MAL 201 (6) METALLER ve ALAŞIMLARI, SERAMİKLER, CAMLAR VE POLİMERLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MAL 201 (6) METALLER ve ALAŞIMLARI, SERAMİKLER, CAMLAR VE POLİMERLER"

Transkript

1 MAL 201 (6) METALLER ve ALAŞIMLARI, SERAMİKLER, CAMLAR VE POLİMERLER

2 Metaller İmalat sektöründe en büyük paya sahip olan malzemeler metaller ve alaşımlardır Alaşımlar: İki veya daha çok metalin belli özellikler elde edilmesi için karıştırılması. Kullanıma sunulan metal ve alaşımları şu yapılara sahip olabilirler. Döküm yapı (Cast structure) Yoğruk yapı (Wrough structure) Sinter yapı (Sintered structure) Camsı yapı (Glassy/rapidly solidified structure)

3 Döküm yapı Bileşimleri hazırlandıktan sonra, eritilerek kum veya kokil kalıba dökülen metal veya alaşımların katılaştıktan sonra sahip oldukları iç yapıdır. Bu yapının tipik özellikleri: Dendiritik veya kaba taneli iç yapı Segregasyonlar Gaz boşlukları Döküm ile elde edilen metale, kullanılmadan önce talaşlı imalat ile son şekillendirme veya ısıl işlemler uygulanabilir.

4 Dendritik yapı

5 Yoğruk yapı Sanayide kullanılan metal ve alaşımların büyük çoğunluğu bu yapıdadır. Yoğruk yapının eldesi için uygulama; Bileşimi hazırlanan eriyiğin ingot kalıplara dökülmesi. Katılaşma sonrası homejenleştirme tavı ile segregasyonların ortadan kaldırılması, Büyük oranda sıcak PŞV uygulanarak döküm yapısının kırılması,

6 PŞV yöntemleri; Haddeleme Ekstrüzyon Dövme Avantajları: Dendiritik kaba tane yapısı, eş eksenli ince tane yapısına dönüşür. Dışarı açılmamış ve oksitlenmemiş iç boşluklar kapanır. Segregasyonların dağıtılarak homojen iç yapı elde edilmesi.

7

8 Sinter yapı (Toz metalurjisi: powder metallurgy) İngot metalurjisi kullanımının veya hassas boyutlandırmanın zor olduğu bazı bileşimlerin imalatında toz metalurjisi kullanılır. Sinter yapı; toz metalurjisi ile imal edilen malzemeleri ifade eder.

9 Toz metalujisinin uygulanışı: Önceden hazırlanmış metal veya alaşım tozlar belirli oranlarda karıştırılır. Tozlar istenen geometriye sahip kalıplarda sıkıştırılarak şekillendirilir. Şekillendirilen tozlar sinterlenir. Yani; yüksek sıcaklıklarda kontrollü atmosferde uzun süre ısıtılarak difüzyon yoluyla birbirine kaynatılarak yeterli dayanıma sahip katı bir yapı oluştururlur.

10 Toz metalurjisi Dezavantajları; Kalıntı iç boşlukların çentik etkisi yaparak düşük dayanıma sebep olabilmesi, Toz üretiminin ek bir maliyet gerektirmesidir. Kullanım amaçları; Çok yüksek dayanım gerektiren parçaların imalinde, Talaşlı imalatı zor olan geometrideki parçaların imalinde, Pahalı malzemelerde parça imalinde, Çok sert parçaların imalinde kullanılır.

11

12

13 Camsı yapı (Amorf Yapı) Amorf da denilen ve kristal yapıları olmayan metallerdir. Erimiş durumdan o C/s hızlarında ani olarak soğutulurlar. Malzeme kristal yapı oluşturmaya zaman bulamaz. Tane sınırları oluşmadığından manyetik ve korozyon açısından üstün özelliklere sahiptirler. Düşük sıcaklıklarda kullanılabilirler, yüksek sıcaklıklarda daha kararlı yapılara dönüşme ihtimalleri vardır. Yüksek soğuma hızları gerektirdiklerinden ince kesitler şeklinde elde edilebilirler. Yumuşak mıknatıs uygulamalarında ve transformatör çekirdeklerinde kullanılırlar.

14 Bazı amorf demir alaşımları ve kompozisyonları

15 Metaller Kimyasal bileşimleri açısından metaller ve alaşımlar 2 büyük gruba ayrılırlar: Demir ve alaşımları (Ferrous alloys) Demir dışı metal ve alaşımlar (Non-ferrous alloys) Demir alaşımları: Çelikler Dökme demirler.

16 Alaşımlama Demire katılan alaşım elementlerinin amacı: İmalatta kolaylık; (Mn Kaynak ve PŞV; Si Döküm). Dayanım artışı; (iç yapı kontrolü ile yorulma/statik ve aşınma dayanım artışı) (Cr, Mo, V, vs) Sertleşebilme kabiliyeti; ZSD eğrilerini sağa doğru kaydırma kabiliyeti (Cr, Mo, vs.) Korozyon dayanımı (Cr) Yüksek sıcaklık dayanımı; (Demir dışında kuvvetli metal karbürler oluşturma, Cr, Mo, V, vs.)

17 Metaller ve Alaşımları

18 Demir alaşımları Çelikler Dökme Demirler 1.Basit karbonlu çelikler (Plain carbon steels) 2.Düşük alaşımlı çelikler (Low alloy steels) 3.Yüksek alaşımlı çelikler (Alloy steels) 1. Beyaz dökme demir (White cast iron) 2. Kır gri dökme demir (Grey cast iron) 3. Temper dökme demir (Malleable cast iron) 4. Küresel/Sfero dökme demir (Ductile cast iron)

19 Çelik türleri: Karbon çelikler Standart kod numaraları: AISI: American Institute of Steel and Irons SAE: (Society of Automotive Engineers) AISI 10xx 1020, 1040, 1080, 10130, vs C% x 100 Çoğunlukla; Saç (DKP, Derin çekme (Deep drawing quality), etc. Profiller (I, U, H, T, L, vs) Daire, kare, dikdörtgen, altıgen, çubuklar halinde yoğruk yapıda bulunur.

20 Çelikler

21 yukardaki

22

23 Çelikler içerdikleri karbon oranına göre aşağıdaki gibi sınıflandırılır: 1. Düşük karbonlu çelikler: C < %0,25 Kolay şekillendirilirler, kolay kaynak edilirler, yapı çelikleri olarak, lama,boru, profil imalatında kullanılırlar.su verme yoluyla sertleştirilemezler. 2. Orta karbonlu çelikler: %0,25 < C < %0,55 Su verilerek sertleştirilirler,kaynağı zordur; özel tedbirler alarak kaynak edilirler.makina imal çelikleridir. 3.Yüksek karbonlu çelikler: 0,55 < C < 1,5 Martenzit serliği %0,55 C dan sonra önemli ölçüde artmaz.bu nedenle daha yüksek karbon oranları aşınma direncini arttırmak için kullanılır (Yapıdaki sementit miktarını arttırma yoluyla). Genelde,aşınma direnci gerektiren uygulamalarda kullanılır.

24 Çelikler ayrıca içerdikleri alaşım elemanlarının toplam miktarlarına göre şu şekilde sınıflandırılır: 1.Alaşımsız çelikler (Adi karbonlu çelikler):alaşım elemanı yok.yapı çelikler,takım çelikleri(yüksek karbonlusu) 2.Mikro alaşımlı çelikler : Toplam alaşım oranı < %1 Tane küçülterek ve ince sert karbürler oluşturarak mukavemeti arttırılmış olan ve akma mukavemeti/çekme mukavemeti oranı yüksek olan çeliklerdir.herhangi bir ısıl işlem yapılmadan kullanılırlar. 3.Düşük alaşımlı çelikler: Toplam alaşım oranı < %5 Bu çeliklere alaşım elemanı katmanın esas nedeni çeliğin sertleşme kabiliyetini arttırmaktır(yani kritik soğuma hızını düşürmek)makine imal çelikleri 4.Yüksek alaşımlı çelikler: Toplam alaşım oranı %5 dir. Çeliğe sertleşme kabiliyitini arttırmaya ek olarak çeşitli amaçlarla da katılır.aşınmaya, paslanmaya direnç, düşük sıcaklıklarda yüksek tokluk, yüksek sıcaklılarda sünmeye ve oksidasyona direnç gibi.

25

26 Düşük alaşımlı çelikler Karbon hariç, alaşım elementleri toplamı %5 ten azdır. Kare, dikdörtgen, veya yuvarlak çubuklar halinde bulunabilir. AISI 4140, 8620, 4340, 9260, vs. Yüksek dayanımlı düşük alaşımlı (HSLA) çelikler: C oranı % 0.1 den az ve alaşım %1 den azdır. Alaşım elementleri kuvvetli karbür yapıcı Ti, Nb vs. dir. Çok ince taneli yapısından dolayı dayanım ve süneklikler yüksektir. Saç ve levha şeklinde imal edilir ve otomativ sektöründe yaygın kaporta malzemesidir.

27 Alaşımlı çelikler Toplam alaşım oranının %5 ten fazladır. En önemlileri: Paslanmaz çelikler (Stainless steels). Takım çelikleri (Tool steels). Paslanmaz Çelikler: En az % 8 oranında Cr içerir. Oda sıcaklığı yapılarına göre 2 ye ayrılır. Ostenitik Ferritik/Martenzitik

28 Paslanmaz çelikler Ostenitik PÇ: Cr a ilaveten % 8 in üzerinde Ni içerir. C oranı çok düşüktür (% ) Ni ve Mn, ostenit bölgesini oda sıcaklığının altına indirerek ostenitin oda sıcaklığında stabil kalmasını sağlar. Martenzit oluşturamadıkları için N (azot) içeren bazı tipleri bazı yaşlandırarak sertleştirilebilir (Nitrürün çökeltilmesi ile): PH 15-5 gibi. Bunlara Çökelme Sertleştirilmeli Pasl. Ç. denir

29 Paslanmaz çelikler Ferritik/Martenzitik PÇ: Ni veya Mn nın az olması durumunda oda sıcaklığında Ferrit stabil hale gelir. Karbonun yeterli olması durumunda hızlı soğutma ile martenzitik yapı elde edilebilir. Bunun dışında oda sıcaklığında yapısında hem Delta ferrit hem de Ostenit fazının dengeli olarak bulunduğu Dupleks Paslanmaz Çelikler de mevcuttur.

30

31 Çelik türleri

32

33

34 Yüksek alaşımlı Hem ince tane hem de ince karbürler bu mukavemeti sağlar.

35

36

37

38 Dökme demirler Genelde % oranında C bulundururlar (Pratik limit 4.3). % 2-3 oranında Si, grafitleşmeyi kolaylaştırmak ve dökümde akıcılığı sağlamak amacıyla katılır. Türleri: Beyaz DD: Erimiş haldeyken hızlı soğutarak elde edilir. Sementit matris içinde perlitten oluşur.çok gevrek ve kırılgandır. Kır DD: Yavaş soğuma ile grafit lemelleri ve soğuma hızına bağlı olarak ferritik veya perlitik olabilir. Sünekliği yoktur, dayanımı düşüktür. Temper DD: Beyaz DD in, o C de tavlanması ve sementitten temper grafiti oluşması ile sağlanır. Çentik etkisinin azaltılması neticesinde süneklik arttırılmıştır. Küresel DD: Erimiş durumda % 0.5 Mg, veya Ce katılması ile grafit küresel tarzda katılaştırılır. İyi süneklik ve dayanım özellikleri gösterir.

39

40 Dökme demir türleri Fe- Sementit faz diyagramı

41

42

43 * *)Sıvı metale%0,05 oranında mağnezyum katkısı ile

44 (a): Beyaz DD, (b) Gri /Kır DD; (c) Küresel grafitli DD; (d) Temper DD

45 Demir dışı metal ve alaşımları (Muk./Yoğ.)/(Muk/yoğ)çelik

46 Demir dışı alaşımlar/alüminyum Alaşımları Düşük yoğunluk: Hafiflik Korozyon dayanımı (yüzeyinde oluşan Al 2 O 3 tabakası), İyi elektrik iletkenlik, Kolay şekillendirilebilirlik, Dekoratif görünüm, Bazı alaşımlar yaşlandırma ile sertleştirilebilir. Diğerleri ancak soğuk plastik şekil değiştirme ile. Aluminyum alaşımları, esas alaşım element baz alınarak Aluminyum birliği (AA) tarafında standartlaştırılmıştır. Isıl işlem durumları temper gösterimleri ile ifade edilir.

47 Aluminyum ve alaşımları

48

49 Aluminyum alaşımları dövme ve döküm olmak üzere ikiye ayrılır. Genelde her iki hal içinde aşağıdaki gösterim sistemi kullanılır:

50 Aluminyum alaşımlarının ısıl işlem durumları temper gösterimleri ile ifade edilir ve alaşım gösteriminin sonuna ilave edilir. Örneğin 2024-T6 gibi. Bu yapay yaşlandırılmış bir Al-Cu alaşımıdır.

51 Magnesium ve Titanyum Alaşımları Magnesyum (Mg) alaşımları: Düşük özgül ağırlık, Korozyondan etkilenir, SDH yapılı-gevrektir-pşv zordur. Bazı alaşımları yaşlandırılabilir. Havacılık sektörü, spor aletleri, spor araç parçaları vs. Titanyum (Ti) alaşımları: Yüzeyindeki oksit tabakası (pasivizasyon) nedeniyle korozyona dayanıklıdır. Yüksek özgül dayanım, Düşük elastik modülü. 200 o C ye kadar yüksek dayanım gösterir. Bazı alaşımları yaşlandırılabilir. Havacılık ve tıp endüstrisinde yaygın olarak kullanılır.

52 Mağnezyum ve alaşımları -Yoğunluk: 1,74 g/cm 3 hafifliğin önemli olduğu yerlerde kullanılır. -Elastiklik modülü dolayısıyla rijitliği düşük(45 GPa). -SDH kafes yapısından dolayı gevrek ve şekillendirilmesi güç bir malzemedir. -Yüksek sıcaklıklarda oksijenle hızla tepkimeye girer ve tutuşur.bu durum imalatta ve kullanımda sorunlar yaratır. Titanyum ve alaşımları Yoğunluk: 4,5 g/cm 3 düşük değerdedir. -Mekanik özellikleri iyidir. -Korozyona direnci yüksektir. -Akma ve yorulma mukavemetleri çeliklerin mertebesindedir. Bu nedenle hafiflik isteyen havacılık uygulamalarında rahatlıkla kullanılır.

53 Bakır ve Nikel Alaşımları Bakır (Cu); Elektrik iletkenliği, Isı iletkenliği, Korozyon dayanımı, Şekillendirilebilirlik, Estetik Bazı alaşımları Prinç; Cu-Zn alaşımı, çok yaygın Bronz: Cu-Pb-Sn-Al alaşımı Cu-Be yüksek dayanım ve kıvılcım üretmeyen takımlarda. Uygulama alanları: Elektrik Telleri, Radyatörler, Denizcilik parçaları, dekoratif parçalar. Nikel (Ni) Çok iyi korozyon dayanımı Çok iyi yüksek sıcaklık dayanımı Süper alaşım imalinde : Alaşım elementleri Al ve Ti. (Ni 3 Al ve Ni 3 Ti (gama prime fazı ) yaşlandırma ile bağdaşık olarak çöktürülür). Bazı alaşımları: Monel (Cupro-nikel %66 Ni - %34 Cu) Alman gümüşü olarak da bilinir. Tuzlu su dayanımı Yüksek sıcaklık uygulamaları için

54 Bakır ve alaşımları -Yoğunluk: 8,9 g/cm 3 yüksek(çelikte 7,8 g/cm 3 ) -Elektrik ve ısıl iletkenliği mükemmel -Diğer demir dışı metallere göre, sertlik aşınma dayanımı ve yorulma mukavemeti bakımından daha iyidir. -YMK kafese sahip olduğundan kolay şekillendirilebilir diğer imal usullerine de uygundur. -Korozyon dayanımı iyidir. -Bileşimine göre çeşitli renkler alabilir. Süs eşyası ve para imalatında kullanılır. -Değişik yöntemlerle mukavemeti arttırılabilir. En yüksek mukavemet yaşlandırılmış Cu-Be alaşımında elde edilir. En önemli Cu alaşımları: 1.Pirinçler :Cu-Zn alaşımları 2.Bronzlar : Cu-Sn(Kalay bronzu) ve Mn, Al, Si bronzu

55 Nikel ve alaşımları -Korozyon dayanımı ve yüksek sıcaklık özellikleri iyidir. -Çeliğin yapısını oda sıcaklığında bile ostenit haline getirir(ostenit kararlılığını arttırır). -YMK kafese sahip olduğundan kolayca şekillendirilebilir. -Ni-Cu alaşımlarının (Monel) korozyon dayanımı çok yüksektir. -Süperalaşımların ana alaşım elementlerinden biririr.

56

57

58 Çinko ve Kurşun alaşımları Çinko (Zn): Özellikle basınçlı döküme elverişli. Zamak çok bilinen Zn-Al ile alaşımıdır. Uygulama alanları: Elektrik cihaz parçaları Otomotiv parçaları Mobilya aksesuarları vs. Kurşun (Pb) Düşük erime sıcaklığı, Yüksek özgül ağırlığı Kolay şekil verilebilirlik Toksik sağlığa zararlı X-ışını vs. radyasyona karşı bariyer. Uygulama alanları Lehimler Atalet-ağırlık gereken yerler

59 Kurşun ve alaşımları -Erime sıcaklığı düşüktür. Bu nedenle oda sıcaklığında yeniden kristalleşir. -Yoğunluğu yüksektir ve ışın geçirgenliği düşük olduğu için radyasyondan korunmakta kullanılır. -Lehim alaşımlarında ana alaşım elementidir. -Az miktarda antimon ile karıştırılarak mukavemeti arttırılabilir. -Toksik olması kullanım alanlarını sınırlar. -Akü plakaları yapmakta kullanılır. Çinko ve alaşımları -Erime sıcaklığı düşüktür -Korozyona dayanıklıdır. -Basınçlı döküm yöntemine uygun bir malzemedir. -Çelik saçların galvanizlenerek korozyondan korunması için kullanılır.

60 Refrakter ve diğer metaller Refrakter metaller (W, Mo, vs): Yüksek erime sıcaklıkları, Düşük oksidasyon dirençleri: kullanımlarında inert atmosfer gerekir. Ampullerde filaman olarak vs. Kıymetli (Precious) metaller. Au, Ag, Pt, vs. Yüksek inertlük Yüksek oksidasyon direnci Uygulama alanları: Kuyumculuk, elektronik sanayi, tıp uygulamaları.

61 Berilyum ve alaşımları -Yoğunluk:1,85 g/cm 3 -Elastiklik modülü: 280 GPa (çelikten yüksek) -Rijitliğin ve hafifliğin önemli olduğu yerlerde kullanılır (Uzay sanayi) -Çok pahalı, toksik ve reaktif bir malzeme

62 Refrakter(Yüksek sıcaklığa dayanıklı) malzemeler -Molibden,Niyobyum,Renyum,Tantal ve Volfram -Çok yüksek sıcaklıkta özelliklerini kaybetmeyen malzemelerdir. -Yüksek sıcaklıklarda süper alaşımlardan daha dayanıklıdırlar Kıymetli metaller -Altın, gümüş, platin,iridyum, osmiyum, paladyum, rodyum, lütenyum -Korozyon dayanımları çok yüksektir. -Altın elektrik sanayiinde, platin ise otomotiv sanayiinde egzos filitresi olarak kullanılır.

63

64 SERAMİKLER VE CAMLAR

65 Seramikler Metal veya yarı metallerin metal olmayan elementlerle yaptığı bileşiklere Seramik denir. Kimyasal açıdan inorganik özellik taşırlar. Atomlar arası bağlar; iyonik, kovalent veya kısmen metalik olabilir.

66

67

68 Si 3 N 4 Seramik turbo pervanesi

69 Sınıflandırılmaları: (a) kullanımları açısından, (b) yapıları açısından Kullanımları açısından, iki grupta incelenirler; Geleneksel seramikler, İleri teknolojik seramikler.

70 Yapıları açısından Seramikler Cam Esaslı Kristal yapılı Seramikler 1.Silikat esaslı Oksit Ser. (%75 SiO 2 ), Kiremit, Tuğla. 2.Silikat dışı Oksit Ser. (ileri teknololik S.) Al 2 O 3, ZrO 2, ThO 2, 3.Oksit dışı Ser. (ileri teknololik S.) B 4 C, SiC, WC, TiN, vs. Amorf yapılı Camlar 1. Silikat Camlar. a) Ağ yapıcılar (SiO 2, B 2 O 3 ) b) Ağ düzenleyiciler (Na 2 O 3, K 2 O, CaO) c) Ağ dengeleyiciler (Al 2 O 3, TiO 2, ZrO 2 ) 2. Silikat dışı Camlar. Kristal yapılı Camlar

71 A. Kristal yapılı seramikler (Silikat esaslı Oksit Ser.; Silikat dışı Oksit Ser.; Oksit dışı Ser.) Silikat esaslı seramikler: Yapısında SiO 2 bulunan seramiklerdir. Toprakta %75 civarında bulunan SiO 2 dayalıdırucuzdur. Geleneksel seramiklerin çoğu bu gruptadır; Tuğla/kiremit/saksı, çanak/çömlek, Refraktör seramikler, Çimento.

72

73

74 İmalat adımları: Toz halinde bileşim ayarlanır. Su katılarak çamur elde edilir ve şekillendirilir. Kurutulur ve pişirilir. Çimentoda (portlant cement) ise katılaşma kimyasal reaksiyon ile olur. Fazla düşük olmayan sıcaklıklarda ıslatılarak katılaşma kabiliyeti arttırılabilir.

75

76

77 Silikat içermeyen seramikler: Bünyesinde SiO 2 bulunmayan seramiklerdir. İleri seramikler olarak adlandırılabilirler. Saf olmaları yanı sıra küçük miktarlarda katışkı içerebilirler. Çeşitleri: Alumina Al 2 O 3 refraktör MgO refraktör ThO 2 -nükleer yakıt, süperalaşım bileşimi UO 2 -nükleer yakıt BaTiO 3 - elektro-piezo seramik NiFe 2 O 4 -Manyetik seramik

78

79 Oksit içermeyen seramikler: Yapısında oksijen bulunmayan seramiklerdir. Kısmi metalsel bağ bulundurabilir; yüksek elektrik dirençlerine rağmen elektriği kısmen iletebilirler (yüksek sıcaklık rezistanları). İmalat aşamaları: 1. Toz halinde bileşim hazırlama 2. Karıştırma; Kuru veya sıvı içerisinde 3. Basınç altında şekillendirme 4. Kurutma ve sinterleme

80 Yoğunluk Gerçek yoğunluk Sıkıştırma basıncı

81

82 Örnekler (Oksit İçermeyen) Silisyum karbür SiC- refraktör-rezistans (ısıtma elemanı) Silisyum nitrür Si 3 N 4 -yüksek tokluk ve sertlik Titanyum nitrür TiN-Sert ve aşımaya dayanıklı Tungsten karbür WC-takım imalatı Bor karbür -B 4 C-zırh malzemesi SiAlON- Makina parçaları malzemesi

83 Sinterleme Şekillendirilmiş seramik yapının erime sıcaklıklarının altında ( Te) yüksek sıcaklıklarda tozların difüzyon ile birbirlerine kaynaması ve bu sayede yapının yekpare yüksek dayanımlı bir hale getirilmesi işlemidir. Sinterleme sırasında iç boşluklar (porozite) küçülür veya yok olur. Sinterlemenin verimini arttırabilmek ve yüksek kalitede ürünler elde için Sıcak izostatik presleme kullanılabilir. Şekillendirilmiş tozlar yüksek gaz basıncı altında sinterlenir. Sinterlenmiş seramik parçalar yüksek performans uygulamalarında; motorlar, fren rotorları, makina parçaları, türbün parçaları vs. metallerin yerini almaktadırlar.

84

85 Camlar; Amorf yapılı Kristal yapılı

86 Cam: M.Ö lerde Mısır, Sümer ve İndüs (Kuzeybatı Hindistanın İndüs nehri civarı halkları) cam kimyasını biliyorlardı. Bu halklar deniz kumunun yani silikatın, yanan ağacın bir ürünü olan potasla (Potasyum Karbonat) veya Mısırın batı çölünde mineral olarak bulunan Sodyum Karbonatla birlikte ısıtılması halinde düşük sıcaklıkta eriyebileceğini ve dökülebileceğini öğrenmişlerdi. Örneğin sıvı haldeki camı, kamışların içine ve kum çukurlarına dökerek cam kap şekli veriyorlardı. Hatta, biraz soğutularak hamur haline getirilen cama şekil vererek ve sonra soğumaya bırakarak çeşitli şekiller elde edebiliyorlardı. Camcılık sanatı daha sonra doğal Potasın kullanıldığı Finikede de başladı. Sodyum karbonat kumun erime sıcaklığını düşürür ama camı suda çözünür hale getirir. Kalsiyum karbonat ise camı suda çözünür yapmadan kumun erime noktasını düşürür. Kumun, yani saf silikatın (Si02) erime sıcaklığı 1720 C dir. Söz konusu tarihlerde bu sıcaklıklara çıkmak teknolojik olarak imkansızdı. Bu katkılarla camın erime sıcaklığı 1000 C derecenin altına düşürülmüştür.

87 Amorf yapılı Camlar Bu malzemeler; kristal yapıda değillerdir. I. Silikat camlar: Seramikler içerisinde tonaj olarak en fazla kullanılan malzemelerdir. Yüksek sıcaklıkta akışkan haldedirler. Azalan sıcaklıkta, akıcılıkları azalır (vizkoziteleri artar) Camlaşma sıcaklığının altında katı olarak davranır. Bu duruma aşırı soğutulmuş sıvı olarak adlandırılır. Bileşimlerinde SiO 2 yanı sıra diğer elementler de bulunur.

88

89 Kimyasal yapı bileşenleri Ağ yapıcı bileşenler (network formers) Cam yapısındaki ağ (network) şeklinde yapının oluşmasını sağlayan elementler, SiO 2, B 2 O 3 vs. Ağ yapısını düzenleyici bileşenler (Network modifiers) Ağ yapının özelliklerini kontrol edebilmek için kullanılan malzemeler. Na 2 O 3, K 2 O, CaO, vs. Ara bileşenler (intermediates) Ağ yapısının stabilitesini sağlayan malzemeler. TiO 2, Al 2 O 3, ZrO 2, vs.

90

91 Örnekler (Amorf Yapılı Camlar/Silikat Esaslı Camlar) Silis camı (yüksek sıcaklık dayanımı) Bor cam (düşük ısıl genleşme-yüksek ısıl şok dayanımı) Pencere camı (Adi cam, flotal ayna camı, vs.) Cam elyaf (Kompozit malzeme üretiminde takviye elemanı) Emaye (Metal yüzeylerde korozyona ve dış etkilere dayanıklı dekoratif kaplama) Kristal cam (PbO içeren saydamlığı mükemmel cam)

92 II. Silikat esaslı olmayan camlar: Fazla kullanılmazlar. Su ve nemden çok etkilenirler. Katkı malzemesi olarak kullanılabilirler. Elektronik endüstrisinde çeşitli uygulamalar.

93 C. Kristal yapılı Camlar En gelişmiş tipleridir. Üretim adımları: Amorf yapıdayken şekillendirilirler. Kontrollü bir ısıl işlem ile yapısı % 90 oranında kristale dönüştürülür. Kalan amorf kısım kristaller arasındaki kısımda yer alır.

94 Avantajları Daha yüksek mekanik özelliklere sahiptir. Kristal yapısı, düşük ısıl genleşme gösterir- ısıl şok dayanımı oldukça yüksek olur- tencere vs uygulamaları. Seramiklerin aksine daha kolay şekillendirilebilir. Örnek; Li 2 O,+Al 2 O 3 +SiO 2 kompozisyonudur. Tane boyutunu küçültmek için TiO 2 eklenir.

95

96

97 Mekanik Özellikler

98 Seramiklerin belirgin özellikleri Yüksek sertlik ve gevreklik Yüksek aşınma dayanımı Kimyasal kararlılık (inertlik-etkilenmeme) Yüksek basma dayanımı (Çekmeden yüksek) Yüksek rijitlik Elektrik yalıtkanlığı veya çok düşük iletkenlik Düşük ısı iletkenliği Bazıları şeffaf olabilir.

99 Gevrek kırılma Kötü plastik şekil değiştirme özellikleri iyonik/kovalent bağ. Düşük çekme dayanımı, daha yüksek basma dayanımı; iç boşluk vs. den kaynaklanan çentik etkisi. Seramiklerde üretimden kaynaklanan boşluklar (porosity) kuvvetli çentik etkisi yapar. (Çentik dibi radyüsun azalması (keskinlik) yığılma gerilmesini arttırır)

100 Çekme deneyi yerine 3 noktadan eğme deneyi ile test edilirler (yüksek sertlikleri nedeniyle çenelerin tutması zordur)- Eğme dayanımı. 3 2 bh 12 1 I h c 2 L F M I c M h c L F b h b L F 2 3 Eğme dayanımı-kırılma modülü gibi isimler alır.

101 Mekanik özellik iyileştirme Seramiklerin mekanik özelliklerinin iyileştirilmesi: Faz dönüşümü ile toklaştırma (Transformation toughenning) Kontrollü mikro çatlak oluşturma: çatlak ilerlemesini durdurmak Elyaf takviyeli kompozit tasarımı.

102 Faz dönüşümü ile toklaştırma: Yarı stabil ZrO 2 (içerisine CaO, Y 2 O 3 gibi oksitler katılarak) normalde stabil olan monoklinik faz yerine birim kafes hacmi daha küçük olan tetragonal faz yarıstabildir. Çatlak ilerlemesi durumunda, çatlak dibindeki gerilme seviyeleri, yarı stabil olan tetragonal fazın stabil ve hacmi daha büyük olan monoklinik faza dönüşmesine neden olur. Böylece çatlak kapanır ve ilerleyemez: tokluk ve dayanım arttırılmış olur.

103 Statik yorulma Metallerde tekrar eden gerilmeler ile çatlak ilerlemesi Seramik ve camlarda çatlak ilerlemesi Silika ağına (network) sahip seramik ve cam malzemelerde statik yüklemeler altında görülen yorulma çeşitidir. Bunun sebebi mekanik mekanizmalardan ziyade daha çok kimyasaldır. 1. Su veya nem içeren ortamlarda görülür. 2. Oda sıcaklığında gerçekleşir. 3. Yüksek sıcaklıklarda görülmez Su silika ağ (network) ile reaksiyona girerek Si-O-Si bağlarını parçalar. Si-OH ve OH-Si bağları oluşturur. Her seferinde çatlağın bir atomik mesafe ilerlemesine sebep olur.

104 Sürünme Özellikle kristal yapılı malzemelerde karşılaşılır. Yüksek sıcaklıklarda, sabit yük altında malzemenin kararlı ve yavaş olarak plastik şekil değiştirmesi olarak anlaşılır. Sürünme mekanizması: Kristal seramiklerde: Tanelerin bir biri üzerinde kayması ve bu şekilde şekil değişimi oluşmasıdır. Cam seramiklerde ise vizkoz akış şeklinde gözlemlenir.

105 Isıl şok dayanımı Isıl iletim katsayılarının düşük olmasından kaynaklanır. Isıl genleşme kesit boyunca farklılık gösterdiğinde yüksek ısıl gerilmeler meydana gelir. Bu ısıl gerilmelerin, dayanımı aşması durumunda ani kırılmalar meydana gelir.

106

107 Hacim Vizkoz davranış Cam yapılı malzemeler Camsı geçiş sıcaklığının altında katı gibi davranır. Camsı geçiş sıcaklığının üzerinde vizkoz sıvı gibi davranırlar. Kristal yapılı camlar ise erime sıcaklığının altında kristal düzene girerler ve hacimlerinde ani azalma meydana gelir. Temper cam imalatı. Aşırı doymuş sıvı T g : Geçiş Sıcaklığı T m : Erime Sıcaklığı Sıcaklık Tg Tm Hacim-Sıcaklık Eğrisi

108 Kristal yapılarla kristal olmayan (camsı) yapılar arasındaki davranış farkı, hacımsıcaklık eğrisi yardımıyla açıklanabilir. Camsı malzemeler Tg sıcaklığının altında sert ve gevrek oldukları halde,bu sıcaklığın üzerinde viskoz bir sıvı gibi şekil değiştirebilirler. Sıcaklık arttıkça viskozite azalacağından şekil değiştirme daha da kolaylaşır. Böylece camların gevrek davranışı Tg nin üzerindeki sıcaklıklarda kaybolur. 1.Kristal malzeme: T m sıcaklığının altında kristal yapıda katı haline geçer. Atomların düzgün dizilişe geçmelerinden ötürü genellikle önemli ölçüde ve ani olarak azalan hacım, sıcaklık düştükçe azalmaya devam eder. 2.Camsı(Viskoz) malzemenin hacmı ise T g sıcaklığına kadar sürekli bir şekilde (Dikkat:Yani ani değil) azalır. Bu sırada viskoz(koyu) bir sıvı gibi davranan malzemenin viskozitesi azalan sıcaklıkla artar. 3.Cam:T g sıcaklığında malzeme düzgün bir atom dizilişine sahip olmamakla birlikte tamamen katı (sert) yani cam durumuna dönüşür. Camsı malzemelere aşırı soğutulmuş sıvı adı da verilir.

109 kaymaya karşı

110 Temper Cam Camlaşma sıcaklığının üzerindeki cam malzemenin yüzeyine soğuk hava üflenerek yüzeyi ani soğutulur. İç bölge, halen sıcakken, viskoz akış ile şekil değiştirebilir. Daha sonra soğuyan iç bölgeler büzülür ve kendini çeker. Bu şekilde camın yüzeyinde basma gerilmeleri oluşturulur. Böylece, çekme dayanımı ve kırılmalara karşı direnci arttırılması ile daha dayanıklı camlar elde edilir.

111 Temper Cam İmalat Detayı: Malzeme camsı duruma geçiş sıcaklığının üzerine ısıtılır daha sonra yüzeyi hava akımında veya yağ banyosunda hızla soğutulur. Parçanın iç ve dış kısımları arasındaki sıcaklık farkları ortaya çıkar. Daha soğuk olan dış yüzey büzülmek ister, ancak hala sıcak olan sıcak iç kısmı bunu engellemek ister ve dış yüzeyde çekme, iç kısımda basma iç gerilmeleri oluşur. Soğumanın bu ilk evrelerinde hala yumuşak olan iç kısımda etkiyen basma gerilmeleri sonucu viskoz akış mekanizması ile şekil değişimi (kısalma) gerçekleşir ve iki bölge arasındaki dış kısmın önceden büzülmesinden kaynaklanan boy farkları dengelenir. Soğuma devam ettiğinde bu kez soğuyan iç bölgeler büzülmeye çalışır, ancak bu oda sıcaklığına önceden soğumuş ve katı durumda bulunan dış yüzey buna engel olmaya çalışır, Yani dış kısım iç kısmın büzülmesini engellemek (onu eski boyunda tutmak) için iç kısma çekme uygular; iç kısım ise büzülmeye çalışırken dış kısmında kendisiyle birlikte boyunun kısalmasını sağlamak için dış kısma basma gerilemeleri uygular. Sonuçta dış yüzeyde basma. iç yüzeyde ise çekme iç gerilmeleri oluşur. Gevrek malzemelerde çatlak oluşumu için çekme gerilmeleri daha etkin olduğundan yüzeyinde basma iç gerilmeleri bulunan bu malzeme kırılmaya karşı daha az duyarlıdır.

112 Camlarda Optik Özellikler

113

114 Kırılma için Snell yasası Kırılma indisi n olan bir ortamdan, kırılma indisi n olan bir ortama geçen ışık için, kırılma indisleri ile geliş açısı θ ile kırılma açısı θ arasında aşağıdaki bağıntı mevcuttur: n /n = sinθ/sinθ Eğer ışık havadan veya vakumdan kırılma indisi n olan bir ortama geçiyorsa havada(vakumda) n = 1 olduğundan; n = sinθ (geliş açısı) / sinθ (kırılma açısı) elde edilir. Bu ifade ise bir önceki ifadede de verilmiştir. Işığın vakumdaki hızı, ışığın saydam malzemedeki hızı. Geliş açısı, kırılma açısı

115 Gelen ışın Dikkat:Teorik yansımada yansıma açısı geliş açısına eşittir. Teorik yansıma Gerçek yansıma (Dağınık yansıma) Gerçek yüzey Teorik-ortalama -yüzey

116 (opak) Yansıyan Teorik yansıma Dağınık yansıma Geçen Yansıma da geçen ışığın şiddetini azaltır Saydamlık: net bir görüntü geçirme yeteneği Yarısaydamlık: Dağınık bir görüntü geçirme Opaklık:Görüntü geçirme kabiliyetinin tamamen kaybolması Işık iç saçılma nedeniyle şiddetini daha da kaybederek geçiyor.bu da görüntüyü net yapmıyor.

117 durumu Örneğin, cama baryum karbonat katılarak kahverengi, FeO3 katılarak yeşil cam elde edilir.

118

119 POLİMERLER

120 Polimerler ** * *Zayıf bağ **Kuvvetli bağ (Zayıf) Merlerin birleşmesi ile polimerin oluşumu Çapraz bağlar kuvvetli bağlardır

121

122 Polimer malzemeler Karbonun diğer C veya H, O, OH, Cl gibi element veya iyonlarla kovalent bağlar yaparak oluşturduğu molekül zincirlerinin Van der Waals bağları ile bir arada bulunması ile oluşan malzeme grubuna verilen isimdir. Zincir içinde kovalent bağ Zincirler arasında van der Waals bağ

123 Polimer oluşum reaksiyonları Molekülleri zincir oluşturması için meydana gelen reaksiyonlar; 1) Polimerizasyon 2) Kopolimerizasyon 3) Poliadisyon 4) Polikondanzasyon Diğer mekanizmalar Harmanlama Dallanma Çapraz bağ oluşumu

124 Polimerizasyon Polimer; MER adı verilen çok sayıda doymamış moleküllerin bir araya gelmesi ile oluşur. Örneğin; Etilen molekülü basınç, ısı veya katalizör yardımıyla C lar arası çift bağın teki parçalanır ve Mer durumuna geçer. Mer molekülleri birbirine eklenerek polimerizasyon reaksiyonu oluşur. Bu şekilde n tane molekül birbirine eklenir ve Polietilen meydana gelmiş olur. n MER sayısını ve polimerizasyon derecesini gösterir arasında değer alır. Herhangi yan ürün çıkmaz. Genelde termoplastikler bu reaksiyonla oluşur.

125 Polietilen: Zincirin omurgası, Birbirlerine kovalent bağlı C atomları tarafından oluşturulmuş. Her bir C atomuna kovalent olarak bağlı 2H mevcut.

126

127 Kopolimerizasyon Polimerizasyon reaksiyonunda birden fazla farklı türde MER in tekrarlı yapıda bir araya gelmesi ile oluşur. Yan ürün çıkışı olmaz. Vinil klorür oluşumu. Vinil polimerler:etilenin(c 2 H 4 ) bir hidrojen atomunun yerini bir atom veya atom grubu aldığında elde edilen polimere vinil polimer adı verilir. Bu örnekle merdeki bir hidrojenin yerini klor almıştır:polivinil Clorür(PVC) Bir hidrojenin yerini CH 3 alsaydı meydana gelen polimere polipropilen adı verilir.

128 Polikondansasyon Farklı moleküllere sahip MER ler ürün vererek bir araya gelir ve zincir oluşturur. Genelde termoset oluşumunda rastlanır. Reaksiyonda yan ürün vardır. Dimethil terefilat ve etil alkolün reaksiyonu neticesi PET oluşur. Yan ürün olarak metil alkol oluşur.

129 Poliadisyon Başlatılması için bir başlangıç moleküle ihtiyaç olduğu reaksiyonlardır. H 2 O 2, Etilen Monomeriyle reaksiyona girerek yeni bir zincir meydana gelmesini sağlar.

130 Bakalitin oluşumu

131 Yapısal özellikler Harmanlama: Farklı molekül zincirlerinin bir araya gelmesi ile oluşur: ABS Dallanma: Ana zinciri meydana getiren karbona başka bir zincirin bağlanması neticesi oluşur. Çapraz Bağlanma: Uzun zincir moleküllerinin birbirlerine yan dallanmış bağlarla bağlanması. Vulkanizasyon sırasında kükürtün yardımıyla çapraz bağ oluşumu. Polimerin dayanımı artar fakat sünekliği azalır.

132 (a)linear dallanmamış (b)linear dallanmış (c) Çapraz bağlı dallanmamış. (d) Çapraz bağlı dallanmış.

133 Dallanma Büyük bir yan grup R yerine bir polimer birine zincirine bir başka polimer zincirinin eklenmesi, dallanma olarak adlandırılır. Dallanma sonucu zincirlerin hareketleri zorlaşır. Rijitlik ve mukavemet artar.

134 S (kükürt) çapraz bağ görevi üstleniyor.

135

136 Polimerde kristal yapı bölgeleri

137 Camsı: Amorf Kristal Polimerlerin yapısı YAPI TİPLERİ: Karışık yapı: Camsı/Kristal Tamamen kristal yapı pek görülmez; Karışık yapı olabilir. Moleküllerin karmaşıklığı Soğuma hızının artması kristal oluşumunu zorlaştırır.

138

139 Polimer Çeşitleri 3 tip polimer mevcuttur Termoplastikler Termosetler Elastomerler Termoplastikler: Elastik lineer zincirler Termosetler: Rijit üç boyutlu zincir ağı Elastomerler: Lineer çapraz bağlı zincirler.

140 Termoplastikler Isı etkisiyle yumuşayabilirler Polimerizasyon reaksiyonu ile üretilebilirler Daha çok lineer yapı gösterirler Artan sıcaklıkla önce vizkoz sıvı sonrada sıvı duruma geçer. Camlaşma sıcaklığının altında gevrek davranır. Tekrar kullanılabilirler. Düşük sürtünme katsayıları vardır. Pres, enjeksiyon, haddeleme, ekstrüzyon, gibi imalat yöntemleri uygundur. Aralarında Genel amaçlı (PE, PVC, PS, ABS) Mühendislik (PET, Teflon, PC, vs) Elastomer polimerler.

141 Termosetler Isı ile yanarak kömürleşirler; dolayısıyla sıcaklıkla yumuşamazlar. Genellikler polikondanzasyon reaksiyonu ile imal edilirler; yan ürün verirler Molekül zincirleri ağ yapısında çapraz bağlara sahiptirler Camlaşma sıcaklığı alt ve üstünde gevrek davranırlar. Gevrekliği azaltmak için dolgu malzemeleri kullanılır. Kompozit malzemelerin üretimine uygundur. Epoksi, polyester, bakalit, vs.

142 Elastomerler Çok yüksek elastik özellik gösterirler. Uzamaları %1000 e ulaşabilir. Dayanımları düşüktür. (Doğal kauçuk, lateks, vs.) Vulkanizayon yardımıyla molekül zincirleri arasında çapraz bağlar oluşturulabilir ve lastik şeklinde üretilerek dayanımı arttırılabilir. Bütadin/isopren/Neopren/Silikon, vs.

143 Katkı maddeleri Plastikleştiriciler: Yumuşatır ve camlaşma sıcaklığını düşürür Dolgu maddeleri: Gevrekliği azaltır/ekonomiklik sağlar Takviyeler; kompozi malzeme yaparak dayanımı arttırır Stabilizatörler; Ortam etkisini indirgeyerek degradasyonu azaltır. Alevlenme Önleyiciler; Kolay alevlenme ve yanmayı önlerler Renklendiriciler; Polimerleri renklendirmek için kullanılır

144 Mekanik Özellikler

145 Mekanik özellikler Termoplastikler: Elastik kısmın eğimi elastik modülünü verir. Akmadan sonra, boyun verme olur: Kesit daralır, molekül zincirlerinin yumakları açılır, çekme doğrultusunda yönlenir ve birbirine yaklaşır. Boyun vermeden sonra, Van der Waals bağları etkisini arttırır ve molekül zincirleri daha sıkı tarzda bağlanır ve dayanım artar. Kopmanın meydana geldiği gerilmeye çekme dayanımı denir ve genelde elde edilen kopma uzaması değeri ile birlikte rapor edilir.

146 Akma dayanımı Boyun verme Çekme dayanımı Nonlineer elastik deformasyon Plastik deformasyon Lineer elastik deformasyon

147 Amorf ve molekül zincirlerinden oluşan yapılar nedeniyle visko-elastik davranış göstermektedir. Deformasyon sırasında hız önemlidir: Arttıkça dayanım artar. Deneylerde standart hız söz konusudur.

148 Elastik Ş.D.: Yumakların açılması, zincirlerin düzelmesi, Bağlarda uzama. Plastik Ş.D.: Zincirlerin arasında kayma. Çapraz bağ: Viskoelastik S.D. azaltır, dayanımı arttırır, süneklik azalır. Isıyla erime yeteneği kaybolur. Termosetler her sıcaklıkta gevrek davranış gösterir

149 Boyun verme lokal olarak zincirlerin çekme yönünde düzgünleşmesi:

150 Kopma Lineer elastik

151 Viskoelastik Davranış Elastik deformasyon zamana bağlı değildir. Yani uygulanan gerilme sonucu elastik şekil değişimi aniden oluşur. Yük sıfır olunca da elastik ş.d. aniden sıfır olur. Ancak bazı hallerde, zamana bağlı olarak gelişen elastik bileşen mevcuttur. Yani gerilmenin uygulanmasından sonra elastik şekil değişimi zamanla devam eder ve gerilmenin kaldırılmasından sonra da elastik şekil değişiminin sıfır olması için belirli bir zaman gerekir. Bu zamana bağlı elastik davranışa anelastisite adı verilir. Metallerde bu anelastik bileşen normalde çok küçüktür ve ihmal edilir. Ancak bazı polimerik malzemelerde bunun şiddeti önemli ölçüdedir ve bu durum viskoelastik davranış olarak adlandırılır.

152 Log E ViskoElastik Davranış Elastiklik Modülü-Sıcaklık diyagramıyla ifade edilir. Camlaşma ve ergime sıcaklıkları arasında kalan bölgeler farklılık gösterir. Rijit bölge Deri kıvamında bölge Lastik kıvamında bölge Vizkoz bölge Rijit (Katı cisim) Deri kıvamı Lastik kıvamı Vizkoz Tc Te

153 Amorf polimerler 1. Camsı (Camlaşma) geçiş sıcaklığından daha düşük sıcaklarda cam (amorf katı) gibi davranırlar: Bu sıcaklıklardaki düşük deformasyonlarda davranışları elastiktir ve Hook kanununa uyarlar : σ = ε.e 2. Camsı geçiş sıcaklığının üzerindeki orta derecedeki sıcaklıklarda lastik gibi davranırlar (viskoelastik) 3. Daha yüksek sıcaklıklarda ise viskoz sıvı (örneğin bal) gibi davranırlar. Bu iki ekstrem arasındaki (yani cam ve viskoz sıvı) orta derecedeki sıcaklıklarda lastik gibi davranan amorf polimerin, davranışı iki ekstrem davranışın kombinasyonu şeklinde olup, bu durum viskoelastisite olarak adlandırılır. Yükün uygulanıp kaldırılması sırasındaki elastik, viskoz ve viskoelastik şekil değişimleri aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

154 Termoplastik polimerlerin mekanik davranışları Sıvı T m Viskoz Lastik Deri T g Rijit

155 :Metaller gibi davranır

156

157 Elastomerler Elastomerlerde doğrusal olmayan elastik deformasyona uğrar. Elastik harakette önce yumaklar açılır sonra birbiri üzerinde kayar. Zincir yumaklarının açılması Bağlarda uzama (Eski haline dönemiyor) Visko elastik davranış

158

159 Rijid Deri gibi Lastiksi bölge

160 Darbe özellikleri ve Yumuşama Tayini Darbe Özellikleri; Charpy ve izod deneyleri kullanılır. Camlaşma sıcaklığı tayininde izod deneyi kullanılır. Yumuşama sıcaklık tayini (Vicat testi); Sivri bir uçla ve 1 kgf ile batırılmaya çalışılan polimer malzemede 1 mm kalıcı batmanın sağlandığı sıcaklık tayin edilir. Yüksek sıcaklıklarda kullanılan polimerler için önemlidir.

161 Gevşeme Zamana ve sıcaklığa bağlı olarak plastik şekil değişimini ifade eder. Gevşeme; sabit deformasyon altındaki polimerler zamanla gerilmenin ve vizkoz akışın etkisiyle sahip oldukları gerilmeyi yitirirler.

162 Gevşeme süresi: Polimerin ilk gerilme seviyesi o ın 0.37 x o seviyesine düşmesi için tanımlanmış T sıcaklığında geçecek süre olarak tanımlanmaktadır. Bu bir malzeme özelliği olup her malzeme için ve sıcaklık için aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır. Q C exp RT Q viskoz akış için gerekli olan aktivasyon enerjisi, T mutlak sıcaklık, R ise üniversal gaz sabiti olup, C malzeme sabitidir. n

163 Gevşeme Bu veriler kullanılarak t anı sonrasında o ön gerilmesinden hangi gerilme değerine malzemenin gevşeyeceği aşağıdaki bağıntı ile hesaplanabilir. o exp t Q C exp n RT Burada süre (0,37 o değerine gevşeme süresi), o polimerdeki başlangıç gerilmesi ve ise t anı sonrasında gerilmenin düşeceği gerilme seviyesidir.

164 Termoset Termoplastik

165 Termoplastik Elastomer

166 (veya Tg nin altında termoplastik) Tg nin üzerinde Çekme sırasında kristalleşme nedeniyle bir çeşit pekleşme var

167 (c)2003 Brooks/Cole, a division of Thomson Learning, Inc. Thomson Learning is a trademark used herein under license.

168 Bir polyisoprene bant çelik çubukları 1 yıl süre ile bir arada tutmak için kullanılmaktadır. Eğer gerilme 1500 psi in altına düşerse işlevselliğini yitirecektir. Yapılan ön çalışmalarda 1000 psi değerindeki gerilmelerin 6 hafta sonunda 980 psi değerine düştüğü görülmüştür. Tasarladığınız bantın yukarıdaki amacı yerine getirmesi için uygulanacak ön gerilmenin değeri ne olmalı. exp( t o ) exp( 6 ), hafta 1500 oexp( 52/ 297) oexp( 0.175) o 1500 o 1788 psi 0.839

169 Termoplastiğin gerilme uzama diyagramı

170 Histerisiz Elastik zorlamada, eğri üzerinde gidiş ve geliş yollarında farklılığa histerisiz adı verilir. Bu titreşim sönümlemede önemli rol oynar.

171 Geri alınamayan şekil değiştirme işi (Yükleme ve boşaltma eğrileri arasındaki alan). Bu özellik HİSTERİZİS tir.

172

Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma

Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma SERAMİK MALZEMELER Seramikler Metal veya yarı metallerin metal olmayan elementlerle yaptığı bileşiklere Seramik denir. Kimyasal açıdan inorganik özellik taşırlar. Atomlar arası bağlar; iyonik, kovalent

Detaylı

PLASTİKLER (POLİMERLER)

PLASTİKLER (POLİMERLER) PLASTİKLER (POLİMERLER) PLASTİK NEDİR? Karbon ile hidrojen bileşiği plastiği oluşturur. Petrolden elde edilir. Monomer adı verilen binlerce küçük molekülün ısı ve basınç altında birleşerek kocaman bir

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin

Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin de tek bir demir kristali olduğu tahmin edilmekle birlikte,

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

METALLER. şeklinde sıralanır. Demir esaslı alaşımlarda karşılaşılan en önemli problem korozyon eğilimlerinin yüksek olmasıdır.

METALLER. şeklinde sıralanır. Demir esaslı alaşımlarda karşılaşılan en önemli problem korozyon eğilimlerinin yüksek olmasıdır. METALLER Malzeme seçimiyle ilgili kararlar hem tasarım hem de imalat faaliyetleri açısından son derece önemlidir. Malzemeler temel olarak metaller, seramikler ve polimerler ile bunların fiziksel birleşiminden

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

ALUMİNYUM ALA IMLARI

ALUMİNYUM ALA IMLARI ALUMİNYUM ALA IMLARI ALUMİNYUM VE ALA IMLARI Alüminyum ve alüminyum alaşımları en çok kullanılan demir dışı metaldir. Aluminyum alaşımları:alaşımlama (Cu, Mg, Si, Mn,Zn ve Li) ile dayanımları artırılır.

Detaylı

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ KAYNAK KABİLİYETİ Günümüz kaynak teknolojisinin kaydettiği inanılmaz gelişmeler sayesinde pek çok malzemenin birleştirilmesi artık mümkün hale gelmiştir. *Demir esaslı metalik malzemeler *Demirdışı metalik

Detaylı

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME BİLİMİ Demir, Çelik ve Dökme Demir Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI Saf demire teknolojik özellik kazandıran

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels)

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels) 3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR Karbon çelikleri (carbon steels) Çelik, bileşiminde maksimum %2 C içeren demir karbon alaşımı olarak tanımlanabilir. Karbon çeliğin en

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı İçerik Giriş Demir-sementit diyagramı Demir-grafit diyagramı Dökme demir 2 Giriş Demir, pek çok mühendislik alaşımının

Detaylı

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN

MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ. Doç.Dr. Salim ŞAHİN MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ VE MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ Doç.Dr. Salim ŞAHİN MALZEME SEÇİMİNİN ÖNEMİ Günümüzde 70.000 demir esaslı malzeme (özellikle çelik) olmak üzere 100.000 den fazla kullanılan geniş bir

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - Soru 2 -

BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - Soru 2 - BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - ZSD (zaman-sıcaklık-dönüşüm) diyagramlarının nasıl elde edildiğini, gerekli şekilleri çizerek açıklayınız? Cevap: Kritik Çekirdeklenme Çekirdeklenme Hızı Dönüşüm Hızı Soru 2 - Ötektoid

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

METAL MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER

METAL MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER Prof.Dr.Ahmet Aran - İ.T.Ü. Makina Fakültesi METAL MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER METAL MATRİSLİ KOMPOZİTLER KARMA MALZEMELER METAL MATRİSLİ KARMA MALZEMELER MMK ÜRETİM YÖNTEMLERİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ Metal,

Detaylı

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Dökme Demirlerin Korozyonu DÖKME DEMİR %2,06-%6,67 oranında karbon içeren Fe-C alaşımıdır. Gevrektirler. İstenilen parça üretimi sadece döküm ve talaşlı şekillendirme ile gerçekleştirilir. Dayanım yükseltici

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 9 Polimerik Malzemeler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 9 Polimerik Malzemeler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 9 Polimerik Malzemeler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Polimerik malzemelerin kullanımı her yıl ortalama % 7 büyümektedir. Yıllık tüketimleri yaklaşık 120

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

1. Giriş Malzeme Türleri

1. Giriş Malzeme Türleri 1. Giriş Malzemeler, mühendislik ürün ve sistemlerinin imalinde kullanılan ve mekanik, fiziksel ve kimyasal olarak arzu edilen özelliklere sahip katılardır. Malzemeler insanlık tarihinde her zaman önemli

Detaylı

CERRAHİ İĞNE ALAŞIMLARI. Microbiologist KADİR GÜRBÜZ

CERRAHİ İĞNE ALAŞIMLARI. Microbiologist KADİR GÜRBÜZ CERRAHİ İĞNE ALAŞIMLARI Microbiologist KADİR GÜRBÜZ Bileşimlerinde en az % 12 krom bulunan çelikler paslanmaz çeliklerdir.tüm paslanmaz çeliklerin korozyon direnci, çok yoğun ve koruyucu krom oksit ince

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Esasını makromoleküllü organik maddelerin oluşturduğu yapay veya doğal maddelerin kimyasal yoldan dönüştürülmesiyle elde edilirler. Organik

Detaylı

Demir-Karbon Denge Diyagramı

Demir-Karbon Denge Diyagramı Demir-Karbon Denge Diyagramı Sıcaklık Demir-Karbon diyagramı Demir, pek çok mühendislik alaşımının temelini oluşturan metaldir. Külçe demir olarak bilinen ve hemen hemen saf durumdaki demir çatı, soba

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

Demirin Kristal Yapıları

Demirin Kristal Yapıları Demirin Kristal Yapıları 1535 C 1390 C 910 C SIVI FERRİT (delta) OSTENİT (gamma) OSTENİT Kübik Yüzey Merkezli (KYM) FERRİT (alpha) FERRİT Kübik Hacim Merkezli (KHM) Kübik hacim merkezli (KHM), Kübik yüzey

Detaylı

PLASTİKLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

PLASTİKLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER PLASTİKLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Mekanik Özellikler -Çekme dayanımı - Elastiklik modülü -Uzama değeri -Basma dayanımı -Sürünme dayanımı - Darbe dayanımı -Eğme dayanımı - Burulma dayanımı - Özgül ağırlık

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Seramik bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile birleşmesi sonucu oluşan inorganik bileşiktir. Seramik grubuna oksitler, nitrürler,

Detaylı

Bölüm 11: Uygulamalar ve Metal Alaşımların İşlenmesi

Bölüm 11: Uygulamalar ve Metal Alaşımların İşlenmesi Bölüm 11: Uygulamalar ve Metal Alaşımların İşlenmesi Metal alaşımlar nasıl sınıflandırılır ve genel uygulama alanları nedir? Metallerin genel üretim teknikleri nelerdir? Demir esalı olan ve olmayan alaşımlarda

Detaylı

MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI

MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE İMALAT TEKNOLOJİLERİ MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI Malzemelerin Sınıflandırılması Metalik Malzemeler Polimer Malzemeler Seramik Malzemeler Kompozit Malzemeler Nano Malzemeler Malzemelerin

Detaylı

SÜPERALA IMLAR. Yüksek sıcaklık dayanımı

SÜPERALA IMLAR. Yüksek sıcaklık dayanımı SÜPERALA IMLAR SÜPERALA IMLAR Nikel ve Kobalt alaşımları: Korozyon dayanımı ve yüksek sıcaklık dayanımı için kullanılırlar. Yüksek ergime sıcaklığına ve dayanıma sahiptirler.. Süperalaşımlar: Nikel bazlı

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Al Aluminium 13 Aluminyum 2 İnşaat ve Yapı Ulaşım ve Taşımacılık; Otomotiv Ulaşım ve Taşımacılık;

Detaylı

SÜPER ALAŞIMLAR Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

SÜPER ALAŞIMLAR Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Süper alaşım; ana yapısı demir, nikel yada kobalt olan nisbeten yüksek miktarlarda krom, az miktarda da yüksek sıcaklıkta ergiyen molibden, wofram, alüminyum ve titanyum içeren alaşım olarak tanımlanabilir.

Detaylı

Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ

Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ Prof. Dr. Akgün ALSARAN 11 Giriş Hidrojen gevrekliği Sıvı metal kırılganlığı Temper gevrekliği Ana Hatlar 22 Malzemelerin servis koşullarında performanslarını;

Detaylı

Yoğun Düşük sürünme direnci Düşük/orta korozyon direnci. Elektrik ve termal iletken İyi mukavemet ve süneklik Yüksek tokluk Magnetik Metaller

Yoğun Düşük sürünme direnci Düşük/orta korozyon direnci. Elektrik ve termal iletken İyi mukavemet ve süneklik Yüksek tokluk Magnetik Metaller Kompozit malzemeler İki veya daha fazla malzemeden üretilirler Ana fikir farklı malzemelerin özelliklerini harmanlamaktır Kompozit: temel olarak birbiri içinde çözünmeyen ve birbirinden farklı şekil ve/veya

Detaylı

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ Bölüm İçeriği Bağ Enerjisi ve Kuvveti Atomlar arası mesafe, Kuvvet ve Enerji İlişkisi Atomlar arası Mesafeyi Etkileyen Faktörler. Sıcaklık, Iyonsallik derecesi,

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER Doğal Taşlar Doğal taş çeşitleri Oluşum Şekillerine göre Magmatik (Kökeni mağma olan kayaçlardır) Sedimanter ( Sedimanter kayalar kum, çakıl

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7- Fatih ALİBEYOĞLU -7- Giriş Malzemeler birçok imal yöntemiyle şekillendirilebilir. Bundan dolayı malzemelerin mekanik davranışlarını bilmemiz büyük bir önem teşkil etmektedir. Bir mekanik problemi çözerken

Detaylı

Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması

Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması Malzeme Nedir? Genel anlamda ihtiyaçlarımızı karşılamak ve belli bir amacı gerçekleştirmek için kullanılan her türlü maddeye malzeme denir. Teknik anlamda

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

SERAMİK MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER ve ÜRETİMİ

SERAMİK MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER ve ÜRETİMİ SERAMİK MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER ve ÜRETİMİ Seramik Matrisli Kompozitler Seramik malzemeler, yüksek sıcaklığa dayanıklı ve hafif oldukları (d= 1,5-3,0 gr/cm3) için oldukça çekicidir. Seramik matrisli

Detaylı

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i?

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i? YORULMA HASARLARI 1 Yorulma nedir? Malzemenin tekrarlı yüklere maruz kalması, belli bir tekrar sayısından sonra yüzeyde çatlak oluşması, bunu takip eden kopma olayı ile malzemenin son bulmasına YORULMA

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I 14. Polimerler 14.1.Polimerizasyon 14.2.Plastiklerin mühendislikte kullanımı ve özellikleri 14.3.Plastik katkı maddeleri 14.4.Lif donatılı

Detaylı

1.GİRİŞ. 1.1. Metal Şekillendirme İşlemlerindeki Değişkenler, Sınıflandırmalar ve Tanımlamalar

1.GİRİŞ. 1.1. Metal Şekillendirme İşlemlerindeki Değişkenler, Sınıflandırmalar ve Tanımlamalar 1.GİRİŞ Genel olarak metal şekillendirme işlemlerini imalat işlemlerinin bir parçası olarak değerlendirmek mümkündür. İmalat işlemleri genel olarak şu şekilde sınıflandırılabilir: 1) Temel şekillendirme,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme Isıl İşlem Isıl İşlem Isıl işlem, metal veya alaşımlarına istenen özellikleri kazandırmak amacıyla katı halde uygulanan kontrollü ısıtma ve soğutma işlemleri olarak tanımlanır. Çeliğe uygulanan temel ısıl

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

A eğrisi, neredeyse tamamen elastik şekil değişimiyle hasara uğrayan, gevrek bir polimere aittir. B eğrisi, pek çok metalde de görüldüğü gibi,

A eğrisi, neredeyse tamamen elastik şekil değişimiyle hasara uğrayan, gevrek bir polimere aittir. B eğrisi, pek çok metalde de görüldüğü gibi, A eğrisi, neredeyse tamamen elastik şekil değişimiyle hasara uğrayan, gevrek bir polimere aittir. B eğrisi, pek çok metalde de görüldüğü gibi, başlangıçtaki elastik davranışı akma ve sonrasında plastik

Detaylı

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1 09.11.2012 09:34 1 Çinko oda sıcaklıklarında bile deformasyon sertleşmesine uğrayan birkaç metalden biridir. Oda sıcaklıklarında düşük gerilimler çinkonun yapısında kalıcı bozunum yaratabilir. Bu nedenle

Detaylı

Seramik Malzemeler Dersi

Seramik Malzemeler Dersi Seramik Malzemeler Dersi Doç. Dr. Fatih ÇALIŞKAN Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, 2016 Seramikler Seramik kelimesi, Yunanca pişirilmiş eşya manasına gelen keramos

Detaylı

C C C C C C. tekrar (doymamış molekül) Polyvinyl chloride (PVC) Polypropylene (PP) Polyethylene (PE) Polimerler. tekrar tekrar tekrar

C C C C C C. tekrar (doymamış molekül) Polyvinyl chloride (PVC) Polypropylene (PP) Polyethylene (PE) Polimerler. tekrar tekrar tekrar Polimerler Polimerler Polimer malzemeler, karbonun H, O, OH, Cl gibi element veya iyonlarla kovalent bağ karakterinde yaptığı bileşiklere ait zincir moleküllerin Vander Walls bağları ile birarada bulunması

Detaylı

ÇELİK YAPILAR 1. Hafta. Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli

ÇELİK YAPILAR 1. Hafta. Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli ÇELİK YAPILAR 1. Hafta Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli 1 Hangi Konular İşlenecek? Çelik nedir, yapılara uygulanması ve tarihi gelişimi Çeliğin özellikleri

Detaylı

DOĞAL KURŞUN METALİK KURŞUN PLAKALAR

DOĞAL KURŞUN METALİK KURŞUN PLAKALAR KURŞUN ve ALAŞIMLARI DOĞAL KURŞUN METALİK KURŞUN PLAKALAR 1 KURŞUN ve ALAŞIMLARI Romalılar kurşun boruları banyolarda kullanmıştır. 2 KURŞUN ve ALAŞIMLARI Kurşuna oda sıcaklığında bile çok düşük bir gerilim

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır.

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır. Önsöz Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, İNŞ 2023 Yapı Malzemesi I (3+0) dersinde kullanılmak üzere hazırlanan bu kitap, İNŞ 2024 Yapı Malzemesi II dersinde kullanılan

Detaylı

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM)

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) 1 Mürekkebin suda yayılması veya kolonyanın havada yayılması difüzyona örnektir. En hızlı difüzyon gazlarda görülür. Katılarda atom hareketleri daha yavaş olduğu için katılarda

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 10 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 10 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 10 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA TEMEL KAVRAMLAR FAZ DÖNÜŞÜMLERİNİN KİNETİĞİ DEMİR-KARBON ALAŞIMLARINDA MİKROYAPI VE ÖZELLİK DEĞİŞİMİ DEMİR-KARBON ALAŞIMLARININ

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Basınç ve sıcaklık farklı iki süreç olarak parça üretimine dahil edildiğinde teorik yoğunluğa ulaşmak neredeyse imkansızdır. Basınç ve sıcaklık farklı iki süreç

Detaylı

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme DİFÜZYON 1 Katı içerisindeki atomların hareketi yüksek konsantrasyon bölgelerinden düşük konsantrasyon bölgelerine doğrudur. Kayma olayından farklıdır. Kaymada hareketli atom düzlemlerindeki bütün atomlar

Detaylı

Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir

Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir malzeme olarak düşünülebilir. Bu birleşik etki prensibine

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler

Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler Yeni Malzemeler ve Üretim Yöntemleri Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler Yrd.Doç.Dr. Aysun AYDAY İleri Teknoloji Ürünü Yüksek Mukavemetli Çelikler Otomobil endüstrisinde yüksek mukavemetli çeliklere önemli

Detaylı

C C C C C C. tekrar (doymamış molekül) Polyvinyl chloride (PVC) Polypropylene (PP) Polyethylene (PE) Polimerler. tekrar tekrar tekrar

C C C C C C. tekrar (doymamış molekül) Polyvinyl chloride (PVC) Polypropylene (PP) Polyethylene (PE) Polimerler. tekrar tekrar tekrar Polimerler Polimerler Polimer malzemeler, karbonun H, O, OH, Cl gibi element veya iyonlarla kovalent bağ karakterinde yaptığı bileşiklere ait zincir moleküllerin Vander Walls bağları ile birarada bulunması

Detaylı

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya neden olabilecek şartlar altında çalışan malzemelerin mekanik özelliklerinin saptanmasında kullanılır. Darbe deneyinin genel olarak amacı,

Detaylı

MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir

MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir MALZEME BİLİMİ Bölüm 1. Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Hazırlayan Doç. Dr. Özkan Özdemir BÖLÜM 1. HEDEFLER Malzeme Bilimi ve Mühendislik Alanlarını tanıtmak Yapı, Özellik ve Üretim arasındaki ilişkiyi

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Cu Copper 29 Bakır 2 Dünyada madenden bakır üretimi, Milyon ton Yıl Dünyada madenden bakır

Detaylı

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir.

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir. DÖKÜM TEKNOLOJİSİ Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir. DÖKÜM YÖNTEMİNİN ÜSTÜNLÜKLERİ Genelde tüm alaşımların dökümü yapılabilmektedir.

Detaylı

Demir Karbon Denge Diyagramı

Demir Karbon Denge Diyagramı Demir Karbon Denge Diyagramı Saf Demirin Soğuma ve Isınma Eğrileri 769 C Curie noktasıdır. Bu sıcaklığın altında Fe manyetik özellik gösterir. 1 Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı 2 Fe-C Denge Diyagramı

Detaylı

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi.

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. TEORİK BİLGİ: Metalik malzemelerin dökümü, istenen bir şekli elde etmek için, seçilen metal veya

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler. Plastik Şekil Verme

PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler. Plastik Şekil Verme PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ Doç.Dr. Murat VURAL İTÜ Makina Fakültesi 1 1. Plastik Şekil Vermeye Genel Bakış 2. Plastik Şekil Vermede Malzeme Davranışı 3. Plastik Şekil Vermede

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ HADDELEME (Calendering) İLE İŞLEME TEKNİĞİ HADDELEMEYE(Calendering) GİRİŞ Bu yöntem genellikle termoplastiklere ve de özellikle ısıya karşı dayanıklılığı düşük olan

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 11 Yüksek sıcaklığa dayanıklı çelikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 11 Yüksek sıcaklığa dayanıklı çelikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 11 Yüksek sıcaklığa dayanıklı çelikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Güz Yarıyılı Sıcaklık, K Sıcaklık, C 4000 W Ergiyik Ta 3000 T m Mo Nb Hf 2000

Detaylı

İMALAT YÖNTEMİ SEÇİM DİYAGRAMLARI

İMALAT YÖNTEMİ SEÇİM DİYAGRAMLARI İMALAT YÖNTEMİ SEÇİM DİYAGRAMLARI İmalat Yöntemi Seçim Diyagramları Çizelge 1 de ; Malzemeler ve İmalat Yöntemleri arasındaki ilişkiyi topluca göstermektedir. Malzemeler; metaller, seramik ve camlar, polimerler

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 2 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net DERSİN AMACI: Malzeme Biliminde temel kavramları tanıtmak ÖĞRENECEKLERİNİZ: Malzeme yapısı Yapının özelliklere olan etkisi Malzemenin

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir.

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Faz kavramı Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Fazlar; bu atom düzenlerinden ve toplam iç yapıda bu fazların oluşturdukları

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER ÇELİKLERİN KOROZYONU Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı KARBON ORANLARINA GÖRE ÇELİKLER Ötektoidaltı çelik %0,006 C - %0,8 C Ötektoid (Perlitik) çelik (%0,8 C li) Ötektoidüstü çelik %0,8 C - %2,06

Detaylı

Plastik Parçanın Performansı Etkilenir:

Plastik Parçanın Performansı Etkilenir: Mekanik Özellikler -Çekme dayanımı - Darbe dayanımı -Uzama - Elastiklik modülü -Basma dayanımı - Özgül ağırlık -Sürünme - Su absorbsiyonu -Kesme dayanımı - Sürtünme katsayısı -Makaslama dayanımı - Modül

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ

1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ 1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ Karbon-Karbon Kompozitlerin Genel Özellikleri Yüksek elastik modül ve yüksek sıcaklık mukavemeti (T > 2000 o C de bile mukavemet korunur). Sürünmeye dirençli Kırılma tokluğu

Detaylı

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

İki malzeme orijinal malzemelerden elde edilemeyen bir özellik kombinasyonunu elde etmek için birleştirilerek kompozitler üretilir.

İki malzeme orijinal malzemelerden elde edilemeyen bir özellik kombinasyonunu elde etmek için birleştirilerek kompozitler üretilir. KOMPOZİTLER Kompozit malzemeler, şekil ve kimyasal bileşimleri farklı, birbiri içerisinde pratik olarak çözünmeyen iki veya daha fazla sayıda makro bileşenin kombinasyonundan oluşan malzemelerdir. İki

Detaylı

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır.

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır. FAZ DİYAGRAMLARI Malzeme özellikleri görmüş oldukları termomekanik işlemlerin sonucunda oluşan içyapılarına bağlıdır. Faz diyagramları mühendislerin içyapı değişikliği için uygulayacakları ısıl işlemin

Detaylı

MMM 2011 Malzeme Bilgisi

MMM 2011 Malzeme Bilgisi MMM 2011 Malzeme Bilgisi Yrd. Doç. Dr. Işıl BİRLİK Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü isil.kayatekin@deu.edu.tr Materials Science and Engineering: An Introduction W.D. Callister, Jr., John Wiley

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

İmal Usulleri. Döküm Tekniği

İmal Usulleri. Döküm Tekniği İmal Usulleri Döküm Tekniği Örnek Heterojen Çekirdeklenme Alışılmamış laboratuar deneyleri dışında, sıvı metal için homojen çekirdeklenme asla olmaz. Uygulamadaki sıvı metallerin içinde hemen her zaman

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu MALZEME BİLİMİ 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Bilgisi DERSĠN ĠÇERĠĞĠ, KONULAR 1- Malzemelerin tanımı 2- Malzemelerinseçimi 3- Malzemelerin

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı