TATLANDIRICI İÇEREN ÖZEL BESLENME AMAÇLI GIDALAR. Prof. Dr. M. Emel Tüfekçi Alphan. Yayınlandığı kaynak: DİYABET YILLIĞI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TATLANDIRICI İÇEREN ÖZEL BESLENME AMAÇLI GIDALAR. Prof. Dr. M. Emel Tüfekçi Alphan. Yayınlandığı kaynak: DİYABET YILLIĞI 2004-2005"

Transkript

1 1 TATLANDIRICI İÇEREN ÖZEL BESLENME AMAÇLI GIDALAR Prof. Dr. M. Emel Tüfekçi Alphan Yayınlandığı kaynak: DİYABET YILLIĞI ÖZET Bu makalede, Türk Gıda Kodeksinde kullanılmasına izin verilen özel beslenme amaçlı gıdalar sınıfında yer alan tatlandırıcıların özellikleri, sağlığa etkileri ve günlük maksimal dozları tartışılmıştır. Ayrıca ülkemizde üretilen tatlandırıcı içeren özel beslenme amaçlı gıdaların içerdikleri tatlandırıcılar ve Türkiye de yıllara göre tatlandırıcı kullanımı konusunda bilgiler verilmiştir. Enerji içeren tatlandırıcılardan Fruktozun diyabetlilere özel yapılmış ürünlerde kullanılması hiperglisemi ve hdislipidemiye neden olabilir. Enerji içeren sorbitol fazla miktarlarda kullanıldıklarında laksatif etkiye neden olabilir. FDA tarafından kullanılmasına izin verilen tatlandırıcılar, sakarin, aspartam, asesülfam-k ve sukralozdur. Enerji içermeyen tatlandırıcıların kullanım alanı çok çeşitlidir fakat, en uygun kullanımı sıcak ve soğuk içeceklere, meyvelere ve sütlü tatlılara ilave edilmesidir. GİRİŞ Obezitenin, dünyada ve Ülkemizde giderek artışının nedenleri, sosyo-kültürel faktörler, biyolojik faktörler, yiyecek tüketiminde oluşan artışın yanı sıra; yemek yeme ile ilgili yanlış davranışlara neden olan moda yiyeceklerin yaygınlaşması (Fast-food tarzı beslenme vb.), alkol tüketiminin artması, teknolojinin sağladığı yeniliklerle birlikte hayatın kolaylaşması sonucu oluşan, hareketsiz bir yaşam tarzı sayılabilir. Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO), obeziteyi bir sağlık sorunu olarak kabul etmektedir. Genetik ve hormonal faktörlerin dışında obeziteye neden olabilen en önemli çevresel faktör, beslenme alışkanlığıdır. Günümüzde, gelişen besin endüstrisiyle, yaşam biçiminin değişmesine bağlı olarak, insanların gereksinim duyduğu, tüketime hazır ve/veya yarı hazır besinler üretilmektedir. İnsan sağlığını önemli ölçüde tehdit eden obezite ve dolayısıyla neden olduğu hastalıkların önlenebilmesi ve tedavisi için, sağlıklı beslenme davranışları ile kombine edilmiş düzenli fiziksel aktivite ile sağlıklı yaşam tarzının benimsenmesi gerekir. İnsanın tatlıya düşkünlüğü, insanlık tarihi kadar eskidir. Eski Mısır mezarlarında, bal üretimi resmedilmiş, Milattan önce 375 yılında ise, Araplar, şeker kamışının rafine edilmesinden bahsetmişlerdir. Bir enerji dengesizliği sorunu olan obezitenin tedavisinde ve sağlıklı beslenmede en önemli konu, enerji alımını artıran boş kalori kaynağı şeker ve şekerli yiyeceklerin tüketiminin kısıtlanmasıdır. Ayrıca, diyabetli kişilerde, tatlı algılama duyusunun azalması ve tatlı yiyeceklerin genelde sevilmesi, tatlı yeme isteğini artırmaktadır. Bu ihtiyaçtan dolayı, şeker yerine kullanılabilecek aynı tadı veren ancak, sağlık açısından sakıncası olmayan, düşük kalorili ve/veya kalori içermeyen bazı yapay tatlandırıcıların üretimi ve tüketimi 19. Yüzyılın sonlarında gündeme gelmiştir.

2 2 Obezite, insan vücudundaki sistemlerin hemen tamamını doğrudan veya dolaylı olarak olumsuz yönde etkilemekte ve vücuttaki yağ miktarının dağılımına bağlı olarak hastalıkların morbiditesi ve mortalitesi değişiklik göstermektedir. Günümüzde obezite, bir çok hastalığın hazırlayıcısı olarak kabul edilmektedir. Kalp-damar hastalığı, diyabet, hipertansiyon, romatizmal hastalıklar, safra kesesi hastalıkları, beyin kanaması ve bazı kanser türleri obezlerde, normal ağırlıkta olanlara göre, daha fazladır. Obezite, yaşam süresini kısaltan metabolik-hormonal bir hastalıktır. İşte bu yüzden, obezitenin oluşmadan önlenmesi veya bu tür hastalıklar yerleşmeden ele alınarak uygun ve yeterli bir tedavinin yapılmasıyla, kişilerin sağlığı ve dolayısıyla halk sağlığı olumlu yönde etkilenecektir. Kişilerde sağlıklı yaşam alışkanlığının oluşturulması ve sürdürülmesi konusunun sadece bireysel düzeyde değil, toplum, sağlık çalışanları, sağlık ve hayat sigortası şirketleri, medya, besin sanayii ve hükümetler tarafından desteklenmesi gerekir. Bu desteğin, daha sağlıklı bir neslin yetişmesine, insanların daha sağlıklı, verimli ve mutlu yaşamasına katkısının yanı sıra, yalnızca obeziteye bağlı bazı hastalıkların önlenmesi ya da hafifletilmesi bile, ülkenin yakın gelecekteki sağlık giderlerinde tahmin edilemeyecek büyüklükte bir tasarruf yaratacaktır. Ayrıca, bu sorunun önlenmesinde, diyet ürünü adıyla satılan bir çok besin maddesinin etiketlerinde doğru bilgi verilmesinin, kişilerin ve halkın sağlığını ve ekonomisine yapacağı olumlu katkı yadsınamaz. YAPAY TATLANDIRICILAR Tatlandırıcıların tanımı: Şeker yerine kullanılabilen, şekerle aynı tadı veren, sağlık açısından sakıncası olmayan, düşük kalorili ve/veya kalori içermeyen yapay olarak üretilen tatlandırıcılardır. Dünyada obezitenin giderek artması ile birlikte, enerji alımını kısıtlamak isteyenler özellikle enerji içermeyen tatlandırıcılara ve bu tatlandırıcılar ile yapılmış düşük kalorili ürünlere yönelmişlerdir. Tatlandırıcılarla yapılmış ürünlerin, şekerle yapılmış ürüne eşdeğer tatlılık sağlaması, üreticiler ve tüketiciler tarafından arzulanır. Yapay tatlandırıcıların sürekli gündemde kalıp, yeni tatlandırıcılar üzerinde çalışılmasının nedeni, hep şekere yakın bir tat elde etme isteğinden kaynaklanır. Yapay tatlandırıcılar genel olarak 2 gruba ayrılır 1. Enerji içerenler : Fruktoz, mısır şurubu, maltoz, maltodekstrin. Şeker alkolleri; sorbitol, mannitol, ksilitol, maltitol, eritritol, laktitol, isomalt. 2. Enerji içermeyenler : Sakarin, aspartam, asesülfam potasyum, siklamat. Alitam ve sukraloz. Neohesperidin DC. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Özel Beslenme Amaçlı Gıdalar Tebliği nde, Türkiye de üretilen veya ithal edilen özel beslenme amaçlı gıdalarda kullanılmasına izin verilen yapay tatlandırıcılar belirlenmiştir. Tüketicilerin, bu tebliğde yer alan tatlandırıcılar dışındaki tatlandırıcı içeren besinleri kullanmamaları kendi sağlıkları için yararlı olacaktır. Burada belirtilmesi gereken çok önemli bir konu; özel beslenme

3 3 amaçlı diyet ürünlerini kullanan kişilerin satın aldıkları ürünün üzerindeki etiket bilgilerini kontrol etmeleri ve ürünün içerdiği tatlandırıcı ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmaları ve bu konuda bilinçlenmeleridir. Piyasada diyabetik veya diyetetik olarak satılan her ürün, kişilerin sağlıkları açısından uygun olmayabilir. Resmi Gazete Tarih-Sayı (İlk Yayın) : / 24857, 1. Değişiklik: / Bu Tebliğ, Türk Gıda Kodeksi-Özel Beslenme Amaçlı Gıdalar Tebliği kapsamında yer alan gıdalara da uygulanır. Gıda maddelerinin üretiminde kullanılacak veya tüketiciye direkt sunulacak tatlandırıcılar, sadece bu Tebliğ ekinde yer alan tatlandırıcılar olmalıdır. Bu tatlandırıcılar; Şeker Alkolleri: Diğer tatlandırıcılar: E 420 Sorbitol ve Sorbitol şurubu E 950 Asesulfam K E 421 Mannitol E 951 Aspartam E 953 İzomalt E 952 Siklamik asit ve sodyum ve kalsiyum tuzları E 965 Maltitol ve Maltitol şurubu E 954 Sakarin ve sodyum, potasyum ve kalsiyum tuzları E 966 Laktitol E 957 Taumatin E 967 Ksilitol E 959 Neohesperidin Tatlandırıcıların ambalaj ve/veya etiketi üzerinde aşağıdaki bilgiler okunaklı ve silinemez biçimde bulundurulacaktır. Üretici veya ambalajlayıcı veya satıcı firmanın adı veya ticari adı ve işyeri adresi, Tatlandırıcıların adı ve EC kodu, Madde karışım halinde ise, üründe kullanılan miktarlarına göre azalan sırada, her bir tatlandırıcının adı, EC kodu, Tatlandırıcıların seyreltilmesini, çözünmesini, standardizasyonunu, satışını veya depolanmasını kolaylaştırmak amacı ile değişik maddeler veya gıda bileşenleri katıldı ise, kullanılan maddenin adı, kullanım amacı (her bir bileşen için, kullanım miktarına göre azalan sırada), Gıdada kullanım içindir ifadesi veya gıdada kullanılacağını belirtir farklı bir ifade, Gerekli ise özel depolama ve kullanım şartları, Kullanım talimatı, Parti veya seri numarası, Net miktarı, Gıdada kullanım miktarı sınırlı olan bileşenlerin % leri, Üretim tarihi, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği nin Etiketleme Bölümü ne uygun olarak son tüketim tarihi. Enerji içeren tatlandırıcılardan fruktoz, Türkiye de genellikle diyabetik/ diyetetik ürünlerde tatlandırıcı olarak kullanılabilir. Aşağıda belirtilen özelliklerinden dolayı bu tatlandırıcının şekere bir üstünlüğü yoktur. Diyabetik/diyetetik ürünleri, diyabetli kişiler, kan şekerini düşürücü özelliğe sahip, istenilen miktarda yenilebilir düşüncesi ile satın alıp tüketmektedirler. Fruktoz, diyet toz şekeri

4 4 denilen ürünün ana maddesidir, diyabetik reçelde, diyabetik balda, diyabetik çikolatada tatlandırıcı olarak kullanılır ve şekerle eşdeğer kalorisi vardır. Fruktoz içeren ürünlerin kullanımına Özel Beslenme Amaçlı Gıdalar Tebliği nde de yer verilmemiştir. Burada dikkatli davranılması gereken diğer önemli konu; etiket bilgileri olmaksızın herhangi bir pastanede satılan diyabetik kurabiye, kek, sütlü tatlı vb. ürünlerdir. Bu ürünlere genellikle şeker yerine fruktoz konulduğu için diyabetik olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca bu ürünlerin yağ ve un içeriğinde hiçbir değişiklik yapılmadığı için diyabetik olduğu iddia edilen ürünlerin, şekerli ürünlerden hiçbir farkı olmamaktadır. Fruktozun Özellikleri: Bir monosakkarit olan fruktoz, doğal olarak, meyvelerde ve balda bulunur, 1 gramı 4 kcal içerir. Sakkarozdan % 80 daha tatlıdır. İnce barsaklardan, glikoza göre daha yavaş emilir. Sakkaroz ve fruktozla yapılan çalışmalarda, her ikisinin de kan şekeri ve trigliseridler üzerine etkilerinin aynı olduğu saptanmıştır. Kötü kontrollü diyabetlilerde, fruktoz, hiperglisemi ve glikozüriye neden olur. Fazla miktarda fruktoz alımı, kolesterolü ve LDL kolesterolü yükseltir. 50 gramdan fazla alınan fruktoz, osmotik diyareye neden olabilir. Diyabetik diyette, dislipidemisi olan kişilerde ve obez kişilerde tatlandırıcı olarak fruktozun, herhangi bir üstünlüğü yoktur. Fruktoz ve glikoz- nişasta ile yapılan karşılaştırmalı çalışmalarda yüksek miktarlarda alınan fruktozun, glikoz, sukroz ve nişastaya göre açlık ve tokluk triaçilgliserol düzeylerini yükselterek kalp-damar hastalığı riskini artırdığı saptanmıştır. ŞEKER ALKOLLERİ Sorbitol, mannitol, ksilitol, maltitol en çok bilinen şeker alkolleridir. Ksilitol ve maltitol, sukroz kadar, sorbitol ve mannitol ise sukrozun yarısı kadar tatlılık sağlarlar. Şeker alkolleri, glisemik yanıtlarının düşük olması nedeniyle bazı ürünlerde, sukrozun yerine kullanılırlar. Bunun yanısıra, hidrojene nişasta hidrolizatı, polidekstroz ve maltodekstrinlerle birlikte, bazı gıda maddelerinde dolgu maddesi (yiyecek ve içeceklere form ve hacim veren maddeler) olarak da kullanılırlar. Tüm şeker alkollerinin ortalama olarak 2,4 kcal/gram enerji verdiğini belirtilmiştir. Bu konuda, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda, şeker alkollerinin kalori değerinin kesin olarak belirlenemeyeceği, gastrointestinal transit zamanı gibi bireysel özelliklere bağlı olarak değişiklik gösterebileceği ileri sürülmüştür. Şeker alkolleri, intestinal metabolizmasının yavaş olmasından dolayı, gram/gün den fazla tüketildiğinde laksatif etki gösterirler. Şeker Alkollerinin genel özelliklerine bakıldığında; Ağızda kötü tat bırakmaz. Hoşa giden tatları vardır Kan şekeri veya insülin düzeylerini yükseltmediğinden, diyabetliler için uygundur. Dental (diş) çürüklerin oluşmasını engeller (Özellikle ksilitol). Şeker alkollerinin türüne göre kalori içerikleri farklıdır. Bu tür tatlandırıcı kullanılan ürünlerin yine etiket bilgilerine bakılarak tüketilmesi çok önemlidir. Bu

5 5 ürünlerde çoğunlukla un da kullanıldığından, obez veya diyabetli kişilerin beslenme programlarında, bir yiyecekle yer değiştirmesi genellikle zorunludur.. Kepek kullanılan özel beslenme amaçlı ürünlerde genellikle kepeğin kalorisinin olmadığı düşünülerek, bu tür ürünler, miktarına bakılmaksızın istenildiği kadar tüketilmektedir. Kepeğin de una yakın bir kalorisi vardır ve bu ürüne bir de tatlandırıcı olarak şeker alkolü ilave edilmiş ise ürünün enerji değeri neredeyse ekmeğe yakındır. Bu da, yine ürünlerin etiket bilgisine bakılmasını ve karbonhidrat, protein ve yağ içeriğine göre beslenme programında hangi ürünün yerine kullanılacağının, bir diyetisyen tarafında önerilmesini gerektirmektedir. Şeker alkollerinin içerdiği enerji değerleri aşağıda gösterilmektedir. Şeker alkolü Kalori/1 gram Hidrojene nişasta hidrolizatı 3.0 Sorbitol 2.6 Ksilitol 2.4 Maltitol 2.1 İsomalt 2.0 Laktitol 2.0 Mannitol 1.6 Eritritol Sorbitol Şeker alkollerinden sorbitol de diyabetik ürünlerde yaygın olarak kullanılan bir tatlandırıcıdır. Sorbitolün aşırı alımı diyareye neden olabilir. Enerji içeriği göz önünde tutulmalıdır. Sorbitolün özellikleri: Fruktoz ve glikozun hidrojenasyonu ile oluşur. Doğal olarak sebze ve meyvelerde bulunur. İnce barsakdan pasif difüzyonla emildikten sonra, fruktoza metabolize olur. Hacim verici tatlandırıcı olarak kullanılır, hoş bir tadı vardır. Kristalize olmayan bir yapısı vardır gr/gün den fazla alınması, osmotik diyareye neden olur. Ürünlerin en fazla 5 gr./porsiyon sorbitol içermesi gerekir. İyi kontrol edilmemiş diyabetli hastalarda hiperglisemiye neden olur. Ülkemizde üretilen şekerlemelerde, tatlandırıcılı çikletlerde, tahin helvası, reçel ve jölelerde tatlandırıcı olarak kullanılmaktadır. 2. İzomalt İzomalt ın Özellikleri : Şekerden sentezlenir. Hoş bir tadı vardır (2 kalori/gr). Posalı yiyeceklerde olduğu gibi, hazımsızlık, gaz ve ishale neden olabilir. Çeşitli besinlerde ve eczacılık endüstrisinde kullanılır. Diğer tatlandırıcılarla sinerjist etki sağlar. Şekersiz şekerlemeler, çikletler, dondurulmuş tatlılar ve fırınlanan yiyeceklerde kullanılır.

6 6 İsomalt içeren yiyecekler Ülkemizde de üretilmektedir (Çikolatalı Brunch, tahin helvası, Cici light ürünlerde, bazı reçellerde). Dental (diş) çürüklere neden olmaz. Kan şekerini ve insülin düzeylerini yükseltmez. 3. Ksilitol Ksilitol, odun şekeri de denilen ksilozdan türeyen, 5 karbonlu alkoldür. Ksilitol, hayvanlarda ve insanlarda karbonhidrat metabolizmasının ara ürünü olarak oluşur. Doğal olarak, meyve (çilek, malta eriği) ve sebzelerde (karnabahar, mantar) bulunur. Ksilitolün, genellikle herkes tarafından beğenilen, sukroza benzer hoş bir tadı vardır. Tatlandırıcı etkisi, fruktoz gibidir. Ksilitol, diş çürüklerine karşı koruyucudur. Çünkü bakteriler ksilitolü besin kaynağı olarak kullanamazlar. Çiklet ve çikolata üretiminde kullanılır, reçel, dondurma ve tatlılarda, bebek ve çocuk besinlerinde kullanılmazlar. Barsaklardan, glikoza göre daha yavaş emilir ve karaciğerde triozlara parçalanır. Triozlar ise insülin eksikliğinde, glikoneogenetik yolla yeniden glikoza dönüşerek, hiperglisemi nedeni olabilir. Diyabetlilerde, ksilitol, sukrozun yerine konulduğunda, çok az hiperglisemi oluşmuş ve ketozis görülmemiştir. İnsanlarda ksilitolün 90 gram/gün den fazla alınması, osmotik diyareye neden olmaktadır. Yapılan çalışmalarda, ksilitolün, diş çürüklerini önlemede, sorbitol ve sukrozdan daha etkili olduğu belirtilmiştir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı, ksilitolün katkı maddesi olarak, vücut ağırlığına bağlı olarak, kg. başına 1 gram/gün alınmasına izin vermiştir. Üretim maliyetinin yüksek oluşu ve diğer tatlandırıcıların daha elverişli olması nedeniyle ksilitol tatlandırıcı olarak, geniş bir kullanım alanı bulamamıştır. Ksilitol, Diş Hekimleri Birliği tarafından diş çürüklerini önlemesi nedeniyle önerilen bir tatlandırıcıdır. Diyabetik/diyetetik ürün adı altında piyasada satılan ürünlerle, normal şekerli besinler kıyaslandığında enerji açısından çok büyük farkları olmadığı, bazı ürünlerde yağ içeriklerinin göz ardı edildiği, aşağıdaki tabloda açık olarak görülmektedir. Buradan hareketle, kullanılmak istenilen diyabetik/diyetetik ürünlerin etiket bilgilerinin tüketicilere aktarılması önemlidir ve bu konuda diyetisyenlerden yardım alınması gereklidir. Tablo-1 Diyabetik ürünlerin normal şekerli ürünlerle karşılaştırılması (g/100 g) Diyabetik ürün Normal ürün Kullanılan Tatlandırıcı KH (g) Yağ (g) Enerji (kal) Diyabetik Bal Fruktoz/sorbitol Bal Doğal Diyabetik Reçel Fruktoz/sorbitol

7 7 Reçel Şeker Diyabetik Şeker Fruktoz/sorbitol Şeker Şeker Diyabetik Çikolata Fruktoz Çikolata Şeker Diyabetik Bisküvi Fruktoz Bisküvi Şeker Diyabetik Şekerleme Sorbitol Şekerleme Şeker Diyabetik Helva Sorbitol/İsomalt Tahin Helvası Şeker ENERJİ İÇERMEYEN TATLANDIRICILAR 1. Aspartam : Aspartam, aspartik asit ve fenilalaninden oluşmuş bir dipeptittir. Aspartamın 1 gramı 4 kcal içerir fakat, sukrozdan 180 kere daha tatlı olduğu için çok düşük dozlarda kullanılır. Bu yüzden, enerji değerine katkıda bulunmaz Bununla birlikte, aspartamın dipeptit olarak, çok düşük de olsa besleyici değeri vardır. Aspartam, diğer proteinler gibi ince barsaklarda, komponentleri olan amino asitlere yıkılır (fenilalanin, aspartik asit, metanol). Bu metabolitler, diğer yiyeceklerdeki gibi metabolize olurlar. Bu komponentler, normal beslenmede alınan yiyeceklere oranla çok azdırlar. Örneğin; 1 bardak sütte, 1 bardak diyet meşrubata göre 13 kat aspartik asit bulunur. 1 bardak domates suyunda, aynı miktardaki diyet meşrubatın 6 kat fazlası metanol bulunur. Aspartam, James Schlatter tarafından, aspartilfenilalaninin metil esteri olarak 1965 yılında sentez edilmiştir. Bu bileşim hayvanlar ve insanlar üzerinde test edilmiş ve 1981 yılında FDA tarafından, soğuk içeceklerde kullanımına izin verilmiştir. Aspartam, sakarinden 4-5 kat daha pahalı olmasına rağmen, tad yönünden tercih edilen bir tatlandırıcıdır. Isıya dayanıksız olduğu için, pişirilmesi gereken yiyeceklerde kullanılamaz. Çünkü ısı etkisiyle, bileşiminde bulunan aminoasitlere hidrolize olur ve tatlandırıcı özelliğini yitirir. Diyabetik kontrole olumsuz etkisi yoktur. Yapılan bir çalışmada, 1 litre içecekte bulunan aspartamın normal kişilerde prolaktin, kortizol, büyüme hormonu veya insülin sekresyonlarını etkilemediği bulunmuştur. Aspartamın, kronik böbrek yetmezliği hastalarında da güvenle kullanılabileceği, yapılan bir çalışmada belirtilmiştir. Son zamanlarda aspartamın, baş dönmesi, baş ağrısı, mensturel düzensizlik gibi çeşitli semptomlara yol açtığı bildirilmiştir. Aspartamın, aşırı miktarlarda alımından sonra, beyin hasarına, tümörlere neden olduğu konusundaki endişeler, yapılan klinik araştırmalar sonucu giderilmiştir. Literatüre bakıldığında, özellikle aspartam içeren tatlandırıcılarla ilgili ortaya atılan iddialara dair bilimsel bir kanıtın olmadığı belirlenmiştir. Bu tür iddialar, bilimsel dayanaktan yoksun, bir veya birkaç kişinin iddiasından öte gitmemektedir. Kendilerinde oluşan bir takım hastalıkları, kullandıkları tatlandırıcılara veya diyet meşrubatlara bağlayarak, spekülasyona neden olacak asılsız haberler ortaya atmaktadırlar ten 1992 ye kadar olan dönemde, A.B.D de beyin

8 8 tümörlerinin artışının sebeplerinden birinin, teşhis teknolojisinin gelişmesinden kaynaklanabileceği, diğerinin ise çevresel faktörler olduğu, aspartamın ise bu çevresel faktörlerden sadece birisi olduğu ve bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğu, bir araştırmada bildirilmiştir. Glikoz gibi aspartamın da, kalsiüri ve okzalüriyi artırıp artırmadığı konusunda yapılan bir çalışmanın sonucunda, aspartamın kalsiüriye neden olduğu, fakat potansiyel yararları olabilecek aspartamlı içecekler kullanıldığında, okzalüride herhangi bir değişiklik olmadığı bulunmuştur. 50 mg/kg/gün aspartam alımının, hayvanlarda ve insanlarda herhangi bir toksik etki yaratmadığı bildirilmiştir. Normal kullanımda, bu miktara ulaşmak çok zordur. Aspartam tüketiminin A.B.D. de, önerilen dozun ancak % 4 ü kadar olduğu gözlenmiştir. Aspartam, kahvaltılık tahıllarla, tatlılarda, kahve ve çayda kullanılabilir. Aspartamın bilinen hiç bir yan etkisi yoktur. Obez kadınlarda yapılan bir çalışmada, aspartamın, açlık hissinde ve yiyecek alımında azalmaya neden olduğu bildirilmiştir. Enerji içermeyen tatlandırıcılardan aspartam ve sakarin, açlığı ve besin alımını artırmaz. Multidisipliner kilo kontrolü programlarına devam eden 163 obez kadında, aspartamın vücut ağırlığının uzun süreli kontrolüne etkisi araştırılmış, aktif olarak kilo kaybedilen dönem (16-19 hafta) ve 1 yıl kilo koruma programı ve takip dönemlerinde aspartam alan grupta, almayanlara göre olumlu yönde farklılıklar saptanmıştır. Bu bulgularla, aspartamın multidisipliner kilo koruma programını kolaylaştırdığı söylenebilir. Sağlıklı yetişkinler, 2 yaşından büyük çocuklar, gebe ve emziren kadınlar ve diyabetli hastalar için aspartamın sağlıklı ve emin olduğu, rahatlıkla kullanılabileceği, FDA tarafından belirtilmiştir. Yapılan çalışmalar da bu bilgiyi desteklemektedir. Okul öncesi dönemdeki 25, okul çağındaki 23 çocuğa, sukroz, aspartam ve sakarin verildikten sonra ölçülen alpha-aspartil-fenilalanin plazma konsantrasyonlarının limitlerin altında olduğu bulunmuştur. Hayvan deneylerinde yüksek doz verilen aspartamın, insanlarda da potansiyel zararlı etkisinin olup olmadığını saptamak amacıyla yapılan başka bir çalışmada, aspartat, fenilalanin ve metanolün değişik dozlarda verilmesi halinde, kan seviyelerinin oldukça düşük olduğu bulunmuştur. Aspartamın akut ve kronik etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılan bir çalışmada da; genç yetişkinlere yüksek dozlarda verilen aspartamın nörofizyolojik, nöropsikolojik veya davranış fonksiyonlarına herhangi bir yan etkisinin olmadığı saptanmıştır. Aspartamın metaboliti olan aspartik asit, plasentaya geçmez, fenilalanin plasentaya geçer fakat, normal miktarlarda aspartam tüketiminin nörotoksik düzeylerde fetal seviyeye ulaşması olası değildir. Metanolün plasentaya geçişi ve fetusta etkileri konusundaki bilgi çok az olmasına rağmen, metanolün çok düşük düzeylerde emildiği bilinmektedir. Aspartamın, 2 yaşın altındaki çocuklar için emniyetli olmadığı, bu gruptaki çocuklarda ancak minimal dozlarda kullanılabileceği bildirilmiştir. Fakat aspartam, fenilalanini metabolize edemeyen fenilketonürili hastalar için sakıncalıdır. Aspartamın, dünyada 90 dan fazla ülkede kullanım izni mevcuttur. Aspartamın günlük maksimum kullanım dozu 40 mg/kg olarak belirtilmiştir (Tablo 2). Aspartam, Ülkemizde üretilen diyabetik baklavada ve diyet içeceklerde, karışım tatlandırıcı olarak kullanılmaktadır. 2. Asesülfam Potasyum (Asesulfam-K) :

9 9 Aseto asetik asitten üretilmiştir. Sinonimleri; 6-metil 1,2,3-okzatiazin-4(3H)-1,2,3 dioksitin potasyum tuzu veya 6-metil 1,2,3-okzatiazin-4-bir-2,2 dioksitin potasyum tuzudur. Enerji içermeyen bir tatlandırıcıdır yılında, Karl Clauss ve Harold Jensen tarafından geliştirilmiş, 1981 yılında da FAO/WHO Eksper Komitesi tarafından değerlendirilmiş ve 1988 yılında özel ürünlerde kullanılmak üzere onaylanmıştır. Asesulfam potasyum, sukrozdan kere daha tatlı, beyaz, kokusuz bir tozdur. Tad ve yapı olarak sakarinle benzerliği vardır. Şekere yakın bir tatlılık sağlar ancak, yüksek konsantrasyonlarda kullanıldığında acı ve metalik bir tad oluşturur. Isıya karşı dayanıklıdır. Pişirilen ya da fırınlanan yiyeceklerde kullanılabilir. Çay, kahve ve hafif içeceklerin tatlandırılmasında, meyve, kahvaltılık tahıllarla, tatlılarda, çiklet ve diğer yiyeceklerde kullanılabilir. Asesulfam potasyum, yiyeceklerde ve kozmetik ürünlerde, normal depolama koşullarında stabildir. Asesulfam potasyum, metabolize edilmez. İdrarla değişmeden atılır. Yapılan araştırmalarda, ratlara ve köpeklere verilen asesulfam-k nın hızla emildiği ve verilen doza bağlı olarak, idrar volümünde ve üriner potasyum içeriğinde artışlar gözlenmiştir. Ratlara 1,5-3 gr/kg, köpeklere 900 mg/kg asesulfam-k verilmiş ve herhangi bir toksik etkisi görülmemiştir. Yapılan bilimsel çalışmalarda, mutajenik veya karsinojenik etkisi olmadığı gösterilmiştir. Sağlığa zararlı oluşuna ilişkin hiç bir bulgu yoktur. Ratlara, diyetlerinin % 3 ü düzeyinde verilen asesulfam-k nın, plasentaya geçtiği görülmüş fakat, fertilite, doğum başına yavru sayısı, doğum ağırlığı ve mortaliteye olumsuz etkisi olmamıştır. Böylece, asesulfam-k nın, gebelik döneminde kullanımının güvenilir olduğu söylenebilir. Asesulfam-K nın önemli bir özelliği, diğer tatlandırıcılarla, özellikle aspartam ile karıştırılarak kullanıldığında, tatlılığının artmasıdır. Asesulfam potasyumun günlük kabul edilebilir dozu, önceleri WHO ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı FAO nun Gıda Katkıları konusunda Birleşik Uzmanlar Komitesi (JEFCA) tarafından 9 mg/kg/gün, sonra FDA tarafından 15 mg/kg/gün olarak belirlenmiştir (43,44). Asesulfam potasyum, Sunette adıyla A.B.D. de, Zunette adıyla Almanya da ve bazı Avrupa ülkelerinde pazarlanmaktadır. Ülkemizde, diyet kolalarda 0,2 gr/lt aspartam ile birlikte 0,2 gr/lt asesulfam potasyum bulunmaktadır. Kahvaltılık tahıllarda, tatlılarda, çiklet vb. yiyeceklerde kullanılır. Son zamanlarda, Sweet N Low adıyla A.B.D. de ve İngiltere de kullanılan asesulfam potasyum preparatları, bir ara Ülkemizde de satılmış fakat şu anda piyasadan çekilmiştir. Mutajenik (kanserojen) veya toksik etkisi yoktur. Sağlığa zararlı olduğuna dair bir bulgu yoktur. Yapılan araştırmalarda, gebelik döneminde kullanımının güvenilir olduğu belirtilmiştir. Ülkemizde üretilen diyabetik baklavada ve diyet içeceklerde, karışım tatlandırıcı olarak kullanılmaktadır. Potasyumdan kısıtlı diyetlerde veya sulfa antibiyotiklere bağlı allerjisi olanlarda dikkatli kullanılmalıdır. 3. Siklamat (Siklohegzansülfamikasit) :

10 10 Siklamat, 1939 yılında sentez edilmiştir. Sukrozdan 30 kere daha tatlıdır. Siklamat, sevilen ve tadı iyi olan bir tatlandırıcı olarak, diyabetli hastalar arasında kabul görmüştür. Siklamat enerji içermez. Siklamatlar, intestinal sistemden kısmen emilirler ve emilen maddenin çoğu değişmeden idrarla atılır. Siklamatlarla yürütülen çalışmalarda, deney grubunun % 4 ünden daha az bir kesiminde, ağız yolu ile alınan siklamatların % 60 ından fazlasının, barsakta siklohegzamine metabolize olduğu ve bu bazik maddenin de erkek farelerde yapılan deneylerde testiküler atrofiye yol açtığı bildirilmektedir. İnsanlarda, aşırı siklamat alımı, feçesin yumuşamasına ve diyareye neden olur. Bu etki, siklamatların osmotik hareketlerine bağlıdır. Siklamatlar, Sağlık ve Eğitim Sekreterliği tarafından yasaklanana kadar, yılları arasında, A.B.D. de yaygın olarak kullanılıyordu. Ratlara, 2500 mg/kg/gün siklamat verilerek yapılan deneylerde, hayvanların bir kısmında mesane tümörleri geliştiği tespit edilmiştir. İnsanlarda, siklamata bağlı mesane tümörleri konusunda herhangi bir veri bulunmamasına rağmen, bir süre yasaklanmış, daha sonra, A.B.D. de hala yasak olmakla birlikte, 50 yi aşkın ülkede, tüketimi sınırlandırılarak, kullanımlarına izin verilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü nün, siklamat için önerdiği miktar; 11 mg/kg/gün dür (Tablo-1).Sakarin ve siklamat, genellikle; siklamat/sakarin=10/1 oranında karışım olarak hazırlanmaktadır yılında A.B.D. de Ulusal Bilimler Akademisi, siklamat ve onun majör metaboliti sikloheksaminin hayvan çalışmalarında karsinojenik olduğu konusunda herhangi bir delil olmadığını ileri sürmüş ve FDA, siklamatı yeniden değerlendirmek üzere incelemeye almıştır. Tatlandırıcıların karıştırılmasıyla oluşan yeni ürünlerde, tatlılık kalitesinin arttığı da dikkate alınırsa, maksimal kullanım miktarının aşılmaması kaydıyla, siklamatın yeniden kullanılmasına izin verilmesi ihtimali olabilir. 4. Sakarin : Enerji içermeyen tatlandırıcılardan sakarin, 19. Yüzyılın sonlarında Remsen ve Fahlberg tarafından, toluenden sentez edilmiştir. Sakarin, sukrozdan kere daha tatlıdır. Son zamanlara kadar sakarin, bir çok kişinin, ağızda metalik ve acı tad bırakmasından yakınmasına rağmen, enerji içermeyen tatlandırıcı olarak A.B.D. de geniş bir kullanım alanı bulmuştur yılında, sakarinin çok yüksek dozlarının hayvanlarda, üriner sistem tümörlerinin gelişmesine neden olduğu ortaya çıkınca, insanlarda sakarinin kullanımı ve kanser arasında bir ilişki saptanamamasına rağmen, FDA bu maddenin kullanımını yasaklamıştır. Fakat, daha sonraları Amerikan Tıp Birliği, sakarinin kısıtlı kullanımına izin vermiştir. Sakarinin laboratuvar hayvanlarında plasentayı geçerek fetüste biriktiği gösterilmiştir. Gebelikte sakarin kullanımı yasaklanmalıdır. Yapılan bir çalışmada 180 gün boyunca, fareler, sodyum sakarin içeren diyetle beslenmişler ve sodyum sakarinin zararsız bir tatlandırıcı olmadığı, epitel dokuda yapısal değişikliklere neden olabileceği sonucuna varılmıştır. FAO/WHO, sakarinin günlük kullanılabilir alımını 2,5 mg/kg olarak sınırlamıştır. Bazı içeceklerde aspartam ve asesülfam potasyum ile birlikte karışım tatlandırıcı olarak kullanılır. Tatlandırıcılar, karışım olarak kullanıldığında; hem şekere yakın bir tat oluşur, hem de istenmeyen tat değişiklikleri algılanmaz.

11 11 5. Neohesperidin-DC : Neohesperidine DC, Batı ABD Bölgesel Tarım Araştırma Laboratuarları nda (US Department of Agriculture s Western Regional Research Laboratories) başka bir ürünün araştırılması sırasında, turunçgillerden özellikle Sevilla portakalından elde edilmiştir. En önemli özelliği, ksilitol, izomalt vb. şeker alkolleri ve aspartam, asesülfam-k, sakarin ve siklamat gibi tatlandırıcılarla kombine edildiği zaman bu tatlandırıcılarla oluşturduğu sinerjik etkidir. Bu özelliğinin avantajları, maliyeti düşürmesi, tatlandırıcıların maksimal kullanım dozlarının (ADI) çok altında kullanılması ve şekere yakın bir tat elde edilmesidir. Neohesperidine DC, alkolsüz bira, meyve suları, elma şarabı, konserve meyveler, dondurma, reçeller, jöleler, margarin, marmelat, sütlü içecekler, hardal, soslar, içecekler ve tatlılar vb. şeker ilave edilmemiş tüm ürünlerde kullanılabilir. İlaç sanayiinde mineral, vitamin, antibiyotik ve alkoloidlerin acı tatlarını maskelemek için kullanılır. Tek başına kullanıldığı zaman, ağızda uzun süren likör veya mentol tadı bırakır, diğer tatlandırıcılarla karıştırıldığı zaman ise mükemmel bir tat elde edilir. İnsan vücudunda, Neohesperidine DC önemsiz miktarlarda absorbe edilir ve doğal maddeler gibi sindirilir. Neohesperidine DC, şekerden 1800 kat daha tatlıdır fakat genellikle şekerden kat tatlandıracak konsantrasyonlarda mükemmel tat için kullanılır. Yüksek seviyelerde, tatlandırıcılarda olduğu gibi hafif alkollü tat hissedilebilir. Neohesperidin DC nin, içeceklere, ağızdaki mükemmel tat algılamasını artırmak için katılması uygun olur. FDA bu tatlandırıcı için günlük maksimal kullanım dozu belirlememiştir. Ülkemizde Neohesperidin içeren tatlandırıcı Fibre Sweet (karışım tatlandırıcı) adıyla piyasaya sunulmuştur. Fiber sweet, Asesülfam-K ve Neohesperidine DC nin karışımından oluşur. Isıya dayanıklıdır. Fırınlanan yiyeceklerde kullanılabilir. Polidekstroz ve Oligofruktozdan dolayı posa içeriği yüksektir, ayrıca kalsiyumun emilimini artırır. 6. Taumatin : Taumatin, Batı Afrika da yağmur ormanlarında bulunan bir bitkinin meyvesinden izole edilmiştir Taumatin, disülfid bağları ile bağlanmış proteinlerin karışımından oluşur. JECFA, taumatinin, biyolojik, toksikolojik, teratojenik ve allerjenik olup olmadığı konusunda yaptığı kısa süreli araştırmaların sonucunda insanlar için toksik olmadığı sonucuna varmıştır. Taumatin için maksimum kullanım dozu belirlenmemiştir. Taumatin, şekerden kere daha tatlıdır. ABD de alkolsüz içeceklerde maksimum 5 ppm seviyesinde kullanılmaktadır. Bu seviye, içeceklerdeki tatlılığı değil, mükemmel tat modifikasyonunu sağlamaktadır. TATLANDIRICI İÇEREN ÜRÜNLERİN ETİKET BİLGİLERİ Tatlandırıcı kullanan kişilerin etiket bilgilerini okumaları ve kullandıkları tatlandırıcıların maksimum kullanım dozlarını bilmeleri çok önemlidir (Tablo 2). Örnek: Siklamat içeren bir tatlandırıcı kullanan bir kişi (Örneğin: Dulcaryl-Tam doz) 60 kg ağırlığında ise 60x11 mg=660 mg 1 günde kullanabilir. Tam doz Dulcaryl in içerdiği siklamat 125 mg olduğuna göre 660/125=5 tablet kullanabilir.

Tatlandırıcılar iki gruba ayrılır

Tatlandırıcılar iki gruba ayrılır Tatlandırıcıların Gıdalarda Kullanımı-Hastalar İçin Pratik Öneriler. Dr. Emel Tüfekçi Alphan 1- Tatlandırıcıların beslenme kalitesi ve doğru beslenmedeki rolü nedir? 2- Katı yiyeceklerde ve içeceklerde

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği (Tebliğ No:2002/ 56)

Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği (Tebliğ No:2002/ 56) Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 11.10.2002-24903 Resmi Gazete: 25. 8. 2002-24857 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık

Detaylı

TGK-GIDA MADDELERĐNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLĐĞĐ Tebliğ No : 2006-45. Yayımlandığı R.Gazete 21.09.2006-26296

TGK-GIDA MADDELERĐNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLĐĞĐ Tebliğ No : 2006-45. Yayımlandığı R.Gazete 21.09.2006-26296 TGK-GIDA MADDELERĐNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLĐĞĐ Tebliğ No : 2006-45 Amaç Yayımlandığı R.Gazete 21.09.2006-26296 1-Değişiklik :03.08.2007/26602 R.G. 2-Değişiklik:07.01.2011/27808 R.G. MADDE 1 (1)

Detaylı

EK TATLANDIRICILAR. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz tahıl bazlı tatlılar. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz yağ bazlı tatlılar

EK TATLANDIRICILAR. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz tahıl bazlı tatlılar. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz yağ bazlı tatlılar Ağustos 2007 CUMA Resmî Gazete Sayı : 26602 TEBLİĞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA MADDELERİNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ

Detaylı

YAPAY TATLANDIRICILAR. Doç. Dr. M. Emel ALPHAN ALFA DİYET DANIŞMA MERKEZİ

YAPAY TATLANDIRICILAR. Doç. Dr. M. Emel ALPHAN ALFA DİYET DANIŞMA MERKEZİ YAPAY TATLANDIRICILAR Doç. Dr. M. Emel ALPHAN ALFA DİYET DANIŞMA MERKEZİ ÖZET Bu makalede, tatlandırıcıların sınıflandırılması, karbonhidrat ve lipid metabolizmaları üzerine etkisi ve günlük maksimal dozları

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

Zayıflama sırasında light ya da kalorisi azaltılmış ürünleri kullanabilir miyiz?

Zayıflama sırasında light ya da kalorisi azaltılmış ürünleri kullanabilir miyiz? Zayıflama sırasında light ya da kalorisi azaltılmış ürünleri kullanabilir miyiz? Prof. Dr. M. Emel Alphan Şişmanlığın neden olduğu hastalıkların tedavisinde, diyet ile birlikte, fiziksel aktivitenin artırılması,

Detaylı

Tatlýlýðý Anlamak Prof. Dr. Funda Elmacýoðlu Marmara Üniversitesi Saðlýk Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Baþkaný TGDF Gýda Kongresi 2013 Yüzüncü yýla on kala Sektörel Terminoloji Kargaþasý

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

OBEZİTENİN ÖNLENMESİNDE BESİN SANAYİNİN ROLÜ

OBEZİTENİN ÖNLENMESİNDE BESİN SANAYİNİN ROLÜ OBEZİTENİN ÖNLENMESİNDE BESİN SANAYİNİN ROLÜ Türkiye Obezite ile Mücadele ve Kontrol Programı Eğiticilerin Eğitimi Toplantısı 4 8 Ekim 2010, Antalya Dr. Dyt. Zehra Büyüktuncer Hacettepe Üniversitesi Sağlık

Detaylı

TATLANDIRICILAR (1) Alkolsüz içecekler (Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz )

TATLANDIRICILAR (1) Alkolsüz içecekler (Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ) EK TATLANDIRICILAR (1) Ürün Adı Alkolsüz içecekler ( ) Su bazlı aromalandırılmış içecekler - 350 mg/l 600 mg/l 250 mg/l 80 mg/l 300 mg/l - 30 mg/l 350 mg/l (a) Süt ve süt türevi bazlı veya meyve suyu bazlı

Detaylı

SPORCULAR için......sizin için

SPORCULAR için......sizin için SPORCULAR için......sizin için 1 NEDEN EGZERSİZ YAPARIZ? Kilo kontrolü İyi bir görünüm Fitness / Egzersiz Performans 2 2 ENERJİ KAYNAKLARI 3 MAKROBESİNLER 4 Gün içinde beslenmenizi çeşitlendirmek önemlidir...

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENMEYE DESTEK VERİYORUZ

GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENMEYE DESTEK VERİYORUZ GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENMEYE DESTEK VERİYORUZ 1 2 SAĞLIKLI BESLENMEYE DESTEK VERİYORUZ Toplumun sağlıklı yaşaması ve ekonomik yönden gelişmesi onu oluşturan bireylerin sağlıklı olmasına

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

Diyet Önerileri ve Etkisi

Diyet Önerileri ve Etkisi Akılcı Hipertansiyon Tedavisi Diyet Önerileri ve Etkisi Dr. Soner Duman Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç ç Hastalıkları Anabilim Dalı 15. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi, 24-26 Nisan

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Glikojen. Tatlandırıcıların Sınıflandırılmaları TATLANDIRICI NEDİR? Yapay Tatlandırıcılar. Doğal Tatlandırıcılar. Tatlandırıcılar

Glikojen. Tatlandırıcıların Sınıflandırılmaları TATLANDIRICI NEDİR? Yapay Tatlandırıcılar. Doğal Tatlandırıcılar. Tatlandırıcılar Glikojen Glikojen hayvanlardaki en önemli depo karbonhidrattır. Başlıca karaciğerde ve kaslarda bulunur. Karaciğerdeki glikojen 80 g kadardır Tatlandırıcılar Enerji içermeyen tatlandırıcılar Sakarin Aspartam

Detaylı

Karbonhidrat Nedir? Bitkiler klorofil, güneş enerjisi, su ve karbondioksiti kullanarak karbonhidratları sentezlerler.

Karbonhidrat Nedir? Bitkiler klorofil, güneş enerjisi, su ve karbondioksiti kullanarak karbonhidratları sentezlerler. Karbonhidratlar Karbonhidrat Nedir? Karbonhidratlar vücudumuza enerji sağlayan besin maddelerinde en fazla bulunan besin öğesidir. Daha çok bitkisel kaynaklı besin maddelerinde yaygın olarak bulunur. Bitkiler

Detaylı

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak, 14 Şubat 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28913 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/3) Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

ORAL TATLANDIRICI KULLANIMINDA SORU İŞARETLERİ. Ecz. Esra Yegin Prof. Dr. İclal Hatipoğlu

ORAL TATLANDIRICI KULLANIMINDA SORU İŞARETLERİ. Ecz. Esra Yegin Prof. Dr. İclal Hatipoğlu ORAL TATLANDIRICI KULLANIMINDA SORU İŞARETLERİ Ecz. Esra Yegin Prof. Dr. İclal Hatipoğlu Şeker Şeker ile tanışma anne sütü ile başlar Şeker, tatlılar ve nişastası glukoza dönüşen ekmek haz duyusu oluşturur

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

DİYABETTE TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ. Diyetisyen Osman Yıldırım

DİYABETTE TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ. Diyetisyen Osman Yıldırım DİYABETTE TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ Diyetisyen Osman Yıldırım Tıbbi Beslenme Tedavisi (TBT) Diyabetin önlenmesi Diyabetin tedavisi Diyabet ile ilişkili komplikasyonların tedavisi Temel Enerji Kaynağımız

Detaylı

GIDA BÜLTENİ BU SAYININ KONULARI. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), şeker rehberinin taslağını kamuoyu istişaresine sundu.

GIDA BÜLTENİ BU SAYININ KONULARI. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), şeker rehberinin taslağını kamuoyu istişaresine sundu. GIDA BÜLTENİ SÜGAV Bülten Sayı 13 / Nisan 2014 BU SAYININ KONULARI w Dünya Sağlık Örgütü (WHO), şeker rehberinin taslağını kamuoyu istişaresine sundu. Devamı 2. sayfada Rehber tamamlandığında, ülkelere

Detaylı

Beslenme ve Sağlık Beyanları

Beslenme ve Sağlık Beyanları Beslenme ve Sağlık Beyanları PROF. DR. SİBEL KARAKAYA E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BESLENME BİLİM DALI 12-14 KASIM 2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157

Detaylı

TEMEL KARBONHİDRAT SAYIMI

TEMEL KARBONHİDRAT SAYIMI TEMEL KARBONHİDRAT SAYIMI Prof. Dr. M. Emel Alphan Yediğiniz yiyeceklerdeki karbonhidratları sayma yaklaşımını kullandığınız takdirde, kan şekerinizi kontrol edebilir, diyabete bağlı gelişebilecek komplikasyonları

Detaylı

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum...

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Ha4ada 2-3 defa kabızlığım oluyor... Kabız olduğumda fissür/hemoroid şikayetlerim

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Amaç MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi

Detaylı

MADDE 3 (1) Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği"ne göre hazırlanmıştır.

MADDE 3 (1) Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine göre hazırlanmıştır. BEBEK VE KÜÇÜK ÇOCUK EK GIDALARI TEBLİĞİ Yetki Kanunu: Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete: 01.11.2007-26687 Tebliğ No: 2007-50 Bebek ve Küçük Çocuk Ek Gıdaları Tebliğinde Değişiklik Yapılması

Detaylı

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN NEDİR? Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein,

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, karbonhidrat, yağ ve enerji ihtiyacınızı karşılayacaktır. * Bu

Detaylı

T.C. ŞEKER KURUMU Mart 2015

T.C. ŞEKER KURUMU Mart 2015 T.C. ŞEKER KURUMU Mart 2015 Dünyada kabul gördüğü haliyle tatlandırıcı ifadesi, karbonhidrat sınıfında yer alan glukoz, fruktoz ve sakaroz gibi kalorili tüm maddelerin yanı sıra tatlılık veren her çeşit

Detaylı

DİYABETTE SAĞLIKLI BESLENME DİYETİSYEN NURAY SOYLU DİYETİSYEN TUNCAY KARAHASANOĞLU ENDOKRİNOLOJİ UZMANI DR. ERDAL DUMAN

DİYABETTE SAĞLIKLI BESLENME DİYETİSYEN NURAY SOYLU DİYETİSYEN TUNCAY KARAHASANOĞLU ENDOKRİNOLOJİ UZMANI DR. ERDAL DUMAN DİYABETTE SAĞLIKLI BESLENME DİYETİSYEN NURAY SOYLU DİYETİSYEN TUNCAY KARAHASANOĞLU ENDOKRİNOLOJİ UZMANI DR. ERDAL DUMAN DİYABET HASTASI NEDEN DİYET YAPMALI? Ağırlık kontrolü Kan şekeri kontrolü (hipo-hiperglisemi)

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600 İki veciz söz s Diyabet ve komplikasyonlarıyla yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, tek bir adımla başlamak zorundadır. r. Lao Tzu MÖ 600 Şeker Hastalığı; Ülkemizde;

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği

Türk Gıda Kodeksi Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği Türk Gıda Kodeksi Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği Resmi Gazete Tarihi Sayısı Değişiklik Açıklaması İlk Yayın 24.12.2001 24620 1. Değişiklik 31.08.2003 25125 EK-1 in 7 inci maddesi, Madde 6 (Eklendi)

Detaylı

PRENET LE KİLONUZU Kontrol Altına Alın!

PRENET LE KİLONUZU Kontrol Altına Alın! PRENET LE KİLONUZU Kontrol Altına Alın! 1983 yılında Almanya da geliştirilen Prenet ürünleri, en son teknoloji ile üretilir. Konsept, içerisinde kişiye özel olarak uygulanan vücut analizini de barındıran,

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

ALKOLSÜZ ĐÇECEKLER TEBLĐĞĐ

ALKOLSÜZ ĐÇECEKLER TEBLĐĞĐ ALKOLSÜZ ĐÇECEKLER TEBLĐĞĐ Tebliğ No: 2007/26 Yayımlandığı R.Gazete :15.06.2007-26553 Değişiklik: Yayımlandığı R.Gazete : 01.11.2007-26687 Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; alkolsüz içeceklerin tekniğine

Detaylı

TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620)

TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620) TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620) Amaç Madde 1 Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için hazırlanan

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği Diyabet Nedir? Önce Hastalığımızı Tanıyalım! Şeker Glikoz Karbonhidrat! İnsülin!

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak, 15 Ağustos 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29089 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/32) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; devam

Detaylı

PRENET LE KİLONUZU Kontrol Altına Alın!

PRENET LE KİLONUZU Kontrol Altına Alın! PRENET LE KİLONUZU Kontrol Altına Alın! 1983 yılında Almanya da geliştirilen Prenet ürünleri, en son teknoloji ile üretilir. Konsept, içerisinde kişiye özel olarak uygulanan vücut analizini de barındıran,

Detaylı

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ Keçi, kuru ve sıcak yerlerde ve özellikle tarımsal açıdan geri kalmış bölgelerde yaşayan insanlar için çok önemli bir besin ve gelir kaynağıdır. Gerek

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı Besin Gidaların Yararı ve Zararı Yiyip içtiklerinizin sağlığınızı nasıl etkilediğini, ömrünüzü uzatıp uzatmadığını ya da sizi yavaş yavaş öldürüp öldürmediğini merak ediyormusunuz. Yiyeceklerin eksi ve

Detaylı

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'ne göre hazırlanmıştır.

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'ne göre hazırlanmıştır. Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği Yetki Kanunu Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete 24.12.2001-24620 Tebliğ No 2001/42 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı, özel tıbbi amaçlı diyet gıdaların

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri KARBONHİDRAT SAYIMI Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri Diyabet Tedavisi Eğitim Tıbbi Beslenme Tedavisi Egzersiz İlaç (İnsülin) HEDEF HEDEF İdeal Hedef Gebelik HbA1c (%)

Detaylı

Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ

Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ ÖZEL TIBBİ AMAÇLI DİYET GIDALAR TEBLİĞİ Yetki Kanunu: Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete 24.12.2001-24620 Tebliğ No 2001/42 Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliğinde Değişiklik Yapılması

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKS ŞEKER TEBLİĞİ (Tebliğ No:99/10 )

TÜRK GIDA KODEKS ŞEKER TEBLİĞİ (Tebliğ No:99/10 ) Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 22.04.2002 24734 Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 28.02.2003 25034

Detaylı

DİYABET VE BESLENME. Hazırlayan. Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

DİYABET VE BESLENME. Hazırlayan. Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü DİYABET VE BESLENME Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008 / 3000 Adet Sağlık

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak, 15 Ağustos 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29089 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSĠ BEBEK FORMÜLLERĠ TEBLĠĞĠ (TEBLĠĞ NO: 2014/31) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; sağlıklı

Detaylı

Nutri-Flash Sayı: 26 Yıl: 6

Nutri-Flash Sayı: 26 Yıl: 6 Nutri-Flash Sayı: 26 Yıl: 6 Merhaba, 29 Kasım-1 Aralık 2011 tarihleri arasında Paris te düzenlenecek olan Food Ingredient Europe fuarına geri saydığımız şu günlerde, Avrupa gıda sektörünün heyecanla beklediği

Detaylı

MADDE 1 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden

MADDE 1 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden EK-2 MADDE 1 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği'nin 2 nci maddesi aşağıdaki

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri KARBONHİDRAT SAYIMI Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri Diyabet Tedavisi Eğiti Tı i Beslenme Tedavisi Egzersiz İlaç İ süli HEDEF HEDEF İdeal Hedef Gebelik HbA1c (%)

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

NE YİYORSAN OSUN! Düzenleyen: SILVIA ALPARONE

NE YİYORSAN OSUN! Düzenleyen: SILVIA ALPARONE NE YİYORSAN OSUN! Düzenleyen: SILVIA ALPARONE Bu, BCFN tarafından geliştirilen, gıda tercihlerimizin öneminin anlaşılmasına yardımcı olan ve sağlıklı ve sürdürülebilir bir yaşam tarzı için her gün kullanılması

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

KAN ŞEKERİNİ ETKİLEYEN BESİNLER

KAN ŞEKERİNİ ETKİLEYEN BESİNLER KAN ŞEKERİNİ ETKİLEYEN BESİNLER Hazırlayanlar Araş. Gör. Hilal Çiftçi Araş. Gör. Gamze Akbulut Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız Doç. Dr. Seyit M. Mercanlıgil Hacettepe Üniversitesi - Sağlık Bilimleri Fakültesi

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan

Detaylı

Diyabette Beslenme. Diyabet

Diyabette Beslenme. Diyabet Diyabette Beslenme Diyabet BR.HLİ.044 Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli? Halk arasında şeker hastalığı olarak adlandırılan diyabet, düzenli beslenme programı gerektirir. Düzenli ve bilinçli bir beslenme

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Diş dostu şekerli gıdalar. Şekersiz ürünler arasındaki seçkinler. Diş Dostu Derneği Bilgi Dosyası Almanya diş sağlığı odalarının desteği ile

Diş dostu şekerli gıdalar. Şekersiz ürünler arasındaki seçkinler. Diş Dostu Derneği Bilgi Dosyası Almanya diş sağlığı odalarının desteği ile Diş dostu şekerli gıdalar Şekersiz ürünler arasındaki seçkinler Diş Dostu Derneği Bilgi Dosyası Almanya diş sağlığı odalarının desteği ile Íyi bir kariyer yapmada güzel diş lerin katkısı Nereye bakarsak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. ANTI-POTASIUM, 880 mg granül Ağız yoluyla alınır veya makattan uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. ANTI-POTASIUM, 880 mg granül Ağız yoluyla alınır veya makattan uygulanır. KULLANMA TALİMATI ANTI-POTASIUM, 880 mg granül Ağız yoluyla alınır veya makattan uygulanır. Etkin madde: 1 gram granül 880 mg Polistiren sülfonat kalsiyum tuzu içerir. Yardımcı Maddeler: Metil sellüloz,

Detaylı

T P II D ABETES MELL TUS TA D YET TEDAV S

T P II D ABETES MELL TUS TA D YET TEDAV S .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Diabetes Mellitus Sempozyumu 18-19 Aral k 1997, stanbul, s. 87-91 T P II D ABETES MELL TUS TA D YET TEDAV S Dyt. Nüket Aksakal G R fi Diyet

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ZİNCOPLEX 15 mg / 5 ml şurup Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her 5 ml şurupta 15 mg çinkoya eşdeğer 66 mg çinko sülfat heptahidrat Yardımcı maddeler: Gliserin, sorbitol, esans olarak raspberry

Detaylı

DİYABET ve BESLENME. HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ. Ekim-2006 ANKARA

DİYABET ve BESLENME. HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ. Ekim-2006 ANKARA DİYABET ve BESLENME HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Ekim-2006 ANKARA Birinci Basım : Ekim-2006 Ankara 3000 Adet ISBN : 975 590 181-7 Baskı : Sinem Matbaacılık Bardacık Sokak No:7/B K.Esat/ANKARA

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm Bölüm 24 Astım ve Beslenme Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm dünya yüzeyinde, son 50 yılda büyük bir

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI 16 EKİM DÜNYA GIDA GÜNÜ Dünya da bir yanda obeziteyle mücadele yapılırken diğer tarafta açlıktan ölme noktasına gelen insanlara

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

BÖLÜM 4 HASTALIKLARDA BESLENME

BÖLÜM 4 HASTALIKLARDA BESLENME BÖLÜM 4 HASTALIKLARDA BESLENME İÇİNDEKİLER Sayfa No ÜNİTE 1. KALP ve DAMAR HASTALIKLARINDA BESLENME... 166 1. Beslenmenin Hastalık Oluşumuna Etkisi... 167 2. Kalp Hastalıklarından Korunma... 169 3. Bazı

Detaylı

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Önerileri. DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ Hacettepe Üniversitesi SBF Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Önerileri. DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ Hacettepe Üniversitesi SBF Beslenme ve Diyetetik Bölümü Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Önerileri DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ Hacettepe Üniversitesi SBF Beslenme ve Diyetetik Bölümü İLAÇ/İNSÜLİN TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ DİYABET EĞİTİMİ FİZİKSEL

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008

Detaylı

FİZİKSEL ANALİZ LABORATUAR BİRİMİ ANALİZ LİSTESİ

FİZİKSEL ANALİZ LABORATUAR BİRİMİ ANALİZ LİSTESİ in Adı Matriks Metot Cihaz 1 1000 Dane Ağırlığı Tayini Tahıl ve Baklagiller TS EN ISO 520 Nisan 2011 1 gün 27.00 2 3 4 Ayranda Yoğunluk Tayini İncelik Derecesinin Tayini (Öğütülmüş Baharat) Baharatlarda

Detaylı