KRON K BÖBREK YETMEZL OLAN ÇOCUKLARDA TÜKÜRÜK SIVI D NAM VE A IZ SA LI I PROF L N N DE ERLEND R LMES

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KRON K BÖBREK YETMEZL OLAN ÇOCUKLARDA TÜKÜRÜK SIVI D NAM VE A IZ SA LI I PROF L N N DE ERLEND R LMES"

Transkript

1 KRON K BÖBREK YETMEZL OLAN ÇOCUKLARDA TÜKÜRÜK SIVI D NAM VE A IZ SA LI I PROF L N N DE ERLEND R LMES EVALUATION OF SALIVARY FLUID DYNAMICS AND ORAL HEALTH PROFILE OF CHILDREN WITH CHRONIC RENAL FAILURE Müge LÜTF O LU* Elif Eser SAKALLIO LU* Ozan ÖZKAYA Gökhan AÇIKGÖZ ÖZET Amaç: Kronik böbrek yetmezli i (KBY) vücut s v dengesini bozan ve komplikasyonlar n n özellikle çocuk hastalarda yaflam kalitesini olumsuz yönde etkiledi i bir hastal kt r. Çal flmam zda, KBY olan çocuklarda tükürük s v dinami inde oluflan de iflimler ve bunun a z sa l üzerine etkilerinin de erlendirilmesi amaçlanm flt r. Gereç ve Yöntem: Çal flma gruplar günlük a z bak m al flkanl olan ve periodontitisi ve/veya periodontal y k m bulunmayan periton diyalizi tedavisinde 15 KBY li çocuk hasta (test grubu) ile 15 sistemik sa l kl çocuktan (kontrol grubu) oluflturuldu. Gruplardaki tükürük s v dinami i de iflimleri uyar lmam fl kar fl k tükürük ozmotik bas nc (TOB) ve hacmi (TH) ölçülerek tespit edildi. TOB ölçümü ozmometre kullan larak, TH ölçümü Periotron 8000 cihaz yla gerçeklefltirildi. Çal flma popülasyonunun a z sa l profili, difleti ve difl sa l de erlendirmeleri yap larak belirlendi. Bu amaçla, Silness-Löe plak indeksi (P ), Löe-Silness gingival indeksi (G ), DMFT ve dmft indeksleri kullan ld. Bulgular: TOB düzeyi test grubunda kontrol grubundan daha yüksek (p<0.01), TH düzeyi ise test grubunda kontrol grubundan daha düflük (p<0.01) saptand. P ve G de erleri test grubunda kontrol grubundan daha yüksek olarak bulundu (p<0.01). DMFT ve dmft de erlerinin test grubunda kontrol grubundan daha düflük oldu u tespit edildi (DMFT için p<0.05, dmft için p<0.01). Sonuç: Bulgular m z KBY nin çocuklarda tükürük s v dinami ini de ifltirebilece i ve bu de iflimin a z sa l üzerinde etkilerinin olabilece i fikrini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezli i, a z sa l, tükürük osmotik bas nc, tükürük hacmi SUMMARY Objective: Chronic renal failure (CRF) is a disease that disturbs the body fluid balance and leads to complications which negatively affect the life-quality, particularly in paediatric patients. In our study, it was aimed to investigate the salivary fluid dynamics and their effects on oral health in children with CRF. Material and method: Fifteen pediatric CRF patients (test group) and 15 systemically healthy children (control group) who had daily oral care habit and did not demonstrate periodontitis and/or peridontal destruction constituted the study groups. Alterations in the salivary fluid dynamics of the groups were evaluated by measuring the unstimulated mixed salivary osmotic pressure (SOP) and volume (SV). SOP was measured by an osmometer and SV was measured by a Periotron 8000 device. Oral health status was determined by the assessment of gingival and dental health of the study population. Silness-Löe plaque index (PI), Löe-Silness gingival index (GI), DMFT and dmft indices were utilized in this regard. Results: SOP was found to be higher in the test group than in the control group and SV was found to be lower in the test group than in the control group (p<0.01). PI and GI values were higher in the test group than those of the control group (p<0.01). DMFT and dmft values were lower in the test group than in the control group (p<0.05 for DMFT, p<0.01 for dmft). Conclusion: Our results suggest that CRF may alter the salivary fluid dynamics and thus, may affect the oral health status. Key Words: Chronic renal failure, oral health, salivary osmotic pressure, salivary volume Makale Gönderilifl Tarihi : Yay na Kabul Tarihi: * Ondokuz May s Üniversitesi, Difl Hekimli i Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dal, Yrd. Doç. Dr. Ondokuz May s Üniversitesi, T p Fakültesi Pediatrik Nefroloji Anabilim Dal, Doç. Dr. Ondokuz May s Üniversitesi, Difl Hekimli i Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dal, Prof. Dr. 13

2 Lütfio lu M, Sakall o lu E E, Özkaya O, Aç kgöz G G R fi Nefronlar n y k m ile karakterize bir hastal k olan KBY varl nda kandaki metabolik at klar uzaklaflt r lamaz, toksik metabolik ürünler birikir, su ve elektrolit dengesi bozulur ve normal homeostatik mekanizma de iflir 28,41. Böbrek fonksiyon kapasitesinin % 5-10 a düflmesi hastal k için son safha olarak kabul edilmekte 7,8 ve bu aflamadan sonra yapay olarak kandan nitrojen ve toksik metabolizma ürünlerinin uzaklaflt r lmas için diyaliz tedavisi veya böbrek nakli gerekli hale gelmektedir 7,8. Hemodiyaliz ve periton diyalizi KBY için hayat kurtar c tedavi seçenekleri olarak karfl m za ç kmaktad rlar. Özellikle periton diyalizi kolay ve s k uygulanabilmesi nedeniyle özellikle çocuk hastalarda tercih edilen bir diyaliz seçene- idir. KBY olan çocuklarda bu hastal kla yaflam kalitesini düflürmeden sa l n bir bütün olarak uzun y llar korunabilmesi ayr bir önem tafl maktad r. Çünkü bu sa lanamad takdirde büyüme h z nda yavafllama ve yaflam kalitesinde azalma gibi çok ciddi problemlerle bir hayat sürdürülmesi söz konusu olabilmektedir. Son safhadaki KBY hastalar n n hem hastal n varl - hem de uygulanan tedavi nedeniyle genel sa l k durumlar yla ilgili olarak ortaya ç kan bulgular n 15,21,50 yan s ra önemli a z bulgular da söz konusudur. Hastal n a z içi belirtileri; (i) a z mukozas n n soluk görünümü, üremik stomatit, petefli ve ekimoz 32 (ii) difletinde inflamasyon art fl 24,35 ve büyüme 45, ataflman kayb 23,35,44, (iii) tükürük ak fl n n azalmas ve spontan kanamalar 32 olarak s ralanabilir. Ayr ca, hastalar n çürük insidans ve prevalans n n da düflük seviyede oldu u gösterilmifltir 1,2,39. Bu grup hastalar n tükürük içeri i ve miktar ile ilgili yap lm fl çok az çal flma vard r ve bu çal flmalar n hemen hepsi tükürü ün organik içeri i ile ilgilidir. Günümüzde, de iflen bu içeri in tükürü ün s v dinamikleri ile iliflkisine ait henüz yeterli düzeyde bilgi mevcut de ildir. Ekstraselüler s v hacminin art fl ve doku içi ve damar içi alanlarda s v da l m n n düzensizlik göstermesi gibi vücut s v kompozisyonlar n farkl laflmas son safhadaki KBY hastalar nda kesin olarak belirlenmifl bulgulard r 5,43. Bu s v düzensizlikleri; (i) böbreklerden yetersiz s v süzülmesi sonucu dokularda fazla s v birikimi, (ii) biriken s v n n diyaliz sonras nda h zla doku d fl na hareketlenmesi, (iii) böbreklerden süzülme yolu ile at lmas gereken toksinlerin at lamay p dokularda ve kanda birikmesi ile oluflur ve hastal n tipik komplikasyonlar ortaya ç kar 27,34. Bu nedenle kesin olarak ortaya konmufl s v dengesi bozukluklar özellikle büyüme ça ndaki çocuklarda vücut metabolizmas n ve vücudun de iflik kompartmanlar ndaki dengeyi olumsuz etkileyece i için üzerinde önemle durulmas gereken bir durumdur. 14 Hastal n a z s v lar nda yaratt fizyopatolojik de- iflim ve bu de iflimin klinik enflamatuvar parametrelere etkisi henüz tam olarak ayd nlat lamam flt r. A z sa l - n n idamesindeki önemi bilinen tükürük antimikrobiyal etkiye sahip, tamponlama kapasitesi ile a ziçi ph düzenlenmesinde rol oynayan ve dolayl olarak çürük engelleyici özellikleri olan bir a z s v s d r. Rezidüel tükürük a z içi sert ve yumuflak yüzeyleri kaplayarak nemlenmeyi sa lar, koruyucu bir bariyer oluflturur ve mikrobiyal kolonizasyonun bir belirleyicisi olarak ifllev yapar 26,36. Bununla birlikte, mukozal slanman n yeterli olmamas a z kurulu u oluflmas ndaki önemli etkenlerden biri olarak kabul edilmektedir 16. KBY hastalar nda yayg n olarak gözlenen üremik a z kokusu, a z kurulu u ve tat alma bozukluklar tükürük bileflimindeki ve/veya tükürük ak fl h z ndaki de iflimlerle iliflkilendirilmifltir 18,30,32. Fakat günümüzde hala tükürü ün s v dinami i parametrelerindeki de ifliminin yeterli düzeyde incelenmemifl olmas dikkat çekicidir. Çal flmam zda, periton diyalizine giren çocuk hastalarda KBY nin tükürük hacmi ve osmotik bas nc üzerine etkisi incelenerek bu flekilde tükürük s v dinami inde oluflan de iflimler ve bu de iflimlerin a z sa l na etkileri araflt r lm flt r. GEREÇ VE YÖNTEM Çal flma grubu: Çal flma grubu periodontitisi ve/veya periodontal y - k m olmayan ve günlük difl f rçalama al flkanl na sahip çocuklar aras ndan seçildi. Ondokuz May s Üniversitesi T p Fakültesi Pediatrik Nefroloji Anabilim Dal klini inde periton diyaliz tedavisi ile birlikte kalsiyum karbonat veya kalsiyum asetat, vitamin D analoglar, a z yoluyla demir ve eritropoetin kemoterapisi gören farkl cinsiyette son safha KBY hastas 15 çocuk test grubunu oluflturdu. Test grubu seçim kriterleri; (i) hastalar n 9-11 yafllar aras nda olmas ve baflka sistemik problemleri olmamas ii) en az bir y l önce diyalize bafllam fl olmas iii) vücudun herhangi bir yerinde peritonit, sepsis, d fl bölge enfeksiyonu gibi ciddi enfeksiyonlar ve karaci er fonksiyonlar n etkileyebilecek bir hastal n olmamas iv) son 6 ay içerisinde periodontal veya dental tedavi görmemifl olmas olarak belirlendi. Kontrol grubu fakülte kliniklerimize tedavi için bafl vurmufl farkl cinsiyette 15 çocuktan oluflturuldu ve hasta seçiminde; (i) 9-11 yafllar aras nda ve sistemik aç dan sa l kl olmas, (ii) tükürük ak fl h z ve/veya periodontal duruma etkisi olabilecek herhangi bir ilaç kullanm yor olmas, (iii) son 6 ay içinde periodontal tedavi görmemifl olmas göz önünde bulunduruldu. Çal flma protokolü 2000 y l nda yenilenen 1975 Hel-

3 Tükürük S v Dinamikleri ve Kronik Böbrek Hastal sinki Bildirgesi ne uygun olarak düzenlendi ve hasta ebeveynleri klinik uygulamalar hakk nda bilgilendirilerek çal flma prosedürü için izin al nd. Tüm klinik ifllemler ebeveynlerin nezaretinde gerçeklefltirildi ve oluflabilecek herhangi bir komplikasyona karfl bir pediatri uzman haz r bulunduruldu. Klinik ölçümler: Hastalar n a z sa l, difleti ve difl sa l profili ç - kar larak belirlendi. Öncelikle, periodontal durumun tespiti için tüm a z Löe-Silness Plak ndeksi (P ), Silness- Löe Gingival ndeks (G ), cep derinli i (CD) ve klinik ataflman seviyesi (AS) ölçümleri a zdaki her diflin 4 yüzünden (mezial, bukkal/labial, distal ve lingual/palatinal) yap ld. Cep derinlikleri 3 mm, ataflman seviyesi 3 mm olan ve/veya radyograflarda kemik kayb belirlenen ve günlük difl f rçalama al flkanl olmayan çocuklar çal flmaya dahil edilmedi. Seçilen çocuklara ise günlük a z bak m ifllemleri detayl olarak yeniden anlat larak bu ifllemlerde standardizasyon sa lanmaya çal fl ld ve bunun için 1 hafta beklendi. Bir hafta sonra P ve G ölçümleri yeniden yap larak a z ortalama de erleri al nd ve her hastan n difleti sa l profili belirlendi. Difl sa l ise yine her hasta için ortalama DMFT ve dmft indeks de erleri kullan larak saptand. Hastalar n klinik ölçümleri tek bir araflt r c taraf ndan yap ld ve di er araflt r c lara bu klinik ölçüm sonuçlar gösterilmedi. Tükürük toplanmas ve analizi: Gruplarda tükürük s v dinami i de erlendirmesi uyar lmam fl kar fl k tükürük ozmotik bas nc (TOB) ve hacmi (TH) ölçülerek yap ld. Tükürük örnekleri üriner de iflimlerden kaynaklanabilecek farklar ortadan kald rmak için sabah saatlerinde topland ve bu ifllemden önceki 2 saat süresince hastalardan su içmemeleri ve/veya yemek yememeleri istendi. Toplama ifllemi hastalar n 5 dakika süresince 30 saniye arayla bir kaba tükürtülmesi yöntemi 7 kullan larak yap ld. Bu flekilde biriktirilen 150 µl tükürük TOB ölçümü için mikro pipetle küçük ölçüm kaplar - na nakledildi. Daha sonra, otomatik dijital ozmometre cihaz nda (Digital Automatic Osmometer, Knauer-ASI Co., Germany) so utma, kristalizasyon ve s tma ifllemlerinden geçen örneklerde TOB miliosmol/kg olarak ölçüldü. Bu ifllemi takiben biraz dinlendirilen hastalar n a zlar nda belirlenen 6 ayr mukoza yüzeyinde 5 saniye ka t bant (Sialopaper, Ora Flow Inc., USA) bekletilerek 52 toplanan tükürük TH Periotron 8000 (Pro Flow Inc., USA) cihaz yla µl olarak ölçüldü. Tükürük toplama ifllemleri ile TOB ve TH ölçümleri farkl bir araflt r c taraf ndan yap ld. statistiksel de erlendirme: Parametrelerin gruplar aras ndaki istatistiksel analizinde Student-t testi kullan ld ve farklar p<0.05 anlaml l k derecesine göre de erlendirildi. Hesaplamalar bilgisayar ortam nda, bir istatistik program kullan larak yap ld (SPSS 12.0 software package programme Inc., USA). BULGULAR CD (1.78± 0.43 mm test grubu; 1.83±0.42 mm kontrol grubu) ve AS (1.86± 0.39 mm test grubu; 1.89±0.37 mm kontrol grubu) de erlerinin her iki grupta da benzer oldu u tespit edildi (p>0.05). P ve G indeks de erlerinin test grubunda daha yüksek, DMFT ve dmft indeks de erlerinin ise test grubunda daha düflük oldu u görüldü ve gruplar aras ndaki farklar istatistiksel olarak anlaml bulundu (Tablo I). TOB düzeylerinin test grubunda kontrol grubundan daha yüksek, TH düzeylerinin test grubunda kontrol grubundan daha düflük oldu u saptand. Bu farklar istatistiksel olarak anlaml idi (Tablo I). Tablo-I Çal flma parametreleri ve istatistiksel analizi. Test Grubu Kontrol Grubu p de eri* (n=15) (n=15) P 2.23± ±0.21 p<0.01 G 2.11± ±0.21 p<0.01 DMFT 0.34± ±0.43 p<0.05 Dmft 0.30± ±0.46 p<0.01 TOB (miliosmol/kg) ± ±13.42 p<0.01 TH (ml) ± ±19.63 p<0.01 P : Plak ndeksi, G : Gingival ndeks, TOB: Uyar lmam fl Kar fl k Tükürük Osmotik Bas nc TH: Uyar lmam fl Kar fl k Tükürük Hacmi, *: Student-t testi TARTIfiMA Son y llarda pediyatrik nefroloji ile ilgili oldukça önemli geliflmeler sa lanm fl ve bu sayede böbrek yetmezli i gösteren çocuklar n yaflama oranlar da artt r lm flt r 4,25. KBY nin a z içinde neden oldu u fizyopatolojik de iflimlerin anlafl lmas, çocuk ve genç hastalar n genel sa l k sorunlar n n giderilmesinin yan s ra yaflam kalitelerinin de artt r lmas aç s ndan önem tafl maktad r 17. Çal flmam zda KBY nedeniyle periton diyalizi tedavisi gören çocuklarda daha önce yeterli düzeyde araflt r lmam fl olan, tükürük s v dinami i incelenerek bu flekilde tükürükte oluflan fizyopatolojik de iflimlerin farkl bir aç dan de erlendirilmesi amaçland. Osmotik bas nç, s v n n birim miktar ndaki suyun neden oldu u bas nc tan mlar. Birim miktardaki s v da su miktar azal nca osmotik bas nç da azal r. S v hacminde bir de ifliklik olmaks z n ve/veya s v hacminde azalma ile beraber s v lar n protein konsantrasyonunun artmas ayn hacimdeki suyun azalmas na sebep olarak osmotik bas nc düflürür. Çal flmam zda, TOB nin KBY de daha 15

4 Lütfio lu M, Sakall o lu E E, Özkaya O, Aç kgöz G yüksek oldu unu belirledik ve bu bulgu bugüne kadar elde edilen ilk bulgulardan biridir. KBY hastalar ndan toplanan uyar lmam fl kar fl k tükürükte, tükürük proteinlerinin artt bildirilmifltir 39 Bu art fl n TOB art fl n da etkileyebilece ini söylemek mümkündür. Tükürük içeri indeki proteinler ve glikoproteinler tükürü ün lubrikasyon, nemlendirme ve koruyucu bir bariyer olarak fonksiyon göstermesinden sorumlu olan ana bileflenlerdir. 9,10,37 Lee ve arkadafllar 36, a z kurulu u ile uyar lmam fl tükürük içindeki protein konsantrasyonunun a z kurulu u olan hastalarda belirgin bir flekilde yüksek oldu unu göstermifllerdir. Bu nedenle böbrek hastalar nda yayg n olarak görülen a z kurulu u ve mukoza lezyonlar n n sebebi sadece tükürük ak fl h z ndaki azalma de il, TOB ve tükürük kalitesini de etkileyebilen protein içeri indeki art fl da olabilir. Çal flmam zda TH nin KBY grubunda azald belirlenmifltir. S v hacmi, birim zamanda toplanan s v miktar n tarif eder. Tükürük hacmini ölçen her hangi baflka bir çal flma olmad ndan verimizi, hacmin dolayl ölçüm flekli olan tükürük ak fl oran n inceleyen verilerle irdeleyebildik. Son safha KBY hastalar nda tükürük ak fl h z n n azald yayg n olarak bildirilmifl bir bulgudur 18,19,24,32. Kao ve arkadafllar 30, diyaliz tedavisi gören son safha KBY hastalar nda ana tükürük bezlerinde tükürük üretiminin ve salg lanmas n n azald n rapor etmifllerdir. Benzer olarak Bots ve arkadafllar 7, böbrek hastalar ndaki azalm fl tükürük ak fl n n böbrek naklinden sonra düzeldi ini iddia etmifllerdir. Azalm fl tükürük hacmi, azalm fl yüzey y kama etkisi ve azalm fl slatabilme yetene i anlam na gelmektedir. Bilindi i gibi bu fizyolojik de iflimler a z içindeki yüzeylerin oksidasyon-redüksiyon potansiyellerini azaltarak mikroorganizmalar için tutunabilmelerine daha elveriflli bölgeler oluflturmaktad r. Ayn flekilde, azalm fl yüzey y kama etkisi ile tükürü ün fizyolojik mikroorganizma y kama etkisi de azalm fl olacakt r. Araflt rma gruplar f rçalama al flkanl olan ve a z bak m n n daha da gelifltirildi i bireylerden oluflturulmas - na ra men, P de erleri KBY li grupta sistemik sa l kl gruba göre daha yüksek bulundu. A z sa l ve KBY aras ndaki olas etkileflimin incelendi i araflt rmalar n baz lar nda KBY hastalar n n P de erlerinin sa l kl bireylerden yüksek oldu u 2,14,38,49, baz lar nda ise benzer düzeylerde 19,41 oldu u bildirilmifltir. P de gözlenen art fl n, KBY hastalar n n genel sa l k durumlar ndaki olumsuz de iflimlerin de etkisiyle a z bak m ifllemlerini ihmal etmeleri ile iliflkili oldu u da iddia edilmifltir 12,46. Di er taraftan, immünsüpresyon ve üremik durumun KBY hastalar nda bakteriyel pla n içeri ine ve oluflumuna etkisi çok iyi anlafl lm fl de ildir 20. Davidovich ve arkadafllar 14, P de gözlenebilen bu art fl n diyaliz süreleri ile iliflkili oldu unu ve 16 diyaliz süresi ile P de erleri aras nda pozitif yönde bir iliflki olabilece ini belirtmifllerdir. Bizim çal flmam zda yüksek P de erlerinin gözlenmesi, KBY nin plak birikimini kolaylaflt ran bir hastal k olabilece ini düflündürmektedir. Baz araflt rmalar KBY nin bu yönüyle bir etkisi olabilmesini; (i) tükürük ak fl n n ve hacminin azalmas na 18,19,24,30,32, (ii) tükürükte potasyum, albumin ve ürenin artmas na 13,18 ve (iii) tedavi sürecinde kullan lan ilaçlara ba lam fllard r. Günümüze kadar yap lan çal flmalar incelendi inde KBY nin difleti iltihab üzerine etkisi konusunda farkl bulgular oldu u görülmektedir. mmünsüpresif tedavi 6,31,51 nedeniyle difletindeki iltihabi tablonun bask land 44 ve/veya hemoglobin seviyesinin düflüklü ü nedeniyle difletinde iltihap varl na ra men göreceli olarak difletinin sa l kl pembe renkte göründü ü 2,29, hatta kronik üreminin periodontal dokular n savunmas üzerine herhangi bir etkisinin olmad 22,35,41,44 iddia edilmifltir. Baz araflt r c lar ise bu hasta gruplar nda periodontal hastal n yayg n olarak gözlendi ini 12,29,46,49, diyaliz tedavisi gören popülasyonda difleti ve difl hastal klar n n oldukça yayg n oldu unu bildirmifllerdir 3. Genel olarak periodonsiyumda iltihabi reaksiyonlar n artmas beyaz hücre fonksiyonlar n n zarar görmesi 11,33 ve hastal k ve diyaliz süreleriyle iliflkilendirilmifltir 14. Bizim çal flmam zda da bu araflt rmalar destekler nitelikte KBY grubundaki G de erleri sistemik sa l kl gruptakinden daha yüksek ç km flt r. Çal flmam zda DMFT ve dmft de erlerine göre, diyaliz tedavisi gören hastalarda çürük prevalans, sistemik sa l kl gruptaki bireylere göre daha düflük bulunmufltur. Yap lan araflt rmalar n sonuçlar KBY hastalar n n a z bak mlar n n kötü olmas na ra men difl çürük prevalans - n n düflük oldu unu göstermektedir 1,2,19,32,39,45,48. KBY hastalar nda çürük prevalans n n düflük olmas, tükürükte üre art fl na paralel olarak tükürük ph s n n artmas ve oluflan alkali ortam n bakteri metabolik ürünlerini nötralize etmesi ile aç klanm flt r 24,45,47. Epstein ve arkadafllar 18, diyaliz hastalar nda tükürük ak fl n n azald n ve tükürükte potasyum ve fosfat konsantrasyonlar n n sistemik sa l kl bireylere göre yüksek oldu unu rapor etmifllerdir. Tükürük fosfat konsantrasyonunun KBY hastalar nda yüksek olmas n n yeni bafllam fl çürük lezyonlar n n remineralizasyonuna yard m etti i iddia edilmektedir 18,40,47. Tüm bu bulgular fl nda, azalm fl tükürük ak fl na ra men KBY hastalar nda tükürük mineral içeri inin ve üre miktar ndaki de- iflimlerin çürük oluflumu aç s ndan koruyucu bir ortam oluflturdu u söylenebilir.

5 Tükürük S v Dinamikleri ve Kronik Böbrek Hastal SONUÇ Genellikle, son safha KBY hastalar a z ve difl sa l - konusunda çok düzenli bir tablo göstermezler ve yayg n olarak acil difl ve difleti tedavilerinden yarar sa lama e ilimindedirler. Eriflkin ve/veya çocuklarda KBY de a z sa l klar na iliflkin problemlerin var oldu u belirlenmifl olmas na ra men, hastal a ba l olarak a z s v lar ile ilgili de iflimler ve nedenleri henüz tam olarak aç klanamam flt r. A z ve difl sa l yeterli seviyede olmayan hastalar böbrek nakline de uygun bulunmamaktad r 17,45 ve bu bireylerde a z sa l ile ilgili sorunlar n sebeplerinin anlafl lmas ve gereken çözümlerin bulunmas genel sa l klar aç s ndan da önem tafl maktad r. KAYNAKLAR 1) Al Nowaiser A, Lucas VS, Wilson M, Roberts GJ, Trompeter RS. Oral health and caries related microflora in children during the first three months following renal transplantation. Int J Pediatr Dent 14: , ) Al Nowaiser A, Roberts GJ, Trompeter RS, Wilson M, Lucas VS. Oral health in children with chronic renal failure. Pediatr Nephrol 18: 39-45, ) Al-Wahadni A, Al-Omar M. Dental disease in a Jordian population on renal dialysis. Quintessence Int 34: , ) Andrews PA. Recent developments: renal transplantation. BMJ 324: , ) Bauer JH, Brooks CS. Body fluid composition in chronic renal failure. Clin Nephrol 16: , ) Been, V, Engel D. The effect of immunosuppressive drugs on periodontal inflammation on human renal allograft patients. J Periodontol 53: , ) Bots CP, Brand HS, Poorterman JH, van Amerongen BM, Valentijn-Benz M, Veerman EC, ter Wee PM, Nieuw Amerongen AV. Oral and salivary changes in patients with end stage renal disease (ESRD): a two year follow-up study. Br Dent J 27: 202, ) Bots CP, Pooterman JHG, Brand HS, Kalsbeek H, Van Amerongen BM, Veerman ECI, Nieuw Amerongen AV. The oral health status of dentate patients with chronic renal failure undergoing dialysis therapy. Oral Dis 12: , ) Bradway SD, Bergey EJ, Jones PC, Levine MJ. Oral mucosal pellicle: adsorbtion and transpeptidation of salivary components to buccal epithelial cells. Biochem J 261: , ) Bradway SD, Bergey EJ, Scavvapieco FA, Ramasubbu N, Zawacji S, Levine MJ. Formation of salivary-mucosal pellicle: the role of transglutamine. Biochem J 284: , ) Carl W. Chronic renal disease and hyperparathyroidism: dental manifestations and management. Compendium 8: , ) Clark DB. Dental findings in patients with chronic renal failure. An overview. J Can Dent Assoc 53: , ) Davidovich E, Frishberg Y, Aframian DJ, Peretz B. Calculuc in atoddler with end-stage renal disease due to prune-belly syndrome: a case report. Oral Dis 12: 63-66, ) Davidovich E, Schwarz Z, Davidovich M, Eidelman E, Binstein E. Oral findings and periodontal status in children, adolescents and young adults suffering from renal failure. J Clin Periodontol 32: , ) Davidovich M, Sinai-Treiman L. Disease of kidney and urinary tract: Shohat M Ashkenazi S. Texbook of Pediatrics 5th edition. Tel Aviv: Dyonon, 1998, ) DiSabato-Mordarski T, Kleinberg I. Measurement and comparison of the residuel saliva on various oral mucosal and dentition surfaces in humans. Arch Oral Biol 41: , ) Duran, Erdemir EO. Periodontal treatment needs of patients with renal disease receiving haemodialysis. Int Dent J 54: , ) Epstein SR, Mandel I, Scoop IW. Salivary composition and calculus formation in patients undergoing hemodialysis. J Periodontol 51: , ) Ertu rul F, Elbek-Çubukçu C, Sabah E, Mir S. The oral health status of children undergoing hemodialysis treatment. The Turkish Journal of Pediatry 45: , ) Faulconbridge AR, Bradshaw WCL, Jenkins PA, Baum JB. The dental status of a group of diabetic children. Br Dent J 151: , ) Fogo A, Kon W. Pathophysiology of proggressive chronic renal disease: Avner ED, Harmon WE, Niaudet P. Texbook of Pediatric Nephrology 5th edition. New York: Lippincott, Williams and Wilkins, 2004, ) Galili D, Kaufman E, Leviner E, Lowental U. The attitude of chronic haemodialysis patients toward dental treatment. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 56: , ) Ganibegovic M. Dental radiographic changes in chronic renal disease. Medicinski Archiv 54: , ) Gavalda C, Bagan JV, Scully C, Silvestre FJ, Milian MA, Jimenez Y. Renal hemodialysis patients: oral, salivary, dental and periodontal findings in 105 adult cases. Oral Dis 5: , ) Haraharan SJCP, Brsnahan BA, Taranto SE, McIntosh MJ, Stablein D. Improved greft survival in the United States. N Eng J Med 342: , ) Hatton MN, Loomis RE, Levine MJ, Tabak LA. Masticatory lubrication. The role of carbohydrate in the lubricating property of salivary glycoprotein-albumin complex. Biochem J 230: , ) Henderson, L.W. Symptomatic hypotension during hemodialysis. Kidney Int 17: , ) Imirzalioglu P, Onay EO, Agca E, Ogus E. Dental erosion in chronic renal failure. Clin Oral Investig 11: , ) Jaffe EC, Chantler C, Carter JE. Dental findings in chronic renal failure. Br Dent J 160: ) Kao CH, Hsieh JF, Tsai SC, Ho YJ, Chang HR. Decreased salivary function in patients with end-stage renal disease requiring hemodialysis. Am J Kidney Dis 36: , ) Kardachi BJr, Newcomb GM. A clinical study of gingival inflammation in renal transplant recipient taking immunosuppressive drug. J Periodontol 49: ,

6 Lütfio lu M, Sakall o lu E E, Özkaya O, Aç kgöz G 32) Kho HS, Lee SW, Chung SC, Kim YK. Oral manifestations and salivary flow rate ph, and buffer capacity in patients with end-stage renal disease undergoing hemodialysis. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 88: , ) Khocht A. Periodontitis associated with chronic renal failure: a case report. J Periodontol 67: , ) Kinet JP, Soyeur D, Balland N, Saint-Remy M, Collignon P, Godon JP. Hemodynamic study of hypotension during hemodialysis. Kidney Int 21: , ) Kitsou VK, Konstantinidis A, Siamopoulos KC. Chronic renal failure and periodontal disease. Ren Fail 22: , ) Lee SK, Lee SW, Chung SC, Kim YK, Kho HS. Analysis of residual saliva and minor salivary gland secretions in patients with dry mouth. Arch Oral Biol 47: , ) Levine MJ, Reddy MS, Tabak LA, Loomis RE, Bergey EJ, Jones PC, Cohen RE, Stinson MW, Al-Hashimi I. Structural aspects of salivary glycoproteins. J Dent Res 66: , ) Löchey L, Alberth M, Mauks GY. Dental management of chronic haemodialysispatients. Int Urol Nephrol 18: , ) Lucas VS, Roberts GJ. Oro-dental health in children with chronic renal failure and after renal transplantation: a clinical review. Pediatr Nephrol 20: , ) Mandel ID. The functions of saliva. J Dent Res 68: , ) Marako lu, Gürsoy UK, Demirer S, Sezer H. Periodontal status of chronic renal failure patients receiving hemodialyss. Yonsei Med J 44: , ) McKay D, Milford E, Sayegh M. Clinical aspects of renal transplantation: Brenner B&Rector FC. Texbook of The Kidney, 5th edition. Philadelphia: WB Saunders., 1996, ) Mitch WE, Wilcox CS. Disorders of body fluids, sodium and potassium in chronic renal failure. Am J Med 72: , ) Naugle K, Darby ML, Baumann DB, Lineberger LT, Powers R. The oral health status of individuals on renal dialysis. Ann Periodontol 3: , ) Nunn JH, Sharp J, Lambert HJ, Plant ND, Coulthard MG. Oral health in children with renal disease. Pediatr Nephrol 14, , ) Nylud S, Oatis GWJr. Oral physiology in end-stage renal disease. US Navy Med 75: 22-25, ) Obry F, Belcourt AB, Frank RM. Biochemical study of whole saliva from children with chronic renal failure. ASDC J Dent Child 54: , ) Peterson S, Woodhead J, Crall J. Caries resistance in children wiyh chronic renal failure. Pediatr Res 19: , ) Rahman MM, Ça layan F, Rahman B. Periodontal health parameters in patients with chronic renal failure and renal transplants receiving immunosuppressive therapy. J Nihon Univ Sch Med 34: , ) Schrier RW, Gottschalk CW. Management of end stage renal disease: Diseases of the Kidney, 6th Edition. New York: Little, Brown and Company, 2007, ) Schuller, P.D., Freedman, H.L., Lewis, D.W. Periodontal status of renal transplat patients receiving immunosuppressve therapy. J Periodontol 44: , ) Wolff M, Kleinberg I. Oral mucosal wetness in hypo- and normosalivators. Arch Oral Biol 43: , Yaz flma adresi Yrd. Doç. Dr. Müge LÜTF O LU Periodontoloji A.D. Difl Hekimli i Fakültesi Ondokuz May s Üniversitesi Kurupelit Samsun Tel: Faks: e-posta: 18

Periton Diyalizi Hastalarında Eğitim Seviyesinin Oral ve Dental Sağlık Üzerine Etkileri

Periton Diyalizi Hastalarında Eğitim Seviyesinin Oral ve Dental Sağlık Üzerine Etkileri Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 2014;15(3):283-7 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / RESEARCH STUDY Periton Diyalizi Hastalarında Eğitim Seviyesinin Oral ve Dental Sağlık Üzerine Etkileri Effect of Educational

Detaylı

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ OLAN OLGULARDA AĞIZ DİŞ BULGULARININ İNCELENMESİ ASSESSMENT OF ORAL FINDINGS IN PATIENTS WITH CHRONIC RENAL FAILURE

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ OLAN OLGULARDA AĞIZ DİŞ BULGULARININ İNCELENMESİ ASSESSMENT OF ORAL FINDINGS IN PATIENTS WITH CHRONIC RENAL FAILURE Atatürk Üniv. Diş Hek. Fak. Derg. Araştırma/ BARLAK, Research KORUYUCU, Article BAYRAM, KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ OLAN OLGULARDA AĞIZ DİŞ BULGULARININ İNCELENMESİ ASSESSMENT OF ORAL FINDINGS IN PATIENTS

Detaylı

Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi. Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD

Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi. Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD KBY PREVALANSI Dünyada SDBY Prevalans ve Prevalans İnsidansı İnsidans USRDS 2009 Önümüzdeki

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı ÇOCUKLARDA DİYALİZ Prof. Dr. Mesiha Ekim Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi 19-23 Mayıs 2010 Antalya 2008 yılında ilk defa RRT

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Tablet. Bir yüzü çentikli beyaz ila beyaza yakın kapsül şeklinde tablet.

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Tablet. Bir yüzü çentikli beyaz ila beyaza yakın kapsül şeklinde tablet. KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI AMİNESS-N film tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ Etkin madde: Her tablet; 45 mg L-Histidin, 60 mg L-İzolösin, 90 mg L-Lösin, 96 mg L- Lizin asetat

Detaylı

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi Türk Onkoloji Dergisi 9;24(1):15- Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi The effect of stopping power ratios of different protocols on %DD curve Hilal ACAR 1 1 stanbul Üniversitesi

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda Say n Meslektafllar m z, Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda bafl döndürücü flekilde h zl ilerlemeler olmaktad r. Bu geliflmelerin en fazla oldu u

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

Hemodiyaliz mi? Dr. Mehmet Özkahya Ege Üniversitesi Nefroloji B.D

Hemodiyaliz mi? Dr. Mehmet Özkahya Ege Üniversitesi Nefroloji B.D Hemodiyaliz mi? Dr. Mehmet Özkahya Ege Üniversitesi Nefroloji B.D Dünyada yaşanan nedir? ABD de hastaların % 6 sı PD Dünyada hastaların % 11 i PD Dünyada yüksek PD oranları gelişmekte olan ülkelerde United

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

EROZYONUN ÖNLENMESİNDE ANTASİT İLAÇLARIN ETKİSİ. Hülya CAN*, Sis YAMAN**, Tamer KINOĞLU***, Mukadder CAN****

EROZYONUN ÖNLENMESİNDE ANTASİT İLAÇLARIN ETKİSİ. Hülya CAN*, Sis YAMAN**, Tamer KINOĞLU***, Mukadder CAN**** G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt XI, Sayı 2, Sayfa 49-55, 1994 EROZYONUN ÖNLENMESİNDE ANTASİT İLAÇLARIN ETKİSİ Hülya CAN*, Sis YAMAN**, Tamer KINOĞLU***, Mukadder CAN**** Ö Z E T Gastrointestinal hastalıklar

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Arif ŞAYBAK. İletisim Bilgileri. Adres: Toros. M. 78028 S. Özbey APT K:11 D:11 Çukurova/ ADANA(Aile) Telefon: +905368823282

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Arif ŞAYBAK. İletisim Bilgileri. Adres: Toros. M. 78028 S. Özbey APT K:11 D:11 Çukurova/ ADANA(Aile) Telefon: +905368823282 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Arif ŞAYBAK İletisim Bilgileri Adres: Toros. M. 78028 S. Özbey APT K:11 D:11 Çukurova/ ADANA(Aile) Telefon: +905368823282 Mail: arif_saybak@yahoo.com 2. Doğum Tarihi: 1984 3. Unvanı:

Detaylı

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU 26-27.01.2007 stanbul Üniversitesi Merkez Bina Doktora Salonu stanbul Barosu stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi STANBUL BAROSU

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Ödem, hiperemi, konjesyon Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 1 Hemodinamik bozukluklar Ödem Hiperemi / konjesyon Kanama (hemoraji) Trombüs / emboli İnfarktüs Şok 2 Hemodinamik bozukluklar Ödem 3 Ödem Tanım: İnterstisyel

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI

2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI 06.04.2009/75 2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI ÖZET : 2008 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde değişiklikler

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. ESANSİYEL AMİNO ASİT ORAL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. ESANSİYEL AMİNO ASİT ORAL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ESANSİYEL AMİNO ASİT ORAL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: 1 tablet içeriği : L-izolösin 59 mg L-lösin 89 mg L-lizin 75 mg = lizin asetat

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ

FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ Fibrin degradation products; FDP testi; FDPs; FSPs; Fibrin split products; Fibrin breakdown products; Fibrin yıkım ürünleri bir pıhtının parçalanması sırasında ortaya çıkan maddelerdir.

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Uz. Dr., Palu Devlet Hastanesi, ç Hastal klar Klini i, Elaz, 1. Dt., Özel Ac badem Bak rköy Hastanesi, A z ve Difl Sa l Departman, stanbul, 2

Uz. Dr., Palu Devlet Hastanesi, ç Hastal klar Klini i, Elaz, 1. Dt., Özel Ac badem Bak rköy Hastanesi, A z ve Difl Sa l Departman, stanbul, 2 Araflt rmalar / Researches Diyabetik Hastalarda Protez Komplikasyonlar n n rdelenmesi, Difl Eti Hastal klar n n ve Difl Çürü ü Prognozunun Belirlenmesi* Özgür Tanr verdi, Deniz Ayman 1, Neslihan Türker

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Dr. Hişam Alahdab Anadolu Sağlık Departman Merkezi Tıbbi Direktör Yardımcısı Tarih Sunum Planı Sağlıkta verimliliğin her düzeydeki önemi Verimsizliğin sebepleri Verimliğiliği

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı. Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD

İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı. Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD İleri Kronik Böbrek Hastalarında Protein Enerji Kaybı Neden Önemli? Kalantar-Zadeh, K. et al.

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Endodonti Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı 2011 Ankara 1 TUK Endodonti

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans DİŞHEKİMLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 2002

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans DİŞHEKİMLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 2002 ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: EMRE AYTUĞAR Öğrenim Durumu: DOKTORA Bölümü: Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans DİŞHEKİMLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 2002 FAKÜLTESİ Doktora/S.Yeterlilik

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

TRAKEOSTOMİ KANÜLLERİ

TRAKEOSTOMİ KANÜLLERİ TRAKEOSTOMİ KANÜLLERİ Doç Dr Zühal Karakurt, Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Trakeostomi kanülünün yapısı Trakeostomi kanülü distal ve proksimal bölüm ile beraber

Detaylı

Tarifname DENTİN FORMASYONUNU TEŞVİK EDEN BİR KOMPOZİSYON

Tarifname DENTİN FORMASYONUNU TEŞVİK EDEN BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname DENTİN FORMASYONUNU TEŞVİK EDEN BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, dentin formasyonunu teşvik etmeye yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

İnfantil Kolik. Dr. Sevtap Güney Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı

İnfantil Kolik. Dr. Sevtap Güney Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı İnfantil Kolik Dr. Sevtap Güney Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı Sunu Planı Tanım Sıklık Neden olur? Ne zaman geçer? Neden önemli?

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

TND Ulusal Kayıt Bilgilerine Göre. USRDS, DOPPS Verileri ile Karşılaştırılması. Prof Dr Gültekin Süleymanlar TND Başkanı

TND Ulusal Kayıt Bilgilerine Göre. USRDS, DOPPS Verileri ile Karşılaştırılması. Prof Dr Gültekin Süleymanlar TND Başkanı TND Ulusal Kayıt Bilgilerine Göre Diyaliz Kalite Göstergeleri ve USRDS, DOPPS Verileri ile Karşılaştırılması Prof Dr Gültekin Süleymanlar TND Başkanı DOPPS The Dialysis Outcomes and Practice Patterns Study

Detaylı

Diyalizin Geleceği. Doç. Dr. Emre Tutal Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD

Diyalizin Geleceği. Doç. Dr. Emre Tutal Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD Diyalizin Geleceği Doç. Dr. Emre Tutal Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD 3 Nisan 1973 Motorola ve Bell Lab. dünyanın ilk mobil telefonunu geliştirmiştir 1.2 kg ağırlığında 25 x 12.5 x 5 cm

Detaylı

VUR de VCUG Ne Zaman, Kime?

VUR de VCUG Ne Zaman, Kime? Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji VUR de VCUG Ne Zaman, Kime? Doç. Dr. Selçuk Yücel Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı, Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı Antalya Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

DEĞERLENDİRME. Sis DARENDELİLER YAMAN*, Tamer KINOĞLU**, Mukadder CAN***

DEĞERLENDİRME. Sis DARENDELİLER YAMAN*, Tamer KINOĞLU**, Mukadder CAN*** G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt XIII, Sayı 1, Sayfa 57-62. 1996 DİABETUS MELLİTUS'LU BİREYLERDE DENTAL, DEĞERLENDİRME BİYOKİMYASAL VE İMMÜNOLOJİK YÖNDEN Hülya ERTEN CAN*, Sis DARENDELİLER YAMAN*, Tamer KINOĞLU**,

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

Hasta Rehberi Say 11. ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 11. ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 11 ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Ço ul Hipofiz Hormonu Eksikli i - Say 11 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMALEKMEK ekmek k vam nda sofralar n gözdesi Normal ekmek; un, su, tuz, maya ve gerekli durumlarda katk maddesi ilave edilerek üretilmektedir. nsan beslenmesi aç s ndan

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA PERİODONTAL SAĞLIK DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ*

KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA PERİODONTAL SAĞLIK DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ* KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA PERİODONTAL SAĞLIK DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ* THE EVALUATION OF PERIODONTAL HEALTH STATUS IN CHRONIC HAEMODIALYSIS PATIENTS Ayşen BODUR 1 Zeyne TURGUT 2 Ahu URAZ 3 Eyü

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: GÖKÇE AYKOL ŞAHİN Unvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Yüksek Lisans Diş Hekimliği İstanbul Üniversitesi 2003 Doktora Periodontoloji Anabilim Dalı İstanbul

Detaylı

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ Rev. No : 01 Rev.Tarihi : 13 Haziran 2012 1/ 1. Amaç: UÜ-SK da organ ve doku nakli hizmetlerinden yararlanacak hastaların ve/veya canlı vericilerinin başvuru kriterlerinin ve organ bekleme listelerine

Detaylı

EV HEMODİYALİZİ MEDİKAL VE TEKNİK SORUNLAR

EV HEMODİYALİZİ MEDİKAL VE TEKNİK SORUNLAR EV HEMODİYALİZİ MEDİKAL VE TEKNİK SORUNLAR Sibel Çavuşoğlu Atıl ÖZEL FMC İZMİR EGE NEFROLOJİ DİYALİZ MERKEZİ MEDİKAL PROBLEMLER Tüm tıbbi tedavilerde olduğu gibi hemodiyaliz sırasında da bazen komplikasyonlar

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: Her bir ampul 1000 mg Kolin alfoskerat a

Detaylı

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit)

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Hasta Rehberi Say 12 fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Kolay okunabilir rehber Diyabet nsipid - Say 12 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı