SIVI BASINCI İLE SAC ŞEKİLLENDİRME (SBŞ) YÖNTEMİNİN DERİN ÇEKİLEBİLİRLİK ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SIVI BASINCI İLE SAC ŞEKİLLENDİRME (SBŞ) YÖNTEMİNİN DERİN ÇEKİLEBİLİRLİK ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ"

Transkript

1 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), Mayıs 2009, Karabük, Türkiye SIVI BASINCI İLE SAC ŞEKİLLENDİRME (SBŞ) YÖNTEMİNİN DERİN ÇEKİLEBİLİRLİK ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ THE INVESTIGATION OF SHEET HYDROFORMING PROCESS EFFECT ON DEEP DRAWABILITY İbrahim KARAAĞAÇ a,* ve Ahmet ÖZDEMİR b a, * G.Ü.T.E.F., Makine Eğitimi Bölümü, Ankara, TÜRKİYE, E-posta: b G.Ü.T.E.F., Makine Eğitimi Bölümü, Ankara, TÜRKİYE, E-posta: Özet Sıvı Basıncıyla Şekillendirme (SBŞ) özellikle üretimi zor ve zaman alıcı, karmaşık ve dar toleranslı parçaların üretiminde tercih edilmektedir. Bu özelliği nedeniyle, günümüzde başta otomotiv sanayi olmak üzere, beyaz eşyadan, uzay ve havacılık ve savunma sanayine kadar geniş bir ölçekte kullanılmaktadır. Bu çalışmada, uluslararası imalat sektöründe sac metal şekillendirme konusunda sıklıkla kullanılmakta olan sıvı basıncı ile şekillendirme yöntemleri, genel bir bakış ile derlenmiş ve literatürde konu ile ilgili yapılmakta olan çalışmalar belirtilmiştir. Sıvı basıncı kullanarak derin çekme ile şekillendirme üzerine teorik, deneysel ve bilgisayar destekli analiz ve simülasyon esaslı araştırmaların özeti verilmiştir. Ayrıca, sıvı basıncı ile şekillendirme yöntemi, olumlu ve olumsuz yönleriyle incelenmiş ve geleneksel derin çekme yöntemleriyle karşılaştırmalı bir değerlendirilme yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Sıvı basıncı ile şekillendirme, sıvı basıncı ile kalıplama, hidroforming çekmenin gerektirdiği sac metal ürünlerin imalatında kullanılmaya başlanmıştır. Sıvı basıncı ile şekillendirme, çekme ve diğer metal şekillendirme metotlarına alternatif maliyet etkili bir şekillendirme prosesidir. Sıvı basıncı ile şekillendirme işleminde, kauçuk zar ve bir zımba takımı parçalara şekil vermek için kullanılmaktadır. İşlem esnasında; zımba akışkanın şekil verdiği dişi kalıp içine girmektedir ve bu esnada sac malzeme giren takım zımba etrafına sarılmakta ve şekillendirilmek istenen parça oluşturulmaktadır [1]. Birçok uygulamada, esnek bir diyafram üzerine sac yerleştirilmekte ve daha sonra Şekil 1 de gösterilen bir dişi kalıp boşluğu içinde şekil verilmektedir. Prosesin olumlu yönü, kalıp tasarımının daha basit ve prosesin daha küçük sayıdaki parçaların üretimi için ekonomikliğidir. En önemli olumsuzluğu ise oldukça yüksek basınçların gerekmesi ve işlem zamanının mekanik preslerdeki presleme zamanından daha fazla olmasıdır [2]. Abstract Hydroforming process is preferred, especially for producing of the complex shaped, difficult to manufacture and the limited tolerance parts. In according to this characteristic, nowadays in the leading of the automotive industry in a large scale from white goods, space and aerospace and defense industry the hydroforming process is used. In this study, the hydroforming process that commonly used in international sheet metal forming sector are overviewed and the related studies in literature are investigated. The effects of the hydroforming process liquid pressure on deep drawing are summarized in point of view theoretical, experimental and computer aided analysis. Furthermore, the advantages and disadvantages of hydroforming process are compared and evaluated with conventional deep drawing process. Keywords: Sheet metal forming with fluid pressure, hydromolding, hydroforming 1. Giriş Sıvı basıncı ile şekillendirme işlemi günümüz endüstrisinde farklı sektörlerde sıklıkla kullanılmaya başlamıştır. Özellikle otomotiv endüstrisi için hafif ağırlıklı parçaların üretiminin yanı sıra; savunma sanayi, beyaz eşya, sac metal kalıpçılığı, uzay ve havacılık gibi sektörlerde de derin Şekil 1. (a) Tipik Bir Sac Metal Parça. (b) Bir Dişi Kalıpta Sıvı Basıncı ile Şekillendirme [2]. Bir diğer tanıma göre sıvı basıncı ile şekillendirme işlemi, rijit takımlarla yapılan geleneksel derin çekmede oluşan bazı doğal problemleri aşmak amacıyla geliştirilen özel derin çekme proseslerinden birisi olarak tanımlanmıştır. Sıvı basıncı ile şekillendirme ile derin çekme işlemlerinde rijit kalıbın yerini alması için elastik bir zar kullanılmaktadır. Bu nedenle, sürtünme kuvvetlerinin büyük oranda azaltılmasına ilaveten simetrik olmayan geometrilere sahip rijit kalıpların üretiminin bu kalıplarda karmaşık şekilli sac metal parçaları çekerek şekillendirmenin mümkün olduğu belirtilmiştir [3]. Geçen birkaç yıl boyunca yüksek sıvı basıncıya şekillendirme teknolojisi üzerinde yapılan araştırma ve geliştirmeler gerçekleştirilmiştir. Yüksek kalitede ve düşük ağırlığa sahip parçaların çoğunlukla ekonomik olarak IATS 09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye

2 üretimine izin veren bu teknolojiyi yaygın olarak kullananların günümüzdeki durumuna gelmesinde, araştırma kurumları ve işletmeler önemli ölçüde önderlik etmiş ve destek vermiştir [4]. Yüksek çekme kuvveti ve yüksek baskı plakası kullanmayı gerektirmesine rağmen, yüksek sıvı basıncı ile sac metal şekillendirme teknolojisi, geleneksel çekme teknolojisine nazaran ciddi bir alternatif olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, yüksek sıvı basıncıyla şekillendirme teknolojisinin detaylı olarak tanıtılması amaçlanmış, yapılan çalışmalar bu kapsamda değerlendirilmiştir. 2. Sıvı Basıncı İle Şekillendirmenin Tarihsel Gelişimi Sıvı basıncı ile şekillendirme, ilk olarak II. Dünya savaşından önce yumuşak bir zımba olarak akışkanın kullanımı ile saca şekil vermek üzere geliştirilen ve uzun zamandır iyi bilinen bir prosestir. Literatürden, prosesin kontrolünün iyileştirilmesi ve çevrim zamanının azaltılması esaslı sıvı basıncı ile şekillendirmenin uygulama alanlarının genişlediği görülmektedir [4-10]. Yüksek sıvı basıncı ile şekillendirme (Hydroforming) teknolojisi çok yönlü olumlulukları nedeniyle araştırmacılarca artan bir ilgi kazanmıştır. Bu teknolojiyi ile ilgili olarak çok sayıda araştırmalar, seminerler ve sempozyumlar yapılmıştır [11]. Sıvı basıncı ile derin çekme teknolojisi ilk kez 1890 yılında geliştirilmiştir. Devam eden geliştirme ve yenilikler sayesinde, özel üretim ekipman ve cihazlar geliştirilmiş, üretilmiş ve ticari olarak ve kullanıma sunulmuştur. Sıvı basıncı ile derin çekme prosesleri, verimlilik kaybı haricinde ürünün kalitesini de geliştirmesi dolayısıyla bazı diğer metal şekil verme proseslerinin yerini almaktadır [13]. Bu teknolojinin yaygınlaşmasında önemli bir gelişme İkinci Dünya Savaşından sonra başlamıştır ve ilk araştırmalar; Almanya ve Japonya da yapılmıştır [11-14]. Japon araştırmacılardan, Kasagua ve diğerleri ilk basınçlandırılmış yağ ile derin çekme işlemini önermişler ve 1958 den 1964 e kadar bu araştırma çalışmalarını esas alarak sürdürmüşlerdir. Nakamura ve Nakagua kendi araştırma çalışmaları olan hidrolik derin çekme-basınçlı akışkan ile şekil verme prosesleri üzerine çalışmaya başlamışlardır. Bu süre içerisinde eksenel basınçlı derin çekeme yöntemi araştırmacılarca önerilmiş ve geliştirilmiştir. Alman araştırmacılar ise 1950 li yıllarda araştırmalarına başlamış ve sac levha ve kalıp arasındaki akışkanın sızıntısını engellemek amacıyla ilk defa kalıp yüzeyinde bir yuvarlak kesitli sızdırmazlık elemanı denemişlerdir [13] li yıllarda SBŞ konusunda çok büyük gelişmeler kaydedilmiş ve konu ile ilgili birçok uygulamalar yapılmıştır lı yıllar arasında ise SBŞ teknolojisi çok daha ileri gitmiştir. Bu yıllarda, kabuk şeklindeki parçaların iç sıvı basıncı ile şekillendirilmesi, viskoz basınçla şekil verme işlemleri başarılı bir şekilde uygulanmıştır [15]. Geçen son yıllarda, sıvı basıncı ile derin çekme teknolojisi bazı diğer ülkelerde, örneğin Fransa, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, İsrail, İsviçre, Kore ve Kuveyt te dahi bile çok hızlı bir şekilde gelişmektedir [14,16]. Yapılan çalışmalar genel olarak değerlendirildiğinde, bu teknolojinin bilgisayar destekli mühendislik yazılımları ile analizlerinin yapıldığı [58-68], proses parametrelerinin deneysel çalışmalar ışığında incelendiği [21-57], verimliliği arttıran deneysel araştırmaların yanında derin çekilebilirliği arttırıcı çok sayıda önerilerin literatürde yer aldığı görülmektedir. Bu çalışmada, sanayicilerimize bu teknolojinin olumlu ve olumsuz yönlerini ortaya koymanın ötesinde, prosesin kapsamı, ne gibi üretim proseslerine kolaylık sağladığı, proses için yapılacak bir yatırım sürecinde planlama parametrelerinin ve dikkatle irdelenmesi gereken noktaların neler olacağının aktarılması amaçlanmıştır. 3. Sıvı Basıncı İle Şekillendirme İşlemleri Sıvı basıncı ile şekillendirme işlemleri temelde düz sacların şekillendirilmesi, boru ve profillerin şekillendirilmesi ve kabuk şekillendirme olmak üzere üç ana gruba ayrılmıştır. Sıvı basıncı ile şekillendirme işlemi ile yapılan işlemler; çekme, montaj, birleştirme, kauçuk ile şekillendirme ve sıcak akışkan ile şekillendirme olarak belirlenmiştir Kabuk SBŞ Şekil 2. Değişik SBŞ Prosesleri [12]. Kabuk hidroforming yöntemi Çin de Harbin Teknoloji Üniversitesinde 1985 te Prof. Z.R. Wang tarafından başlatılan ve Şekil 3 te gösterilen sıvı şişirme şekil verme olarak ta adlandırılmaktadır. Küresel kabuk hidroformingin yanında elipsel kabuk hidroforming, toroidal kabuk hidroforming ve diğer geniş kabuk hidroforming metotları önerilmiş ve LPG tankları, dekorasyon inşaları, basınçlı kap başları ve tek katman veya çift katmanlı geniş ölçülü dirsek birleştirmeleri bu yöntem kullanılarak yapılabilmektedir [12]. Şekil 3. Kabuk Hidroforming Yöntemi ve Bu Yöntemle Üretilmiş Bir Küre [12] Sac SBŞ Sac SBŞ işlemi, tipik bir hidrodinamik derin çekme metodudur. Zımbanın sac metal malzemeyi kalıp boşluğu içine itmesiyle, yüksek basınçlı yağ veya diğer sıvılar sac metali sıkıca zımba üzerine preslemektedir. Aynı zamanda

