Türkiye nin Avrupa Birliği (15) Pazarındaki Endüstri-Đçi Ticaret Performansının Rakip Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analizi:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye nin Avrupa Birliği (15) Pazarındaki Endüstri-Đçi Ticaret Performansının Rakip Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analizi: 1995-2007"

Transkript

1 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Türkye nn Avrupa Brlğ (15) Pazarındak Endüstr-Đç Tcaret Performansının Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Hüseyn ALTAY 1, Al ŞEN 2 Özet: Uluslararası tcarettek gelşmeler ncelendğnde, dış tcaretn temelde, endüstrler-arası, özellkle son yıllarda da artan br düzeyde endüstr-ç tcaret şeklnde gerçekleştğ görülmektedr. Bu açıdan çalışmanın amacı, Türkye nn Avrupa Brlğ (15) ülkeleryle olan endüstr-ç tcaret performansını, rakp ülke performanslarıyla karşılaştırmalı olarak analz etmeye yönelktr. Bu kapsamda çalışmada, Đhracat Benzerlk Endeks, Grubel-Lloyd Endeks ve Brülhart (A Endeks) Endeks kullanılmıştır. Elde edlen bulgulara göre Türkye yılları arasında Avrupa Brlğ (15) ülkeleryle gerçekleştrdğ endüstr-ç tcaret performansı açısından genel olarak rakplerne oranla daha yüksek br artış trendne sahptr. Anahtar Kelmeler: Avrupa Brlğ, Endüstr-ç Tcaret, Rekabet, Uluslararası Tcaret The Comparatne Analyss of Turkey s Intra-Industry Trade Performance wth Thers of Rval Counres n European Unon (15) Market : Abstract: When the developments n the nternatonal trade are analyzed, t can be seen that foregn trade has been manly dependng on the nter-ndustry trade, especally n recent years ths dependence has also been accompaned by ntra-ndustry trade at an ncreasng rate. The am of paper s to compare Turkey s ntra-ndustry trade performance wth thers of rval counres n European Unon (15) Market. It s used Export Smlarty Index, Grubel- Lloyd Index and Brülhart (A Index) Index n ths paper. Accordng to the results, the performance of Turkey s ntrandustry trade s hgher than thers of rval countres n European Unon (15) Market between Keywords: European Unon, Intra-Industry Trade, Competton, Internatonal Trade GĐRĐŞ Ortaya atılan br teornn varsayımları le gerçek hayatta meydana gelen olaylar arasında ne kadar güçlü benzerlkler kurulablmş se, teorde fade edlen ekonomk lşkler arasındak bağın o kadar kuvvetl olduğu söyleneblr. Dolayısıyla, dış tcaret açıklayan teorlern gerçek verlerle test edlmes, ler sürülen varsayımların gerçeğ ne ölçüde yansıttığını ortaya koyacaktır (Karluk, 2002, s.109). Bu anlamda lk çalışma Klask Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorsn ABD ve Đngltere nn 1937 yılı verleryle test eden MacDougall a attr. MacDougall, ABD ve Đngltere nn emek vermllkleryle hracat kapastelern karşılaştırmalı olarak analz etmş ve emek vermllğ le hracat performansı arasında anlamlı br lşk tespt etmştr. Benzer çalışmayı 1950 yılı verleryle yapan Balassa da Klask Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorsn destekler ntelktek benzer sonuçlara ulaşmıştır (Wells,1973, ss.47-49) Ancak, beklenmedk sonuçlarla karşılaşılan ve cdd tartışmalara yol açan çalışma se Leontef n (1951/1969, s.1956) Heckscher-Ohln Teors n test ettğ çalışması olmuştur. Leontef, br ürünün üretmnde kullanılan ara ürünlern de faktör bleşmlern hesaplamayı mümkün kılan nput-output yöntemn gelştrerek Heckscher-Ohln Teors n ABD nn 1947 yılı verleryle test etmş ve aşağıdak sonuca ulaşmıştır. 1 Yrd. Doç. Dr. Bleck Ünverstes Đ.Đ.B.F. Đktsat Bölümü, 2 Yrd. Doç. Dr. Dumlupınar Ünverstes Đ.Đ.B.F. Đktsat Bölümü, 127

2 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Tablo 1: Leontef n Heckscher-Ohln Teors Test Sonuçları Đhracat (Ml. $) Đthal Đkameler (Ml. $) Sermaye (1947 Fyatlarıyla $) 2,550,780 3,091,339 Emek (kş/yıl) 182, ,004 Kaynak: LEONTĐEF Wassly, Domestc Producton and Foregn Trade: Amercan Captal Poston Reexamned BHAGWATĐ Jadsh, Internatonal Trade, Pengun Books Inc., Harmondsworth, 1969, s.125 Heckscher-Ohln Teors ne göre ABD nn sermaye yoğun ürünler hraç etmes, buna karşılık emek yoğun ürünler se thal etmes beklenrken, test sonuçları bunun tam tersn göstermektedr. Teor le test sonuçları arasındak bu çelşk Leontef Paradoksu olarak adlandırılmış ve Leontef n ortaya koyduğu bu çelşkl çalışma brçok yönden eleştrye uğramıştır. Leontef se, bu durumu ABD dek emek vermllğ kapastes le açıklamaya çalışmıştır. Sonuçta sermaye faktörünün en yoğun olarak bulunduğu ABD nn sermaye yoğun ürünler thal etmesnn Heckscher-Ohln Teors le açıklanamayacağı kesnleşmştr. Bu gelşmeler çerçevesnde, 1960 lı yıllardan sonra uluslararası tcaretn farklı nedenlern araştırmak üzere yapılan yen amprk çalışmalar ve gelştrlen yen teorlerle brlkte endüstr-ç tcaret kavramı ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu kapsamda, Türk endüstrlerne yönelk olarak AB pazarında endüstr-ç tcaret açısından yapılan çalışmalar ncelendğnde 3, Türkye nn dkey farklılaştırılmış sanay ürünlernde endüstr-ç tcaret gerçekleştrdğ; Gümrük Brlğ sürecnn başlamasından sonra da endüstr-ç tcaret oranlarının artma eğlmnde olduğu fade edlmştr. Bu çalışma, dğer çalışmalardan farklı olarak, Türkye nn Gümrük Brlğ kapsamında yer alan AB (15) ülkeleryle gerçekleştrmekte olduğu endüstr-ç tcaret performansını, marjnal endüstr-ç tcaret kapsamında ve benzer yapıya sahp olduğunu belrledğmz rakp ülkelerle karşılaştırmalı olarak analz etmektedr. Çalışmada, öncelkle endüstr-ç tcaret açıklayan teorler ve endüstr-ç tcaret açısından rekabet kavramı açıklanacaktır. Çalışmanın knc aşamasında se uygulamada kullanılacak modeller tanıtılacaktır. Son aşamada se başta Türkye ve rakpler açısından SITC-2 (Standart Internatonal Trade Clasfcaton-2 Dgt 4 ) sınıflamasında yer alan lgl verler, belrlenen modellerde uygulanacaktır. ENDÜSTRĐ-ĐÇĐ TĐCARET Endüstr-ç tcaret 5, benzer ürünlern tcaret (Greenaway, 1985, s.29); benzer ürün gruplarının kend arasındak tcaret (Balassa, 1963, s.178); veya benzer endüstrlerde üretlmş ürünlern tcaret (Hummels ve Levnsohn, 1993, s.445); hatta bazı durumlarda aynı ürünlern tcaret (Adler, 1970, s.177); farklı br bakış açısıyla, çokuluslu şrketler ve onların yabancı ortakları arasındak tcaret (Root, 1990, s.110); ve en genş anlamıyla se, benzer faktör yoğunluğuna sahp ülkelern aynı ya da benzer ürünler eşanlı olarak hraç ve thal etmeler 6 (Pugel, 2004, s.92) şeklnde tanımlanablr. 3 Tekgül (2000), Yenlmez (2004), Narn (2002) 4 Đlgl verler AB nn resm Internet stes olan (www.eurostat.com) adresnden alınmıştır 5 Endüstr-ç tcaret kavramı çeştl kaynaklarda, Đk Yönlü Tcaret, Tcaret Genşlemes, Çapraz (Çekme) Taşıma, Benzer Ürünlerde Đk Yönlü Tcaret olarak da fade edlmektedr 6 Grubel-Lloyd (1975), Balassa (1979), Falvey (1981) ve Krugman (1981) gb ktsatçılar, ölçeğe göre sabt getr varsayımının, ölçeğe göre artan getrler varsayımıyla genşletlmes durumunda, Ether (1982) se, uluslararası faktör hareketllğnn gerçekleştğ varsayımı altında endüstr-ç tcaretn H-O teors temelnde de açıklanableceğn ler sürmektedrler. Ancak, Hummels ve Levnsohn (1995) OECD ülkeler kapsamında yaptıkları amprk çalışmada, faktör farklılıkları le endüstr-ç tcaret arasında negatf br lşk tespt etmşlerdr. 128

3 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Endüstr-ç tcaret kavramının ortaya çıkmasına zemn hazırlayan öncü çalışmalar Bela Balassa tarafından yapılmıştır. Balassa lk olarak 1963 yılında Avrupa Ekonomk Topluluğu üzerne yaptığı çalışmasında, Topluluk çndek mamul madde tcaretnn daha çok ürün gruplarının kend çndek tcaret şeklnde gerçekleştğn fade etmştr. Sonrasında Balassa (1966) bu durumu endüstr-ç tcaret ölçen br endeks gelştrerek statstk olarak da spatlamıştır. Aslında, AET nn 1957 yılında kurulmasından önce, benzer faktör yoğunluğuna sahp Avrupa ülkelernn ekonomk entegrasyona grmesnn bazı sakıncalar doğuracağı; hatta üçüncü ülkelere uygulanacak tarfelerden dolayı Avrupa ülkelerne yönelk hracatı olan sanay ülkelernn bundan cdd zarar görecekler ler sürülmekteyd. Ancak Balassa nın 1966 yılında yaptığı ve dönem verlern kapsayan çalışmasına göre, Topluluğu oluşturan ülkelern tarfe ndrmne gtmeler kend aralarındak endüstr-ç tcaret gelştrmş; üye ülkelerle tcar lşkler bulunan ve başta ABD gb büyük hracatçı ülkelern hracatlarında beklenldğ kadar br azalma tespt edlmemştr. Temellern Balassa nın ortaya koyduğu endüstr-ç tcaret kavramına yönelk çalışmalar, Grubel-Lloyd un (1975) Balassa nın endüstr-ç tcaret ölçmek çn gelştrdğ bast endeks daha kapsamlı br yapıya kavuşturmasıyla hız kazanmaya başlamıştır. Öyle k, Grubel-Lloyd un gelştrdğ endeks yöntem özellkle, sanayleşmş ülkeler arasında sanay ürünler tcaretnn endüstr-ç tcaret şeklnde gerçekleştğn spatlamış; dış tcaret konusundak çalışmaların endüstrler-arası tcaretten endüstr-ç tcarete kaymasına neden olmuştur. Endüstr-ç tcaret açıklamaya yönelk çalışmaların özellkle ölçek ekonomler 7 ve ürün farklılaştırması yla eksk rekabet pyasaları 8 üzernde yoğunlaştıkları görülmektedr. Ayrıca, çok uluslu şrketler teors ve ekonomk entegrasyon teors 9 açısından da endüstr-ç tcaret açıklamayı amaçlayan çalışmalar yapılmaktadır. Ülkeler arasında gerçekleşen endüstr-ç tcaret, aynı kalte düzeyndek çeştl ürünlern tcaret şeklndeyse, ölçek ekonomler nedenyle uzmanlaşma yatay; buna karşılık ülkeler arasındak tcaret, farklı kalte düzeylerndek çeştl ürünlern tcaret şeklndeyse, ölçek ekonomlernn ülkeler arasında dkey uzmanlaşma meydana getrdğ fade edlmektedr (Greenaway, Hne ve Mlner, 1995, s.1505). Yatay uzmanlaşma ve dolayısıyla yatay endüstr-ç tcaret gelşmş ülkeler arasında; dkey endüstr-ç tcaret se gelşmş ve gelşmekte olan ülkeler arasında görülmektedr. Kalte düzeyndek farklılıklara dayanan dkey endüstr-ç tcaretn gelşmş ve gelşmekte olan ülkeler arasında gerçekleşmes endüstr-ç tcaretn nspeten az da olsa farklı gelr düzey ya da talep yapısı olan ülkeler arasında da gerçekleşebleceğn fade eder. Falvey (1981) e göre bu durum, ülkeler arasındak üretm fonksyonları farklılıklarından kaynaklanmaktadır. Vogatzoglou (2005) e göre bu durumu açıklayıcı ntelktek yaklaşım Falvey ve Kerzkowsk (1985) tarafından gelştrlmştr. Bu yaklaşıma göre, yüksek düzeydek kaltel ürünler ancak yüksek düzeyde sermaye/emek oranı gerektrdğnden sermaye yoğun gelşmş ülkeler yüksek kaltel ürünlern üretmnde, 7 Endüstr-ç tcaret, ölçek ekonomler, monopolcü rekabet ve ürün farklılaştırılmasıyla açıklayan teork yaklaşımın temeller Dxt ve Stgltz (1977), Dxt ve Norman (1980), Krugman ( ), Helpman (1981), Ether ( ), Helpman ve Krugman (1985) gb ktsatçıların çalışmalarıyla atılmaya başlamıştır. Bu teork çalışmaların test edldğ amprk çalışmalarda se endüstr-ç tcaret ve ölçek ekonomler arasındak lşk anlamında farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Örneğn Harrgan (1994) endüstr-ç tcaret ve ölçek ekonomler arasında poztf br lşk tespt ederken, Loertscher ve Wolter (1980) se endüstr-ç tcaret le ölçek ekonomler arasında br lşk olmadığı sonucuna varmışlardır. 8 Bu konudak lk çalışmalar Dxt, Stgltz (1977) ve Krugman (1979) tarafından yapılmıştır. Ayrıca, monopolcü rekabet ve endüstr-ç tcaret üzerne Hummels, Levnsohn (1995) ve Harrgan (1994) ın yaptıkları amprk çalışmalarda olumlu sonuçlara ulaşılmıştır. 9 Balassa 1966 yılındak çalışmasında Verdoorn (1960) un çalışmasına da atıfta bulunarak Benelux Brlğ çn Verdoorn un benzer sonuçlara ulaştığını fade etmştr. Yne aynı şeklde, Balassa (1986), Balassa ve Bauwens (1987) ekonomk entegrasyon ve endüstr,ç tcaret arasında poztf lşk olduğunu belrtmşlerdr. Ayrıca, Sapr (1992) genşleme sürecndek AB de (20 ülke) esk üye ülkelerle yen üye ülkeler arasındak endüstr-ç tcaretn artma eğlmnde olduğunu ler sürmektedr. Ayrıca, Balassa ve Bauwens (1987) yaptıkları amprk çalışmada, endüstr-ç tcaret le; ortalama gelr düzey, ortalama ülke büyüklükler, ülkeler arasındak tcar uyum, ülkeler arasında ortak sınırların varlığı ve ortak dl kullanımı arasında poztf lşk tespt etmşlerdr. 129

4 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: buna karşın emek yoğunluklu gelşmekte olan ülkeler se daha düşük kalte düzeyndek ürünlern üretmnde uzmanlaşacaklardır. Bu bağlamda yatay endüstr-ç tcaret daha çok yen teorlerle, dkey endüstr-ç tcaret se Karşılaştırmalı Üstünlükler, dğer br fade le neo H-O prensbyle açıklanmaktadır. Üretmde kalte düzeyn belrleyen üretm fonksyonları arasındak bu fark, Stokey (1991) ve Fukao, Ishdo, Ito (2003) ya göre, ntelkl şgücü sevyesyle lgldr. Flam ve Helpman (1987) se bu durumu tamamlayıcı br yaklaşımla, ülkeler arasındak teknoloj düzeylerndek farklılıklarla açıklamaktadır. Flam ve Helpman a göre R. Vernon un ürün devreler (product cycle) modelnde belrttğ gb, gelşmş ülkeler ar-ge ve yüksek teknolojlerne bağlı olarak gelştrdkler yen ve yüksek kaltel ürünlern üretmnde uzmanlaşırken, düşük düzeyde kalan teknolojlern ve buna bağlı olan üretmlern gelşmekte olan ülkelere devrederler. Sutton (1986) a göre de bu durum gelşmş ve gelşmekte olan ülkeler açısından yüksek sabt malyetler karşılayablme gücüyle lgldr. Ancak, benzer gelr düzey ya da talep yapısındak ülkeler arasında, (özellkle de endüstrleşmş ülkelerde) üst gelr grubunun taleplerne yönelk endüstr-ç tcaret daha yoğun olarak gerçekleşecektr. Zra, Helpman ve Krugman (1985, s.2) a göre dünya tcaretnn yaklaşık yarısı endüstrleşmş ülkeler arasında gerçekleşmektedr. Çünkü, gelr düzeyndek artış le farklılaştırılmış ürünlere olan talep arasında br doğrusallık söz konusudur. Bu durum, Markusen ve Wgle (1990, ss ) e göre, gelşmş ülkeler arasında uygulanan koruma programlarıyla, gelşmş ve gelşmekte olan ülkeler arasında uygulanan koruma programlarının farklılığından kaynaklanmaktadır. Öyle k, gelşmş ülkeler arasındak tcarette uygulanan tarfe oranları gelşmş ve gelşmekte olan ülkeler arasında gerçekleşen tcarette uygulanan tarfe oranlarından daha düşüktür. Bergstrand (1990, s.1217) da, bu durumu (Helpman ve Krugman gb) gelr düzey le açıklamaktadır. Kş başına gelr düzey ülkelern gelşmşlk düzeylernn br göstergesdr. Talep yapısı da gelr düzey le doğrudan lşkl olduğundan yüksek gelr grubundak tüketcler, yüksek kaltel ürünler; düşük gelr grubundak tüketcler se daha düşük kaltel ürünler talep edeceklerdr. Özetle, gelşmş ülkeler yüksek kaltel, dolayısıyla yüksek malyetl ürünlern üretmnde; gelşmekte olan ülkeler se düşük kaltedek düşük malyetl ürünlern üretmnde uzmanlaşmaktadırlar. Dış tcaret açısından yüksek kalte düzeyndek ürünler yüksek gelr grubundak tüketcler tarafından talep edleceğnden yüksek kaltedek farklılaştırılmış ürünler gelşmş ülkeler ve gelşmekte olan ülkelern üst gelr grubundak tüketcler tarafından; gelşmekte olan ülkeler tarafından üretlen düşük kaltel ürünler se gelşmş ülkelern alt gelr grubundak tüketcler tarafından talep edlecektr (Şekl 1). Gelşmş ülkelerdek üst gelr grubunun daha yoğunlukta olması ve yüksek gelr düzeynn farklılaştırılmış ürünlere olan taleb artırması endüstr-ç tcaretn gelşmş ülkeler arasında ve aynı kalte düzeyndek farlılaştırılmış ürünler bazında gerçekleşmesne neden olacaktır. Şekl 1 : Yatay ve Dkey Endüstr-ç Tcaret 130

5 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: ENDÜSTRĐ-ĐÇĐ TĐCARET AÇISINDAN REKABET Hedef pazar olarak belrlenen gelşmş br ülke ya da gelşmş ülkelerden oluşan br ekonomk entegrasyon olsun (Örneğn AB). Gelşmş ülkelern en öneml özellklernden br de kş başı gelrler tbaryle orta ve üst düzey gelr grubundak kşlern alt gelr grubuna oranla nüfusun çoğunluğunu oluşturmalarıdır. Gelşmekte olan ülkelerde se bunun tam ters br durum söz konusudur. Şekl 2: Endüstr-ç Tcaret Acısından Rekabet Teork çerçevede de açıklandığı gb, gelr düzey ve dolayısıyla talep yapıları benzer olan gelşmş ülkeler arasında, ölçek ekonomlernn avantajı nedenyle, benzer faktör yoğunluklarına rağmen aynı talebe ve kalte düzeyne yönelk farklılaştırılmış ürünlern tcaret görülür (yatay endüstr-ç tcaret). Ayrıca, gelşmş ülkeler, lgl ürünler açısından gelşmekte olan ülkelere göre karşılaştırmalı üstünlüğe sahptr ve bu ürünler gelşmekte olan ülkelern nspeten düşük düzeydek üst gelr grubu tarafından da talep edlr. Dolayısıyla, gelşmş ülkeler bu konumda dkey endüstr-ç tcaret açısından gelşmekte olan ülke pazarlarında; yatay endüstr-ç tcaret açısından da gelşmş ülke pazarlarında brbrlernn rakb olular. Ayrıca, aynı hedef pazara yönelen gelşmekte olan ülkeler gelşmş ülkelern düşük gelr grubundak tüketclern ancak daha düşük kaltelerdek taleplern karşılayablecekler çn dkey endüstr-ç tcaret açısından aynı kalte düzeynde üretm yapan dğer gelşmekte olan ülkelerle rekabet etmek zorunda kalacaklardır. Farklı br yaklaşımla, gelşmş ülkeler nha ürün tcaretnde; gelşmekte olan ülkeler se ara ürün tcaretnde endüstr-ç tcaret açısından brbrlerne rakp olurlar. 131

6 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Gelşmş ülkeler, aynı kalte düzeyndek nha ürünlern endüstr-ç tcaretnde esneklk, hız, yenlk (farklılaştırma), yüksek reklam harcamaları ve destekleyc hzmetlerle rekabetç üstünlükler sağlarken, gelşmekte olan ülkeler se, farklı kalte düzeylerndek ürünlerde ya da ara ürünlerde endüstr-ç tcaret açısından endüstrler-arası tcarette olduğu gb çoğunlukla düşük şçlk malyetler ve düşük dövz kuru poltkalarıyla rekabetç üstünlük sağlamaya çalışırlar. Ayrıca ülkelern benzer gelr yapılarına sahp olması, aralarında ortak br sınırın varlığı, ortak dllern konuşulması, aynı ekonomk entegrasyon çersnde yer almaları, doğrudan yabancı yatırımları cezp edecek ekonomk ve hukuk şartları taşımaları da endüstr-ç tcarette avantaj sağlayan faktörlerdendr. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMĐ Araştırma, SITC-2 (Standart Internatonal Trade Clasfcaton-2 Dgt 10 ) kapsamında sınıflandırılan endüstr ya da ürün grubu bazında gerçekleştrlecektr. Elde edlen verler, Türkye ve rakp olarak belrlenen ülkelern AB (15) pazarında gerçekleştrmş oldukları Euro bazlı hracat ve thalatlarına at olup yılarını kapsamaktadır. Araştırmada öncelkle Đhracat Benzerlk Endeks kullanılarak AB (15) pazarında, Türkye ye yapısal anlamda benzerlğ olan rakp ülkeler belrlenecektr. Uygulamanın knc aşamasında, Grubel-Lloyd Endeks kullanılarak Türkye nn AB (15) pazarında endüstr-ç tcaret açısından avantajlı olduğu; dğer br fadeyle Türkye nn AB (15) ülkeleryle yüksek düzeyde endüstr-ç tcaret gerçekleştrdğ endüstrler belrlenecektr. Uygulamanın son aşamasında se, Brülhart Endeks nden (A Endeks) yararlanılarak, yılları arasında endüstr-ç tcaret açısından avantajlı bulunan endüstrler Marjnal Endüstr-Đç Tcaret ya da endüstr-ç tcaret artış oranları kapsamında, AB (15) pazarında Türkye ye rakp olduğu belrlenen ülkeler le karşılaştırmalı olarak analz edlecektr. Đhracat Benzerlk (Export Smlarty) Endeks Đhracat Benzerlk Endeks, br ülkenn ya da ülke grubunun hedeflenen pazardak ürün kompozsyonu açısından en yakın rakplernn hang ülke ya da ülke grupları olduğunun belrlenmesnde kullanılmaktadır. Ayrıca, hracat benzerlk endeks kullanılarak k ülke ya da ülke grubunun hedeflenen pazarda kend aralarındak hracat benzerlğnn zaman çndek değşm nceleneblmektedr. Bu endeksn dğer endekslerden en öneml farkı, standartlaştırılmış uluslararası tcaret verlernn kullanılmasını zorunlu kılmasıdır (Ferman ve dğ.,2004, s.8). Aşağıdak formülle fade edlen hracat benzerlk endeks, Fnger ve Krenn (1979) tarafından gelştrlmştr. { Mnmum [ X ac X bc ]} S( ab, c) = ( ), ( ) *100 Ürün bazında, ülkeler arasındak hracat benzerlğnn azalması halnde endeks 0 a; benzerlğn artmaya başladığında se endeks 100 e yaklaşacaktır. Dolayısıyla, hedeflenen pazara hraç edlen lgl ürünlern, gerçekleştrlen toplam hracat çersndek oranları açısından, rakp ülkeler farklı oranlarda hracat gerçekleştryorlarsa endeks değer 0 a doğru azalırken, hraç edlen ürün oranlarının benzerlğnde se endeks değer 100 e doğru yükselecektr. Bu bağlamda, rakp ülkelern hedef pazara hraç ettkler benzer ürünlern toplam hracatları çndek oranları eşt olduğunda endeks 100 ; tamamıyla farklı ürünler hraç ettklernde se, endeks 0 değern alacaktır (Krenn ve Plummer, 2004, 7). Endeks değernn 0 olarak hesaplanması Schott (2004) a göre de rakp ülkelern lgl yıllar çn tamamıyla farklı ürünler hraç ettkler şeklnde yorumlanmaktadır. Endeksn hesaplanmasında yararlanılan bleşenler şu şeklde açıklanmaktadır: X Đ ( ) ac = a ülkesnn ya da ülke grubunun, c ülkesne ya da ülke grubuna, ürün grubundan hraç ettğ ürün değernn, c ülkesne ya da ülke grubuna gerçekleştrdğ toplam hracat çndek oranı, 10 Đlgl verler AB nn resm nternet stes olan (www.eurostat.com) adresnden alınmıştır 132

7 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: X Đ ( ) bc = b ülkesnn ya da ülke grubunun, c ülkesne ya da ülke grubuna, ürün grubundan hraç ettğ ürün değernn, c ülkesne ya da ülke grubuna gerçekleştrdğ toplam hracat çndek oranıdır. Grubel Lloyd Endeks Endüstr-ç tcaretn ölçülmesne yönelk olarak gelştrlen modeller se br ülkenn lgl ürün, ürün grubu ya da endüstrs çn gerçekleştrlen hracat ve thalat arasındak uyumu üzerne odaklanmaktadır. Gerçekleştrlen hracat ve thalat değerlernn brbrne yakın olması lgl ülke açısından gerçekleştrlen hracat ve thalat değerlernn uyumunu, br dğer fadeyle çakışma düzeyn göstermektedr. Đhracat ve thalat değerlernn uyumu ya da çakışma düzeynn artması se endüstr-ç tcaret düzeynn artması olarak yorumlanmaktadır. Endüstr-ç tcaretn ölçülmesyle lgl lk çalışma Balassa (1966, s.471) tarafından gerçekleştrlmştr. Balassa o zamank adıyla AET ye üye olan ve özellkle brbrlerne benzer yapıdak ülkeler arasındak tcaretn gelşmn nceleyeblmek çn br endeks gelştrmştr. Balassa gelştrdğ endeks, IIT B 1 X M = n X + M dır. Burada IIT B = Balassa Endeks nn değern, X = endüstrsnn ya da ürününün hracatını, M = endüstrsnn ya da ürününün thalatını, n = hracat ve thalat çn gözlemlenen yıl sayısını vermektedr. Balassa Endeks nde, lgl ülkenn referans alınan ülke ya da ülke grubu karşısındak endüstrs ya da ürününe at hracat ve thalat rakamlarının mutlak farkı toplam hracat ve thalata oranlanmakta, bu oran da tcaret verlernn elde edldğ yıl sayısına bölünerek, ortalama endüstr-ç tcaret sevyes hesaplanmaya çalışılmaktadır. Balassa Endeks 0 la 1 arasında değerler almaktadır. Endeks değerlernn 0 a yaklaşması endüstrs ya da ürünü çn lgl ülkenn referans alınan ülke ya da ülke grubuyla karşılıklı olarak gerçekleştrdğ tcaret açısından hracat ve thalat oranlarının brbrne yaklaştığı anlamını fade eder. Dolayısıyla böyle br gelşme, lgl ülke ve referans alınan ülke açısından endüstr-ç tcaretn artmaya başladığı şeklnde yorumlanır. Grubel ve Lloyd (1975, s.26) a göre se Balassa Endeks nde elde edlen sonuçların güvenlrlğ açısından k öneml sorun bulunmaktadır. Öncelkle endeks, ülkenn gerçekleştrdğ toplam dış tcaret çndek paylarını dkkate almadan tüm endüstrlere aynı ağırlığı vermektedr. Endeksn knc öneml sorunu se lgl ülkenn mevcut dış tcaret açıklarını göz önünde bulundurmamasıdır. Dolayısıyla dış tcaret açık veren ülkeler açısından sonuçların güvenlrlk sorunu ortaya çıkmaktadır. Grubel ve Lloyd (1975) Balassa nın gelştrmş olduğu endeksn sorunlarından hareketle, endüstr-ç tcaretn ölçülmesnde yaygın olarak kullanılan yen br endeks gelştrmştr. Grubel ve Lloyd un endüstr-ç tcaret açıklama yaklaşımı, ülkenn gerçekleştrdğ toplam tcaretten endüstrler-arası tcaret değerlernn çıkartılarak bulunan değern toplam tcarete oranlanması şeklndedr. 133

8 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Grubel ve Lloyd a göre, br ülkenn toplam tcaret, ( X M ) + ; ve endüstrler-arası tcaret se, X M olarak belrtlmektedr. Dolayısıyla ülkesnn j endüstrs ya da ürünü çn, toplam j tcaret çndek endüstrç tcaret payı: IIT j GL ( ) ( X j + M j ) X + M X M = j j j j şeklnde formüle edlmektedr. Burada,,yada, IIT j GL = 1 X j M j ( X j + M j ), IIT j GL = ülkesnn j endüstrs ya da ürününde gerçekleşen endüstr-ç tcaretn, j endüstrs ya da ürünü çn gerçekleşen toplam tcaret çndek yüzdesel payını, X j = j ürünü, ürün grubu ya da endüstrsnde gerçekleşen hracatı, M j = j ürünü, ürün grubu ya da endüstrsnde gerçekleşen thalatı göstermektedr. Grubel ve Lloyd (1975) tarafından gelştrlen endeks 0 la 1 arasında değerler alır. Br ülkesnde lgl j ürünü, ürün grubu ya da endüstrs ç hç tcaret gerçekleştrmemş olması durumunda, ve aynı zamanda sadece hracat ya da sadece thalat gerçekleştrmes durumunda endüstr-ç tcaretten bahsedlemeyecek ve endeks değer 0 olarak gerçekleşecektr. Bunun aksne, gerçekleşen hracat ve thalat rakamlarının brbrne eşt olması durumunda se endeks değer 1 olarak gerçekleşecektr. Dolayısıyla, endeks değernn 1 e yakın olarak hesaplanması endüstr-ç tcaret sevyesnn toplam tcaret çndek payının arttığı; 0 yakın olarak hesaplanması se toplam tcaret çnde endüstr-ç tcaret sevyesnn azaldığı şeklnde yorumlanmaktadır. Bu kapsamda, Türkye nn AB (15) pazarında hang endüstr ya da ürün gruplarında yoğun olarak endüstr-ç tcaret gerçekleştrdğ Standart Grubel-Lloyd endeks kullanılarak belrlenmeye çalışılacaktır. Brülhart Endeks: Dnamk karakterl marjnal endüstr-ç tcaret endekslernden kullanımı en yaygın olanı Brülhart (1994) tarafından gelştrlmştr. Brülhart gelştrdğ marjnal endüstr-ç tcaret endeksn şu şeklde formüle etmştr: ( X X ) ( M M ) t t 1 t t 1 IITB = A = 1 X t X t 1 + M t M t 1 ya da, A 1 X M = X + M, A endeks GL endeksnde olduğu gb 0 ve 1 arasında değerler almaktadır. Endeksn 0 değern alması ülkeler ya da lgl endüstrler arasında gerçekleşen en son tcaretn, dğer br deyşle marjnal tcaretn endüstrler-arası tcaret bçmnde gerçekleştğn; 1 değern alması se, marjnal tcaretn tamamının endüstr-ç tcaret şeklnde gerçekleştğn fade etmektedr (Brülhart, 1994, s.605). 134

9 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Brülhart (1994) ın gelştrdğ A endeks GL endeksnde olduğu gb benzer düzeydek endüstrler çn ağırlıklandırılmış ortalamaların alındığı (tarım, sanay ya da tüm endüstrler çn) endeks olarak da kullanılablr: n A = W A, burada W = tot n = 1 ( X + M ) = 1 X + M, dr. A tot, n fades, br ülkenn tüm endüstrlern veya lgl endüstry oluşturan tüm alt gruplar çn, marjnal endüstr-ç tcaretn ağırlıklandırılmış ortalama değern gösterr. A endeks, GL endeksnde olduğu gb, brden fazla ülkenn konu edldğ çalışmalarda uygun sonuçlar sağlayablmektedr. Ancak A endeks, tcaret nedenyle elde edlen kazançların ve uğranılan kayıpların ülkeler ya da sektörler arasındak dağılımı hakkında blg vermedğnden br tek ülke çn yapılacak çalışmalarda A endeksnden sağlanacak faydalar oldukça sınırlandırılmış olacaktır. Bu nedenle Brülhart (1994, 607) B endeks olarak fade ettğ yen br endeks gelştrmştr: X M B =, burada, B = 1 A dır. X + M Bu endeks, -1 ve +1 arasında değerler alablr. Endeks, hem marjnal endüstr-ç tcaret oranı, hem de ülke özelndek sektörel performanslar hakkında k öneml blg çerr. Öncelkle, B değernn 0 a yaklaşması endüstr-ç tcaretn yükseldğn;, B değernn 0 olması se, lgl endüstrde gerçekleşen marjnal tcaretn bütünüyle endüstr-ç tcaret şeklnde gerçekleştğn gösterr. Buna karşılık endeks değernn hem -1, hem de +1 olması durumunda se, marjnal tcaretn bütünüyle endüstrler-arası tcaret şeklnde gerçekleşmş olduğu kabul edlr. Đknc olarak lgl sektörde, hracatın yerel ürünlern yüksek, thalatın se düşük performansını göstermesnden hareketle, sektörel performans, hracat ve thalatın brbrlerne göre değşm şeklnde tanımlanır. Dolayısıyla B değer drekt olarak sektörel performansı gösterr. Ele alınan peryotta 1 B = olduğu durumda, X 0ve M 0 dır. Aks durumda B = 1değern alır (Brülhart, 1994, s.607) A endeksnden farklı olarak B endeks, k ya da daha fazla endüstr toplandığında anlamlı sonuçlar vermemektedr. B nn -1 ve +1 değerler alması yüksek derecede marjnal endüstrler-arası tcaret şeklnde yorumlanmasına rağmen k alt endüstrnn ağırlıklandırılmış ortalamasının alınması hatalı olarak değern 0 a yakın br değer olarak hesaplanmasına, dğer br fade le, marjnal endüstr-ç tcaretn yüksek çıkmasına neden olmaktadır (Brülhart, 1994, s.607). Bu açıdan çalışmada A Endeks kullanılacaktır. UYGULAMA SITC-2 kapsamında AB (15) 11 pazarına en fazla hracat gerçekleştren lk 50 ülkenn yılları arasındak hracat verlerne dayanarak hesaplanan hracat benzerlk endeks sonuçları aşağıdak tabloda yer almaktadır. 11 Almanya, Belçka, Fransa, Hollanda, Đtalya, Lüksemburg, Đngltere, Danmarka, Đrlanda, Yunanstan, Đspanya, Portekz, Fnlandya, Đsveç, Avusturya 135

10 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: En az %70 benzerlk oranının baz alındığı hesaplamalar netcesnde Türkye ye AB (15) pazarında rakp olan benzer yapıdak ülkeler sırasıyla; Polonya, Romanya, Portekz, Çn, Hndstan, Endonezya, Đtalya, Tayland, Slovenya, Fas ve Đsral olarak belrlenmştr. Rakp olarak belrlenen bu ülkeler se Polonya, Romanya, Portekz, Đtalya ve Slovenya gb AB üyes ülkeler 12 le Çn, Hndstan, Endonezya, Tayland, Fas ve Đsral olmak üzere k gruba ayrılmaktadır. Endüstr-ç tcaret esas tbaryle, sanayleşmş ülkeler arasında ve yoğun olarak sanay ürünler bazında gerçekleşmektedr. Bu açıdan çalışmanın bu kısmında endüstr-ç tcaret açısından sadece Sına Ürünler (SITC Kodlu Ürün Grubu) çalışma kapsamında değerlendrlmeye alınacaktır. Bu bağlamda, sanayleşmş ya da sanayleşme yolunda büyük gelşmeler göstermş olan AB (15) ülkeler baz alınarak, rakp ülkeler karşısında Türk endüstrlernn sanayleşme, dolaysıyla endüstr-ç tcaret açısından hang endüstrlerde uzmanlaşma eğlm gerçekleştrdğ belrlenmektedr. Türkye ve AB (15) ülkeler arasında yılları çn SITC kodlu endüstr ya da ürün grupları tbaryle elde edlen hracat ve thalat değerler lgl G-L endeks formülüne uygulanmış ve 0,70 değer baz alınarak aşağıdak sonuçlara ulaşılmıştır: 12 Đtalya Kuruluş Aşaması olan 1959 da, Portekz 1985 te, Polonya ve Slovenya 2004 te, Avrupa Brlğne Katılmışlardır. 136

11 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: SITC kodlu endüstr ya da ürün grupları, teknolojk alt yapı gereksnmeler açısından beş farklı sınıfta tanımlanmaktadır (Ferman ve dğ., 2004, s.12; Yılmaz, 2003, s.7). Bu sınıflandırmaya göre genel olarak; 1) SITC-0 (Canlı Hayvanlar ve Gıda Maddeler), 2-(26) (Akaryakıt Harç, Yenlmeyen Hammaddeler), 3- (35) (Mneral Yakıtlar, Yağlar vb. Đlgl Maddeler), 4 (Hayvansal ve Btksel Sıvı, Katı Yağlar ve Mumlar)ve 56 (Gübreler (272. Grubun Dışındakler)) kodlu ürünler Hammaddeye Dayalı Ürünler, 2) SITC-26 (Dokuma Elyafı (Yün Topları Harç) vb. Artıkları), 6-(62, 67, 68) (Başlıca Sınıflara Ayrılarak Đşlenmş Ürünler) ve 8-(87, 88) (Çeştl Mamül Eşya) kodlu ürünler Emek Yoğun Ürünler, 3) SITC-1 (Đçk ve Tütün), 35 (Elektrk Enerjs), 53 (Debagat ve Boyacılıkta Kullanılan Ürünler), 55 (Uçucu Yağ, Reznot, Parfümer, Kozmetk, Tuvalet Müstahzarları), 62 (Başka Yerde Belrtlmeyen Kauçuk Eşya), 67 (Demr ve Çelk), 68 (Demr Đhtva Etmeyen Madenler), 78 (Kara Taşıtları) kodlu ürünler Sermaye Yoğun Ürünler, 4) SITC-51(Organk Kmyasal Ürünler), 52 (Đnorgank Kmyasal Ürünler), 54 (Tıp ve Eczacılık Ürünler), 58 (Đlk Şeklde Olmayan Plastkler), 59 (Başka Yerde Belrtlmeyen Kmyasal Madde ve Ürünler), 75 (Büro Makneler, Otomatk Ver Đşleme makneler), 76 (Haberleşme, Ses Kaydetme ve Kaydedlen Ses Tekrar Vermeye yarayan Aletler) kodlu ürünler Kolay Taklt Edleblen Araştırma Yönlü Ürünler, ve 5) SITC-57 (Đlk Şekldek Plastkler), 7-(75, 76, 78) (Makne ve Ulaştırma Araçları) 87 (Başka Yerde Belrtlmeyen Meslek, Đlm, Kontrol Aletler ve Chazları), 88 (Fotoğraf Malzemeler, Optk Eşyalar, Kol ve Duvar saatler) kodlu ürünler de Zor Taklt Edleblen Araştırma Yönlü Ürünler olarak tanımlanmaktadır. Elde edlen G-L Endeks sonuçlarına göre, en az %70 oranı baz alındığında, Türkye nn AB (15) ülkeleryle 1995 ve 2007 yılları arasında tüm yıllar tbaryle sadece, SITC-69 (Başka Yerde Belrtlmeyen Madenden Mamul Eşyalar), 81 (Prefabrk Yapı, Sıhh Su Tessat, Isıtma ve Sabt Aydınlatma Chazları), 83 (Seyahat Eşyaları, El Çantaları vb. Taşıyıcı Eşya) ve 85 (Ayakkabılar) kodlu EMEK YOĞUN ÜRÜNLER DE, SITC-67 (Demr ve Çelk), 68 (Demr Đhtva Etmeyen Madenler), 78 (Kara Taşıtları) kodlu SERMAYE YOĞUN ÜRÜNLER de, SITC-52 (Đnorgank Kmyasal Ürünler), 76 (Haberleşme, Ses Kaydetme ve Kaydedlen Ses Tekrar Vermeye yarayan Aletler) kodlu KOLAY TAKLĐT EDĐLEBĐLĐR ARAŞTIRMA YÖNLÜ ÜRÜNLER de, 137

12 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: SITC-77 (Elektrk Makne, Chaz ve Alet, vb. Aksam ve Parçaları), 79 (Dğer Taşıt Araçları) kodlu ZOR TAKLĐT EDĐLEBĐLĐR ARAŞTIRMA YÖNLÜ ÜRÜNLER de ve SITC-91 (Dğer Düşük Değerl Ürünler) kodlu ürün gruplarında yoğun olarak endüstr-ç tcaret gerçekleştrdğ görülmektedr. Uygulama bölümünün son aşamasında, Türkye ve rakp ülkelern AB (15) ülkeleryle yılları arasında gerçekleştrmş oldukları Marjnal Endüstr-Đç Tcaret değerlernn ortalamaları Brülhart ın gelştrdğ A Endeks kullanılarak hesaplanmıştır. SONUÇ VE DEĞERLENDĐRME Endüstr-ç tcaret acısından elde edlen bulgulara göre, Türkye AB (15) ülkeleryle; 13 Emek Yoğun endüstr çersnde 4; Sermaye Yoğun olarak tanımlanan 9 endüstr çersnde 3; Kolay Taklt Edleblen Araştırma Yönlü Ürünler olarak tanımlanan 7 endüstrde 2; ve Zor Taklt Edlen Araştırma Yönlü Ürünler olarak tanımlanan 9 endüstrnn se sadece 2 snde yoğun olarak endüstr-ç tcaret gerçekleştrmektedr. Buna göre, Türkye nn gerçekleştrmş olduğu marjnal endüstr-ç tcaret değerler ortalamasının (dğer br fade le, yılları arasında endüstr-ç tcarette gerçekleştrlen artış oranlarının) genel olarak rakp ülkelerden daha fazla olduğu görülmektedr. Özellkle, SITC-79 (Dğer Taşıt Araçları) ve 91 (Dğer Düşük Değerl Ürünler) kodlu ürünler harcnde Türkye nn AB (15) ülkeleryle lgl endüstrler bazında rakplerne oranla daha yüksek endüstr-ç tcaret gerçekleştrmştr. Bununla brlkte, rakplerne oranla endüstr-ç tcaret oranlarını artırma bakımından daha yüksek eğlmlere sahp olduğu da belrlenmştr. KAYNAKÇA Adler, M. (1970). Specalzaton Đn The European Coal And Steel Communty, Jurnal Of Common Market Studes, Vol. 8, Oxfort Balassa, B. ve Bauwens L. (1987). Inrta-Industry Specalsaton Đn A Mult-Country And Mult-Industry Framework, The Economc Journal, Vol. 97, No: 388 Balassa, B. (1986). Endüstr-Đç Tcaret Ve Gelşmekte Olan Ülkelern Dünya Ekonomsne Entegrasyonu, Dışa Açık Ekonom Üzerne Makaleler, (Derleyen: H. Avn Hedl) Malye Ve Gümrük Bakanlığı Araştırma Planlama Ve Koordnasyon Kurulu Başkanlığı, Yay. No: 1986/

13 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Balassa, B. (1963). Europen Integraton: Problems And Ussues, The Amercan Economc Revew, Vol. 53, Menesha Balassa, B. (1979). Intra-Industry Trade And The Integraton Of The Developng Countres To The World Economy, World Bank Staff Paper, No:312 Balassa, B. (1966). Tarf Reductons And Trade Đn Manufacturers Among The Industral Countres, The Amercan Economc Revew, Vol. 56, No:3 Bergstrand, J. H. (1990), The Heckscher-Ohln-Samuelson Model, The Lnder Hypothess and The Determnants of Blateral Intra-Industry Trade, The Economc Journal, Vol. 100, No: 403 Brülhart, M. (1994), Margnal Intra-Industry Trade: Measurement and Relevance for The Pattern of Industral Adjustment, Weltwrtschaftlches Archv, Vol. 130 Dıxıt, A. ve Norman, V. (1980). Theory Of Internatonal Trade, Cambrdge Unversty Press Dxt, A. ve Stgltz, J. E. (1977) Monopolstc Competton And Optmum Product Dversty, The Amercan Economc Revew, Vol. 67 Ethıer, W. J. (1979). Internatonal Decreasng Costs And World Trade, Journal Of Internatonal Economcs, Vol.9 Ethıer, W. J. (1982). Natonal And Internatonal Returns To Scale Đn The Modern Theory Of Internatonal Trade, The Amercan Economc Revew, Vol. 72, No: 3 Falvey, R. E. (1981). Commercal Polcy And Intra-Industry Trade, Jounal Of Internatonal Economcs, Vol. 11 Ferman, M., Akgüngör, S. ve Yüksel, H. A. (2004) Türkye nn Đhracat Rekabet Gücü Ve Sürdürüleblrlğ: Avrupa Brlğ Pazarında Rakp Ülkeler Ve Türkye Açısından Br Karşılaştırma,, 5-9 Mayıs, Đzmr: Türkye Đktsat Kongres, Gelşme Stratejler Ve Makroekonomk Poltkalar Đçerkl Teblğ Fnger, J.M. Ve Kreının, M.E. (1979). A Measure Of Export Smlarty And Its Possble Uses, The Economc Journal, Vol. 89, No: 356 Flam, H. ve Helpman, E. (1987), Vertcal Dfferantaton and North-South Trade, The Amercan Economc Revew, Vol. 77, No:5 Fukao, K., Ishıdo, H. ve Ito, K. (2003), Vertcal Intra-Industry Trade and Foregn Drect Investment n East Asa, Dscusson Paper Seres A, No: 434, Htotsubash Unversty, Tokyo Greenaway, D. (1985) Internatonal Trade Polcy, ELBS Macmllan Publsher Ltd., London Greenaway, D., Hıne R. ve Mılner, C. (1995), Vertcal and Horzontal Intra-Industry Trade: A Cross Industry Analyss for the Unted Kngdom, The Economc Journal, Vol. 105, No: 433 Grubel, H.G. ve Lloyd, P.J. (1975). Intra-Industry Trade : The Theory And Measurement Of Internatonal Trade Đn Dfferantated Products, John Wlley&Sons, London And New York Harrgan, J. (1994). Scale Economes And The Volume Of Trade, The Revew Of Economcs And Statstcs, Vol. 76, No:2 Helpman, E. ve Krugman, P. R. (1985). Market Structure And Foregn Trade: Increasng Returns, Imperfect Competton And The Internatonal Economy, Mıt Press, Cambrdge Helpman, E. (1981). Internatonal Trade Đn The Presence Of Product Dfferentaton, Economc Of Scale And Monopolstc Competton: A Chamberln-Heckscher-Ohln Approach, Journal Of Internatonal Economcs, Vol. 11 Hummels, D. ve Levınsohn, J. (1995). Monopolstc Competton And Internatonal Trade: Reconsderng The Evdence, The Quarterly Journal Of Economcs, Vol. 110, No: 3 Hummels, D. Ve Levınsohn, J. (1993). Product Dfferantaton As A Source Of Comparatve Advantage?, The Amercan Economc Revew, Vol. 83, No: 2, Papers And Proceedngs Of The Hundred And Ffth Annual Meetng Of The Amercan Economc Assocaton 139

14 Rakp Ülke Performanslarıyla Karşılaştırmalı Analz: Karluk, R. (2002). Uluslararası Ekonom, Teor Ve Poltka, 6. Baskı, Đstanbul: Beta Kreının, M. E. Ve Plummer, M. G. (2004). Regonal Groupng, Dscrmnaton, And The Revokng Of Preferental Status Of Non-Members: Effect Of Eu Enlargement On The Medterranean Basn, Euro-Medterranean Relatons: A Conceptual Framework Of Trade And Investment Creaton Dverson, Second Pan-Europen Conference Standng Group On Eu Poltcs, Bologna, June Krugman, P. R. (1979). Increasng Returns, Monopolstc Competton, And Internatonal Trade Journal Of Internatonal Economcs, Vol. 9, North-Holland Publshng Company Krugman, P. R. (1981) Intrandustry Specalzaton And The Gan From Trade, The Journal Of Poltcal Economy, Vol., 89, No:5 Krugman, P. R. (1983). New Theores Of Trade Among Industral Countres, The Amercan Economc Revew, Vol. 73, No:2, Papers And Proceedngs Of The Nnety-Ffth Annual Meetng Of The Amercan Economc Assocaton Krugman, P. R. (1980). Scale Economes, Product Dfferentaton, And The Pattern Of Trade, The Amercan Economc Revew, Vol. 70, No:5 Leontef, W. (1969). Domestc Producton And Foregn Trade: Amercan Captal Poston Re-Examned Bhagwat Jadsh, Internatonal Trade, Pengun Books Inc., Harmondsworth Loertscher, R. ve Wolter, F. (1980). Determnants Of Intra-Industry Trade: Among Countres And Across Industres, Weltwrtschaftlches Archv, Vol. 116 Markusen, J.R. ve Wgle, R. M. (1990), Explanng the Volume of North-South Trade, The Economc Journal, Vol. 100, No: 403 Narn, P. (2002). Endüstr-Đç Tcaret Ve Đhracata Dayalı Sektörler Açısından Türkye Uygulaması, T.C. Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Đktsat Anablm Dalı, Đzmr: Yayınlanmamış Doktora Tez Pugel, T. A. (2004). Internatonal Economcs, Twelfth Edton, Mcgraw-Hll Companes, Inc., Boston Root, F. R. (1990). Internatonal Trade And Investment, Sxth Edton, South-Western Publshng Co., Cncnat, Oho Sapr, A. (1992). Regonal Integraton Đn Europe, The Economc Journal, Vol. 102, No: 415 Schott, P. K. (2004), The Relatve Compettveness of Chna s Export to the Unted States vs-a-vs Other Countres n Asa, the Carbbean, Latn Amerca and the OECD, Yale School of Management, Prelmnary Draft Stokey, N. L. (1991), The Volume and Composton of Trade Between Rch and Poor Countres, The Revew Of Economc Studes, Vol. 58, No: 1 Sutton, J. (1986), Vertcal Product Dfferantaton: Some Basc Themes, The Amercan Economc Revew, Vol. 76, No: 2, Papers and Proceedngs of the Nnety-Eghth Annual Meetng of the Amercan Economc Assocaton Tekgül, Y. B. (2000) Ekonomk Entegrasyon Ve Endüstr Đç Tcaret: Türkye Ab Ülkeler Arasındak Endüstr Đç Tcaretn Eğlm, T.C. Çukurova Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Đktsat Anablm Dalı, Adana: Yayınlanmamış Doktora Tez Vogatzoglou, K. (2005), Varetes or Qualtes? Horzontal and Vertcal Intra-Industry Trade wthn the NAFTA Trade Bloc, The Estey Centre Journal of Internatonal Law and Trade Polcy, Vol.6, No: 2 Wells, S. J. (1973). Internatonal Economcs, (Revson By: Brassloff E.W.), George Allen And Unwn Ltd., London Yenlmez, F. (2004). Türkye nn Ab Đle Dış Tcaretnde Endüstr Đç Tcaret (Türkye-Almanya Örneğ), TOBB 140

Keywords: European Union, Trade, Inter-Industry Trade, Intra-Industry Trade, GİRİŞ. Hüseyin ALTAY Süleyman Emre ÖZCAN ** İbrahim Tuğrul ÇINAR ***

Keywords: European Union, Trade, Inter-Industry Trade, Intra-Industry Trade, GİRİŞ. Hüseyin ALTAY Süleyman Emre ÖZCAN ** İbrahim Tuğrul ÇINAR *** Türkye nn Avrupa Brlğ (15) Pazarında EndüstrlerArası ve Endüstrİç Tcaret Açısından Avantajlı Olduğu Ürün Gruplarının Belrlenmes: 1995 2007 Hüseyn ALTAY Süleyman Emre ÖZCAN ** İbrahm Tuğrul ÇINAR *** Özet:

Detaylı

Đktisat Bölümü. Bölümü

Đktisat Bölümü. Bölümü Türkye nn Avrupa Brlğ (15) Pazarında Endüstrler Arası ve EndüstrĐç Tcaret Açısından Avantajlı Olduğu Ürün Gruplarının Belrlenmes: 1995 2007 Hüseyn ALTAY Süleyman Emre ÖZCAN ** Đbrahm Tuğrul ÇINAR *** Özet:

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN YAPISI

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN YAPISI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN YAPISI Dr. Ahmet AYDIN ÖZET Bu çalışmanın temel amacı gttkçe önemn artıran Endüstr-ç Tcaret Teorsn (EİT) kullanarak Türkye nn dış tcaret yapısını kapsamlı br

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma Endüstr-ç dış tcaret, patentler ve uluslararası teknolojk yayılma Recep Kök Dokuz Eylül Ünverstes, İktsad ve İdar Blmler Fakültes, İktsat Bölümü, 35160, İzmr, Türkye Nevzat Şmşek Dokuz Eylül Ünverstes,

Detaylı

ISBN 978-975 19 4482-5 (basılı nüsha)

ISBN 978-975 19 4482-5 (basılı nüsha) ISBN 978-975 19 4482-5 (basılı nüsha) Bu Çalışma Devlet Planlama Teşklatının görüşlern yansıtmaz. Sorumluluğu yazarına attr. Yayın ve referans olarak kullanılması Devlet Planlama Teşklatının znn gerektrmez;

Detaylı

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlşks: OECD Ülkeler Panel Ver Analz Mustafa ÖZER * Necat ÇĐFTÇĐ ** Özet: Yen büyüme teorlernn merkeznde Ar-Ge yatırımları vardır. Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) ve Aghon-Howtt

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss.105-122. Kısa Vadel Sermaye Grş Modellemes: Türkye Örneğ Mehmet AKSARAYLI 1 Özhan TUNCAY 2 Alınma Tarh: 04-2008,

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ

OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ İstanbul Tcaret Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Yıl:7 Sayı:13 Bahar 2008 s.301-322 OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ

Detaylı

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt 6, Sayı:4, 2004 Devalüasyon, Para, Reel Gelr Değşkenlernn Dış Tcaret Üzerne Etksnn Panel Data Yöntemyle Türkye İçn İncelenmes Yrd.Doç.Dr.Ercan BALDEMİR*

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES TÜRKĠYE EKONOMĠSĠNĠN YAPISAL ANALĠZĠ: 1998 VE 2002 YILLARI GĠRDĠ-ÇIKTI ANALĠZĠ ÖRNEĞĠ

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES TÜRKĠYE EKONOMĠSĠNĠN YAPISAL ANALĠZĠ: 1998 VE 2002 YILLARI GĠRDĠ-ÇIKTI ANALĠZĠ ÖRNEĞĠ TÜRKĠYE EKONOMĠSĠNĠN YAPISAL ANALĠZĠ: 1998 VE 2002 YILLARI GĠRDĠÇIKTI ANALĠZĠ ÖRNEĞĠ Özet Zya Gökalp GÖKTOLGA 1 Yusuf AKGÜL 2 Bu çalışmanın amacı 98 ve 2002 yıllarına at GrdÇıktı tablolarını kullanarak,

Detaylı

Türkiye de Rekabet, Ar-Ge, İnovasyon ve Ekonomik Büyüme: Nasıl Bir İlişki Söz Konusudur?

Türkiye de Rekabet, Ar-Ge, İnovasyon ve Ekonomik Büyüme: Nasıl Bir İlişki Söz Konusudur? A. ÖZKAYA Türkye de Rekabet, Ar-Ge, İnovasyon ve Ekonomk Büyüme: Nasıl Br İlşk Söz Konusudur? Ata ÖZKAYA Özet İçsel büyüme teors endüstrlern çnde bulunduğu rekabet koşulları, yürüttükler Ar-Ge faalyetler,

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması Busness and Economcs Research Journal Volume 2. Number 1. 2011 pp. 143-151 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkye de Bölgeler Arası Gelr Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Ver Analz Uygulaması Fatma

Detaylı

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI Mehmet Aktan Atatürk Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 25240, Erzurum. Özet: Dövz kurlarındak değşmler,

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Doç. Dr. M. Başaran ÖZTÜRK * Yrd. Doç. Dr. Kartal DEMİRGÜNEŞ ** Yrd.

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama Anadolu Ünverses Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversy Journal of Socal Scences Kar Payı Polkası ve Yaşam Döngüsü Teors: İMKB İmalat Sektöründe Amprk Br Uygulama Dvdend Payout Polcy and Lfe Cycle Theory:

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

BAŞLIK: AVRUPA BĐRLĐĞĐ SÜRECĐNDE KIBRIS MESELESĐ VE TÜRKĐYE ĐLE GÜNEY KIBRIS ARASINDAKĐ POTANSĐYEL TĐCARETĐN ÇEKĐM TEORĐSĐ YÖNTEMĐ ĐLE TAHMĐNĐ ÖZET

BAŞLIK: AVRUPA BĐRLĐĞĐ SÜRECĐNDE KIBRIS MESELESĐ VE TÜRKĐYE ĐLE GÜNEY KIBRIS ARASINDAKĐ POTANSĐYEL TĐCARETĐN ÇEKĐM TEORĐSĐ YÖNTEMĐ ĐLE TAHMĐNĐ ÖZET YAZAR ADI-SOYADI: HALĐL UÇAL BAŞLIK: AVRUPA BĐRLĐĞĐ SÜRECĐNDE KIBRIS MESELESĐ VE TÜRKĐYE ĐLE GÜNEY KIBRIS ARASINDAKĐ POTANSĐYEL TĐCARETĐN ÇEKĐM TEORĐSĐ YÖNTEMĐ ĐLE TAHMĐNĐ ÖZET Türkye nn dış lşklernde

Detaylı

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ Yrd. Doç. Dr. Seda ŞENGÜL Çukurova Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Ekonometr Bölümü Mart 2004 ANKARA YAYIN NO: 119 ISBN: 975-407-151-9

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

AİLEM VE ŞİRKETİM. Piyasalardan Haberler (Sayfa 9) Aile Şirketlerinde Kavganın Faturası 300 Milyar Dolar. Türkiye'ye En Çok Yatırım Yapan Ülkeler

AİLEM VE ŞİRKETİM. Piyasalardan Haberler (Sayfa 9) Aile Şirketlerinde Kavganın Faturası 300 Milyar Dolar. Türkiye'ye En Çok Yatırım Yapan Ülkeler Sayı 72 Eylül Ekm 2015 AİLEM VE ŞİRKETİM Türkye de İnovasyon (Sayfa 2-3) Teknoloj Üreten Türkye Çalıştayı (4-5) - H. Erkan Uncu - CGS Center Fnansal Yönetm Hzmetler Kıdeml Uzman Dünya da İnovasyon (6-7-8)

Detaylı

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER Akdenz İ.İ.B.F. Dergs (21) 2011, 17-45 ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER PREVALENCE AND SOCIOECONOMICS DETERMINANTS OF ADULTS OBESITY IN ANTALYA Arş. Gör. F.

Detaylı

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279 SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme 279 Türkye de Hanehalkı Tüketm Harcamaları: Pseudo Panel Ver le Talep Sstemnn Tahmn The Consumpton Expendture of Households n Turkey: Demand System Estmaton wth Pseudo Panel

Detaylı

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama ERC Workng Paper n Economc 04/02 January 2004 Türkye den Yurt Dışına Beyn Göçü: Amprk Br Uygulama Aysıt Tansel İktsat Bölümü Orta Doğu Teknk Ünverstes atansel@metu.edu.tr Nl Demet Güngör İktsat Bölümü

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ Prof. Dr. Bedrye SARAÇOĞLU Gaz Ünverstes İ.İ.B.F. Ekonometr Bölümü Tel:+90 32 226853 e-posta: bedrye@gaz.edu.tr Arş. Gör. Nükhet

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

Araştırma-Geliştirme Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Panel Veri Analizi

Araştırma-Geliştirme Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Panel Veri Analizi B. ÖZCAN, A. ARI Araştırma-Gelştrme Harcamaları ve Ekonomk Büyüme İlşks: Panel Ver Analz Burcu ÖZCAN Ayşe ARI Özet Ekonomk büyümenn c gücü olarak değerlendrlen araştırma-gelştrme (Ar-Ge) faalyetler ülke

Detaylı

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği Ege Ünv. Zraat Fak. Derg., 2002, 39 (3): 88-95 ISSN 1018-8851 Pamukta Grd Taleb: Menemen Örneğ Bülent MİRAN 1 Canan ABAY 2 Chat Günden 3 Summary Demand for Inputs n Cotton Producton: The Case of Menemen

Detaylı

KOBİ LERİN YENİ PİYASALARA AÇILAMAMA NEDENLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

KOBİ LERİN YENİ PİYASALARA AÇILAMAMA NEDENLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KOBİ LERİN YENİ PİYASALARA AÇILAMAMA NEDENLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER Hazırlayan İsmal ŞENTÜRK İktsat Ana Blm Dalı Yüksek Lsans Tez Danışman

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ DOKTORA TEZİ ALİ RIZA AKTAŞ TEZ DANIŞMANI DOÇ. DR. SELİM

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATL RESMİ GAETEDE YAYNLANMŞTR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2 OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI. OLİGOPOL OYUN KURALLARI. OLİGOPOL OYUN STRATEJİLERİ 3. OLİGOPOL OYUNUNDA SKORLAR 3 4. MAHKUMLAR ÇIKMAZI 3 5. BİR DUOPOL OYUNU 6 5.. MALİYET VE TALEP KOŞULLARI 6 5.. KAR MAKSİMİZASYONU

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Endüstri-İçi Ticaretin Analizi

Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Endüstri-İçi Ticaretin Analizi 386 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2010 Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Endüstri-İçi Ticaretin Analizi Murat Ozan Başkol, Uludağ Üniversitesi Abstract Intra-Industry

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195 C.Ü. İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt 13, Sayı 1, 2012 195 TÜRKİYE DE TİCARİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE REKABET DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ (2002-2009) Abdulvahap ÖZCAN * Özet Türkye nn yaşadığı 2000 ve 2001 krzler

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Murat ATAN - Araş. Gör. Gaye KARPAT ÇATALBAŞ 2 ÖZET Bu çalışma, Türk bankacılık sstem çnde faalyet gösteren tcar bankaların

Detaylı

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ 2011-2012-2013 MALİ yılına İLİşKİN YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ("Şrket") 01012011-31 ı22013

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Ekonometr ve İstatstk Sayı:14 2011 62 83 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

MÜŞTERİ MEMNUNİYET İNDEKSLERİ VE CEP TELEFONU SEKTÖRÜNDE BİR PLOT UYGULAMA ÖZET

MÜŞTERİ MEMNUNİYET İNDEKSLERİ VE CEP TELEFONU SEKTÖRÜNDE BİR PLOT UYGULAMA ÖZET MÜŞTERİ MEMNUNİYET İNDEKSLERİ VE CEP TELEFONU SEKTÖRÜNDE BİR PLOT UYGULAMA Al Türkyılmaz Fath Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 34900 Büyükçekmece İstanbul Tel: (212) 8890810 1094 Fax: (212) 8890906

Detaylı

ULUSLARARASI TİCARET TEORİLERİ ve PAUL R.KRUGMAN IN KATKILARI

ULUSLARARASI TİCARET TEORİLERİ ve PAUL R.KRUGMAN IN KATKILARI Öner.C.9.S.35. Ocak 2011.199-206. ULUSLARARASI TİCARET TEORİLERİ ve PAUL R.KRUGMAN IN KATKILARI Esra YÜKSEL 1, Ercan SARIDOĞAN 2 1 Marmara Ünverstes, İ.İ.B.F, İktsat Bölümü, Yardımcı Doçent Dr. 2 Marmara

Detaylı

İşletmeye Giriş. Ekonomik Fonksiyonlarına na göre; g. Mal Üreten. İşletmeler Hizmet Üreten Pazarlama İşletmeleri

İşletmeye Giriş. Ekonomik Fonksiyonlarına na göre; g. Mal Üreten. İşletmeler Hizmet Üreten Pazarlama İşletmeleri İşletme BölümüB Yönetm ve Organzasyon Anablm Dalı İşletmeye Grş Ders Notu - 4 Öğr. Grv.. Dr. M. Volkan TÜRKERT vturker@marmara marmara.edu..edu.tr www.volkanturker volkanturker.com..com.tr İşletmelern

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI Abdullah Oktay DÜNDAR * Muammer ZERENLER ** ÖZET İşletmeler günümüz rekabet ortamının çalkantılı doğasında faalyetlern sürdürürken, sahp oldukları kıt kaynakları

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI FİRMA ÇEŞİTLENDİRMESİNİN FİRMA DEĞERİ, RİSKİ VE PERFORMANSINA ETKİLERİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Emel YÜCEL DOKTORA TEZİ

Detaylı

TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ

TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ 1 1 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ Hazırlayan Seda KARAAĞAÇ

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER *

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER * AİBÜ Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs, Güz 2013, Clt:13, Yıl:13, Sayı:2, 13:171-189 TÜKİYE DEKİ ÖZEL BANKALAIN FİNANSAL PEFOMANSLAININ KAŞILAŞTIILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ Fath ECE COMPAISON OF PIVATE BANKS FINANCIAL

Detaylı

Türkiye de Zeytin Sıkma Tesislerinin Karlılığı ve Etkinliği: Ege Bölgesi Örneği 1

Türkiye de Zeytin Sıkma Tesislerinin Karlılığı ve Etkinliği: Ege Bölgesi Örneği 1 Yıldıztekn ve Tuna Araştırma Makales (Research Artcle) Akın F.OLGUN M. Metn ARTUKOĞLU 3 Hakan ADANACIOĞLU 4 Ege Ünverstes Zraat Fakültes Tarım Ekonoms Bölümü 35100 Bornova/İzmr., e-posta: akn.olgun@ege.edu.tr

Detaylı

Fatih ECER*, Fatih GÜNAY**

Fatih ECER*, Fatih GÜNAY** Anatola: Turzm Araştırmaları Dergs, Clt 25, Sayı 1, Bahar: 35-48, 2014. Copyrght 2014 anatola Bütün hakları saklıdır ISSN: 1300-4220 (1990-2014) Borsa İstanbul da İşlem Gören Turzm Şrketlernn Fnansal Performanslarının

Detaylı

AN APPLICATION ABOUT THE UNIVERSITY STUDENTS IN IZMIR WITH STRATIFIED CLUSTER SAMPLING

AN APPLICATION ABOUT THE UNIVERSITY STUDENTS IN IZMIR WITH STRATIFIED CLUSTER SAMPLING Süleyman Demrel Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs Y.009, C.4, S. s.407-44. Suleyman Demrel Unversty The Journal of Faculty of Economcs and Admnstratve Scences Y.009, Vol.4, o. pp.407-44. İZMİR

Detaylı

AHP AND GRA INTEGRATED APPROACH IN INNOVATION PERFORMANCE REVIEW PROCESS: AN APPLICATION IN DAIRY INDUSTRY

AHP AND GRA INTEGRATED APPROACH IN INNOVATION PERFORMANCE REVIEW PROCESS: AN APPLICATION IN DAIRY INDUSTRY Dumlupınar Ünverstes Sosyal Blmler Dergs / Dumlupınar Unversty Journal of Socal Scences İNOVASYON PERFORMANSI DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE AHS VE GİA BÜTÜNLEŞİK YAKLAŞIMI: SÜT ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

Detaylı

NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ *

NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * H.Ü. Đktsad ve Đdar Blmler Fakültes Dergs, Clt 28, Sayı 2, 2010, s. 47-69 NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * Öz Burak GÜNALP

Detaylı

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Güneş GENÇYILMAZ

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Güneş GENÇYILMAZ T.C. ĐSTANBUL KÜLTÜR ÜNĐVERSĐTESĐ SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ TELEKOMÜNĐKASYON SEKTÖRÜNDE SABĐT MOBĐL YAKINSAMASI (FMC): OPERATÖRLERE FĐNANSAL ETKĐ MODELLERĐ YÜKSEKLĐSANS TEZĐ Ahmet Kaml GENÇEL Anablm Dalı:

Detaylı

Calculating the Index of Refraction of Air

Calculating the Index of Refraction of Air Ankara Unversty Faculty o Engneerng Optcs Lab IV Sprng 2009 Calculatng the Index o Reracton o Ar Lab Group: 1 Teoman Soygül Snan Tarakçı Seval Cbcel Muhammed Karakaya March 3, 2009 Havanın Kırılma Đndsnn

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Konut Sahplğnn Belrleycler: Hanehalkı Resler Üzerne Br Uygulama Halm TATLI 1 Özet İnsanların barınma htyacını sağlayan konut, temel htyaçlar arasında yer almaktadır. Konut sahb olmayan ve krada oturan

Detaylı

Ege Bölgesi orman işletmelerindeki orman mühendisi dağılımının Atkinson endeksi ile değerlendirilmesi

Ege Bölgesi orman işletmelerindeki orman mühendisi dağılımının Atkinson endeksi ile değerlendirilmesi SDÜ Orman Fakültes Dergs SDU Faculty of Forestry Journal 2011, 12: 110-114 Araştırma makales/research artcle Ege Bölges orman şletmelerndek orman mühends dağılımının Atknson endeks le değerlendrlmes İsmal

Detaylı

İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Admnstraton Clt/Vol:39, Sayı/No:2,, 310-334 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Stokastk envanter model kullanılarak

Detaylı

KIRIKKALE ILINDE SıNAI YATıRıMLARA SAGLANAN DEVLET YARDıMLARı

KIRIKKALE ILINDE SıNAI YATıRıMLARA SAGLANAN DEVLET YARDıMLARı KIRIKKALE ILINDE SıNAI YATıRıMLARA SAGLANAN DEVLET YARDıMLARı Doç.Dr. Ahmet Burçln YEREL! PEGEM - Hacettepe Ünverstes Pyasa Ekonomsn Grşmclğ Gelştrme Merkez Müdürü ve ÖZET Kırıkkale l, kalkınmada öncelkl

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

(Resmi Gazete ile yayımı: 12.3.2000 Sayı:23991)

(Resmi Gazete ile yayımı: 12.3.2000 Sayı:23991) -1849- TURKIYE CUMHURİYETİ İLE MAKEDONYA CUMHURİYETİ ARASINDAKİ SERBEST TİCARET ANLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞU HAKKINDA KANUN (Resm Gazete le yayımı: 12.3.2000 Sayı:23991) Kanun No Kabul Tarh

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Enerj Pyasası Düzenleme Kurumundan : KURUL KARARI Karar No: 5398-1 Karar Tarh: 30/12/2014 Enerj Pyasası Düzenleme Kurulunun 30/12/2014 tarhl

Detaylı

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001)

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001) ANADOLU ÜNvERSTES BlM VE TEKNOLOJ DERGS ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (1) TEKNK NOTrrECHNICAL NOTE ELEKTRK ARK FıRıNıNDA TERMODNAMGN KNC YASASıNıN

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*)

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*) Gazosmanpaşa Ünverstes Zraat Fakültes Dergs Journal of Agrcultural Faculty of Gazosmanpasa Unversty http://zraatderg.gop.edu.tr/ Araştırma Makales/Research Artcle JAFAG ISSN: 1300-2910 E-ISSN: 2147-8848

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim.

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim. SM de yer alacak fermyonlar Standart Model (SM) agrange Yoğunluğu u s t d c b u, d, c, s, t, b e e e,, Şmdlk nötrnoları kütlesz Kabul edeceğz. Kuark çftlern gösterelm. u, c ve t y u (=1,,) olarak gösterelm.

Detaylı

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi Metn Madenclğ le Soru Cevaplama Sstem Sevnç İlhan 1, Nevchan Duru 2, Şenol Karagöz 3, Merve Sağır 4 1 Mühendslk Fakültes Blgsayar Mühendslğ Bölümü Kocael Ünverstes slhan@kocael.edu.tr, nduru@kocael.edu.tr,

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

TÜRKĐYE DE EKONOMĐK BÜYÜMENĐN KAYNAKLARININ ANALĐZĐ

TÜRKĐYE DE EKONOMĐK BÜYÜMENĐN KAYNAKLARININ ANALĐZĐ T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNĐVERSĐTESĐ SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ ĐKTĐSAT ANABĐLĐM DALI DOKTORA TEZĐ TÜRKĐYE DE EKONOMĐK BÜYÜMENĐN KAYNAKLARININ ANALĐZĐ Başak KARŞIYAKALI Danışman Doç. Dr. Đlkn BARAY 2008 YEMĐN

Detaylı

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 4 Sayı: Ocak 04 ss. 9-9 BIST da Demr, Çelk Metal Ana Sanay Sektöründe Faalyet Gösteren İşletmelern Fnansal Performans Analz: VZA Süper Etknlk ve TOPSIS Uygulaması

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ ÖNEMİNİN GİRDİ ÇIKTI ANALİZİYLE İNCELENMESİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ ÖNEMİNİN GİRDİ ÇIKTI ANALİZİYLE İNCELENMESİ Sosyal Blmler Dergs Sayı: 21 2009 ELEKTRİK ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ ÖNEMİNİN GİRDİ ÇIKTI ANALİZİYLE İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Tuncer ÖZDİL Kırgızstan Türkye Manas Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş. Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2012-30.09.2012 dönemne

Detaylı

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme I 131 Yolsuzluğun Belrleycler ve Büyüme le İlşkler Assoc. Prof. Dr. Mne Gern (Marmara Unversty, Turkey) Prof. Dr. Ömer Selçuk Emsen (Atatürk Unversty, Turkey) Ph.D. Canddate

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-15 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-15 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-15 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI TÜFE de Sat ve Değşken Ağırlık Sstem Yaklaşımları: Türkye Taze Meyve-Seze Fyatları Üzerne Br Uygulama Oğuz Atuk Orhun Sevnç

Detaylı

TÜRKİYE İLE AB, GIDA VE CANLI HAYVAN SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARET ANALİZİ

TÜRKİYE İLE AB, GIDA VE CANLI HAYVAN SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARET ANALİZİ TÜRKİYE İLE AB, GIDA VE CANLI HAYVAN SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARET ANALİZİ Gülay ERÜN Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezi Ulus/ANKARA E-posta: gulay.sakalli@tcmb.gov.tr Özet

Detaylı

Algı Farklılaşmalarının Shannon Ayrışma Endeksi Kullanılarak Belirlenmesi

Algı Farklılaşmalarının Shannon Ayrışma Endeksi Kullanılarak Belirlenmesi Algı Farklılaşmalarının Shannon Ayrışma Endeks Kullanılarak Belrlenmes Latf ÖZTÜK * Murat ATAN ** Özet Daha çok byoloj blmnde türlern ayrışmasını belrlemek çn kullanılarak ön lana çıkan Shannon, Smson,

Detaylı

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği Atatürk Ünv. Zraat Fak. Derg., 42 (2): 153-157, 2011 J. of Agrcultural Faculty of Atatürk Unv., 42 (2): 153-157, 2011 ISSN : 1300-9036 Araştırma Makales/Research Artcle Btksel Ürün Sgortası Yaptırma İsteğnn

Detaylı

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME Ġstanbul Ünverstes Ġktsat Fakültes Malye AraĢtırma Merkez Konferansları 46. Ser / Yıl 2004 Prof. Dr. Salh Turhan'a Armağan TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ Emel KOCADAYI EGE ÜNİVERSİTESİ MÜH. FAK., KİMYA MÜH. BÖLÜMÜ, 35100-BORNOVA-İZMİR ÖZET Bu projede, Afyon Alkalot Fabrkasından

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON Gökalp Kadr YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 011 Her hakkı saklıdır ÖZET Yüksek Lsans Tez BULANIK HEDONİK

Detaylı

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI , EK-A YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI Değerl Arkadaşlar, --e------ Bldğnz üzere, ş dünyası sthdam edeceğ adaylarda, ünverste mezunyet sonrası kendlerne ne ölçüde katma değer ekledklern de cddyetle

Detaylı