ÜÇ FAZLI TRANSFORMATÖRLERDE DENGESİZ YÜKLENME VE ISINMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜÇ FAZLI TRANSFORMATÖRLERDE DENGESİZ YÜKLENME VE ISINMA"

Transkript

1 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ÜÇ FAZLI TRANSFORMATÖRLERDE DENGESİZ YÜKLENME VE ISINMA Hamdi Suat AKNAR Muzaffer SEVEN Prof. Dr. Cemil GÜRÜNLÜ Mayıs 2012 TRABZON ii

2 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ÜÇ FAZLI TRANSFORMATÖRLERDE DENGESİZ YÜKLENME VE ISINMA Hamdi Suat AKNAR Muzaffer SEVEN Prof. Dr. Cemil GÜRÜNLÜ Mayıs 2012 TRABZON iii

3 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Hamdi Suat Aknar ve Muzaffer Seven tarafından Prof. Dr. Cemil Gürünlü yönetiminde hazırlanan Üç fazlı transformatörlerde dengesiz yüklenme ve ısınma başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. Danışman : Prof. Dr. Cemil GÜRÜNLÜ Jüri Üyesi 1 : Jüri Üyesi 2 : Bölüm Başkanı : Prof. Dr. İsmail H. ALTAŞ iv

4 ÖNSÖZ Üç Fazlı Transformatörlerde Dengesiz Yükleme ve Isınma isimli tezimiz Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümünde Lisans Bitirme Tezi olarak hazırlanmıştır. Hızla artan elektrik ihtiyacı göz önüne alındığında transformatörlerin önemi yadsınamaz bir gerçektir. Transformatörün dengesiz yüklenme koşullarından daha az ısınarak daha verimli ve daha uzun ömürlü olmaları bu araştırmalar ile mümkündür. Yapılan deneylerin simülasyonları hazırlanmış ayrıca transformatörlerin çeşitli bağlantılarda dengesiz yüklenme altında sıcaklık değişimleri incelenmiştir. Proje çalışmalarımız süresince bize yardım eden ve tecrübelerini bizimle paylaşan Sayın Prof. Dr. Cemil GÜRÜNLÜ hocamıza, görüşlerini esirgemeyip bizimle ilgilenen Sayın Öğr. Gör. Emre ÖZKOP a ve yardımlarından dolayı Laboratuvar Teknisyeni Sayın Yüksel SALMAN a teşekkür eder saygılarımı sunarım. Projemiz boyunca bölüm olanaklarını kullanmamıza izin veren bölüm başkanlığımıza, desteklerinden ötürü Mühendislik Fakültesi Dekanlığına ve KTÜ Rektörlüğüne teşekkür ederiz. Ayrıca tüm çalışmalarımız boyunca bizden maddi manevi desteklerini esirgemeyen anne, baba ve arkadaşlarımıza teşekkürlerimizi sunarız. Mayıs 2012 Hamdi Suat AKNAR Muzaffer SEVEN v

5 İÇİNDEKİLER LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU... iv ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi ÖZET... viii ŞEKİL DİZİNİ... ix SEMBOLLER VE KISALTMALAR... x 1. GİRİŞ ÜÇ FAZLI TRANSFORMATÖRLER Üç Fazlı Sistemler Üç Fazlı Transformatör Bağlantıları Yıldız-Yıldız Bağlantı (Y-Y) Yıldız-Üçgen Bağlantı (Y- Δ) Üçgen-Yıldız Bağlantı (Δ-Y) Üçgen-Üçgen Bağlantı (Δ - Δ) Üç Fazlı Transformatörlerin Dengesiz Yüklenmesi Transformatörün Arızaları Transformatörün Aşırı Isınması TASARIM Trafo Seçimi Ve Değerleri Yük Seçimi Diğer Malzemeler Maliyet MATLAB/SIMULINK MODELLEMESİ Kullanılacak Elemanların Modellenmesi Transformatörün Modellenmesi Gerilim kaynağının modellenmesi Ölçüm elemanlarının modellenmesi Bağlantı Türlerinin Modellenmesi Yıldız Nötr-Yıldız Nötr Bağlantı Yıldız- Yıldız Nötr Bağlantı Üçgen-Yıldız Nötr Bağlantı Üçgen-Üçgen Bağlantı Yıldız Nötr-Üçgen Bağlantı DENEYSEL ÇALIŞMALAR Malzemelerin Tanıtımı vi

6 Üç Fazlı Transformatör Yük Oluşturulması Diğer Malzemeler Deneylerin Yapılışı Zorluklar Ve Kolaylıklar Güvenlik Önlemleri SONUÇLAR Transformatörün Bağlantı Türlerine Göre Sıcaklık Ölçümleri Yıldız Nötr-Yıldız Nötr Bağlantı Yıldız -Yıldız Nötr Bağlantı Üçgen -Yıldız Nötr Bağlantı Yıldız Nötr-Üçgen Bağlantı Üçgen-Üçgen Bağlantı Deneysel Olarak Bulunan Akım ve Gerilim Değerleri Yıldız Nötr-Yıldız Nötr Bağlantı Yıldız -Yıldız Nötr Bağlantı Üçgen -Yıldız Nötr Bağlantı Üçgen -Üçgen Bağlantı YORUMLAR VE DEĞERLENDİRME KAYNAKLAR EKLER ÖZGEÇMİŞ..48 vii

7 ÖZET Dünyada elektrik ihtiyacının giderek artması transformatörlerin kullanımını da artırmıştır. Yaygın olarak kullanılması transformatörleri en az maliyetle en güvenilir ve en verimli transformatörler üretmek ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu amaca ise ancak transformatörler üzerinde yapılacak deneyler ile ulaşılabilir. Projemizin en önemli amacı, transformatörlerin bağlantı şekillerine göre uygulamada karşılaşabilecekleri dengesiz yüklenme durumlarında davranışlarını incelemektir. Bu inceleme öncelikle Matlab programı yardımı ile modellenmesi yapılarak incelenmiştir. Sonrasında üç fazlı transformatörün farklı bağlantı türlerini dengesiz yükleyerek uygulamada ciddi bir sorun olan sıcaklık artışı ölçümleri alınmıştır. Buna karşın hangi bağlantının dengesiz yüklenmeye karşı aşırı ısınıp ısınmadığı incelenmiştir. Aynı zamanda dengesiz yüklenme durumunda sargılarım amper sarım toplamlarına bakılarak manyetik dengesini koruyup korumadığı incelenmiştir. Tüm bu çalışmalar transformatörlerin daha az ısınarak daha yüksek verimde çalışmasını sağlamak için yapılan deneylerdir. viii

