketlerin diz osteoartritinin sadece (n=1351) tedavi adeti yöntemlerinin Toplumdaki sıklığı, basit rassal ortalama yöntem uygulanmıģtır. yaşam süresinin anlatılması amaçlanmaktadır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize uzaması, obezitenin uygun artması bulunan formlar ve hareketsiz SPSS 18 programına yaşam yüklenmiģ ve güvenirlilik geçerlilik testi, anova, t testi, kuruskal Wallis Testi, Faktör, OSTEOARTRİT Hipotez ve Mann Whitney U tarzının yaygınlaşması testlerinden gibi yararlanılmıģtır. nedenlerle Alpha giderek kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. artmaktadır (Yıldız, 2009). Osteoartrit (OA), eklem kıkırdağında erozyon, sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu eklem olumsuz kenarlarında etkilediği gibi kemik yaptıkları hipertrofisi, iģ ile subkondral Osteoartritin tedavisinde görevlerinde amaç; baģarı kaybına eklem neden ağrısı olduğunu ve skleroz göstermiģtir. ve sinovyal Ayrıca bu membran rahatsızlıkları ve eklem kapsülünde sertliğini azaltmak, eklem mobilitesini korumak durumlar nedeniyle iģ performans ve verimliliğinde birtakım de azalmalara biyokimyasal neden oluģturduğunu ve morfolojik değişiklikler ile karakterize, tüm eklem ve eklem çevresi ve artırmak, fiziksel yetersizliği ve engelliliği azaltmak, yaşam kalitesini artırmak, eklem dokuları etkileyen, yaygın görülen, kompleks ve hasarının ilerlemesini azaltmaktır (Mert, 2013; kronik (Kutsal, 2010; Pesesse vd., 2011; Mckenzie ve Torkington, 2010) dejeneratif bir eklem Uludağ, 2012; Neogi ve Zhang, 2011; Coty ve Wallston, 2008; Kaya, 2008). hastalığıdır. Osteoartrit morbiditeye yol açar, Morbiditeyi azaltmak için yapılan ilk tedavi konservatif tedavilerdir (Altın vd., 2013). Ağrı ve bozulmasına neden olur. Prevalansı yaşla beraber eklem kıkırdağı ve altındaki kemik bütünlüğünün ağrı sonucu oluşan hareket kısıtlılığının kontrolü artan ve sık görülen bu hastalık (Kutsal, 2010; için analjezikler ve nonsteroideal anti-inflamatuar ilaçlar tek başına ya da esas tedavi olarak sonucu ortaya çıkan semptomlar gösterir Hurley ve Beame, 2008), çok çeşitli etmenler (Yıldız, 23

4 2009; Sarıdoğan, 2005; SAĞLIK Çarlı, 2012; SORUNLARININ Di Cesare ÇALIġAN artar. Bu Ġġ hastalarda KADINLARI ilerleyen fonksiyon kaybı, ve Abramson, 2005). ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI yürüme, ayakta BĠR durma, ÖRNEĞĠ merdiven inip çıkma Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ gibi 2, Ali fonksiyonlarda Serdar YÜCEL 3 artış gösteren bir zorlanma Osteoartritte, ekstrasellüler matriks kontrolsüz 1 Güven Grup A.ġ. Finans ile Yönetmeni karşı karşıyadırlar. Yaşla birlikte radyolojik olarak parçalanır ve kıkırdak yok olur (Michael değişiklikler görülebilir (Yıldız, 2009). vd., 2010; Umlauf vd., 2010; Brandt vd., 2008) Bu hastalıkta eklemlerin şekli değişir 3 Fırat ve Üniversitesi ilerleyici Spor Bilimleri EPİDEMİYOLOJİ Fakültesi bir eklem hastalığıdır. Özet: Bu Osteoartritin araģtırmanın amacı; oluşumuna iģ hayatı içerisinde aktif görev alan kadın katılımcıların yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi Osteoartrit ve bu ortaya gelişimi çıkan sorunların ile yaş arasında iģ bir ilişki sebep olan faktörler hayatı içerisindeki arasında performans eklemlere ve verimlilikleri aşırı üzerine etkilerinin ortaya çıkarılması Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen (Çarlı, bu 2012). çalıģmada Her ölçekli iki cins bir anket ve tüm ırkları etkileyen bir hastalıktır Ġlk bölümde (Mert, katılımcıların 2013). Ortalama yaşam yüklenmek, tekrarlayıcı hareket, yaralanma ve kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. inflamasyonun demografik katkıda bulunduğu özelliklerinin belirlenmesine birden çok yönelik sorular, ikinci bölümde ise 5 li lirekt ölçekten oluģan sorular bulunmaktadır. AraĢtırmada süresinin kullanılan uzaması ölçme ile aleti OA ilk daha kez yaygın olarak faktör yer alır. Dizler kullanıldığından başta olmak bir ön teste üzere tabi kalça, tutulmuģtur. görülmektedir Ön test Ġstanbul ilinde (Çarlı, bulunan 2012). (n=20) OA in kardiyovasküler sonrasında hastalıklardan Cronbach s Alpha sonra kat sayısı gelişmiş ülkelerde omuz ve küçük bayan el eklemleri katılımcıya osteoartritten uygulanmıģtır. Uygulamaya en çok katılanlardan elde edilen veriler SPSS 18 istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test etkilenen yerlerdir olarak (İnan, ; kat sayısı Seed elde vd., edilmiģtir. 2011). Bu değer araģtırmada kullanılan ölçme aletinin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl devlet araģtırmanın ekonomisine evreni Ġstanbul, en çok Ankara, yük getiren hastalıktır Özellikle diz eklemi gibi yük taşıyan eklemleri Bursa, Kocaeli, Ġzmit, Tekirdağ ve Edirne illerinde (Peat bulunan vd., ortopedi 2006; ve Conaghan travmatoloji vd., ile 2008). İnan 45 etkilediğinden, önemli fiziksel derecede anlamda romatizmal özürlülüğe rahatsızlık neden yaģayan bayan katılımcılar oluģturmaktadır. (n=4378) katılımcıya elden, mail, posta ve yüz yüze yaş görüģmek ve üzeri koģulu yetişkinlerin ile dağıtılan yaklaşık anket %19-28 inde olur (Atay, 2011; formlarından Azarfam, geri 2013). dönüģ Diz (n=2461) ekleminde adettir. Bu dönen diz osteoartritinin anketlerin sadece görüldüğünü (n=1351) adeti belirtilmektedir normalde kan içermeyen uygulamaya ve uygun sinovyal bulunmuģtur. sıvı tarafından Tüm katılımcılar rast gele seçilmiģ ve araģtırmada basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık (Felson, olarak 2006; 11 ay İnan, sürmüģtür. 2012). Analize 55 yaş üstünde ise beslenen, eylem uygun sırasında bulunan sürtünmeyi formlar SPSS azaltan 18 programına ve yüklenmiģ ve güvenirlilik geçerlilik testi, eklemlere sertlik anova, ve elastikiyet t testi, kuruskal sağlayarak Wallis vücut Testi, Faktör, insanların Hipotez yaklaşık ve Mann %80 inde Whitney radyolojik U olarak OA testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak saptanmaktadır kat sayısı Yapılan elde edilmiģtir. araştırmalarda hareketlerindeki AraĢtırma titreşimi sonucunda önlemeye katılımcıların yardım eden büyük çoğunluğunun romatizmalı hastalıklar ve eklem rahatsızlıkları nedeniyle büyük sorun yaģadığı kişide yıllık görülmüģtür. el osteoartrit Ortaya çıkan insidansı bu 100, diz OA i kartilajın yapımı sorunlar (İnan, 2009; katılımcıların Bands, sosyal 2007) yaģam sağlıklı konforunu insidansı olumsuz etkilediği 240 ve gibi kalça yaptıkları OA i iģ insidansı ile 88 olarak insanda dengededir. görevlerinde Ancak baģarı osteoartritli kaybına neden hastalarda bu denge kaybolur durumlar ve nedeniyle kartilaj iģ performans yenilenmeden ve verimliliğinde de azalmalara neden oluģturduğunu olduğunu göstermiģtir. Ayrıca bu rahatsızlıkları yaģayan katılımcıların büyük çoğunluğu yaģadığı saptanmıştır rahatsızlığın (Tuncer ortaya çıkardığı ve Gilgil, ağrılı 2007; Oliveria hızlı bir şekilde bozulur, sertleşir ve elastikiyetini kaybeder. Sonunda aşınmayla birlikte ağrılı yeni kemik oluşumlar oluşur. Kemik çıkıntıları kemiğe benzer kistler ve kemiksi uçlar biçiminde gelişir. Bu kemik anormallikleri eklem deformiteleri, ağrı ve yetersizliğe neden olur (Uludağ, 2012; Altındağ vd., 2007). Yaşın ilerlemesiyle birlikte kıkırdakta ortaya çıkan morfolojik değişiklikler Osteartrite zemin hazırlar. Prevalans yaşla birlikte kademeli olarak vd., 2007; Çarlı, 2012). OA hastalarının eklem tutulum dağılımları değerlendirildiğinde ise; en sık tutulan eklemlerin sırası ile diz (%76), omurga (%55.7), kalça (%21.6) ve el eklemi (%21.1) olduğu görülmektedir (Uludağ, 2012; Bilir vd., 2008; Atamaz vd., 2006). Prevalansı ellerde ve dizlerde 75 yaşına kadar artar, daha sonra bu artış gözlenmez (Mert, 2013). Osteoartrit 50 yaş öncesinde erkeklerde, 50 yaş sonrasında ise kadınlarda daha sık görülür (Çarlı, 2012; Tuncer ve Gilgil, 2007). Periferal eklemlerde en sık eller, 24

5 dizler ve kalçalar tutulur. SAĞLIK Kalça eklemlerinin SORUNLARININ OA ÇALIġAN Osteoartrit Ġġ KADINLARI gelişmesinde çoklu risk faktörleri prevalansı diz ve parmağa ÜZERĠNDEKĠ göre daha ETKĠLERĠNĠN düşüktür UYGULAMALI vardır. (Uludağ, BĠR 2012; ÖRNEĞĠ Pirbudak vd., 2008). Osteoartritin 2, Ali Serdar hastalık YÜCEL 3 sürecinin gelişmesine katkıda (Mert, 2013; Bilir vd., 2008). Murat Semptomatik KORKMAZ 1, Bülent diz KILIÇ Osteoartrit prevalansı 55 yaş üstünde 1 Güven %13 Grup olup, A.ġ. Finans bulunan Yönetmeni faktörler, sistemik, genetik, biyomekanik Türkiye de ise, toplamda %14,8, kadınlarda %22,5 ve çevresel faktörler olarak sınıflandırılabilirler ve erkeklerde %8 olarak bulunmuştur 3 Fırat Üniversitesi (Uysal ve Spor Bilimleri (Çarlı, Fakültesi 2012). Başaran, 2009; Azarfam, 2013). OA tüm disabilite yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile nedenlerinin %2-3 ünü oluşturmaktadır (Samut, 2013; Yıldız, 2009). Özellikle diz ve kalça OA inin yüksek mortalite, kardiyovasküler hastalıklar, diabetes mellitus ve yürüyüş bozuklukları ile ilişkili olduğu bulunmuştur (Samut, 2013; Mendel vd., 2010; Nüesch vd., 2011). ETYOLOJİ OA in etyolojisinde mekanik, biyomekanik ve genetik faktörlerin rol oynadığı belirtilmektedir. Bazı nutrisyonel ve endokrin faktörler de etkilidir. Özellikle diz OA gelişiminde rol oynayan en önemli faktörler ise, obezite, cinsiyet, yaş, diz ekleminde travma, merdiven çıkma ve diz çökme gibi dizlerde aşırı mekanik yüklenmeye ve zorlanmaya neden olan işlerde çalışma, eklemi zorlayan veya zedeleyen yarış sporları ile uğraşma, yüksek topuklu ayakkabı giyme, hareketsizlik ve genetik yatkınlıktır (Oğuz ve Tekin, 2007). Obesite, yük taşıyan eklemlerde yüklenmeyi artırarak ve postür, yürüyüş ve fiziksel aktivite düzeyini olumsuz etkileyerek, OA riskini artırır. Vücut kitle indeksi 30 kg/m 2 üzerinde olanlarda, diz OA riski 6,8 kat artmıştır (Azarfam, 2013; Coggon vd., 2001). Sistemik faktörler ileri yaş ve kadın olmak olarak açıklanabilir (Pirbudak vd., 2008). Kadınlarda daha fazla görülmesinin nedeni hormonal değişimlerdir. Genetik yatkınlık, özellikle nodal OA için önemli bir risk faktördür. Heberden nödülleri ile diz OA birlikteliğinin hastaların birinci derece yakınlarda daha fazla olması ve monozigotik ikizlerde, dizigotik ikizlere göre daha çok genetik geçiş göstermesi, genetik faktörlerin etkisini teyit etmektedir (Pirbudak vd., 2008; Azarfam, 2013). Sigara ile diz OA ilişkisini araştıran çalışmalarda, OA da kıkırdak kaybı ve ağrı şiddetinin sigara içenlerde daha fazla olduğu tespit edilmiştir (Azarfam, 2013; Amin vd., 2007; Gullahorn vd., 2005). Eklem kıkırdağında yaşla beraber oluşan morfolojik veya yapısal değişiklikler arasında yıpranma, yumuşama, eklem yüzeyinde incelme ve matriksin gerilme gücü ve sertliğinde kayıp vardır (Di Cesare ve Abramson, 2005; Martin ve Buckwalter, 20). Kadınlarda OA gelişimi erkeklere göre 2 kat fazladır. 50 yaşından önce kadınlarda OA prevalansı daha az iken, 50 yaşından sonra özellikle dizde prevalans atmaktadır (Di Cesare ve Abramson, 2005). Yaş ve cinsiyet ile ilgili OA riskinin artmasında, postmenapozal hormon yetmezliğinin rolü vardır. Menisküs yaralanması, krusiat ligaman yırtıkları, ekleme yakın 25

6 kırıklar gibi travmatik faktörlerin SAĞLIK diz SORUNLARININ OA gelişimini ÇALIġAN Cinsiyet Ġġ KADINLARI kolaylaştırdıkları bilinmektedir ÜZERĠNDEKĠ (Arden ETKĠLERĠNĠN ve Nevitt, UYGULAMALI Etnik /Irk BĠR ÖRNEĞĠ 2006). Diyet faktörü ise şöyle Murat etkilidir; KORKMAZ Yüksek 1, Bülent KILIÇ Genetik 2, Ali Serdar YÜCEL 3 doz C vitamini ile tedavi edilen bir 1 Güven deneysel Grup diz A.ġ. Finans Yönetmeni Obezite OA modelinde kıkırdağın fibrilasyon ve eburnasyonu anlamlı derecede azalmıştır. 3 Fırat Diyet Düşük Üniversitesi serum Spor Bilimleri Fakültesi D vitamini düzeyleri veya yetersiz D vitamini Travma / Cerrahi alımı ile diz OA yaģamıģ progresyonunda olduğu ortopedik artış bazı sorunların olduğu belirlenmesi Meslek ve bu ortaya çıkan sorunların iģ bulunmuştur (Mann, Ģeklindedir. 2004). Uygulamalı Jeneralize olarak eklem gerçekleģtirilen Mekanik bu çalıģmada faktörler ölçekli bir anket hipermobilitesi olan kullanılmıģtır. bireylerde Kullanılan OA prevalansının anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesine yönelik Dizilim sorular, ikinci bölümde ise 5 li lirekt arttığı tespit edilmiştir. ölçekten Bu oluģan durum sorular konnektif bulunmaktadır. doku AraĢtırmada kullanılan ölçme aleti ilk kez kullanıldığından bir ön teste tabi tutulmuģtur. Ön Laktisite test Ġstanbul (Samut, ilinde bulunan 2013) (n=20) bozuklukları veya bayan eklem katılımcıya travmasına uygulanmıģtır. bağlı olabilir. Uygulamaya katılanlardan elde edilen veriler SPSS 18 Sinoviyal effüzyon istatistik ve programı kondrokalsinozis ile analiz edilmiģtir. olaya Ön test SINIFLANDIRMA sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı sıklıkla eşlik eder oldukça (Yıldız, güvenilir 2009; olduğunu Mann, göstermektedir. 2004). Asıl Osteoartrit araģtırmanın primer evreni Ġstanbul, ve sekonder Ankara, olarak iki başlıkta Kısaca genetik fiziksel faktörler, anlamda sigara, romatizmal hipermobilite, rahatsızlık yaģayan sınıflandırılır bayan katılımcılar Primer oluģturmaktadır. (idiopatik ) OA de bilinen mesleki faktörler, formlarından bazı profesyonel geri dönüģ sporlar (n=2461) (halter, adettir. Bu dönen bir etyoloji anketlerin bulunmamakta, sadece (n=1351) sekonder adeti OA ise daha futbol, bisiklet), basit vitamin rassal yöntem eksiklikleri uygulanmıģtır. (yetersiz AraĢtırma C önceden oluşmuş bir eklem yıkımı sonucunda yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize vitamin alımı, düşük uygun D bulunan ve E formlar vitamini SPSS seviyeleri), 18 programına yüklenmiģ ortaya çıkmaktadır ve güvenirlilik (Ruddy geçerlilik vd., testi, 2009; Aksu, 2006). dizde zorlanmaya testlerinden neden olan yararlanılmıģtır. hareketlerin Alpha sıklıkla yapıldığı aktiviteler, kuadriseps güçsüzlüğü kat sayısı olarak 1. İDİOPATİK kat sayısı elde edilmiģtir. (eklem üzerine sorunlar binen katılımcıların yük artışı sosyal nedeniyle), yaģam konforunu ve A. olumsuz Lokalize etkilediği Eller gibi (İnterfalangeal yaptıkları iģ ile ve 1.karpometakarpal eklemler) travma öyküsü, yaģayan yaşlılık, katılımcıların kadın olmak, büyük özellikle çoğunluğu yaģadığı rahatsızlığın ortaya çıkardığı ağrılı ağırlık taşıyan eklemler, durumlar nedeniyle aşırı kilo, iģ performans diz yaralanması, tekrarlayan eklem hareketleri, düşük kemik ve verimliliğinde de azalmalara neden oluģturduğunu Ayaklar (Metatarsofalangeal eklem) Diz (Medial, lateral, patellofemoral) yoğunluğu, kas zayıflığı ve eklem gevşekliği tüm osteoartrit türlerinin gelişiminde ortak risk Kalça (Superolateral, superomedial, medial) faktörlerdir (İnan, 2012; Atay, 2011; Atamaz vd., Omurga (Apofizyal) 2006; Haq ve Davatchi, 2011; Zhang vd., 2010; Wang vd., 2004). Diğer bölgeler (Omuz, dirsek, el ve ayak bileği) Osteoartrit risk faktörlerini maddeleştirirsek şöyle olur: B. Generalize (Kellgren s sendromu) (Yıldız, 2009). Yaş 26

7 2. SEKONDER SAĞLIK SORUNLARININ ÇALIġAN eklem tutukluğu, Ġġ KADINLARI krepitasyon, hareket kısıtlılığı, ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI sinovit, eklem BĠR yüzeyi ÖRNEĞĠ genişlemesi, kas artrofisi, Sistemik, metabolik veya endokrin hastalıklar Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ deformite 2, Ali Serdar ve YÜCEL fonksiyon 3 kaybı, görülür (Azarfam, Okronozis 1 Güven Grup A.ġ. Finans 2013). Yönetmeni Eklem hareket kısıtlılığı, eklem yüzeylerinde Wilson hastalığı uyumsuzluk, kas spazmı ve kontraktürü, eklem kapsülü kontraktürü, osteofitler ve eklem fareleri Hemakromatozis nedeniyle gelişir. Eklem yüzeylerinde asimetrik Akromegali yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi genişlemeler, ve bu ortaya sekonder çıkan sorunların sinovit iģ ve sinovyal sıvı Hiperparatiroidizm Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen artışı, bu osteofitler çalıģmada ölçekli ve kıkırdağın bir anket proliferatif değişiklikleri sonucu Ġlk bölümde gelişebilir. katılımcıların Medial kompartman Kristal depo kullanılmıģtır. hastalıklar Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Konjenital ölçekten ve gelişimsel oluģan sorular hastalıklar bulunmaktadır. AraĢtırmada tutulumunda, kullanılan sıklıkla ölçme aleti gelişen ilk kez varus deformitesi Üst femoral bayan epifiz katılımcıya kayması ve daha az sıklıkla (Felson, 2006) lateral kompartman tutulumunda Cronbach s Alpha gelişen kat sayısı valgus deformitesi, uygulanmıģtır. Uygulamaya katılanlardan elde edilen veriler SPSS 18 istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Blount hastalığı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl subkondral araģtırmanın kemik evreni Ġstanbul, kollapsı, Ankara, kemik büyümeleri ve Perthes hastalığı Bursa, Kocaeli, Ġzmit, Tekirdağ ve Edirne illerinde periartiküler bulunan ortopedi yumuşak ve travmatoloji doku kontraktürü ile nedeniyle Doğuştan kalça çıkığı (n=4378) katılımcıya elden, mail, posta ve yüz yüze gelişen görüģmek deformitelerdir koģulu ile dağıtılan (İnan, anket 2012; Peat vd., Bacak uzunlukları formlarından eşitsizliği geri dönüģ (n=2461) adettir. Bu dönen 2006; anketlerin McCaffery, sadece 1990). (n=1351) Ağrı adeti aktiviteler sırasında Hipermobilite basit rassal sendromları yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık artar ve olarak istirahatle 11 ay sürmüģtür. azalır. Analize Ağrı, en sık rastlanan anova, t testi, kuruskal Wallis Testi, Faktör, ve en Hipotez önemli ve yakınmadır. Mann Whitney İleri U dönemde devamlı Travmatik nedenler testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak ağrı ve gece kat ağrısı sayısı elde gelişebilir. edilmiģtir. Ağrının kaynağı Major eklem travması rahatsızlıkları nedeniyle büyük sorun yaģadığı periost görülmüģtür. irritasyonu, Ortaya trabeküler çıkan bu mikrofraktürler, sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu kapsül olumsuz etkilediği gerilmesi gibi ve yaptıkları fibrozisi, iģ ile periartiküler kas Ekleme uzanan görevlerinde kırık baģarı kaybına neden olduğunu göstermiģtir. Ayrıca bu rahatsızlıkları yaģayan katılımcıların büyük çoğunluğu yaģadığı spazmı rahatsızlığın ve yorgunluğu ortaya çıkardığı ve bazı ağrılı vakalarda gelişen Eklem cerrahisi hafif sinovit tablosudur (Atay, 2011; Azarfam, İnflamatuar nedenler 2013; McCaffery, 1990). Yürüyüş kalça veya diz OA sında antaljik şekilde, patellofemoral İnflamatuar hastalıklar (RA) ağrı olduğunda ise hastanın dizini koruyarak Septik artrit yürümesi şeklindedir. Ağrı; bu hastalarda inflamatuar ve mekanik ağrı olmak üzere iki çeşittir. Nöropatik Artropati (Çarlı, 2012). Ağrı başlangıçta tek eklemde görülen hastalığın KLİNİK BULGULAR en baskın semptomu olup kişiyi tanıya götürür. Genç hastalarda klinik bulgularda önceden geçirilmiş bir zedelenme veya menisektomiye bağlı tanımlanır. Genellikle uzun mesafe yürüme, ağır Osteoartrit ağrısı genellikle derin bir sızı şeklinde olarak izole OA saptanır. Klinik bulgularda Ağrı, taşıma gibi eklem faaliyetleri ile daha da kötüleşir 27

8 ve inflamatuar hastalıkların SAĞLIK aksine, SORUNLARININ dinlenmeyle ÇALIġAN tercihleri Ġġ ve KADINLARI tedavinin maliyeti göz önünde bulundurularak planlanır BĠR ÖRNEĞĠ (Azarfam, 2013; Samut, azalabilir (Pesesse vd., ÜZERĠNDEKĠ 2011). Etkilenen ETKĠLERĠNĠN eklemin UYGULAMALI kullanılması ağrıyı arttırabilir Murat ve KORKMAZ ağrının 1 etrafa, Bülent KILIÇ 2013; 2, Ali Altan Serdar YÜCEL vd., 2004). 3 yayılmasına neden olabilir. Ağrı, 1 Güven bir etkinliğe Grup A.ġ. Finans Yönetmeni Osteoartrit yönetimi farmakolojik, nonfarmakolojik ve cerrahi tedavileri içerir (Griffin ve Guilak, başladıktan sonra bir kaç dakika içinde başlar ve faaliyetin bitiminden sonra saatlerce sürebilir. 3 Fırat Üniversitesi Spor Bilimleri 2008; Pereira Fakültesi vd., 2011). (Ng vd., 2011; Sellam ve Berenbaum, 2008). Diz osteoartriti olan yaģamıģ hastalar olduğu sürekli ortopedik ya da bazı gece sorunların gelen belirlenmesi Hastalığın ve bu ortaya tedavisi çıkan semptomatiktir. sorunların iģ İlaç dışı tedaviler ağrıdan şikayet edebilirler. Ģeklindedir. Ağrı Uygulamalı sürdükçe olarak hastalar gerçekleģtirilen bu çalıģmada en az ilaçlar ölçekli kadar bir önemlidir. anket Osteoartrit psikolojik sıkıntı kullanılmıģtır. da yaşayabilirler. Kullanılan (İnan, anket iki 2012; bölümden oluģmaktadır. yönetimi için Ġlk bölümde eğitim katılımcıların ve bilgilendirme, egzersiz, Hunter vd., 2008; ölçekten Mcdonald, oluģan 2009). sorular bulunmaktadır. Krepitasyon AraĢtırmada kilo verme kullanılan (hasta ölçme kilolu aleti ise), ilk kez topikal non-steroid sıktır. Pasif veya kullanıldığından aktif hareket bir ağrıya ön teste neden tabi tutulmuģtur. olur. antiinflamatuar Ön test Ġstanbul ilinde ilaçlar bulunan (NSAİİ) (n=20) ve parasetamol Muayenede osteofitler istatistik programı düzensiz ile analiz ve sert edilmiģtir. şişlikler Ön test diz sonrasında osteoartriti Cronbach s için Alpha çekirdek kat sayısı tedaviler olarak şeklinde palpe edilebilirler oldukça güvenilir (Çarlı, olduğunu 2012). göstermektedir. Tutukluk Asıl kabul araģtırmanın edilen evreni beş Ġstanbul, müdahale Ankara, olarak listelenir Sık görülen bir Bursa, semptomdur. Kocaeli, Ġzmit, Eklem Tekirdağ hareketinin ve Edirne illerinde (Coşkun, bulunan ortopedi 2013). ve travmatoloji ile başlatılmasında güçlük (n=4378) olarak katılımcıya tanımlanır. elden, mail, Daha posta çok ve yüz yüze görüģmek koģulu ile dağıtılan anket formlarından geri dönüģ (n=2461) adettir. Bu dönen a) Farmakolojik anketlerin sadece Yöntemler: sabahları ve belli bir süre hareketsizliği takiben (n=1351) adeti ortaya çıkar. Tutukluk basit rassal genellikle yöntem uygulanmıģtır. kısa sürelidir AraĢtırma ve yaklaģık Analjezikler olarak 11 (İlk ay sürmüģtür. denenmesi Analize gereken oral analjeziktir 30 dakikadan azdır. anova, Tutukluk t testi, kuruskal eklem kapsülünde Wallis Testi, Faktör, Hipotez ve ve orta Mann dereceli Whitney ağrılarda U uzun süre kalınlaşmaya ve testlerinden peri-artiküler yararlanılmıģtır. değişikliklere Alpha bağlı kat sayısı olarak kullanılabilir kat (Yıldız, sayısı elde 2009) edilmiģtir. bunlar Parasetamol, olabilir. (Uludağ, eklem 2012; rahatsızlıkları Yıldız, nedeniyle 2007; Lee büyük vd., sorun yaģadığı opioidler, görülmüģtür. tramadol, Ortaya asetaminofen çıkan bu olabilir), NSAİİ 2006). Krepitasyon: sorunlar OA nın katılımcıların önemli sosyal bir bulgusudur. yaģam konforunu Parasetamole olumsuz etkilediği yanıt gibi yaptıkları vermeyen iģ ile hastalarda NSAİİ İleri OA da palpasyon yaģayan katılımcıların ile hissedilebileceği büyük çoğunluğu gibi, yaģadığı verilebilir. rahatsızlığın Osteoartritte ortaya çıkardığı NSAİİ ağrılı verilmesinin nedeni ses olarak da duyulabilir. Eklem yüzeyindeki düzensizlikler, marjinal çıkıntılar ve sinoviyal sıvıdaki hava kabarcıkları krepitasyon nedenleri arasında gösterilmektedir Özellikle dizde kullanmamaya bağlı kuadriseps kasında atrofi görülür (Azarfam, 2013; Altan vd., 2004). TEDAVİ YÖNTEMLERİ Osteartirit tedavisinde esas amaç ağrıyı azaltmak ve günlük yaşamı kolaylaştırmaktır. Tedavisi yaş, komorbidite, klinik tablonun şiddeti, hastanın inflamatuar komponentin de semptomlara katkıda bulunabilmesidir (Yıldız, 2009) (naproxsen, asetilsalisik asit, ibufrofen ve benzeri), COX-2 inhibitörleri (COX 2 inhibitörleri NSAİİ lere benzer analjezik etkiye sahipken gastrointestinal yan etki profili ve endoskopik ülserasyon riski açısından plaseboya benzerdir. Gastrointestinal risk faktörleri olan hastalara COX 2 inhibitörleri önerilebilir (Yıldız, 2009; Jordan vd., 2003). cyclooxygenause- selective non-steroidal antiinflammatory ilaçlar, celecoxib, rofecoxib vb), 28

9 topikal kremler, eklem SAĞLIK içi uygulamalardır SORUNLARININ (eklem ÇALIġAN replasmanı, Ġġ KADINLARI atroskopi, osteotomidir (Gürer vd., lavajı, kortikositeroidler, ÜZERĠNDEKĠ hyaluronat ETKĠLERĠNĠN asit) (Uludağ, UYGULAMALI 2005). Artroskopik BĠR ÖRNEĞĠ debridmanla eklem yüzeylerinin 2, Ali Serdar düzgünleştirilmesi YÜCEL 3 (kıkırdak tıraşlaması 2012). NSAİİ lerin kontrendike Murat KORKMAZ olduğu, etkisiz 1, Bülent KILIÇ olduğu veya tolere edilemediği durumlarda 1 Güven Grup opioid A.ġ. Finans veya Yönetmeni termal kondroplasti), küçük parçacıkların analjezikler ve antidepresanlar yararlı alternatifler uzaklaştırılması, abrazyon, menisektomi, osteofit eksizyonu, kısmi sinovektomi gibi cerrahi olabilir (Yıldız, 2009) kas gevşetici ve antidepresanlar, topical kremler, eklem içi uygulamalar müdahaleler uygulanabilmektedir (Shannon kullanılabilir (İnan, yaģamıģ 2012). olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi vd., 2001). ve bu ortaya Osteotomi çıkan sorunların ile özellikle iģ diz OA sında Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen valgus bu çalıģmada deformitesi ölçekli ve distal bir anket femoral osteotomi, b) Non-farmakolojik Yöntemler: kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. varus deformitesi Ġlk bölümde ve katılımcıların proksimal tibial osteotomi Osteoartritli hastaların ölçekten oluģan tedavisinde sorular bulunmaktadır. değişik non-araģtırmadfarmakolojik yöntemler uygulanır kullanılan (Aglietti ölçme ve aleti Menchetti, ilk kez 2000; Choi vd., kullanıldığından (Peterfy bir ön teste vd., tabi 2004) tutulmuģtur. Ön 2001). test Ġstanbul Artroplasti ilinde bulunan ile yaşam (n=20) kalitesini arttırdığı, kullanılabilir. Örneğin istatistik programı hasta ile eğitimi, analiz edilmiģtir. egzersiz Ön test sonrasında ağrıda azalmaya Cronbach s ve Alpha fonksiyonel kat sayısı durumda iyileşmeye programı, mekanik oldukça faktörlerin güvenilir olduğunu düzeltilmesi göstermektedir. (kilo Asıl araģtırmanın neden evreni olur (Yıldız, Ġstanbul, Ankara, 2009; Jordan vd., 2003; kaybı, uygun ayakkabı Bursa, Kocaeli, seçimi, Ġzmit, spor Tekirdağ aktiviteleri, ve Edirne illerinde Frankel bulunan vd., ortopedi 1990). ve travmatoloji ile baston, yardımcı (n=4378) cihazlar), katılımcıya lokal elden, fizik mail, tedavidir posta ve yüz yüze görüģmek koģulu ile dağıtılan anket formlarından geri dönüģ (n=2461) adettir. Bu dönen METOD (soğuk uygulama, yüzeyel ısıtıcılar, derin ısıtıcılar, anketlerin sadece (n=1351) adeti pulsatil elektrik stimülasyonu, basit rassal yöntem TENS, uygulanmıģtır. akupunktur) AraĢtırma yaklaģık Çeşitli olarak tarihlerde 11 ay sürmüģtür. tarafımıza Analize diz şikayetiyle başvuran (Gürer vd., 2005; anova, Page t testi, vd., kuruskal 2011). Fizyoterapi Wallis Testi, Faktör, Hipotez 164 ve hastamız Mann çalışmaya Whitney U dahil edilmiştir. tadavileri osteoartrit testlerinden için yararlanılmıģtır. Non-farmakolojik Alpha kat sayısı olarak Tüm hastalarımız, kat sayısı elde çeşitli edilmiģtir. konservatif tedavilere yöntemlerden olup eklem fiziksel rahatsızlıkları önlemlerin nedeniyle yanı büyük sıra sorun yaģadığı yanıt alamamış görülmüģtür. hastalardır. Ortaya çıkan Hastalarımıza; bu fizik egzersiz tedavisi sorunlar de dahil katılımcıların olmak üzere; sosyal yaģam ultrason konforunu muayene, olumsuz etkilediği direkt gibi radyografik yaptıkları iģ ile ve magnetik rezonans rahatsızlığın görüntüleme ortaya yapılmıştır. çıkardığı ağrılı Tüm hastalarımız, uygulaması, elektroterapi, yaģayan katılımcıların kas stimülasyonu. büyük çoğunluğu sıcak yaģadığı ve soğuk uygulama, özel bir masaj tekniği olan enine sürtünme, akupunktur, germe/yürüyüş, çekiş uygulamalarını içerir (İnan, 2012; Peterfy vd., 2004). c) Cerrahi Yöntemler: Nonfarmakolojik ve farmakolojik tedaviye cevap vermeyen ağrılı hastalar ve fonksiyon kaybı yaşayan hastalar eklem replasman cerrahisi açısından değerlendirilirler (İnan, 2012) ve uygulanan yöntemler, artroskopik debridman, eklem radiografik kellgren sınıflamasına göre grade 2 ve 3 hastalardır. Hastalarımızın 96 sı bayan ve 68 i erkekdir. Hastalarımızın yaş ortalaması 43,4 tür. Ortalama takip süremiz 1 yıldır. Hastalarımızın 56 sında bilateral osteoartrit mevcuttur. Çalışmamızdaki toplam diz sayısı 220 dir. Hastalarımızın 87 si grade 2 ve 77 si grade 3 tür, bilateral ekelm tutulumu olan hastalarımızın her iki dizleride aynı gradelidir. Bilateral hastalarımızın 39 u grade 2 ve 17 si grade 3 tür. 36 hastamızda geçirilmiş diz kırığına öyküsü mevcuttur. 68 hastamızda 29

10 geçirilmiş artroskopik SAĞLIK menisektomi SORUNLARININ hikayesi ÇALIġAN kronik dizabiliteye Ġġ KADINLARI neden olarak, hastaların günlük mevcuttur. 7 hastamızda ÜZERĠNDEKĠ geçirilmiş ETKĠLERĠNĠN diz eklemi UYGULAMALI yaşam aktivitelerini BĠR ÖRNEĞĠ kısıtlar (Coşkun, 2013; Altın enfeksiyonu öyküsü mevcuttur. Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ vd., 2, Ali 2013; Serdar Yıldız, YÜCEL2009; 3 Jakobsson ve Hallberg, Tüm hastaların dizleri, müdahale odasında steril hazırlandıktan sonra; portal için cilt cilt altı infiltrasyon anestezisi ve eklem içi anestezi, 20 cc lidokain ile yapılmıştır. Patella lateralinde açılan mini portalden eklem içi yollanan silikon kanül ile eklem basınçlı olarak lavaj enjektörü ile 1500 cc serum fizyolojik kullanılarak irrige edilmiştir. Portal 1 adet absorbe olan sutür materyali ile kapatılmıştır. Eklem içi 1ml izotonik solüsyon (ph 7,3) fermentasyon ile elde edilmiş 20.0 mg sodyum hyaluronat ve sodyum klorür, sodyum monohidrojen fosfat, sodyum dihidrojen fosfat, mannitol ve enjeksiyonluk karışımı enjekte edilmiştir. Hastalarımız poliklinikten takibe alınmıştır. 1 Güven Grup A.ġ. Finans Yönetmeni yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile Hastalarımıza ilk başvuruda ve takiplerde; Hospital for Special Surgery skorlaması (HSSS), hasta memnuniyeti, ağrı kesici kullanımındaki değişiklik ve ağrısız diz hareketindeki değişiklik sorgulaması yapılmıştır. Hastalarımızın 1 yıllık takiplerinde HSS skoru 67 den 87 e çıkmıştır, düzelme, hasta memnuniyetinde artış, ağrısız hareket aralığında artış ve ağrı kesici kullanımında azalma olmuştur. TARTIŞMA Osteoartrit (OA) eklem kıkırdağı ve altındaki kemik bütünlüğünün bozulmasına neden olan çok çeşitli etmenler sonucu ortaya çıkan semptom ve klinik muayene bulgularıyla karakterize bir hastalıktır (Samut, 2013). Ağrı, deformite ve devamında 2006; Sadosky vd., 2010; Beyazova ve Gökçe, 2000). Ağrı çoğu zaman tutulan ekleme lokalizedir ve hareketle gün içinde artar, dinlenme ile azalır (Uludağ, 2012; Arslan, 2000; Kelly, 2006). Genç hastalarda klinik bulgularda önceden geçirilmiş bir zedelenme veya menisektomiye bağlı olarak izole OA saptanır. Çalışmamızdaki 68 hastada da geçirilmiş artroskopik menisektomi hikayesi vardır. Klinik bulgularda Ağrı, eklem tutukluğu, krepitasyon, hareket kısıtlılığı, sinovit, eklem yüzeyi genişlemesi, kas artrofisi, deformite ve fonksiyon kaybı, görülür (Azarfam, 2013). Genç hastalarda gelişen diz osteoartriti için konservatif yöntemler ile tedavi anlamlıdır. Çalışmamızda uyguladığımız pratik eklem lavajı ve eklem içi hyaluronik asit enjeksiyonu kombinasyonu ile 1 yıllık takibimizde elde ettiğimiz başarı (HSSS unda 67 den 87 ye artış, analgesik kullanımının azalması ve harekette artış) literatüre göre anlamlıdır (Edelson vd., 1995; Forster ve Straw, 2003; Navarro vd., 2006). Hastalarımızın genç olması çalışmamızda elde ettiğimiz sonucaolumlu katkıda bulunmuştur. Çalışmamızdaki travmatik osteoartrit hastalarında eklem yapısal bozukluğu olmaması sonuca olumlu katkı yapmıştır. Çalışmamızda ileri evre hasta olmaması çalışmamızın kısıtlılığıdır. Takip süremizin 1 yılla sınırlı olması çalışmamızdaki kısıtlılıktır. 30

11 SONUÇ SAĞLIK SORUNLARININ ÇALIġAN Osteoartriti Ġġ KADINLARI Olan Hastalarda Ultrason İle ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI Plasebonun BĠR Etkinliğinin ÖRNEĞĠ Karşılaştırılması, Genç hastalarda gelişen osteoartrit vakalarında, Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ 2, Ali İstanbul Serdar YÜCEL Med 3 J, 14: 86-9, DOI: / hastaların yaşamları, iş hayatları ve psikolojileri 1 Güven Grup A.ġ. Finans Yönetmeni imj ciddi düzeyde etkilenmektedir. Olağan yaşamı aksatan cerrahiler ve tedaviler dışında, daha 2 pratik Ortopedi Uzmanı ALTINDAĞ, Ö., ALTINDAĞ, A., SORAN, uygulamalara ihtiyaç duyulmaktadır. 3 Fırat Üniversitesi Bu hasta Spor Bilimleri Fakültesi N., TABUR, H., (2007). Romatoid Artrit grubunda, artroplasti Özet: Bu gibi araģtırmanın yöntemleri amacı; iģ anlamlı hayatı içerisinde aktif ve görev Osteoartrit alan kadın Hastalarında katılımcıların Yeti Yitimi ve yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ bulmadığımızdan, hayatı tedavi içerisindeki edici yeni performans uygulamalara ve verimlilikleri üzerine Depresyon. etkilerinin Klinik ortaya çıkarılması Psikofarmakoloji Bülteni ve tedavi kombinasyonları Ģeklindedir. Uygulamalı ile elde edilen olarak başarılı gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. AMİN, S., Ġlk NİU, bölümde J., katılımcıların GUERMAZİ, A., GRİsonuçlara ihtiyaç demografik vardır. özelliklerinin 164 hastalık belirlenmesine serimizde yönelik sorular, ikinci bölümde ise 5 li lirekt lokal anestezili eklem kullanıldığından lavajı ve bir eklem ön teste içi hyaluronik GORYAN, M., HUNTER, D.J., CLANCY, tabi tutulmuģtur. Ön test Ġstanbul ilinde bulunan (n=20) asit uygulamasıyla bayan pratik katılımcıya şekilde uygulanmıģtır. elde ettiğimiz Uygulamaya katılanlardan M., LAVALLEY, elde edilen veriler M.P., SPSS 18 GENANT, H.K., istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı başarının anlamlı olarak olduğunu kat düşünmekteyiz. FELSON, D.T., (2007). Cigarette Smoking sayısı elde edilmiģtir. Bu değer araģtırmada kullanılan ölçme aletinin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın and The evreni Risk Ġstanbul, for Cartilage Ankara, Loss and Knee YAZARLARIN Bursa, KATKISI Kocaeli, Ġzmit, Tekirdağ ve Edirne illerinde bulunan ortopedi ve travmatoloji ile Pain in Men with Knee Osteoarthritis. Ann Yazarlar Aylin formlarından Zekioğlu, Fatih geri dönüģ Çatıkkaş (n=2461) ve adettir. Ali rheum dis, 66: Bu dönen anketlerin sadece (n=1351) adeti Serdar Yücel araştırmanın uygulamaya uygun literatür bulunmuģtur. desteği Tüm başta katılımcılar rast gele seçilmiģ ve araģtırmada basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık ARDEN, olarak N., 11 NEVİTT, ay sürmüģtür. M.C., Analize (2006). Osteoarthritis: ve Epidemiology. güvenirlilik geçerlilik Best testi, Practice & Research olmak üzere araştırmada uygun bulunan kullanılan formlar SPSS kaynakların 18 programına yüklenmiģ çevirisi ve özetlenmesi anova, konusunda t testi, kuruskal destek sağlamıştır. Wallis Testi, Faktör, Hipotez ve Mann Whitney U testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak Clinical kat Rheumatology, sayısı elde edilmiģtir. 20 (1): 3 25 KAYNAKLAReklem rahatsızlıkları nedeniyle büyük sorun yaģadığı ARSLAN, görülmüģtür. S., (2000). Ortaya Osteoartritte çıkan bu Tanı ve İzlem. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile AGLİETTİ, P., görevlerinde MENCHETTİ, baģarı kaybına P., (2000). neden Distal olduğunu göstermiģtir. STED, Ayrıca 9: 9 bu rahatsızlıkları Femoral Osteotomy durumlar nedeniyle in The iģ Valgus performans Osteoarthritic Knee. Am jknee surg, 13: ve verimliliğinde ATAMAZ, de azalmalara F., HEPGÜLER, neden oluģturduğunu S., ÖNCÜ, J., (2006). Diz Osteoartritinde Ağrı ve Özürlülükle İliş- AKSU, K., (2006). Osteoartrit. Editörler: Doğanavşargil E, Gümüşdiş G. Klinik Romatoloji. İzmir: Güven Kitabevi, ALTAN, L., BİNGÖL, Ü., SAĞIRKAYA, Z., ve ark., (2004). Romatoid Artritli Hastalarda Anksiyete ve Depresyon. Romatizma, 19: 1 ALTIN, F., ÇAĞLAR, N., BURNAZ, Ö., TÜ- TÜN, Ş., ÖZGÖNENEL, L., (2013). Diz kili Faktörler. Türk Fiz Tıp Rehab Derg, 52 ATAY, M.B., (2011). Osteoartrit. Beyazova M, Gökçe Kutsal Y. Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon. Ankara Güneş Kitabevi, AZARFAM, YOUSEFİ, A.A., (2013). Diz Osteoartriti Olan Hastalarda Sanal Gerçeklik Uygulaması ve Kinezyolojik Bantlamanın Propriosepsiyon Üzerinde Etkinliği ve Kı- 31

12 yaslaması, T.C. Hacettepe SAĞLIK Üniversitesi, SORUNLARININ Tıp ÇALIġAN Care Ġġ and KADINLARI Management of Osteoarthritis in Fakültesi, Fiziksek ÜZERĠNDEKĠ Tıp Ve Rehabilitasyon ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI Adults: summary BĠR ÖRNEĞĠ of NICE guidance. BMJ, Anabilim Dalı, AnkaraMurat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ 2, Ali 336 Serdar (7642): YÜCEL BANDS, V.E., (2007). Nursing Care of Patients With Rheumatoid Arthritis, 5(1). jhasin.com/files/articlefiles/pdf/bands.pdf 1 Güven Grup A.ġ. Finans Yönetmeni yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Anabilim Ġlk bölümde Dalı, Ankara katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile Erişim Tarihi: BEYAZOVA, M., GÖKÇE, K.Y., (2000). Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon, Guneş Kitabevi, M.B. Atay Bolum 7-27; BİLİR, KAYA, B., İÇAĞASIOĞLU, A., ERİ- MAN, E., MORAL, O.F., (2008). 55 Yaş Altı ve Üstü Romatoid Artritli Hastalarda Hastalık Aktivitesi Demografik Özellikler Ağrı ve Yaşam Kalitesinin Karşılaştırılması. Turkish J Geriatrics, 11: 3 BRANDT, K.D., DIEPPE, P., RADIN, E.L., (2008). Etiopathogenesis of Osteoarthritis. Rheum Dis Clin North Am, 34 (3): CHOİ, H.R., HASEGAWA, Y., KONDO, S., SHİ-MİZU, T., IDA, K., IWATA, H., (2001). High Tibial Osteotomy for Varus Gonarthrosis: a 10 to 24 Year Follow Up Study. J orthop sci, 6: COGGON, D., READİNG, I., CROFT, P., MCLAREN, M., BARRETT, D., COOPER, C., (2001). Knee Osteoarthritis and Obesity. Int J Obes Relat Metab Disord, 25: COŞKUN, CÜZDAN, N., (2013). Diz Osteoartritinde Plazma Adiponektin Düzeyleri ile Hastalık Şiddetinin Korelasyonu. Tıpta Uzmanlık Tezi, T.C. Ufuk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon COTY, M.B., WALLSTON, K.A., (2008). Roles and Well-Being among Healthy Women and Women with Rheumatoid Arthritis. J Adv Nurs ÇARLI, A.B., (2012). Diz Osteoartritli Kadın Hastalarda Osteoporozun Femoral Kıkırdak Kalınlığı İle İlişkisinin Ultrasonografi İle Değerlendirilmesi, Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon, Uzmanlık Tezi, T.C. Genelkurmay Başkanlığı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Servis Şefliği, İstanbul DI CESARE, P.E., ABRAMSON, S.B., (2005). Pathogenesis of Osteoarthritis. Harris ED Jr (Ed) : Kelley stextbook of Rheumatology. Seventh Edition. Elsevier Saunders.Philadelphia, 91: DI CESARE, P.E., ABRAMSON, S.B., (2006). Osteoartrit Patogenezi. Arasıl T. Kelley Romatoloji Ankara Güneş Kitabevi, CONAGHAN, P.G., DICKSON, J., GRANT, R.L., (2008). Guideline Development Group. DİEPPE, P., LİM, K., (1998). Osteoartritis and Related Disorders: Clinical Featrures and 32

13 Chondrocyte Glycosaminoglycan and Col- Diagnostic Problems.in: SAĞLIK Klippel SORUNLARININ JH, Dieppe P. ÇALIġAN lagen Ġġ Synthesis. KADINLARI Osteoarthritis and cartilage, London: London ÜZERĠNDEKĠ Mosby Limited, ETKĠLERĠNĠN 8.3: 1-8. UYGULAMALI 13: BĠR ÖRNEĞĠ EDELSON, R., BURKS, R.T., BLOEBAUM, R.D., (1995). Short-Term Effects of Knee Washout for Osteoarthritis. Am J Sports Med, May-Jun, 23 (3): Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ 2, Ali Serdar YÜCEL 3 1 Güven Grup A.ġ. Finans Yönetmeni yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın North Am, evreni 34 Ġstanbul, (3): Ankara, basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile EDMONDS, A., HOLM, G., (2009). Managing Pain in Osteoarthritis and Rheumatoid Arthritis. Ce-Today For Nurs Pract, 3: 7 FELSON, D.T., (2006). Osteoarthritis Of The Knee Clinical Practice. N Engl J Med, 354 (8): FORSTER, M.C., STRAW, R., (2003). A prospective randomised trial comparing intraarticular Hyalgan injection and arthroscopic washout for knee osteoarthritis. Knee, Sep; 10 (3): FRANKEL, S., WİLLİAMS, M., NANCHAHAL, K., COAST, J., (1990). Epidemiologically based needs assessment: total hip and knee joint replacement. HCEU report for the department of health, university of Bristol GRİFFİN, T.M., GUİLAK, F., (2008). Why is obesity associated with osteoarthritis? Insights from Mouse models of obesity. Biorheology, 45 (3-4): GULLAHORN, L., LİPİELLO, L., KARPMAN, R., (2005). Smoking and Osteoarthritis: Differential Effect of Nicotine on Human GÜRER, G., ŞENDUR, Ö.F., AY, C., (2005). Diz Osteoartritli Hastalarda Fizik Tedavinin Ağrı ve Günlük Yaşam Aktivitesine Etkileri. Romatizma, 20: 2 HAQ, S.A., DAVATCHI, F., (2011). Osteoarthritis Of The Knees in The COP CORD World. Int J Rheum Dis, 14 (2): HUNTER, D.J., MCDOUGALL, J.J., KEEFE, F.J., (2008). The Symptoms of Osteoarthritis and the Genesis of Pain. Rheum Dis Clin HURLEY, M.V., BEAME, L.M., (2008). Non- Exercise Physical Therapies For Musculoskeletal Conditions. Best Pract Res Clin Rheumatol, 22 (3): İNAN, Ç., (2012). Diz Osteoartriti Olan Hastalarda Sıcak Ve Soğuk Uygulamanın Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Programı, Erzurum İNAN, G., (2009). Romatizmal Hastalıklar ve Yaşam Kalitesi. Sağlıklı Yaşam Tarzı Dergisi JAKOBSSON, U., HALLBERG, I.R., (2006). Quality of Life Among Older Adults with Osteoarthritis: an explorative study. J Gerontol Nurs, 32: JORDAN, K.M., ARDEN, N.K., DOHERTY, M., et al., (2003). EULAR Recommendations 33

14 2003: an Evidence SAĞLIK Based Approach SORUNLARININ to The ÇALIġAN the Ġġ United KADINLARI States. Part II. Arthritis Rheum, Management of ÜZERĠNDEKĠ Knee Osteoarthritis: ETKĠLERĠNĠN Report UYGULAMALI 58: BĠR ÖRNEĞĠ of a Task Force of the Murat Standing KORKMAZ Committee 1, Bülent KILIÇ 2, Ali Serdar YÜCEL 3 LEE, E.O., KİM, J., DAVİS, A.H., KİM, I., (2006). for International Clinical Studies 1 Güven Including Grup A.ġ. Finans Yönetmeni Effect of Regular Exercise on Pain, Fatigue Therapeutic Trials (ESCISIT). Ann Rheum and Disability in Patients with Rheumatoid Dis, 62: Arthritis. Fam Community Health, 29: 4 JORDON, K.M., Özet: ARDEN, Bu araģtırmanın N.K., amacı; DOHERTY, iģ hayatı içerisinde aktif görev alan kadın katılımcıların yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi LEE, R., ve bu KEAN, ortaya çıkan W.F., sorunların (2012). iģ Obesity and Knee M., BANNWARTH, hayatı içerisindeki B., BİJLSMA, performans ve J.W., verimlilikleri üzerine etkilerinin ortaya çıkarılması Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu Osteoarthritis. çalıģmada ölçekli Inflammopharmocology, bir anket 20 DİEPPEİ kullanılmıģtır. P., et al., (2003). Kullanılan EULAR anket iki bölümden Recommendations 2003: an Evidence Based bölümde ise 5 li lirekt oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesine yönelik sorular, (2): ikinci Approach kullanıldığından to The Management bir ön teste tabi of Knee tutulmuģtur. MANN, Ön test Ġstanbul D., ilinde (2004). bulunan Articular (n=20) Hypermobility Osteoarthritis: Report of a Task Force of istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Protects Cronbach s Against Alpha Hand kat Osteoarthritis. sayısı Arthritis the Standing olarak Committee kat sayısı for elde International edilmiģtir. Bu değer araģtırmada & Rheumatism, kullanılan ölçme aletinin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, Clinical Studies Bursa, Including Kocaeli, Ġzmit, Therapeutic Tekirdağ ve Trials Edirne illerinde bulunan ortopedi ve travmatoloji ile (ESCISIT). fiziksel Ann Rheum anlamda romatizmal Dis, 62: rahatsızlık yaģayan MARTİN, bayan katılımcılar J.A., BUCKWALTER, oluģturmaktadır. J.A., (20). Aging, Articular Cartilage Chondrocyte Senescence gele seçilmiģ and Osteoarthritis. ve araģtırmada Biogerontoloji, KAYA, N., (2008). uygulamaya Romatoid uygun bulunmuģtur. Artritli Bireyin Tüm katılımcılar rast Hemşirelik basit Tanılaması. rassal yöntem İstanbul uygulanmıģtır. Üniversitesi, AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize uygun bulunan formlar SPSS 18 programına yüklenmiģ 3 (5) ve güvenirlilik : geçerlilik testi, Florance Nightingale anova, t testi, Hem kuruskal Derg, Wallis 16: 63Testi, Faktör, Hipotez ve Mann Whitney U testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak MCCAFFERY, kat sayısı M., elde (1990). edilmiģtir. Nursing Approaches KELLY, M., (2006). Managing Osteoarthritis eklem rahatsızlıkları nedeniyle büyük sorun yaģadığı to görülmüģtür. Nonpharmacological Ortaya çıkan bu Pain Control. Int J Pain Nursing, sorunlar 36: katılımcıların 11 sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile görevlerinde baģarı kaybına neden olduğunu göstermiģtir. Nurs Stud, Ayrıca 27(1): bu rahatsızlıkları 1-5 KUTSAL, G.Y., (2010). Yaşlılık Döneminde Kasdurumlar nedeniyle iģ performans ve verimliliğinde MCDONALD, de azalmalara neden D.D., oluģturduğunu (2009). Older Adults Pain İskelet Sistemi Hastalıkları, in Kutsal GY. Ed. Descriptions, Pain Manag Nurs, 10 (3): Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Birinci Basamak Sağlık MCKENZIE, S., TORKINGTON, A., (2010). Hizmetlerinde Çalışan Hekimler İçin Yaşlı Osteoarthritis-Management Options in General Sağlığı Tanı ve Tedavi Rehberi 2010, Ankara: Practice. Aust Fam Physician, 39 (9): Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri MENDEL, O.I., NAUMOV, A.V., VERTKİN, Genel Müdürlüğü, A.L., ALEKSEEVA, L.I., et al., (2010). LAWRENCE, R.C., FELSON, D.T., HELMİCK, Osteoarthritis and Vascular Diseases in C.G., et al., (2008). Estimates of the prevalence Elderly Patients: Clinical and Pathogenic of arthritis and other rheumatic conditions in İnterrelationships. Adv Gerontol, 23:

15 MERT, M., (2013). Fiziksel SAĞLIK Tıp SORUNLARININ Ve Rehabilitasyon Anabilim ÜZERĠNDEKĠ Dalı Diz Osteoartritinde ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI S., et al., BĠR (2011). ÖRNEĞĠ All Cause and Disease ÇALIġAN NÜESCH, Ġġ KADINLARI E., DİEPPE, P., REİCHENBACH, Düşük Doz Ultrason Tedavisinin Murat KORKMAZ Etkinliği, 1, Bülent KILIÇ 2, Ali Specific Serdar YÜCEL Mortality 3 in Patients with Knee or T.C. Uludağ Üniversitesi Tıp 1 Güven Fakültesi, Grup A.ġ. Finans Yönetmeni Hip Osteoarthritis: population based cohort Uzmanlık Tezi, Bursa study. BMJ, 342: MICHAEL, J.W., SCHLÜTER-BRUST, K.U., yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, (n=4378) katılımcıya elden, mail, posta ve yüz yüze görüģmek koģulu ile dağıtılan anket basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile EYSEL, P., (2010). The Epidemiology, Etiology, Diagnosis, And Treatment Of Osteoarthritis Of The Knee. Dtsch Arztebl Int, 107 (9): MİCHEL, B.A., STUCKİ, G., FREY, D., DE VATHAİRE, F., VİGNON, E., BRUEHL- MANN, P., UEBELHART, D., (2005). Chondroitins 4 and 6 Sulphate in Osteoarthritis of The Knee: A Randomised Controlled Trial. Arthritis rheum, 52: NAVARRO, F., HERRERO-BEAUMONT, G., NAREDO, E., PAULİNO, J., TORNERO, J., VİLLANUEVA, I., (2006). [Efficacy and Safety of İntraarticular İnjections of Hyaluronic Acid in Knee Osteoarthritis: Clinical and Ultrasonographic Evaluations]. Reumatol Clin, Jan; 2 (1): doi: /S X(06) Epub 2008 Dec 30 NEOGİ, T., ZHANG, Y., (2011). Osteoarthritis prevention. Curr Opin Rheumatol, 23(2): OĞUZ, A., TEKİN, M., (2007). Romatoid Artitli Hastalarda Tedavi Uyumunu Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ve Uyum Artırma Önerileri. İstanbul Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği OLİVERİA, S.A., FELSON, D.T., REED, J.I., (2007). Incidence of Symptomatic Hand, Hip and Knee Osteoarthiritis among Patients in A Health Maintenance Organisation, 38: ÖZGÜRSOY, P., (2006). Osteoartritte Tedavi İlkeleri. Romatizma, 10: 21 PAGE, C.J., HINMAN, R.S., BENNELL, K.L., (2011). Physiotherapy Management Of Knee Osteoarthritis. Int J Rheum Dis, 14 (2): PEAT, G., THOMAS, E., HANDY, J., WOOD, L., DZIEDZIC, K., MYERS, H., WILKIE, R., DUNCAN, R., HAV, E., HILL, J., CROFT, P., (2006). The Knee Clinical Assessment Study-CAS(K), A prospective study of knee pain and knee osteoarthritis in the general population. BMC Musculoskelet Disord, 16 (7): 1-9 NG, N.T., HEESCH, K.C., BROWN, W.J., (2011). Strategies for Managing Osteoarthritis. Int J Behav Med, 1-10 PEREİRA, D., PELETEİRO, B., ARAUJO, J., et al., (2011). The Effect of Osteoarthritis Definition on Prevalance and İncidence Es- 35

16 timates: a systematic SAĞLIK review. SORUNLARININ Oateaoarthritis ÇALIġAN Düzeylerine, Ġġ KADINLARI Ağrı Ve Fonksiyonel Aktivite Cartilage, 19 (11): ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠNĠN UYGULAMALI Üzerine Etkisi, BĠR ÖRNEĞĠ Uzmanlık Tezi, T.C Hacettepe PESESSE, L., SANCHEZ, C., HENROTİN, Y., (2011). Osteochondral Plate Angiogenesis: a New Treatment Target in Osteoarthritis. Joint Bone Spine, 78 (2): Murat KORKMAZ 1, Bülent KILIÇ 2, Ali Serdar YÜCEL 3 1 Güven Grup A.ġ. Finans Yönetmeni yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu Güneş çalıģmada Kitabevi, ölçekli 1-4 bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. Bu değer araģtırmada Med, 39 kullanılan (1): ölçme aletinin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak Company, kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile PETERFY, C.G., GUERMAZİ, A., ZAİM, S., et al., (2004). Whole-Organ Magnetic Resonance Imaging Score (WORMS) of the knee in osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage, 12: PETERSON, I.F., (1996). Occurrence of Osteoarthritis of The Peripheral Joints in European Populations. Annals Rheum Dis, 55: PİRBUDAK, L., BACAKSIZ, B.D., OVALIOĞ- LU, N., (2008). Ağrı Tedavisinde Hemşirenin Rolü. Gaziantep Tıp Dergisi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Ankara SARIDOĞAN, M.E., (2005). Osteoporozun Tanımı Ve Sınıflandırılması. Yeşim Gökçe Kutsal (ed.). Osteoporoz (2.baskı) Ankara. SEED, S.M., DUNICAN, K.C., LYNCH, A.M., (2011). Treatment Options for Osteoarthritis: Considerations for Older Adults. Postgrad SELLAM, J., BERENBAUM, J.S., (2008). Clinical Features Of Osteoarthritis, in Frestein G.S. eds Kelley s Textbook of Rheumatology, 8th ed, Philedelphia: W B. Saunders RUDDY, S., HARRİS, E.D. Jr., SLEDGE, SHANNON, F.J., DEVİTT, A.T., POYNTON, C.B., (2009). editors. Kelley s Textbook of A.R., FİTZPATRİCK, P., WALSH, M.G., Rheumatology. Philedelphia: W.B. Saunders, (2001). Short Term Benefit of Arthroscopic Washout in Degenerative Arthritis of the SADOSKY, A.B., BUSHMAKİN, A.G., CAP- Knee. Int orthop, 25: PELLERİ, J.C., et al., (2010). Relationship between Patient-Reported Disease Severity SPECTOR, T.D., MACGREGOR, A.J., (2004). in Osteoarthritis and Self-Reported Pain, Risk factors for osteoarthritis: genetics. Osteoarthritis Cartilage, 12: Function and Work Productivity. Arthritis Res Ther, 12 (4): R162. TUNCER, T., GİLGİL, E., (2007). Osteoartrit SAMUT, G., (2013). Diz Osteoartritli Hastalarda Epidemiyolojisi ve Risk Faktörleri. Tanıdan İzokinetik Ve Aerobik Egzersizin Serum Interlökin-6 Ve Tümör Nekrozis Faktör Alfa İstanbul, 9- tedaviye osteoartrit. Nobel Tıp Kitabevleri, 20 36

17 ULUDAĞ, E., (2012). Diz SAĞLIK Osteoartritli SORUNLARININ Hastalarda ÇALIġAN YILDIZ, Ġġ Z., KADINLARI (2009). Diz Osteoartritinde İdrar Lokal Soğuk Uygulamanın ÜZERĠNDEKĠ Ağrı ETKĠLERĠNĠN Ve Hareket UYGULAMALI CTX-II Düzeyi BĠR ÖRNEĞĠ İle Klinik Ve Radyolojik Kısıtlılığı Üzerine Etkisi, Murat Yüksek KORKMAZ Lisans 1, Tezi, Bülent KILIÇ 2, Ali Bulguların Serdar YÜCEL Korelasyonu, 3 Uzmanlık Tezi, T.C. Atatürk Üniversitesi, Sağlık 1 Güven Bilimleri Grup A.ġ. Finans Yönetmeni Başkent Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Fiziksel Enstitüsü, Hemşirelik Esasları, Erzurum Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Ankara UMLAUF, D., FRANK, S., PAP, T., BERTRAND, J., (2010). Cartilage Biology, Pathology, And Repair. Cell Mol Life Sei, 67 (24): yaģamıģ olduğu ortopedik bazı sorunların belirlenmesi ve bu ortaya çıkan sorunların iģ Ģeklindedir. Uygulamalı olarak gerçekleģtirilen bu çalıģmada ölçekli bir anket kullanılmıģtır. Kullanılan anket iki bölümden oluģmaktadır. Ġlk bölümde katılımcıların istatistik programı ile analiz edilmiģtir. Ön test sonrasında Cronbach s Alpha kat sayısı oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Asıl araģtırmanın evreni Ġstanbul, Ankara, basit rassal yöntem uygulanmıģtır. AraĢtırma yaklaģık olarak 11 ay sürmüģtür. Analize İNTERNET KAYNAKLARI testlerinden yararlanılmıģtır. Alpha kat sayısı olarak kat sayısı elde edilmiģtir. sorunlar katılımcıların sosyal yaģam konforunu olumsuz etkilediği gibi yaptıkları iģ ile UYSAL, G., BAŞARAN, S., (2009). Diz Osteoartriti. Türk Fiz Tıp Rehab Derg, 55: 1-7. WANG, Y., PRENTİCE, L.F., VİTETTA, L., WLUKA, A.E., CİCUTTİNİ, F.M., (2004). The Effect of Nutritional Supplements on Osteoarthritis. Altern med rew, 9: YILDIZ, N., (2007). Diz Osteoartritli Kadınlarda, Fiziksel Aktivite Düzeyi, Kas Kuvveti, Propriosepsiyon ve Ağrı Duyusu İlişkisinin İncelenmesi. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi ZHANG, W., DOHERTY, M., PEAT, G., BI- ERMA-ZEINSTRA, M.A., ARDEN, N.K., BRESNIHAN, B., HERRERO-BEAU- MONT, G., KIRSCHNER, S., LEEB, B.F., LOHMANDER, L.S., MAZİERES, B., PAVELKA, K., PUNZI, L., SO, A.K., TUN- CER, T., WATT, I., BIJLSMA, J.W., (2010). EULAR Evidence-Based Recommendations For The Diagnosis Of Knee Osteoarthritis. Ann Rheum Dis, 69 (3):

GENÇ HASTALARDA OSTEOARTRİT VE AYNI SEANSTA LOKAL ANESTEZİLİ DİZ EKLEMİ LAVAJI İLE HYALÜRONİK ASİT ENJEKSİYONU UYGULAMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GENÇ HASTALARDA OSTEOARTRİT VE AYNI SEANSTA LOKAL ANESTEZİLİ DİZ EKLEMİ LAVAJI İLE HYALÜRONİK ASİT ENJEKSİYONU UYGULAMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GENÇ HASTALARDA OSTEOARTRİT VE AYNI SEANSTA LOKAL ANESTEZİLİ DİZ EKLEMİ LAVAJI İLE HYALÜRONİK ASİT ENJEKSİYONU UYGULAMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Bülent KILIÇ 1, Aylin ZEKİOĞLU 2, Fatih ÇATIKKAŞ 3,

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Total Kalça Protezi. Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı

Total Kalça Protezi. Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Total Kalça Protezi Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Koksartroz Primer Önceden geçirildiği bilinen bir hastalık yok Genelde yaşlanmaya bağlı Eklemde

Detaylı

YAŞAM KONFORU AÇISINDAN ORTOPEDİK VE FİZİKSEL SAĞLIK SORUNLARININ ÇALIŞAN İŞ KADINLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN UYGULAMALI BİR ÖRNEĞİ

YAŞAM KONFORU AÇISINDAN ORTOPEDİK VE FİZİKSEL SAĞLIK SORUNLARININ ÇALIŞAN İŞ KADINLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN UYGULAMALI BİR ÖRNEĞİ OTSHDULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ International Refereed Journal of Orthopaedic Traumatology and Sports Medicine YAŞAM KONFORU AÇISINDAN ORTOPEDİK VE FİZİKSEL SAĞLIK

Detaylı

Erken Dönem Kalça Osteoartritinde Tanım ve Etiyoloji. Dr. Çağatay Uluçay Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Erken Dönem Kalça Osteoartritinde Tanım ve Etiyoloji. Dr. Çağatay Uluçay Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Erken Dönem Kalça Osteoartritinde Tanım ve Etiyoloji Dr. Çağatay Uluçay Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalça Osteoartriti Tanım OA hastalığı hem mekanik hem de biyolojik olayların sonucu gelişen eklem

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

ULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ

ULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ ULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ ULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ TRAUMATOLOGY AND Volume: SPORTS 01 Summer MEDICINE Winter (ISO

Detaylı

SINIRLI YÜZEY DEĞİŞTİRME BAŞARILI MI?

SINIRLI YÜZEY DEĞİŞTİRME BAŞARILI MI? SINIRLI YÜZEY DEĞİŞTİRME BAŞARILI MI? Doç. Dr. Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji AD. tbeyzade@superonline.com Diz Osteoartriti Kıkırdak Lezyonları A la Carte

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

40-90 YAŞ ARASI KADIN VE ERKEKLERDE GÖRÜLEN ORTOPEDİK VE TRAVMATOLOJİK SAĞLIK SORUNLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ 1

40-90 YAŞ ARASI KADIN VE ERKEKLERDE GÖRÜLEN ORTOPEDİK VE TRAVMATOLOJİK SAĞLIK SORUNLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ 1 ULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ International Refereed Journal of Orthopaedic Traumatology and Sports Medicine 40-90 YAŞ ARASI KADIN VE ERKEKLERDE GÖRÜLEN ORTOPEDİK

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü 5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü DERS PROGRAMI H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I 1 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 3. D Ö N G Ü H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

DİZ OSTEOARTRİTİ En Son Kanıtlar En Yeni Kılavuzlar. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

DİZ OSTEOARTRİTİ En Son Kanıtlar En Yeni Kılavuzlar. Prof. Dr. Reyhan Çeliker DİZ OSTEOARTRİTİ En Son Kanıtlar En Yeni Kılavuzlar Prof. Dr. Reyhan Çeliker Akış Şeması Genel bilgiler Diz OA tedavi kılavuzları ACR 2000 Önerileri EULAR 2003 Önerileri ACR-EULAR Farklılıkları MOVE Konsensus

Detaylı

Toplantı ve Kongre Takvimi

Toplantı ve Kongre Takvimi Toplantı ve Kongre Takvimi 7 th Congress of the Turkish Society of Sports Traumatology, Arthroscopy and Knee Surgery Combined with the 3 rd Congress of the Asia Pacific Knee Society 1-4 Kasım 2004, Ankara

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi:

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi: Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Anatomi Omuz kompleksi: Humerus Klavikula Skapula tarafından oluşturulmuştur. Omuz eklemini oluşturan kemik yapı Anatomi Dört eklem Akromioklavikular

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

İliotibial Bant Sendromu

İliotibial Bant Sendromu İliotibial Bant Sendromu Doç. Dr.Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Snapping Hip Kalça hareketlerinde ağrılı veya ağrısız atlama hissi, ses duyma

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

Neden Çankaya Ortopedi?

Neden Çankaya Ortopedi? Neden Çankaya Ortopedi? www.cankayaortopedi.com Tedaviniz ortopedinin alt dallarında uzmanlaşmış bir ekip tarafından bilimselliği kanıtlanmış yöntemlerle yapılır Artroskopi ve Spor Yaralanmaları Artroplasti

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

TFF Sağlık Eğitim Programı Bilgi Yenileme Kursu 27-28 Aralık 2010 The Green Park Hotel Pendik

TFF Sağlık Eğitim Programı Bilgi Yenileme Kursu 27-28 Aralık 2010 The Green Park Hotel Pendik 27 Aralık 2010 Pazartesi 08:00-09:00 KAYIT 09:00-09:30 KAHVE İKRAMI 09:30-10:00 AÇILIŞ 10:00-11:30 PANEL TFF Sağlık Eğitim Programı DOKTOR PROGRAMI 11:30-12:30 Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ):

Detaylı

5. SINIF 5.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U

5. SINIF 5.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0 6 N İ S A N 2 0 1 5 2 9 M A Y I S 2 0 1 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enver İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden

Detaylı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu Prof. Dr.Hidayet Sarı Tanım Özellikle omurgayı tutan ve ankiloza götüren kronik iltihabi sistemik romatizmal hastalıktır. Sakroiliak eklem iltihabı oluşturmak ana bulgusudur.

Detaylı

5. SINIF 1.KURUL 2.DÖNGÜ 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 2. D Ö N G Ü

5. SINIF 1.KURUL 2.DÖNGÜ 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 2. D Ö N G Ü 5. S I N I F -. D E R S K U R U L U -. D Ö N G Ü H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( E K İ M 0 5 0 4 A R A L I K 0 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enver İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu)

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

ORTOPEDİK VE SPORDA REHABİLİTASYON. Uygulama. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 2-3 FTR

ORTOPEDİK VE SPORDA REHABİLİTASYON. Uygulama. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 2-3 FTR ORTOPEDİK VE SPORDA REHABİLİTASYON Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Ortopedik ve Sporda Rehabilitasyon FTR 313 3.YIL/ 1.yarıyıl Güz (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 2-3 Önkoşullar

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Academy of B&M Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Bale Sanatı İdeal Balerin Yapısı Balenin Faydaları Bale Yaralanmaları

Detaylı

5. SINIF 2.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5.SINIF- 2.GRUP 1.DERS KURULU

5. SINIF 2.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5.SINIF- 2.GRUP 1.DERS KURULU - 2.GRUP 1.DERS KURULU HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI (13 EKİM 2014 05 ARALIK 2014) Dekan : Prof. Dr. Bekir YAŞAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu) : Prof. Dr. Hüseyin İLHAN Başkoordinatör : Prof. Dr.

Detaylı

D.Ü TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 DERS YILI DÖNEM III KAS -İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI DERS KURULU 02.02.2015-16.02.2015

D.Ü TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 DERS YILI DÖNEM III KAS -İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI DERS KURULU 02.02.2015-16.02.2015 D.Ü TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 DERS YILI DÖNEM III KAS -İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI 02.02.2015-16.02.2015 Dersler Teorik Pratik Toplam Ortopedi 14 --- 14 Fizik-Tedavi 11 --- 11 Radyoloji 6 --- 6 Patoloji

Detaylı

Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) Kurum Ziyaretleri ve Akreditasyon Programı Esasları. ve Akreditasyon Standartları

Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) Kurum Ziyaretleri ve Akreditasyon Programı Esasları. ve Akreditasyon Standartları Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) Kurum Ziyaretleri ve Akreditasyon Programı Esasları ve Akreditasyon Standartları Sağlık sisteminde verilen eğitimin niteliği, hizmetin niteliğini belirleyen

Detaylı

Artritli Hastalara Yaklaşım

Artritli Hastalara Yaklaşım Artritli Hastalara Yaklaşım Murat TURGAY 53 Kas iskelet sistemi yakınmaları ile gelen bir hastada, anemnez ve fizik muayene bulguları tanıya yaklaşımda en önemli yapı taşlarını oluşturur. Bazen laboratuvar

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

ORTOPEDİ KLİNİKLERİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE HASTANE TERCİH NEDENLERİ ARAŞTIRMASI: İSTANBUL-TEKİRDAĞ İLİ ÖRNEĞİ 1

ORTOPEDİ KLİNİKLERİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE HASTANE TERCİH NEDENLERİ ARAŞTIRMASI: İSTANBUL-TEKİRDAĞ İLİ ÖRNEĞİ 1 ULUSLARARASI HAKEMLİ ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ VE SPOR HEKİMLİĞİ DERGİSİ International Refereed Journal of Orthopaedic Traumatology and Sports Medicine ORTOPEDİ KLİNİKLERİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE HASTANE

Detaylı

Diyabetik Ayak Cerrahi Yaklaşım

Diyabetik Ayak Cerrahi Yaklaşım ENDO KURS 2011 Diyabetik Ayak Cerrahi Yaklaşım Dr. Ulunay Kanatlı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji AD Diyabetik Ayak Multidisipliner yaklaşım gerektirir Endokrinoloji, Enfeksiyon

Detaylı

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Anatomisi Boyun Anatomisi Omurganın en hareketli parçasıdır. Karotis, vertebral arter, omurilik ve spinal sinirleri

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur FTR 28 FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON Dr. Sevim ORKUN / 1 Dr. Işık KELEŞ /2 Dr. Gülümser AYDIN /3 Dr. Elem İNAL /4 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS FTR 7001 MAKALE SAATİ Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve

Detaylı

SERVİKAL DİSK HERNİSİ

SERVİKAL DİSK HERNİSİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DİSK HERNİSİ (Boyun Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Omurga, omur denilen

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 TOTBİD 25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 Titanic Kongre Merkezi Belek / Antalya PROGRAM ANAHATLARI 27 Ekim 2015, Salı Saat Salon 1 Alt dal KULLANILAN RENK VE SEMBOL

Detaylı

SINIFLANDIRMA Osteoartritin sınıflandırması etyolojiye, tutulan ekleme veya spesifik bir özelliğin varlığına göre yapılabilir.

SINIFLANDIRMA Osteoartritin sınıflandırması etyolojiye, tutulan ekleme veya spesifik bir özelliğin varlığına göre yapılabilir. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Romatolojik Hastal klar Sempozyum Dizisi No: 34 Nisan 2003; s. 11-18 Osteoartrit Prof. Dr. Merih Eryavuz Sar do an Osteoartrit (OA), eklem

Detaylı

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri İster amatör olarak spor yapın, isterseniz profesyonel sporcu olun, başınıza en sık gelen olaylardan biridir sakatlanmak. Yazan: Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Dejeneratif Eklem Hastalıkları

Dejeneratif Eklem Hastalıkları Tanım Dejeneratif Eklem Hastalıkları Dr.Ümit Dündar Dejeneratif eklem hastalığı (osteoartrit), sinovyal eklem kıkırdaklarında bozulma, eklem yüzeyleri ve kenarlarında yeni kemik oluşumu ile karakterize

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Dokuz Eylül Üniversitesi 1998

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Dokuz Eylül Üniversitesi 1998 1. Adı Soyadı : Feyzan CANKURTARAN 2. Doğum Tarihi : 26.07.1977 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4.Öğrenim Durumu : Doktora 5.Çalıştığı Kurum : Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 TOTBİD 25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 Titanic Kongre Merkezi Belek / Antalya PROGRAM ANAHATLARI 27 Ekim 2015, Salı Saat Salon 1 Alt dal KULLANILAN RENK VE SEMBOL

Detaylı

Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları. Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni

Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları. Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni 44 yaş Erkek (İşçi) Şikayeti: Sağ Bacağında Şiddetli

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Tüm Dönem 3 Dersleri 16.S. No:11 deki Prof. Dr. Hüsnü Göksel Dersliğinde Yapılacaktır.

Tüm Dönem 3 Dersleri 16.S. No:11 deki Prof. Dr. Hüsnü Göksel Dersliğinde Yapılacaktır. BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 205 206 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III 9. DERS KURULU PROGRAMI KAS İSKELET SİSTEMİ 23 Mayıs 0 Haziran 206 Tüm Dönem 3 Dersleri 6.S. No: deki Prof. Dr. Hüsnü Göksel Dersliğinde

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

DÖNEM V - C. GRUBU Ortopedi ve Travmatoloji Stajı Ders Programı 1. Hafta 09/09/2015. ÇARŞAMBA Doğuştan çarpık ayak. Kongenital Pes Ekuinovarus

DÖNEM V - C. GRUBU Ortopedi ve Travmatoloji Stajı Ders Programı 1. Hafta 09/09/2015. ÇARŞAMBA Doğuştan çarpık ayak. Kongenital Pes Ekuinovarus DÖNEM V C. GRUBU Ortopedi ve Travmatoloji Stajı Ders Programı. Hafta 08.0 09: 09:0 0: 0.0. :0. :00 :. 6.00 6. 7.00 07/09/0 Bel ve Boyun Ağrıları Neck and Back Pain BORD(Bornova A blok. Kat Osteokondrozlar

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

08.10.2013 DEFORMİTE. Sagittal Plan Analizleri (Diz Kontraktürleri) DEFORMİTE (Tedavi Endikasyonlari) DEFORMİTE. Tedavi Endikasyonlari (klinik)

08.10.2013 DEFORMİTE. Sagittal Plan Analizleri (Diz Kontraktürleri) DEFORMİTE (Tedavi Endikasyonlari) DEFORMİTE. Tedavi Endikasyonlari (klinik) DEFORMİTE Ekstremitenin normal anatomisinden sapması Sagittal Plan Analizleri (Diz Kontraktürleri) Uzunluk farkı Angulasyon Rotasyon Translasyon Eklem kontraktürleri Dr. Mustafa KURKLU GATA Ort. ve Trav.

Detaylı

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD Öğrenim amaç ve hedefleri Amaç Düşük prevalans hekimliği hakkında bilgi vermek Hedefler Bu dersin

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi)

OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi) TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ OSTEOPOROZ NEDİR? Bu hastalık, kemik miktarında-yoğunluğunda

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

Kollajen Hidrolizat EKLEM SAĞLIĞINDA YENİ NESİL DESTEK

Kollajen Hidrolizat EKLEM SAĞLIĞINDA YENİ NESİL DESTEK Kollajen Hidrolizat EKLEM SAĞLIĞINDA YENİ NESİL DESTEK EKLEM SAĞLIĞINDA YENİ NESİL DESTEK Kronik eklem rahatsızlıkları; yaş, hareket ve günlük aktivitelerde meydana gelen değişikliklerle ortaya çıkmaktadır.

Detaylı

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ İbrahim TEMİZ Acıbadem Atakent Üniversitesi Hastanesi Acil servis sorumlusu Hazırlanma Tarihi: 01/09/2015

Detaylı

For Sifa University Hospital Saç Ekimi Ünitesi

For Sifa University Hospital Saç Ekimi Ünitesi For Sifa University Hospital Saç Ekimi Ünitesi www.sifa.edu.tr FUE SAÇ EKİMİ Saç ekimi, çeşitli nedenlerle saç açıklığı ya da seyrekliği oluşmuş alanlara, kişinin kendi saç köklerinin nakledilerek saçsız

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış PEDODONTİ Ders Koordinatörü: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr DersSorumluları: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr Prof.Dr. Şaziye Aras, saziye_aras@yahoo.com Prof.Dr. Leyla Durutürk,

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Diz Osteoartriti Tedavisinde Hyaluronik Asitin Ağrı ve Kuadriseps Kası Ağırlık Kaldırma Gücüne Etkisi

Diz Osteoartriti Tedavisinde Hyaluronik Asitin Ağrı ve Kuadriseps Kası Ağırlık Kaldırma Gücüne Etkisi Araştırma Yazısı Diz Osteoartriti Tedavisinde Hyaluronik Asitin Ağrı ve Kuadriseps Kası Ağırlık Kaldırma Gücüne Etkisi The Effects of Hyaluronic Acid on Pain and Lifting Mass Power of Quadriceps Muscle

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

YAŞLI FİZYOLOJİSİ. Seray ÇAKIR 0341110005

YAŞLI FİZYOLOJİSİ. Seray ÇAKIR 0341110005 YAŞLI FİZYOLOJİSİ Seray ÇAKIR 0341110005 Yaşlının Vücut Bileşimi İnsanda, kas yapısı ve gücü 25 yaşında doruğa ulaşır. Bu yaşlarda kadınların ortalama vücut ağırlığının %37 si, erkeklerin %45 i kadarını

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

29 Ekim 2015, Perşembe

29 Ekim 2015, Perşembe 1 TÜRKÇE KONUŞULAN ÜLKELER KONGRESİ KONUK ÜLKE; KAZAKİSTAN 08:00-09:15 AÇILIŞ 08:00-08:12 Neden Türkçe? MN Doral(Tr) 08:12-08:24 Türkçesi konuşulan ülkeler Ö. Aydıngöz(Tr) 08:24-08:36 Birlikteliğimiz V.

Detaylı

27.09.2012. Travmatik olmayan Diz Ağrıları. AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Arş.Gör.Dr.Engin ŞENAY 26.6.2012. Görüntüleme. Anatomi.

27.09.2012. Travmatik olmayan Diz Ağrıları. AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Arş.Gör.Dr.Engin ŞENAY 26.6.2012. Görüntüleme. Anatomi. Anatomi Görüntüleme AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Arş.Gör.Dr.Engin ŞENAY 26.6.2012 Spesifik bursalar/bursitler Spesifik tendinit Osteoartrit Tedaviler Görüntüleme Fizik muayene ve hikayeye yardımcı X-ray

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HAREKET SİSTEMİ, NÖROPSİKİYATRİ DERS KURULU

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HAREKET SİSTEMİ, NÖROPSİKİYATRİ DERS KURULU T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HAREKET SİSTEMİ, NÖROPSİKİYATRİ DERS KURULU ( 5. ) DERS KURULU DERS PROGRAMI T. C. MUĞLA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

Detaylı

Kalça ve diz osteoartriti tedavisinde güncel k lavuzlar

Kalça ve diz osteoartriti tedavisinde güncel k lavuzlar DERLEME Hacettepe T p Dergisi 2008; 39:36-44 Kalça ve diz osteoartriti tedavisinde güncel k lavuzlar Reyhan Çeliker 1 1 Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim

Detaylı

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Yumuşak doku injurisi Kas, tendon ve bağ yaralanmalarını kapsar. Strain: Kas ve tendonların aşırı yüklenmesi veya

Detaylı

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 TOTBİD 25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 Titanic Kongre Merkezi Belek / Antalya PROGRAM ANAHATLARI 27 Ekim 2015, Salı Saat Salon 1 Alt dal KULLANILAN RENK VE SEMBOL

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Jüvenil spondiloartropatiler 16 yaş altındaki çocuklarda, özellikle

Detaylı