T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI"

Transkript

1 T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI NECATİ CUMALI NIN AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM ADLI ÖYKÜ KİTABINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ İNCELENMESİ Zeynep Enhar KORKMAZ YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA / 2007

2 T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERİSTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI NECATİ CUMALI NIN AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM ADLI ÖYKÜ KİTABINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ İNCELENMESİ Zeynep Enhar KORKMAZ DANIŞMAN: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA / 2007

3 Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne, Bu çalışma, jürimiz tarafından Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalında YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak kabul edilmiştir. Başkan : Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN (Danışman) Üye : Prof. Dr. A. Deniz ABİK Üye : Yrd. Doç. Faruk YILDIRIM ONAY Yukarıdaki imzaların, adı geçen öğretim elemanlarına ait olduklarını onaylarım.. /. / 2007 Prof. Dr. Nihat KÜÇÜKSAVAŞ Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndaki hükümlere tabidir.

4 i ÖZET NECATİ CUMALI NIN AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM ADLI ÖYKÜ KİTABINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ İNCELENMESİ Zeynep Enhar KORKMAZ Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN Nisan 2007, XVI sayfa Bu çalışmada Necati Cumalı nın Ay Büyürken Uyuyamam adlı öykü kitabındaki sıfat tamlamaları yapı ve anlam açısından incelenmiştir. Çalışmanın amacı, incelediğimiz eserde yazarın sıfat olarak hangi unsurları, hangi sıklıkta kullandığını saptayıp sıfat olan, sıfat gibi kullanılan sözcüklerin veya sözcük gruplarının önüne geldikleri isim unsurlarına ne gibi anlamlar kazandırdığını ortaya koyarak bunların sayısal dökümü yapmaktır. Giriş bölümünde amaç, yöntem, içerik üzerinde durulmuş ve sıfat tamlamasını oluşturan sıfat unsurlarıyla ilgili kuramsal bilgiler verilmiştir. Tezin ana kısmını oluşturan inceleme bölümünde, sıfat tamlamaları Sıfat ve İsim Unsurlarına Göre Sıfat Tamlamaları ve Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki ana başlıkta incelenmiştir. Eseri tarayarak elde ettiğimiz sıfat tamlaması örnekleri, ilgili bölümlerde, anlam ve yapı bakımından bir arada ele alınmıştır. İncelememizin değerlendirme ve sonuç bölümünde ise yapı ve anlam bakımından ele alınan sıfat tamlamalarının kullanım sıklıkları sayısal veriler belirtilerek tablolar şeklinde incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: sıfat, sıfatımsı, sıfatlık.

5 ii ABSTRACT AN INVESTIGATION OF ADJECTIVE PHRASES IN THE STORY BOOK OF AY BÜYÜRKEN UYUYAMAM BY NECATİ CUMALI Zeynep Enhar KORKMAZ Master s Thesis, Turkish Language and Literature Department Advisor: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN April 2007, XVI pages In the present study, adjective phrases in the story book of Ay Büyürken Uyuyamam by Necati Cumalı, are investigated in terms of their syntactic and semantic features. The aim of the study is to determine which components the author uses as adjectives in the adjective phrases and how frequently he uses them in the book, and then to give numerical lists for the words or word phrases used as adjectives, which attribute to noun elements by expressing the process. In the introductory section, the purpose of the present study, method and content are taken into consideration and some theoretical information is given about adjectival elements which constitute an adjective phrase. In the analysis section which constitutes the main section of this study, adjective phrases are examined in two main titles named Adjective Phrases fo Adjective and Noun Elements and Adjective Phrases According to Their Adjective Numbers. Those adjective phrases which we obtained by searching the work are analyzed together, both syntactically and sementically, in related sections. In the appraisal and conclusion section, the usage frequencies of the adjective phrases which are determined in the terms of their semantic and syntactic features, are presented in tables. Key Words: adjective, adjectival, attribution.

6 iii ÖN SÖZ Türkçede sıfatlar, bir taraftan önüne geldikleri isimleri renk, biçim, büyüklük-küçüklük v.b. yönlerden nitelerken; bir taraftan da onları belirsizlik, sayı, soru, işaret gibi yönlerden belirtirler. Bu yönleriyle sıfatlar, varlıkların, kavramların özelliklerini sınırlandırma, onlara çeşitli yönlerden ayırt edicilik özellikleri kazandırma işlevine sahiptir. Sıfat olan, sıfat gibi kullanılan sözcüklerin veya sıfat işleviyle ismin önünde kullanılan sözcük gruplarının bu özellikleri, dilimize zengin, renkli ve akıcı bir anlatım olanağı sunmaktadır; böylece de anlatım, sıradanlıktan kurtulmakta ve bir hareketlilik kazanmaktadır. İncelememizde Türkçenin her döneminde geniş bir sıklıkla kullanılan sıfatların, incelememize konu olan Ay Büyürken Uyuyamam adlı eserde, hangi sıklıkta kullanıldığı, Necati Cumalı nın anlam ve yapı bakımından bunları eserine ne ölçüde yansıttığı üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Umuyoruz ki bu çalışma, akademik açıdan, kimi yönleriyle tartışmalı noktalara, görüş birliğine varılamamış bazı kavramlara ve bu yolda yapılması düşünülen çalışmalara az da olsa bir katkı sağlar. Çalışmamın bütün aşamalarında ve bu süreç içerisinde karşılaştığım her türlü güçlükte büyük bir sabır örneği göstererek, mânen yanımda olan ve benden yardımlarını esirgemeyen saygıdeğer hocam Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN e çok teşekkür ederim. Tez çalışması Çukurova Üniversitesi Araştırma Fonu tarafından desteklenmiştir. Proje No: FEF2006YL-10 Zeynep Enhar KORKMAZ Adana, Nisan 2007

7 iv İÇİNDEKİLER Türkçe Özet.i İngilizce Özet..ii Ön Söz...iii İçindekiler..iv Kısaltmalar..xv Tablolar Listesi..xvi 0. GİRİŞ Konu Amaç Yöntem ve İçerik İncelemeyle İlgili Kuramsal Bilgi Sıfat Niteleme Sıfatlarıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Belirtme Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Belirsizlik Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Bir Bir in Tek Olarak Sıfat Olması Bir in Sözcük Grubu İçinde Sıfat Olması Bütün Her Biraz Hiçbir Bazı Öbür Az Başka Bunca Çoğu Birkaç..13

8 v Tek Öteki İşaret Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Bu O Şu Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Asıl Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Sıra Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Üleştirme Sayı Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Soru Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları Sıfatımsı Sıfat-fiiller An Sıfat-fiil Eki DIk/-DUk Sıfat-fiil Eki AcAk Sıfat-fiil Eki miş/-muş Sıfat-fiil Eki (A)r/(I)r/-(U)r Sıfat-fiil Eki Aitlik Eki Sıfatlık Sıfat-fiil Grupları Aitlik Grubu İkilemeler Belirtili İsim Tamlaması Edat Grubu Kadar Gibi İle Göre Başka Çıkma Grubu Yönelme Grubu Sıfat Tamlaması..20

9 vi Bulunma Grubu Belirtisiz İsim Tamlaması Bağlama Grubu İsnat Grubu İsim-fiil Grubu Zincirleme Sıfat Tamlaması Birden Çok Sıfat Unsuru Olan Sıfat Tamlamaları..21 BİRİNCİ BÖLÜM SIFAT VE İSİM UNSURUNUN NİTELİĞİNE GÖRE SIFAT TAMLAMALARI Sıfat + İsim Niteleme Sıfatı + İsim Durum Bildiren Sıfatlar + İsim Biçim Bildiren Sıfatlar + İsim Konum/Yer Bildiren Sıfatlar + İsim Yaş Bildiren Sıfatlar + İsim Duyu/Algılama Bildiren Sıfatlar + İsim Renk Bildiren Sıfatlar + İsim Neden Yapıldığını Bildiren Sıfatlar + İsim Fazlalık Bildiren Sıfatlar + İsim Yoksunluk Bildiren Sıfatlar + İsim Benzerlik Bildiren Sıfatlar + İsim Bir Özelliği Üzerinde Bulundurmayı Bildiren Sıfatlar + İsim Zaman Bildiren Sıfatlar + İsim Farklılık Bildiren Sıfatlar + İsim Eskilik/Yenilik Bildiren Sıfatlar + İsim Sahiplik Bildiren Sıfatlar + İsim Pekiştirmeli Sıfatlar + İsim Mesafe Bildiren Sıfatlar + İsim Huy/Alışkanlık Bildiren Sıfatlar + İsim Görünüm Bildiren Sıfatlar + İsim Meslek Bildiren Sıfatlar + İsim 45

10 vii İçine Koyulan Malzemeyi Bildiren Sıfatlar + İsim Belirtme Sıfatı + İsim Belirsizlik Sıfatı + İsim Bir + İsim Bir in Tek Olarak Sıfat Olması + İsim Bir in Sözcük Grubu İçinde Sıfat Olması + İsim Sıfat Unsuru + Bir + İsim Unsuru Bir + Sıfat + İsim Unsuru Bütün + İsim Her + İsim Biraz + İsim Hiçbir + İsim Bazı + İsim Öbür + İsim Az + İsim Başka + İsim Bunca + İsim Çoğu + İsim Birkaç + İsim Tek + İsim Öteki + İsim İşaret Sıfatı + İsim Bu + İsim O + İsim Şu + İsim Sayı Sıfatı + İsim Asıl Sayı sıfatı + İsim Sıra Sayı Sıfatı + İsim Üleştirme Sayı Sıfatı + İsim Soru Sıfatı + İsim Sıfat + İsimlik Niteleme Sıfatı + İsimlik Durum Bildiren Sıfatlar + İsimlik.116

11 viii Pekiştirmeli Sıfatlar + İsimlik Biçim Bildiren Sıfatlar + İsimlik Duyu/Algılama Bildiren Sıfatlar + İsimlik Yaş Bildiren Sıfatlar + İsimlik Konum Bildiren Sıfatlar + İsimlik Renk Bildiren Sıfatlar + İsimlik Belirtme Sıfatı + İsimlik Belirsizlik Sıfatı + İsimlik Bir + İsimlik Bütün + İsimlik Öbür + İsimlik İşaret Sıfatı + İsimlik O + İsimlik Bu + İsimlik Şu + İsimlik Sayı Sıfatı + İsimlik Asıl Sayı Sıfatı + İsimlik Sıra Sayı Sıfatı + İsimlik Sıfatımsı + İsim Sıfat-fiiller + İsim DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Durum Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Hareket Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Duyuları Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Yeterlik Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim Beğeni Bildiren -DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsim An Sıfat-fiili + İsim Durum Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Hareket Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Oluş Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Duyuları Bildiren An Sıfat-fiili + İsim Fazlalık Bildiren An Sıfat-fiili + İsim AcAk Sıfat-fiili + İsim.139

12 ix miş/-muş Sıfat-fiili + İsim Ar Sıfat-fiili + İsim Aitlik Eki + İsim Bulunma Bildiren Aitlik Eki + İsim Ait Olma Bildiren Aitlik Eki + İsim Yaş Bildiren Aitlik Eki + İsim Sıfatımsı + İsimlik Sıfat-fiiller + İsimlik DIk/-DUk Sıfat-fiili + İsimlik An Sıfat-fiili + İsimlik miş/-muş Sıfat-fiili + İsimlik Aitlik Eki + İsimlik Bulunma Bildiren Aitlik Eki + İsimlik Ait Olma Bildiren Aitlik Eki + İsimlik Sıfatlık + İsim Sıfat-fiil Grubu + İsim An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Durum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Konum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Biçim Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Görünüş Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Yaş Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Duyu/Algı Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Huy Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Benzerlik Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Renk Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsim DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Durum Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Adlandırma Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Duyu/Algı Bildiren -DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsim AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsim..174

13 x Durum Bildiren AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsim miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Durum Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Hareket Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Neden Yapıldığını Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Görünüş Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim Biçim Bildiren -miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsim (U)r/-(I)r lı Sıfat-fiil Grupları + İsim Aitlik Grupları + İsim Bulunma Bildiren Aitlik Grupları + İsim Ait Olma Bildiren Aitlik Grupları + İsim Yaş Bildiren Aitlik Grupları + İsim Durum Bildiren Aitlik Grupları + İsim İlgi Bildiren Aitlik Grupları + İsim Biçim Bildiren Aitlik Grupları + İsim İkileme + İsim Yaklaşıklık Bildiren İkilemeler + İsim Pekiştirme Anlamı Bildiren İkilemeler + İsim Sınırlandırma Bildiren İkilemeler + İsim Beraberlik Bildiren İkimleler + İsim Ayırt Etme Bildiren İkilemeler + İsim Süreklilik Bildiren İkilemeler + İsim Belirtili İsim Tamlaması + İsim Durum Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Hareket Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Yönelme Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Kaynak Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Bulunma Bildiren Belirtili İsim Tamlamaları + İsim Edat Grubu + İsim Kadar lı Edat Grubu + İsim Derece Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim.194

14 xi Pekiştirme Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Belirsizlik Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Kıyaslama Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Benzerlik Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Azımsama Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Çokluk Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsim Gibi Edatıyla Kurulan Edat Grubu + İsim Benzerlik Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Küçümseme Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Pekiştirme Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Kıyaslama Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim Durum Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsim İle Edatıyla Kurulan Edat Grubu + İsim Aitlik Bildiren +la/ile+ilgili Şeklindeki Edat Grubu + İsim İlgi Bildiren +la/ile+ilgili Şeklindeki Edat Grubu + İsim Durum Bildiren İle li Edat Grubu + İsim Göre li Edat Grubu + İsim Başka lı Edat Grubu + İsim Çıkma Grubu + İsim Durum Bildiren Çıkma Grubu + İsim Kıyaslama Bildiren Çıkma Grubu + İsim Abartı Bildiren Çıkma Grubu + İsim Yönelme Grubu + İsim Sıfat Tamlaması + İsim Bulunma Grubu + İsim Belirtisiz İsim Tamlaması + İsim Bağlama Grubu + İsim İsnat Grubu + İsim İsim-fiil Grubu + İsim Sıfatlık + İsimlik Sıfat-fiil Grubu + İsimlik An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik.204

15 xii Durum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Hareket Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Konum Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Duyu Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Söyleyiş Bildiren An lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Durum Bildiren DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Hareket Bildiren DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Duyu Bildiren DIk/-DUk lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik miş/-muş lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik AcAk lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik maz lı Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Ir/-Ur lu Sıfat-fiil Grupları + İsimlik Aitlik Grubu + İsimlik Bulunma Bildiren Aitlik Grubu + İsimlik Ait Olma Bildiren Aitlik Grubu + İsimlik İkileme + İsimlik Beraberlik Bildiren İkileme + İsimlik Pekiştirmeli İkileme + İsimlik Yaklaşıklık Bildiren İkileme + İsimlik Çokluk Bildiren İkileme + İsimlik Eksiklik Bildiren İkileme + İsimlik Belirtili İsim Tamlaması + İsimlik Çıkma Grubu + İsimlik Karşılaştırma Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Nesnenin Neden Yapıldığını Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Mesafe Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Miktar Bildiren Çıkma Grubu + İsimlik Edat Grubu + İsimlik Gibi li Edat Grubu + İsimlik Benzerlik Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsimlik Karşılaştırma Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsimlik Varsayım Bildiren Gibi li Edat Grubu + İsimlik...232

16 xiii Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Karşılaştırma Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Derece Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Mesafe Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik Değin Anlamı Bildiren Kadar lı Edat Grubu + İsimlik İle li Edat Grubu + İsimlik Beraberlik Bildiren İle li Edat Grubu + İsimlik Ait Olma Bildiren İle li Edat Grubu + İsimlik Durum Bildiren İle li Edat Grubu + İsimlik Yönelme Grubu + İsimlik Konum Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Bulunma Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Gibi Anlamı Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Durum Bildiren Yönelme Grubu + İsimlik Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Renk Bildiren Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Sadece Anlamı Bildiren Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Miktar Bildiren Belirtisiz İsim Tamlaması + İsimlik Sıfat Tamlaması + İsimlik Ölçü Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Benzerlik Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Biçim Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Nicelik Bildiren Sıfat Tamlaması + İsimlik Bulunma Grubu + İsimlik Zincirleme İsim Tamlaması + İsimlik İsim-fiil Grubu + İsimlik Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları İKİNCİ BÖLÜM SIFAT SAYILARINA GÖRE SIFAT TAMLAMALARI Zincirleme Sıfat Tamlaması Sıfat + Sıfat Tamlaması...240

17 xiv Sıfat Tamlaması + İsim Sıfat Tamlaması+lI/+lU + İsim Sıfat Tamlaması+lIk/+lUk + İsim Birden Çok Sıfatı Unsuru Olan Sıfat Tamlamaları.271 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DEĞERLENDİRME Sıfat ve İsim Unsurunun Niteliğine Göre Sıfat Tamlamaları Sıfat + İsim Sıfat + İsimlik Sıfatımsı + İsim Sıfatımsı + İsimlik Sıfatlık + İsim Sıfatlık + İsimlik Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları SONUÇ 293 KAYNAKÇA..294 ÖZ GEÇMİŞ..297

18 xv KISALTMALAR A. Acı AK... Akhisarlı AB... Aylı Bıçak ABU Ay Büyürken Uyuyamam AKM... Anası Kızından Maya ANH Abdoş Ne Haber BİÇ.. Bayırda İki Çardak bk.. Bakınız ÇDS. Çizme Delil Sayılmaz D.. Dertli GA Göz Açmak GÇ Gözleri Çakır HAN. Hanım HOV. Hovarda HOR. Horoz HG Helvacı Güzeli HGe.. Halim Gelecek İ İğneci KKD. Kayacık ın Kadınları KK Kaymak Kız MK Mısırlar Kımıldıyor P Pan s. Sayfa SA. Soluk Almak TK. Tanrının Kırlarında UBG...Uzun Bir Gece V...Vasfiye v b..ve benzeri, ve başkaları, ve başkası, ve bunun gibi Y Yük

19 xvi TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 (Niteleme Bildiren Sıfat Tamlamaları) Tablo 2 (Belirtme Sıfatıyla Kurulan Sıfat Tamlamaları). 286 Tablo 3 (Sıfat + İsimlik) Tablo 4 (Sıfatımsı + İsim) Tablo 5 (Sıfatımsı + İsimlik) Tablo 6 (Sıfatlık + İsimlik)..289 Tablo 7 (Sıfatlık + İsimlik)..290 Tablo 8 (Önüne Zarf Alan Sıfatlar).292 Tablo 9 (Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları)..292

20 1 0. GİRİŞ Konu İncelememizde, Necati Cumalı nın, özellikle de İzmir çevresi başta olmak üzere, Ege yöresinde gözlemlediği kadın-erkek ilişkilerini, bu ilişkilerin nedenleri ve ortaya çıkardığı sonuçları ele aldığı Ay Büyürken Uyuyamam adlı öykü kitabındaki yirmi altı öyküde yer alan sıfat tamlamaları esas alınmıştır Amaç Bu çalışmamızda, Necati Cumalı nın Ay Büyürken Uyuyamam adlı eserinden yola çıkarak, sıfat tamlamalarını hem yapı hem de anlam bakımından incelemek ve bunların dile kattığı anlam inceliklerini, bu yapıları oluşturan unsurları ortaya koymayı hedefledik. İncelememizde bu yapıları ve bu yapıların önüne geldikleri isimlere kattıkları anlamları ortaya koymaya çalıştık Yöntem ve İçerik İncelememize konu olan metindeki sıfat tamlamalarını Sıfat ve İsim Unsurunun Niteliğine Göre Sıfat Tamlamaları ve Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki ana başlık altında ele aldık. Sıfat ve İsim Unsurunun Niteliğine Göre Sıfat Tamlamaları bölümünde Sıfat + İsim, Sıfat + İsimlik, Sıfatımsı + İsim, Sıfatımsı + İsimlik, Sıfatlık + İsim, Sıfatlık + İsimlik, Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları şeklinde yedi alt başlığa yer verildi. Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları ise Zincirleme Sıfat Tamlamaları ve Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki alt başlıkta incelendi. Sıfat + İsim alt başlığında, metinde yer alan niteleme ve belirtme sıfatlarına değinildi. Varlıkların durum, biçim, renk, sahiplik, farklılık, huy gibi çeşitli niteliklerini gösteren niteleme sıfatları, basit, türemiş ve birleşik sıfat ayrımı gözetilmeksizin bir arada incelenmiş, belirtme sıfatları, incelediğimiz malzemede bulunan belirsizlik, işaret, sayı ve soru sıfatları alt başlığında ele alınmıştır. Bu alt

21 2 başlıklar da yine kendi içinde alt başlıklara ayrılmıştır. Belirsizlik Sıfatları başlığı altında incelediğimiz Bir sıfatını da Bir in tek olarak sıfat olması ve Bir in sözcük grubu şeklinde sıfat olması şeklinde iki bölümde ele aldık. Bir sıfatının iki farklı şekilde tamlama oluşturması nedeniyle böylesi bir ayrıma gitme gerekliliği ortaya çıktı. Bir sıfatının diğer sıfatlarla bir araya gelerek oluşturduğu sıfat tamlamalarında tamlama içerisinde farklı yerlerde kullanılmasından ortaya çıkan anlam belirsizlikleri nedeniyle bu örnekleri de grup şeklinde ele alarak Bir belirsizlik sıfatının alt başlığında inceledik. Cümle içerisinde bir sıfat tamlamasının niteleneni veya belirtileni, isim unsuru olabildiği gibi, isim gibi kullanılan kelimeden büyük söz birlikleri de olabilir (Özmen, 2001, 117). Yine, Sıfat tamlamasında niteleyen veya belirten, sıfat unsuru olabildiği gibi, aslında sıfat olmayan, ancak çeşitli fiillerin, üzerine sıfat-fiil ekini alarak oluşturdukları sıfat-fiillerin ya da +ki aitlik ekini alan isimlerin de ismin önünde sıfat göreviyle yer aldıkları ve sıfatımsı olarak adlandırıldıkları, bununla birlikte, çeşitli kelime gruplarının da ismin önüne gelerek sıfatlığı oluşturdukları görülür (Özmen, 2001, 119). Metinde yer alan ve isim ya da sıfat unsurunun niteliğine göre başlıklandırma yoluna gidilmiştir. Zarfların, sıfat unsurlarının önüne gelerek onlarda derecelendirme, benzerlik, üstünlük ya da karşılaştırma gibi anlam ayrımlarını oluşturdukları örnekler ise yapısal açıdan diğer örneklere göre farklılık arz etmeleri nedeniyle Önüne Zarf Alan Sıfat Unsurları başlığında incelenmiştir. İkinci bölümde yer verdiğimiz Sıfat Sayılarına Göre Sıfat Tamlamaları nda ise Zincirleme Sıfat Tamlamaları ve Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları nı inceledik. Zincirleme Sıfat Tamlamaları alt başlığını da kendi içinde Sıfat + Sıfat Tamlaması, Sıfat tamlaması + İsim, Sıfat tamlaması+li/+lu + İsim, Sıfat tamlaması+lik/+luk + İsim olmak üzere dört alt başlıkta ele aldık. Bundaki amacımız, sıfat tamlamalarının iç içe girip zincirlenerek karmaşık yapılar oluşturmasıyla kurulan zincirleme sıfat tamlamalarının, bu yapıları, içerisinde kaç şekilde barındırdığını ortaya koymaktı (Şimşek, 1987, 349). Bir varlığın kaç niteliği varsa ismin önüne o sayıda sıfat getirilmesiyle oluşan sıfat tamlamalarını da Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları başlığı altında inceledik (Şimşek, 1987, 349).

22 3 İncelediğimiz eserdeki sıfat tamlamalarını yapı ve anlam açısından ayrı başlıklar altında incelemek yerine, anlam ve yapı birbirinden ayrılamayacağı için yapısal inceleme içerisinde anlamsal incelemeye de yer vermeye çalıştık. İncelememize esas olan eserdeki örnekleri sıralamadan önce, konuyla ilgili terimlerin tanımlarına, açıklamalarına yer verilmiştir. Açıklamaları daha anlaşılır kılmak amacıyla açıklama yapılan konuyla ilgili örneklere de yer verilmeye çalışılmıştır. Tamlama ve açıklamalardan sonra, konu başlığı altında kaç tane örneğin yer aldığı, bunların da kendi içinde alt gruplar oluşturup oluşturmadığı, oluşturuyorsa bunların geçtiği örnek sayıları da belirtilmiştir. Ana başlıklar altında, o bölüm boyunca yapılan işlemlere, ele alınacak alt başlıklara genel ifadelerle yer verilmiştir. Örneklerin sıralaması yapılırken de cümlelerin alfabetik sıralaması değil, sıfat tamlamaları esas alınarak bunlar, alfabetik sıralamaya göre verilmiştir. Cümle içinde geçen sıfat tamlamalarını vurgulamak amacıyla niteleyen ya da belirten ve nitelenen ya da belirtilen unsurlar koyu harflerle yazılmış, bunların altı çizilerek de bu unsurlar, cümledeki diğer unsurlardan ayrılmıştır. Ayrıca Birden Çok Sıfatı Olan Sıfat Tamlamaları içinde yer alan zincirlemeli unsurları da göstermek amacıyla bu örnekleri bir kere de Zincirleme İsim Tamlaması bölümünde inceledik. Böylece bazı cümleler, farklı başlıklar altında birkaç kez tekrarlanmıştır. Eserde yer alan öykü adları kısaltmalarla belirtilmiş ve bunlar da her cümlenin bitiminde parantez içerisinde yazılmıştır. Bu öykülerin açılımlarına Kısaltmalar bölümünde yer verilmiştir. Değerlendirme ve Sonuç Bölümü nde yapı ve anlam bakımından incelediğimiz sıfat tamlamalarının kullanım sıklıkları sayısal veriler belirtilerek tablolar şeklinde ifade edilmiştir İncelemeyle İlgili Kuramsal Bilgi Çalışmamız için incelediğimiz kaynaklarda sıfatlar için, genellikle İsimlerin önüne gelerek onları niteleyen, onların nasıl olduklarını gösteren veya isimleri türlü şekillerde belirten sözcüklerdir. gibi tanımlamalar yapılmıştır. Bununla birlikte, birtakım adlandırmalarda ayrılık olduğu ve bazı sıfat örneklerinin farklı başlıklar

23 4 altında ele alındığı da görülmektedir. İlk, son, sonuncu sıfatlarını Muharrem Ergin (1999, 246), Haydar Ediskun (1993, 135), Fuat Bozkurt (2000, 48), Tahir Nejat Gencan (2001, 202), Tahsin Banguoğlu (1995, 354), Muhittin Bilgin (2000, 213), Mahzar Kükey (2003, 256), Tufan Demir (2004, 296) sıra belirttiği için sıra sayı sıfatı olarak değerlendirirken, Zeynep Korkmaz (2003, 390) bu sıfatları asıl sayı sıfatları başlığı altında değerlendirmeyi tercih etmiştir. Nurettin Koç (1990, 134) ve Mehmet Hengirmen (1997, 141) ise bu konuda herhangi bir görüş bildirmemişlerdir. Yine Zeynep Korkmaz (2003, 395), Muharrem Ergin (1999, 249), Haydar Ediskun 1993, 137), Tahsin Banguoğlu (1995, 352) belirsizlik sıfatı terimini kullanırken; Fuat Bozkurt (2000, 50), Muhittin Bilgin (2000, 218), Tahir Nejat Gencan (2001, 203), Nurettin Koç (1990, 138), Mazhar Kükey (2003, 245), Mehmet Hengirmen (1997, 139) belgisiz sıfat terimini tercih etmişlerdir. Muharrem Ergin (1999, 246) ve M. Atâ Çatıkkaş (1996, 184) niteleme sıfatı yerine vasıflandırma, Tahsin Banguoğlu (1995, 345) ise vasıflama ; işaret sıfatı yerine Muhittin Bilgin (2000, 207), Fuat Bozkurt (2000, 50), Tahsin Banguoğlu (1995, 351), Mahzar Kükey (2003, 237), Nurettin Koç (1990, 132) gösterme, Tahir Nejat Gencan (2001, 198) im ; üleştirme sıfatı yerine Tahsin Banguoğlu (1995, 354) üleme sıfatını; Rasim Şimşek (1997, 346), Mahzar Kükey (2003, 231), Nurettin Koç (1990, 129) sıfat terimi yerine önad terimini tercih etmişlerdir. Sıfat gibi görev yapan sözcük gruplarını Mehmet Özmen sıfatlık, sıfat-fiil eklerini alarak geçici olarak sıfat görevi üstlenen sözcükleri ise sıfatımsı olarak adlandırmıştır (2001,119). Ancak bizim, incelememizde sıfatımsı olarak adlandırdığımız ve fiiller üzerine gelerek onları geçici bir süre için sıfatlaştıran sıfat-fiil ekli sözcüklere ve sözcük gruplarıyla kurulan sıfat tamlamalarına Neşe Atabay ve arkadaşları türemiş sıfatlar başlığı altında yer vererek bunları ortaç (1983, 86), Vecihe Hatipoğlu ortaçlardan kurulan sıfat tamlaması (1982, 26), Tufan Demir ortaçlar (2004, 460), Rasim Şimşek ortaçlarla kurulan önad takımları (1987, 354), Nurettin Koç ortaçlar (1990, 309), Haydar Ediskun sıfat-fiil ya da ortaç (1993, 149), Tahir Nejat Gencan ortaç görevli niteleme sıfatları (2001, 213), Mahzar Kükey ortaçlar (önadeylemler) (2003, 432), başlığında değinmişlerdir. Sıfatlık olarak adlandırdığımız ve isimlere veya isimliklere gelerek onların sıfatı olan sözcük grupları için bu tür bir adlandırma yapılmamıştır; ancak sözcük grubu şeklinde sıfat görevi yapan gruplara Zeynep Korkmaz kelime gruplarından oluşan sıfatlar (2003, 349), Haydar Ediskun kurallı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq q Sıfatlar Bilgisayar I 10.12. Salim Erer 0 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır. A. AD SOYLU SÖZCÜKLER 1. İsim (Ad) - İsim Çekim Ekleri 2. Sıfat

Detaylı

ZAMİR Varlıkların veya onların isimlerinin yerini geçici veya kalıcı olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle, bazı eklere zamir denir. Zamirlerin Özellikleri: İsim soyludur.

Detaylı

Adjectives in Turkish Language. . Abstract

Adjectives in Turkish Language. . Abstract [433] Adjectives in Turkish Language Abstract Adjectives in Turkish Language come before the nouns An adjective is known by the word which explains the meanings of nouns, its characteristics and things

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 6. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY 1 Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi 4 5 Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Kök ve eki kavrar.

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language Dil Araştırmaları Sayı: 11 Güz 2012, 9-15 ss.... Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2 Özet: Türkçe söz diziminde -DAn biri ve -In biri yapılı kelime grupları yapı ve

Detaylı

SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı, soru, işaret

SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı, soru, işaret SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Sıfat, sözcük türlerinden önemli bir sözcük türüdür ve genelde soru hep çıkmaktadır. Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı,

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet:

Detaylı

Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek

Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I 11.12.2012 Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek İçindekiler 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi... 2 2. ZAMİRLER... 2 2.1. Zamir Çeşitleri... 2 2.1.1. Şahıs Zamirleri... 3 2.1.2.

Detaylı

Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır:

Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır: SÖZCÜK TÜRLERİ Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır: Ad soylu sözcükler (Ad, Sıfat, Zamir, Zarf, Bağlaç, Edat, Ünlem) Eylem soylu sözcükler (Eylemler) ADLAR Canlı ve cansız varlıklara,

Detaylı

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir.

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir. ÇEKİM EKLERİ: Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev almasını sağlar, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirler. Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamında

Detaylı

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - IV DERS NOTLARI 2. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com KISALTMA GRUPLARI Türkçede kısaltma grupları, çeşitli kelime gruplarının (sıfat-fiil grubu,

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır.

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır. CÜMLE ÇEŞİTLERİ Cümleler, kendini oluşturan sözcüklerin anlamlarına, cümlede bulundukları yerlere, türlerine göre değişik özellikler gösterir. İşte bu özelliklere göre cümleler değişik gruplar altında

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

2. Türemiş Sıfatlar. 3. Birleşik Sıfatlar a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar b. Kurallı birleşik sıfatlar. 4. Pekiştirilmiş Sıfatlar

2. Türemiş Sıfatlar. 3. Birleşik Sıfatlar a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar b. Kurallı birleşik sıfatlar. 4. Pekiştirilmiş Sıfatlar A. Sıfatların Özellikleri B. Sıfat Çeşitleri 1. Niteleme Sıfatları 2. Belirtme Sıfatları a. İşaret Sıfatları b. Sayı Sıfatları - Asıl Sayı Sıfatları - Sıra Sayı Sıfatları -Kesir Sayı Sıfatları -Üleştirme

Detaylı

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir çünkü zamirler isimlerin yerine geçen sözcüklerdir sözcüğün neyin yerine, nasıl geçtiğini kavramak

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U

TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U KISA ÖZET DİKKAT Burada ilk 4 sahife gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 1 1. ÜNİTE Türkçede Kelime Gruplarının Yapısı ve Kullanılışı Biçimleri:

Detaylı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Pazar, 27 Eylül 2009 0949 - Son Güncelleme Pazar, 27 Eylül 2009 0950 TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Dil İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı TÜR VE ŞEKİL BİLGİSİ Düz Yazı Bilgisi Efsane Destan Masal Hikâye Tiyatro Gezi Yazısı Anı (Hatıra) Günlük (Günce) Deneme Biyografi Otobiyografi Mektup Münazara Şiir Bilgisi

Detaylı

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası,

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası, ZAMİRLER Kişi (Şahıs) Zamirleri *ben, sen, o,biz, siz, onlar Not: Ek alabilirler: bana, sana, bize, ondan, onları İşaret Zamirleri *Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası,

Detaylı

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri.

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : 3464 Teorik : Pratik : Kredi : ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir. ZAMİR (ADIL) Kitapları dolabın diğer rafına koyalım. Bunları dolabın diğer rafına koyalım. Yukarıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri inceleyelim: ilk cümlede "kitap" sözcüğü bir varlığı kar şıladığından

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 5. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ 3 4 5 Ön bilgilerini kullanarak okuduğunu anlamlandırır. Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim Metinde verilen ipuçlarından hareketle, karşılaştığı yeni kelimelerin

Detaylı

Ölçme Yöntemleri 1) Dilbilgisi ve dil bilimin temel kavramlarını tanır. 1,2 1,2

Ölçme Yöntemleri 1) Dilbilgisi ve dil bilimin temel kavramlarını tanır. 1,2 1,2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ II TRK112 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1 Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun Kaynak: Muharrem Ergin (1985), Türk Dil Bilgisi, Boğaziçi Yayınları. Kelime gurubu birden fazla kelimeyi

Detaylı

1 2 3 4 5 TÜRÇEDE AD DURUMLARI Mariya LEONTİÇ 1 Özet Türkçeyi bilen veya öğrenen kişi Türkçenin ad durumlarına önem vermeli. Ad durumları dile ayırt edici özellik katar. Türkçeyi konuşan kişi Türkçenin

Detaylı

REŞAT NURİ GÜNTEKİN İN ÇALI KUŞU ROMANINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ DERİN YAPISI VE ÖĞRETİMİ ÜZERİNE

REŞAT NURİ GÜNTEKİN İN ÇALI KUŞU ROMANINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ DERİN YAPISI VE ÖĞRETİMİ ÜZERİNE 35 REŞAT NURİ GÜNTEKİN İN ÇALI KUŞU ROMANINDAKİ SIFAT TAMLAMALARININ DERİN YAPISI VE ÖĞRETİMİ ÜZERİNE TEACHING AND THE STRUCTURE OF THE ADJECTIVE PHRASES IN ÇALI KUŞU BY REŞAT NURİ GÜNTEKİN Öğrt. Turgut

Detaylı

Sayı Kavramı ve Sayma

Sayı Kavramı ve Sayma Sayı Kavramı ve Sayma Örnek Olay Üzerinde 20 adet kare şeklinde halı resimleri olan bir tahta hazırladık. Henüz 25 aylık olan Spencer Mavi! diye bağırdı. Tahtanın yanına gidip her defasında mavi diyerek

Detaylı

TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE

TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE Prof. Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Bilindigi gibi Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Yani bu dildeki görev ögeleri dizim (syntaxe) içerisinde görevlerini belirleyecekleri

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir.

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. 1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar

Detaylı

EDATLAR(İLGEÇ) Tek başlarına anlamları olmayan, kendisinden önce ve sonra gelen kelimeler arasında değişik anlam ilgileri kuran kelimelere edat denir. Edatlar çekim eki alırsa adlaşır. Başlıca Edatlar:

Detaylı

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI 2012 -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI AYDIN ARIDURU BİLGİSAYAR 1 ÖĞRETİM GÖREVLİSİNİN ADI: YRD. DOÇ. NURAY GEDİK 05.12.2012 İÇİNDEKİLER İçindekiler... 1 -de da ve ki nin yazımı konu anlatımı... 2-6 -de da ve

Detaylı

+(y)la (< ile) EKİNİN CÜMLE ÖĞELERİ OLUŞTURMADAKİ YERİ. Özgür AY *

+(y)la (< ile) EKİNİN CÜMLE ÖĞELERİ OLUŞTURMADAKİ YERİ. Özgür AY * +(y)la (< ile) EKİNİN CÜMLE ÖĞELERİ OLUŞTURMADAKİ YERİ Özgür AY * 1.. Türkiye Türkçesi gramerlerine bakıldığı zaman, +(y)la (

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI:

Detaylı

yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam

yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam VARLIKLARIN ÖZELLİKLERİNİ BELİRTEN KELİMELER yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam şu otobüs birkaç portakal Yuvarlak masa : Yuvarlak sözcüğü varlığın biçimini bildiriyor. Yeşil erik : Yeşil sözcüğü

Detaylı

ÖN ADLAR (SIFATLAR ) NİTELEME ÖN ADLARI

ÖN ADLAR (SIFATLAR ) NİTELEME ÖN ADLARI ÖN ADLAR (SIFATLAR ) Adların önüne gelerek onları çeşitli yönlerden niteleyen ve belirten sözcüklere ön ad denir. Akıllı öğrenciyi her öğretmen sever. On kişi buraya doğru geliyor. Bazı olaylara hiç dayanamıyorum.

Detaylı

Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir.

Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. I. ÇEKİM EKLERİ Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev

Detaylı

Test 6 TÜRKÇE. İSİMLER-İSİM TAMLAMALARI 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde topluluk adı yoktur?

Test 6 TÜRKÇE. İSİMLER-İSİM TAMLAMALARI 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde topluluk adı yoktur? İSİMLER-İSİM TAMLAMALARI 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde topluluk adı yoktur? A) Misafirlerimizi bahçe kapısına kadar uğurladık. B) Bu kümenin elemanları sembollerden oluşuyor. C) Komutan, taburu toplayıp

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

A - İSİM SOYLU SÖZCÜKLER

A - İSİM SOYLU SÖZCÜKLER SÖZCÜK TÜRLERİ Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır: a. İsim Soylu Sözcükler : İsim, sıfat, zamir, zarf b. Edat Soylu Sözcükler : Edat, bağlaç, ünlem c. Fiiller A - İSİM SOYLU

Detaylı

Güner, Galip, Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul, 2013, 371 S.

Güner, Galip, Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul, 2013, 371 S. Dil Araştırmaları Sayı: 12 Bahar 2013, 297-301 ss. Güner, Galip, Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul, 2013, 371 S. Melike Uçar * 1 Kıpçak Türkçesi, XIX. yüzyıldan bu yana bilim adamları

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI

V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU TÜRK DİL KURUMU YA YINLARI: 85511 V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI 2004 I. CİLT 1 Ankara, 2004 BELiRTİSiZ İSİM TAMLAMASI MI, SIFAT TAMLAMASI MI? EyüpAKMAN'

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini

Detaylı

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 12 Biçim Bilgisi ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite: 12 BİÇİM BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler 12.1. Çekim Ekleri... 3 12.1.1. İsim Çekim Ekleri... 3 12.1.2. FİİL

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

6. SINIF ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVLARI LİSTESİ / TÜRKÇE

6. SINIF ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVLARI LİSTESİ / TÜRKÇE SINAVLARI LİSTESİ / TÜRKÇE 03 04 05 06 07 10 Gerçek, Mecaz, Yan ve Terim Anlam Eş Anlam, Zıt Anlam Eş Seslilik, Ortak kök Kelime Gruplarında Anlam Deyimler, İkilemeler Kelimeler Arası Anlam İlişkileri

Detaylı

İNGİLİZCENİN SEVİYELERİ

İNGİLİZCENİN SEVİYELERİ İNGİLİZCENİN SEVİYELERİ A1 Beginners Elementary Dil Eylemleri Gramer Konuşma İşaretleri Kelime Hazinesi Konular Yönler; Alışkanlıkların ve rutin düzeninin Kendinden bahsetme (kişisel bilgilerin paylaşımı);

Detaylı

YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KARATAŞ IN TÜRK DİLİNDE YANIŞ (MOTİF) ADLARI -ANADOLU SAHASI- ADLI ESERİ ÜZERİNE

YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KARATAŞ IN TÜRK DİLİNDE YANIŞ (MOTİF) ADLARI -ANADOLU SAHASI- ADLI ESERİ ÜZERİNE YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KARATAŞ IN TÜRK DİLİNDE YANIŞ (MOTİF) ADLARI -ANADOLU SAHASI- ADLI ESERİ ÜZERİNE Ceyhun SARI 1. Yrd. Doç. Dr. Mustafa Karataş ın Öz Geçmişi: 16.08.1977 tarihinde Rize nin Çamlıhemşin

Detaylı

İSİM (AD) Canlı ve cansız varlıkların, kavramların, duyguların dilimizdeki karşılığı olan sözcüklere isim (ad) denir.

İSİM (AD) Canlı ve cansız varlıkların, kavramların, duyguların dilimizdeki karşılığı olan sözcüklere isim (ad) denir. İSİM (AD) Canlı ve cansız varlıkların, kavramların, duyguların dilimizdeki karşılığı olan sözcüklere isim (ad) denir. İSİMLER İKİ TÜRLÜ İNCELENİR: I. Anlamlarına Göre İsimler 1. Varlıkların Oluşlarına

Detaylı

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir.

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir. FİİLİMSİLER Fiillere getirilen, özel eklerle türetilen cümlede isim, sıfat, zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir. Fiilimsiler üçe ayrılır. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y

Detaylı

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET İletişim yargılı anlatımlarla kurulur; ancak cümlelerde sunulan bilgiyi, duyguyu, düşünceyi tam olarak aktarabilmek için yargısız anlatımlara

Detaylı

Sıfatlar Konu Anlatımı. Sıfatlar

Sıfatlar Konu Anlatımı. Sıfatlar Sıfatlar Annem belediye doktoruydu. Penceresinden kavak ağaçları görünen bir sağlık ocağında çalışır, çoğu günler beni de yanında götürürdü. Orada tek çocuk olmanın krallığını yaşar, oyalanır; haşarılıklarımın,

Detaylı

ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda kalsın.

ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda kalsın. ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! Zarf sözcük türlerinden bir tanesidir. Sıfat çözerken isim arayın diye ifade etmiştik burada da fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda

Detaylı

TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE

TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Hemen bütün Türk lehçelerinde ve bu lehçelerin agızlarında, belirtisiz

Detaylı

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR 15 1.1. Dilin Tanımı 16 1.1.1. Dil Tabii Bir Vasıtadır 17 1.1.2. Dil, Kendi Kanunları Olan Canlı Bir Varlıktır 17 1.1.3. Dil, Temeli Bilinmeyen Zamanlarda

Detaylı

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz.

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. CÜMLENİN ÖĞELERİ Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart,

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ DERS SAATİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ DERS SAATİ AY HAFTA 016-017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE DERS SAATİ KONU ADI 1 FİİLİMSİLER SÖZCÜKTE ANLAM KAZANIMLAR Fiilimsiyle, fiil ve isim soylu kelimeler arasındaki farkları kavrar.

Detaylı

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

KELİME TÜRLERİ İSİMLER

KELİME TÜRLERİ İSİMLER KELİME TÜRLERİ İSİMLER Canlı cansız varlıkları, kavramları, duygu ve düşünceleri karşılayan sözcüklere isim denir. İsimler özellikleri bakımından üç gruba ayrılır: Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

Detaylı

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun.

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun. EYLEM ve EYLEMSİ FİİL (EYLEM) İsimler varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Fiiller ise hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Fiiller genel olarak mastar hâlinde ifade edilir. Mastar hâlinde

Detaylı

ADLAR (İSİMLER) N O T : Tür adları çoğul eki almamış olsalar bile anlam kapsamları nedeniyle türün tamamını kapsayarak çokluk içerebilir.

ADLAR (İSİMLER) N O T : Tür adları çoğul eki almamış olsalar bile anlam kapsamları nedeniyle türün tamamını kapsayarak çokluk içerebilir. ADLAR (İSİMLER) Varlıkları veya kavramları veren sözcüklere ad denir. * Düzce yolu düz gider. * Aman bir edalı kız gider. * Gemiler geçer rüyalarımda Yukarıdaki dizelerde altı çizili sözcükler bir kavramı

Detaylı

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1 Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1. Giriş -DIktAn/-DUktAn sonra zarf-fiili çeşitli araştırmalarda birçok kez ele alınmıştır.

Detaylı

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür.

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. SÖZCÜK TÜRLERİ İsimler (Adlar) Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. Özel İsimler Özel adlar, benzerleri bulunmayan, yaratılışta tek olan varlıklara verilen

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1 Anlam Bilgisi SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 CÜMLE ANLAMI...16 Öznel ve Nesnel Anlatým...16 Neden - Sonuç Ýliþkisi...16 Amaç - Sonuç Ýliþkisi...16 Koþula

Detaylı

VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE

VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE Leylâ KARAHAN Türkçe söz diziminde özne, nesne, zarf ve yer tamlayıcısı gibi yüklemle doğrudan bağlantılı olan ögelerin dışında yüklemle bağlantısı olmayan ancak

Detaylı

VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI BiLDİRİLERi

VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI BiLDİRİLERi Türk Dil Kurumu Yayınları VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI BiLDİRİLERi 20-25 Ekim 2008 IV. CİLT Ankara, 2013 iyelik EKİNİN "DÖNÜŞTÜRÜCÜ" İŞLEVİ ÜZERİNE Halil ihrahim USTA * Biçim (=Şekil), Yapı, Kuruluş

Detaylı

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE?

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE? ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde

Detaylı

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE What must we remember? (Neyi hatırlamalıyız?) 1. Sentence Structure / Word Order Cümle Yapısı / Sözcük Sırası Bilindiği gibi İngilizce Cümleler Türkçe gibi yazılmamaktadır.

Detaylı

TÜRKÇE SÖZCÜKTE ANLAM

TÜRKÇE SÖZCÜKTE ANLAM TÜRKÇE SÖZCÜKTE ANLAM HAZIRLAYAN SAMİ ÖZ 6. SINIF TÜRKÇE TÜRKÇE 1.ÖĞRETMENLERE YÖNELİK MÜFREDAT 1.1. KONUNUN MÜFREDATTAKİ YERİ DERS TÜRKÇE ÜNİTE KONU SINIF SÜRE SÖZCÜK BİLGİSİ EŞ ANLAM,ZIT ANLAM,EŞSESLİLİK

Detaylı

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini

Detaylı

sesler ise küçük harfle gösterilir. Örn: -ma 2 olumsuzluk eki -ma ve -me şekillerinde gösterilebilir. değişebileceğini gösterir.

sesler ise küçük harfle gösterilir. Örn: -ma 2 olumsuzluk eki -ma ve -me şekillerinde gösterilebilir. değişebileceğini gösterir. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - II DERS NOTLARI 1. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com BİÇİM BİLGİSİ BİÇİMBİRİM (MORFEM) Biçim bilgisinde temel birim, biçimbirim (morfem)dir. Biçimbirim,

Detaylı

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269.

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Birçok dilde olduğu gibi Türkçede de kelimeler isim ve fiil olarak iki temel gruba ayrılır. Diğer kelime

Detaylı

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet

Detaylı

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir.

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan

Detaylı

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel

Detaylı

KONU: ZARFLAR HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: DERS: BİLGİSAYAR I TARİH:

KONU: ZARFLAR HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: DERS: BİLGİSAYAR I TARİH: HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: 20110954063 DERS: BİLGİSAYAR I TARİH: 09.12.2012 ERAY POLAT AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İçindekiler 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi... 2 2. Zarflar... 2 3. Durum Zarfları...

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA Selma GÜLSEVİN I. GİRİŞ Bir düşünceyi, bir duyguyu, bir hareketi, bir hadiseyi, bir durumu tam olarak bir hüküm halinde ifade eden kelime veya kelime dizisine cümle

Detaylı

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ C E N T R U L NAŢIONAL DE EVALUARE ŞI E X A M I N A R E PROGRAMA DE EXAMEN PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ BACALAUREAT 2011 TIP PROGRAMĂ: PROFIL TEOLOGIC ŞI PEDAGOGIC Pagina 1 din 5

Detaylı

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN *

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN * Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language Erhan DURUKAN * ÖZ Bu çalışmanın amacı; Türk dil bilgisinin tartışmalı alanlarından biri olan sözcük gruplarının Türkçe dil bilgisi terimleri sözlüklerindeki,

Detaylı

Ancak ve Yalnız Kelimeleri Üzerine

Ancak ve Yalnız Kelimeleri Üzerine Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi/Journal of Turkish World Studies 16/1 Yaz-Summer 2016 Ancak ve Yalnız Kelimeleri Üzerine On the Words: Only and Alone Doç. Dr. Arzu Sema ERTANE BAYDAR Özet Edatlar kullanım

Detaylı

SÖZCÜK TÜRLERİ. İsimler sözcük türlerinin ilk bölümüdür. Rahatlıkla yapılabilecek kısımlara sahiptir. Özellikle

SÖZCÜK TÜRLERİ. İsimler sözcük türlerinin ilk bölümüdür. Rahatlıkla yapılabilecek kısımlara sahiptir. Özellikle SÖZCÜK TÜRLERİ İsimler sözcük türlerinin ilk bölümüdür. Rahatlıkla yapılabilecek kısımlara sahiptir. Özellikle isim tamlamalarına ve özelliklerine dikkat etmek gerekir soruların geleceği ilk önemli kısımdır

Detaylı

arayışlar -İnsan Bilimleri Araştırmaları- Yıl: 6, Sayı: 11, 2004

arayışlar -İnsan Bilimleri Araştırmaları- Yıl: 6, Sayı: 11, 2004 -İnsan Bilimleri Araştırmaları- Yıl: 6, Sayı: 11, 2004 TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KISALTMA GRUPLARI Abdurrahman ÖZKAN Abstract: In this article, groups of abbreviation in Turkish of Türkiye have been examined.

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Hazırlanan Öğrencinin; Adı: Soyadı: Doğum Tarihi: Yaşı: Öğrencinin Ailesine Ait Bilgiler: ADI- SOYADI BABA ANNE MESLEĞİ ADRES

Detaylı

Sayı Kavramı ve Sayma

Sayı Kavramı ve Sayma Sayı Kavramı ve Sayma Elma nedir? Elma??? Elma Elma Elma Elma Elma Elma Elma Elma Elma Elma Elma Elma Bir??? Bir Bir Bir Bir Bir SAYI KAVRAMI VE SAYMA Her ne kadar basit gibi gözükse de sayı ve sayma işlemi

Detaylı

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI 11.Hafta Yapım Ekleri ve Uygulaması Fiilden İsim Yapma Ekleri Sıfat Fiil Ekleri Fiilden Fiil Yapma Ekleri Zarf Fiil Ekleri Fiilden İsim Yapma Ekleri Fiil

Detaylı

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 471-475 RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE ABOUT RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK Ahmet DEMİRTAŞ * Resim 1: Kitaba ait kapak görüntüsü Çizmecilik /

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE PROGRAMI. Önerilen. Anlatım Yöntem ve Teknikleri Anlatım Yöntem ve Teknikleri 2+2 İfade Çeşitleri 2+2 İfade Çeşitleri 2+2

5. SINIF TÜRKÇE PROGRAMI. Önerilen. Anlatım Yöntem ve Teknikleri Anlatım Yöntem ve Teknikleri 2+2 İfade Çeşitleri 2+2 İfade Çeşitleri 2+2 Kelime ve Kelime Gruplarında Anlam Cümlede Anlam 3 Metin Yorumu Anlatım Yöntemleri ve İfade Biçimleri Yazım ve ktalama Sözcük Türleri 7 Cümlenin Ögeleri 8 Kelime Yapısı. SINIF TÜRKÇE PROGRAMI Anlatım Keşfetme

Detaylı

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör.

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör. Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Eylem ve eylemsilerin anlamalarını durum yönünden tamamlayan zarflardır. Eylem ya da eylemsiye

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 10. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 10. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI Ekim 26-30 Ekim 9-23 Ekim 2-6 Ekim 05-09 205-206 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 0. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI Konular Kazanımlar No Adı 2 Mazi, Muzari, Emir: Tekil

Detaylı

Danışman: Prof. Dr. H.Ömer KARPUZ

Danışman: Prof. Dr. H.Ömer KARPUZ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ahmet AKÇATAŞ Doğum Tarihi: 22 Şubat 1970 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edeb. Öğr. Selçuk Üniversitesi 1992 Y.

Detaylı