8 ŞEKİL DİZİNİ Şekil 2.1. (a) Yıldız bağlı 3 fazlı sistem (b) fazör diyagramı... 3 Şekil 2.2. Y-Y bağlı üç fazlı transformatörün bağlantıları... 4 Şekil 2.3. Y- Δ bağlı üç fazlı transformatör bağlantıları... 5 Şekil 2.4. Δ-Y bağlı üç fazlı transformatör bağlantıları... 7 Şekil 2.5. Δ - Δ bağlı üç fazlı transformatör bağlantıları... 8 Şekil 2.6. Üç fazlı transformatörün iki fazı arasına bir fazlı bir yük uygulama... 9 Şekil 2.7. İki sargısında nötr hattı bulunan üç fazlı trafonun bir fazına yük uygulama Şekil 2.8. Y-Y bağlı faz-nötr arasına yük uygulanmış üç fazlı transformatör Şekil 3.1 Testlerde kullanılacak üç fazlı transformatörün etiketi Şekil 3.2 Ampullerden hazırlanacak yükün şeması Şekil bağlantı noktası olan üç fazlı transformatör Şekil bağlantılı üç fazlı transformatörün parametre ayar penceresi Şekil 4.3. Üç fazlı gerilim kaynağı Şekil 4.4. Matlab programında bulunan bazı ölçüm elemanları Şekil 4.5. Yn-Yn bağlı transformatör modeli Şekil 4.6. Y-Yn bağlantılı üç fazlı transformatör modeli Şekil 4.7. Tek fazı yüklü olan Y-Yn bağlantı Şekil 4.8. Δ-Yn bağlı üç fazlı transformatör model Şekil 4.9. Üçgen-Üçgen bağlantılı transformatör modeli Şekil Yıldız nötr- Üçgen (topraklama) transformatörün bağlantısı Şekil 5.1. Deneylerde kullanılacak üç fazlı transformatör Şekil 5.2. Deneylerde kullanılacak yük Şekil 6.1. Transformatörün Yn-Yn bağlantıda yüklenme durumlarına göre ısınma eğrileri Şekil 6.2. Y-Yn bağlı transformatörün dengesiz yük altında sıcaklık-zaman grafiği Şekil 6.3. Üçgen-Yıldız Nötr bağlı transformatörün dengesiz yük altında sıcaklık-zaman grafiği Şekil 6.4. Yıldız Nötr-Üçgen bağlı transformatörün dengesiz yük altında sıcaklık-zaman grafiği Şekil 6.5 Üçgen-Üçgen bağlı transformatörün dengesiz yük altında sıcaklık-zaman grafiği ix

9 SEMBOLLER VE KISALTMALAR Y Yıldız bağlantı Δ Üçgen bağlantı Vl hat gerilimi Vϕ Faz gerilimi N Sarım sayısı I Akım A Amper (Akım birimi) V Volt (Gerilim birimi) W Watt (Aktif güç birimi) VA Volt-amper (Görünür güç birimi) Rms Root mean square (etkin değer) Ω Ohm (direnç birimi) R Direnç AC Alternatif Akım DC Doğru Akım x

10 1. GİRİŞ Transformatörler de diğer elektrik makinaları gibi enerji dönüştürme işlemi yapan bir düzenektir. Generatör mekanik-elektrik enerji dönüşümü, motor ise elektrik-mekanik enerji dönüşümü yaptığı gibi transformatörlerde dönüştürme işlemi yapmaktadır. Transformatörler A.C akım ve gerilimi frekansını ve gücünü değiştirmeksizin çıkışa yine A.C olmak üzere farklı akım ve gerilim değerlerine dönüştürebilirler. Transformatörler bu işlemi Faraday ın indüksiyon yasasını kullanarak yapmaktadır. Bu yasaya göre bir sarımda oluşan emk o sarımdan geçen manyetik akının zamana göre değişimi ve sarım sayısı ile orantılıdır. Transformatör birincil sargısı ile nüvede değişken bir manyetik akı oluşturur ve böylece farklı sarım sayısına sahip olan ikincil sargıda gerilim indüklenir. Transformatörler de bu manyetik sistem çok önemlidir. Transformatörün beslediği yüklerin dengesiz olması durumunda transformatörün manyetik sisteminde oluşan dengesizlikler yüzünden kayıplar meydana gelmektedir ve verimi düşmektedir. Hatta bu kayıplar transformatörlerin fazla derecede ısınmasına neden olmaktadır. Bu ısınma sonucunda trafoların kullanım ömürleri azalmaktadır. Elektrik dağıtım ve iletim alanlarında çok kullanılan ve günlük hayatımız için büyük bir önem sahiptir. Bu yüzden kullanım ömürlerini uzun tutmak için test ve bakımları yapılmalıdır. Transformatörlerin aşırı yüklenme durumunda nasıl ısındığı ile ilgili birçok kaynak ve tez bulunmaktadır. Ama dengesiz yüklenme durumunda trafoların nasıl bir ısınma gösterdiği ile ilgili kaynak, tez ve araştırma daha azdır. Bu tez içerisinde transformatörlerin dengesiz yüklenme durumlarında zamanla nasıl bir ısınma göstereceği incelecektir. Çizelge 1.1. de yıl içinde yapılan işlerin zamana göre dağılımı gösterilmektedir. 1

11 Çizelge 1.1 İş-zaman çizelgesi Ay Şubat Mart Nisan Mayıs Hafta Projenin belirlenmesi Proje ile ilgili kaynak araştırılması Kaynakların incelenmesi ve yorumlanması Proje ile ilgili devrelerin belirlenmesi Devrelerin Matlab simülasyonlarının yaplması Malzemelerin temin edilmesi Deneylerin Yapılması Tezin Yazılması 2

12 2. ÜÇ FAZLI TRANSFORMATÖRLER 2.1.Üç Fazlı Sistemler Günümüzde kullanılan elektrik enerjisinin büyük bir kısmı üç fazlı olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle üç fazlı sistemler ve trafoların çalışmalarını anlamak gereklidir. Fazlar arasında 120 faz farkı bulunan gerilim frekansı ve genlikleri eşit olan üç fazlı sistemlere dengeli üç fazlı sistemler denilmektedir. Şekil 2.1(a) yıldız bağlı üç fazlı bir gerilim kaynağını göstermektedir. Şekil 2.1(b) is bu üç fazlı gerilim kaynağının fazörsel diyagramını göstermektedir. Fazörsel diyagramda fazörler saat yönünün tersi olarak dönerler. Şekil 2.1 baktığımızda ilk önce a fazı daha sonra b ve en son olarak c fazı pozitif maksimum değerine ulaşacaktır. Buna göre şekildeki sistemin faz sırası abc şeklindedir. Bazı sistemlerde faz sırası önemlidir. Örneğin, üç fazlı asenkron motorlarda dönüş yönünün ayarlanabilmesi için faz sıralarını bilmek gereklidir. a Vbn n Van Referans hattı c (a) b Vcn (b) Şekil 2.1. (a) Yıldız bağlı 3 fazlı sistem (b) fazör diyagramı 2.2.Üç Fazlı Transformatör Bağlantıları Üç fazlı transformatörlerin birincil ve ikincil sargılarını ayrı ayrı yıldız (Y) veya üçgen (Δ) olarak bağlamak mümkündür. Üç fazlı transformatörler temel olarak 4 farklı şekilde bağlanabilirler. 3

13 VLp VΦp VΦs VLs Yıldız-Yıldız (Y-Y) Yıldız-Üçgen (Y- Δ) Üçgen-Yıldız (Δ-Y) Üçgen-Üçgen (Δ- Δ) Yıldız-Yıldız Bağlantı (Y-Y) Y-Y bağlantı Şekil 2.2 de gösterilmiştir. Transformatörün birincil tarafındaki faz-faz gerilimi, faz-nötr geriliminin katıdır. Aynı ifade ikincil taraf içinde geçerlidir. Fakat hat akımı ile faz akımı birbirine eşittir. Böylece transformatörün faz-faz gerilimler oranı, Denklem 2.1 deki gibi olmaktadır. V V Lp Ls N N 1 2 (2.1) a ILp=IΦp ILs=IΦs a' b b' N1 N2 c c' Şekil 2.2. Y-Y bağlı üç fazlı transformatörün bağlantıları Y-Y bağlantının önemli sorunları bulunmaktadır. Bunlar şunlardır. Transformatöre bağlı olan yüklerin dengesiz olması durumunda, faz-nötr gerilimlerinin ciddi şekilde dengesiz hale gelmesi, 4

14 Üçüncü harmoniklerin bulunduğu gerilimler üretir. Trafonun dengesiz yüklenmesi durumunda akıma dönüş yolu sağlamak için trafonun birincil tarafı ile hattın nötrü birbirine bağlanır. Ayrıca bu bağlantı yaparak üçüncü harmoniklerin oluşturduğu akımlara da dönüş yolu oluşmuş olur Yıldız-Üçgen Bağlantı (Y- Δ) Y-Δ bağlantı Şekil 2.3 de gösterilmiştir. Transformatörün birincil tarafındaki faz-faz gerilimi, faz-nötr geriliminin katıdır. İkincil tarafta ise hat akımı faz akımının katına eşittir. Böylece transformatörün faz-faz gerilimler oranı, Denklem 2.2 deki gibi olmaktadır. V V Lp Ls 3N N 2 1 (2.2) a ILp=IΦp a' VLp VΦp VΦs VLs b b' N1 N2 c c' Şekil 2.3. Y- Δ bağlı üç fazlı transformatör bağlantıları Bu tip bağlantılarda üçüncü harmonik sorunları bulunmamaktadır. Üçüncü harmonikler ikincil tarafta yani Δ bağlantıda sirkülasyon akımı içerisinde tüketilirler. Bu bağlantı 5

15 transformatörün dengesiz yüklenmesi durumunda daha kararlı bir yapıdadır. Çünkü dengesizlik durumunda oluşacak akımlar Δ bağlantı ile fazlara yeniden dağıtılır. Üçüncü harmoniklerin bulunmaması ve dengesizlikte kararlı olması gibi faydaları bulunmasına karşın, bu bağlantının bir sorunu vardır. İkincil sargının Δ bağlı olması nedeniyle ikincil sargının gerilimi ile birincil sargının gerilimi arasında 30 faz farkı bulunmaktadır. İkincil sargı gerilimi birincil sargı gerilimine göre ileri fazdadır. İki transformatörü paralel bağlamak için birincil taraftaki ve ikincil taraftaki faz açıları kendi aralarında eşit olmak zorundadır. Δ bağlantı sebebi ile oluşan bu 30 lik faz farkı paralel bağlantıya engel olur. Gerilimi Y.G den O.G e veya A.G e düşürmek için kullanılmaktadır. Birincil tarafta Y- bağlantı bulunduğundan dolayı Y.G tarafın nötr hattına topraklama çekme imkanı bulunmaktadır Üçgen-Yıldız Bağlantı (Δ-Y) Y-Δ bağlantı Şekil 2.4 de gösterilmiştir. Transformatörün ikincil tarafındaki faz-faz gerilimi, faz-nötr geriliminin katıdır. Birincil tarafta ise hat akımı faz akımının katına eşittir. Böylece transformatörün faz-faz gerilimler oranı, Denklem 2.3 deki gibi olmaktadır. V V Lp Ls N 1 3N 2 (2.3) 6

16 a ILs=IΦs a' VLp VΦp VΦs VLs b b' N1 N2 c c' Şekil 2.4. Δ-Y bağlı üç fazlı transformatör bağlantıları Y- Δ bağlantıda bulunan avantajlar bu bağlantı içinde aynen geçerlidir. Y- Δ bağlantıdaki gibi bu bağlantıda da 30 lik faz kayması mevcuttur. Fakat ikincil sargı gerilimi birincil sargı geriliminden geri fazda bulunmaktadır. Y-Δ bağlantı düşürücü olarak kullanıldığı gibi bu bağlantıda yükseltici olarak kullanılır. İkincil sargılar Y bağlı olduklarından 3 fazlı 4 telle olan endüstri güç sistemi üretilebilir. Faz gerilimleri hat gerilimlerinin katı olduğundan yalıtım miktarı azaltılır. Bu bağlantıda da Y- Δ deki gibi faz kaymasından dolayı paralel bağlama sorunları mevcuttur Üçgen-Üçgen Bağlantı (Δ - Δ) Y-Δ bağlantı Şekil 2.5 de gösterilmiştir. Transformatörün birincil ve ikincil sargılarının hat gerilimleri ile faz gerilimleri birbirine eşittir. Birincil ve ikincil hat akımları faz akımlarının katına eşittir. Böylece transformatörün faz-faz gerilimler oranı, Denklem 2.4 deki gibi olmaktadır. V V Lp Ls N N 1 2 (2.4) 7

17 VLp VΦp VΦs VLs a a' b b' N1 N2 c c' Şekil 2.5. Δ - Δ bağlı üç fazlı transformatör bağlantıları Bu tür bağlantıda dengesiz yüklenmeler ve üçüncü harmonikler sorun oluşturmamaktadır. Ayrıca birincil ve ikincil sargılar Δ bağlı olduğu için faz kayması sorunu da bulunmamaktadır. Fazların birinin arızalanması durumunda diğer fazlar çalışmaya devam edebilirler. 2.3.Üç Fazlı Transformatörlerin Dengesiz Yüklenmesi Normal koşullarda üç fazlı bir transformatör dengesi yüklenmemesi gerekir. Fakat uygulamada trafolarda dengesiz yüklenme gözlenebilir. Dengesiz yüklenmeyi dengeleyebilmek için trafonun bağlantı çeşidine dikkat etmek gereklidir. Bu bağlantı çeşitleri transformatörün kullanıldığı yere göre tercih edilmelidir. Y-Y şeklinde bağlanmış üç fazlı transformatörün iki fazı arasına bir yük bağladığımızda bağlı olan fazlardan Şekil 2.6 daki gibi akımlar akmaktadır. Şekil 2.6 daki bağlantıda her iki tarafta da nötr hattı bulunmamaktadır. Böylece her bacaktaki toplam amper-sarım sıfır olmaktadır. Bu nedenle bu sistem dengeli yüklenmiştir. 8

18 a b c n i1 i1 i1 i2 i2 i2 n c b a Şekil 2.6. Üç fazlı transformatörün iki fazı arasına bir fazlı bir yük uygulama Şekil 2.7 deki üç fazlı transformatör Y-Y bağlı ve hem birincil hem de ikincil sargısında nötr hattı bulunmaktadır. Şekilde de görüldüğü gibi yük faz ile nötr arasına bağlanmıştır. Böylece amper-sarım her bacakta sıfır olur ve manyetik denge bozulmaz.. 9

19 a b c n i1 i1 i2 i2 n c b a Şekil 2.7. İki sargısında nötr hattı bulunan üç fazlı trafonun bir fazına yük uygulama Şekil 2.8 de bulunan üç fazlı transformatörün iki sargısında da Y bağlantı vardır. Fakat sadece ikincil sargıda nötr hattı vardır. Yük faz ile nötr arasına uygulanmıştır. Birincil tarafın orta fazında bulunan akım devresini diğer fazların üzerinden tamamlayacaktır. Bu durum Denklem 2.5 de gösterilmiştir. I1 b I1 a I1 c (2.5) İkincil taraftaki amper-sarım birincil taraftaki amper sarımın tamamını yok edemez. Bu sistemde manyetik denge bozulur. Bu yüzden dengesizdir. Ayrıca üç fazdan geçen ve devrelerini havadan tamamlayan akılar bulunmaktadır. Bu nedenle transformatörün nüvesi çok ısınır. 10

20 a b c n i1a i1b i1c i1a i1b i1c i2 i2 i2 n c b a Şekil 2.8. Y-Y bağlı faz-nötr arasına yük uygulanmış üç fazlı transformatör Δ-Y bağlı bir transformatörler bacaklarındaki amper-sarımlar sıfırdır. Manyetik dengesi bozulmaz. Bu yüzden bu bağlantı yüksek güçlerde kullanılmaktadır. Daha fazla bilgi için [1] e bakınız. 2.4.Transformatörün Arızaları Kuru tip transformatörler esas olarak iki kısımdan oluşmaktadır. Bunlar manyetik devre ve elektrik devresidir. Bu iki kısımda da arızalar meydana gelebilmektedir. Ancak transformatör arızalarının büyük bir kısmı elektrik devresinde meydana gelmektedir. Bu arızaların çoğu bakım eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Buna rağmen en az arıza gösteren elektrik makineleri transformatörlerdir Transformatörün Aşırı Isınması Transformatörlerin dengesiz yüklenmeleri, kazanlarında aşırı ısınmalara neden olabilmektedir. Bu ısınmalar belirli noktalarda daha fazla olabilir. Transformatörlerin 11

21 sıcaklığını ölçme işlemi yapılacaksa, bu ölçme işlemi transformatörün en çok ısınan bölgesinden yapılması gereklidir. Sıcaklık ölçme işleminde ortam sıcaklığının büyük bir önemi vardır. Transformatör sıcaklık kavramından anlaşılan, transformatörün en çok ısınan bölgesi ile soğutucu olarak kullanılan madde sıcaklığı arasındaki farktır. Soğutucu madde, yağla soğutulan bir transformatör için yağ, kuru tip bir transformatör için havadır. Yağla soğutulan bir trafo için [2] deki standartlara göre, ortam sıcaklığının üstünde 50 C dan daha fazla artış göstermemelidir. Kuru tip trafolar için bu 35 C dir. 12

22 3. TASARIM Üç fazlı transformatörlerin dengesiz yüklenmesini ve ısınması ile ilgili deneyleri yapabilmek için gerekli malzemeler kullanılacak üç fazlı trafo tipine ve değerlerine göre değişmektedir. Bu nedenle deneylerin tasarımı ve simülasyonu yapılmadan önce transformatör türünü ve değerleri belirlenmelidir. 3.1.Trafo Seçimi Ve Değerleri Transformatör değerleri kullanılacak yükün değerini belirlemede kullanıldığından ilk önce transformatör belirlenmelidir. Mümkünse deneylerde iki tane özdeş transformatör kullanmak zamandan tasarruf etmek için önemlidir. Çünkü transformatörlerin ölçümleri alırken ilk sıcaklık değerleri oda sıcaklığında başlamak deneyleri kıyaslama açısından önemlidir. Bu yüzden her yeni deneye başlamadan önce trafonun soğuması beklenmelidir. Bu koşullar düşünülerek ve laboratuvarlarda bulunan üç fazlı transformatörler göz önüne alınarak şekil 3.1 daki etikete sahip iki transformatör laboratuvardan alınacaktır. Şekil 3.1 Testlerde kullanılacak üç fazlı transformatörün etiketi Şekil 3.1 da bulunan etikete göre üç fazlı transformatörün birincil sargının faz gerilimi 220 V tur. İkincil faz gerilimi ise 127 V tur. Nominal akımı ve gücü ise sırasıyla 10,5 A ve 4 kva dır. 13

23 3.2.Yük Seçimi Transformatör ne kadar yüklenmek isteniyorsa buna göre bir yük seçmek gereklidir. Bu durum göz önüne alınarak Şekil 3.2 deki gibi olmak üzere ampuller bir suntaya monte edilecektir ve her faz için 10 adet olmak üzere toplam 30 adet 100 W ampul kullanılacaktır. a n1 b n2 c n3 Şekil 3.2 Ampullerden hazırlanacak yükün şeması 3.3.Diğer Malzemeler Üç fazlı transformatörün akım ve gerilim değerlerini ölçebilmek için ampermetre ve voltmetre gerekmektedir. Bu malzemeler laboratuvardan temin edilecektir. Ayrıca transformatörün sıcaklığını ölçmek için termokupl kullanılacaktır. 14

24 3.4.Maliyet Çizelge 3.1 de laboratuvarda bulunmayan ve alınacak olan malzemelerin maliyeti gösterilmektedir. Çizelge 3.1 Maliyet tablosu Sıra No Alınacak malzeme Miktar Birim Fiyatı (TL) Toplam Fiyat (TL) 1 Ampul Anahtar Duy Kablo

25 4. MATLAB/SIMULINK MODELLEMESİ Transformatörlerin giriş çıkış akımlarını ve gerilimlerini gözlemlemenin en kolay yollarından bir tanesi de Matlab/Simulink yardımıyla devremizi modellemek ve incelemektir. Bu amaçla yapmış olduğumuz üç fazlı transformatörün dengesiz yüklenmesi modellemesi bulunmaktadır. Bu modellemede gerçekte de kullanmış olduğumuz 12 bağlantı noktası bulunan 3 fazlı transformatör kullanılıp bağlantı değişikliklerinde giriş çıkış akım ve gerilim değerleri incelenmiştir. Buna ek olarak önemli bir nokta olan manyetik dengesizlik durumu için amper-sarım değerleri incelenmiş ve hangi bağlantılarda dengesizliğin söz konusu olabileceği ve hangi bağlantıların dengesiz yüklenmelerden etkilenmeyeceği gözlemlenmiştir. Simülasyon çalışmamızda kullanacağımız bağlantılar; Yıldız Nötr-Yıldız Nötr Yıldız-Yıldız Nötr Üçgen-Yıldız Nötr Yıldız-Üçgen Üçgen-Üçgen Zikzak bağlantı transformatörümüzde gerçeklenemediği için yapılamamaktadır. Bağlantı türlerinin her biri için tek bir fazın yükünü 0Ω ile 490Ω arasında değiştirilmiş fakat diğer iki faz 49Ω değerinde sabit kalmıştır. Bu sayede fazlar arası denge bozulmuş ve dengesiz yüklenme meydana getirilmiştir. Bu koşullar altında iken her fazın akım ve gerilim değerleri kayıt edilmiştir. 4.1.Kullanılacak Elemanların Modellenmesi Transformatörün Modellenmesi Deney sırasında da kullandığımız transformatör olan 12 bağlantı noktalı 4kVA gücünde 220/127 V dönüşümü yapan transformatör modellenmiştir. Bu transformatöre Matlab programı içerisinde Start/Simulink/SimPowerSystems/BlockLibrary/Elements kütüphanesi içerisinde Şekil 4.1 de gösterilen transformatör seçilerek kullanılmıştır. 16

26 Şekil bağlantı noktası olan üç fazlı transformatör Şekil 4.1 de gösterildiği gibi tüm sargıların giriş çıkış bağlantılarının açıkta olması bağlantı tipini değiştirmesine imkân sağlar. Matlab programı içerisindeki transformatör modeli seçildiğinde bu transformatörün parametrelerini kendi kullanımımıza göre değiştirmemiz gerekmektedir. Bu ayarlamayı transformatöre çift tıklandığında Şekil 4.2 de gösterilen pencereden ayarlanmıştır. Şekil bağlantılı üç fazlı transformatörün parametre ayar penceresi 17

27 Gerilim kaynağının modellenmesi Transformatörümüzü besleyen faz-faz 380 V luk şebekemizi modellemede üç adet AC gerilim kaynağı kullanılmıştır. Bu gerilim kaynaklarına Matlab içerisinden Start /Simulink /SimPowerSystems /Block Library /Electrical Sources kütüphanesi altından ulaşılmıştır. Gerilim kaynakları aralarında faz sırası dikkate alınarak 120 faz farkı olacak şekilde ayarlanmıştır. Şekil 4.3 de kullanılan gerilim kaynağı gösterilmektedir. Şekil 4.3. Üç fazlı gerilim kaynağı Ölçüm elemanlarının modellenmesi Yapılan ölçümlerde akım, gerilim değerlerinin ölçülmesi ve değerlerinin gösterilmesi gerekmektedir. Bu ölçümler ve değerlerini elde etmek Şekil 4.4 te gösterilen ölçüm elemanları ile gerçekleştirilmiştir. Gerçekte kullanılan ölçüm aletleri etkin değer gösterdikleri için ölçüm aletinin çıkışına etkin değerini okumak için rms elemanı konulup display yardımıyla okunmuştur. 18

28 Şekil 4.4. Matlab programında bulunan bazı ölçüm elemanları Bu elemanlardan current measurement, voltage measurement ve multimeter Start/ Simulink/ SimPowerSystems/ Block Library/ Measurement kütüphanesinden ulaşılmıştır. Rms değerine dönüştüren elemana ise Start/ Simulink/ SimPowerSystems/ Block Library/ Measurement/ Continuous Measurement adresinden ulaşılmıştır. Display elemanı ise Start/ Blocksets/ Signal Processing/ Block Library/ Signal Processing Sinks altında bulunan ve Şekil 4.4 te verilmiş olan display seçilerek kullanılmıştır Bağlantı Türlerinin Modellenmesi Yıldız Nötr-Yıldız Nötr Bağlantı Bu bağlantı transformatörün primer ve sekonderinin yıldız bağlandığı ve primer ve sekonderinde nötr hattı bulunan bağlantıdır. Yıldız bağlantı üçgen bağlantı ile gelen faz-faz gerilimlerini faz-nötr gerilime dönüştürür. Bu sayede faz gerilimleri faz-nötr olarak kullanılabilir hale getirildiği için önem arz eder. Bu nedenle dağıtım transformatörlerinin sekonder bağlantısı daima yıldız bağlıdır. Bu bağlantı şekline dair modelleme Şekil 4.5 te verilmiştir. 19

29 Şekil 4.5. Yn-Yn bağlı transformatör modeli Şekilde gözüktüğü gibi transformatörün fazları yıldız bağlı olması için her fazın negatif ucu birleştirilmiştir. Pozitif uçları ise yükleri besleyecek şekilde bağlantı yapılmıştır. Deneyimizde kullandığımız transformatör 220/127 V olmasından dolayı primer sargılarına 220 V uygulanmıştır. Bu gerilim AC gerilim kaynaklarını 311,13V (V p-p ) değerine ayarlayarak elde edilmiştir. Çünkü faz nötr gerilimi 220V (Rms) olması gerektiğinden V p-p =220 * =311,13 Bu değer AC gerilim kaynağının üreteceği gerilimin genliğini ayarlamak gerekli olduğu için yukarıda hesaplanmıştır. Gerekli besleme kaynağı verilip bağlantılar yapıldıktan sonra saf dirençsel yüklerden sadece bir fazı değiştirerek giriş çıkış akımlarına ve çıkış gerilimlerini not edilmiştir. Bu işlemde amaç üç fazlı transformatörün dengesiz yüklenme altında ve Yn-Yn bağlantıda nasıl tepki verdiğinin modelini çıkarmaktır. Elde edilen sonuçlar Tablo 4.1 de verilmiştir. 20

30 Çizelge 4.1. Yn-Yn bağlantı için A fazının yük değişimi durumunda akım gerilim değerleri V-I değerleri Ra açık devre Ra=490 Ω Ra=245 Ω Ra=122.5 Ω Ra=81.6 Ω Ra=61.25 Ω Ra=49 Ω Va ,9 126,9 126,8 126,8 Vb 126,8 126,8 126,8 126,8 126,8 126,8 126,8 Vc 126,8 126,8 126,8 126,8 126,8 126,8 126,8 Ia 0 0,256 0,518 1,036 1,555 2,070 2,587 Ib 2,587 2,587 2,587 2,587 2,587 2,587 2,587 Ic 2,587 2,587 2,587 2,587 2,587 2,587 2,587 IA 0,0171 0,160 0,311 0,610 0,910 1,208 1,506 IB 1,506 1,506 1,506 1,506 1,506 1,506 1,506 IC 1,506 1,506 1,506 1,506 1,506 1,506 1,506 Yn-Yn bağlantı türünde manyetik dengenin korunması beklenir. Çünkü nötr hattı fazla akımı üzerinden akıtarak dengesizliği engelleyecektir. Deneysel olarak elde edilmiş olan ve Tablo 4.1'de gösterilen değerlere göre manyetik dengenin olup olmadığı amper sarım toplamların bakarak anlaşılmıştır. Transformatörün sargı sayısı oranı = = = 1,732 olarak bulunmuştur. Amper-Sarım= [ (I A +I B +I C ) N 1 ] [ (I a +I b +I c ) N 2 ] (4.1) R a =0 Ω için; [(0,0171+1,506+1,506) * 1,732] [(0+2,587+2,587)*1 ] = 0,072 R a =490 Ω için; [(0,160+1,506+1,506) * 1,732] [(0,256+2,587+2,587)*1 ] = 0,06 R a =245Ω için; [(0,311+1,506+1,506) * 1,732] [(0,518+2,587+2,587)*1 ] = 0,06 R a =122,5 Ω için; 21

31 [(0,61+1,506+1,506) * 1,732] [(1,036+2,587+2,587)*1 ] = 0,06 R a =81,6 Ω için; [(0,91+1,506+1,506) * 1,732] [(1,555+2,587+2,587)*1 ] = 0,06 R a =61,25 Ω için; [(1,208+1,506+1,506) * 1,732] [(2,070+2,587+2,587)*1 ] = 0,06 R a =49 Ω için; [(1,506+1,506+1,506) * 1,732] [(2,587+2,587+2,587)*1 ] = 0,06 Yukarıdaki denklemlerde bulunmuş olan amper sarım toplamları sıfır olmayıp sıfıra yakın değerlerde hesaplanmıştır. Bunun nedeni mıknatıslanma akımı gibi kayıp akımlar olduğu için amper sarım değerini etkilemesidir. Fakat bu durumda manyetik denge bozulmamıştır diyebiliriz Yıldız- Yıldız Nötr Bağlantı Transformatörün iki tarafı da yıldız bağlanır ancak sadece sekonder tarafı nötr hattına bağlanmasıyla elde edilmiştir. Bu bağlantı türünde manyetik denge korunması beklenmez. Çünkü sekonder tarafında bir fazdan aşırı akım çekilmesi halinde o aşırı akım nötr hattından gidecektir. Ancak oluşan bu aşırı gerilim primer tarafında ki fazda da bir akım artışına neden olacaktır. Primer tarafındaki bu artış nötr hattı olmadığı için diğer fazlar üzerinden devreyi tamamlayacaktır. Bu nedendendir ki dengesiz yüklenme durumunda amper sarım oranları sıfıra eşit olmayacaktır. Bu dengesizliği gözlemlemek amaçlı Şekil4.6 da verilmiş olan devre modellenmiştir. Sonrasında A fazındaki yük değeri değiştirilerek dengesiz yüklenme oluşturulmuş ve giriş, çıkış akım değerleri ile çıkış gerilim değeri gözlemlenmiştir. 22

32 Şekil 4.6. Y-Yn bağlantılı üç fazlı transformatör modeli Şekil 4.6 da verilen modelde A fazında bulunan yük direnci değiştirilerek elde edilen sonuçlar Çizelge 2 de verilmiştir. Ancak çıkan sonuçlar beklenildiği gibi olmamıştır. Amper sarım toplamları Denklem (4.1) deki gibi hesaplandığında her durum için yaklaşık sıfır olarak bulunmuştur. Çizelge 4.2. Y-Yn bağlantı için A fazının yük değişimi durumunda akım gerilim değerleri V-I değerleri Ra açık devre Ra=490 Ω Ra=245 Ω Ra=122.5 Ω Ra=81.6 Ω Ra=61.25 Ω Ra=49 Ω Va 189,7 180,7 172,6 158,3 146,1 135, ,800 Vb 109,1 109,9 111,2 114,7 118,6 122, ,800 Vc 110,5 110,5 111,2 114, , ,800 Ia 0 0,3688 0,704 1,292 1,79 2,217 2,587 Ib 2,226 2,243 2,27 2,34 2,42 2,505 2,587 Ic 2,255 2,255 2,69 2,328 2,41 2,496 2,587 IA 0,0256 0,2308 0,4235 0,7613 1,048 1,293 1,506 IB 1,295 1,306 1,321 1,362 1,409 1,458 1,506 IC 1,313 1,312 1,321 1,355 1,40 1,453 1,506 Ampersarım 0,0804 0,0673-0, ,0644 0,0620 0,0633 0,

33 Yıldız-yıldız nötr bağlantı modelinden beklenen sonucu göremediğimiz için daha fazla dengesiz yüklenme oluşturmak amaçlı yük bağlantısı değiştirilerek tekrar gözlemlenmiştir. Bu modelimizde sekonder fazlarından iki tanesi boşta iken sadece tek bir faza yük bağlayarak modelimiz yenilenmiştir. Bu amaçla yapılmış olan modelimiz Şekil 4.7 de verilmiştir. Bu modelde sekonderin A fazından I a akımı çekildiği için primerin A fazında da I A akımı akmıştır. Bu I A akımı nötr hattı olmadığı için diğer iki faz üzerinden geçerek manyetik dengeyi bozmuştur. Şekil 4.7 den okunabildiği gibi; I a = A I A = A olarak ölçülmüştür. I B ve I C akımları ise I A nın bölünüp bu fazların üzerinden geçen akım değerleridir. Manyetik dengesi bozulmuş bu sistemin amper sarım toplamı aşağıda hesaplanmıştır. Amper-sarım toplamları= (( )*1.732)-(5.229) = olarak hesaplanmış ve manyetik dengenin olmadığı gözlemlenmiştir. Şekil 4.7. Tek fazı yüklü olan Y-Yn bağlantı 24

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Transformatörün İncelenmesi

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Transformatörün İncelenmesi YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 4 Deney Adı: Transformatörün İncelenmesi Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir.

9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. 9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. Transformatörler, akım ve gerilim değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VII. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VII. DENEY FÖYÜ ELEKTRİK DERELERİ-2 LABORATUARI II. DENEY FÖYÜ TRANSFORMATÖR ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Amaç: Transformatörün özelliklerini anlamak ve başlıca parametrelerini ölçmek. Gerekli Ekipmanlar: Ses Transformatörü,

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

YAPILACAK DENEYLERİN LİSTESİ

YAPILACAK DENEYLERİN LİSTESİ YPILCK DENEYLERİN LİSTESİ 1. Ohm ve Kirşof Yasalarının Doğrulaması 2. Düğüm Noktası Gerilimleri ve Çevre kımları Yöntemlerinin Doğrulanması 3. Tevenin ve Norton Teoremlerinin Doğrulaması 4. Süperpozisyon

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 DİRENÇ DEVRELERİNDE OHM VE KİRSHOFF KANUNLARI Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

ELM 324 ELEKTROMEKANİK ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ DERSİ LABORATUVARI

ELM 324 ELEKTROMEKANİK ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ DERSİ LABORATUVARI ELM 324 ELEKTROMEKANİK ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ DERSİ LABORATUVARI Deney 1 : Histeresiz Eğrisinin Elde Edilmesi Amaç : Bu deneyin temel amacı; transformatörün alçak gerilim sargılarını kullanarak B-H (Mıknatıslanma)

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYİN ADI : DENEY TARİHİ : DENEYİ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

Değişken Doğru Akım Zaman göre yönü değişmeyen ancak değeri değişen akımlara değişken doğru akım denir.

Değişken Doğru Akım Zaman göre yönü değişmeyen ancak değeri değişen akımlara değişken doğru akım denir. DC AKIM ÖLÇMELERİ Doğru Akım Doğru akım, zamana bağlı olarak yönü değişmeyen akıma denir. Kısa gösterimi DA (Doğru Akım) ya da İngilizce haliyle DC (Direct Current) şeklindedir. Doğru akımın yönü değişmese

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ ELEKRİK DERELERİ-2 LABORAUARI II. DENEY FÖYÜ 1-a) AA Gerilim Ölçümü Amaç: AA devrede gerilim ölçmek ve AA voltmetrenin kullanımı Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, AA oltmetre, 1kΩ direnç, 220Ω direnç,

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI DC SERİ JENERATÖR KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ DERSİN

Detaylı

Enerji Dönüşüm Temelleri. Bölüm 2 Transformatörlere Genel Bakış

Enerji Dönüşüm Temelleri. Bölüm 2 Transformatörlere Genel Bakış Enerji Dönüşüm Temelleri Bölüm 2 Transformatörlere Genel Bakış Transformatorlar-Giriş Transformator, alternatif akım elektrik gücünü bir gerilim seviyesinden başka bir gerilim seviyesine değiştirir. Bu

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ 1. Temel Teori (Şönt Uyarmalı Motor) DC şönt motorlar hızdaki iyi kararlılıkları dolayısıyla yaygın kullanılan motorlardır. Bu motor tipi seri

Detaylı

BÖLÜM 9 Üç Fazlı Transformatörler

BÖLÜM 9 Üç Fazlı Transformatörler BÖLÜM 9 Üç Fazlı Transformatörler 1. Manyetik üve Transformatörlerde manyetik nüve (gövde), fuko ve histeresiz kayıplarını azaltmak için 0,30-0,50mm kalınlığındaki birer yüzleri yalıtılmış silisli saçların

Detaylı

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir.

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. DAĞITIM TRAFOLARI Genel Tanımlar Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

Öğrencinin Adı - Soyadı Numarası Grubu İmza DENEY NO 1 ÖN HAZIRLIK RAPORU DENEYİN ADI SERBEST UYARMALI D.A. GENERATÖRÜ KARAKTERİSTİKLERİ a) Boşta Çalışma Karakteristiği b) Dış karakteristik c) Ayar karakteristik

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI IV. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI IV. DENEY FÖYÜ EEKTİK DEEEİ-2 ABOATUAI I. DENEY FÖYÜ ATENATİF AKIM ATINDA DEE ANAİİ Amaç: Alternatif akım altında seri devresinin analizi ve deneysel olarak incelenmesi Gerekli Ekipmanlar: Güç Kaynağı, Ampermetre, oltmetre,

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ EEKTRİK DEVREERİ-2 ABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ SERİ VE PARAE REZONANS DEVRE UYGUAMASI Amaç: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini ölçmek, rezonans eğrilerini

Detaylı

GENETEK. Güç Sistemlerinde Kısa Devre Analizi Eğitimi. Güç, Enerji, Elektrik Sistemleri Özel Eğitim ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti.

GENETEK. Güç Sistemlerinde Kısa Devre Analizi Eğitimi. Güç, Enerji, Elektrik Sistemleri Özel Eğitim ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti. GENETEK Güç, Enerji, Elektrik Sistemleri Özel Eğitim ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti. Güç Sistemlerinde Kısa Devre Analizi Eğitimi Yeniköy Merkez Mh. KOÜ Teknopark No:83 C-13, 41275, Başiskele/KOCAELİ

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

2. Bölüm: Transformatörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI

2. Bölüm: Transformatörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI . Bölüm: Transformatörler Doç. Dr. Ersan KABALC . Bölüm: Transformatörler.. Transformatörlere Giriş Transformatörlere Giriş Transformatör, alternatif akım elektrik gücünü bir gerilim seviyesinden başka

Detaylı

(3-fazlı Senkron Generatörün Boşta, Kısadevre Deneyleri ile Eşdeğer Devre Parametrelerinin Bulunması ve Yükte Çalıştırılması)

(3-fazlı Senkron Generatörün Boşta, Kısadevre Deneyleri ile Eşdeğer Devre Parametrelerinin Bulunması ve Yükte Çalıştırılması) 1 DENEY-5 (3-fazlı Senkron Generatörün Boşta, Kısadevre Deneyleri ile Eşdeğer Devre Parametrelerinin Bulunması ve Yükte Çalıştırılması) Deney Esnasında Kullanılacak Cihaz Ve Ekipmanlar Deneyin tüm adımları

Detaylı

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI I DENEY FÖYLERİ

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI I DENEY FÖYLERİ T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI I DENEY FÖYLERİ Hazırlayan Arş. Gör. Ahmet NUR DENEY-1 ÖLÇÜ ALETLERİNİN İNCELENMESİ Kapaksız

Detaylı

EEM 201 DEVRE TEORĐSĐ I DENEY 3

EEM 201 DEVRE TEORĐSĐ I DENEY 3 GERĐLĐM BÖLÜCÜ EEM 0 DEVRE TEORĐSĐ I 3. Amaçlar: Yük Olmadan Gerilim Bölücü Đşlemi: Yüksüz gerilim bölücü devrede gerilim oranlarının ölçülmesi. Gerilim bölücü formülü. Yük Altında Gerilim Bölücü: Yük

Detaylı

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Gerilim, Akım ve Direnç Ölçümü 2013 Şubat I. GİRİŞ Bu deneyin amacı multimetre kullanarak gerilim, akım ve direnç ölçümü yapılmasının öğrenilmesi ve bir ölçüm aletinin

Detaylı

Elektrik Müh. Temelleri -II EEM 112

Elektrik Müh. Temelleri -II EEM 112 Elektrik Müh. Temelleri II EEM 112 7 1 TRANSFORMATÖR Transformatörler elektrik enerjisinin gerilim ve akım değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre değiştiren elektrik makinesidir. Transformatörler

Detaylı

Asenkron Makineler (2/3)

Asenkron Makineler (2/3) Asenkron Makineler (2/3) 1) Asenkron motorun çalışma prensibi Yanıt 1: (8. Hafta web sayfası ilk animasyonu dikkatle inceleyiniz) Statora 120 derecelik aralıklarla konuşlandırılmış 3 faz sargılarına, 3

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI:

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER BÖÜM 3 ATENATİF AKMDA SEİ DEVEE 3.1 - (DİENÇ - BOBİN SEİ BAĞANMAS 3. - (DİENÇ - KONDANSATÖÜN SEİ BAĞANMAS 3.3 -- (DİENÇ-BOBİN - KONDANSATÖ SEİ BAĞANMAS 3.4 -- SEİ DEVESİNDE GÜÇ 77 ATENATİF AKM DEVE ANAİİ

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Büyük Akım ve Gerilimlerin Ölçümü Ölçü Transformatörleri Ölçü Transformatörleri Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde;

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

DENEY 1- LABORATUAR ELEMANLARININ TANITIMI VE DC AKIM, DC GERİLİM, DİRENÇ ÖLÇÜMLERİ VE OHM KANUNU

DENEY 1- LABORATUAR ELEMANLARININ TANITIMI VE DC AKIM, DC GERİLİM, DİRENÇ ÖLÇÜMLERİ VE OHM KANUNU DENEY 1- LABORATUAR ELEMANLARININ TANITIMI VE DC AKIM, DC GERİLİM, DİRENÇ ÖLÇÜMLERİ VE OHM KANUNU 1.1. DENEYİN AMAÇLARI Ölçü aletleri, Breadboardlar ve DC akım gerilim kaynaklarını kullanmak Sayısal multimetre

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.)

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) 1) Etiketinde 4,5 kw ve Y 380V 5A 0V 8,7A yazan üç fazlı bir asenkron motorun, fazlar arası

Detaylı

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır.

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır. Ohm Kanunu Bir devreden geçen akımın şiddeti uygulanan gerilim ile doğru orantılı, devrenin elektrik direnci ile ters orantılıdır. Bunun matematiksel olarak ifadesi şöyledir: I V R Burada V = Gerilim (Birimi

Detaylı

DENEY TARİHİ RAPOR TESLİM TARİHİ NOT

DENEY TARİHİ RAPOR TESLİM TARİHİ NOT DENEY 2 OHM-KIRCHOFF KANUNLARI VE BOBİN-DİRENÇ-KONDANSATÖR Malzeme Listesi: 1 adet 47Ω, 1 adet 100Ω, 1 adet 1,5KΩ ve 1 adet 6.8KΩ Dirençler 1 adet 100mH Bobin 1 adet 220nF Kondansatör Deneyde Kullanılacak

Detaylı

KTÜ OF TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ ENERJĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ FOTOVOLTAĠK SĠSTEM DENEY FÖYÜ

KTÜ OF TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ ENERJĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ FOTOVOLTAĠK SĠSTEM DENEY FÖYÜ KTÜ OF TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ ENERJĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ FOTOVOLTAĠK SĠSTEM DENEY FÖYÜ DENEY-: PV Panellerin akım-voltaj (I V) eğrilerinin çıkarılması Amaç: PV panellerin farklı kombinasyonlarda

Detaylı

DENEY-3 AKIM VE GERİLİM BÖLME KIRCHOFF AKIM VE GERİLİM KANUNLARININ İNCELENMESİ

DENEY-3 AKIM VE GERİLİM BÖLME KIRCHOFF AKIM VE GERİLİM KANUNLARININ İNCELENMESİ DENEY-3 AKIM VE GERİLİM BÖLME KIRCHOFF AKIM VE GERİLİM KANUNLARININ İNCELENMESİ Deneyin Amacı: Gerilim ve akım bölmenin anlaşılması, Ohm ve Kirchoff kanunlarının geçerliliğinin deneysel olarak gözlenmesi.

Detaylı

KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I. I kd = r. Şekil 1.

KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I. I kd = r. Şekil 1. KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I THEENİN ve NORTON TEOREMLERİ Bir veya daha fazla sayıda Elektro Motor Kuvvet kaynağı bulunduran lineer bir devre tek

Detaylı

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011)

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011) ELEKTRİK 1. Bir orta gerilim (OG) dağıtım sisteminin trafodan itibaren yüke doğru olan kısmının (sekonder tarafının) yapısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? ( A Sınıfı 02.07.2011) A)

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ ELEKTİK DEELEİ-2 LABOATUAI I. DENEY FÖYÜ ALTENATİF AKIM DEESİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Amaç: Alternatif akım devresinde harcanan gücün analizi ve ölçülmesi. Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, 1kΩ Direnç, 0.5H Bobin,

Detaylı

ALTERNATİF AKIMDA ÜÇ FAZLI DEVRELER

ALTERNATİF AKIMDA ÜÇ FAZLI DEVRELER 1 ÜÇ FAZLI DEVRELER ALTERNATİF AKIMDA ÜÇ FAZLI DEVRELER Alternatif Akımda Üç Fazlı Devreler Büyük değerlerdeki gücün üretimi, iletim ve dağıtımı üç fazlı sistemlerle gerçekleştirilir. Üç fazlı sistemin

Detaylı

DENEY 1 Basit Elektrik Devreleri

DENEY 1 Basit Elektrik Devreleri ULUDAĞ ÜNİVESİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTİK-ELEKTONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM203 Elektrik Devreleri Laboratuarı I 204-205 DENEY Basit Elektrik Devreleri Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı Soyadı : Deney

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I Deney No:2 1 TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Güngör BAL Deneyin Adı : Şönt generatör özelliklerinin elde edilmesi

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Ohm-Kirchoff Kanunları ve AC Bobin-Direnç-Kondansatör

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Ohm-Kirchoff Kanunları ve AC Bobin-Direnç-Kondansatör YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 2 Deney Adı: Ohm-Kirchoff Kanunları ve Bobin-Direnç-Kondansatör Malzeme Listesi:

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI ELEKTRİK İLETİM HATLARINDA GERİLİM DÜŞÜMÜ VE GÜÇ FAKTÖRÜ

Detaylı

Doğru Akım Devreleri

Doğru Akım Devreleri Doğru Akım Devreleri ELEKTROMOTOR KUVVETİ Kapalı bir devrede sabit bir akımın oluşturulabilmesi için elektromotor kuvvet (emk) adı verilen bir enerji kaynağına ihtiyaç duyulmaktadır. Şekilde devreye elektromotor

Detaylı

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi:

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi: DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 12 k direnç 1 adet 2. 15 k direnç 1 adet 3. 18 k direnç 1 adet 4. 2.2 k direnç 1 adet 5. 8.2 k direnç 1 adet 6. Breadboard 7. Dijital

Detaylı

Laboratuvar Ekipmanları

Laboratuvar Ekipmanları 1 Laboratuvar Ekipmanları Şekil-1 3 faz Asenkron makine üst ve yan görünüşü Şekil-2 DA makine üst ve yan görünüşü 1 2 Şekil-3 3 faz trafo ve tek faz trafo Şekil-4 Manyetik Fren Üst Görünüşü Şekil-5 Omik

Detaylı

FOTOVOLTAİK SİSTEM DENEY FÖYÜ

FOTOVOLTAİK SİSTEM DENEY FÖYÜ T.C. KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ ENERJĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ FOTOVOLTAİK SİSTEM DENEY FÖYÜ Ders: Yenilenebilir Enerji Kaynakları Ders Sorumlusu: Doç. Dr. İsmail Polat Eylül

Detaylı

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN2024 Elektrik Devreleri Laboratuarı II 2013-2014 Bahar DENEY 3 Maksimum Güç Transferi Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı

Detaylı

OHM KANUNU DĠRENÇLERĠN BAĞLANMASI

OHM KANUNU DĠRENÇLERĠN BAĞLANMASI OHM KANUNU DĠRENÇLERĠN BAĞLANMASI 2.1 Objectives: Ohm Kanunu: Farklı direnç değerleri için, dirence uygulanan gerilime göre direnç üzerinden akan akımın ölçülmesi. Dirençlerin Seri Bağlanması: Seri bağlı

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU ELEKTROMOTOR KUVVETİ Kapalı bir devrede sabit bir akımın oluşturulabilmesi için

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE HARMONİKLERİN PASİF FİLTRE KULLANILARAK AZALTILMASI VE SİMÜLASYONU. Sabir RÜSTEMLİ

ELEKTRİK TESİSLERİNDE HARMONİKLERİN PASİF FİLTRE KULLANILARAK AZALTILMASI VE SİMÜLASYONU. Sabir RÜSTEMLİ ELEKTRİK TESİSLERİNDE HARMONİKLERİN PASİF FİLTRE KULLANILARAK AZALTILMASI VE SİMÜLASYONU Sabir RÜSTEMLİ Elektrik tesislerinin güvenli ve arzu edilir bir biçimde çalışması için, tesisin tasarım ve işletim

Detaylı

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler TORAKLAMA - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler Genel Bilgi Topraklama Nedir? Elektrik Topraklama Nedir? tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI Özgür GENCER Semra ÖZTÜRK Tarık ERFİDAN Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü, Kocaeli San-el Mühendislik Elektrik

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I Deney No:1 1 TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI I Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Güngör BAL Deneyin Adı : Yabancı uyartımlı generatör (YUG) özelliklerinin

Detaylı

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 DENEY 1-6 AC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. GENEL BİLGİLER AC

Detaylı

AC YÜKSEK GERİLİMLERİN ÜRETİLMESİ

AC YÜKSEK GERİLİMLERİN ÜRETİLMESİ AC İN Genel olarak yüksek alternatif gerilimler,yüksek gerilim generatörleri ve yüksek gerilim transformatörleri yardımıyla üretilir. Genellikle büyük güçlü yüksek gerilim generatörleri en çok 10 ile 20

Detaylı

Elektrik Müh. Temelleri

Elektrik Müh. Temelleri Elektrik Müh. Temelleri ELK184 2 @ysevim61 https://www.facebook.com/groups/ktuemt/ 1 Akım, Gerilim, Direnç Anahtar Pil (Enerji kaynağı) V (Akımın yönü) R (Ampül) (e hareket yönü) Şekildeki devrede yük

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri)

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri) 1. DENEYİN AMACI ÜÇ FAZ EVİRİCİ 3 Faz eviricilerin çalışma

Detaylı

KCT Serisi. Akım Trafoları

KCT Serisi. Akım Trafoları KCT Serisi Akım Trafoları KLEMSAN alçak gerilim akım transformatörleri istenilen güç ve doğruluk değerlerinde 20 A den 5000 A e kadar olan primer akımlarını 1 A veya 5 A değerinde sekonder akıma dönüştürürler.

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 3 Deney Adı: Seri ve Paralel RLC Devreleri Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Of Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Doğru Akım Makinaları - I

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Of Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Doğru Akım Makinaları - I KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Of Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü 1. Deneyin Adı Doğru Akım Makinaları 2. Deneyi Amacı Doğru akım motorunun yük eğrilerinin elde edilmesi 3. Deneye

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU TRAFO VE DOĞRU AKIM MAKİNALARI ELEKTRİK VE ENERJİ. Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU TRAFO VE DOĞRU AKIM MAKİNALARI ELEKTRİK VE ENERJİ. Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA GÖRE DAĞILIMI) DERS BİLGİ

Detaylı

EET-202 DEVRE ANALİZİ-II DENEY FÖYÜ OSİLOSKOP İLE PERİYOT, FREKANS VE GERİLİM ÖLÇME

EET-202 DEVRE ANALİZİ-II DENEY FÖYÜ OSİLOSKOP İLE PERİYOT, FREKANS VE GERİLİM ÖLÇME OSİLOSKOP İLE PERİYOT, FREKANS VE GERİLİM ÖLÇME Deney No:1 Amaç: Osiloskop kullanarak AC gerilimin genlik periyot ve frekans değerlerinin ölçmesi Gerekli Ekipmanlar: AC Güç Kaynağı, Osiloskop, 2 tane 1k

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

DENEY 5 RC DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMASI

DENEY 5 RC DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMASI DENEY 5 R DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMAS Amaç: Deneyin amacı yüklenmekte/boşalmakta olan bir kondansatörün ne kadar hızlı (veya ne kadar yavaş) dolmasının/boşalmasının hangi fiziksel büyüklüklere

Detaylı

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP Amaç: Bu deneyin amacı, öğrencilerin alternatif akım ve gerilim hakkında bilgi edinmesini sağlamaktır. Deney sonunda öğrencilerin, periyot, frekans, genlik,

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 2008 DEVRELER II LABORATUARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 2008 DEVRELER II LABORATUARI DİRENÇ-ENDÜKTANS VE DİRENÇ KAPASİTANS FİLTRE DEVRELERİ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Alçak geçiren filtre devrelerinin çalışmasını anlatınız. 2. Yüksek geçiren filtre devrelerinin çalışmasını anlatınız. 3. R-L

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DC-DC BOOST CONVERTER DEVRESİ AHMET KALKAN 110206028 Prof. Dr. Nurettin ABUT KOCAELİ-2014 1. ÖZET Bu çalışmada bir yükseltici tip DA ayarlayıcısı

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3.

Detaylı

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları Elektrik Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 2 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 3 Buton/Anahtar / Limit Anahtarı Kalıcı butona basıldığında, buton

Detaylı

Elektrik Makinaları I

Elektrik Makinaları I Elektrik Makinaları I Açık Devre- Kısa Devre karakteristikleri Çıkık kutuplu makinalar, generatör ve motor çalışma, fazör diyagramları, güç ve döndürmemomenti a) Kısa Devre Deneyi Bağlantı şeması b) Açık

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENERJİ DAĞITIM TESİSLERİ BAKIM ONARIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENERJİ DAĞITIM TESİSLERİ BAKIM ONARIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENERJİ DAĞITIM TESİSLERİ BAKIM ONARIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2011 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II TEK FAZLI SİSTEMDE GÜÇ VE ENERJİ ÖLÇÜLMESİ Hazırlık Soruları 1. Tek fazlı alternatif akım sayacının çalışmasını gerekli şekil ve bağıntılarla açıklayınız. 2. Analog Wattmetrenin çalışmasını anlatınız ve

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı