T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI"

Transkript

1 T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI NECATİ CUMALI NIN AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM ADLI ÖYKÜ KİTABINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ İNCELENMESİ Zeynep Enhar KORKMAZ YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA / 2007

2 T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI NECATİ CUMALI NIN AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM ADLI ÖYKÜ KİTABINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ İNCELENMESİ Zeynep Enhar KORKMAZ DANIŞMAN: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA / 2007

3 Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne, Bu çalışma, jürimiz tarafından Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalında YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak kabul edilmiştir. Başkan : Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN (Danışman) Üye : Prof. Dr. A. Deniz ABİK Üye : Yrd. Doç. Faruk YILDIRIM ONAY Yukarıdaki imzaların, adı geçen öğretim elemanlarına ait olduklarını onaylarım.. /. / 2007 Prof. Dr. Nihat KÜÇÜKSAVAŞ Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndaki hükümlere tabidir.

4 i ÖZET NECATİ CUMALI NIN AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM ADLI ÖYKÜ KİTABINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ İNCELENMESİ Zeynep Enhar KORKMAZ Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN Nisan 2007, XVI sayfa Bu çalışmada Necati Cumalı nın Ay Büyürken Uyuyamam adlı öykü kitabındaki sıfat tamlamaları yapı ve anlam açısından incelenmiştir. Çalışmanın amacı, incelediğimiz eserde yazarın sıfat olarak hangi unsurları, hangi sıklıkta kullandığını saptayıp sıfat olan, sıfat gibi kullanılan sözcüklerin veya sözcük gruplarının önüne geldikleri isim unsurlarına ne gibi anlamlar kazandırdığını ortaya koyarak bunların sayısal dökümü yapmaktır. Giriş bölümünde amaç, yöntem, içerik üzerinde durulmuş ve sıfat tamlamasını oluşturan sıfat unsurlarıyla ilgili kuramsal bilgiler verilmiştir. Tezin ana kısmını oluşturan inceleme bölümünde, sıfat tamlamaları Sıfat ve İsim Unsurlarına Göre Sıfat Tamlamaları ve Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki ana başlıkta incelenmiştir. Eseri tarayarak elde ettiğimiz sıfat tamlaması örnekleri, ilgili bölümlerde, anlam ve yapı bakımından bir arada ele alınmıştır. İncelememizin değerlendirme ve sonuç bölümünde ise yapı ve anlam bakımından ele alınan sıfat tamlamalarının kullanım sıklıkları sayısal veriler belirtilerek tablolar şeklinde incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: sıfat, sıfatımsı, sıfatlık.

5 ii ABSTRACT AN INVESTIGATION OF ADJECTIVE PHRASES IN THE STORY BOOK OF AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM BY NECATİ CUMALI Zeynep Enhar KORKMAZ Master s Thesis, Turkish Language and Literature Department Advisor: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN April 2007, XVI pages In the present study, adjective phrases in the story book of Ay Büyürken Uyuyamam by Necati Cumalı, are investigated in terms of their syntactic and semantic features. The aim of the study is to determine which components the author uses as adjectives in the adjective phrases and how frequently he uses them in the book, and then to give numerical lists for the words or word phrases used as adjectives, which attribute to noun elements by expressing the process. In the introductory section, the purpose of the present study, method and content are taken into consideration and some theoretical information is given about adjectival elements which constitute an adjective phrase. In the analysis section which constitutes the main section of this study, adjective phrases are examined in two main titles named Adjective Phrases fo Adjective and Noun Elements and Adjective Phrases According to Their Adjective Numbers. Those adjective phrases which we obtained by searching the work are analyzed together, both syntactically and sementically, in related sections. In the appraisal and conclusion section, the usage frequencies of the adjective phrases which are determined in the terms of their semantic and syntactic features, are presented in tables. Key Words: adjective, adjectival, attribution.

6 iii ÖN SÖZ Türkçede sıfatlar, bir taraftan önüne geldikleri isimleri renk, biçim, büyüklük-küçüklük v.b. yönlerden nitelerken; bir taraftan da onları belirsizlik, sayı, soru, işaret gibi yönlerden belirtirler. Bu yönleriyle sıfatlar, varlıkların, kavramların özelliklerini sınırlandırma, onlara çeşitli yönlerden ayırt edicilik özellikleri kazandırma işlevine sahiptir. Sıfat olan, sıfat gibi kullanılan sözcüklerin veya sıfat işleviyle ismin önünde kullanılan sözcük gruplarının bu özellikleri, dilimize zengin, renkli ve akıcı bir anlatım olanağı sunmaktadır; böylece de anlatım, sıradanlıktan kurtulmakta ve bir hareketlilik kazanmaktadır. İncelememizde Türkçenin her döneminde geniş bir sıklıkla kullanılan sıfatların, incelememize konu olan Ay Büyürken Uyuyamam adlı eserde, hangi sıklıkta kullanıldığı, Necati Cumalı nın anlam ve yapı bakımından bunları eserine ne ölçüde yansıttığı üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Umuyoruz ki bu çalışma, akademik açıdan, kimi yönleriyle tartışmalı noktalara, görüş birliğine varılamamış bazı kavramlara ve bu yolda yapılması düşünülen çalışmalara az da olsa bir katkı sağlar. Çalışmamın bütün aşamalarında ve bu süreç içerisinde karşılaştığım her türlü güçlükte büyük bir sabır örneği göstererek, mânen yanımda olan ve benden yardımlarını esirgemeyen saygıdeğer hocam Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN e çok teşekkür ederim. Tez çalışması Çukurova Üniversitesi Araştırma Fonu tarafından desteklenmiştir. Proje No: FEF2006YL-10 Zeynep Enhar KORKMAZ Adana, Nisan 2007

7 iv İÇİNDEKİLER Türkçe Özet.i İngilizce Özet..ii Ön Söz...iii İçindekiler..iv Kısaltmalar..xv Tablolar Listesi..xvi 0. GİRİŞ Konu Amaç Yöntem ve İçerik İncelemeyle İlgili Kuramsal Bilgi Sıfat Niteleme Sıfatlarıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Belirtme Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Belirsizlik Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Bir Bir in Tek Olarak Sıfat Olması Bir in Sözcük Grubu İçinde Sıfat Olması Bütün Her Biraz Hiçbir Bazı Öbür Az Başka Bunca Çoğu Birkaç..13

8 v Tek Öteki İşaret Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Bu O Şu Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Asıl Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Sıra Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Üleştirme Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Soru Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Sıfatımsı Sıfat-fiiller An Sıfat-fiil Eki DIk/-DUk Sıfat-fiil Eki AcAk Sıfat-fiil Eki miş/-muş Sıfat-fiil Eki (A)r/(I)r/-(U)r Sıfat-fiil Eki Aitlik Eki Sıfatlık Sıfat-fiil Grupları Aitlik Grubu İkilemeler Belirtili İsim Tamlaması Edat Grubu Kadar Gibi İle Göre Başka Çıkma Grubu Yönelme Grubu Sıfat Tamlaması..20

9 vi Bulunma Grubu Belirtisiz İsim Tamlaması Bağlama Grubu İsnat Grubu İsim-fiil Grubu Zincirleme Sıfat Tamlaması Birden Çok Sıfat Unsuru Olan Sıfat Tamlamaları..21 BİRİNCİ BÖLÜM SIFAT VE İSİM UNSURUNUN NİTELİĞİNE GÖRE SIFAT TAMLAMALARI Sıfat + İsim Niteleme Sıfatı + İsim Durum Bildiren Sıfatlar + İsim Biçim Bildiren Sıfatlar + İsim Konum/Yer Bildiren Sıfatlar + İsim Yaş Bildiren Sıfatlar + İsim Duyu/Algılama Bildiren Sıfatlar + İsim Renk Bildiren Sıfatlar + İsim Neden Yapıldığını Bildiren Sıfatlar + İsim Fazlalık Bildiren Sıfatlar + İsim Yoksunluk Bildiren Sıfatlar + İsim Benzerlik Bildiren Sıfatlar + İsim Bir Özelliği Üzerinde Bulundurmayı Bildiren Sıfatlar + İsim Zaman Bildiren Sıfatlar + İsim Farklılık Bildiren Sıfatlar + İsim Eskilik/Yenilik Bildiren Sıfatlar + İsim Sahiplik Bildiren Sıfatlar + İsim Pekiştirmeli Sıfatlar + İsim Mesafe Bildiren Sıfatlar + İsim Huy/Alışkanlık Bildiren Sıfatlar + İsim Görünüm Bildiren Sıfatlar + İsim Meslek Bildiren Sıfatlar + İsim 45

10 vii İçine Koyulan Malzemeyi Bildiren Sıfatlar + İsim Belirtme Sıfatı + İsim Belirsizlik Sıfatı + İsim Bir + İsim Bir in Tek Olarak Sıfat Olması + İsim Bir in Sözcük Grubu İçinde Sıfat Olması + İsim Sıfat Unsuru + Bir + İsim Unsuru Bir + Sıfat + İsim Unsuru Bütün + İsim Her + İsim Biraz + İsim Hiçbir + İsim Bazı + İsim Öbür + İsim Az + İsim Başka + İsim Bunca + İsim Çoğu + İsim Birkaç + İsim Tek + İsim Öteki + İsim İşaret Sıfatı + İsim Bu + İsim O + İsim Şu + İsim Sayı Sıfatı + İsim Asıl Sayı sıfatı + İsim Sıra Sayı Sıfatı + İsim Üleştirme Sayı Sıfatı + İsim Soru Sıfatı + İsim Sıfat + İsimlik Niteleme Sıfatı + İsimlik Durum Bildiren Sıfatlar + İsimlik.116

11 viii Pekiştirmeli Sıfatlar + İsimlik Biçim Bildiren Sıfatlar + İsimlik Duyu/Algılama Bildiren Sıfatlar + İsimlik Yaş Bildiren Sıfatlar + İsimlik Konum Bildiren Sıfatlar + İsimlik Renk Bildiren Sıfatlar + İsimlik Belirtme Sıfatı + İsimlik Belirsizlik Sıfatı + İsimlik Bir + İsimlik Bütün + İsimlik Öbür + İsimlik İşaret Sıfatı + İsimlik O + İsimlik Bu + İsimlik Şu + İsimlik Sayı Sıfatı + İsimlik Asıl Sayı Sıfatı + İsimlik Sıra Sayı Sıfatı + İsimlik Sıfatımsı + İsim Sıfat-fiiller + İsim DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Durum Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Hareket Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Duyuları Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Yeterlik Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Beğeni Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim An Sıfat-fiili + İsim Durum Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Hareket Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Oluş Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Duyuları Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Fazlalık Bildiren An Sıfat-fiili + İsim AcAk Sıfat-fiili + İsim.139

12 ix miş/-muş Sıfat-fiili + İsim Ar Sıfat-fiili + İsim Aitlik Eki + İsim Bulunma Bildiren Aitlik Eki + İsim Ait Olma Bildiren Aitlik Eki + İsim Yaş Bildiren Aitlik Eki + İsim Sıfatımsı + İsimlik Sıfat-fiiller + İsimlik DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsimlik An Sıfat-fiili + İsimlik miş/-muş Sıfat-fiili + İsimlik Aitlik Eki + İsimlik Bulunma Bildiren Aitlik Eki + İsimlik Ait Olma Bildiren Aitlik Eki + İsimlik Sıfatlık + İsim Sıfat-fiil Grubu + İsim An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Durum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Konum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Biçim Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Görünüş Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Yaş Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Duyu/Algı Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Huy Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Benzerlik Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Renk Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Durum Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Adlandırma Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Duyu/Algı Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsim..174

13 x Durum Bildiren AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsim miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Durum Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Neden Yapıldığını Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Görünüş Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Biçim Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim (U)r/-(I)r lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Aitlik Grupları + İsim Bulunma Bildiren Aitlik Grupları + İsim Ait Olma Bildiren Aitlik Grupları + İsim Yaş Bildiren Aitlik Grupları + İsim Durum Bildiren Aitlik Grupları + İsim İlgi Bildiren Aitlik Grupları + İsim Biçim Bildiren Aitlik Grupları + İsim İkileme + İsim Yaklaşıklık Bildiren İkilemeler + İsim Pekiştirme Anlamı Bildiren İkilemeler + İsim Sınırlandırma Bildiren İkilemeler + İsim Beraberlik Bildiren İkimleler + İsim Ayırt Etme Bildiren İkilemeler + İsim Süreklilik Bildiren İkilemeler + İsim Belirtili İsim Tamlaması + İsim Durum Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Hareket Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Yönelme Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Kaynak Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Bulunma Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Edat Grubu + İsim Kadar lı Edat Grubu + İsim Derece Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim.194

14 xi Pekiştirme Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Belirsizlik Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Kıyaslama Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Benzerlik Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Azımsama Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Çokluk Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Gibi Edatıyla Kurulan Edat Grubu + İsim Benzerlik Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Küçümseme Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Pekiştirme Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Kıyaslama Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Durum Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim İle Edatıyla Kurulan Edat Grubu + İsim Aitlik Bildiren +la/ile+ilgili Şeklindeki Edat Grubu + İsim İlgi Bildiren +la/ile+ilgili Şeklindeki Edat Grubu + İsim Durum Bildiren İle li Edat Grubu + İsim Göre li Edat Grubu + İsim Başka lı Edat Grubu + İsim Çıkma Grubu + İsim Durum Bildiren Çıkma Grubu + İsim Kıyaslama Bildiren Çıkma Grubu + İsim Abartı Bildiren Çıkma Grubu + İsim Yönelme Grubu + İsim Sıfat Tamlaması + İsim Bulunma Grubu + İsim Belirtisiz İsim Tamlaması + İsim Bağlama Grubu + İsim İsnat Grubu + İsim İsim-fiil Grubu + İsim Sıfatlık + İsimlik Sıfat-fiil Grubu + İsimlik An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik.204

15 xii Durum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Hareket Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Konum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Duyu Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Söyleyiş Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Durum Bildiren DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Hareket Bildiren DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Duyu Bildiren DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik maz lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Ir/-Ur lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Aitlik Grubu + İsimlik Bulunma Bildiren Aitlik Grubu + İsimlik Ait Olma Bildiren Aitlik Grubu + İsimlik İkileme + İsimlik Beraberlik Bildiren İkileme + İsimlik Pekiştirmeli İkileme + İsimlik Yaklaşıklık Bildiren İkileme + İsimlik Çokluk Bildiren İkileme + İsimlik Eksiklik Bildiren İkileme + İsimlik Belirtili İsim Tamlaması + İsimlik Çıkma Grubu + İsimlik Karşılaştırma Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Nesnenin Neden Yapıldığını Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Mesafe Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Miktar Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Edat Grubu + İsimlik Gibi li Edat Grubu + İsimlik Benzerlik Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsimlik Karşılaştırma Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsimlik Varsayım Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsimlik...232

16 xiii Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Karşılaştırma Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Derece Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Mesafe Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Değin Anlamı Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik İle li Edat Grubu + İsimlik Beraberlik Bildiren İle li Edat Grubu + İsimlik Ait Olma Bildiren İle li Edat Grubu + İsimlik Durum Bildiren İle li Edat Grubu + İsimlik Yönelme Grubu + İsimlik Konum Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Bulunma Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Gibi Anlamı Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Durum Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Renk Bildiren Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Sadece Anlamı Bildiren Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Miktar Bildiren Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Sıfat Tamlaması + İsimlik Ölçü Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Benzerlik Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Biçim Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Nicelik Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Bulunma Grubu + İsimlik Zincirleme İsim Tamlaması + İsimlik İsim-fiil Grubu + İsimlik Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları İKİNCİ BÖLÜM SIFAT SAYILARINA GÖRE SIFAT TAMLAMALARI Zincirleme Sıfat Tamlaması Sıfat + Sıfat Tamlaması...240

17 xiv Sıfat Tamlaması + İsim Sıfat Tamlaması+lI/+lU + İsim Sıfat Tamlaması+lIk/+lUk + İsim Birden Çok Sıfatı Unsuru Olan Sıfat Tamlamaları.271 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DEĞERLENDİRME Sıfat ve İsim Unsurunun Niteliğine Göre Sıfat Tamlamaları Sıfat + İsim Sıfat + İsimlik Sıfatımsı + İsim Sıfatımsı + İsimlik Sıfatlık + İsim Sıfatlık + İsimlik Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları SONUÇ 293 KAYNAKÇA..294 ÖZ GEÇMİŞ..297

18 xv KISALTMALAR A. Acı AK... Akhisarlı AB... Aylı Bıçak ABU Ay Büyürken Uyuyamam AKM... Anası Kızından Maya ANH Abdoş Ne Haber BİÇ.. Bayırda İki Çardak bk.. Bakınız ÇDS. Çizme Delil Sayılmaz D.. Dertli GA Göz Açmak GÇ Gözleri Çakır HAN. Hanım HOV. Hovarda HOR. Horoz HG Helvacı Güzeli HGe.. Halim Gelecek İ İğneci KKD. Kayacık ın Kadınları KK Kaymak Kız MK Mısırlar Kımıldıyor P Pan s. Sayfa SA. Soluk Almak TK. Tanrının Kırlarında UBG...Uzun Bir Gece V...Vasfiye v b..ve benzeri, ve başkaları, ve başkası, ve bunun gibi Y Yük

19 xvi TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 (Niteleme Bildiren Sıfat Tamlamaları) Tablo 2 (Belirtme Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları). 286 Tablo 3 (Sıfat + İsimlik) Tablo 4 (Sıfatımsı + İsim) Tablo 5 (Sıfatımsı + İsimlik) Tablo 6 (Sıfatlık + İsimlik)..289 Tablo 7 (Sıfatlık + İsimlik)..290 Tablo 8 (Önüne Zarf Alan Sıfatlar).292 Tablo 9 (Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları)..292

20 1 0. GİRİŞ Konu İncelememizde, Necati Cumalı nın, özellikle de İzmir çevresi başta olmak üzere, Ege yöresinde gözlemlediği kadın-erkek ilişkilerini, bu ilişkilerin nedenleri ve ortaya çıkardığı sonuçları ele aldığı Ay Büyürken Uyuyamam adlı öykü kitabındaki yirmi altı öyküde yer alan sıfat tamlamaları esas alınmıştır Amaç Bu çalışmamızda, Necati Cumalı nın Ay Büyürken Uyuyamam adlı eserinden yola çıkarak, sıfat tamlamalarını hem yapı hem de anlam bakımından incelemek ve bunların dile kattığı anlam inceliklerini, bu yapıları oluşturan unsurları ortaya koymayı hedefledik. İncelememizde bu yapıları ve bu yapıların önüne geldikleri isimlere kattıkları anlamları ortaya koymaya çalıştık Yöntem ve İçerik İncelememize konu olan metindeki sıfat tamlamalarını Sıfat ve İsim Unsurunun Niteliğine Göre Sıfat Tamlamaları ve Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki ana başlık altında ele aldık. Sıfat ve İsim Unsurunun Niteliğine Göre Sıfat Tamlamaları bölümünde Sıfat + İsim, Sıfat + İsimlik, Sıfatımsı + İsim, Sıfatımsı + İsimlik, Sıfatlık + İsim, Sıfatlık + İsimlik, Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları şeklinde yedi alt başlığa yer verildi. Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları ise Zincirleme Sıfat Tamlamaları ve Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki alt başlıkta incelendi. Sıfat + İsim alt başlığında, metinde yer alan niteleme ve belirtme sıfatlarına değinildi. Varlıkların durum, biçim, renk, sahiplik, farklılık, huy gibi çeşitli niteliklerini gösteren niteleme sıfatları, basit, türemiş ve birleşik sıfat ayrımı gözetilmeksizin bir arada incelenmiş, belirtme sıfatları, incelediğimiz malzemede bulunan belirsizlik, işaret, sayı ve soru sıfatları alt başlığında ele alınmıştır. Bu alt

21 2 başlıklar da yine kendi içinde alt başlıklara ayrılmıştır. Belirsizlik Sıfatları başlığı altında incelediğimiz Bir sıfatını da Bir in tek olarak sıfat olması ve Bir in sözcük grubu şeklinde sıfat olması şeklinde iki bölümde ele aldık. Bir sıfatının iki farklı şekilde tamlama oluşturması nedeniyle böylesi bir ayrıma gitme gerekliliği ortaya çıktı. Bir sıfatının diğer sıfatlarla bir araya gelerek oluşturduğu sıfat tamlamalarında tamlama içerisinde farklı yerlerde kullanılmasından ortaya çıkan anlam belirsizlikleri nedeniyle bu örnekleri de grup şeklinde ele alarak Bir belirsizlik sıfatının alt başlığında inceledik. Cümle içerisinde bir sıfat tamlamasının niteleneni veya belirtileni, isim unsuru olabildiği gibi, isim gibi kullanılan kelimeden büyük söz birlikleri de olabilir (Özmen, 2001, 117). Yine, Sıfat tamlamasında niteleyen veya belirten, sıfat unsuru olabildiği gibi, aslında sıfat olmayan, ancak çeşitli fiillerin, üzerine sıfat-fiil ekini alarak oluşturdukları sıfat-fiillerin ya da +ki aitlik ekini alan isimlerin de ismin önünde sıfat göreviyle yer aldıkları ve sıfatımsı olarak adlandırıldıkları, bununla birlikte, çeşitli kelime gruplarının da ismin önüne gelerek sıfatlığı oluşturdukları görülür (Özmen, 2001, 119). Metinde yer alan ve isim ya da sıfat unsurunun niteliğine göre başlıklandırma yoluna gidilmiştir. Zarfların, sıfat unsurlarının önüne gelerek onlarda derecelendirme, benzerlik, üstünlük ya da karşılaştırma gibi anlam ayrımlarını oluşturdukları örnekler ise yapısal açıdan diğer örneklere göre farklılık arz etmeleri nedeniyle Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları başlığında incelenmiştir. İkinci bölümde yer verdiğimiz Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları nda ise Zincirleme Sıfat Tamlamaları ve Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları nı inceledik. Zincirleme Sıfat Tamlamaları alt başlığını da kendi içinde Sıfat + Sıfat Tamlaması, Sıfat tamlaması + İsim, Sıfat tamlaması+li/+lu + İsim, Sıfat tamlaması+lik/+luk + İsim olmak üzere dört alt başlıkta ele aldık. Bundaki amacımız, sıfat tamlamalarının iç içe girip zincirlenerek karmaşık yapılar oluşturmasıyla kurulan zincirleme sıfat tamlamalarının, bu yapıları, içerisinde kaç şekilde barındırdığını ortaya koymaktı (Şimşek, 1987, 349). Bir varlığın kaç niteliği varsa ismin önüne o sayıda sıfat getirilmesiyle oluşan sıfat tamlamalarını da Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları başlığı altında inceledik (Şimşek, 1987, 349).

22 3 İncelediğimiz eserdeki sıfat tamlamalarını yapı ve anlam açısından ayrı başlıklar altında incelemek yerine, anlam ve yapı birbirinden ayrılamayacağı için yapısal inceleme içerisinde anlamsal incelemeye de yer vermeye çalıştık. İncelememize esas olan eserdeki örnekleri sıralamadan önce, konuyla ilgili terimlerin tanımlarına, açıklamalarına yer verilmiştir. Açıklamaları daha anlaşılır kılmak amacıyla açıklama yapılan konuyla ilgili örneklere de yer verilmeye çalışılmıştır. Tamlama ve açıklamalardan sonra, konu başlığı altında kaç tane örneğin yer aldığı, bunların da kendi içinde alt gruplar oluşturup oluşturmadığı, oluşturuyorsa bunların geçtiği örnek sayıları da belirtilmiştir. Ana başlıklar altında, o bölüm boyunca yapılan işlemlere, ele alınacak alt başlıklara genel ifadelerle yer verilmiştir. Örneklerin sıralaması yapılırken de cümlelerin alfabetik sıralaması değil, sıfat tamlamaları esas alınarak bunlar, alfabetik sıralamaya göre verilmiştir. Cümle içinde geçen sıfat tamlamalarını vurgulamak amacıyla niteleyen ya da belirten ve nitelenen ya da belirtilen unsurlar koyu harflerle yazılmış, bunların altı çizilerek de bu unsurlar, cümledeki diğer unsurlardan ayrılmıştır. Ayrıca Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları içinde yer alan zincirlemeli unsurları da göstermek amacıyla bu örnekleri bir kere de Zincirleme İsim Tamlaması bölümünde inceledik. Böylece bazı cümleler, farklı başlıklar altında birkaç kez tekrarlanmıştır. Eserde yer alan öykü adları kısaltmalarla belirtilmiş ve bunlar da her cümlenin bitiminde parantez içerisinde yazılmıştır. Bu öykülerin açılımlarına Kısaltmalar bölümünde yer verilmiştir. Değerlendirme ve Sonuç Bölümü nde yapı ve anlam bakımından incelediğimiz sıfat tamlamalarının kullanım sıklıkları sayısal veriler belirtilerek tablolar şeklinde ifade edilmiştir İncelemeyle İlgili Kuramsal Bilgi Çalışmamız için incelediğimiz kaynaklarda sıfatlar için, genellikle İsimlerin önüne gelerek onları niteleyen, onların nasıl olduklarını gösteren veya isimleri türlü şekillerde belirten sözcüklerdir. gibi tanımlamalar yapılmıştır. Bununla birlikte, birtakım adlandırmalarda ayrılık olduğu ve bazı sıfat örneklerinin farklı başlıklar

23 4 altında ele alındığı da görülmektedir. İlk, son, sonuncu sıfatlarını Muharrem Ergin (1999, 246), Haydar Ediskun (1993, 135), Fuat Bozkurt (2000, 48), Tahir Nejat Gencan (2001, 202), Tahsin Banguoğlu (1995, 354), Muhittin Bilgin (2000, 213), Mahzar Kükey (2003, 256), Tufan Demir (2004, 296) sıra belirttiği için sıra sayı sıfatı olarak değerlendirirken, Zeynep Korkmaz (2003, 390) bu sıfatları asıl sayı sıfatları başlığı altında değerlendirmeyi tercih etmiştir. Nurettin Koç (1990, 134) ve Mehmet Hengirmen (1997, 141) ise bu konuda herhangi bir görüş bildirmemişlerdir. Yine Zeynep Korkmaz (2003, 395), Muharrem Ergin (1999, 249), Haydar Ediskun 1993, 137), Tahsin Banguoğlu (1995, 352) belirsizlik sıfatı terimini kullanırken; Fuat Bozkurt (2000, 50), Muhittin Bilgin (2000, 218), Tahir Nejat Gencan (2001, 203), Nurettin Koç (1990, 138), Mazhar Kükey (2003, 245), Mehmet Hengirmen (1997, 139) belgisiz sıfat terimini tercih etmişlerdir. Muharrem Ergin (1999, 246) ve M. Atâ Çatıkkaş (1996, 184) niteleme sıfatı yerine vasıflandırma, Tahsin Banguoğlu (1995, 345) ise vasıflama ; işaret sıfatı yerine Muhittin Bilgin (2000, 207), Fuat Bozkurt (2000, 50), Tahsin Banguoğlu (1995, 351), Mahzar Kükey (2003, 237), Nurettin Koç (1990, 132) gösterme, Tahir Nejat Gencan (2001, 198) im ; üleştirme sıfatı yerine Tahsin Banguoğlu (1995, 354) üleme sıfatını; Rasim Şimşek (1997, 346), Mahzar Kükey (2003, 231), Nurettin Koç (1990, 129) sıfat terimi yerine önad terimini tercih etmişlerdir. Sıfat gibi görev yapan sözcük gruplarını Mehmet Özmen sıfatlık, sıfat-fiil eklerini alarak geçici olarak sıfat görevi üstlenen sözcükleri ise sıfatımsı olarak adlandırmıştır (2001,119). Ancak bizim, incelememizde sıfatımsı olarak adlandırdığımız ve fiiller üzerine gelerek onları geçici bir süre için sıfatlaştıran sıfat-fiil ekli sözcüklere ve sözcük gruplarıyla kurulan sıfat tamlamalarına Neşe Atabay ve arkadaşları türemiş sıfatlar başlığı altında yer vererek bunları ortaç (1983, 86), Vecihe Hatipoğlu ortaçlardan kurulan sıfat tamlaması (1982, 26), Tufan Demir ortaçlar (2004, 460), Rasim Şimşek ortaçlarla kurulan önad takımları (1987, 354), Nurettin Koç ortaçlar (1990, 309), Haydar Ediskun sıfat-fiil ya da ortaç (1993, 149), Tahir Nejat Gencan ortaç görevli niteleme sıfatları (2001, 213), Mahzar Kükey ortaçlar (önadeylemler) (2003, 432), başlığında değinmişlerdir. Sıfatlık olarak adlandırdığımız ve isimlere veya isimliklere gelerek onların sıfatı olan sözcük grupları için bu tür bir adlandırma yapılmamıştır; ancak sözcük grubu şeklinde sıfat görevi yapan gruplara Zeynep Korkmaz kelime gruplarından oluşan sıfatlar (2003, 349), Haydar Ediskun kurallı

Adjectives in Turkish Language. . Abstract

Adjectives in Turkish Language. . Abstract [433] Adjectives in Turkish Language Abstract Adjectives in Turkish Language come before the nouns An adjective is known by the word which explains the meanings of nouns, its characteristics and things

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language Dil Araştırmaları Sayı: 11 Güz 2012, 9-15 ss.... Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2 Özet: Türkçe söz diziminde -DAn biri ve -In biri yapılı kelime grupları yapı ve

Detaylı

SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı, soru, işaret

SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı, soru, işaret SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Sıfat, sözcük türlerinden önemli bir sözcük türüdür ve genelde soru hep çıkmaktadır. Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı,

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet:

Detaylı

Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır:

Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır: SÖZCÜK TÜRLERİ Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır: Ad soylu sözcükler (Ad, Sıfat, Zamir, Zarf, Bağlaç, Edat, Ünlem) Eylem soylu sözcükler (Eylemler) ADLAR Canlı ve cansız varlıklara,

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

2. Türemiş Sıfatlar. 3. Birleşik Sıfatlar a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar b. Kurallı birleşik sıfatlar. 4. Pekiştirilmiş Sıfatlar

2. Türemiş Sıfatlar. 3. Birleşik Sıfatlar a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar b. Kurallı birleşik sıfatlar. 4. Pekiştirilmiş Sıfatlar A. Sıfatların Özellikleri B. Sıfat Çeşitleri 1. Niteleme Sıfatları 2. Belirtme Sıfatları a. İşaret Sıfatları b. Sayı Sıfatları - Asıl Sayı Sıfatları - Sıra Sayı Sıfatları -Kesir Sayı Sıfatları -Üleştirme

Detaylı

1 2 3 4 5 TÜRÇEDE AD DURUMLARI Mariya LEONTİÇ 1 Özet Türkçeyi bilen veya öğrenen kişi Türkçenin ad durumlarına önem vermeli. Ad durumları dile ayırt edici özellik katar. Türkçeyi konuşan kişi Türkçenin

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1 Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun Kaynak: Muharrem Ergin (1985), Türk Dil Bilgisi, Boğaziçi Yayınları. Kelime gurubu birden fazla kelimeyi

Detaylı

A - İSİM SOYLU SÖZCÜKLER

A - İSİM SOYLU SÖZCÜKLER SÖZCÜK TÜRLERİ Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır: a. İsim Soylu Sözcükler : İsim, sıfat, zamir, zarf b. Edat Soylu Sözcükler : Edat, bağlaç, ünlem c. Fiiller A - İSİM SOYLU

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini

Detaylı

V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI

V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU TÜRK DİL KURUMU YA YINLARI: 85511 V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI 2004 I. CİLT 1 Ankara, 2004 BELiRTİSiZ İSİM TAMLAMASI MI, SIFAT TAMLAMASI MI? EyüpAKMAN'

Detaylı

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET İletişim yargılı anlatımlarla kurulur; ancak cümlelerde sunulan bilgiyi, duyguyu, düşünceyi tam olarak aktarabilmek için yargısız anlatımlara

Detaylı

TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE

TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Hemen bütün Türk lehçelerinde ve bu lehçelerin agızlarında, belirtisiz

Detaylı

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1 Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1. Giriş -DIktAn/-DUktAn sonra zarf-fiili çeşitli araştırmalarda birçok kez ele alınmıştır.

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

Sıfatlar Konu Anlatımı. Sıfatlar

Sıfatlar Konu Anlatımı. Sıfatlar Sıfatlar Annem belediye doktoruydu. Penceresinden kavak ağaçları görünen bir sağlık ocağında çalışır, çoğu günler beni de yanında götürürdü. Orada tek çocuk olmanın krallığını yaşar, oyalanır; haşarılıklarımın,

Detaylı

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE What must we remember? (Neyi hatırlamalıyız?) 1. Sentence Structure / Word Order Cümle Yapısı / Sözcük Sırası Bilindiği gibi İngilizce Cümleler Türkçe gibi yazılmamaktadır.

Detaylı

KELİME TÜRLERİ İSİMLER

KELİME TÜRLERİ İSİMLER KELİME TÜRLERİ İSİMLER Canlı cansız varlıkları, kavramları, duygu ve düşünceleri karşılayan sözcüklere isim denir. İsimler özellikleri bakımından üç gruba ayrılır: Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet

Detaylı

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN *

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN * Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language Erhan DURUKAN * ÖZ Bu çalışmanın amacı; Türk dil bilgisinin tartışmalı alanlarından biri olan sözcük gruplarının Türkçe dil bilgisi terimleri sözlüklerindeki,

Detaylı

ADLAR (İSİMLER) N O T : Tür adları çoğul eki almamış olsalar bile anlam kapsamları nedeniyle türün tamamını kapsayarak çokluk içerebilir.

ADLAR (İSİMLER) N O T : Tür adları çoğul eki almamış olsalar bile anlam kapsamları nedeniyle türün tamamını kapsayarak çokluk içerebilir. ADLAR (İSİMLER) Varlıkları veya kavramları veren sözcüklere ad denir. * Düzce yolu düz gider. * Aman bir edalı kız gider. * Gemiler geçer rüyalarımda Yukarıdaki dizelerde altı çizili sözcükler bir kavramı

Detaylı

sesler ise küçük harfle gösterilir. Örn: -ma 2 olumsuzluk eki -ma ve -me şekillerinde gösterilebilir. değişebileceğini gösterir.

sesler ise küçük harfle gösterilir. Örn: -ma 2 olumsuzluk eki -ma ve -me şekillerinde gösterilebilir. değişebileceğini gösterir. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - II DERS NOTLARI 1. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com BİÇİM BİLGİSİ BİÇİMBİRİM (MORFEM) Biçim bilgisinde temel birim, biçimbirim (morfem)dir. Biçimbirim,

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Hazırlanan Öğrencinin; Adı: Soyadı: Doğum Tarihi: Yaşı: Öğrencinin Ailesine Ait Bilgiler: ADI- SOYADI BABA ANNE MESLEĞİ ADRES

Detaylı

PAPATYALAR ve PARLAK YILDIZLAR SINIFLARI ŞUBAT AYI BÜLTENİ

PAPATYALAR ve PARLAK YILDIZLAR SINIFLARI ŞUBAT AYI BÜLTENİ PAPATYALAR ve PARLAK YILDIZLAR SINIFLARI ŞUBAT AYI BÜLTENİ KAVRAMLAR *Büyük küçük orta *Sivri-küt *Önünde-arkasında *Alt-üst-orta *Altında-üstünde-ortasında *Arasında *Renk kavramı: Kahverengi, gri *Sayı

Detaylı

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE?

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE? ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde

Detaylı

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir.

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1 Anlam Bilgisi SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 CÜMLE ANLAMI...16 Öznel ve Nesnel Anlatým...16 Neden - Sonuç Ýliþkisi...16 Amaç - Sonuç Ýliþkisi...16 Koþula

Detaylı

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel

Detaylı

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

SÖZCÜK TÜRLERİ. İsimler sözcük türlerinin ilk bölümüdür. Rahatlıkla yapılabilecek kısımlara sahiptir. Özellikle

SÖZCÜK TÜRLERİ. İsimler sözcük türlerinin ilk bölümüdür. Rahatlıkla yapılabilecek kısımlara sahiptir. Özellikle SÖZCÜK TÜRLERİ İsimler sözcük türlerinin ilk bölümüdür. Rahatlıkla yapılabilecek kısımlara sahiptir. Özellikle isim tamlamalarına ve özelliklerine dikkat etmek gerekir soruların geleceği ilk önemli kısımdır

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 1

Sosyal Bilimler Dergisi 1 Sosyal Bilimler Dergisi 1 NESNENİN ETKİ ALANI Ahmet AKÇATAŞ * ÖZET Nesne, cümlede önemli bir yere sahiptir. Nesnenin etki alanı, cümlenin gücünü de gösterir. Cümlede nesneler, yüklemin sonucunu, öznenin

Detaylı

İSİM (ad) İSİMLER. Varlıklara Verilişlerine Varlıkların Oluşumuna Varlıkların Sayısına Göre Yapılarına Göre İsimler

İSİM (ad) İSİMLER. Varlıklara Verilişlerine Varlıkların Oluşumuna Varlıkların Sayısına Göre Yapılarına Göre İsimler Dil ve Anlatım 10. sınıflar 3. Ünite Kelime türleri arasında çeşitli yönlerden benzerlikler ve farklar vardır. Bu benzerlikler ve farkları dikkate alarak kelime türlerini iki ana grupta incelemek mümkündür:

Detaylı

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini

Detaylı

TÜRKÇE / Fiilimsiler (Eylemsiler) FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER)

TÜRKÇE / Fiilimsiler (Eylemsiler) FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) 1 Fiilden türer. Fiilimsi eki alır. Cümle içinde isim, sıfat, zarf görevinde kullanılır. Fiil + Fiilimsi eki : Fiilimsi 2 Örnek: Havaların iyi gidişine aldanıp çiçek açan ağaçlar

Detaylı

ANLATIM BOZUKLUKLARI Sözcük Düzeyinde Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları Anlatım Bozuklukları

ANLATIM BOZUKLUKLARI Sözcük Düzeyinde Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları Anlatım Bozuklukları ANLATIM BOZUKLUKLARI Sözcük Düzeyinde Anlatım Bozuklukları Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları SÖZCÜK DÜZEYİNDE ANLATIM BOZUKLUKLARI Gereksiz Sözcük Kullanımı: İçinde bulunduğu cümlenin anlamına bir şey

Detaylı

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 015 016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM İ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI EYLÜL ÜNİTE I İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR ÜNİTE 1 İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR HAFTA 1 Ders

Detaylı

Uğur KALKAN YÜKSEK LİSANS TEZİ. Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı. Afyonkarahisar Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

Uğur KALKAN YÜKSEK LİSANS TEZİ. Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı. Afyonkarahisar Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE HAL (DURUM) KAVRAMI VE HAL (DURUM) EKLERİNİN İŞLEVLERİ UĞUR KALKAN Yüksek Lisans Tezi Danışman: Doç. Dr. Erdoğan BOZ Afyonkarahisar 2006 2 TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE HAL (DURUM) KAVRAMI VE

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ...

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... 1 1.1. Bir İleti Kodu Olarak Dil... 1 1.1.1. Dilin Bireysel ve Toplumsal Yönü / Uzlaşımsal Niteliği... 4 1.1.2. Dilin Yapısal Yönü / Dizge Olma

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı

Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı Çatılarına Göre Eylemler : denir. Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı Çatı, eylem kök ya da gövdelerine getirilen çatı ekleri dediğimiz eylemden

Detaylı

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi)

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Şimdi bu beş mantıksal operatörün nasıl yorumlanması gerektiğine (semantiğine) ilişkin kesin ve net kuralları belirleyeceğiz. Bir deyimin semantiği (anlambilimi),

Detaylı

5.HAFTA. Sınıf ve Nesne Kavramı, Metot Oluşturma, Kurucu Metot, this Deyimi

5.HAFTA. Sınıf ve Nesne Kavramı, Metot Oluşturma, Kurucu Metot, this Deyimi 5.HAFTA Sınıf ve Nesne Kavramı, Metot Oluşturma, Kurucu Metot, this Deyimi Sınıf Kavramı: Sınıf (class) soyut bir veri tipidir. Nesne (object) onun somutlaşan bir cismidir. Java da sınıf (class) kavramını

Detaylı

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör.

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör. Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Eylem ve eylemsilerin anlamalarını durum yönünden tamamlayan zarflardır. Eylem ya da eylemsiye

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yabancı Dil IV FTR214 Bahar 3-3 4 Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yabancı Dil IV FTR214 Bahar 3-3 4 Önkoşullar YABANCI DİL IV Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar Yabancı Dil IV FTR214 Bahar 3-3 4 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder:

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder: 1. AMAÇ VE KAPSAM T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ VE ESER PROJESİ HAZIRLAMA ESASLARI Bu Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esasları nın amacı, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

(saat/hafta) Teorik anlatım, tartışma, soru-cevap. Hacettepe TÖMER Öğretim Elemanları

(saat/hafta) Teorik anlatım, tartışma, soru-cevap. Hacettepe TÖMER Öğretim Elemanları Tablo 2: DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Türk Dili Önkoşullar Dersin Dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

AN EVALUATION ON THE TOPICS RELATED TO MORPHOLOGY IN THE SECONDARY SCHOOL TEXT BOOKS

AN EVALUATION ON THE TOPICS RELATED TO MORPHOLOGY IN THE SECONDARY SCHOOL TEXT BOOKS - International Periodical For The Languages, terature and History of Turkish or Turkic Volume 6/3 Summer 2011, p. 1183-1203 TURKEY ORTAÖĞRETİM DERS KİTAPLARINDAKİ BİÇİM BİLİMİ ALANIYLA İLGİLİ KONULAR

Detaylı

AKDAY 4.Sınıf İngilizce Konu Başlıkları

AKDAY 4.Sınıf İngilizce Konu Başlıkları AKDAY 4.Sınıf İngilizce UNIT1 IN THE CLASSROOM UNIT2 CHILDREN'S DAY UNIT3 FREE TIME UNIT4 CARTOON CHARACTERS UNIT5 MY DAY UNIT6 DOING EXPERIMENTS UNIT7 JOBS UNIT8 MY CLOTHES AKDAY 4.Sınıf Matematik Dikey

Detaylı

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE NOT: Sınav tarihleri ve Yıllık Ders Planına göre öngörülmüştür. Öğrencilere sınav öncesi TÜRKÇE 19.03.2015 Sözcükte,

Detaylı

Sınavlara Hazırlık Kitaplarında İsim Tamlamalarının İşlenişi Üzerine

Sınavlara Hazırlık Kitaplarında İsim Tamlamalarının İşlenişi Üzerine Sınavlara Hazırlık Kitaplarında İsim Tamlamalarının İşlenişi Üzerine SEDAT BALYEMEZ 112 Ü lkemizdeki dil bilgisi öğretiminde, gerek kurallar ve konu anlatımı gerek kullanılan terimler bakımından birlik

Detaylı

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi

Detaylı

İşlevsel Dilbilim Yaklaşımıyla Türkçede Sözcük Türleri Üzerine

İşlevsel Dilbilim Yaklaşımıyla Türkçede Sözcük Türleri Üzerine İşlevsel Dilbilim Yaklaşımıyla Türkçede Sözcük Türleri Üzerine Prof. Dr. Muhsine BÖREKÇİ Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Doç. Dr. Yusuf TEPELİ Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Detaylı

T.C. İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU

T.C. İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU T.C. YÜKSEK LİSANS PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU Tezsiz Yüksek Lisans Programı öğrencileri, yüksek lisans projesinin alındığı yarıyılda proje dersine kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda yazılı bir rapor vermek

Detaylı

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Jale ÖZTÜRK* 1. Giriş: Üniversitelerin Türk Dili ve Edebiyatı ve Türkçe Öğretmenliği bölümlerine gelen öğrencilerin

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

dilinin önemle üzerinde durulması gereken konularından biri de söz dizimidir.

dilinin önemle üzerinde durulması gereken konularından biri de söz dizimidir. -.aa...ı:o~..!t.l!ur!.!ki!!: YL!lal!..tA!!!Jra~ştıl!!rU!mi!llaW1lau..rıwE!i

Detaylı

AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4

AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4 Yabancı Dil I Teori Uygulama Laboratuar Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Türk Dili II TD 102 2. 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin Koordinatörü

Detaylı

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay C. C. 17 Ağustos 2005 doğumlu bir erkek çocuğudur. Eylül 2008 yılında Londra da bir anaokuluna başlamıştır. Annesi, yaşıtlarıyla kıyasladığında aynı iletişim becerilerini gösteremediğini düşündüğünden

Detaylı

ZAMBAK 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Başlıkları

ZAMBAK 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Başlıkları ZAMBAK 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Bireysel Farklılıklar ÜNİTE 1 Duygular ve Düşünceler Duygu ve Düşüncelere Saygı Kronolojik Sıra Resmî Kimlik Belgeleri Sözlü Tarih Yöntemi Aile Tarihi Millî Kültür Ögeleri

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

VURGU. *Be-bek durmadan ağlıyordu. /Be-bek te oturuyorlarmış. * * *Bu yazıyı o-ku-ma.

VURGU. *Be-bek durmadan ağlıyordu. /Be-bek te oturuyorlarmış. * * *Bu yazıyı o-ku-ma. VURGU Sözcükte bir hecenin, söz grubunda bir kelimenin, cümlede bir ögenin diğerlerinden baskısı, ezgisi, tonlaması bakımından farklı söylenmesine vurgu denir. Vurgulu hece vurgusuz heceye oranla daha

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE. On the Sentence Complements in Turkey Turkish

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE. On the Sentence Complements in Turkey Turkish TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE On the Sentence Complements in Turkey Turkish Cüneyt AKIN ÖZET Çalışmamızda, Türkiye Türkçesinde cümlede tümleç türlerini nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU Dersin Kodu : AFYA 101 Dersin Adı : Yabancılar için Türk Dili ve Kültürü I Okutman : E-posta : Telefon : 0.216.578 00 00 (Dahili: 2178) Ders Amacı Yabancılar

Detaylı

VERİ MADENCİLİĞİ Metin Madenciliği

VERİ MADENCİLİĞİ Metin Madenciliği VERİ MADENCİLİĞİ Metin Madenciliği Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü 1 2 Metin için Veri Madenciliği Metin Madenciliğinde Sorunlar Metin madenciliği: Veri madenciliği teknikleri ile yazılı belgeler arasındaki

Detaylı

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU Doç. Dr. Mustafa S. KAÇALİN Kõrgõzistan Türkiye Manas Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü İlgi tamlamasõ, iyelik tamlamasõ, ad tamlamasõ gibi

Detaylı

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT YAZ SUMMER 2011 SAYI NUMBER 2 SAYFA PAGE 29-40 KAŞ (ANTALYA) AĞZI ŞEKİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE Mehmet Dursun ERDEM * Ramazan BÖLÜK ÖZET Türk dilinin ses yapısını anlamak, sadece yazı dilini incelemekle mümkün

Detaylı

KAFKAS ÜNIVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESI SLAV DİLLERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DERSLERİN İÇERİĞİ I.

KAFKAS ÜNIVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESI SLAV DİLLERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DERSLERİN İÇERİĞİ I. KAFKAS ÜNIVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESI SLAV DİLLERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DERSLERİN İÇERİĞİ I.YARIYIL RU 103 Rus Edebiyati Tarihi 2-0-2 Rusça okutulan bu derste

Detaylı

International Journal of Languages Education and Teaching

International Journal of Languages Education and Teaching ISSN: 2198 4999, Mannheim GERMANY p. 1592-1604 EVALUATION GRAMMAR EXERCISES IN SECONDARY SCHOOL WORKBOOKS OF TURKISH LANGUAGE IN TERMS OF PRINCIPLE OF PROGRESSIVITY ORTAOKUL TÜRKÇE ÇALIŞMA KİTAPLARINDAKİ

Detaylı

4.4. Hazır bir veritabanı kullanılarak amacına yönelik sorgulama yapar ve yorumlar.

4.4. Hazır bir veritabanı kullanılarak amacına yönelik sorgulama yapar ve yorumlar. 5. SINIF BİLGİSAYAR DERS PLÂNI Genel Bilgi Ders Adı: İlköğretim Seçmeli Bilgisayar Dersi Ünite: Verilerimi Düzenliyorum Seviye: 5. Sınıf Kazanım: 4.4. Hazır bir veritabanı kullanılarak amacına yönelik

Detaylı

Zambak 2. Sınıf Hayat Bilgisi

Zambak 2. Sınıf Hayat Bilgisi Zambak 2. Sınıf Hayat Bilgisi Okul Heyecanım 1-12. kazanımlar Okul Heyecanım 13-23. kazanımlar Okul Heyecanım 23-33. kazanımlar Benim Eşsiz Yuvam 1-21. kazanımlar Benim Eşsiz Yuvam 22-32. kazanımlar Benim

Detaylı

EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ ÖZET. Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık

EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ ÖZET. Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ Yard. Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık yaparken, gerek sözcükleri başka sözcüklere bağlarken

Detaylı

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ Serkan ÇAKMAK 1. Prof. Dr. Muharrem DAŞDEMİR in Öz Geçmişi 1969'da Kırşehir in Kaman ilçesinde doğdu. İlköğrenimimi

Detaylı

Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, s. 31. Süer Eker, Çağdaş Türk Dili, s. 274.

Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, s. 31. Süer Eker, Çağdaş Türk Dili, s. 274. U.Ü. FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl: 5, Sayı: 6, 2004/1 EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ Kerime ÜSTÜNOVA * ÖZET Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara

Detaylı

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki ÄEKİM EKLERİ Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki Kardeşimden kitapların

Detaylı

ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Konu Başlıkları

ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Konu Başlıkları ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Varlıklar Âlemi Meleklere İman Kur an a Göre Cin ve Şeytan ÜNİTE 1 Şeytanın Kötülüğünden Korunma Konusunda Kur an ın Öğütleri Toplumda Yaygın Olan Bazı Batıl İnançlar Ahirete

Detaylı

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş.

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş. NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA 1. Nokta (.) Cümlenin sonuna konur. Çocuklar bahçede oynuyor. Kısaltmaların sonuna konur. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.

Detaylı

(22 Aralık 2012, Cumartesi) GRUP A. 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı

(22 Aralık 2012, Cumartesi) GRUP A. 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı AÇIKLAMALAR 1. Soruların cevaplarını kitapçıkla birlikte verilecek optik forma işaretleyiniz. 2. Cevaplarınızı koyu siyah ve yumuşak bir kurşun kalemle

Detaylı

ÇAĞLAR KOLEJİ INGILIZCE KASIM BÜLTEN

ÇAĞLAR KOLEJİ INGILIZCE KASIM BÜLTEN ÇAĞLAR KOLEJİ INGILIZCE KASIM BÜLTEN KISIKLI MAH. HANIMSETİ SK. NO:21, ÇAMLICA - ÜSKÜDAR / İSTANBUL İNFO@CAGLAROKULLARİ.COM 0216 505 38 52 İLKOKUL KASIM AYI KAZANIMLARI 1-A: Sınıf objelerini tanır. En

Detaylı

EDEBİYAT. Noktalama İşaretleri

EDEBİYAT. Noktalama İşaretleri EDEBİYAT Noktalama İşaretleri EDEBİYAT -> Noktalama İşaretleri PRENSES_SERENITY #1/1 Tarih: 5 Ekim 2009, 17:52 Mesaj konusu: Noktalama İşaretleri NOKTALAMA İŞARETLERİ NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

Örnekler; Das ist ein Haus (bu bir evdir) Das Haus ist grün (ev yeşildir) Das Haus ist weiss (ev beyazdır) Das Haus ist neu (ev yenidir)

Örnekler; Das ist ein Haus (bu bir evdir) Das Haus ist grün (ev yeşildir) Das Haus ist weiss (ev beyazdır) Das Haus ist neu (ev yenidir) Örnekler; Das ist ein Haus (bu bir evdir) Das Haus ist grün (ev yeşildir) Das Haus ist weiss (ev beyazdır) Das Haus ist neu (ev yenidir) Das Haus ist alt (ev eskidir) Burada görüldüğü gibi bu anlamına

Detaylı

Bu açıklamadan sonra takısız tamlama için taş köprü, gümüş tepsi, demir kapı örneklerini verir. Banguoğlu (1986), Ediskun (1988), Ergin(1990)

Bu açıklamadan sonra takısız tamlama için taş köprü, gümüş tepsi, demir kapı örneklerini verir. Banguoğlu (1986), Ediskun (1988), Ergin(1990) TÜRKÇE DE AD-NİTELEYİCİ SÖZCÜKLERİN SINIFLANDIRILMASI SORUNU Y. Doç. Dr. Mehmet Ali Yavuz Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Giriş Sıfatların, adların önüne gelerek, onları belirttiğini ya

Detaylı

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı