TÜRKÌYE NÌN KALKINMA SORUNU VE ÇÖZÜM NOKTASINDA ÖZEL FÌNANS KURUMLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKÌYE NÌN KALKINMA SORUNU VE ÇÖZÜM NOKTASINDA ÖZEL FÌNANS KURUMLARI"

Transkript

1 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí TÜRKÌYE NÌN KALKINMA SORUNU VE ÇÖZÜM NOKTASINDA ÖZEL FÌNANS KURUMLARI Osman Nuri ARAS Qafqaz Ünìversìtesì Ìktìsadì ve Ìdarì Bìlìmler Fakültesì Bakü - AZERBAYCAN ÖZET Ekonomik açıdan Türkiye nin de yer aldıõı geliåmekte olan ülkelerin en önemli sorunlarından biri kalkınmadır. Geliåmekte olan ülkelerin kalkınmalarını dengeli olarak sürdürebilmeleri ancak tasarruf edebilmeleri ve tasarruflarını en etkin åekilde kullanabilmeleriyle mümkündür. Çünkü, ekonomik kalkınmayı saõlayan sermaye birikimi, ancak artan tasarrufların yatırımlara sevkedilmesiyle mümkün olabilir. Ekonomik kalkınmanın gerçekleåtirilmesi noktasında ülkemizde kalkınmanın ilk ve en önemli unsuru olan tasarrufların arttırılmasının yanısıra, artan tasarrufların etkin yatırım alanlarına kaydırılması ve her iki açıdan teåvik edici olma noktasında etkili olabileceõi düåünülen kurumlardan birisi de özel finans kurumlarıdır. Dolayısıyla bu çalıåmada Türkiye nin ekonomik sorunlarının temelini teåkil eden kalkınma sorunu ve kalkınma sorununda tasarrufların önemi baõlamında, kalkınma sorununa çözüm bakımından önemli bir müessese olabileceõi düåünülen özel finans kurumları incelenecektir. Anahtar kelìmeler: kalkínma, fìnans, tasarruf DEVELOPMENT PROBLEM OF TURKEY AND ROLE OF SPECIAL FINANCIAL HOUSES ABSTRACT One of the most important problems of developing countries like Turkey is development. In order to continue well-balanced development, developing countries should increase their saving-deposit and use them effectively. Because, capital accumulation providing economic development can be realized only by manipulation the savingdeposits to the investment. Special Finance houses can be effective to economic development in a country increasing saving deposits and turning them into capital. So, in this study, the special financial houses are being investigated for good solutions on development problem, which is one of the basic problem s of Turkey and importance of saving-deposit in this problem. Key words: development, finance, saving-deposit 93

2 Journal of Qafqaz University Volume III Number I GÌRÌÅ Geliåmekte olan ülkelerden biri olan Türkiye nin karåı karåıya olduõu en önemli sorunlar ictimai (sosyal), iktisadi (ekonomik) ve idari (siyasal) olarak formüle edilebilir. Bu sorunlara çözüm bulacak bir ülkenin geliåmiå bir ülke olmaması, daha da önemlisi uluslararası düzeyde denge unsuru olmaması düåünülemez. Bu çalıåmada Türkiye nin ekonomik sorunlarının temelini teåkil eden kalkınma sorunu ve kalkınma sorununda tasarrufların önemi baõlamında, kalkınma sorununa çözüm bakımından önemli bir müessese olabileceõi düåünülen özel finans kurumları incelenecektir. 2. KAVRAM OLARAK EKONOMÌK KALKINMA Ekonomik açıdan Türkiye nin de yer aldıõı geliåmekte olan ülkelerin en önemli sorunlarından biri kalkınmadır. Kavram olarak iktisat literatüründe, tanımları farklılık göstermesine karåın, ekonomik büyüme, ekonomik kalkınma ve ekonomik geliåme deyimlerinin çoõu kez birbiri yerine kullanıldıõı görülür. Örneõin, bizim kalkınma planlarında kalkınma hızının büyüme hızı yerine kullanıldıõı görülmektedir. Bazen de kalkınma kavramı, ekonomik büyümenin aåamalarından biri olarak kullanılmaktadır: Rostow'un teorisinde büyümenin bir aåaması olarak take-off için kalkanma kavramı kullanılmaktadır. Bu üç kavram arasında mukayese yapabilmek için önce kavramlara yüklenen tanımlara bakılmalıdır: Ekonomik büyüme, Simon Kuznets'in de belirttiõi gibi 1, toplumda, fertbaåına üretimin sürekli artıåına denir. Üretimin artması, ekonominin teknoloji seviyesine, sahip olduõu kaynakların miktarına ve niteliõine baõlıdır. Dolayısıyla büyüme; stok, akım ve deõiåkenlerin gövde ve hacim itibariyle geniålemesidir. Bir åeyin büyümesi nicelik olarak artmasıdır. Örneõin nüfus artar, iågücü çoõalır, sermaye birikimi artar 2. Sonuçta ekonomik büyüme ile bir malı diõerinin yerine ikame etme zorunluluõunu ortadan kaldırıp toplumun yaåam düzeyi yükseltilir 3. 1 PETERSON, Wallace, Gelir Ìstihdam ve Ekonomik Büyüme, (Çev.:Talat GÜLLAP), Atatürk Ü. Ì.Ì. B.F. Yay. No:98, Erzurum, 1994, s. 480; UNAY Cafer, Makro Ekonomi, U.Ü. Güç.Vakfı Yayın No: 71, Bursa, 1993, s ACAR, Yalçın, Büyüme Teorileri, U.Ü. Güçl. Vakfı Yay. No:43, Bursa, 1990, s.5; ÜLGENER Sabri F., Milli Gelir Ìstihdam ve Ìktisadi Büyüme, Der Yayınları, Ìstanbul, 1991, s SALVATORE, D.- DÌULÌO, E. A., Ìktisat, (Der.:Cem ALPAR), Evim Basım Yayın, Ìst., 1988, s

3 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí Öte yandan, büyümenin ölçülmesinde yapılan tanımlar ise çeåitlilik gösterir: Büyüme oranı ekonominin prodüktif kapasitesindeki artıå olarak tanımlanırken, bir diõer tanıma göre, kiåi baåına GSMH ya da milli hasıladaki artıå olarak tanımlanmaktadır. Bazı hesaplarda kullanılan tanıma göre ise büyüme kiåi baåına tüketim harcamalarındaki artıå oranına göre hesaplanmaktadır 4. Prof. Dr. J. Kendrik'e göre 5 ise, serbest bir toplumda büyüme oranı, ekonominin tüm üyelerinin, o andaki üretime ayırdıõı kaynakların hacmine göre gelecek ve verimli potansiyeli geniåletmek için yine onların yatırmaya hazır oldukları "out-put" harcama miktarına göre aldıkları birleåimi gösteren bir ölçüdür. Geliåme, ekonominin bünye ve çatısında meydana gelen deõiåmedir. Yani, mevcut potansiyeli gerçekleåtirmeyi veya ilerletmeyi, daha dolu, daha büyük ve daha iyi bir duruma getirmeyi ve niceliõi deõil niteliõi artırmayı kapsar 6. Az geliåmiå veya geliåmekte olan ülkeler için kullanılan kalkınma kavramı ise, milli gelirde önemli ve reel artıålar saõlamak ve toplumun refah düzeyini yükseltmek için sosyo-ekonomik yapıyı deõiåtirmeye yönelik çabalardır. Bu ülkeler bir yandan artan nüfus ihtiyaçlarını karåılama, diõer yandan geliåmiå ülkelerle aralarındaki farkları kapatma ile karåı karåıyadırlar. Bunun için üretimlerinde büyük hamleler yapmak zorundadırlar. Ancak bazı engeller bunu gerçekleåtirmelerini güçleåtirmektedir. Geliåme ve büyüme yolunun açılması bir takım çıkmazların aåılmasına baõlıdır. Örneõin, tasarrufların ve yatırımların azlıõı, sermaye birikiminin saõlanamaması, bunun sonucunda da gelirin artmaması ve tasarrufların istenen düzeye çıkarılamaması gibi fakirliõin kısır döngüsünü kırmaları gerekmektedir. Bunun yolu; ekonomik yapıyı deõiåtirmek, iågücünün niteliõini arttırmak, teknolojik deõiåmeleri gerçekleåtirmek, sosyal-kültürel-politik faktörleri de dikkate alarak komple sosyo-ekonomik bir yapısal deõiåikliõe gitmektir. Bu deõiåiklik süreci kalkınma sürecidir 7. Buna göre ekonomik kalkınma az geliåmiå bir ülkenin geliåmiå bir ülke haline gelmesi ile ilgili bir kavramdır. Büyüme ise kalkınma sorunu 4 McCONNELL Campbell R. BRUE Stanley L., Macroeconomics, McGraw-Hill, Inc, New York, 1996, s ; SAVAÅ, Vural, Ìktisadi Analiz, Hilal Matbaacılık, Ìstanbul, 1970, s SERÌN Vildan, Para Politikası, Marmara Ün. Yay., Ìstanbul, 1987, s KOZLU, Cem, Türkiye Mucizesi Ìçin Vizyon Arayıåları ve Asya Modelleri, Türkiye Ìå Bnk. Kültür Yay., Ankara, 1995, s KÖKLÜ, Aziz, Makro Ekonomi, S Yayınları, Ankara, 1984, s

4 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 olmayan geliåmiå bir ekonominin daha fazla büyümesi imkanlarının araåtırılması ile ilgili bir kavramdır 8. Bununla ilgili büyüme sürecine girmiå bir ülkenin kalkınma ile ilgili sorunları gündemdeki yerini koruyabilir. Zaman zaman eski yapısal bozukluklar tekrar ortaya çıkabilir, hatta ekonominin negatif büyümesi ile de sonuçlanabilir. Bu yüzden kalkınma ile büyüme sorunları arasında, matematiksel anlamda bir kesiåim kümesinin bulunacaõı gözden uzak tutulmamalıdır: Özellikle az geliåmiå ülkeler açısından temel sorun, mikro ekonominin temel sorunu olan kıtlıktır. Bir ülkenin, sahip olduõu kıt kaynakların miktarını arttıracak veya kalitelerini iyileåtirecek åekilde, üretim imkanlarının sınırını geniåletmesi veya üretim teknolojisi ve kurumsal çerçeveyi deõiåtirerek daha yüksek üretim düzeylerine çıkması, ekonomik büyümesini gerçekleåtirmesi anlamına gelir. Kaynaklarını büyük ölçüde geliåtirilmiå ve ileri derecede sanayileåmiå ülkelerin en önemli sorunu bu kaynakların ve üretim kapasitesinin tam çalıåtırılmasını saõlamaktır. Buradan anlaåıyor ki, büyümenin makro ekonomik bir sorun olmasının yanı sıra "ne üretilecek, ne kadar üretilecek ve toplumun üretim kapasitesi etkin kullanılıyor mu?" gibi mikro ekonominin temel sorunlarıyla da iliåkisi vardır 9. Az geliåmiå ülkelerin geliåme sürecini tamamlamaları veya geliåmiå ekonomilerin zaten geliåmiå olması büyüme sorunlarını tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Bu yüzden ekonomik büyüme teorilerinde, bilinen ekonomik faktörler yanında, hükümetler açısından, büyüme için etkili olan sosyolojik-kültü-rel-teknik ve politik faktörlerin de ele alınması gerekir. Söz konusu faktörlerin dikkate alınarak ilerlemenin gerçekleåtirilmesi, salt büyümenin tek baåına sürdürülebilir olmasından daha önemlidir 10. Böylece ekonomik kalkınmanın sadece eåya ve para ile iliåkili olmayıp, temelde insana dayandıõı söylenebilir. Dolayısıyla ekonomik kalkınma ile bir sistem sorunu olarak karåılaåılmaktadır. Bütün bu bilgiler ıåıõında ekonomik kalkınmanın, ekonomik büyümeden daha geniå kapsamlı olduõu, büyümenin geliåme ve geliåmeninde büyüme üzerindeki etkilerden dolayı aralarında ayrım yapmanın bir hayli güç, hatta imkansız olduõu ifade edilebilir. Öte yandan kalkınmanın çevre ile uyumlu olması gerekmektedir. Bu gereklilik "sürdürülebilir kalkınma" kavramı ile ifade edilmektedir. Sürdürülebilir kalkınma, ülkenin geliåme hedeflerine, doõal, kültürel kaynakları ve çevreyi bozmadan geliåmeye iliåkin tüm çabaları içermektedir. Büyüme ve geliåme, çevre ile uyumlu olduõu sürece sürdürülebilir olarak algılanabilir. Bu baõlamda, åu andaki doõal kaynakların 8 SAVAÅ, s SAVAÅ, s DÌRÌMTEKÌN, Halil, Makro Ìktisat, Bizim Kitabevi, Eskiåehir, 1981, s

5 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí korunmasının yanısıra, fiziki ve beåeri sermeyeye yapılan yatırımların deõeri, kullanılan doõal kaynakların deõerine en azından eåit olması halinde kalkınmanın sürdürülebilirliõinden sözedilebilir 11. Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu nun 1987 yılında "Ortak Geleceõimiz" baålıõı ile yayınladıõı raporda sürdürülebilir kalkınma, "gelecek kuåakların gereksinmelerini karåılayabilmelerini tehlikeye sokmaksızın bugümkü kuåakların gereksinmelerini karåılayabilen kalkınma" olarak tanımlanmıåtır. Ayrıca, 1992 yılında Rio de Janeiro'daki Birleåmiå Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı Dünya Zirvesi'nde de Sürdürülebilir kalkınma kavramı üzerinde durulmuå, global düzeyde harekete geçirilebilecek eylemler deõerlendirilmiåtir. Türkiye de kalkınma sorununa çözüm noktasında; beå yıllık kalkınma planlarında mümkün olduõu kadar hızlı bir kalkınma saõlayacak, kaynakların tam ve etkin kullanılmasına imkan verecek ve geliåmesi ön görülen noktalarda hedefe varmaya destek olacak bir para politikasının uygulanacaõının kabul edilmiå olması Türkiye'deki bugünkü iktisat politikası hedeflerinden birinin de hızlı bir ekonomik kalkınmanın olduõunu göstermektedir. Ancak uygulamada bu hükmün pek de geçerli olmadıõı görülmektedir. 3. KALKINMA SÜRECÌNDE TASARRUFUN ÖNEMÌ Geliåmekte olan ülkelerin kalkınmalarını dengeli olarak sürdürebilmeleri ancak tasarruf edebilmeleri ve tasarruflarını en etkin åekilde kullanabilmeleriyle mümkündür. Çünkü, ekonomik kalkınmayı saõlayan sermaye birikimi, ancak artan tasarrufların yatırımlara sevkedilmesiyle mümkün olabilir. Tabiiki tasarrufların yatırımlara en etkin olabilecek åekilde yönlendirilmesi de gerekir. Fakat geliåmekte olan ülkelerin tasarruf oranının düåük olduõu; iktisadi bireyleri tasarruf yapmaya teåvik edecek unsurların hemen hemen olmadıõı, aksine bireyleri tüketime yönelten unsurların aõırlıkta olduõu; tasarrufların yatırımlara etkin olarak dönüåtürülemediõi; ve tasarrufların yatırımlara sevk edilmeyerek iddihar edildiõi görülmektedir. Aåaõıda önce bu sorunlar daha yakından incelenecektir: Tasarruf oranının düåük olması: Geliåmekte olan ülkelerde sermaye birikimini hızlandırarak kalkınma sorununu çözecek yegane faktör tasarruftur. Tasarruf, Adam Smith den Keynes e ve Modern büyüme teorisinin kurucuları olan Harrod-Domar a kadar, her dönemde sermaye birikimi probleminin temel konusu olmuåtur. Geliåmekte olan ülkelerde beåeri ve tabii kaynakların bol olmasına raõmen, sermaye 11 KAHRAMAN, Nüzhet, Sürdürülebilir Kalkınma ve Turizm, H.Ü.Ì.Ì.B.F. Dergisi, C.12, 1994, s

6 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 birikimi az ve teknolojik seviye düåüktür. Sermaye birikiminin hızlandırılması ve teknolojik düzeyin yükseltilmesi ancak uzun dönemde mümkündür. Dolayısıyla istihdam ve üretim hacmini artırmak kısa dönemde mümkün olmadıõından geliåmekte olan ülkeler tam istihdam seviyesinde kabul edilebilir. Tam istihdam düzeyinde reel milli gelir artıåı ancak yatırımların dolayısıyla tasarrufların arttırılmasıyla mümkün olabilecektir. Tasarrufların ise bu ülkelerde çok düåük hacimde olduõu, tasarruf meylinin düåük olduõu görülmektedir. Bu durum åöyle açık-lanabilir: Tasarrufların baõlı olduõu en önemli unsur gelir düzeyidir. Ancak bu noktada, geliåmekte olan ülkeler kısır bir döngü içindedir. Çünkü bu ülkelerde sermaye birikiminin düåük olması, üretimde verimliliõin düåük olmasına neden olmaktadır. Verimliliõin düåük olması gelir düzeyinin düåük olmasına; gelir düzeyinin düåük olması, tasarrufların düåük olmasına; bu da dengeli ve istikrarlı bir biçimde ekonomik kalkınmanın saõlanmasını engelleyecek åekilde, yatırım imkanlarının daralmasına böylece kalkınma hızının düåük düzeyde kalmasına neden olmaktadır. Kiåisel gelirin düåük olması kiåilerin gelirlerinin hemen hemen tamamını tüketim harcamalarına sarfetmelerine neden olmaktadır. Tasarrufun dolayısıyla yatırımın yükselebileceõi en yüksek seviye tüketimin inebileceõi en düåük düzey ile sınırlıdır. Dolayısıyla tasarrufların yetersizliõi, gelirlerin düåük olmasının yanısıra tüketim eõiliminin yüksek olmasına da baõlı bulunmaktadır. Geliåmekte olan ülkelerde gelir daõılımının adaletsiz olması da tasarruf hacminin düåük olmasının nedenlerindendir. Gerçi tasarrufun gelirin fonksiyonu olması hükmünden yola çıkarak gelir daõılımı adaletsizliõinin tasarrufu arttırıcı åekilde etkisi olabileceõi öne sürülebilir. Yani düåük gelirlilerin, gelirlerindeki artıåları tüketime, buna karåın yüksek gelirlilerin gelirlerindeki artıåı tasarruf ederek yatırıma yönlendirebileceõi böylece fakirin daha fakir, zenginin daha zengin hale getirilmesi ile kalkınmanın finansmanının saõlanabileceõi düåünülebilir. Ancak böyle bir düåüncenin geliåmekte olan ülkelerde tam anlamıyla doõru olması düåünülemez. Zira yüksek düzeyde zengin olanların uzun vadeli yatırımlar yerine kısa vadeli spekülatif kazanç yoluna tasarruflarını sevk ettikleri görülmektedir. Yine az geliåmiå ülkelerde sosyo-ekonomik merdivenin üstünde yer alan servet sahibi azınlıõın, özellikle aåırı gösteriå tüketimi (conspicious consumption) åeklinde kaynakları israf etmesi tasarrufları azaltan bir diõer unsurdur: Ìthal mallarının tercih edilmesi, dıå seyehat merakı, gösteriåli lüks binalar yapma gibi harcamalar zengin sınıfın tasarruf gücünü azaltır. Kısaca, geliåmekte olan ülkelerde Arthur Lewis in düåünceleri doõrultusunda gelir daõılımının bozuk oluåunun, üretken yatırımların artması sonucunu 98

7 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí doõuracaõını beklemek mümkün deõildir. Çünkü bu ülkelerde gelir piramidinin üst kısmında yer alan kesim, uzun dönemli yatırımlardan çok topraõa, gayri menkule veya stok birikimine yatırım yapma eõiliminde olan toprak sahipleri ve ticaret yapan kiåilerden oluåmaktadır. Åayet Arthur Lewis in bu noktadaki düåünceleri doõru olsa bile, geliåmekte olan ülkelerde uluslararası iliåkilerin artması ve demokratik bir siyasal geliåmenin hakim olması sonucu, gelirin daha eåit daõılımının gerekliliõi düåüncesinin daha da aõırlık kazandıõı da dikkate alınmalıdır. Geliåmekte olan ülkelerde tasarruf gücünü azaltan bir baåka etken de, aåırı gösteriå tüketimi (conspicious consumption) ile karıåtırılan, gösteriå etkisi (demonstration effect) dir 12. Duesenberry nin kiåilerin tüketim fonksiyonlarının müstakil olmayıp diõer kiåilerin tüketim fonksiyonları ile iliåkili olması görüåü doõrultusunda kiåisel gelir artıåı ile tasarruf artıå oranı arasında paralelliõin olmadıõı, aksine tasarruf artıå oranının gelir artıå oranının çok altında olduõu görülmüåtür. Bunun da nedeni Nurkse tarafından, kiåisel tasarrufun sadece gelire baõlı olmayıp aynı zamanda kiåilerin iliåki içinde olduõu kimselerin, kendi gelirinden yüksek olan gelirlerinden yaptıkları harcamalara da baõlı olduõu åeklinde açıklanmıåtır. Böylece gösteriå etkisi tüketim arzusunu arttırarak tüketim meylini yükseltip tasarruf meylini düåürmektedir. Bu etki ulaåtırma ve haberleåme alanındaki geliåmelere paralel olarak, hem ülke içi hem de uluslararası boyutta kendini göstermektedir. Siyasi istikrarsızlık ve enflasyon nedenleriyle geliåmekte olan ülkelerde dayanıklı tüketim mallarına karåı aåırı düåkünlüõün olması ve enflasyon ve istikrarsızlıõın olmadıõı bir ortam da bile geliåmiå bir sermaye piyasasının var olmaması dolayısıyla altın, döviz, gayri menkul ve mücevher eåyaları kiåilerin bir tasarruf aracı olarak görmelerine, bu da tasarruf hacminin olumsuz yönde etkilenmesine neden olmaktadır. Ulusal ekonomi içinde yabancı sermaye sahiplerinin rolünün önemli dere-cede artıå göstermesi ile ekonominin yabancı sermayedar tarafından kontrol altına alınması da ulusal tasarrufları azaltan bir etken olarak görülebilir. Geliåmekte olan ülkelerin hepsi için geçerli olmasa da, bazı sosyal geleneklerin, yasal çerçevenin ve yabancı åirketlerin ekonomi içindeki aõırlıõının bireylerin tasarruf gücünü olumsuz åekilde etkileyen nedenler arasında yer aldıõı görülmektedir. 12 ORHAN Osman Z., Baålıca Enflasyon Teorileri ve Ìstikrar Politikaları, Filiz Kitabevi, Ìstanbul 1995, s

8 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 Tasarrufların etkin kullanılamaması: Evet, yukarıdaki baålıca nedenlerden dolayı geliåmekte olan ülkelerde tasarruf hacmi düåüktür. Bu da ekonomik kalkınmayı saõlayan sermaye birikiminin az olması demektir. Fakat geliåmekte olan ülkelerde tasarruf hacminin düåük olmasının nedenlerinden daha vahim olanı; tasarrufların etkin kullanılmaması ve/veya kullanılamamasıdır. Geliåmekte olan ülkelerde organize ve yaygın bir finansal piyasanın yeterince geliåmemiå olması, kaynakların etkin kullanılamayıåına neden olan göstermelik tüketim e benzer åekilde göstermelik üretim e tasarruf sahiplerini sevk ederek topraõı likit hale getirmektedir. Böylece lüks konut inåaatı gibi gayrimenkul yatırımlar tasarrufları massetmektedir. Yani geliåmekte olan ülkelerde ekonominin iki ci (düalist) niteliõi tasarrufların ayni olarak yapılmasına, bu da yatırımlara yönelecek tasarruf hacminin az olmasına neden olmaktadır. Küçük tasarrufların bir havuzda toplanarak, kalkınmanın saõlanması açısından üretken yatırımlara dönüåtürülmesi için gereken etkin bir sermaye piyasasının olmayıåı en çok dikkat çeken noktadır. Türkiye gibi geliåmekte olan ülkelerde sermaye piyasasının en önemli fonksiyonu, tasarrufların gayrimenkul, arsa, mücevher gibi ekonomik kalkınmada önemi olmayan alanların yerine, kalkınmanın finansmanında önemli bir role sahip olan yatırım alanlarına kaymasını saõlamaya çalıåmak olduõunun altı çizilmelidir. Teåvik edici unsurların yetersiz olması: Geliåmekte olan ülkelerde iktisadi bireyleri tasarruf etmeye (ve tasarruflarını etkin yatırım alanlarına) yöneltme noktasında çok önem arzeden teåvik unsurlarının birhayli yetersiz olduõu, bilakis insanları tasarruf etmemeye sevkeden unsurların etken olduõu görülmektedir. Ayrıca bireyleri tasarruflarını etkin yatırım alanlarına yöneltme noktasında da teåvik unsurlarının yetersiz olduõu söylenebilir. Bu noktada siyasi, ekonomik ve sosyal istikrarsızlıklar, ülkeleri böyle bir ortama sevkeden etkenler olarak sıralanabilir. Birinci olarak siyasi istikrar ve güvenin olmaması insanların gelecek adına beklentilerinin olumsuz åekilde yapı-lanmasını, bu da bireylerin tasarruf yapmaması sonucunu netice vermektedir. Ekonomik açıdan piyasanın darlıõı ve piyasaların yeteri kadar geliåmemiå olmasının yanısıra, enflasyon gibi ekonomide arzu edilmeyen istikrarsızlıkların göstergesi olan durumların varlıõı insanları tasarruf etme yerine tüketime sevk eden unsurlar olmaktadır. Piyasaların darlıõı, ucu sermayeye baõlanan düåük verimlilik ve üretim hacmi sonucudur. Bu durum geliåmekte olan ülkelerin fakirlik çemberlerinden en önemlisini oluåturmaktadır. 100

9 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí Öte yandan eõitim-öõretim düzeyinin düåük olması ve siyasi ve sosyal açıdan birlik ve beraberlik duygularının zayıflaması veya yeterince geliåmemiå olmaması, bireylerin zaten az olan tasarruflarıyla üretken yatırım yapma kabilyetinin ve isteõinin oluåmamasına neden olmaktadır. Dolayısıyla baåta belirttiõimiz, geliåmekte olan ülkelerin sorunlarından ikisinin ekonomik istikrarsızlıõın da nedenleri arasında önemli bir yer teåkil ettiõi görülmektedir. Bu sorunların bir birini besleyen unsurlar olmaları, merkezden uzaklaåan örümcek aõı nı hatıra getirmektedir. Tasarruf etme ve tasarruflarını etkin kullanmada teåvik edici olma noktasında olumsuz olarak yer alan etkenler arasında yabancılaåma ve anomide görülmektedir. Yabancılaåma, yani insanın neyi niçin yaptıõının, hata niçin yaåadıõının anlamını kaybetmesi veya böyle bir anlamdan, amaçtan yoksun olmasıdır. Bugün yaygın deviant davranıåların pekçoõunun temelinde yatan ve sapma diye türkçeye çevrilebilinecek olan anomi (veya anomya) ise, kurallardan sapma, toplumda geçerli kurallatı ihlal etme, kural tanımama, kuralsızlık, normsuzluk anlamına gelir. Bu arada yöneticilerin lüks ve israfa tekellüflü hayata sapmalarının ve sonrası cereyan edebilecek hadiselerin de insanları psikolojik yıkıma uõratarak çalıåma ve kazanma azimlerini yitirmelerine hatta yaåama sevinç ve anlamını kaybetmelerine neden oldõuõunu vurgulamak gerekir. Yabancılaåma ve/veya anomik davranıålar içine giren fertlerin çoõunlukta bulunduõu bir toplum güçlü olamaz. Ìnsanların toplum fertlerinin deõerlerine ve ideallerine düåman kesilerek onları iktisadi v.b. alanlarda motive etmek ve böylece toplumu her yönüyle saõlılı bir hale getirmek mümkün olmayacaktır. Aslında bu sadece iktisadi kalkınma açısından deõil, her alanda geçerli bir kuraldır. Ancak ve ancak toplumun yaygın deõerlerine sahip çıkılarak veya en azından onlara karåı gelinmeyerek fertleri toplumun geliåmesinde harekete geçirmek en kolay hale gelebilir. Toplum önderleri Japonya da gerekli planlamayı bu åekilde yapmıålardır. Hemen åunu da belirtmek gerekirki Japonya örneõi 13 bize Japonya nın da taklit edilmemesi gerektiõini anlatır. Çünkü Japonya kendine has, kendi deõerlerinden güç ve hız alan bir modelle kalkınmıåtır. Dolayısıyla bizim Kalkınmada Japonya yı örnek almamız gerektiõi düåüncesi, Japonya dan almamaız gereken dersi almadıõımız anlamına gelir. Kısaca Japonya tecrübesi bize åunu göstermektedir: Bir millet baåka bir modeli -Japonya modeli de dahil- aynen taklit ederek kalkınamaz. Evet, insanları ve topyekün toplumu belirli bir yönde seferber edecek güçlü bir yöneltme gerekir, yarı kuru hamaset duyguları da olsa, bu tür büyük boy idealler teklif edilebilmelidir. Bu idealler, deõerler, inançlar onlardan sökülüp atılırsa 13 Japonya Örneõi Ìçin Bakınız: Beåir ATALAY, Ìktisadi Kalkınmada Geleneksel Deõerlerin Yeri, Ìktisadi Kalkınma ve Ìslam, Ìslami Ìlimler Araåtırma Vakfı Yayınları, Ìstanbul, 1987, s

10 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 veya onlara karåı çıkılırsa o insan kendini niçin feda edecektir, niçin fedakarlıkta bulunsun Ìbn-i Haldun bu deõerler, inançlar ve idealler bütününü asabiyyet kavramı ile ifade etmektedir 14. Ìktisadi kalkınmanın temeline kiåilerdeki psikolojik özellikleri ve bunların bir ifadesi olan asabiyyet duygusunu yerleåtiren Ìbn-i Haldun, böylece protestan ahlakı ve onun oluåturduõu insan tipini kapitalist kalkınma ve geliåme sürecini harekete geçirici bir unsur olarak deõerlendiren Max Weber i veya kalkınmayı baåarı güdüsü yüksek insanların oluåturduõunu söyleyen Mc Clelland ı hatırlatmakta, onlar gibi, meta-ekonomik bir faktörü ön plana çıkarmaktadır. Max Weber in protestan ahlakı nın yanısıra Hegelyen tutku ile Ìbn-i Haldun un iktisadi kalkınmada elveriåli sosyal ve siyasal åartların varlıõı arasında bir paralellik görülmektedir 15. Hegel e göre tutuk olmadan sosyal olaylarda hiç bir åey gerçekleåmez. Hegel bu olayı Ruh un kendini gerçekleåtirmesi olarak deõerlendirir 16. Joseph Schumpeter in de iktisadi unsurlarla bireysel, psikolojik ve sosyolojik faktörleri birlikte ele alıp deõerlendirdiõi görülmektedir 17. Bir iktisatçı olarak Evertt E. Hagen de iktisadi kalkınma teorisi ile psikolojik faktörleri birleåtirerek iktisadi kalkınmanın ancak toplumda yaratıcı kiåiliõin oluåmasıyla mümkün olacaõını söylemektedir. Hagen Ìbn-i Haldun un düåünceleri paralelinde iktisadi kalkınmanın birdenbire deõil ancak tedrici olarak uzun dönemde gerçekleåebileceõinin de zihne yerleåtirilmesi gerektiõine dikkat çekmektedir. Mc Clelland da hangi tpolumun insanlarının baåarı güdüleri yüksekse, o zaman daha gayretli müteåebbisleri ortaya çıkar; böylece daha hızlı bir iktisadi kalkınma gerçekleåir demektedir. Yüksek baåarı güdüsünün oluåumunda ise eõitim-öõretim åartlarını öne çıkarmaktadır 18. Ekonomik kalkınmanın temelinde ekonomik alanın dıåında, eõitim örgütlenme, disiplin ve bunlarında ötesinde siyasi baõımsızlık ve ulusal güven in yattıõını söyleyen Schumacher de, iktisadi kalkınmada baåarıya ancak teker teker herkesin iå gücünün, zekasının, heyecanının ve azminin seferber edilmesiyle varılabileceõi görüåünü yinelemektedir. Yukarıdaki düåünür-lerin dıåında Erich Fromm, Frederic Herzberg, Chris Argyris, Elton Mayo,Talcott Parsons, John T. Dunlop gibi düåünürlerin de iktisadi kalkınmada yukarıdaki görüåler paralelinde düåünceye sahip oldukları görülür HALDUN Ìbn, Mukaddime, (Çev: Z. Kadiri Ugan), MEB Yayınları, Ìstanbul, 1991, s.324. DURAN Bünyamin, Sosyo Ekonomik Deõiåmeye Yönelik Tezler, OSAV Yayınları, Ìstanbul, 1995, s HEGEL G.W. Friederich, Seçilmiå Parçalar, (Çev: Nejat Bozkurt), Remzi Kitabevi, 1986, s.105. KOZAK Ìbrahim Erol, Ìbn Haldun un Ìktisadi Geliåmede Psikolojik Faktürlere Verdiõi Yer, Ìktisadi Kalkınma ve Ìslam, Ìslami Ìlimler Araåtırma Vakfı Yayınları, Ìstanbul, 1987, s KOZAK, s.126. Bkz. KOZAK, s

11 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí Bütün bu görüåler toplumun sorunlarına kopartımanter yaklaåımlarla çözüm bulunamayacaõı sonucunu doõurmaktadır. Kaynakların atıl durması: Sosyal sorunun temelini oluåturan eõitim-öõretim düzeyinin düåük olmasının, sosyal ve siyasal barıåuzlaåma ve birlikteliõin saõlanamayıåının, ve ekonomik açıdan piyasanın darlıõı ve piyasaların yeterince geliåmiå olmayıåının yukarıdaki etkisinin yanısıra bireyleri, tasarruflarını etkin olmayan yatırımlara sevk etmenin de ötesinde, yastık altı diye ifade edilen bir åekilde üretken ekonominin dıåında (etkin olmasa da) tutmalarına yani iddihar etmelerine neden olmaktadır. Kısaca geliåmekte olan ülkeler, kalkınmanın ana take-off u olan etkin yatırım imkanları açısından üç yönden gelen engellerle karåı karåıyadırlar: Birincisi, tasarrufların yetersizliõi nedeniyle yatırım kaynakların darlıõı, ikincisi kaynakların gereõince etkin kullanılamaması ve tasarruf etmeye ve tasarrufları etkin bir åekilde yatırımlara sevk edici teåvik unsurlarının yetersiz hacimde olması. Bir baåka ifade ile yatırımlar geliåmekte olan ülkelerde hem arz hem de talep cephesinden gelen etkilerle oldukça sınırlı oranda kalmaktadır. 4. ÇÖZÜM NOKTASINDA ÖZEL FÌNANS KURUMLARI Ekonomik kalkınmanın gerçekleåtirilmesi noktasında ülkemizde kalkınmanın ilk ve en önemli unsuru olan tasarrufların arttırılmasının yanısıra, artan tasarrufların etkin yatırım alanlarına kaydırılması ve her iki açıdan teåvik edici olma noktasında etkili olabileceõi düåünülen kurumlardan birisi de özel finans kurumlarıdır. Finansal geliåmeye katkı saõlamak ve ortadoõu ülkeleriyle ekonomik iliåkileri geliåtirmek amacıyla, bu ülkelerin ekonomik sistemlerinin dayandıõı bir model olan faizsiz bankacılıõın bir uygulaması olarak ÖFK'na ülkemizde izin verilmiåtir. Bankacılık sektörü dıåında bulunan ÖFK sisteme 1980'li yıllarda katılmıåtır 20. Ülkemiz uygulamasına kâr-zarar ortaklık belgesi adı altında bir menkul kıymet getirmesinin yanında, ülkemiz kalkınması ile ilgili yatırımların finansmanında uzun vadeli fon saõlayabilmeleri finansal sistem açısından önem arzeder. ÖFK, bankacılık kesimine rakip 20 ÅAHÌN Hüseyin, Türkiye Ekonomisi, Ezgi Kitabevi Yayınları, Bursa, 1997, s.335; BÜKER Semih-AÅIKOÕLU Rıza-SEVÌL Güven, Finansal Yönetim, Anadolu Üniversitesi Basımevi, Eskiåehir, 1997, s.435; YÜKSEL Ali Sait, Özel Finans Kurumlarıyla Ìlgili Düzenlemeler ve Bankacılık Mevzuatı Açısından Deõerlendirmeleri, Emek Matbaacılık, Ìstanbul, 1988, s

12 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 olmaktan çok yastıkaltındaki tasarrufların reel ekonomiye kazandırılmasının hedefleri olduõunu belirtmektedirler 21. Faizsiz bankacılık sistemi üzerine oturtulmuå olan ÖFK, kâr-zarar ortaklıõına dayalıdır. Konvansiyonel bankalar ise cari hesaba dayanır. Bu nedenle ÖFK, risk almayı göze alabilen yatırımcı türündeki mudilere hitabetmeyi amaçlar. Burada mudi yatırdıõı paraya karåılık ne kadar gelir saõlayacaõını bilememekte ve hatta, teorik dahi olsa, zarar edebileceõini kabul etmektedir. Bu bakımdan deõerlendirildiõinde ÖFK bir tür yatırım bankasıdır 22. Ancak, mevzuattan ve kendilerinden kaynaklanan eksiklikler nedeniyle, 1998 yılı itibariyle faaliyet gösteren ÖFK'nın finansal sistem içinde derinlik açısından kayda deõer bir düzeyde olmadıkları görülmektedir. Bir baåka açıdan bakıldıõında ÖFK nın sistemde kendi yerini tam olarak bulduõu söylenemez. Kaynakların etkin kullanımı açısından sermaye piyasasının geliåmiåliõine ihtiyaç olduõu kadar, kaynakların etkin kullanımının yanısıra iddiharın kırılması açısından özel finans kurumlarının etkin bir rol oynaması düåünülebilir. Halen parasını bankaya vermeyen, faiz almak istemeyen insanlar var, kapitalizme ve heråeye raõmen. Ìåte Türkiye de faizden kaçan bu tasarrufların 70 milyar dolar civarında olduõu tahmin edilmektedir. Bu paranın ekonominin üretken alanına çekilmesi ve paradan para kazanmanın aõırlık kazandıõı müesseselere bir alternatif ve çekidüzen verme noktasında özel finans kurumları etkin olabilir. Ancak günümüzde bu kurumların böyle bir etkinliõe sahip olamadıkları görülmektedir. Zira bankacılık kesimindeki mevduatların sadece % 3 üne özel finans kurumları sahiptir. ÖFK nın her iki yönden de ekonomiye olumlu katkıda bulunamayıåının iki sorumlusu vardır. Biri, özel finans kurumlarının bizzat kendileri, ikincisi ise devlettir. Ìslami açıdan helal ve haram, geniå manalara alındıõı zaman, ekonomik açıdan çok önemli anlam ifade eder. Haram ve helal üretim ve tüketim açısından iki önemli kriterdir. Ìslam a göre, ibadet, åükür, hamd, tevekkül, nimet, zenginlik, bereket, fakirlik, adalet, yeryüzünde halife olmak gibi bir çok kavram ekonominin temel taåları ve anahtarları yapmadıkça insanın tam manasıyla ekonomik açıdan eõitildiõi söylenemez. Ìktisadi kalkınmanın gerçekleåtirilmesi noktasında ülkemizde ilk ve en önemli unsur olan tasarrufların arttırılmasının yanısıra, iddiharın kırılarak tasarrufların yatırıma sevki, artan tasarrufların etkin (üretken) GÜLER Hikmet, Biz Yastık Altı Parayı Deõerlendiriyoruz, Ropörtaj:M.Efendioõlu, Çerçeve, S.1, Ocak-Åubat 1994, s ÇÌLLER Tansu - ÇÌZAKÇA Murat, Türk Finans Kesiminde Sorunlar ve Reform Önerileri, Ìstanbul Sanayi Odası Yay. No.1989/7, Ìstanbul, 1989, s

13 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí yatırım alanlarına kaydırılması ve hatta paradan para kazanmanın aõırlık kazandıõı müesseselere bir alternatif ve çeki-düzen verme noktasında doõrudan veya dolaylı olarak etkili ve teåvik edici olabileceõi düåünülen kurumlardan birisi de ÖFK'dır 23. Ancak, ÖFK'nın kalkınma açısından etkili olabileceõi ifade edilen yukarıdaki her dört açıdan da ekonomiye yeteri derecede olumlu katkıda bulunamayıåının birinci derecede sorumlularından biri, ÖFK'dır: Tasarruf oranı açısından: Tasarruf, gelirin tüketilmeyen kısmı olarak tanımlanırsa; Ìslami anlayıåa sahip bir bireyin israftan, lüks ve gösteriåten uzak ve "meåru olarak görülen" bir tüketim yapısına sahip olacaõından dolayı gelirinin, bir baåka anlayıåa sahip bireyden daha fazlasını tasarruf edecektir. Öte yandan gelir daõılımında adaletin saõlanması ve böylece tasarruf oranının yükselmesi açısından Ìslami anlayıåa sahip bir toplum yapısında zekat müessesesi de rol oynayabilir. Kısaca, yukarıda yedi madde halinde sıralanan, tasarruf oranının düåük olmasında etken olan unsurların ülkemizde varlıõı, Türkiye'de Ìslamiyet'in yeteri derecede doõru olarak bilinip yaåanmamasından kaynaklanmaktadır. "Doõru Ìslamiyet"in bilinmesi ve yaåanması noktasında ÖFK basın-yayın yoluyla, konferans v.b toplantılarla ve vakıfdernek gibi gönüllü kuruluåları, bu bakımdan etkin olmaları için destekleyerek gelirin daha büyük bölümünün tasarruf edilmesi noktasında rol alabilir. Ki, ÖFK'nın bankacılık kesimindeki mevduatlarının %2'den %4'lere doõru tırmanmasında bir-iki finans kurumunun yeterli olmamakla birlikte, bu baõlamdaki etkinliõi rol oynamıåtır. Ìddihar açısından: Müslüman bir bireyin iddiharı Allah'ın hoå görmemesini ve iddihar halinde zekat gibi bir mükellefiyetle tasarruflarının erimesini gözönünde bulunduracaõından dolayı tasarruflarını nakit, döviz veya kıymetli maden åeklinde atıl olarak tutması düåünülemez. "Doõru Ìslamiyet"in bu açıdan da bilindiõi ve yaåandıõı söylenemez. Zira Türkiye'de inançları gereõi faizden uzak tutayım derken bireylerin tasarruflarının milyar dolarını Ìslam'da hoå görülmeyen bir baåka åekilde yani atıl olarak tuttukları görülmektedir. Ìåte bu iddiharın çözülmesi için ÖFK önemli bir fonksiyon üstlenebilir. Ancak günümüzde bu kurumların böyle bir etkinliõe de sahip olamadıkları görülmektedir. Zira bankacılık kesimindeki mevduatların sadece % 3-4 üne ÖFK sahiptir. Ìddiharın çözülmesi için yukarıdaki dolaylı rollerin yanısıra ÖFK'nın kendilerini yeterli oranda ifade edebilmeleri için gerekli yolları kullanmaları gerekir. "Biliåim Çaõı"nda ÖFK'nın kendilerini tam olarak ifade edememeleri dolayısıyla yeteri derecede tanınmamaları veya bir kısım endiåelerle tanınmamaları 23 ÖZSOY Ìsmail, Özel Finans Kurumları, Asya Finans Kültür Yayınları, Ìstanbul 1997, s

14 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 ÖFK'nın aåması gereken önemli çıkmazlarından biridir. Tabiiki kendini ifade edebilmenin olumlu tepki doõurabilmesinin yolu da åeffaf, tutarlı ve güven verici olmaktan geçer. Tasarrufların etkin kullanımı açısından: Tasarrufların etkin yatırım alanlarına kaymasını saõlamaya çalıåma noktasında da doõrudan ve dolaylı olarak ÖFK rol alabilir. Küçük miktardaki tasarrufların bir havuzda toplanarak, ülkenin birinci derecede ihtiyaç duyduõu yatırım alanlarına sevkedilmesi ve bu sevkin "Ìslamiyet'e layık doõruluk" ile ÖFK tarafından idare edilmesi gerekir. Öte yandan giriåilen faaliyetlerde de yine açık, tutarlı ve güvenilir olmak da ÖFK'nda bulunması gerekir. Teåvik açısından: Bu açıdan da ÖFK, eõitim ve öõretimle ilgili alanlara proje ve maddi yardımda bulunarak, siyasi ve sosyal istikrarın saõlanması noktasında yapıcı adımların atılması noktasında etkin olarak tasarrufu teåvik edici olmada dolaylı bir rol alabilir. Ayrıca, yapacaõı etkin yatırımlarla da finansal sistem içerisinde tasarrufları havuzlarında toplayan diõer kurum ve kuruluåların rant yerine etkin yatırımlarla gelir elde etme yoluna girmelerini teåvik edebilir. 5. SONUÇ Geliåmekte olan ülkelerin karåı-karåıya olduõu önemli sorunlardan biri ekonomik kalkınmadır. Kalkınma ise tasarruf ve tasarrufların saõlanabilme meselesidir. Tüketim yapan, tasarruf yapan, yatırım kararlarını veren inasandır. Dolayısıyla insan faktöründe yapılacak deõiåikliklerle tasarruf ve tasarrufların etkin kullanılması gibi kalkınmada önem arzeden hususlarda kayda deõer deõiåiklikler yapmak mümkündür. Her ne kadar günümüzde hakim bilimsel anlayıå tarafından kültürel manevi faktörlerin önemi küçümsenmekte ise de, bu kültürel faktörlerin dikkatle deõerlendirildiõi ülkelerde, en umulmayan konularda bile toplumun zihniyet ve deõerler dünyasının dikkate alınması durumunda son derece baåarılı sonuçlara varıldıõı görülmektedir. Kalkınma sorununa en geniå perspektifle bakılması görüåünü destekleyici bir düåünür olan Schumaher in görüåleri kısaca åöyledir: Kalkınmayı sosyal siyasal åartların oluåturduõu uygun bir ortamda, halkın teåebbüs ruhunun geliåmesine paralel olarak yavaå yavaå geliåen bir evrim åeklinde düåünmek gerekir. Böylece kalkınma hedefine ancak bu yoldaki arzu ve isteklerin, bunu gerçekleåtirme zorunluluõunun, içten gelen bir heyecen halinde, tüm halkı sarması, hedeflerin tüm halkça benimsenmesi ve bireylere teåebbüs ruhunun kazandırılması ile mümkün olacaõı sonucuna varılmaktadır. Saõlıklı bir iktisadi kalkınmanın temelinde insanı ve toplumu motive edecek, insanları aåk ve vecde 106

15 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí getirecek toplum çapında ideallere güçlü dinamiklere gerek vardır. Sadece ferdi kazanç ve çıkar hesabı yetmez. Her toplumun kendine göre deõerleri ve bu deõerlerin åekillendirdiõi idealler vardır. Bu deõer ve idealler toplumdan topluma deõiåebilir. Fakat o toplumun insanının içini dolduran bunlardır. Türkiye de de önemli olan bu deõerlerin iktisadi kalkınma açısından dikkate alınmasıdır. Yatırımcılar sanayiciler müteåebbisler artık reel yatırımları bırakıp rant ekonomisine, mali yatırımlara yönelmiåtir. ÌSO tarafından seçilen 500 büyük sanayi kuruluåunun gelir kaynakları incelendiõinde repo baåta olmak üzere rant gelirlerinin yüzde 50 leri aåan bir duruma geldiõi görülmektedir. Halbuki, Türkiye yeraltı-yerüstü zenginlikleri olan yatırım potansiyeli çok yüksek bir ülke. Türkiyenin yatırımlarının yüksek düzeyde olması gerekir. Çünkü istihdam sorunu var. Bütün bunlar Türkiye ekonomisinin yatırım yapması, reel tasarruflarının olması gerektiõini göz önüne seriyor. Ancak bu yatırımları engelleyen olgu enflasyondur. Müteåebbis enflasyon nedeniyle uzun vadeli yatırımlara girmekten çekinmektedir. Çünkü yapılan yatırım sözleåmelerinde yatırım maliyetine bir de risk maliyeti eklenmektedir. Bu da yatırımları pahalı hale getirmekte ve risk oranını yükseltmektedir. Bu belirsizlik ortamı risk dıåında ek bir maliyete neden olmaktadır. Türk Lirası nın iç ve dıå piyasa deõerinin sürekli ve yüksek oranlı düåüåleri de yatırımcıları önemli ölçüde etkilemektedir. Bütün bunlar kuåkusuz enflasyon sonucu ortaya çıkan olgudur. Ìktisadi açıdan kalkınmanın gerçekleåtirilmesi daha fazla tasarruf yapabilme ve tasarrufları etkin kullanılabilmekle mümkündür. Tüketim yapan, tasarruf yapan, yatırım kararlarını veren ise insandır. Dolayısıyla insan faktöründe yapılacak deõiåikliklerle tasarrufların arttırılması ve etkin kullanılması ve böylece kalkınmada önemli yol alınması mümkündür. Saõlıklı bir kalkınmanın temelinde iktisadi bireyleri motive edecek toplum çapında ideallere güçlü dinamiklere ihtiyaç vardır. Sadece bireysel kazanç ve çıkar hesabı yetmez. Her toplumun kendine göre deõerleri ve bu deõerlerin åekillendirdiõi idealler vardır. Türkiye de de önemli olan bu deõerlerin kalkınma açısından dikkate alınmasıdır. Ìnsanlardan idealler, deõerler, inançlar sökülüp atılırsa, dikkate alınmazsa veya onlara karåı çıkılırsa o zaman insanlar niçin riske katlansınlar, niçin fedakarlıkta bulunsunlar? Ìbn-i Haldun bu deõerler, inançlar ve idealler bütününü asabiyyet kavramı ile ifade etmektedir. Kalkınmanın temeline kiåilerdeki psikolojik özellikleri ve bunların bir ifadesi olan asabiyyet duygusunu yerleåtiren Ìbn-i Haldun, böylece protestan ahlakı ve onun oluåturduõu birey tipini kapitalist kalkınma ve geliåme sürecini harekete geçirici bir unsur olarak deõerlendiren Weber i 107

16 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 hatırlatmakta, onun gibi, meta-ekonomik bir faktörü ön plana çıkarmaktadır. Bediüzzaman'ın da "tasallut nazariyesi" ile soruna aynı doõrultuda yaklaåtıõı görülmektedir. Bir iktisatçı olarak Hagen de ekonomik kalkınma teorisi ile psikolojik faktörleri birleåtirerek kalkın-manın ancak toplumda yaratıcı kiåiliõin oluåmasıyla mümkün olabilece-õini söylemektedir. Mc Clelland da "hangi toplumun insanlarının baåarı güdüleri yüksekse, o zaman daha gayretli müteåebbisleri ortaya çıkar; böylece daha hızlı bir ekonomik kalkınma gerçekleåir" demektedir. Yüksek baåarı güdüsünün oluåumunda ise eõitim-öõretim åartlarını öne çıkarmaktadır. Yukarıdaki düåünürlerin dıåında Schumpeter, E. Fromm, F. Herzberg, C. Argyris, E. Mayo, T. Parsons, J.T. Dunlop gibi düåünür-lerin de kalkınmada yukarıdaki görüåler paralelinde düåünceye sahip oldukları görülür. Bütün bu görüåler toplumun herbir sorununa kopartımanter yaklaåımlarla çözüm bulunamayacaõı sonucunu da doõurmaktadır. Bu bakımdan, müslüman olması realitesi baõlamında, toplumun "doõru Ìslamiyet"i bilmesi için gerekli çabayı doõrudan veya dolaylı olarak üstlenmek ve "Ìslamiyet'e layık doõruluk, åeffaflık, tutarlılık ve güvenilirlik" içerisinde olmak ve kendini ifade edebilmek ÖFK'dan Türkiye'nin kalkınması noktasında baålıca beklentilerdir. Öte yanda ÖFK'nın ülkemizin kalkınmasında gereken olumlu katkıyı saõlayabilmesi için devletin de bir kısım engelleri kaldırarak ÖFK'nın bankalar kadar finansal sistem içerisinde yer alabilmelerine imkan verecek gerekli düzenlemeleri yapması gerekir. Bunun aksi ise, tamamen iyi niyetli olunduõundan åüphe edilmese bile, sosyal gerçeklere uzak bir perspektifle iktisadi sorunlara çözüm arayıåıdır. Bu çözüm arayıåının sonucu ise "çıkmaz sokak"tır. 108

17 Türkìye nìn Kalkínma Sorunu ve Çözüm Noktasínda Özel Fìnans Kurumlarí KAYNAKLAR ACAR, Yalçın, Büyüme Teorileri, U.Ü. Güçl. Vakfı Yay. No:43, Bursa, ATALAY Beåir, Ìktisadi Kalkınmada Geleneksel Deõerlerin Yeri, Ìktisadi Kalkınma ve Ìslam, Ìslami Ìlimler Araåtırma Vakfı Yayınları, Ìstanbul, BÜKER Semih-AÅIKOÕLU Rıza-SEVÌL Güven, Finansal Yönetim, Anadolu Üniversitesi Basımevi, Eskiåehir, ÇÌLLER Tansu - ÇÌZAKÇA Murat, Türk Finans Kesiminde Sorunlar ve Reform Önerileri, Ìstanbul Sanayi Odası Yay. No.1989/7, Ìstanbul, DÌRÌMTEKÌN, Halil, Makro Ìktisat, Bizim Kitabevi, Eskiåehir, DURAN Bünyamin, Sosyo Ekonomik Deõiåmeye Yönelik Tezler, OSAV Yayınları, Ìstanbul, GÜLER Hikmet, Biz Yastık Altı Parayı Deõerlendiriyoruz, Ropörtaj:M.Efendioõlu, Çerçeve, S.1, Ocak-Åubat HALDUN Ìbn, Mukaddime, (Çev: Z. Kadiri Ugan), MEB Yayınları, Ìstanbul, HEGEL G.W. Friederich, Seçilmiå Parçalar, (Çev: Nejat Bozkurt), Remzi Kitabevi, KAHRAMAN, Nüzhet, Sürdürülebilir Kalkınma ve Turizm, H.Ü.Ì.Ì.B.F. Dergisi, C.12, KOZAK Ìbrahim Erol, Ìbn Haldun un Ìktisadi Geliåmede Psikolojik Faktürlere Verdiõi Yer, Ìktisadi Kalkınma ve Ìslam, Ìslami Ìlimler Araåtırma Vakfı Yayınları, Ìstanbul, KOZLU, Cem, Türkiye Mucizesi Ìçin Vizyon Arayıåları ve Asya Modelleri, Türkiye Ìå Bnk. Kültür Yay., Ankara, KÖKLÜ, Aziz, Makro Ekonomi, S Yayınları, Ankara, McCONNELL Campbell R. BRUE Stanley L., Macroeconomics, McGraw-Hill, Inc, New York, ORHAN Osman Z., Baålıca Enflasyon Teorileri ve Ìstikrar Politikaları, Filiz Kitabevi, Ìstanbul ÖZSOY Ìsmail, Özel Finans Kurumları, Asya Finans Kültür Yayınları, Ìstanbul PETERSON, Wallace, Gelir Ìstihdam ve Ekonomik Büyüme, (Çev.:Talat GÜLLAP), Atatürk Ü. Ì.Ì.B.F. Yay. No:98, Erzurum, SALVATORE, D.- DÌULÌO, E. A., Ìktisat, (Der.:Cem ALPAR), Evim Basım Yayın, Ìst., SAVAÅ, Vural, Ìktisadi Analiz, Hilal Matbaacılık, Ìstanbul, SERÌN Vildan, Para Politikası, Marmara Ün. Yay., Ìstanbul,

18 Journal of Qafqaz University Volume III Number I 2000 ÅAHÌN Hüseyin, Türkiye Ekonomisi, Ezgi Kitabevi Yayınları, Bursa, UNAY Cafer, Makro Ekonomi, U.Ü. Güç.Vakfı Yayın No: 71, Bursa, ÜLGENER Sabri F., Milli Gelir Ìstihdam ve Ìktisadi Büyüme, Der Yayınları, Ìstanbul, YÜKSEL Ali Sait, Özel Finans Kurumlarıyla Ìlgili Düzenlemeler ve Bankacılık Mevzuatı Açısından Deõerlendirmeleri, Emek Matbaacılık, Ìstanbul,

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

ÌÅLETMELERDE ÌNSAN KAYNAKLARININ E ÌHTÌYACININ ANALÌZÌ

ÌÅLETMELERDE ÌNSAN KAYNAKLARININ E ÌHTÌYACININ ANALÌZÌ Ìåletmelerde Ìnsan Kaynaklarínín Eõìtìm Ìhtìyacínín Analìzì ÌÅLETMELERDE ÌNSAN KAYNAKLARININ E ÌHTÌYACININ ANALÌZÌ ÌTÌM Y KAHRAMAN Qafqaz Üniversitesi Ìktisadi Ìdari Bilimler Fakültesi Bakü - Azerbaycan

Detaylı

HÌZMET SEKTÖRÜNDE TOPLAM KALÌTE YÖNETÌMÌ

HÌZMET SEKTÖRÜNDE TOPLAM KALÌTE YÖNETÌMÌ Hìzmet Sektöründe Toplam Kalìte Yönetìmì HÌZMET SEKTÖRÜNDE TOPLAM KALÌTE YÖNETÌMÌ Eyüp ZENGÌN Qafqaz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstìtüsü Bakü - AZERBAYCAN Ayhan ERDAL Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 S 4421- SERMYE PiYSSı VE FiNNSL KURUMLR 1. Birikim açığı olan ekonomik birimlerle birikim fazlalığı olan ekonomik birimlerin karşılaştığı ve finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasalara ne ad

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY

ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY 3 EYLÜL 2013 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Değerli konuklar, yurtdışından gelen değerli misafirlerimiz, finans sektörünün kıymetli

Detaylı

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 19.Para ve Bankacılık Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 19.1.Paranın Tanımı ve Fonksiyonları Para,

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

AZERBAYCAN DA ÌLK KALÌTE ÇEMBERLERÌ UYGULAMASI

AZERBAYCAN DA ÌLK KALÌTE ÇEMBERLERÌ UYGULAMASI Azerbaycan da Ìlk Kalìte Çemberlerì Uygulamasí AZERBAYCAN DA ÌLK KALÌTE ÇEMBERLERÌ UYGULAMASI Yavuz Burak CANBOLAT Qafqaz Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Bakü - AZERBAYCAN burakcanbolat@hotmail.com

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

SİYASAL YOZLAŞMALARIN EKONOMİK ETKİLERİ *

SİYASAL YOZLAŞMALARIN EKONOMİK ETKİLERİ * Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. SİYASAL YOZLAŞMALARIN EKONOMİK ETKİLERİ * Siyasal yozlaşmanın evrensel düzeyde ayıplandığı, sosyal, ahlaki ve kültürel

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sayın Bakan, Değerli Konuklar, Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Forumun Türkiye hakkındaki genel

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ SERMAYE PİYASASI KURUMU KONFERANSI 8 MAYIS 2003 1 FİNANSAL SİSTEMİN İŞLEVLERİ I Malların, hizmetlerin

Detaylı

Finansal Yönetim Giriş

Finansal Yönetim Giriş Finansal Yönetim Giriş İKTİSAT İKTİSAT 1900 LÜ YILLARIN BAŞI FİNANSMAN 1900 LERİN BAŞI İYİ BİR FİNANSMANCI 1930 LARA KADAR Firmayı kredi kuruluşlarına karşı en iyi biçimde takdim eden Firmaya en fazla

Detaylı

1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL

1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL 1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL PİYASA KAVRAMI İktisadi açıdan piyasa, alıcı ve satıcıların birbirleri ile karşılıklı iletişim içinde oldukları ve mübadelenin meydana geldiği yer

Detaylı

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE Bu ünite tamamlandığında; Büyümenin kaynaklarının neler olduğunu belirtebileceğiz Büyüme teorilerini açıklayabileceğiz Hızlı büyüme için nelerin

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

FAİZ HAREKETLİLİĞİ. Mehmet ÖZÇELİK. Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü. KONYA Nisan, 2016 www.kto.org.tr

FAİZ HAREKETLİLİĞİ. Mehmet ÖZÇELİK. Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü. KONYA Nisan, 2016 www.kto.org.tr Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Nisan, 2016 www.kto.org.tr İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. POLİTİKA FAİZİ... 2 3. GECELİK FAİZ... 4 4. FAİZ ve YATIRIM-TASARRUF İLİŞKİSİ...

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar İşlenecek Konular Finansal piyasalar ve kurumların önemi Tasarrufların şirketlere akışı Finansal piyasaların ve aracıların fonksiyonları Değer maksimizasyonu

Detaylı

TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI

TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI Taşınmaz Yatırımlarının Finansmanı Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans Programı TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI 1 Taşınmaz Yatırımlarının Finansmanı İçindekiler 1.1. DERSİN AMACI...

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Eylül 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 Ders Planı Kıtlık, Tercih ve Piyasa Sistemi Arz Talep Analizi Tüketici Dengesi Üretici Dengesi Maliyet Teorisi Piyasalar Tam Rekabet Piyasası Tekel Piyasası

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

YENİ BÜYÜME STRATEJİSİ VE FİNANS SEKTÖRÜ

YENİ BÜYÜME STRATEJİSİ VE FİNANS SEKTÖRÜ YENİ BÜYÜME STRATEJİSİ VE FİNANS SEKTÖRÜ Dr. Şeref SAYGILI BDDK, Mali Sektör Politikaları Dairesi 6 Eylül 2003, ODTÜ BÜYÜME STRATEJİSİ VE FİNANS SEKTÖRÜ J. SCHUMPETER (1912), EKONOMİK GELİŞMENİN TEMELİNİ

Detaylı

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var?

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? Güven SAK Ankara, 1 Şubat 2010 Dünya Bankası TEPAV Bilgi Merkezi 8 Kasım 2006 da kuruldu. 3 yılda

Detaylı

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ MÜŞTERİ ODAKLI YENİ EKONOMİ ESKİ EKONOMİ ARZ

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Selahattin SARI 2. Doğum Tarihi: 01.07.1950 3. Ünvanı: Prof.Dr., 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Selahattin SARI 2. Doğum Tarihi: 01.07.1950 3. Ünvanı: Prof.Dr., 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Selahattin SARI 2. Doğum Tarihi: 01.07.1950 3. Ünvanı: Prof.Dr., 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Maliye AİTİ A. 1979 Yüksek Lisans İktisat Dokuz Eylül Üniversitesi

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Faik Öztrak Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Tekirdağ Milletvekili 1 Temel Sorunlarımız- Yeni Riskler Sıcak paraya yaslanan büyüme modeli

Detaylı

Kapalı bir ekonomide yatırım tasarruf eşitliği aşağıdaki gibidir; I = S + ( T G) I = S

Kapalı bir ekonomide yatırım tasarruf eşitliği aşağıdaki gibidir; I = S + ( T G) I = S B.E.A. Tasarruf, Sermaye Birikimi ve Üretim Bir ülkede fiziksel sermaye üretim fonksiyonuna bir girdi olarak girmektedir. Fiziksel sermayedeki artış üretime (aynı zamanda gelire) neden olmaktadır. Gelirde

Detaylı

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma 13 Mart 2014, İstanbul Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulumuzun ve Türkiye Bankalar Birliği nin

Detaylı

Global Kriz ve Türkiye Ekonomisi

Global Kriz ve Türkiye Ekonomisi Global Kriz ve Türkiye Ekonomisi Murat Üçer (Global Source ve Koç Üniversitesi) 24 Kasım 2008 2 Yakın Makro Tarihin Kısa Özeti Kayıp 1990 lar, ardından 2000 de kötü yönetilen bir dezenflasyon programı

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

GÖSTERGELER YABANCI HAREKETİ:

GÖSTERGELER YABANCI HAREKETİ: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON YABANCI HAREKETİ: Piyasa oyuncuları gelişmeleri yorumlarken üç göstergeye bakıyor; döviz, faiz ve borsa. Döviz geriler, faiz düşer ve borsa çıkarsa, genellikle

Detaylı

Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler

Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler Ali Haydar ELVEREN Daire Başkanı Özel Emeklilik Dairesi Hazine Müsteşarlığı Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

TCMB O/N Faiz Oranları (% ) 70.0% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% 20.0% 10.0% 0.0%

TCMB O/N Faiz Oranları (% ) 70.0% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% 20.0% 10.0% 0.0% GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2006 YILI İLK 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu 2002 yılında başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerde başlayan

Detaylı

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARI BİRLİĞİ 1. OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISI. 8 Temmuz 2014 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARI BİRLİĞİ 1. OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISI. 8 Temmuz 2014 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARI BİRLİĞİ 1. OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISI 8 Temmuz 2014 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın Başbakan Yardımcım, Çok kıymetli BDDK Başkanım,

Detaylı

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası Türkiye Ekonomisi PARA - BANKA 1 1. Kavramlar: Türkiye ekonomisinde banknot çıkartma yetkisi 1930 yılında faaliyete geçen Merkez Bankası A.Ş.'ye verilmiştir. Türkiye'de MB, emisyonu belirlemenin dışında

Detaylı

2013 2. Çeyrek Raporu

2013 2. Çeyrek Raporu Amaç ve Yöntem Bu araştırmanın amacı, Türkiye de kentsel yerleşim yerlerinde 18 yaş ve üzerindeki bireylerin tasarruf eğilimlerini izlemektir. NUTS1 bölgelerinde seçilen 26 ilde her ay tesadüfi olarak

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

01/01/2013 31/12/2013 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 12 AYLIK RAPORU BU RAPOR EMEKLİLİK YATIRIM FONLARININ KAMUYU AYDINLATMA AMACIYLA DÜZENLENEN

Detaylı

FİRMALARIN TERCİHLERİ... 2

FİRMALARIN TERCİHLERİ... 2 FİRMALARIN TERCİHLERİ... 2 1. ÜRETİM ORGANİZASYONU... 2 1.1. FIRMA VE EKONOMIK PROBLEM... 2 1.1.1. Firma nedir?... 2 1.1.2. Amir ve Vekil İlişkileri... 2 1.1.3. Firma Kararları... 3 1.1.4. İş Organizasyonu

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

SEDEFED REKABET KONGRESİ Büyüme Dinamikleri Üzerine Bir Tartışma

SEDEFED REKABET KONGRESİ Büyüme Dinamikleri Üzerine Bir Tartışma SEDEFED REKABET KONGRESİ Büyüme Dinamikleri Üzerine Bir Tartışma Panel: Özel Sektörün Büyümeye Yaklaşımı, Şirketler Kesiminden Uygulama Örnekleri İstanbul 8 Kasım 2007 Ülkemiz son 5 yılda hızlı bir büyüme

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

Bizim Menkul Değerler A.Ş 06 Kasım 2014-1 -

Bizim Menkul Değerler A.Ş 06 Kasım 2014-1 - Bizim Menkul Değerler A.Ş. tarafından hazırlanan bu rapor Sermaye Piyasası Kurulu nun VII-128.1 no lu Pay Tebliği nin 29. Maddesi çerçevesinde A1 Capital Menkul Değerler A.Ş. tarafından hazırlanan Pergamon

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı