T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2678 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: ST HDAM VE fis ZL K

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2678 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1644. ST HDAM VE fis ZL K"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2678 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1644 ST HDAM VE fis ZL K Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Seda TEKEL (Ünite 1, 6) Doç.Dr. Verda CANBEY ÖZGÜLER (Ünite 2, 3) Doç.Dr. M. Ça lar ÖZDEM R (Ünite 4, 5) Doç.Dr. M. Kemal B ÇERL (Ünite 7) Editörler Doç.Dr. M. Kemal B ÇERL Doç.Dr. Verda CANBEY ÖZGÜLER ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2012 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Yrd.Doç.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc s Ö r.gör.dr. Zekiye Rende Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Dil Yaz m Dan flman Dilek K lb y k Grafiker Hilal Küçükda aflan Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi stihdam ve flsizlik ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, fiubat 2014

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... ix Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas... 2 G R fi... 3 EMEK P YASASI TANIMI (GENEL OLARAK EMEK P YASASI)... 3 EMEK P YASASININ UNSURLARI... 4 Eflitsizlik... 4 Ba ml l k... 4 Güvencesizlik... 5 Düzenleme... 5 EMEK P YASASININ ÖZELL KLER... 5 Tek Emek Piyasas n n Olmay fl... 5 flçinin ve flverenin Eksik Bilgiye Sahip Olmas... 5 Emek Arz n n Heterojen Olmas... 6 stihdam liflkisinin Sürekli Olmas... 6 Eme in Pazarl k Gücünün Az Olmas... 6 Emek Piyasas nda Grup liflkilerini Etkileyen Bir Çok Faktörün Olmas... 6 EMEK P YASASI LE LG L KAVRAMLAR... 7 Hanehalk flgücü Anketleri... 7 Kurumsal ve Kurumsal Olmayan Nüfus... 7 Çal flma Ça Nüfusu ve Potansiyel Emek Arz... 8 flgücü... 8 Referans Dönemi (Haftas )... 8 flgücüne Dâhil Olmayanlar... 8 flgücüne Kat lma Oran... 9 stihdam... 9 stihdam Düzeyi veya stihdam Hacmi stihdam S n r veya stihdam Takati Tam stihdam Eksik stihdam flsizlik Ba ml l k Oran Emek Verimlili i Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar stihdam ve flsizlik Olgusunun Teorik Temelleri G R fi ST HDAM VE fis ZL N TEOR K TEMELLER KLAS K DÜfiÜNCEDE ST HDAM VE fis ZL K Mahreçler Yasas Faiz Teorisi ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler Ücret Teorisi Do al Ücret Teorisi Ücret Fonu Teorisi Art k De er Teorisi KEYNES N ST HDAM TEOR S NEO-KLAS K DÜfiÜNCEDE ST HDAM VE fis ZL K MONETAR ST DÜfiÜNCEDE ST HDAM VE fis ZL K Monetarist Yaklafl m ve stihdamda Dalgalanma Tam stihdam ve Do al flsizlik Oran ÇA DAfi KT SAD DÜfiÜNCEDE ST HDAM VE fis ZL K Yeni Klasik Düflüncede stihdam ve flsizlik Yeni Klasik Rasyonel Bekleyifller ve Emek Piyasas Reel Konjonktür Teorisi ve Emek Arz fl Arama Teorisi Yeni Keynesyen Düflüncede stihdam ve flsizlik Emek Piyasas nda Nominal Rijitlikler Emek Piyasas nda Reel Rijitlikler Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE flsizlik G R fi fis ZL K TANIMI fis ZL K ORANI VE ÖLÇÜLMES fis ZL K TÜRLER radi/gayri radi flsizlik Gizli flsizlik Toplam Talep Yetersizli ine Ba l Gizli flsizlik Piyasa Aksakl klar na Ba l flsizlik Yap sal Gizli flsizlik Aç k flsizlik Geçici flsizlik Yap sal flsizlik Teknolojik flsizlik Konjonktürel flsizlik Mevsimlik flsizlik Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar... 65

5 çindekiler v Dünyada stihdam ve flsizlik G R fi KÜRESEL figücünün GENEL OLARAK ANAL Z Nüfusta Yaflanan Geliflmeler stihdam flsizlik Kad n ve Erkekler Aras ndaki flsizlik Genç ve Yetiflkinler Aras ndaki flsizlik flgücüne Kat l m Krizden En Fazla Etkilenen Gençler Aras nda flgücüne Kat l m flgücü Verimlili i ve Reel Ücretler Sektörler ve Cinsiyete Göre stihdam Zay f stihdam ve Çal flan Yoksullar BÖLGESEL figücü P YASASI GEL fimeler GEL fim fi EKONOM LER VE AVRUPA B RL Orta ve Güney Do u Avrupa (Avrupa Birli i D fl ) ve Ba ms z Devletler Toplulu u (BDT) Latin Amerika ve Karayipler Do u Asya Güney Do u Asya ve Pasifik Güney Asya Orta Do u Kuzey Afrika Alt Sahra Afrika figücü P YASALARI VE KÜRESEL EKONOM K KR Z Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Türkiye de stihdam ve flsizlik G R fi TÜRK YE DE ST HDAMIN D NAM K ANAL Z Nüfusta Yaflanan Geliflmeler TÜRK YE DE ST HDAMIN YAPISAL ANAL Z Türkiye de stihdam n Ekonomik Faaliyet Kollar na Göre Analizi stihdam Edilenlerin flteki Durumlar na Göre Analiz Türkiye de Kent/ K r stihdam ve stihdam n Bölgesel Analizi stihdam n Sosyal Güvenceye Sahiplik Yönünden Analizi ve Kay t D fl stihdam Sorunu E itim stihdam liflkisi Yönünden Analiz Yafl ve Cinsiyet Aç s ndan stihdam n Analizi Çocuk stihdam TÜRK YE DE fis ZL N D NAM K ANAL Z TÜRK YE DE fis ZL N YAPISAL ANAL Z ÜN TE 5. ÜN TE

6 vi çindekiler Türkiye de flsizli in Özellikleri Türkiye de flsizli in Genel Görünümü Türkiye de Kent/ K r flsizli i ve flsizli in Bölgesel Analizi flsizlik E itim liflkisi Yafl ve Cinsiyet Aç s ndan flsizlik Türkiye de flsizli i Do uran Nedenler Ekonomik Büyüme ve flsizlik liflkisi fis ZL K VE YOKSULLUK L fik S TOPLUMSAL TEHD T OLUfiTURMA AÇISINDAN fis ZLER Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE flsizlikle Mücadele ve stihdam Politikalar G R fi fis ZL KLE MÜCADELEDE ESNEKL K YAKLAfiIMI Say sal Esneklik Zamana Göre Esneklik Fonksiyonel Esneklik Ücret Esnekli i Uzaklaflma Stratejileri fis ZL KLE MÜCADELEDE MAKROEKONOM K POL T KALAR Liberal Politikalar Talep Yönlü Politikalar Arz Yönlü Politikalar Sözleflmeye Dayal Politikalar Kurumsal Politikalar fis ZL KLE MÜCADELEDE EMEK P YASASI POL T KALARI PAS F ST HDAM POL T KALARI flsizlik Sigortas Ücret Garanti Fonu K sa Çal flma Ödene i K dem Tazminat Erken Emeklilik flsizlik Yard mlar (Sosyal Yard mlar) AKT F ST HDAM POL T KALARI Ücret ve stihdam Sübvansiyonlar Kendi flini Kuranlara Yard m Programlar Do rudan Kamu stihdam Mesleki E itim Programlar Kamunun Efllefltirme ve Dan flmanl k Hizmetleri Özet Kendimizi S nayal m S ra Sizde Yan t Anahtar Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar

7 çindekiler vii Okuma Parças Yararlan lan Kaynaklar Türkiye de stihdam Politikalar G R fi KALKINMA PLANLARI AÇISINDAN ST HDAM POL T KALARI Planl Dönemin Bafl ndan 1980 Y l na Kadar stihdam Politikalar Birinci Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) kinci Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) Üçüncü Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) Dördüncü Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) YILINDAN GÜNÜMÜZE ST HDAM POL T KALARI Beflinci Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) Alt nc Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) Yedinci Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) Sekizinci Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) Dokuzuncu Befl Y ll k Kalk nma Plan ( ) HÜKÜMET PROGRAMLARI VE BELGELER AÇISINDAN ST HDAM POL T KALARI Hükümet Programlar nda stihdam Politikalar Hükümet Program Hükümet Program Hükümet Program stihdam Politikalar n Etkileyen Belgeler, Stratejiler Eylem Planlar ve Projeler stihdam ve Mesleki E itim liflkisinin Güçlendirilmesi Eylem Plan Hayat Boyu Ö renme Strateji Belgesi Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi Ulusal stihdam Stratejisi ST HDAMI TEfiV K EDEN MAKRO POL T KALAR Kalk nmada Öncelikli Yörelerde Yat r mlar ve stihdam Teflvik Eden Düzenlemeler Puanl k Prim Teflviki Kad nlar ve Gençler çin Sa lanan Teflvikler Araflt rma ve Gelifltirme (AR-GE) Faaliyetleri Teflviki Özürlü stihdam n Teflvik lave stihdam Sa layan flverenlere Prim Deste i flsizlik Ödene i Alan flçileri fle Alan flverenlere Prim Teflviki Güney Do u Anadolu Projesinin Desteklenmesi Bürokrasinin Azalt lmas Yoluyla stihdam n Teflviki Torba Yasa ile Getirilen Teflvikler PAS F ST HDAM POL T KALARI UYGULAMALARI flsizlik Sigortas K sa Çal flma Ödene i Ücret Garanti Fonu Ödemeleri AKT F ST HDAM POL T KALARI UYGULAMALARI Mesleki E itim Kurslar Uzmanlaflm fl Meslek Edindirme Merkezleri (UMEM) ÜN TE

8 viii çindekiler Projesi Toplum Yarar na Çal flma Programlar flbafl E itim (Staj) Programlar Giriflimcilik E itim Programlar ST HDAM POL T KALARININ DE ERLEND R LMES Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Sözlük

9 Önsöz ix Önsöz Dünyada bilgi toplumuna geçifl ve üretim sürecinde teknolojinin yo un olarak kullan lmas üretimde art fl ve uyumu kolaylaflt rm flt r. Ancak günlük yaflamda karfl laflt m z gibi her iyi fleyin neden oldu u bir olumsuzluk mutlaka bulunmaktad r. Halk aras nda da denildi i gibi Her madalyonun çift yüzü vard r. Bilgi ve teknolojinin yo un olarak kullan m n n iflsizlik ve istihdam sorunlar n beraberinde getirmesini adeta bu söz do rular niteliktedir. Ülkelerde sadece üretimde h z, kalite ve talep de iflikliklerine uyumu kolaylaflt ran küresel düzeydeki üretim biçimi de ifliklikleri de il; ülkelerin küresel ya da ulusal düzeyde yaflad klar kriz ve makroekonomik yap daki dengesizlikler de iflsizlik ve istihdam sorunuyla karfl lafl lmas na neden olmaktad r. Peki yan tlanmas gereken soru nedir? flsizlik ve istihdam sorununu yaflamamak için ne yap lmal m? Yoksa iflsizlik ve istihdam sorunun olumsuzluklar nas l en aza indirgenebilir? Dünyada ve Türkiye de iflsizli in sadece ekonomik boyutunun de il sosyal boyutunun da önemli oldu u kabul edilmeye bafllanm flt r. Ülkelerin istihdam ve iflsizlik sorunlar n azaltacak politikalar gelifltirmeleri iflsizlik ve istihdam yap lar n iyi analiz etmelerine ba l d r. Bir baflka deyiflle yanl fl teflhise dayanarak do ru tedavi uygulanamaz. flsizli in olumsuz ekonomik etkilerini en aza indirebilmek için uygulana politikalar liberal politikalar, talep ve arz yönlü politikalar, sözleflmeye dayal politikalar ve kurumsal politikalar olarak s ralamak mümkündür. stihdam politikalar ise hedef konular bak m ndan aktif ve pasif politikalar olarak s n fland rmak mümkündür. Türkiye de hemen hemen tüm siyasi dönem ve kalk nma planlar nda istihdama yönelik politikalar görmek mümkündür. Ancak 2000 li y llarda iflsizli in ekonomik sonuçlar n gidermenin yeterli olmayaca, istihdam artt rmaya yönelik politikalara daha fazla a rl k verilmesi gerekti i kabul edilerek, aktif istihdam politikalar na a rl k verilmeye bafllanm flt r. Editörler olarak, kitab n ö rencilere ve konuyla ilgilenenlere faydal olmas temennisiyle yay na haz rlanmas nda eme i geçen herkese teflekkür ederiz. Editörler Doç.Dr. M. Kemal B ÇERL Doç.Dr. Verda CANBEY ÖZGÜLER

10 1 ST HDAM VE fis ZL K Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Emek piyasas n tan mlayabilecek, Emek piyasas n n unsurlar n anlatabilecek, Emek piyasas n n özelliklerini ifade edebilecek, Emek piyasas ile ilgili kavramlar aç klayabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Emek Piyasas Hanehalk flgücü Anketi Kurumsal ve Kurumsal Olmayan Nüfus Çal flma Ça ndaki Nüfus flgücü flgücüne Dâhil Olmayanlar stihdam Tam stihdam Eksik stihdam flsizlik Referans Dönemi Ba ml l k Oran Emek Verimlili i flgücüne Kat lma Oran çindekiler stihdam ve flsizlik Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas G R fi EMEK P YASASI TANIMI (GENEL OLARAK EMEK P YASASI) EMEK P YASASININ ÖZELL KLER EMEK P YASASININ UNSURLARI EMEK P YASASI LE LG L KAVRAMLAR

11 Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas G R fi Dünya da ve Türkiye deki istihdam ve iflsizlik yap s ile bunlara iliflkin politika uygulamalar n daha iyi anlamak ve de erlendirebilmek için her fleyden önce emek piyasas na iliflkin kavramlar n bilinmesi gerekmektedir. Uluslararas Çal flma Örgütü (ILO) emek piyasas na iliflkin kavramlar belirli bir standart içinde tan mlamakta, di er ülkeler de bu standartlara ba l kalarak emek piyasas yla ilgili kavramlar kendi ülkelerine uygun olarak aç klamaktad r. Türkiye de de Türkiye statistik Kurumu nun yapt tan mlamalar bize yol göstericidir. ILO taraf ndan yap lan tüm bu tan mlamalar n dünya ölçe inde kabul görmesi emek piyasas na iliflkin verilerin toplanmas n ve analizini kolaylaflt rmaktad r. Ancak sadece emek piyasas na iliflkin kavramlar n tan mlanmas yeterli de ildir. Emek piyasas n n unsurlar n n ve özelliklerinin de belirlenmesi emek piyasas n n anlafl lmas n kolaylaflt rmaktad r. Emek piyasas ile ilgili temel kavramlar n ele al nd bu bölümde öncelikle emek piyasas n n unsurlar ve özellikleri üzerinde durulacak, sonras nda ise emek piyasas n daha iyi analiz etmenize yard mc olaca n düflündü ümüz temel kavramlar tan mlanacakt r. EMEK P YASASI TANIMI (GENEL OLARAK EMEK P YASASI) Ekonomik yaklafl mlar piyasalar farkl biçimde tan mlamaktad r. Bu anlamda, yaklafl mlar aras ndaki farkl l klar n en aç k görüldü ü alan emek piyasas d r. Literatürde emek piyasas na iliflkin üç yaklafl m vard r. Yaklafl mlardan ilki, emek piyasas n bir mal piyasas olarak kabul ederken; ikinci yaklafl m, eme i farkl özellikler tafl - yan, kendine özgü iflleyifle sahip olan bir piyasa olarak kabul etmektedir. Üçüncü yaklafl m ise, emek piyasas n n bir mal piyasas olmad n yap sal özellikleri bak - m ndan mal ve hizmet piyasalar ndan ayr ld n savunmaktad r (Kapar, 2005: 23). Emek piyasas, en genel anlam yla, emek arz ve talebinin karfl karfl ya gelmesiyle ücretlerin ve çal flma koflullar n n belirlendi i piyasad r. Bu tan mlamaya göre, emek piyasas na iliflkin olarak bilinmesi gereken iki kavram vard r. Bunlar, emek arz ve talebidir (Y ld r m, fi klar, Bak rtafl, 2006: 248). Emek talebi, bir firman n mal ya da hizmet üretebilmek için ihtiyaç duydu u emek miktar d r. Bir baflka ifadeyle emek talebi, iflverenlerin talep etti i emek miktar olarak da ifade edilebilir. Bir ekonominin toplam emek talebini, ayr ayr tüm iflletmelerin emek talep miktar n n toplam oluflturmaktad r. Ekonomik yap lanma Emek piyasas, emek arz ve talebinin karfl karfl ya geldi i piyasad r.

12 4 stihdam ve flsizlik içerisinde bir iflletmenin üretti i mal ya da hizmete olan talepteki art fl, üretimin de artmas n gerektirece inden iflletmelerin de emek talepleri artacakt r. Emek arz ise, emek piyasas nda arz edilen (sunulan) emek miktar d r. Bir baflka ifadeyle emek arz n emek piyasas içerisinde çeflitli ücret düzeylerinde, emekçilerin çal flmay kabul ettikleri süre veya miktar olarak da tan mlamak mümkündür. Emek piyasalar n di er piyasalardan farkl k lan kendine özgü niteliklerinin daha iyi anlafl lmas için sonraki bölümde emek piyasas n n unsurlar üzerinde durulacakt r. EMEK P YASASININ UNSURLARI Emek piyasas n n unsurlar ; eflitsizlik, ba ml l k, güvencesizlik ve düzenlemedir. Emek piyasaya sunulmak için üretilmez. Sermaye sahibi ve emek birbirlerine çal flma sözleflmesiyle ba l d r. Eflitsizlik Emek piyasas içerisinde, emek ve sermayenin farkl niteliklere sahip olmas n n do al sonucu eflitsizliktir. Emek, insan hayat n n içinde yer alan bir etkinliktir ve mal gibi piyasaya sunulmak için üretilmez (Polanyi, 1986: 119). Yaflam boyunca, eme in üretimi ve yeniden üretimi ancak ihtiyaçlar n mal piyasas ndan karfl lamas yla mümkündür. Bu durumda insanlar n, ihtiyaçlar n karfl lamak için gelire de ihtiyac olacakt r. Gelirin en önemli kayna da emek piyasas d r (Kapar, 2005: 28). Eme in ihtiyaçlar n n karfl lanmas dedi imizde sadece fiziksel ve zorunlu ihtiyaçlar anlafl lmamal d r. Bu zorunlu ihtiyaçlar n yan s ra sosyal yaflam içerisinde ortaya ç kan ihtiyaçlar n karfl lanmas da önem tafl maktad r ( nsel, 2003: 11). Emek piyasas nda eflitsizli i vurgulayan bir baflka özellik ise, eme in biriktirilemez olufludur. Mal piyasas içerisinde mallar n birikiminin mümkün iken, eme in bir k sm n n biriktirilip saklanmas mümkün de ildir. Di er yandan emek arz miktar piyasa koflullar içerisinde kolayl kla de ifltirilemez. Emek arz n bireyin piyasada geçerli ücret oran ndan çal flmay istedi i saatler anlam nda tan mlad m zda, emek arz n n her koflulda ve eflit düzeyde sunumu söz konusu olmamaktad r. Koflullar ne kadar uygun olursa olsun eme in her zaman ve eflit düzeyde sunumu mümkün de ildir (Kapar, 2005: 29). Eflitsizlikle ifade edilen bir baflka özellik ise, eme in ak c l na iliflkin engellerdir. Ak c l kla ifade edilmek istenen eme in çal flma ve yaflam yerlerinin birbiriyle yak ndan ilgili olmas d r. Emek, iflyerine gitmek ve iflyerinden ayr ld ktan sonra yaflam n sürdürdü ü çevreye dönmek zorundad r. Ayr ca eme in sahip oldu u vasf de ifltirerek baflka bir mesle e geçmesi engeli de ak c l k kapsam nda de erlendirilmektedir (Kapar, 2005: 30). Ba ml l k Emek piyasas n di er piyasalardan ay ran bir di er unsur ise ba ml l k t r. Emek piyasas nda, sermaye sahibi ile emek aras nda kurulan iliflki çal flma (hizmet) sözleflmesi ne ba l d r ve bu anlamda eme in mal gibi mübadelesi mümkün de ildir. Ba ml l k hem yönetsel hem de teknik bir nitelik tafl maktad r. Yönetsel anlamda eme ini arz eden, iflveren taraf ndan belirlenmifl bir ifli iflverenin emir ve isteklerine uygun bir flekilde yapmakla yükümlüdür. Teknik ba ml l k ise, eme in iflini yaparken iflletmenin sa lad araç ve gereci kullanmak zorunda olmas d r (Kapar, 2005: 34).

13 1. Ünite - Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas 5 Güvencesizlik Emek piyasas güvencesizli i, piyasada bulunan ifllerin say s n n çal flmak isteyenlerin say s na denk olmad durumlarda, yani çal flmak isteyen herkesin emek piyasas nda kendisine uygun ifl bulamamas durumunda ortaya ç kmaktad r. Emek piyasas nda güvencesizlik yaratan bir baflka unsur ise eme in sermaye sahibi ya da iflveren taraf ndan istenildi i zaman ç kar labilme korkusudur. Güvencesizlik unsuru kapsam nda ayr ca eme in çal flt iflyerinde mesleki anlamda kendisini yetifltirme ve yükselme olana ndan yoksun bulunmas ile sahip olunan beceri ve vasf n yap lacak iflin niteli ine uygun olmamas da yer almaktad r. Düzenleme Emek piyasalar, düzenlenmifl piyasalard r. Emek piyasas düzenlemeleri, iflletmelerde (iflyerlerinde) mal ve hizmetlerin üretimi için bir araya gelen eme in, çal flmalar n denetim alt na almak için gerekli kurallar n belirlenmesinin ve bu kurallara uyulmas n n sa lanmas d r (Briggs ve Buchanan, : 2). Emek piyasas ndaki düzenleme sadece iflin yap lmas k sm yla s n rl kalmamaktad r. Düzenleme, eme in ve sermaye sahibi iflverenin ba ml l k unsurunda ifade edilen sözleflme uyar nca karfl l kl baz yükümlülüklerin bulunmas d r. Çal flma (hizmet) sözleflmesinin sonucu olarak nitelendirilen bu sorumluluklar n da emek piyasas düzenlemesi içerisinde de erlendirilmesi gerekmektedir. Güvencesizlik; aç k ifllerin say s n n, çal flmak isteyenlerin say s na denk olmad durumlarda oluflmaktad r. Düzenleme sadece iflin yap lmas yla s n rl de ildir. EMEK P YASASININ ÖZELL KLER Tek Emek Piyasas n n Olmay fl Tek emek piyasas yoktur. Farkl özelliklere sahip ifller için farkl özellikte piyasalardan söz edilebilir. Bu piyasalar kimi zaman yap lacak iflin gerektirdi i beceriler bak m ndan farkl lafl rken kimi zaman da co rafi alan bak m ndan farkl laflmaktad r. Beceri bak m ndan piyasay s n fland racak olursak avukatlar piyasas n, sigortac lar piyasas n ya da çiçekçiler piyasas n örnek olarak verebiliriz. Emek piyasas n n ç Anadolu Bölgesi Piyasas, Amerika Piyasas veya Türkiye Piyasas olarak s - n fland r lmas n da co rafi alan dikkate al narak yap lan s n fland rmaya örnek gösterebiliriz. Piyasalar n birbirleriyle etkileflim içerisinde olmalar, piyasalar aras ndaki hareketlili i mümkün k lmaktad r. Ancak her hareketlilik her zaman kolay gerçekleflmeyebilir (Biçerli, 2009: 4). flçinin ve flverenin Eksik Bilgiye Sahip Olmas Emek piyasas na iliflkin olarak hem iflçi hem de iflveren eksik bilgiye sahiptir. flverenlerin, ifl arayanlar n verimliliklerine iliflkin eksik bilgiye sahip olmas, emek piyasas ndaki en iyi iflçilerin, emek piyasas n n unsurlar nda da ifade edildi i gibi, daha yüksek ücret veren iflyerlerini tercih etmelerine neden olacakt r. Benzer flekilde, eme in piyasadaki aç k ifllerin nitelik ve özellikleri hakk nda bilgi sahibi olmamas da kendilerine uygun ifl bulmalar n n önünde engel oluflturmaktad r (Snowdon ve Vane, 2005: 388). Ayr ca iflletmelerin (iflyerlerinin) eme in ve çal flanlar n nitelikleri ve becerileri hakk nda yeterli bilgiye sahip olmamas etkin ücret uygulamas n da zorlaflt r r (Bildirici - Bak rtafl ve Karbuz, 1998: 13). Burada etkin ücret kavram yla ifade edilen, iflçilerin iflten ayr lmalar n azalt c ve onlar çal flmaya yönlendirici olan ve nitelikli iflçileri çeken ücret düzeyidir. Tek emek piyasas yoktur. Emek piyasas nda hem sermaye sahibi hem de emek eksik bilgiye sahiptir.

14 6 stihdam ve flsizlik Emek piyasas nda emek arz heterojendir. Emek piyasas süreklidir. Emek arz n n fazla oldu u piyasada iflverenin pazarl k gücü artar. Emek piyasas nda sendikalar grup iliflkisi yaratmaktad r. Emek Arz n n Heterojen Olmas Emek piyasas içerisinde kifliler yetenekleri, becerileri, motivasyonlar ve ifl yapma istekleri bak m ndan birbirlerinden farkl d r. Kiflilerin tercihlerindeki farkl l klar, emek arz n n heterojenli ini yaratmaktad r. Bunun nedeni kiflilerin, yap lacak iflin özelliklerine yönelik bak fl aç lar n n farkl olmas d r. Emek arz n n heterojen olmas n n bir baflka nedeni ise kiflilerin e itim düzeyi ve kalitesi ile ö renme ve uygulama yeteneklerinin birbirlerinden farkl olmas d r. Emek arz n n heterojenli i, ücretlere, iflçi seçimine, emek verimlili ine, beflerî sermayeye yat r m karar na yans maktad r (Biçerli, 2009: 5). stihdam liflkisinin Sürekli Olmas Mal ve hizmet piyasalar ndan farkl olarak emek piyasas nda bir süreklilik mevcuttur. Mal ya da hizmet piyasalar nda, mal ya da hizmeti arz eden ile talep eden aras ndaki iliflki, mal ya da hizmetin al n p sat lmas yla sona ermektedir. Oysa ki emek piyasas nda iflveren iflçiyi uzun süreli sözleflmelerle istihdam etmektedir (fiahin, 2009: 48). Emek piyasas içerisinde iflverenin iflçiyi uzun süreli istihdam etmesi hem iflçi hem de iflveren aç s ndan yarar sa lar. stihdam iliflkisinin süreklili i, iflçi devrinin düflmesini ve beraberinde e itim maliyetlerinin azalmas n sa layacakt r. flçi aç - s ndan ise ayn iflyerinde, ayn ifl arkadafllar yla bilinen bir iflin yap lmas iflçinin verimlili ini olumlu yönde etkileyecektir. flçiler bununla birlikte; k dem, tatil, emeklilik haklar ve iflten ç karmalar karfl s nda da güvence alt nda olacakt r (Biçerli, 2009: 6). Eme in Pazarl k Gücünün Az Olmas Bir önceki bölümde, emek piyasas n n unsurlar ndan güvencesizlik bafll alt nda ifade edildi i gibi, emek piyasas ndaki ifllerin say s n n ifl arayanlar n ya da çal flmak isteyenlerin say s na denk olmamas, eme in iflverene karfl pazarl k gücünün az olmas n n en temel nedenidir. Emek piyasas içerisinde, iflçiler ço unlukla k s tl kaynaklara sahip olduklar için ifle olan ihtiyaçlar fazlad r. Tersi durumda, iflverenler ise piyasada say sal olarak oldukça fazla olan emek arz aras ndan tercihte bulunacaklar ndan, istihdam koflullar n belirlemede gücü ellerinde bulundurmaktad rlar. Ancak pazarl k gücü zay fl n n, eme in nitelikli olup olmamas na göre de ifliklik gösterdi ini de belirtmek gerekir (Biçerli, 2009: 8). Emek piyasas ndaki alternatif bofl ifllerin say s da eme in pazarl k gücü üzerinde etkili olmaktad r. Bofl ifllerin say s ile pazarl k gücü aras ndaki iliflkinin yönü do ru orant l d r. Emek Piyasas nda Grup liflkilerini Etkileyen Bir Çok Faktörün Olmas Emek piyasas nda grup iliflkileri ile ifade edilmek istenilen, sendika birlikleri ya da sendikal örgütlenmelerdir. Emek piyasas nda sendikalar n varl ; eme in pazarl k gücünün artmas, daha adil ücret yap s n n sa lanmas ve ifl ile gelir güvenli i sa lanmas bak m ndan önemlidir. Ancak sosyal, siyasal ve ideolojik baz etkenler emek piyasas içerisinde sendikal örgütlenmelerin gücü ve ifllevleri üzerinde etkili olmaktad r.

15 1. Ünite - Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas 7 EMEK P YASASI LE LG L KAVRAMLAR Bu bölümde, Türkiye deki iflgücü piyasas n n yap s n ayr nt l ve güncel bilgilere dayal olarak ortaya koyma amac n tafl yan Hanehalk flgücü Anketleri çerçevesinde, iflgücü piyasalar ile ilgili kavramlar aç klanmaktad r. Hanehalk flgücü Anketleri Aralar nda akrabal k ba bulunsun ya da bulunmas n; ayn konutta veya ayn konutun bir k sm nda yaflayan; gelir ve harcamalar n ay rmayan, hanehalk hizmet ve yönetimine kat lan bir veya birden fazla kifliden oluflan topluluk hanehalk olarak tan mlan r (TÜ K, 2007: 8). TÜ K in resmî nternet sayfas nda belirtildi i üzere, Hanehalk flgücü Anketlerinin amac ; kullan c lar n, iflgücü piyasas ile ilgili çal flmalar yaplamalar n sa layacak de iflkenlerin elde edilebilece i bir soru formu oluflturarak emek piyasas ile ilgili çal flmalarda kavram birli i oluflturmak ve uluslararas karfl laflt rmalara elveriflli veri elde edilebilecek tan mlar oluflturabilmektir (http://www.tuik.org.tr/tanimlar). Hanehalk flgücü Anketinde istihdam edilenler; ekonomik faaliyet, meslek, iflteki durum ve çal flma süresi, iflsizler ise ifl arama süresi, arad klar ifl ve benzeri özellikleri ile ortaya konulmaktad r. lk Hanehalk flgücü Anketi 1966 y l nda sanayisi geliflmifl sekiz ilde deneme niteli inde gerçeklefltirilmifltir y llar aras nda iflgücü anketleri düzensiz aral klarla uygulanm fl olup bu dönemde uygulanan anketlerden elde edilen veriler birbiriyle tam olarak karfl laflt r labilir nitelikte de ildir. Hanehalk flgücü Anketleri, Ekim 1988 tarihinden itibaren düzenli olarak uygulanmaya bafllanm flt r y l nda, Hanehalk flgücü Anketi nin uygulanma s kl, örnek büyüklü ü, tahmin boyutu, soru formu gibi konularda önemli de ifliklikler yap lm flt r y l nda ise anket formu Avrupa Birli i ne uyum aç s ndan yeniden gözden geçirilmifl ve baz düzenlemeler yap lm flt r. Bu düzenlemeler fl nda, soru formunda soru say s 47 den 98 e ç kar lm fl ve referans haftas nda ifllerinin bafl nda olmayan kiflilerin istihdamda kabul edilip edilmemeleri ile ilgili kriterler Avrupa Birli i statistik Ofisinin (EUROSTAT) bu konudaki norm ve standartlar dikkate al narak tan mlanm flt r. Benzer bir de iflikli e 2005 y l nda da gidilerek formdaki soru say s EUROSTAT n istedi i de ifliklikleri de kapsayacak flekilde 110 a ç kar lm flt r. Son olarak ise 2009 y l nda soru formu Uluslararas Çal flma Örgütü nden (ILO) bir uzmanla yeniden ele al nm fl ve ülke koflullar na uygun olmad düflünülen baz sorular ç kar lm flt r. Ayr ca soru ifadelerinde referans dönemlerini daha iyi vurgulamaya yönelik baz düzenleme ve iyilefltirmelere gidilmifltir y l nda hanehalk iflgücü anketiyle ilgili ne tür yenilikler yap lm flt r? Kurumsal ve Kurumsal Olmayan Nüfus DÜfiÜNEL M TÜ K in tan m na göre; kurumsal nüfus, günlük yaflam gereksinimleri, yasal bir düzenlemeye dayal olarak kurulan özel ya da tüzel kurum ya da kurulufllarda k smen ya da tamamen karfl lanan, bireysel karar ve davran fllar nda SORUyetkili otoritenin kurallar na k smen ya da tamamen ba ml olarak hareket eden ancak bireysel harcamalar na karar verebilen kiflilerin yaflamlar n sürdürdükleri alanlarda yaflayan nüfus tur (TÜ K, 2007: 8). Yap lan bu tan mlamada; okul, yurt, otel, D KKAT huzurevi ve hastane gibi haneler d fl ndaki yerlerde ikamet edenler kurumsal nüfus içerisinde de erlendirilmekte ve bu kifliler Hanehalk flgücü Anketi kapsam d fl nda tutulmaktad r. Türkiye de hanehalk iflgücü anketleri ilk kez 1966 y l nda uygulanmaya bafllanm flt r. 1 DÜfiÜNEL M Kurumsal nüfus otel, hastane ve huzurevi SORU gibi yerlerde ikamet edenlerden; kurumsal olmayan nüfus ise hanelerde yaflayan kiflilerden oluflur. D KKAT AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P

16 8 stihdam ve flsizlik Kurumsal olmayan nüfus ya da bir baflka ifadeyle kurumsal olmayan sivil nüfus, yukar da örnekleri verilen huzurevi, otel, hastane vb. kurumsal yerlerde de il hanelerde ikamet eden nüfustur. Çal flma Ça Nüfusu ve Potansiyel Emek Arz Ekonomilerde, fiziksel ve zihinsel aç dan çal flmaya uygun olan herkes potansiyel emek arz olarak kabul edilmektedir. Çal flma ça nüfusu belirlenirken bireyin yafl ço u ülke aç s ndan bir kriter olarak de erlendirilmektedir. Buna göre, çal flanlar n en az ilkö retim düzeyinde e itime sahip olabilmesi amac yla çal flma ça ndaki nüfus yafl alt limiti 15 olarak kabul edilir. flgücü anketlerinde üst yafl limiti genellikle belirtilmemekle birlikte, ülkedeki geçerli emeklilik yafl üst yafl limiti olarak kabul edilir (Lordo lu ve Özkaplan, 2007: 36). Türkiye için çal flma ça ndaki nüfus, 15 yafl ve daha yukar yafllardaki nüfus olarak kabul edilir. Ülkelerin ço unda 15 yafl ve yukar yafltaki nüfus çal flma ça- ndaki nüfus kabul edilirken ngiltere, spanya, zlanda ve Norveç gibi ekonomik geliflmiflli ini tamamlam fl olan ülkelerde 16 ve daha yukar yafltaki nüfus çal flma ça ndaki nüfus olarak kabul edilir (TÜ K, 2007: 8). Hanehalk flgücü Anketlerinde, çal flma ça ndaki nüfusun iflgücü ile iflgücüne dahil olmayanlar n toplam ndan olufltu u ifade edilmektedir. Bu nedenle, çal flma ça nüfusu kavram ndan sonra s ras yla iflgücü ve iflgücüne dâhil olmayanlar kavramlar ele al nacakt r. flgücü Bir ülkede fiilen çal flanlarla ifl arayanlar n doldurabilece i çal flma saatleri toplam - na iflgücü ad verilir. flgücünü hesaplarken geçici olarak çal flmayanlar n ve ifl arayanlar n tümünün dikkate al nd, bu arada geçici olarak çal flmayanlar n ve ifl arayanlar n (yani izinli ve raporlu olan kiflilerin) iflgücüne dâhil edildi i hat rlan rsa bu kavram n emek arz n n ulaflabilece i en üst s n r ifade etti i aç kça anlafl l r. Bir ülkeye ait iflgücü belirlenirken çal flma ça ndaki nüfusa iliflkin olarak iki unsura dikkat edilmesi gerekmektedir. Bunlardan ilki, 15 yafl n alt nda olmas na ra men ekonomik ve sosyal nedenlerden dolay çal flmak zorunda olan nüfustur. Bu nüfus literatürde çocuk iflgücü olarak s n fland r l r. Dikkat edilmesi gereken bir di er grup ise emeklilik yafl n n üzerinde olmas na ra men çal flmak zorunda olan nüfustur. Bu bilgiler do rultusunda, en baflta yap lan tan mlamalardan farkl olarak iflgücünü istihdam edilenler ile iflsizlerin bir araya gelmesiyle oluflan nüfus olarak tan mlamak mümkündür. Referans haftas Pazartesi ile bafllay p Pazar günü ile sona erer. Çal flmaya haz r oldu u hâlde ifl aramayan, ifl bulma ümidi olmayanlar ve baz nedenlerle ifl aramayan ancak iflbafl yapmaya haz r olan kifliler iflgücüne dâhil olmayan nüfusu oluflturur. Referans Dönemi (Haftas ) Ünitenin ilk k sm nda belirtildi i üzere; bir ülkenin emek piyasas na iliflkin bilgiye ulaflmas n n en güvenilir yolu, Hanehalk flgücü Anketlerinin uygulanmas d r. Hanehalk flgücü Anketi uygulamas nda, anketi cevaplayan kiflilerin çal fl p çal flmad klar na iliflkin sorular sorulurken dikkate al nan zaman dilimi referans dönemi (haftas ) d r. Bu süre bir haftad r. Buna göre referans dönemi, her ay n Pazartesi ile bafllay p Pazar ile biten ilk haftas olarak belirlenmifltir (TÜ K, 2007: 15). flgücüne Dâhil Olmayanlar flgücüne dâhil olmayanlar, referans dönemi içerisinde iflsiz veya istihdamda bulunmayan kurumsal olmayan çal flma ça ndaki nüfus olarak tan mlan r (http://www.tuik.org.tr/tanimlar; Özkaplan, 1999: 71). TÜ K, iflgücüne dâhil olma-

17 1. Ünite - Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas 9 yanlar gruplara ay rm flt r. Buna göre iflgücüne dâhil olmayanlar; ifl aramay p çal flmaya haz r olanlar, ifl bulma ümidi olmayanlar ve baz nedenlerle ifl aramayan ancak iflbafl yapmaya haz r olan kiflilerden oluflmaktad r. fl aramay p çal flmaya haz r olanlar grubu, çeflitli nedenlerle ifl aramayan ancak 2 hafta içinde iflbafl yapmaya haz r oldu unu belirten kiflilerden oluflmaktad r. fl bulma ümidi olmayanlar ise daha önce ifl arad hâlde bulamayan veya kendi niteliklerine uygun bir ifl bulabilece ine inanmad için ifl aramayan ancak iflbafl yapmaya haz r oldu unu belirten kiflilerden oluflmaktad r. Bu grubu oluflturanlar literatürde ve istatistiklerde gücenmifl veya cesareti k r lm fl iflgücü olarak nitelendirilmektedir. Baz nedenlerle ifl aramayanlar grubunu ise mevsimlik çal flanlar, ev iflleriyle meflgul olanlar, ö renciler, emekliler ve bedensel özürlülük, hastal k ve yafll l k nedeniyle iflbafl yapmaya haz r olmayan kifliler oluflturmaktad r. flgücüne Kat lma Oran flgücüne kat lma oran, istihdam edilenlerle iflsizlerin toplam n n oluflturdu u iflgücünün aktif nüfusa oran d r. Bu oran, aktif nüfus içersinde iflgücünün nispi a rl n gösterir. ktisadi faaliyet oran olarak da adland r lan iflgücüne kat lma oran, ekonomi politikalar n n belirlenmesinde ve uygulanmas nda önemli bir rol oynamaktad r. Bu oran istihdam edilmeleri ya da iflsiz olmalar durumuna bak lmaks z n, emek piyasas yla ba lant l olanlar gösterdi inden önemli bir kavramd r (Lordo lu ve Özkaplan, 2007: 52). Bir baflka deyiflle iflgücüne kat lma oran, iflgücünün kurumsal olmayan çal flma ça ndaki nüfus içindeki oran olarak tan mlanmaktad r (www.tuik.gov.tr). flgücüne kat lma oran, bir ülkedeki nüfusun demografik özelliklerine (cinsiyet, yafl, e itim düzeyi ve medeni durum) ile yaflam alan na (k r-kent yaflam, bölgesel farkl l klar) göre farkl l k göstermektedir. Ülke nüfusunun büyüklü ü ve art fl h z da iflgücüne kat lma oran üzerinde etkili olan bir di er unsurdur. Bir ülkede iflgücüne kat lma oran n n artmas ya da azalmas iflgücü devrine ba l d r. Buna göre; iflgücü piyasas n terk edenlerin say s ile iflgücü piyasas na dâhil olanlar n (iflsiz ya da istihdam edilen olarak) say s, iflgücüne kat lma oran üzerinde etkili olmaktad r (Lordo lu ve Özkaplan, 2007: 53). Türkiye de iflgücüne kat lma oran n nas l de erlendirisiniz? stihdam DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M Bir ekonomide belli bir dönemde emek, sermaye, toprak ve giriflimcilikten oluflan üretim faktörlerinin mevcut teknolojik düzeye göre ne ölçüde kullan ld ile ilgili bir kavram olarak ele al nd nda, bu istihdam tan m bizi genifl SORU anlamda istihdam SORU kavram na götürür. Di er bir ifade ile genifl anlamda istihdam, tüm üretim faktörlerinin üretim sürecinde kullan lmas anlam na gelirken dar anlamda istihdam; emek D KKAT D KKAT faktörünün üretim sürecinde kullan lmas anlam na gelmektedir. stihdam, kurumsal olmayan çal flma ça ndaki nüfus içinden oluflmaktad r. stihdam, bireylere ihtiyaçlar n karfl layabilmeleri için gerekli gelirin do rudan veya dolayl yollardan ve- rilmesini sa layan bir araç olarak da tan mlanmaktad r (Ataman, 2000: 10). TÜ K in tan m na göre, istihdam edilen nüfus, iflbafl nda olanlar ile iflbafl nda olmayanlar grubuna dâhil olan kurumsal olmayan çal flma ça ndaki nüfus olarak AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ belirtilmektedir. Buna göre istihdam veya bir baflka deyiflle istihdam edilen nüfusu anlayabilmek için, iki yeni kavram aç klamak gerekmektedir. K TKavramlardan A P il- K T A P 2 TELEV ZYON TELEV ZYON

18 10 stihdam ve flsizlik stihdamki nüfus iflbafl nda olan ve iflbafl nda olmayan nüfustan oluflur. stihdam hacmi, fiilen doldurulan çal flma saatleri toplam d r. stihdam s n r n iflgücü rezervi ve çal flma saati toplam belirler. ki iflbafl nda olanlar, ücretli, maafll, yevmiyeli, kendi hesab na, iflveren ya da ücretsiz aile iflçisi olarak referans dönemi içinde en az bir saat bir ekonomik faaliyette bulunan kifliler dir. kinci kavram olan ifl bafl nda olmayanlar ise ifl ile ba lant s devam etti i halde referans haftas içinde çeflitli nedenlerle iflinin bafl nda olmayan, ancak iflleriyle iliflkileri devam eden kifliler dir. Ücretli-maafll çal flan ve çeflitli nedenlerle referans döneminde ifllerinin bafl nda bulunmayan kifliler, ancak üç ay içinde ifllerinin bafl na döneceklerse veya iflten uzak kald klar süre içerisinde maafl veya ücretlerinin en az %50 ve daha fazlas n almaya devam ediyorlarsa istihdamda kabul edilmektedir. Ayr ca üretici kooperatif üyeleri ile meslek bilgilerini artt rmak amac yla ayni ya da nakdi gelir, sosyal güvence, yol paras, cep harçl vb. bir menfaat karfl l nda çal flanlar istihdamda kabul edilir (http://www.tuik.org.tr/tanimlar). stihdam Düzeyi veya stihdam Hacmi stihdam düzeyi veya istihdam hacmi, bir ekonomide belirli bir zamanda fiilen doldurulan çal flma saatleri toplam d r. Bir ekonomide istihdam düzeyini belirlerken çal flanlar n say lar n göz önüne almaktansa doldurulan çal flma saatleri toplam n dikkate almak daha sa l kl olabilir. Bunun nedeni, günlük veya haftal k çal flma saatlerinin ülkeden ülkeye önemli ölçüde farkl l k göstermesidir. Örne in, günümüzde geliflmekte olan ülkelerde haftal k çal flma saati, geliflmifl ülkelerdekinden daha yüksektir. Son olarak denilebilir ki uluslararas karfl laflt rmalarda çal flma saatleri daha net bir sonuç vermektedir. stihdam S n r veya stihdam Takati Bir ekonominin istihdam s n r n veya istihdam takatini belirleyen iki unsurdan söz edilebilir. Bunlar ülkede belirli bir zaman diliminde var olan emek (iflgücü) rezervi ve üretime yönlendirilebilecek çal flma saatleri toplam d r. Bu durumda, bir ülkenin istihdam s n r n veya istihdam takatini iflgücünün fiili veya potansiyel varl - toplam oluflturmaktad r. Baflka bir ifadeyle bir ekonomideki iflgücünün fiili veya potansiyel varl toplam ülke ekonomisinde doldurulabilecek çal flma saatleri üst s n r n vermektedir. Tam stihdam Bir ekonomide belirli bir zaman diliminde çal flma iste i ve yetene i olanlar piyasada kendilerine uygun ifl bulup çal fl yorsa tam istihdam olgusundan söz edilir (Ataman, 2000: 10). Di er bir ifadeyle bir ekonomide istihdam düzeyi ile iflgücü miktar n n birbirlerine eflit oldu undan söz ediliyorsa emek piyasas tam istihdam düzeyindedir. Ancak tam istihdam, iflgücünün tamam n n gelir getiren bir iflte istihdam edilmesi olarak düflünmek bizce hatal d r. Kitab n z n izleyen bölümlerinde ayr nt l olarak anlat lacak olmakla birlikte; birçok ekonomist, ülkelerde toplam emek arz ve talebinin daima karfl karfl ya kalamayaca n, bu nedenle ülkelerde friksiyonel iflsizlik olarak tan mlanan kabul edilebilir bir iflsizli in oldu unu vurgulamaktad r. Buna göre, tam istihdam düzeyinde ortaya ç kacak iflsizlik (friksiyonel iflsizlik) ülkeden ülkeye ve çeflitli koflullara ba l olarak de iflmektedir. Eksik stihdam ILO nun 1984 y l nda yapt tan mlamaya göre, bir kiflinin sahip oldu u e itim ve beceri düzeyine uygun bir iflte çal flmamas durumu eksik istihdam olarak nitelendirilmektedir (http://www.ilo.org) y l nda Cenevre de gerçeklefltirilen 16.

19 1. Ünite - Emek Piyasas le lgili Temel Kavramlar n Tan mlanmas Uluslararas Çal flma statistikçileri Konferans nda eksik istihdam tan m, ölçümde yaflanan zorluklar nedeniyle yeniden ele al nm flt r. Ülkemizde ise 2009 y l nda yap lan de iflikli e kadar, eksik istihdam tan mlan rken bafll ca iki flekli oldu u üzerinde durulmaktayd. Bunlar, görülebilir eksik istihdam ve görülemez eksik istihdam d r. Ancak 16. Çal flma statistikçileri Konferans nda al nan kararlar do rultusunda, TÜ K de 2009 y l nda eksik istihdam tan mlamas nda yeniden bir düzenleme yapm flt r. Buna göre, eksik istihdam zamana ba l eksik istihdam ve yetersiz istihdam olarak ikiye ayr lm flt r. TÜ K in yapt tan mlamaya göre, zamana ba l eksik istihdam, referans haftas nda istihdamda olan, esas iflinde ve di er iflinde veya ifllerinde toplam olarak 40 saatten daha az süre çal flm fl olup, daha fazla süre çal flmak istedi ini belirten ve mümkün oldu u takdirde daha fazla çal flmaya bafllayabilecek olan kiflilerdir. Yetersiz istihdam ise, zamana ba l eksik istihdam kapsam nda yer alamamak kofluluyla referans haftas nda istihdamda olan, son 4 hafta içinde mevcut iflini de ifltirmek için ifline ek olarak bir ifl aram fl olan ve böyle bir ifl buldu u takdirde 2 hafta içinde çal flmaya bafllayabilecek olan kifliler dir (http://www.tuik.org.tr/tanimlar). Yap lan tan mlamalara göre, zamana ba l eksik istihdamdan söz edilebilmesi için öncelikle normal çal flma süresinden (40 saat) daha az süreli bir çal flman n olmas, fazla süreli çal flmaya istekli olunmas ve mümkün oldu unda derhal fazla süreli çal flmaya bafllan lmas gerekmektedir. Yetersiz eksik istihdamda ise mevcut iflini de ifltirmek veya ek bir ifl yapma iste i ile bu nitelikte bir ifl buldu unda ise hemen çal flmaya bafllayabilmek söz konusu olmaktad r. Türkiye de 2006 y l verilerine göre, zamana ba l eksik istihdam kapsam nda, ekonomik nedenlerle 40 saatten az çal fl p daha uzun süre çal flabilece ini söyleyenlerin toplam eksik istihdam içindeki oran %15,3 dir. Eksik istihdam n %84,7 sini gelir azl ya da esas mesle inde çal flmama gibi nedenlerle mevcut iflini de ifltirmek isteyen veya ikinci bir ifl arad n bildiren bireyler oluflturmaktad r. Burada ekonomik nedenleri; iflyerinde teknik veya ekonomik nedenlerle geçici ifl yavafllat lmas veya durdurulmas, yap lacak iflin olmamas, tam gün ifl bulunmamas ile iflin son hafta içinde bafllamas ya da bitmesi olarak s ralamak mümkündür (TÜ K, 2007: 27). Eksik istihdam, zamana ba l eksik istihdam ve yetersiz istihdam olarak ikiye ayr l r. 11 Eksik istihdam kapsam nda olanlar iflsiz say s na dâhil edilir mi? flsizlik DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M flsizlik kavram n tan mlamadan, öncelikle iflsiz kime denir? sorusunun yan tlanmas, konunun anlafl lmas aç s ndan önemlidir. TÜ K in tan m na göre iflsiz, refe- aramak, ifl arama flsizli in unsurlar, ifl girifliminde bulunmak ve rans dönemi içinde istihdam halinde olmayan kiflilerden ifl aramak SORU için son üç ay iflbafl yapabilecek SORU konumda içinde ifl arama kanallar ndan en az birini kullanm fl ve 2 hafta içinde iflbafl yapabilecek durumda olan kurumsal olmayan çal flma ça ndaki tüm kiflilerdir. Ay- olmakt r. D KKAT D KKAT r ca, üç ay içinde bafllayabilece i bir ifl bulmufl ya da kendi iflini kurmufl ancak ifle bafllamak ya da iflbafl yapmak için çeflitli etkinliklerini tamamlamak amac yla bekleyenler de iflsiz kapsam nda yer almaktad r (http://www.tuik.org.tr/tanimlar). TÜ K in tan m, ILO nun tan mlamas yla benzerdir. ILO, çal flabilir ça daki kurumsal olmayan nüfusa (15 ve daha yukar yafl) dâhil olan kiflilerden; AMAÇLARIMIZ referans döneminde bir ifli olmayanlar, bir ifl arayan ve bu konuda bir giriflimde bulunmufl olanlar AMAÇLARIMIZ ve ifl bulmas halinde iflbafl yapabilecek durumda olanlar iflsiz olarak tan mlar. Genel olarak iflsizlik, çal flma istek ve yetene ine sahip K olunmas na T A P ra men K T A P piyasa ücret düzeyinde bir ifl bulamama durumu olarak tan mlan r. flsizlik aç k 3 TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

20 12 stihdam ve flsizlik DÜfiÜNEL M 15 yafl alt çocuklar ile 65 yafl üstü yafll lar ba ml nüfustur. SORU D KKAT iflsizlik ve gizli iflsizlik olarak ikiye ayr lmaktad r. Kitab n z n 3. Ünitesinde bu konu genifl kapsaml anlat laca için burada iki kavram n k saca tan mlanmas yla yetinilecektir. ILO, aç k iflsizli i belirli bir yafl geçmifl ve bir dönemde iflsiz olup çal flmaya haz r ve ifl arayan kifliler olarak tan mlarken; gizli iflsizli i ise bir üretim faaliyetinde istihdam edilmifl eme in üretime katk da bulunmayan k sm olarak tan mlamaktad r (http:/www.ilo.org; Ataman, 2000: 14-18). Ülkelere göre SIRA farkl S ZDE iflsizlik tan mlar yap labilir mi? Ba ml l k Oran DÜfiÜNEL M Bir ekonominin üretim ve tüketim dengesini sa layabilmek için üretime kat lanlar n sadece kendi ihtiyaçlar n karfl lamaya yetecek kadar de il, üretime kat lmayanlar n da ihtiyaçlar na SORU yetecek miktarda üretimde bulunmas gerekmektedir. Buna göre, ba ml l k oran, çal flma ça ndaki nüfusa yani üretime kat lan nüfusa ba- ml olan 15 yafl alt çocuklar ile 65 yafl üstü yafll lar n kaba bir ölçüsü olarak tan mlan r (Özkaplan, 1999: 62). D KKAT Tan ma göre ba ml l k oran n, çocuk ve yafll l k ba ml l k oran olarak iki parçaya ay rmak mümkündür. Çocuk ba ml l k oran, 15 yafl n alt ndaki çocuk nüfusunun çal flma ça ndaki nüfusa oran d r. Yafll l k ba ml l k oran ise 65 yafl ve üstündeki nüfusun yafl grubundaki çal flma ça ndaki nüfusa oran d r. Çocuk ve yafll l k ba ml l k oranlar, ülkelerin geliflmifllik düzeylerine göre farkl l k göstermektedir. Geliflmekte olan ülkelerde do urganl k h z n n yüksek olmas çocuk K ba ml l k T A P oran n n geliflmifl ülkelerden daha büyük olmas na neden olurken geliflmifl ülkelerdeki ölüm oranlar ndaki azalma ve ortalama yaflam süresinin artmas nedeniyle, yafll l k ba ml l k oran geliflmekte olan ya da az geliflmifl ülkelerden TELEV ZYON daha büyüktür (Özkaplan, 1999: 63). AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P TELEV ZYON 4 Mal ve hizmet üretme gücü verimliliktir. NTERNET Emek Verimlili i Verimlilik, mal ve hizmet üretme gücü olarak nitelendirilmektedir. Bu yönüyle verimlilik, bir NTERNET toplumun ekonomik refah düzeyinin belirleyicisi olarak kabul edilmektedir. Genel olarak verimlilik, üretim miktar ile kullan lan kaynak aras ndaki iliflkiyi ifade etmektedir. Emek verimlili i ise belirli bir firman n, iflkolunun veya ülkenin üretti i toplam reel üretim miktar n n, bu üretimin elde edilmesi için kullan lan toplam emek-saat miktar na bölünmesi ile elde edilir ( Fabricant, 1985: 5 den aktaran Biçerli, 2009: 411).

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Asgari Ücret Denklemi

Asgari Ücret Denklemi Asgari Ücret Denklemi Av. Mesut Ulusoy MESS Hukuk Müflaviri ve Dr. Aykut Engin MESS E itim Müdürü flçilere normal bir çal flma günü karfl l olarak ödenen ve iflçinin g da, konut, giyim, sa l k, ulafl m

Detaylı

ST HDAM. HANEHALKI figücü ANKET SONUÇLARI. Erkek

ST HDAM. HANEHALKI figücü ANKET SONUÇLARI. Erkek ST HDAM Nüfus ve flgücü Durumu HANEHALKI figücü ANKET SONUÇLARI Erkek Kurumsal olmayan sivil nüfus (') 1.774 1.786 3.56 1.786 1.794 3.58 15 ve daha yukar yafltaki nüfus (') 1.244 1.289 2.533 1.29 1.323

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU 26-27.01.2007 stanbul Üniversitesi Merkez Bina Doktora Salonu stanbul Barosu stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi STANBUL BAROSU

Detaylı

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU YENİ MEVDUAT SİGORTA SİSTEMİ ÖNERİSİ BANKA BİRLEŞME VE DEVİRLERİ Dr. Mehmet GÜNAL Ankara, Haziran 2001 ÖNSÖZ Türkiye

Detaylı

IKTI 102 24 Şubat, 2011 Gazi Üniversitesi-İktisat Bölümü DERS NOTU 01 MAKROEKONOMİYE GİRİŞ NOMİNAL VE REEL ÇIKTI İSTİHDAM VE İŞSİZLİK

IKTI 102 24 Şubat, 2011 Gazi Üniversitesi-İktisat Bölümü DERS NOTU 01 MAKROEKONOMİYE GİRİŞ NOMİNAL VE REEL ÇIKTI İSTİHDAM VE İŞSİZLİK DERS NOTU 01 MAKROEKONOMİYE GİRİŞ NOMİNAL VE REEL ÇIKTI İSTİHDAM VE İŞSİZLİK Bugünki dersin içeriği: I. MAKROEKONOMİK ANALİZE GENEL BİR BAKIŞ... 1 1. GİRİŞ... 1 2. MAKROEKONOMİNİN KÖKLERİ... 2 3. MAKROEKONOMİNİN

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK?

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? Cevdet CEYLAN* I-G R fi tibari hizmet süresi; a r, riskli ve sa l a zararl ifllerde fiilen çal flan ve bu ifllerin risklerine maruz kalan sigortal

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

YURTDIfiI H ZMET BORÇLANMASI YAPILAB LECEK SÜRELER

YURTDIfiI H ZMET BORÇLANMASI YAPILAB LECEK SÜRELER YURTDIfiI H ZMET BORÇLANMASI YAPILAB LECEK SÜRELER Yrd. Doç. Dr. Hediye ERG N* I. GENEL OLARAK Türk vatandafllar yurtd fl nda geçen hizmet sürelerini 8.5.1985 tarihli 3201 say l Yurt D fl nda Bulunan Türk

Detaylı

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Muş Alparslan Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6 KURUMDA EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim, bireyin kendisine, yakın çevresine ve topluma uyum sağlaması için gereken bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazandırılması sürecidir. Günümüz

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan Prof. Dr. Ayfle Nur BERZEK Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan F KR VE SINAÎ HUKUK MEVZUAT I - Kanunlar - Kanun Hükmünde Kararnameler - Yönetmelikler - Tüzükler - Uluslararas

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri Mikroekonomik Analiz I IKT701 1 3 + 0 6 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih, Talep, Maliyet, Üretim, Kar, Arz.

Detaylı

U ygulama ve ö retide, 1475 say l kanunda gösterilen fesih hallerinden birinin

U ygulama ve ö retide, 1475 say l kanunda gösterilen fesih hallerinden birinin KIDEM TAZM NATINA DAH L OLAN ÖDEMELER VE KIDEM TAZM NATI TAVAN TUTARI Resul KURT Sigorta Müfettifli I. GENEL B LG LER U ygulama ve ö retide, 1475 say l kanunda gösterilen fesih hallerinden birinin bulunmas

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Cumhuriyeti ve onun gereklerini yüksek sesle anlat n z. Bunu yüreklere yerlefltirmek için elveriflli

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ URLA DENİZCİLİK MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ URLA DENİZCİLİK MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ URLA DENİZCİLİK MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ Amaç Madde 1: Bu yönergenin amacı; Ege Üniversitesi Urla Denizcilik Meslek Yüksekokulu nda öğrenim gören öğrencilerin eğitim-öğretim

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

5510 SAYILI KANUN ÇERÇEVES NDE S GORTALILARIN PR M ÖDEME GÜN SAYILARI LE EKS K GÜN VE fiten ÇIKIfi NEDENLER N N SOSYAL GÜVENL K KURUMUNA B LD R LMES

5510 SAYILI KANUN ÇERÇEVES NDE S GORTALILARIN PR M ÖDEME GÜN SAYILARI LE EKS K GÜN VE fiten ÇIKIfi NEDENLER N N SOSYAL GÜVENL K KURUMUNA B LD R LMES 5510 SAYILI KANUN ÇERÇEVES NDE S GORTALILARIN PR M ÖDEME GÜN SAYILARI LE EKS K GÜN VE fiten ÇIKIfi NEDENLER N N SOSYAL GÜVENL K KURUMUNA B LD R LMES Yunus YELMEN * I-Girifl Sosyal güvenlik mevzuat uygulamas

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 1995 yılından bu yana, hazırladığı ve titizlikle uygulamaya çalıştığı Stratejik

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ĞİŞİKLİĞİ

ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ĞİŞİKLİĞİ ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ Sedat KADIOĞLU Müsteşar Yardımcısı 22 Ekim 2009,İzmir BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ İklim Değişikli ikliği Çerçeve

Detaylı

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev ürünlerin vergilendirilmelerine iliflkin aç klamalar n yap ld Maliye Bakanl Genel

Detaylı

2464 BELED YE GEL RLER KANUNU BELEDİYE GELİRLERİ

2464 BELED YE GEL RLER KANUNU BELEDİYE GELİRLERİ 2464 BELED YE GEL RLER KANUNU 213 BELEDİYE GELİRLERİ KANUN N N ESK fiekl KANUN N N YEN fiekl 41 ÇEVRE TEM ZL K VERG S : (5035 Say l Kanun ile de iflen madde. Yürürlük Mükerrer Madde 44--3914 say l kanunun

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Tesislerinin kuruluşu ile çalışma usul

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

ORTA VADELİ MALİ PLAN (2012-2014)

ORTA VADELİ MALİ PLAN (2012-2014) GİRİŞ ORTA VADELİ MALİ PLAN (2012-2014) 2012-2014 dönemi Orta Vadeli Mali Planı, Orta Vadeli Programla uyumlu olmak üzere gelecek üç yıla ilişkin merkezi yönetim bütçesi toplam gelir ve gider tahminleriyle

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı,

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı Panel Konuşması Erdem BAŞÇI 7 Nisan 2012, İstanbul Değerli Konuklar, Dünya ekonomisinin son on yılda sergilediği gelişmeler emtia fiyatları üzerinde

Detaylı

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum.

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum. Değerli konuklar, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) çalışmaları kapsamında düzenlediğimiz Kurumsal Yönetim konulu toplantımıza hepiniz hoş geldiniz. 11 Aralık 2001 tarihli Bakanlar

Detaylı

İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI DENEME SINAVI

İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI DENEME SINAVI İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI DENEME SINAVI A2 BÖLÜMÜ SORULARI Teorik Soru Sayısı: 30 İstenilen Başarı Oranı : % 70 ( 21 Soru ) 1 KONULAR İşe Alım Süreci İşyeri Ziyaretleri Personel İhtiyaç Analizi Meslek

Detaylı

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2213 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1215 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL K UYGULAMASI-I Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1)

Detaylı

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uygulama Önerileri 229 Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

ATAÇ Bilgilendirme Politikası

ATAÇ Bilgilendirme Politikası ATAÇ Bilgilendirme Politikası Amaç Bilgilendirme politikasının temel amacı, grubun genel stratejileri çerçevesinde, ATAÇ İnş. ve San. A.Ş. nin, hak ve yararlarını da gözeterek, ticari sır niteliğindeki

Detaylı

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu Rapor No:01 Rapor Tarihi: 10.03.2011 muz İl Genel Meclisimizin 01.03.2011 tarih ve 2011/33 sayılı kararı doğrultusunda 08-09-10 Mart 2011 tarihlerinde toplanmıştır. İdaremiz araç parkında bulunan makine

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ATILIM ÜNİVERSİTESİ KALİTE GÜVENCESİ YÖNERGESİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 Bu Yönergenin amacı Atılım Üniversitesinin eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile idarî

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... v TABLOLAR LİSTESİ... xiv ŞEKİLLER LİSTESİ... xv KISALTMALAR... xvi GİRİŞ...1

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... v TABLOLAR LİSTESİ... xiv ŞEKİLLER LİSTESİ... xv KISALTMALAR... xvi GİRİŞ...1 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v TABLOLAR LİSTESİ... xiv ŞEKİLLER LİSTESİ... xv KISALTMALAR... xvi GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL AÇIDAN İŞSİZLİK, YOKSULLUK VE İSTİHDAMI ARTIRMAYA YÖNELİK POLİTİKALAR I. İŞSİZLİK...

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

ÇÖZÜM Say : 90-2008. Mustafa BAfiTAfi* I-G R fi

ÇÖZÜM Say : 90-2008. Mustafa BAfiTAfi* I-G R fi ÇÖZÜM Say : 90-2008 KISM SÜREL VEYA ÇA RI ÜZER NE ÇALIfiANLAR LE BU KANUNA GÖRE EV H ZMETLER NDE AY ÇER S NDE 30 GÜNDEN AZ ÇALIfiANLAR 01.10.2010 TAR H NE KADAR YEfi L KART ALAB LECEKLER Mustafa BAfiTAfi*

Detaylı

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A..

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. KURUL GÖRÜ Ü TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. Kurul Toplant Tarihi : 18/10/2011 li kili Standart(lar) : TFRS 2, TFRS

Detaylı