3 kalıp içerisindeki sıvı, sac metal ve kalıbın üst yüzeyi arasından dışarı akmaktadır bu durum sürtünme kuvvetinin azalmasını sağlamaktadır. Bazı uygulamalarda farklı olarak zımba ve basınçlı yağ ortamı lastik zar ile ayrılmıştır. Bu proses ile sac metal malzemelerin çekme oranı limiti (LDR) değerleri arttırılabilmekte ve parça kalitesi yükseltilebilmektedir. Bu teknoloji ile kompleks şekilli parçalar kolaylıkla üretilebilmektedir. Sac SBŞ işleminin; hidromekanik derin çekme, su ile çekme metodu, hidrodinamik derin çekme metodu, karşı basıncı ile hidrolik derin çekme, hidro-form, akışkan şekil verme, hidrolik şişirme, ikiz şişirme gibi birçok ismi bulunmaktadır [11,12,14] Boruların SBŞ (THF, Profil veya Ekstrüzyon Hidroformingi olarak ta adlandırılmaktadır) Boruların SBŞ işlemi, tüp şeklili bir parçanın iki kalıp arasına yerleştirilmesi işleminden sonra sızdırmazlığın sağlanması ile 1200 MPa üzerinde basınçlandırılmış akışkanın enjekte edilerek doldurulması işlemi olarak tanımlanmıştır. İşlemde öncelikli olarak basıncın etkisiyle boru duvarları kalıp şeklinde deforme edilmekte, daha sonra tam şekli alması için ütülenerek kalibre edilmektedir [17]. Çalışmalar sonucunda, prosesler için ideal şekil verme teorileri geliştirilmiş ve başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Kalıp tasarımının başlangıç aşamasında, ideal şekil verme teorisine bağlı olarak istenen şeklin yapılabilirliğini değerlendirme aşamasında ve istenen şekle bağlı olarak ta temel tasarım bilgilerini elde etmede geliştirilen teorinin çok kullanışlı olduğu görülmüştür [20]. 4. SBŞ Konusunda Yapılan Çalışmalar Bu bölümde Sıvı basıncıyla şekillendirme konusunda yapılmış güncel çalışmalar yapıldıkları konulara göre sınıflara ayrılarak derlenmiş ve literatürde konu ile ilgili yapılan çalışmalar özetlenmiştir SBŞ Yöntemleri Çalışmaları ve Deneysel Yaklaşımlar Sac metal malzemelerin SBŞ proseslerinde etki olan parametrelerinin tasarımı ve bu parametrelerin prosese etkileri hakkında araştırmaların yapıldığı gözlemlenmiştir. Seçilen parametreler çeşitli istatistiki yöntemlere göre optimize edilerek tahmini matematiksel modeller oluşturulmuş ve geliştirilen bu modellere göre ideal veriler için değerlendirmeler yapılarak parametrelerin etki değerleri belirlenmeye çalışılmıştır [21]. (a) (b) SBŞ proseslerinde sac metal malzemelerde meydana gelen kırışıklıkların önlenmesi için sayısal modelleme çalışmalarının yapıldığı ve bu çalışmaların sonlu elemanlar yöntemleriyle simüle edildiği gözlemlenmiştir. Kırışıklıkların oluşum nedenleri ve nasıl önlenebilecekleri konusunda analiz programların bu konuda kullanıcılara gerçeğe çok yakın sonuçlar vererek yardımcı olduğu görülmüştür [22]. Şekil 4. (a) Boru SBŞ Model Görüntüsü, (b) Boru SBŞ Kesit Görüntüsü 1 Boru, 2 Alt Kalıp, 3 Üst Kalıp, 4 Eksenel Zımba [12,17]. Boruların SBŞ yöntemleriyle şekillendirilmesi ile ilgili olarak proses limitlerini belirleme için çok sayıda deneysel ve analiz çalışmaları yapılmıştır. Örnek olarak alınan X-Eklem parçası için gerçek şekillendirme eğrisine bağlı olarak geliştirilen tahmini şekillendirme limit eğrisine göre parça için patlama ile bozulmanın başlama noktası belirlenmeye çalışılmıştır. Proses planlama aşamasında, düzenlenmiş şekillendirme limit eğrisinin benzer çalışmalar için kullanılabileceği önerilmiştir [18]. Yakıt fiyatlarının artması, yakıt tüketiminin ve sera gazı oranının azaltılması ihtiyacı araçlarda ağırlık azaltma ihtiyacını oluşturmuştur. Geleneksel şekillendirme yöntemleriyle üretilen komplike parçaların yerine SBŞ ile üretilen parçalar ile bu ihtiyaç karşılanabilmektedir. Ancak bu tür parçaların tek aşamada oluşturulması dayanım açısından zor olmaktadır. Bu durumda işlem basamakları çok aşamalı operasyonlara dönüştürülerek aşılmaktadır. Önceden form verilmiş parçaların kullanılmasıyla daha sonraki aşamalarda işlem kolaylaşmaktadır. Deneysel çalışmalarla boruların şekillendirilebilirliğini ön şekillendirmenin önemli bir miktarda azalttığı deneysel ve sonlu elemanlarla analiz çalışmalarıyla görülmüştür [19]. Boruların SBŞ proseslerinde, tasarım adımları için optimizasyon çalışmalarının da yapıldığı gözlemlenmiştir. Günümüzde otomotiv endüstrisinde çeşitli yöntemlerle şekil verilerek oluşturulmuş karmaşık geometrilere sahip parçaların SBŞ yöntemleri ile üretilebilmektedir. SBŞ yöntemi ile kabuk yapılı parçaların üretimi konusunda 2000 li yıllardan önce çalışılmaya başlandığı görülmüştür. Yöntemin özellikle Amerika ve Almanya da ki otomotiv endüstrisinde dinamik bir gelişme gösterdiği tespit edilmiştir [23]. Yakıt tankı gibi karmaşık geometrili parçaların sac metal çifti kullanılarak SBŞ yöntemiyle şekil verilebilirliği arttırılmış ve başarılı bir şekilde üretimi yapılmıştır. Bu tür işlemler için 1250 bar gibi çok yüksek basınç değerlerine çıkıldığı gözlemlenmiştir [24]. Ayrıca sac metal çiftlerinin SBŞ yöntemleri ile şekillendirilme işlemleri için gerekli basıncın tahmini için deneysel ve analitik çalışmalarda yapılmaktadır [25]. Şekil 5. Bütünleştirilmiş Şekil Verme Adımları [24]. Farklı kalınlık veya malzemeye sahip homojen olmayan kompleks şekilli sac metal çiftlerinin şekillendirilmesinde SBŞ yönteminde karşı basınç kullanılarak yapılan yeni bir

4 yöntem ile şekillendirilebildiği görülmüştür. Farklı olan iki sacın farklı davranışlarını sönümlemek için iki sacdan birisinin dışına karşı bir basınç uygulanmasıyla şekillendirilebilirlik potansiyelinin başarılı bir şekilde arttığı gözlemlenmiştir [26]. Şekil 6. İç ve Karşı Basınçlı SBŞ İşlemi [26]. Otomotiv endüstrisinde kullanılan bazı parçaların üretimi için SBŞ yönteminin kullanımında yeni bir yöntem geliştirilmiştir. Yöntemin diğer uygulamalardan farkı, kullanılan sacların kaynakla önceden birleştirilmiş olması ve daha sonra SBŞ prosesinin uygulanması olarak görülmüştür. Geliştirilen yeni yöntemle motor montaj destek parçasının üretimi yapılmıştır [27]. Yeni yöntemin işlem adımları ve yöntem Şekil 7 de gösterilmiştir. Şekil 7. Kaynaklı SBŞ Prosesi ve İşlem Adımları [27]. Hafif ağırlıklı kompleks şekil parçaların şekillendirilmesi işlemleri bir çok adımda kombine takımlarla yapılmaktadır. Bu tür parçaların SBŞ prosesleri ile istenilen geometride, mekanik ve yüzey özellikleriyle üretilmesi nedeniyle prosese artan bir talep olmaktadır. SBŞ proseslerinin diğer başka proseslerle birlikte entegre kullanılarak işlem adımlarının kısaltıldığı görülmüştür [28]. Şekil 8. Boru Bükme ve SBŞ Prosesi İçin İşlem Adımları [28]. SBŞ prosesinin sabit akışkan basıncı kullanılarak yapılabildiği deneysel ve analiz çalışmaları sonucu kanıtlanmıştır. Ancak çekme oranının limitli olarak elde edilebilmesi bir dezavantaj oluşturmuştur. Örneğin bakır sac malzeme için maksimum 2.65 çekme oranının elde edildiği görülmüştür [29]. Sac metal parçaların SBŞ yöntemiyle şekillendirilmeleri ile ilgili çalışmaların yanı sıra farklı olarak örgü kumaş takviyeli termo-plastik malzemelerin de SBŞ yöntemi ile şekillendirilmesi için de çalışmaların yapıldığı tespit edilmiştir. Çalışmada malzemenin mekanik ve mikro yapıları da dikkate alınarak modeller geliştirilmiştir. Akışkan basıncı ve diğer değişkenlerin etkisiyle şekillendirme sırasında oluşan ondülasyonların önlenmesi için ideal şekil verme parametreleri belirlenmiş ve SBŞ esnasında oluşan kırışıklıklar önlenebilmiştir [30]. Kompleks adımlı geometrilerin SBŞ yöntemleri ile derin çekilebilirlikleri deneysel ve analiz çalışmalarıyla çalışılarak kanıtlanmıştır. Yöntemin kullanılmasıyla çekme adımlarını azaltıldığı, daha iyi yüzey kalitesinin elde edildiği ve daha yüksek çekme oranlarına ulaşıldığı görülmüştür [31]. Kompleks şekilli parçaların SBŞ yöntemiyle şekillendirilme işlemlerini kolaylaştırmak için proseste elastik pad ile şekillendirme uygulamaları yapılmıştır. Bu yöntemle yapılan uygulamalarda; çekme performansına ve oranına, zımba kuvveti ve geometrisinin, sac malzeme özelliği ve kalınlığı, başlangıç basıncı gibi ana proses parametrelerinin etkileri deneysel ve simülasyon çalışmaları ile incelenmiş ve yöntemin geleneksel SBŞ proseslerinden daha iyi sonuçlar verdiği kanıtlanmıştır [3]. SB-Kalıplama prosesinde etkili olan çevresel faktörlerin optimizasyonu çalışması yapılarak bu faktörlerin prosese olan etkileri incelenmiştir. Çevresel faktörler olarak, kullanılan yağın tipi ve dozajı, kurutma sıcaklığı ve kurutma zamanı, parça kalınlığı, ve malzeme tipi olarak belirlenmiştir. SB ile kalıplama prosesinde kullanılan toplam yağ miktarının % 50 oranında azaltılabileceği deneylerle kanıtlanmıştır [32]. Geleneksel SBŞ prosesleri basınçlı ortam olarak su kullanmaktadırlar. Buna karşın sac metal parçaların koyu basınç ortamında SBŞ prosesi ile şekillendirilmesi çalışılmıştır. Çalışma sonucunda, koyu basınçlı ortamın sızıntının azaltılması ve daha kolay parça ütülemesine izin vermesi gibi bazı yönlerden avantajlar sunduğu ve bu yöntem kullanılarak simetrik olmayan parçaların şekillendirilmesinin başarılı bir şekilde yapılabildiği tespit edilmiştir [33]. Günümüzde havacılık ve uzay sektöründe çok geniş bir kullanım alanı olan süper alaşımlı malzemelerin şekillendirilmesinde SBŞ proseslerinin kullanımı ile ilgili çalışmalarında yapıldığı tespit edilmiştir. Çalışmada, bu tür yüksek gerilime sahip parçaların SBŞ prosesinin kullanımı ile şekillendirilmesi için çok yüksek kalıp içi basıncının gerekli olduğu ve işlem için kritik bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu tür malzemeler ile yapılan çalışmalarda prosesin kullanımı ile 2.45 çekme oranına ulaşılabildiği deneysel olarak kanıtlanmıştır [34]. SBŞ işlemlerinde geleneksel olarak tasarlanan sadece kare bir zımbanın yerine silindirik bir parçadan işlenerek oluşturulan kare zımbanın daha iyi şekillendirilebilirlik sonuçları verdiği görülmüştür. Bu yöntemle farklı geometrilerdeki zımbaların kullanılması ile kare parçalarının da büyük bir kolaylıkla derin çekilebildikleri görülmüştür. Yumuşak çelik için maksimum çekme oranı

5 3.53, yumuşak Alüminyum için 3.44 olarak elde edildiği görülmüştür [35]. SBŞ işlemlerinde meydana gelen deformasyon miktarını tahmin etmek için yapay sinir ağlarının kullanılarak modeller geliştirildiği tespit edilmiştir. Çalışmada, deneysel verilerin ve genelleştirilmiş algoritmaların kullanılmasıyla ağlar eğitilmiş ve test edilmiştir. Bu modeller ile deformasyon şekli ve malzemedeki kalınlık değişiminin doğru olarak tahmin edildiği görülmüştür [36]. SBŞ proseslerinde baskı yastığı çok önemli bir fonksiyona sahiptir. SBŞ proseslerinde, geleneksel sabit baskı yastığı yerine elastik baskı yastığı geliştirilerek proseste uygulaması yapılmıştır. SBŞ proseslerinde denenen elastik baskı yastığı; parçaların kulaklarında malzemenin akmasının artmasına, kritik bölge olan köşelerde daha az incelme oluşumuna ve çekme oranının artmasına katkı sağladığı ve proses kararlığının yükselmesini sağladığı deneysel ve analiz çalışmaları sonucunda kanıtlanmıştır [37]. İleri yüksek alaşımlı çelikler gibi malzemelerin sıcak SBŞ yöntemleri ile şekillendirilebilirliği ve proses parametrelerinin belirlenmesi ile ilgili olarak analitik modelleme çalışmalarının yapıldığı görülmüştür. Geliştirilen bu analitik modellerle, sıcak SBŞ proses şartlarının değişmiş olsa bile ideal proses parametrelerinin hızlı ve makul bir şekilde tahmin edilebilmekte olduğu görülmüştür [38]. SBŞ proseslerinde etkili olan parametrelerin bitmiş parçanın yüzey kalitesine olan etkileri konusunda deneysel çalışma yapılmıştır. Ürünün yüzey kalitesine kalıp içerisindeki başlangıç şişirme basıncının ve en yüksek basıncın çok güçlü bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir [39]. SBŞ proseslerinde akışkan-basınç destekli yeni bir şekillendirme yöntemi geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yöntemde, parçanın kenarları üzerine ikinicil bir hidrolik basınç uygulanmakta böylece kalıp içerisindeki parça duvarlarında sürtünme desteği sağlanmaktadır. Bu yöntem ile parçanın çekilebilirliğinin arttırıldığı ve kulaklar dahil parçanın tümünün çekilmesine imkan tanıdığı görülmüştür [40]. SBŞ işlemlerinde farklı bir yöntem olarak kullanılan ters çekme işleminin, silindirik parçalar için eksenel basınç itmesi ile geliştirildiği gözlemlenmiştir. Bu yöntem ile sacların deformasyonla uzamasının geliştirildiği deneysel ve analiz çalışmaları ile kanıtlanmıştır. Geliştirilen yöntem ile parçanın yüzey kalitesi geleneksel ters çekme işlemlerine göre daha iyileştirilebilmiştir [41]. Şekil 9. Ters SBŞ Prosesleri (a) Aynı Kalıp Boşluğunda Eksenel İtme, (b) Kalıp Boşluğundan Bağımsız Eksenel İtme, (c) Kalıp Boşluğundan Bağımsız İtme Halkası ile Eksenel İtme [41]. Sac metal parçaların SBŞ işlemleri için ultra yüksek performanslı beton kalıpları geliştirilmiş ve yöntem uygulamalarında başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Bu tür kalıpların, endüstriyel uygulamalarda, gerilim ve dayanım açısından çok büyük basınçlar için çok büyük avantajlar sağladığı görülmüştür [42] Analitik ve Matematiksel Modellemeler SBŞ prosesleri için analitik modelleme ve sayısal simülasyon çalışmalarının 2000 li yılların başından itibaren çok sayıda arttığı gözlemlenmiştir. Bu konudaki bilgisayar donanımındaki gelişmelere paralel olarak sayısal modelleme ve simülasyonlarda kullanılan yazılımların büyük katkısı olmuştur. Sayısal simülasyonların SBŞ proseslerinde ne derece etkili bir şekilde başarılı olduğu birçok deneysel doğrulama çalışmalarıyla kanıtlanmıştır. Gerçek uygulamalarda bu tür çalışmalar yeni ürünlerin üretiminde kullanılan mühendislik adımlarını kısaltması nedeniyle zaman konusunda kullanıcılara ciddi anlamda tasarruflar sağlamaktadır [43]. SBŞ yönteminin, geleneksel şekillendirme yöntemine alternatif bir proses olduğu deneysel ve sayısal modelleme çalışmalarıyla doğrulanmıştır. SBŞ proseslerindeki şekil verme konusundaki yeni fikirleri araştırmak için sayısal modellemeler yaygın olarak kullanılmaktadır [44]. Sac metal SBŞ prosesleri için kullanılan simülasyonlar, kaliteyi geliştirmede katkıda bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda SBŞ proseslerinin sonlu elemanlarla analizlerin yanı sıra matematiksel modellemeler ve fonksiyonların kullanımı ile de analiz çalışmaları yapılmaktadır. Analiz çalışmalarında kullanılan bazı matematiksel modellemelerde, genişletilerek genelleştirilmiş doğrusal modeller kullanılmış ve fonksiyon olarak ta olasılıksal değişken kayıp fonksiyonundan yararlanıldığı gözlemlenmiştir [45]. Sac SBŞ prosesleri için pahalı bilgisayar analiz ve simülasyon kodlarının optimizasyonu yerine meta-model tabanlı optimizasyon tekniklerinin de kullanılarak ideal proses parametrelerinin tahmin çalışmaları da yapılmaktadır. Uygulamada otomotiv parçaları kullanılmış ve optimizasyonda Bayesian tekniğine dayalı olarak serbest-eğilim algoritmalarından yararlanılmıştır [46]. Sac metal parçaların SBŞ proseslerinde, genellikle zımba hareketli basınçlı alan sabit kalmaktadır. Ancak, az sayıda ve kompleks şekilli parçaların SBŞ yöntemi ile şekillendirilmesi için dişi kalıp hareketli olacak şekilde yeni bir yöntem geliştirilmiş ve başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Bu yeni geliştirilen yöntemin diğer bir özelliği de dişi kalıp malzemesi olarak sert ağaç türü çok ucuz malzemelerin kullanılmasıdır. Bu yöntem ile, sac malzemenin çekme limitinin arttırıldığı, malzeme üzerinde eşit deformasyonun oluştuğu deneyler ve sayısal analiz çalışmalarıyla kanıtlanmıştır [47].

6 Şekil 10. Hareketli Dişi Kalıp İle Sac SBŞ Prosesi Kurulumu [47]. Kompleks şekilli parçaların yüksek yapısal dayanımı nedeniyle, sac metal malzemelerin şekillendirilmesinde SBŞ yöntemi etkili bir üretim prosesi olmuştur. Yöntemin ana avantajı, malzemede tüm bölge üzerinde eşit deformasyon olması olarak görülmektedir. SBŞ yönteminde tek seferde şekillendirme yerine birkaç adımda şekillendirme yapılarak, şekillendirilebilirlik oranının arttığı deneysel çalışmalar ve sayısal simülasyonlar kullanılarak kanıtlanmıştır [48]. SBŞ yöntemlerine eksenel basınç yardımıyla derin çekme olarak adlandırılan yeni bir yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemin geleneksel hidrodinamik derin çekme proseslerinden farkı, malzeme üzerine eksenel basınç uygulanmasından dolayı sac kenarlarında oluşan çekme kuvvetinin azalmasını sağlamasıdır. Yapılan çalışma, sayısal simülasyon yazılımlarından LS-Dyna kullanılarak simüle edilmiştir. Deneylerden ve simülasyonlardan elde edilen sonuçların benzer olduğu gözlemlenmiştir. SBŞ proseslerinde; yağlamanın, sac malzemenin haddeleme yönü ve anizotropisinin etkili kriterler olduğu çalışma sonucunda elde edilmiştir [49]. SBŞ proseslerinden olan, sıvı basıncı ile şişirme işlemleri günümüzde otomotiv ve imalat endüstrisinde çok geniş uygulama alanlarında kullanılmaktadır. Yöntemin en büyük avantajı birçok şekillendirme uygulamasında etkili olan gerilim/uzama oranının arttırılabilmesi olarak belirtilmiştir. Proses esnasında etkili olan parametrelerin tam ve doğru olarak ölçülmesi için deneysel ve sayısal simülasyon çalışmaları yapılmaktadır. Sayısal simülasyon çalışmalarında Ls-Dyna sayısal simülasyon yazılımı kullanılmakta deneysel çalışmalardan elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmaktadır [50]. SBŞ proseslerinde etkili olan parametreleri belirleyerek ideal şekillendirme şartlarını belirlemek için yeni analiz teknikleri geliştirilmiştir. Bu amaçla yapılan çalışmada, sac metallerin SBŞ prosesinde kullanılan sac malzeme dış, orta ve iç katmanlara ayrılmış ve her katmandaki şekillendirme işlemi deneysel ve sayısal olarak incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, incelmenin en çok orta katmanda olduğu gözlemlenmiş olup, proses parametrelerinin etkileri detaylı olarak çalışılmıştır [51]. Şekil 11. Sayısal Simülasyon Analizi İçin Model Oluşumu (a) Örgü Yapı Genel Görüntüsü, (b) Kesit Görüntüsü [51] Sac metallerin SBŞ yöntem ile şekillendirilebilirliklerini arttırmak için çok sayıda sayısal modelleme ve deneysel araştırma çalışmaları yapılmıştır. Özellikle büyük çaptaki parçaların çekilebilmesi için, deformasyon dayanımını azaltmada plastik film kullanılmıştır. Bu durumun çekilebilirlik üzerinde önemli bir katkıda bulunduğu, deneysel çalışmalar ve ABAQUS programı ile yapılan sayısal analizlerle doğrulanmıştır [52]. SBŞ işlemlerinde kullanılmakta olan membranların şekillendirme tamlığına olan etkileri deneysel ve analitik model çalışmaları ile yapılmıştır. Basınçlandırılmış membranların prosese avantaj kattıkları görülmüştür. Ayrıca, membran içindeki basınç, membranın et kalınlığı, membran malzemesi, sac kalınlığı ve ve malzemesinin de proseste etkili parametreler olduğu gözlemlenmiştir [53]. Deneysel çalışmalarla SBŞ işlemlerinde ideal şekil verme parametrelerini belirlemek zor ve zaman alıcı olmaktadır. SBŞ işleminde etkili olan parametrelerin optimizasyonu gerek simülasyon çalışmalarında gerekse de deneysel çalışmalarda harcanan gereksiz zaman kaybını azaltmaktadır. Sac metallerin SBŞ işlemlerinde etkili olan parametrelerinin optimizasyonu ile SBŞ prosesi çok yüksek doğrulukla analiz edilebilmektedir. Deneysel çalışmalarla ve optimize edilmiş parametrelerle yapılan analiz çalışmalarının sonuçlarının çok iyi uyum gösterdikleri tespit edilmiştir. [54]. Çeşitli optimizasyon tekniklerinin çalışmalarda yaygın olarak kullanıldığı görülmüştür. SBŞ işlemlerinden olan sıcak hidro-mekanik derin çekme prosesini ana hatlarıyla anlamak amacıyla analitik modellerin geliştirme çalışmaları yapılmıştır. Geliştirilen modellerle, prosesin ve değişkenlerinin hazırlanması aşaması, uygulamada oluşan başarı/başarısızlık durumları hızlı bir şekilde tahmin edilebilmektedir. Sıcak SBŞ prosesine bağlı olarak, sıcaklığın, hidrolik basıncın, kalıp geometrisinin, baskı yastığı kuvveti ve zımba hızı gibi farklı parametreler analitik olarak ABAQUS programı aracılığıyla gözlemlenmiştir. Geliştirilen algoritmalar sayesinde şartların değişmesi durumunda dahi hızlı bir şekilde tahmin yapılabilir olmuştur [55]. Silindirik parçaların SBŞ prosesi ile analizi için Barlat-Lian ve Hill non quadratik akma kriterlerine bağlı olarak kırılma analizleri için analitik modeller geliştirilerek kullanıldığı görülmüştür. Yapılan analiz sonuçlarında izin verilen maksimum akışkan basıncının her iki kriter için de aynı olduğu gözlemlenmiştir. Proseste daha yüksek çekme oranları elde etmek için çatlak oluşumunu engellemek

7 amacıyla daha düşük basınçların kullanılmasının gerektiği görülmüştür. Proseste kullanılan sac kalınlığının artmasının kullanılacak akışkan basıncının artmasına izin verdiği, zımba ve profil radyüsünün büyütülmesinin de kritik akışkan basıncını azaltmada etkili olduğu sonuçları analiz sonuçlarından elde edilmiştir [56]. Diğer analiz çalışmalarından farklı olarak, yapılan simülasyon çalışmasında farklı kesitli iş parçaları kullanılarak geleneksel ve SBŞ prosesleri karşılaştırılmıştır. Simülasyon çalışmasında sayısal modellemeler için PAM-STAMP programı kullanılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda, hidromekanik derin çekme işlemlerinin karmaşık üretimi kolaylaştırdığı ve 2.25 in üzerindeki çekme oranına sahip ürünler için kullanılabileceği belirlenmiştir. Sac malzemelerde en az incelmenin diğer proseslere göre hidromekanik derin çekme işlemlerde elde edildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca simülasyon çalışmalarında kalıp ve zımba arasındaki sürtünmenin az olmasının proseste önemli bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir [57] Sanal Ortam Çalışmaları (CAE) Sıvı Basıncıyla Şekillendirme (SBŞ) prosesini dikkate alan ve bilgisayar ortamında yapılan analiz ve simülasyon çalışmalarının 1990 lı yılların ortalarında başladığı görülmektedir. Sac metal SBŞ prosesinin teknik özelliklerinin tasarımı için sistematik bir yaklaşımı geliştirmek ve bilgisayarla simülasyon yöntemini kullanarak dikkate değer proses parametrelerinin bağıl etkilerini araştırmak önemli bulunmuştur [58]. Farklı akışkan basıncının uzama ve gerilme dağılımına etkileri, zımba yükü, et kalınlığının değişimi ve çekilen sac metalin boyutsal değişimi listesi gibi proses parametrelerinin etkilerinin parametrik çalışmayla yürütüldüğü, optimum tasarım kriterlerini elde etmek için Taguçi yönteminin etkin olarak kullanıldığı görülmektedir [58]. Bilgisayar destekli tasarım, imalat ve mühendislik (CAD/CAM/CAE) tekniklerinin SBŞ uygulamalarının sonlu elemanlar simülasyonlarıyla bütünleşmesinin sac metal ürünlerin ve proseslerin gelişimine olan katkıları 2000 li yıllardan itibaren bilgisayar donanım teknolojisindeki ilerlemelerle orantılı olarak görülmeye başlamıştır [16]. elemanlar modeline veri transferinde, parça kalitesinin ve prosesin optimizasyonun da ne derece etkin ve maliyet azaltıcı bir rol uyguladığı günümüzde de kabul görmüş bir sonuçtur. Çok aşamalı proseslerden birisi olan derin çekme yöntemiyle şekillendirilen sac metal parçaların çekilebilirlik oranlarının iyileştirilmesi, DP600 gibi çift fazlı ve yüksek dayanıma sahip malzeme esaslı etkin uzama diyagramlarının birlikte değerlendirilmesiyle, çok aşamalı şekillendirme verilerinin elde edildiği parametrik sonlu elemanlar yönteminin kullanıldığı araştırma metodolojisi de geliştirilmiştir [59]. Sonlu elemanlar analizlerinin yalnızca simülasyon amaçlı değil aynı zamanda sac metal parçanın boyutsal toleranslardaki ölçü değişiminin tahmini için de dikkate alındığı görülmektedir. Otomotiv sektöründe birbiri üzerinde, montaj edilerek araç gövdesinin elde edildiği şekillendirilmiş sac metal parçaların üzerlerinde bulunan delik, pot, kenarlama, şişirme vb. unsurların sınırlı boyutsal tolerans değişiminin öneminden hareketle, yapay sinir ağlarına dayalı tahmin metodunun geliştirildiği tespit edilmiştir [60]. Otomotiv endüstrisinde üretilen tüp kesitli şase elemanlarının SBŞ yöntemiyle dikdörtgen kesitlere dönüştürülmesi, sonlu elemanla simülasyonla çalışılmış bir araştırma konusu olmuştur. Dairesel kesitten kaç adımda istenilen dikdörtgensel kesite geçilebileceği, yırtılma olmaksızın et kanlılığı değişiminin düzenli olmasının hangi ilerlemelerde yakalanacağı, paslanmaz çelik esaslı sac metal tüpler için önemli bir çalışma olarak yorumlanmıştır [61]. Bilgisayar ortamında gerçekleştirilen sac metal SBŞ için elasto-plastik sonlu eleman yöntemi programının geliştirildiği, bu simülasyon programının STAMP3D adıyla ticari olarak yaygınlaşmış paket program içerisinde uygulandığı çalışmalarında literatürde yar aldığı görülmektedir. Simülasyon programından elde edilen sonuçlarla deneysel çalışmalardan elde edilen sonuçların kıyaslandığı, sıvı basıncıyla şekillendirmenin geleneksel şekillendirmeye nazaran özellikle eliptik şekilli parçalarda daha iyi sonuçlar verdiği kanıtlanmıştır [62]. Şekil 13. Sonlu Elemanlarla Analiz İçin Model Tanımlanması ve Deneysel Çalışma Sonucu Elde Edilen Ürün [62]. Şekil 12. SBŞ ile Şekillendirilen Parçalar İçin Karakteristik Ürün Geliştirme Çevrimi [16]. Bilgisayar Destekli Tasarım, İmalat ve mühendislik tekniklerinin, SBŞ ile üretilecek sac metal ürünlerin sonlu Sonlu elemanlarla analiz yöntemleri, tasarımcıya bitmiş bir sac metal ürün için proses parametrelerinin etkilerinin gözlemlenmesinde çok fazla yardımcı olmaktadır. SBŞ ile sac metal şekillendirme işlemlerinde, malzeme ve kontrol parametreleri, baskı yastığı kuvveti vb. etkilerinin proseste

8 analizlerle geleceğe yakın olarak simüle edilebildiği gözlemlenmiştir [63]. Bu durum, gerçek üretim aşamasında deneme yanılma yoluyla yapılan ayar sürelerinin kısalmasına neden olmakta ve maliyetin düşmesini sağlamaktadır. Otomotiv ve diğer taşımacılıkta kullanılan araçların konstrüksiyonlarında ağırlık azaltma ihtiyacı giderek önem kazanmaktadır. Bu nedenle Alüminyum ve Magnezyum alaşımlı çelikler bu eksikliği gidermek için önemli bir potansiyele sahiptirler. Ancak magnezyumun hegzagonal yapısından ve alüminyum alaşımındaki yüksek yüzdesinden dolayı sac malzemelerde düşük şekillendirilebilirliğe sahiptir. Sıcak şekillendirilme önem kazanmakta ancak bu durum da olumsuz etkilere yol açtığından dolayı sac şekillendirmede çok fazla tercih edilmemektedir. Bu tür uygulamalar için SBŞ işlemlerinde sıcak akışkan kullanılması ile şekillendirme işlemleri yapılmakta olduğu ve bu durumun da şekillendirilebilirliğe olumlu etki yaptığı gözlemlenmiştir [64]. Otomotiv endüstrisinde, yakıt tankı gibi büyük parçaların şekillendirilmesi çekme ve kaynakla birleştirme gibi geleneksel yöntemlerle yapılmaktadır. Ancak son zamanlarda bu tür parçaların SBŞ yöntemi ile üretilmesi yeni bir üretim teknolojisi olmaktadır. Sonlu elemanlar yöntemlerinin kullanılmasıyla, yakıt tankı gibi büyük hacimli parçaların üretimi için geleneksel ve SBŞ yöntemleri ile üretilme durumları karşılaştırılabilmektedir. Sonlu elemanlar analizlerinde, otomotiv yakıt tankı parçası için SBŞ yönteminin geleneksel şekillendirme yöntemine göre daha düzgün kalınlık ve gerilim dağılımı elde edildiği tespit edilmiştir [65]. Sıvı basıncı ile şekillendirme teknolojisinin dünyada artan bir ilgi kazanmakta olduğu görülmektedir. SBŞ yönteminde zımba ve kalıp arasındaki boşluk, kalıp radyüsü, zımba ve uç radyüsü anahtar parametreler olarak ön plana çıkmaktadır. Ancak bu parametrelerin ideal değerlerini belirlemek çok zaman almaktadır bu nedenle parametreler optimize edilebilmektedir. Optimize edilmiş parametrelere bağlı olarak SBŞ yöntemi daha tam ve doğru olarak analizlerin yapıldığı gözlemlenmiştir [66]. Sac SBŞ ve geleneksel şekillendirme işlemleri için sayısal optimizasyon tekniklerinden faydalanılarak sonlu elemanlarla analizler yaparak ideal proses parametrelerini belirleme çalışmaları yapılmıştır. Bu yöntemler sayesinde, fire oranı ve üretim maliyetleri azaltmaktadır [67]. Sonlu elemanlarla analiz yöntemleri SBŞ prosesleri için çoğunlukla yol gösterici olmuştur. SBŞ işlemlerinde etkili olan parametreler çok farklı olmaktadır ve bunlara zımba ve kalıp profili, kalıp içi basıncı, malzeme özellikleri olarak örnekler verilebilir. Ancak, analizler için seçilen parametre değerlerinin ideal değerler olması işlem süresi açısından önemlidir. Bir parametre için seçilen değer aralığı ne kadar geniş olursa olsun, belirli bir değerden sonra elde edilen sonuçlar farklı olmamaktadır. Bu durum işlem zamanını uzatmakta ve zaman kaybına yol açmaktadır [68]. 5. Sonuç SBŞ prosesi ile kompleks şekilli parçaların tek adımda üretilebilmesi; işletmelerin maliyet ve zaman açısından tasarruf etmesine imkan tanımaktadır. SBŞ işlemleri özellikle otomotiv endüstrisi başta olmak üzere uzay ve havacılık, beyaz eşya, savunma sanayi, sac metal kalıpçılığı gibi farklı sektörlerdeki bazı özel parçaların da üretiminde de başarılı bir şekilde kullanılmaya başlamıştır. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki, dünya genelinde SBŞ yöntemleri bir çok ülkede çok farklı sektörlerde başarılı bir şekilde uygulanmaktadır. Konu ile ilgili, bilimsel araştırmalar ve deneysel çalışmaların yanı sıra, proses makinelerinin ve takımlarının üretimi yöntemin ve yardımcı araçların gelişmesine paralel olarak artmaya başlamıştır. Ancak; SBŞ yöntemi ülkemiz endüstrisinde bazı çok büyük işletmeler düzeyinde kullanılmakta olup, yaygın bir şekilde endüstrimizde kullanılmamaktadır. SBŞ konusunda, ülkemizde yapılan çalışmaların sadece araştırma ve sayısal analiz aşamasında kalması, araştırmaların yaygın uygulamaya dönüşmemesi ülkemiz endüstrisi için büyük bir kayıp olarak görülmektedir. Buna karşın, ülkemizde geleneksel derin çekme işlemlerinde etkili olan parametrelerin incelenmesi ile ilgili olarak hem deneysel hem de sayısal çözümleme yöntemleri kullanılarak çok sayıda başarılı araştırmalar ve çalışmalar yapılmıştır [69-74]. SBŞ konusunda; Prof. Taylan ALTAN başta olmak üzere Muhammer KOÇ, Mustafa AHMETOĞLU gibi çok sayıda deneysel ve sayısal modelleme, simülasyon çalışmaları olan ve literatüre önemli katkılarda bulunan dünyaca ünlü araştırmacılarımız bulunmaktadır. Araştırmalardan elde edilen sonuçlara göre, proses ile ilgili olarak çok sayıda sayısal çözümleme programları yöntemi analiz etmede başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Bu programlar başlıca, LS-Dyna 3D, MSC Marc Mentat, Pam- Stamp, Abaqus, Indeed, AutoForm ve Dyna Form yazılımlarıdır olarak tespit edilmiştir. Yapılan araştırma sonuçlarına göre yöntemin uygulanmasında; sürtünme, açınım sacın kalınlığı ve malzemesi, baskı plakası kuvveti, çalışılan akışkanın basıncı, iş parçası geometrisi, kullanılan membran içindeki basınç, membran et kalınlığı, membran malzemesi, kalıp içerisindeki başlangıç şişirme basıncı, kalıp içindeki en yüksek basınç ve zımba-kalıp arası yağ boşluğu gibi proses parametrelerinin proseste güçlü bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Yapılan çalışmalardan elde edilen bir diğer sonuca göre yöntemin getirdiği olumlu yönleri; - Mümkün olan çekme oranı konvansiyonel çekme proseslerinden daha iyidir. Örneğin çekme oranı β = 2.4 ün üzerinde mümkün olmaktadır. - Örneğin konvansiyonel çekme proseslerinde 4-5 çekme operasyonu ile elde edilen ürünler den olan konik ve parabolük çekilmiş parçalar tek çekmede üretilebilmektedir. - Sac kalınlığında azalma dip radyüsünde çok düşüktür, bu durumdan dolayı çok küçük dip radyüsleri bile etkili olarak çekilebilmektedir. Ancak klasik kalıplama ile şekillendirme işlemlerinde, sacın kalıp köşesinin formuyla örtüşen bölgesi zımba çapına getirilmek istendiğinden dolayı malzemede kalınlaşma eğilimi görülmektedir. Burada oluşan ani gerilme artışı ile sacın bu bölgelerinde bir miktar daha

9 uzama görülecektir [70]. Bu durum çekme işlemini klasik şekillendirme işlemlerinde daha da zorlaştırmaktadır. - Aynı takımlar ile farklı malzeme türleri ve sacın değişken kalınlıkları işleme tabi tutulabilmektedir. - Takım kurulum ve değiştirme işlemlerinin çabuk ve kolay olmasından dolayı işlem basitleştirilmekte ve düşük takım maliyetleri ve daha az çekme adımları nedeni ile üretim maliyetleri konvansiyonel derin çekmeden daha düşük olmaktadır. - Yöntemde kullanılan diyaframın sarma etkisi nedeniyle hemen hemen konvansiyonel takım ile şekil vermede oluşan çizik ve sıyrılmaları elimine etmesinden dolayı, çoğunlukla takımlar için maliyetli olan bitirme operasyonlarını elimine etmekte veya azaltmaktadır. - Dar toleranslar korunabilir ve muhafaza edilebilmektedir. Prosesin avantajlarının yanı sıra, çok yüksek sıvı basınçlarının kullanılmasından dolayı ilk yatırım maliyetinin yüksek olması, üretim hattının prosese göre düzenlenmesi yöntemin dezavantajlarını oluşturmaktadır. Kaynaklar Marciniak Z., Duncan J.L., Hu S.J., Mechanics of Sheet Metal Forming. Butterworth-Heinemann Publications, London, Kandil A., An experimental study of hydroforming deep drawing, Journal of Materials Processing Technology vol. 134, 70-80, Hartl Ch., Research and advances in fundamentals and industrial applications of hydroforming, Journal of Materials Processing Technology vol. 167, , ing.htm, ÇELIKAYAR, G., Yüksek basınç altında metallerin şekillendirilmesi (Hidroforming), III. Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongresi Ve Sergisi, Kleiner M., Chatti S., Klaus A.; Metal forming techniques for lightweight construction, Journal of Materials Processing Technology vol. 177, 2 7, Siegert K., HaÈussermann M.,.LoÈsch B., Rieger R., Recent developments in hydroforming technology, Journal of Materials Processing Technology vol. 98, , Lücke, H.-U., Hartl, C., Hydroforming, Journal of Materials Processing Technology vol. 115, 87-91, Oh, S., Jeon, B-H., Kim, H.Y., Yang, J.B., Applications of hydroforming processes to automobile parts, Journal of Materials Processing Technology vol. 174, 42 55, Zhang, S.H., Developments in hydroforming, Journal of Materials Processing Technology vol. 91, , Lang L.H., Wang Z.R., Kang D.C., Yuan S.J., Zhang S.H., Danckert J., Nielsen K.B.; Hydroforming highlights: sheet hydroforming and tube hydroforming, Journal of Materials Processing Technology vol. 151, , Zhang, S.H., Danckert, J., Development of hydromechanical deep drawing, Journal of Materials Processing Technology, vol. 83, 14 25, Şahin, S., Hidrolik şekillendirme yönteminin esasları ve sınıflandırılması, Mühendis ve Makine, vol. 533, Zhang, S.H., Wang, Z.R., Xu, Y., Wang, Z.T., Zhou L.X., Recent developments in sheet hydroforming technology, Journal of Materials Processing Technology, vol.151, , Dohmann, F., Hartl Ch., Hydroformingapplications of coherent fe-simulations to the development of products and processes, Journal of Materials Processing Technology, vol. 150, 18 24, Abrantes, J.P., Szabo-Ponce A., Batalha G.F., Experimental and numerical simulation of tube hydroforming (THF), Journal of Materials Processing Technology, vol , , A. Kocanda, H. Sadlowska; An approach to process limitations in hydroforming of X-joints as based on formability evaluation, Journal of Materials Processing Technology, vol. 177, , Bardelcik, A., Effect of pre-bending and hydroforming parameters on the formability of advanced high strength steel tube, University of Waterloo, MSc. Thesis, 4-5, Yoon, J.W., Chung, K., Pourboghrat F., Barlat, F., Design optimization of extruded preform for hydroforming processes based on ideal forming design theory, International Journal of Mechanical Sciences, vol. 48, , Gather, U., Homberg, W., Kleiner, M., Klimmek, Ch., Kuhnt S., Parameter design for sheet metal hydroforming processes, Central Public Funding Organisation for Academic Research in Germany (DFG), 1-6, Vollertsen, F., Process layout avoiding reverse drawing wrinkles in hydroforming of sheet metal, J. of Engeneering Manufacture IMechE Part B 215, doi: /s (07) , Vahl, M., Hein, P., Bobbert, S., Hydroforming of sheet metal pairs for the production of hollow bodies, ATS International Steelmaking Conference, , Hein, P., Vollertsen, F., Hydroforming of sheet metal pairs, Journal of Materials Processing Technology vol , Assempour A., Emami M.R., Pressure estimation in the hydroforming process of sheet metal pairs with the method of upper bound analysis, Journal of Materials Processing Technology, ARTICLE IN PRESS, Geiger, M., Merklein, M., Cojutti, M., Hydroforming of inhomogeneous sheet pairs with counterpressure, German Academic Society for Production Engineering (WGP), PRODUCTION PROCESS-DOI /s y, Shin, Y.S., Kim, H.Y., Jeon B.H, Oh, S.I, Prototype tryout and die design for automotive

10 parts using welded blank hydroforming, Journal of Materials Processing Technology, vol. 130, , Vollertsen, F., Accuracy in process chains using Hydroforming, Journal of Materials Processing Technology, vol. 103, , Thiruvarudchelvan, S., Lewis, W., A note on hydroforming with constant fluid pressure, Journal of Materials Processing Technology, vol. 88, 51 56, Yu,W.R., Zampaloni,M., Pourboghrat, F., Chung, K., Kang, T.J., Sheet hydroforming of woven FRT composites: non-orthogonal constitutive equation considering shear stiffness and undulation of woven structure, Composite Structures, vol. 61, , Khandeparkar, T., Liewald, M., Hydromechanical deep drawing of cups with stepped geometries, Journal of Materials Processing Technology, vol 202, , Alamo, J. D., Ferna ndez, J.C., Herna ndez, M., Nu ndez, Y., Irusta, R., Valle J.L., Environmental optimisation of a hydro-moulding process, Journal of Cleaner Production, vol , Ahmetoglu, M., Hua, J., Kulukuru S., Atlan, T., Hydroforming of sheet metal using a viscous pressure medium, Journal of Materials Processing Technology, vol , Dachang, K., Yu, C., Yongchao, X., Hydromechanical deep drawing of superalloy cups, Journal of Materials Processing Technology, vol. 166, , Lang, L., Danckert, J., Nielsen, K.B., Zhou, X., Investigation into the forming of a complex cup locally constrained by around die based on an innovative hydromechanical deep drawing method, Journal of Materials Processing Technology 167, , Karkoub, M.A., Prediction of hydroforming characteristics using random neural networks, J. Intel. Manuf., vol. 17, , Groche, P., Metz, C., Investigation of activeelastic blank holder systems for high-pressure forming of metal sheets, International Journal of Machine Tools & Manufacture, vol. 46, , Choi, H., A study on warm Hydroforming of lightweight sheet materials: process optimization, The University of Michingan Ph.D Thesis, Singh, S. K., Kumar, D.R., Effect of Process Parameters on Product Surface Finish and Thickness Variation in Hydro-Mechanical Deep Drawing, Journal of Materials Processing Technology, vol. 204, , Thiruvarudchelvan, S., Tan, M.J., Fluid-pressureassisted deep drawing, Journal of Materials Processing Technology, vol. 192, 8 12, Zhao, S.D., Zhang, Z.Y., Zhang, Y., Yuan, J.H., The study on forming principle in the process of hydro-mechanical reverse deep drawing with axial pushing force for cylindrical cups, Journal of Materials Processing Technology, vol. 187, , Kleiner, M., Curbach, M., Tekkaya A.E., Ritter, R., Speck,K., Trompeter, M., Development of ultra high performance concrete dies for sheet metal hydroforming, German Academic Society for Production Engineering (WGP), vol.2, 2: , Alberti N., Fratini L., Innovative sheet metal forming processes: numerical simulations and experimental tests, Journal of Materials Processing Technology, vol. 150, 2 9, Abedrabbo, N.E., Experimental and numerical investigations of stamp hydroforming and ironing of wrinkling in sheet metal forming, Michigan State University, Msc Thesis, 5, Gather, U., Kuhnt S., Generalized linear models for simulated hydroforming processes, Kolloquium - Forschergruppe FreiFormFlächen, Germany, 1-8, Ravisekar, A., Metalmodel based optimization applied to crashworthiness and sheet metal hydroforming, Michigan State University, Msc Thesis, 3, Zhang, S.H., Zhou, L.X., Wang, Z.T., Xu, Y.,Technology of sheet hydroforming with a movable female die, International Journal of Machine Tools & Manufacture, vol. 43, , Kim, T.J., Yang, D.Y.,. Han, S.S.; Numerical modelling of the multi-stage shett pair hydroforming process, Journal of Materials Processing Technology, vol. 151, 48 53, L. Lang, J. Danckert, K. B. Nielsen; Investigation into hydrodynamic deep drawing assisted by radial pressure. part II. numerical analysis of the drawing mechanism and the process parameters, Journal of Materials Processing Technology 166, , Nagaraj, S.C., Experimental and numerical investigations of the sheet hydrolic bulge test for aluminum alloys, Michigan State University, Msc Thesis, 3, Lang L., Danckert, J., Nielsen K.B., Multi-layer sheet hydroforming: Experimental and numerical investigation into the very thin layer in the middle, Journal of Materials Processing Technology, vol.170, , Palumbo, G., Zhang, S.H., Tricarico, L., Xu, C., Zhou, L.X., Numerical/experimental investigations for enhancing the sheet hydroforming process, International Journal of Machine Tools & Manufacture, vol. 46, , M. Beckmann, F. Vollertsen; Analytical model for free form radii after deep and stretch drawing using pressured membranes, Journal of Materials Processing Technology, vol. 174, , Kristensen, B. E., Danckert, J., Nielsen, K. B., Optimized constitutive equation of material property based on inverse modeling for aluminum alloy hydro forming simulation, Trans. Nonferrous Met. SOC. China, vol. 16, , Choi, H., Koc, M., Ni, J., A study on the analytical modeling for warm hydro-mechanical deep drawing of lightweight materials, International Journal of Machine Tools & Manufacture, vol. 47, , Azodi, H.D., Naeini, M.H., Parsa M. H., Liaghat, G. H., Analysis of rupture instability in the hydromechanical deep drawing of cylindrical

11 cups, Int J Adv Manuf Technol, DOI /s y, Önder, E., Tekkaya, A. E., Numerical simulation of various cross sectional workpieces using conventional deep drawing and hydroforming technologies, International Journal of Machine Tools & Manufacture, ARTICLE IN PRESS, An, J., Computer-aided analysis and design of a sheet metal hydroforming process, The University of Cincinnati, Ph.D. Thesis, 6-7, Valetta D.A., In plane-plane strain testing of sheet materials for multi-stage processes, Queens s University, Msc. Thesis, 3-4, Pandya, R.S., Prediction of variation in dimensional tolerance due to sheet metal hydroforming using finite element analysis, Wichita State University, MSc Thesis, 6, Yuan, S.J., Han, C., Wang, X.S., Hydroforming of automotive structural components with rectangular-sections, International Journal of Machine Tools & Manufacture, vol. 46, , Hama, T., Hatakeyama, T., Asakawa, M., Amino, H., Makinouchi, A., Fujimoto, H., Takuda, H.; Finite-element simulation of the elliptical cup deep drawing process by sheet hydroforming, Finite Elements in Analysis and Design, vol. 43, , Gelin, J.C., Ghouati, O., Paquier, P.; Modelling and control of hydroforming processes for flanges forming, Annals of the ClRP Vol. 47, , Novotny, S., Geiger, M., Process design for hydroforming of lightweight metal sheets at elevated temperatures, Journal of Materials Processing Technology, vol. 138, , Kang B.S., Son,B.M., Kim, J., A comparative study of stamping and hydroforming processes for an automobile fuel tank using FEM, International Journal of Machine Tools & Manufacture, vol. 44, 87 94, Lang, L., Li, T., Zhou X., Kristensen, B.E., Danckert, J., Nielsen, K.B., Optimized decision of the exact material modes in the simulation for the innovative sheet hydroforming method, Journal of Materials Processing Technology, vol. 177, , Palaniswamy, H., Determination of process parameters for stamping and sheet hydroformıng of sheet metal parts using finite element method, The Ohio State University, PhD Thesis, 4-5, Zhang, Z., Zhao, S., Zhang Y., A novel response variable for finite element simulation of hydromechanical deep drawing, Journal of Materials Processing Technology, vol 208, 85 89, Karalı, M., Derin sac çekme işleminde kap verimini düşürmeyecek minimum pot baskı miktarının ve değişim eğrisinin FEM yoluyla araştırılması, Proceedings of 11 th International Materials Symposium, , Demirci H.İ, Yaşar, M., Demiray, K., Karalı, M., Derin çekme işlemlerinde baskı plakasının cidar kalınlığı üzerindeki etkisinin Ansys-Ls Dyna ile incelenmesi, 4 th International Advanced Technologies Symposium, 28-30, Karalı, M., Silindirik derin çekeme işleminde zımba uç formunun cidar kalınlık dağılımına etkisinin SEY yöntemiyle incelenmesi, Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi, sayı 4, 53-57, Gavas, M., Yaşar, M., AL-1050 alaşımlı alüminyum sacın kare derin çekilmesi ve teorik modelinin oluşturulması, Teknoloji, Cilt 9, Sayı 2, , Karalı, M., Derin sac çekme işleminde kalıp boşluğunun cidar kalınlık değişimine etkilerinin sonlu elemanlar analizi, Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi, sayı 1, 55-60, Gürün H., Derin çekme kalıplarındaki parametrelerin deneysel olarak incelenmesi ve bulanık mantık ile tahmini, G.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 2008.

THE COMPORATIVE STUDY OF CONVENTIONAL AND HYDROFORM PROCESS ON DEEP DRAWABILITY OF AISI 304 STAINLESS STEEL SHEET METAL WITH FINITE ELEMENT METHOD

THE COMPORATIVE STUDY OF CONVENTIONAL AND HYDROFORM PROCESS ON DEEP DRAWABILITY OF AISI 304 STAINLESS STEEL SHEET METAL WITH FINITE ELEMENT METHOD 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mayıs 2009, Karabük, Türkiye AISI 304 PASLANMAZ ÇELİK SAC MALZEMENİN KLASİK OLARAK VE SIVI BASINCIYLA DERİN ÇEKİLEBİLİRLİKLERİNİN SONLU ELEMANLAR

Detaylı

Derin Çekme İşlemi Üzerine Kalıp Geometrisinin Etkisinin Sonlu Elemanlar Analizi

Derin Çekme İşlemi Üzerine Kalıp Geometrisinin Etkisinin Sonlu Elemanlar Analizi KSU Mühendislik Bilimleri Dergisi, 16(1),2013 43 KSU. Journal of Engineering Sciences, 16(1),2013 Derin Çekme İşlemi Üzerine Kalıp Geometrisinin Etkisinin Sonlu Elemanlar Analizi Vedat TAŞDEMİR 1 * 1 Kahramanmaraş

Detaylı

ERDEMİR 6112 SAC MALZEMENİN HİDROMEKANİK DERİN ÇEKME YÖNTEMİYLE ŞEKİLLENDİRİLEBİLİRLİĞİ

ERDEMİR 6112 SAC MALZEMENİN HİDROMEKANİK DERİN ÇEKME YÖNTEMİYLE ŞEKİLLENDİRİLEBİLİRLİĞİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ. Cilt 26, No 4, 841-850, 2011 Vol 26, No 4, 841-850, 2011 ERDEMİR 6112 SAC MALZEMENİN HİDROMEKANİK DERİN ÇEKME YÖNTEMİYLE ŞEKİLLENDİRİLEBİLİRLİĞİ

Detaylı

HİDROSTATİK BASINÇLA ALÜMİNYUM SACIN ŞEKİLLENDİRİLMESİNİN İNCELENMESİ

HİDROSTATİK BASINÇLA ALÜMİNYUM SACIN ŞEKİLLENDİRİLMESİNİN İNCELENMESİ 2. Ulusal Tasarım İmalat ve Analiz Kongresi 11-12 Kasım 2010- Balıkesir HİDROSTATİK BASINÇLA ALÜMİNYUM SACIN ŞEKİLLENDİRİLMESİNİN İNCELENMESİ Elmas AŞKAR*, İbrahim KADI**, Mustafa YAŞAR*** *elmas.askar@gmail.com

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2006 (4) 53-57 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Silindirik Derin Çekme İşleminde Zımba Uç Formunun Cidar Kalınlık

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

AISI 304L Malzemesi İle Yarı Küresel Konik Derin Çekme İşleminin Ansys Ls-Dyna ile İncelenmesi

AISI 304L Malzemesi İle Yarı Küresel Konik Derin Çekme İşleminin Ansys Ls-Dyna ile İncelenmesi 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey AISI 304L Malzemesi İle Yarı Küresel Konik Derin Çekme İşleminin Ansys Ls-Dyna ile İncelenmesi İ. İspir 1, İ.

Detaylı

İNCE SAC LEVHALARIN YÜKSEK BASINÇ ALTINDA (HYDROFORMING) ŞEKİLLENDİRİLMESİ FORMING OF THIN SHEET METAL AT HIGH PRESSURE (HYDROFORMING)

İNCE SAC LEVHALARIN YÜKSEK BASINÇ ALTINDA (HYDROFORMING) ŞEKİLLENDİRİLMESİ FORMING OF THIN SHEET METAL AT HIGH PRESSURE (HYDROFORMING) İNCE SAC LEVHALARIN YÜKSEK BASINÇ ALTINDA (HYDROFORMING) ŞEKİLLENDİRİLMESİ Aytaç MORALAR 1 Özet Günümüzde daha az kaynak kullanarak daha dayanıklı ve daha çevreci malzemeler üretmek sanayinin en büyük

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2007 (1) 55-60 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Derin Sac Çekme Đşleminde Kalıp Boşluğunun Cidar Kalınlık Değişimine

Detaylı

BAKIR BORULARIN TÜP HİDRO ŞEKİLLENDİRME İLE ŞEKİLLENEBİLİRLİĞİ

BAKIR BORULARIN TÜP HİDRO ŞEKİLLENDİRME İLE ŞEKİLLENEBİLİRLİĞİ 2. Ulusal Tasarım İmalat ve Analiz Kongresi 11-12 Kasım 2010- Balıkesir BAKIR BORULARIN TÜP HİDRO ŞEKİLLENDİRME İLE ŞEKİLLENEBİLİRLİĞİ Murat AYDIN*, İbrahim KADI**, Mustafa YAŞAR*** *murataydin@karabuk.edu.tr

Detaylı

AA 5754 Sacının Farklı Sıcaklıklarda Hidrolik Akışkanla Şekillendirilmesi

AA 5754 Sacının Farklı Sıcaklıklarda Hidrolik Akışkanla Şekillendirilmesi 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey AA 5754 Sacının Farklı Sıcaklıklarda Hidrolik Akışkanla Şekillendirilmesi M.Yaşar, İ.Kadı, H.Evlen Karabük Üniversitesi,

Detaylı

Açılı Derin Çekme Kalıplarında Kare Kaplar İçin Limit Çekme Oranının Deneysel ve Sayısal Olarak Araştırılması

Açılı Derin Çekme Kalıplarında Kare Kaplar İçin Limit Çekme Oranının Deneysel ve Sayısal Olarak Araştırılması 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey Açılı Derin Çekme Kalıplarında Kare Kaplar İçin Limit Çekme Oranının Deneysel ve Sayısal Olarak Araştırılması

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

Merkezi Delikli Al-1050 Sac Malzemenin Derin Çekme Özelliklerinin İncelenmesi

Merkezi Delikli Al-1050 Sac Malzemenin Derin Çekme Özelliklerinin İncelenmesi Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 7, No: 2, 2010 (53-61) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 7, No: 2, 2010 (53-61) TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

DEFORMASYON HIZININ DP600 VE DP780 SAC MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNE VE DERİN ÇEKME İŞLEMİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

DEFORMASYON HIZININ DP600 VE DP780 SAC MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNE VE DERİN ÇEKME İŞLEMİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University Cilt 29, No 4, 777-784, 2014 Vol 29, No 4, 777-784, 2014 DEFORMASYON HIZININ DP600 VE DP780 SAC

Detaylı

SONLU ELEMANLAR METODUNUN GERÇEK BİR SANAYİ PARÇASI ÜZERİNDE UYGULANMASI APPLICATION OF FINITE ELEMENTS METHOD ON INDUSTRIAL GENUINE BLANK

SONLU ELEMANLAR METODUNUN GERÇEK BİR SANAYİ PARÇASI ÜZERİNDE UYGULANMASI APPLICATION OF FINITE ELEMENTS METHOD ON INDUSTRIAL GENUINE BLANK 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mayıs 2009, Karabük, Türkiye SONLU ELEMANLAR METODUNUN GERÇEK BİR SANAYİ PARÇASI ÜZERİNDE UYGULANMASI APPLICATION OF FINITE ELEMENTS METHOD

Detaylı

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING AA5049 ALÜMİNYUM ALAŞIMI LEVHALARIN İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE ÜRETİMİ Koray TURBALIOĞLU Teknik Alüminyum San. A.Ş., İstanbul koray.turbalioglu@teknikaluminyum.com.tr ÖZET AA5049 alaşımı

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2004 (2) 50-55 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Civata-Somun bağlantı sistemlerinde temas gerilmelerinin üç boyutlu

Detaylı

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir.

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir. DÖKÜM TEKNOLOJİSİ Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir. DÖKÜM YÖNTEMİNİN ÜSTÜNLÜKLERİ Genelde tüm alaşımların dökümü yapılabilmektedir.

Detaylı

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI TMMOB Makina Mühendisleri Odası 11. Otomotiv Sempozyumu 8-9 Mayıs 2009 SANAL ÖLÇME UYGULAMASI Özet Uygulamanın temel amacı Otomotiv sac kalıpçılığında, kalıptan elde edilen parçanın kalite seviyesinin

Detaylı

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Melih Tuğrul, Serkan Er Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON 2010 5. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 07 08 Haziran

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ Mak. Müh. Kaan ÖZEL YÜKSEK LİSANS TEZİ Makina Mühendisliği ANA

Detaylı

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi GİRİŞ Ekstrüzyon; Isı ve basınç kullanarak malzemenin kalıptan sürekli geçişini sağlayarak uzun parçalar elde etme işlemi olup, plastik ekstrüzyon ve alüminyum ekstrüzyon olmak üzere iki çeşittir. Biz

Detaylı

SERVO KONTROLLÜ PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNASI TASARIMI

SERVO KONTROLLÜ PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNASI TASARIMI 3. Ulusal Talaşlı İmalat Sempozyumu, 04-05 Ekim 2012, Ankara, Türkiye SERVO KONTROLLÜ PLASTİK ENJEKSİYON MAKİNASI TASARIMI Harun KAHYA a, * ve Hakan GÜRÜN b a, * Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi İmalat

Detaylı

Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS

Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ABD YÜKSEK LİSANS ANABİLİM DALI KODU : 81109 01.Yarıyıl Dersleri Ders Kodu INS735* 02.Yarıyıl Dersleri Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS Ders Kodu Ders

Detaylı

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI Seracettin Akdı Aydınlar Yedek Parça San. ve Tic. A.Ş. Ar-Ge Merkezi Gamze Küçükyağlıoğlu Aydınlar Yedek

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE AA5754 MALZEME ÜRETİMİ. Koray TURBALIOĞLU

İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE AA5754 MALZEME ÜRETİMİ. Koray TURBALIOĞLU İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE AA5754 MALZEME ÜRETİMİ Koray TURBALIOĞLU Teknik Alüminyum San. A.Ş., İstanbul koray.turbalioglu@teknikaluminyum.com.tr ÖZET Yüksek mekanik özellikleri ve korozyon

Detaylı

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI Cemal EYYUBOV *, Handan ADIBELLİ ** * Erciyes Üniv., Müh. Fak. İnşaat Müh.Böl., Kayseri-Türkiye Tel(0352) 437 49 37-38/

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi YDGA2005 - Yığma Yapıların Deprem Güvenliğinin Arttırılması Çalıştayı, 17 Şubat 2005, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Metin ZEYVELİ 2. DoğumTarihi : 30 Haziran 1971 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Makine Eğitimi Gazi Üniversitesi

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI SINIF-DÖNEM : 1. Sınıf - Güz DERS KODU MATH 101 PHYS 101 CHEM 101 MCE 101 MCE 103 ENG 101 TDL 101 Matematik I Calculus I Z 4 0 6 Fizik I Physics I Z 3 2 6 Genel Kimya General Chemistry Z 3 0 5 Makina Mühendisliğine

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

DETERMINATION OF PRODUCTION DEFECTS VIA SHEET METAL FORMING SIMULATIONS

DETERMINATION OF PRODUCTION DEFECTS VIA SHEET METAL FORMING SIMULATIONS SAÇ METAL ŞEKİLLENDİRME SİMÜLASYONLARI İLE ÜRETİM HATALARININ TESPİTİ Osman Koray DEMİR (1) 1FİGES A.Ş, Makina Mühendisi ÖZET Bir üretim hatasının sonlu elemanlar yötemi kullanılarak simülasyonunun yapılması,

Detaylı

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI Doç Dr. Numan Sabit ÇETİN Yrd. Doç. Dr. Cem EMEKSİZ Yrd. Doç. Dr. Zafer DOĞAN Rüzgar enerjisi eski çağlardan günümüze

Detaylı

Ö Z G E Ç M İ Ş. 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN. 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran 1976. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D.

Ö Z G E Ç M İ Ş. 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN. 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran 1976. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D. Ö Z G E Ç M İ Ş 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran 1976 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Endüstri Mühendisliği Çukurova Üniversitesi

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN VULCAN döküm simülasyon yazılımı ile imalat öncesi döküm kusurlarının tespiti ve iyileştirilmesi ÖZET Makalede uygulama yapılan model

Detaylı

NETFORM Mühendislik Makina Metal. Firma Sunumu

NETFORM Mühendislik Makina Metal. Firma Sunumu Firma Sunumu 1 NETFORM Faliyet alanı: Metal şekillendirme ve optik ölçüm sistemleri Kuruluş yılı: 2010 Yer: İzmir 2 ÜRÜNLER YAZILIMLAR HİZMETLER EĞİTİMLER 3 Ürünler Soğuk Dövülmüş Alüminyum Parçalar Soğuk

Detaylı

Sac Metal Şekillendirme Teorisi ve Kalıp Tasarımı (MFGE 543) Ders Detayları

Sac Metal Şekillendirme Teorisi ve Kalıp Tasarımı (MFGE 543) Ders Detayları Sac Metal Şekillendirme Teorisi ve Kalıp Tasarımı (MFGE 543) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Sac Metal Şekillendirme Teorisi ve Kalıp Tasarımı

Detaylı

Sac şekillendirme prosesinde kullanılan süzdürme çubuğu frenleme kuvvetinin modellenmesi

Sac şekillendirme prosesinde kullanılan süzdürme çubuğu frenleme kuvvetinin modellenmesi SAÜ. Fen Bil. Der. 17. Cilt, 2. Sayı, s. 201-205, 2013 SAU J. Sci. Vol 17, No 2, p. 201-205, 2013 Sac şekillendirme prosesinde kullanılan süzdürme çubuğu frenleme kuvvetinin modellenmesi Derya İriç 1*,

Detaylı

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ Ezgi Özkara a, Hatice Yanıkoğlu a, Mehmet Yüceer a, * a* İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Malatya, 44280 myuceer@inonu.edu.tr

Detaylı

LED Aydınlatma Çiplerinde Isıl ve Yapısal Dayanım Analizleri

LED Aydınlatma Çiplerinde Isıl ve Yapısal Dayanım Analizleri LED Aydınlatma Çiplerinde Isıl ve Yapısal Dayanım Analizleri Hazırlayan Arda Avgan, Makine Müh. arda.avgan@akromuhendislik.com Can Özcan, Yük. Mak. Müh. can.ozcan@akromuhendislik.com AKRO R&D Ltd. Tel:

Detaylı

UNİFORM SICAKLIK UYGULANMIŞ METAL MATRİSLİ KOMPOZİT DİSKİN ISIL GERİLME ANALİZİ

UNİFORM SICAKLIK UYGULANMIŞ METAL MATRİSLİ KOMPOZİT DİSKİN ISIL GERİLME ANALİZİ Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg., Cilt:3, Sayı:2, 2013,1-17/Ordu Univ. J. Sci. Tech., Vol:3, No:2,2013,1-17 UNİFORM SICAKLIK UYGULANMIŞ METAL MATRİSLİ KOMPOZİT DİSKİN ISIL GERİLME ANALİZİ Faruk ŞEN 1*, Bahadır

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Prof. Dr. MUSTAFA YAŞAR

ÖZGEÇMİŞ Prof. Dr. MUSTAFA YAŞAR ÖZGEÇMİŞ Prof. Dr. MUSTAFA YAŞAR Doğum Yılı: 1965 Yazışma Adresi : Karabük Teknoloji Fakültesi 78200 Karabük/ Telefon : +90 370 433 82 00 Faks : +90 370 433 82 04 e-posta : myasar@karabuk.edu.tr EĞİTİM

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -10-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -10- Fatih ALİBEYOĞLU -10- SAC METAL İŞLEMLERİ Giriş Haddeleme yöntemiyle büyük miktarda sac üretiminin mümkün olmasıyla birlikte, bu yöntem üretim yöntemleri içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle

Detaylı

ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI

ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI Met. ve Malz. Müh. Yaşar AKÇA Yrd. Doç. Dr. Ebubekir KOÇ Prof. Dr. Fevzi YILMAZ Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Alüminyum Test Eğitim

Detaylı

DÖRTGEN DELİKLİ KOMPOZİT LEVHALARDA ELASTO- PLASTİK GERİLME ANALİZİ

DÖRTGEN DELİKLİ KOMPOZİT LEVHALARDA ELASTO- PLASTİK GERİLME ANALİZİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K Bİ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 000 : 6 : 1 : 13-19

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA AKUSTİK ANALİZ VE SES İLETİM KAYBI ÖLÇÜMLERİNİN KULLANIMI

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA AKUSTİK ANALİZ VE SES İLETİM KAYBI ÖLÇÜMLERİNİN KULLANIMI OTEKON 14 7. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 26 27 Mayıs 2013, BURSA TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA AKUSTİK ANALİZ VE SES İLETİM KAYBI ÖLÇÜMLERİNİN KULLANIMI Özgür Palaz *, Burak Erdal *, Florian

Detaylı

PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ

PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ ÜRETİM VE İMALAT TEKNOLOJİLERİ PLASTİK ŞEKİL VERME Yrd. Doç. Dr. Afşın Alper Cerit Erciyes Üniversitesi Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Bölümü PLASTİK ŞEKİL VERME F. Nair A. Cerit Giriş PLASTİK ŞEKİL

Detaylı

LEVON JOZEF ÇAPAN PROFESÖR

LEVON JOZEF ÇAPAN PROFESÖR LEVON JOZEF ÇAPAN ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 05.03.2014 Adres Telefon E-posta Türkoba Mahallesi Erguvan Sokak No26 / K 34537 Tepekent - Büyükçekmece İstanbul-Türkiye 2128672500-1134 Doğum Tarihi 17.06.1943

Detaylı

KATMANLI KOMPOZİT KİRİŞLERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OPTİMİZASYONU

KATMANLI KOMPOZİT KİRİŞLERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OPTİMİZASYONU KATMANLI KOMPOZİT KİRİŞLERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OPTİMİZASYONU Fatih Karaçam ve Taner Tımarcı Trakya Üniversitesi, MMF Makine Mühendisliği Bölümü 030 Edirne e-mail: tanert@trakya.edu.tr Bu çalışmada

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

ALÜMİNYUM KARE KABIN DERİN ÇEKİLMESİNDE TASLAK MALZEME ŞEKİLLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ M. GAVAS* & İ. KÜÇÜKRENDECİ**

ALÜMİNYUM KARE KABIN DERİN ÇEKİLMESİNDE TASLAK MALZEME ŞEKİLLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ M. GAVAS* & İ. KÜÇÜKRENDECİ** ALÜMİNYUM KARE KABIN DERİN ÇEKİLMESİNDE TASLAK MALZEME ŞEKİLLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ M. GAVAS* & İ. KÜÇÜKRENDECİ** Özet Bu çalışmada, anizotropik alüminyum sactan hazırlanan değişik taslak malzeme şekilleri

Detaylı

FİGES Şirket Profili. Dr.Tarık Öğüt. SSM Dizayn ve İleri Mühendislik Hizmetleri Çalıştayı, Ankara 03.06.2008. www.figes.com.tr

FİGES Şirket Profili. Dr.Tarık Öğüt. SSM Dizayn ve İleri Mühendislik Hizmetleri Çalıştayı, Ankara 03.06.2008. www.figes.com.tr FİGES Şirket Profili Dr.Tarık Öğüt SSM Dizayn ve İleri Mühendislik Hizmetleri Çalıştayı, Ankara 03.06.2008 Dr.Tarık Öğüt Doğum Tarihi: 10.06.1948 1966: Haydarpaşa Lisesi. Etibank ın burslu öğrencisi olarak

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -8-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -8- Fatih ALİBEYOĞLU -8- Giriş Dövme, darbe veya basınç altında kontrollü bir plastik deformasyon sağlanarak, metale istenen şekli verme, tane boyutunu küçültme ve mekanik özelliklerini iyileştirme amacıyla

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2007 (4) 39-44 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Barış GÖKÇE Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi,

Detaylı

İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ IV. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 12-14 Eylül 212, Hava Harp Okulu, İstanbul İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Oğuz Kaan ONAY *, Javid KHALILOV,

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

MALZEME TASARIMI VE SEÇİMİ PROF. DR. MUHARREM YILMAZ

MALZEME TASARIMI VE SEÇİMİ PROF. DR. MUHARREM YILMAZ MALZEME TASARIMI VE SEÇİMİ PROF. DR. MUHARREM YILMAZ KAYNAKLAR TASARIM Ürün Tasarımdır. TASARIM Tasarım Bilgi topluluğu Makine ve parçaya yönelik Avantaj Tasarımda amaç Daha verimli Daha ucuz Üretim Kolaylığı

Detaylı

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ N. Gamze Karslı Yılmaz, Ayşe Aytaç, Veli Deniz Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ ÖZET: B. Öztürk 1, C. Yıldız 2 ve E. Aydın 3 1 Yrd. Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, Niğde

Detaylı

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI Not: Ders konuları seçilirken aşağıda belirtilen formun doldurulup bölüm sekreterliğine verilmesi gerekmektedir. Prof. Dr. Erdem KOÇ Konu Rüzgar Türbinlerinde Kanat

Detaylı

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ Kurs süresince SolidWorks Simulation programının işleyişinin yanında FEA teorisi hakkında bilgi verilecektir. Eğitim süresince CAD modelden başlayarak, matematik modelin oluşturulması,

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

TALAŞLI İMALAT. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek istenen parça arasında belirgin bir sertlik farkının olmasıdır.

TALAŞLI İMALAT. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek istenen parça arasında belirgin bir sertlik farkının olmasıdır. TALAŞLI İMALAT Şekillendirilecek parça üzerinden sert takımlar yardımıyla küçük parçacıklar halinde malzeme koparılarak yapılan malzeme üretimi talaşlı imalat olarak adlandırılır. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Ad Soyad :Yrd.Doç:Dr.Hüseyin MUTLU Eğitim Durumu

ÖZGEÇMİŞ Ad Soyad :Yrd.Doç:Dr.Hüseyin MUTLU Eğitim Durumu ÖZGEÇMİŞ Ad Soyad :Yrd.Doç:Dr.Hüseyin MUTLU Eğitim Durumu 1. Lisans : Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Makina Mühendisliği, 1986 2.Yüksek Lisans: Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık

Detaylı

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 441000000001101 Fizik I Physics I

Detaylı

ELYAF TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİN DELİNMESİNDE ÇİFT AÇILI MATKAP UÇLARIN İTME KUVVETİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

ELYAF TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİN DELİNMESİNDE ÇİFT AÇILI MATKAP UÇLARIN İTME KUVVETİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ ELYAF TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİN DELİNMESİNDE ÇİFT AÇILI MATKAP UÇLARIN İTME KUVVETİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Ali ÜNÜVAR a, Halil Burak KAYBAL a ve Ahmet AVCI a a, Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Üretim Teknikleri MK-314 3/Güz (2+1+0) 2,5 6. : Yrd.Doç.Dr.Müh.Kd.Bnb.

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Üretim Teknikleri MK-314 3/Güz (2+1+0) 2,5 6. : Yrd.Doç.Dr.Müh.Kd.Bnb. MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS Üretim Teknikleri MK-314 3/Güz (2+1+0) 2,5 6 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Önkoşulu

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

English for Academic Reading & Speaking I İngilizce Akademik Okuma ve Konuşma I. Introduction to Civil Engineering İnşaat Mühendisliğine Giriş

English for Academic Reading & Speaking I İngilizce Akademik Okuma ve Konuşma I. Introduction to Civil Engineering İnşaat Mühendisliğine Giriş T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-16 GÜZ YARIYILI VE SONRASINDA UYGULANACAK LİSANS PROGRAMI (%100 İNGİLİZCE) BİRİNCİ YIL 1. DÖNEM Ön

Detaylı

DÖVME (Forging) Dövme (cold forging parts)

DÖVME (Forging) Dövme (cold forging parts) DÖVME (Forging) Dövmenin tarihi 4000 yıl veya daha fazlasına dayanmaktadır. Cıvatalar, perçinler, çubuklar, türbin milleri, paralar, madalyalar, dişliler, el aletleri, hava taşıtı parçaları dövme yolu

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (2) 63-68 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not CNC Tezgahlarında Kamın Makro Programlanması ve İmalatı Vedat SAVAŞ,

Detaylı

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu.

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu. DOKUZ EYLÜL ÜNĐVERSĐTESĐ TEST ASANSÖRÜ KUYUSUNUN DEPREM YÜKLERĐ ETKĐSĐ ALTINDAKĐ DĐNAMĐK DAVRANIŞININ ĐNCELENMESĐ Zeki Kıral ve Binnur Gören Kıral Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine

Detaylı

Mühendislik hizmetlerimizi taleplerinize özel olarak geniş bir yelpazede sizlere sunmaktayız:

Mühendislik hizmetlerimizi taleplerinize özel olarak geniş bir yelpazede sizlere sunmaktayız: Novosim, bünyesindeki uzmanlık alanlarında denizcilik sektöründe özellikle yat ve mega yat sınıfındaki ürünlere mühendislik proje ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Oldukça tecrübeli ve konusunda uzman

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ Makine parçalarının ve/veya eş çalışan makine parçalarından oluşan mekanizma veya sistemlerin tasarımlarında önemli bir aşama olan ve tasarıma

Detaylı

B. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan araştırma notu-teknik not :

B. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan araştırma notu-teknik not : BİLİMSEL ÇALIŞMALAR A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Sofiyev, A. H., Karaca Z., The vibration and buckling of laminated non-homogeneous orthotropic conical shells subjected

Detaylı

Novosim Firma Tanıtımı

Novosim Firma Tanıtımı Novosim Firma Tanıtımı Mekanik Tasarım ve İmalat 1 Ekip 1 2 3 Ekibimiz çeşitli sektörlerde uzun yıllar deneyimi olan kişilerden oluşmaktadır Ürün geliştirmenin tüm süreçlerinde bilfiil tecrübe sahibidir

Detaylı

Farklı Bükme Yöntemleri Uygulanarak V Bükme Kalıplarında AA 5754-O Sac Malzeme ile Elde Edilen Numunelerin Geri Esneme Miktarının Tespiti

Farklı Bükme Yöntemleri Uygulanarak V Bükme Kalıplarında AA 5754-O Sac Malzeme ile Elde Edilen Numunelerin Geri Esneme Miktarının Tespiti Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 10, No: 3, 2013 (27-42) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 10, No: 3, 2013 (27-42) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

Ilık Derin Çekme Prosesinde Yağlayıcı Etkisinin Şekillendirilebilirlik Açısından Deneysel Araştırılması

Ilık Derin Çekme Prosesinde Yağlayıcı Etkisinin Şekillendirilebilirlik Açısından Deneysel Araştırılması Politeknik Dergisi, 2016; 19 (2) : 185-193 Journal of Polytechnic, 2016; 19 (2) : 185-193 Ilık Derin Çekme Prosesinde Yağlayıcı Etkisinin Şekillendirilebilirlik Açısından Deneysel Araştırılması Nuri Şen

Detaylı

İmalat Yöntemleri. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

İmalat Yöntemleri. Prof. Dr. Akgün ALSARAN İmalat Yöntemleri Prof. Dr. Akgün ALSARAN Sınıflandırma Kütlesel şekilverme 1. Dövme 2. Haddelme 3. Ekstrüzyon 4. Tel çekme Sac şekilverme 1. Eğme 2. Derin çekme 3. Germe 4. Kesme Dövme Dövme, darbe ve

Detaylı

Kalıp Tasarım Çalışmaları

Kalıp Tasarım Çalışmaları Bursa Nilüfer Atatürk Anadolu ve Endüstri Meslek Lisesi Makine Teknolojisi Alanı Endüstriyel Kalıp Dalı Sac Metal Kalıpları ve Hacim Kalıpları Dersi Kalıp Tasarım Çalışmaları SAC KALIP TASARIM - 1 1 -

Detaylı

Düzlem Kafes Sistemlerin ANSYS Paket Programı ile Optimum Geometri Tasarımı

Düzlem Kafes Sistemlerin ANSYS Paket Programı ile Optimum Geometri Tasarımı Fırat Üniv. Fen ve Müh. Bil. Dergisi Science and Eng. J of Fırat Univ. 19 (2), 201-207, 2007 19 (2), 201-207, 2007 Düzlem Kafes Sistemlerin ANSYS Paket Programı ile Optimum Geometri Tasarımı M. Yavuz SOLMAZ

Detaylı

Fabrika İmalat Teknikleri

Fabrika İmalat Teknikleri Fabrika İmalat Teknikleri İmalat Yöntemleri İmalat teknolojisinin temel amacı tasarlanan ürünlerin en düşük maliyetle, en iyi kalitede ve en verimli yöntemle elde edilmesidir. Üretilecek parçaların geometrisi,

Detaylı

SIZDIRMAZLIK Sİ S STEMLER İ İ Vedat Temiz

SIZDIRMAZLIK Sİ S STEMLER İ İ Vedat Temiz SIZDIRMAZLIK SİSTEMLERİ Vedat Temiz Sızdırmazlık Kavramı Sızdırmazlık problemi en genel halde ortak bir sınırı bulunan, iki farklı ortam arasındaki akışkan ş akışının ş kontrol edilebilmesi olarak tarif

Detaylı

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 10 Sayı: 20 Güz 201 s.119-126 DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

Marketing - Service Ltd. & Co. KG

Marketing - Service Ltd. & Co. KG MAB- Marketing MAB - Service Ltd. & Co. KG Marketing - Service Ltd. & Co. KG Üniversal Kesme Kenetleme ve Şekillendirme makineleri Hidrolik ve Mekanik Presler Özel Makineler Sac işlemede geleceğe yön veren

Detaylı

Prof.Dr. BEYTULLAH TEMEL

Prof.Dr. BEYTULLAH TEMEL Prof.Dr. BEYTULLAH TEMEL ÖZGEÇMİŞ DOSYASI KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yılı : Doğum Yeri : Sabit Telefon : Faks : E-Posta Adresi : Web Adresi : Posta Adresi : 1964 Maraşlı T: 322 3386084 2041 F: 322 3386702

Detaylı

data M Roll Form Teknoloji partneriniz

data M Roll Form Teknoloji partneriniz data M Roll Form Teknoloji partneriniz YAZILIM BÖLÜMÜ COPRA RF ve COPRA FEA RF: Uzun yıllar boyu diğer CAD yazılımlarını kullanan bir metal şekillendirme firması neden COPRA RF ve COPRA FEA RF kullanmaya

Detaylı

EKSTRÜZYON YOLU İLE İMALAT

EKSTRÜZYON YOLU İLE İMALAT EKSTRÜZYON YOLU İLE İMALAT EKSTRÜZYON TANIMI (I) : Bu imalat yöntemi genellikle hafif metaller (Al,Cu,Mg, vs gibi için uygulanır.metal bir takoz bir alıcı kovan içine konur bir ıstampa vasıtasıyla metal

Detaylı