KAZAKİSTAN. Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2003)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAZAKİSTAN. Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2003)"

Transkript

1 KAZAKİSTAN Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2003) Nüfus 15,0 milyon Dil Kazakça. Ayrıca yaygın olarak Rusça. Din Müslüman ( %47), Ortodoks ( %44), Protestan ( %2), diğer ( %7) GSYİH 30,8 milyar $ İhracat (milyar $) 13,2 İthalat (milyar $) 9,1 GSYİH/kişi $ Büyüme oranı % 9,2 İşsizlik Oranı %8,6 Enflasyon Oranı % 6,5 Başlıca Sanayi Malları Petrol, kömür, manganez, kromit, kurşun, çinko, bakır, titanyum, boksit, altın, gümüş, sülfür, demir ve çelik, traktörler ve diğer tarımsal makineler, elektrikli makineler, inşaat malzemeleri Başlıca Tarım Hububat (başta buğday), pamuk; hayvancılık ürünleri Ürünleri Başlıca İhraç Malları Petrol ve petrol ürünleri, demirli metaller, kimyasallar, makineler, hububat, yün, et, kömür Başlıca İthal Makine ve ekipman, metal ürünler, gıda maddeleri Malları Para birimi 1$=149,3 Tenge (Tenge, ort.) Başkent Astana (10 Aralık 1997 den itibaren) Yüzölçümü km2 Başlıca şehirleri Almatı, Karaganda, Çimkent, Semipalatinsk, Pavlodar, Petropavlovsk, Cambul, Türkistan, Kökçetav, Turgay, Guryev Limanları Aktav ( Şevçenko ), Atırav ( Guryev ), Öskeman ( Ust-Kamenogorsk ), Pavlodar, Semey ( Semipalatinsk ) Ortalama Gümrük %9 Vergisi Oranı KDV Oranı %15 Kurumlar Vergisi %30 Oranı Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kazakhstan Country Report April 2005 CIA World Fact Book Nüfus Ülkenin 2003 yılı itibarı ile nüfusu yaklaşık 15 milyondur yıllarında gözlenen iki yıllık düşüşün ardından döneminde nüfus %0,7 oranında artış göstermiştir. Yüzölçümü açısından dünyanın 9., eski Sovyetler Birliği nin 2. en büyük ülkesi olan Kazakistan da nüfus yoğunluğu kilometrekareye 5,5 kişidir. Nüfusun çoğunluğu, ülkenin kuzey ve güney doğusunda yaşamaktadır. Nüfus yoğunluğunun bu derece düşük olmasının başlıca nedeni ülkeden dışarıya olan göçlerdir. Doğal nüfus artış hızı, dışarıya olan göçe yetişememektedir yılları arasında 1,5 milyon kişi Kazakistan dışına göç etmiştir. Bunların çoğu, Rusya ya göç eden etnik Ruslardır; etnik Alman nüfusunun da

2 yarısı Almanya ya gitmiştir. Nispeten yüksek doğum oranları ve azınlıkların göçü neticesinde 1920 lerden bu yana ilk defa Kazak nüfus çoğunluğu elde etmiştir yılı itibarı ile etnik Kazakların toplam nüfustaki payı %53,4 tür. Kazak nüfusun yaş ortalaması 20 nin biraz üzerindeyken, bu rakam Ruslar için 45 tir. Nüfusun Yıllar İtibarı ile Görünümü Toplam Nüfus ( 000) Kentsel Kırsal Yaşa Göre Nüfusun Görünümü ( 000) Ortalama Yaşam Süresi Erkek Kadın Doğum ve Ölüm Oranları (1 000 kişi başına) Doğum Ölüm Bebek Ölüm Oranı (1 000 kişi başına) ,7 60,6 71,0 14,5 9,9 20, ,5 60,2 71,1 14,8 10,1 18, ,8 60,5 71,3 14,8 10,0 19, ,0 60,7 71,5 15,3 10,0 17, ,8 60,5 71,5 Net Göç (% değişim) -8,3-7,3-5,9-4,2 * Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kazakhtan Country Profile Nüfus Sayımına Göre Ülkedeki Etnik Grupların Nüfusa Oranı (%) Kazaklar 53,4 Ruslar 30 Ukraynalılar 3,7 Özbekler 2,5 Almanlar 2,4 Uygurlar 1,4 Diğer 6,6 Nüfusun İllere Göre Dağılımı ( 000 kişi-1999 nüfus sayımı itibarı ile) Almatı Karaganda 437 Çimkent 360 Astana 313 Ust- 311 Kamenogorsk Pavlodar 301 Semipalatinsk 270 Petropavlovsk 204 * * *

3 Sovyet dönemi boyunca bilim ve teknoloji çalışmalarında daha fazla rol alan Rus azınlık ve azınlıktaki diğer etnik grupların bağımsızlık sonrasında ülke dışına göç etmesi nedeni ile Kazakistan ın vasıflı işgücünde ciddi bir kayıp sözkonusu olmuştur. Okuryazarlık oranı, 1999 nüfus sayımına göre %97,5 olup, yüksek düzeydedir. Yüksek öğrenim gören öğrenci sayısı 1996 yılında iken, 2003 te e çıkmıştır. Kaynak yetersizliği nedeni ile eğitimde kalitede düşüş gözlenmektedir. Eğitim harcamaları 1999 yılında GSYİH içinde %3,9 paya sahipken, 2003 yılında %3,3 paya sahip olmuştur. Ülkede özel sektör eğitim kuruluşları da faaliyet göstermekte olup, bu kuruluşlar eğitim sisteminin sorunları nedeni ile ortaya çıkan boşlukların doldurulmasını sağlamaktadır. Özel eğitim kurumlarının giderek artış göstermesine rağmen, özel okulların eğitimdeki payı 2003 yılı itibarı ile yalnızca %5 olmuştur. Özel okullar öğrencilerin %9 unu eğitmektedir. Sektörde 1996 yılında 137 özel okul var iken, bu sayı 2003 te 467 ye yükselmiştir. Ülkenin ekonomik sorunlarının başında işsizlik gelmektedir. Sovyet dönemi işletmelerinin kapatılması ile işsizlik ciddi bir sorun haline gelmiştir. Hızla gelişen petrol sektörünün emek-yoğun bir sektör olmaması da sorunun önüne geçilmesini geciktirmektedir. Gerçek işsizlik verilerinin resmi istatistiklerden daha yüksek olduğu tahmin edilmekle birlikte, Kazak işsizlik istatistikleri diğer Orta Asya ülkelerine göre daha gerçekçi verilere dayanmaktadır. Resmi olarak kaydedilen işsizlik, 2003 yılı temmuz ayı sonu itibarı ile iken (toplam işgücünün yaklaşık %8,5 i), 2004 yılının aynı döneminde kişiye (toplam işgücünün %7,9 u) düşmüştür. Petrol sektörü ile ivme kazanan ekonomik büyümenin etkileri başta hizmet sektörü olmak üzere diğer sektörlere de yansımıştır. Hizmet sektörü ülkede en fazla istihdam sağlayan sektör konumundadır. Doğal Kaynaklar ve Çevre Kazakistan, petrol ve doğal gaz rezervleri yönünden zengindir. Tam bir tespit yapmanın güçlüğüne rağmen, British Petroleum (BP), 2002 yılı sonu itibarı ile toplam Kazak petrol rezervlerinin 9 milyar varil civarında olduğunu ifade etmektedir, ki bu dünya toplam rezervinin %0,9 unu oluşturmaktadır. Kazak petrolünün kullanılma oranı (rezerv/üretim) ise, %26,1 dir. Suudi Arabistan ise 2002 yılı sonu itibarı ile 261,8 milyar varil kanıtlanmış rezerve sahiptir. Bu miktar toplam dünya rezervinin %25 ini oluşturmaktadır. Suudi petrolünün kullanılma oranı ise %86 dır. Diğer taraftan Kazak yetkililer, ülkenin 179 milyar varil rezerve sahip olduğunu ileri sürmektedir. Ülkenin rezerv seviyesi Hazar Denizi ndeki yeni bulunan rezervler ile birlikte giderek artış göstermektedir. Kazakistan ın doğal gaz rezervi de dünya toplam rezervinin %1,2 sini oluşturmaktadır. Bu doğal gaz rezervi Kazakistan ile Rusya Federasyonu arasında ihtilafa konu olmaktadır. Ayrıca, ülke dünya kömür rezervinin de %3,5 ine sahiptir. Ülkede zengin maden yatakları bulunmaktadır. Bunlar içinde altın, demir filizi, bakır, krom, kurşun, wolfram, tungsten ve çinko sayılabilir. Kazakistan, Sovyetler Birliği döneminden kalan iki ciddi çevre problemi ile karşı karşıyadır. Bunlardan birisi, doğu sınırına yakın Semipalatinsk bölgesinin Sovyetler Birliği döneminde nükleer deneme alanı olmasından kaynaklanan radyoaktivite sorunudur. Bölgede kansere yakalanma oranı ortalamanın üzerinde olmamakla birlikte, radyoaktivitenin insan sağlığı ve çevre üzerinde uzun dönem etkileri hala belirsizdir. İkinci bir sorun da, Kazakistan ın kıyısı olduğu Aral Gölü nün Siriderya ve Amuderya nehirlerinin Orta Asya daki pamuk üretimi nedeniyle aşırı kullanımı dolayısıyla kurumakta olmasıdır. Kalan su da böcek ilaçları ve gübre atıkları ile kirlenmekte olduğu için, bölge nüfusu ve tarımsal kullanım açısından çok

4 önemli sorunlar doğmaktadır. Bu sorunlar ülkede balıkçılığın sona ermesine ve su temini zorluklarının yaşanmasına neden olmuştur. Aral Denizi nin kurutulması, Vozrozhdensky adasının bir yarımada haline gelmesine neden olmuştur. Ancak Sovyet döneminde biyolojik test bölgesi olan adanın, yarımada haline gelmesi ile çeşitli salgın hastalıkların yayılması tehlikesi oluşmuştur. GENEL EKONOMİK DURUM 1991 yılında gerçekleşen bağımsızlık öncesinde Kazakistan ın uzmanlaşmaya dayalı Sovyet sistemi içindeki rolü buğday üretimi, metalürji ve mineral çıkarımı üzerinde yoğunlaşmıştır. Sovyetler Birliği nin dağılması merkezi planlı ekonominin çöküşü ile birlikte Kazakistan ın üretiminde ciddi bir düşüş meydana gelmiştir. Ekonomisi büyük ölçüde Rusya ya bağlı bir Orta Asya ülkesi olan Kazakistan ın bağımsızlık sonrası yaşadığı durgunluk döneminde tüketim malları üretimi gibi bazı alt sanayi sektörleri büyük zarar görmüştür. Sanayi üretiminin GSYİH içinde 1992 yılında %31 olan payı, 1996 yılında %21 e gerilemiştir yılı itibarı ile sanayi sektörü GSYİH içindeki %33 oranındaki payı ile yeniden ekonominin en önemli kolu haline gelmiştir. Bunda en önemli rolü, yatırımlarla ivme kazanan petrol sektörü oynamıştır. Günümüzde petrol, toplam sınai üretimin yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Resmi istatistiklere göre sanayi sektörünün GSYİH içindeki payı 2003 yılı itibarı ile %38 olmakla birlikte, bu oranın çok daha yüksek olduğu tahmin edilmektedir. Kazak ekonomisinin diğer önemli sektörleri ise metal işleme ve çelik üretimidir. Bu sektörler de Sovyet sonrası dönemde ülkeye giren yabancı yatırımlar sayesinde en çabuk toparlanan sektörler olmuştur. İnşaat sektörü tamamen petrol sektörüne bağımlı olup, sektörün GSYİH içindeki payı petrol sektöründeki yatırımlarla birlikte aşamalı olarak artmıştır. Ekonominin geri kalanı, küçük olmakla birlikte hızla gelişen hizmet sektöründen ve verimsiz, emek-yoğun tarım sektöründen oluşmaktadır. Tarım sektörü en fazla istihdam sağlayan sektördür yılında tarım sektörünün GSYİH daki payı yalnızca %7,7 olmuştur. Bu oran, 1992 yılında %23 tür. Gıda sanayi ürünlerinin ihracattaki payı ise %6 dır. Petrol sektöründeki büyüme ve Tenge nin aşırı değerlenmesi nedeni ile zor durumdadır. Petrol çıkarım sanayiine yapılan yabancı yatırımlar 2001 yılı itibarı ile GSYİH nın %17 sine denk gelmiştir.

5 Karşılaştırmalı Ekonomik Göstergeler, 2003 Kazakistan Rusya Özbekistan * Çin Ukrayna GSYİH (milyar $) 30,8* 433,5 8, ,9 49,5 GSYİH/Kişi ($) * GSYİH/Kişi ($, Satın Alma * 5 474* Gücü Paritesine Göre) Tüketici Fiyatları Enflasyonu 6,5 13,7 13,1 1,2 5,2 (%, ort.) Cari İşlemler Dengesi -0,2 35,9 0,7 45,9 2,9 (milyar $) Cari İşlemler Dengesi (GSYİH -0,6 8,3 7,5 3,2 5,8 içinde payı, %) İhracat (milyar $) 13,2 135,9 3,1 438,3 23,7 İthalat (milyar $) 9,1 75,4 2,4 393,6 24,0 Dış Borç (milyar $) 22,8* 173,2* 4,5 182,5* 16,0* Borç-Servis Oranı, Ödenmiş 33,2* 9,4* 26,4 4,6* 12,3* (%) Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kazakhstan Country Profile 2004 The Economist Intelligence Unit, Kazakhstan Country Report, April 2005 *: The Economist Intelligence Unit tahmini verileri Yıllar İtibarı ile GSYİH ve GSYİH Büyüme Oranı * GSYİH (milyar ABD $) 18,3 22,1 24,4 30,8 40,7 Reel GSYİH Büyüme Oranı ( %) 9,8 13,5 9,8 9,2 9,4 Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kazakhstan Country Report, April 2005 (*): Tahmini GSYİH nın Sektörel Dağılımı ( % ) Sektörler 2003 Sanayi 37,7 Tarım 7,7 İnşaat 6,2 Ticaret 12,1 Taşımacılık,Telekomünikasyon 12,1 Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kazakhstan Country Report, April 2005 Kazakistan, Sovyetler Birliği nin ardından ortaya çıkan ülkeler arasında en ciddi ekonomik gerilemeyi yaşayan ülkelerden biri olmuştur yılları arasında GSYİH %36 oranında gerilemiştir. Sözkonusu düşüş, yıllık ortalama %7 lik bir gerileme anlamına gelmektedir. Sözkonusu dönemde bankacılık sektörü de küçülmüş, ve iç yatırımların finansmanı çok az kuruluş tarafından yapılabilir hale gelmiştir. Sonuç olarak sabit yatırımların GSYİH daki payı 1992 yılında %30 iken, 1999 da %16 ya düşmüştür. Ekonomik büyüme 1996 yılında biraz artış göstermiş, ancak 1998 yılında Asya ve Rusya finansal krizleri, düşen ihraç fiyatları ve yetersiz ekonomi yönetimi nedeni ile yeniden

6 zayıflamıştır. Bu dönemde izlenen ekonomi politikalarının büyüme üzerinde çok az etkisi olmuştur yılında gözlenen ekonomik canlanma yüksek dünya petrol fiyatları ve iyi hasat koşullarına bağlı olarak canlanan tarım sektörü sayesinde olmuştur. Yabancı şirketler tarafından petrol sektörüne yapılan ve bugüne kadar sabit yatırımların yaklaşık %90 ını oluşturan yatırımlar petrol üretim kapasitesinin artmasını ve buna bağlı olarak da ihracat hacminde önemli artış sağlamıştır. Bunun en önemli sonucu ise GSYİH da yılları arasında gözlenen yaklaşık %9 oranındaki artış olmuştur. Ülkenin ortalama yaşam standardı çok düşük düzeyde olmakla birlikte, giderek artmaktadır. Yaşam standardındaki artış, hızlı ekonomik büyüme ve gevşek para politikalarının istihdam artışını harekete geçirici etki yaratması sayesinde gerçekleşmektedir. Tenge nin istikrarı da yaşam standartlarının yükseltilmesinde önemli rol oynamaktadır. Ekonomik büyümenin ve yabancı yatırımların olumlu etkisi sayesinde gerçekleşen refah artışının nüfusun her kesimi tarafından paylaşılamamasına rağmen fakirlik düşüş eğilimindedir. Kırsal kesimdeki fakirlik çok daha belirgindir. Özellikle ülkenin güneyinde yerleşik Kazaklar kırsal kesimde yaşayan nüfus içindeki en fakir kesimdir. Yapısal reformların yavaş ilerlemesi nedeni ile kuzey Kazakistan da bulunan ve Rusların yoğunluklu olarak yaşadıkları sanayi kentleri de gelir düzeyindeki düşüş nedeni ile geçim zorluğu ile karşı karşıyadır. Kazakistan, BDT ülkeleri içinde en yüksek kişi başı GSYİH ve aylık ücretlere sahip ülkedir. Bu göreceli yüksek refah düzeyinin en önemli göstergelerinden biri de ülkeye diğer Merkezi Asya ülkelerinden özellikle Özbekistan dan giren çok sayıdaki kaçak göçmendir. Özbek işçiler her yıl yaz mevsiminde pamuk toplamak üzere ülkeye girmektedir. Bu işçiler için Kazakistan da çalışmak, sadece Özbekistan daki ücretlerden 5 kat fazla kazanmak değil, aynı zamanda konvertibl bir para cinsinden kazanç sağlamak anlamına gelmektedir. Bağımsızlıktan sonra, Kazakistan ın karşılaştığı bir diğer önemli sorun da vergi gelirindeki büyük çöküş ve Rusya dan gelen dış yardımların kaybolması sonucu toplam kamu gelirlerinin 1990 yılında GSYİH nın %39,8 i iken 1993 yılında %23,3 e düşmesi olmuştur. Bu da özelleştirmeden elde edilecek gelirin önemini artırmaktadır. Nitekim 1997 yılı boyunca elektrik ve petrol şirketlerinin özelleştirilmesi sayesinde bütçenin durumu ciddi boyutta iyileşmiştir. Enflasyon 2003 yılında %6,5, 2004 yılında %6,9 olarak gerçekleşmiştir.

7 Projeksiyon Özeti 2003 a 2004 b 2005 c 2006 c GSYİH Büyüme Hızı (%) 9,2 9,4 8,6 8,0 Sınai Üretim Artış Hızı (%) 8,7 10,1 a 18,0 12,7 Brüt Tarımsal Üretim Artış Hızı (%) 1,4 0,1 1,7 2,0 İşsizlik Oranı (%, ortalama) 8,8 8,4 a 5,7 5,9 Tüketici fiyatları (%) -yıllık ortalama -yıl sonu 6,5 6,8 6,9 a 6,7 a 6,9 6,7 7,1 6,9 Döviz kuru (ort.,tenge:$) 149,6 136,0 128,9 128,3 İhracat (fob, milyar $) 13,2 19,9 27,8 32,1 İthalat (fob, milyar $) 9,1 13,5 15,5 17,7 Cari işlemler dengesi (milyar $) 0,0 1,3 2,2 1,9 Kaynak: The Economist Intelligence Unit, Kazakhstan Country Report, April 2005 a Gerçek b EIU tahmini c EIU öngörüsü SEKTÖRLER Sanayi Bağımsızlık sonrası üretimdeki çöküşü takiben ülkeye giren yabancı yatırımlar imalat sanayiinin yeniden canlanmasını sağlamıştır. Bağımsızlığın ardından yılları arasında imalat sanayii üretimi %52 oranında daralmıştır. Ancak petrol ve metaller sektörlerine yapılan yabancı yatırımlar ekonomide yeniden canlanma sağlamıştır yılında üretimde yalnızca %0,3 artış gözlenirken 1997 de sınai üretim artışı hızlanarak %4 e ulaşmıştır. Ancak üretimdeki bu olumlu gelişmeler uzun sürmemiş; 1998 yılında Rus pazarında talebin düşmesine ve düşük seyreden petrol ve metal fiyatları neticesinde üretim %2 oranında daralmıştır. Dünya fiyatlarının yeniden artması metal ve petrol üretimini olumlu etkilemiş; 1999 yılında sınai üretim %2,7 artış göstermiştir yılında ise petrol üretimindeki %17,2 artış ve kömür üretimindeki %24,1 artış sayesinde sanayi üretimi %15,5 artmıştır yılında sınai üretim artışı biraz yavaşlayarak %13,8 olmuştur. Bunun başlıca sebebi kömür sektörü üretim artışındaki yavaşlama olmuştur yılında imalat sanayi üretim artışı %9,8 dir. Geçmişte imalat sanayiinde üretim, sübvanse edilmiş enerji ve bağımlı Sovyet pazarlarından yararlanmakta ve oldukça verimsiz çalışmakta idi. Ancak günümüzde yabancı yatırımların etkisi ile bu görünüm değişmiştir. Metalurji sektörü, en fazla doğrudan yabancı yatırım çeken ikinci sektördür. Enerji fiyatları, dünya fiyatlarının altında olmasına rağmen sektörün gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. Aralık 2002 itibarı ile iç piyasada ham petrol varil başına 13,9 $ a satılmaktadır. Doğal gaz fiyatları da dünya fiyatları ile karşılaştırıldığında düşük düzeydedir yılı aralık ayı itibarı ile tüketicilerin dağal gaz için ödedikleri fiyat 1000 metreküp başına 8,7 $ dır. Rus gazının Alman sınırındaki ihraç fiyatı ise 1000 metreküp başına 101,29 $ dır. Kazakistan, doğal gazı 1000 metreküp başına 40$ dan satmaktadır. Maliyeti ise 1000 metreküp başına 20 $ dır. Tarım 1990 yılında GSYİH da %34,9 olan tarımın payı, 1997 yılında %7,9 a düşmüştür. Ancak tarım sektörü hala toplam işgücünün %35 ini istihdam etmektedir. Hububat, pamuk ve yün 2002 yılı toplam ihracat gelirleri içinde yalnızca %4,4 paya sahip olmuştur. Ülkenin

8 kuzeyinde yapılmakta olan hububat üretimi sektörün üretiminde en fazla paya sahiptir. Hububat üretimini et ve yün takip etmektedir. Tarımsal alanların yüksek kalitesine rağmen, iklim koşullarının değişkenliği nedeniyle bazı yıllarda tarımsal üretim düşmektedir. Sovyet döneminin bir önceliği olan hububat üretiminden sebze üretimine doğru bir yöneliş gözlenmektedir. Tarımsal üretimi engelleyici tüm faktörlere rağmen çiftçilerin üretimden elde ettikleri kazanç, diğer Orta Asya ülkelerine kıyasla daha fazladır. Aral Gölü nün kurumakta olması da özellikle Güney Kazakistan ın Çimkent ve Kızıl-Orda bölgelerindeki pamuk üretimini olumsuz yönde etkilemektedir. Tarımsal gelişmenin önündeki önemli bir engel de tarımsal arazi için serbest mülkiyet haklarının olmayışı ve buna bağlı olarak iyi işleyen bir arazi piyasasının gelişememesidir. Ayrıca verimli bir üretim için gerekli ekipman ve girdi temininde zorluklar bulunmaktadır yılı haziran ayında yeni bir Toprak Yasasının kabul edilmiş olmasına rağmen bu yasanın emlak piyasasında önemli bir liberalizasyon yaratmadığı düşünülmektedir. Madencilik Kazakistan madenler açısından çok zengindir. Ülke, eski Sovyetler Birliği nin krom rezervlerinin %90 ına, kurşun, tungsten, bakır ve çinko rezervlerinin yarısına ve bölge kömürünün %20 sine sahiptir. Ancak 1991 den beri gerek Rusya nın talebinin azalması, gerek de Rus firmaların Kazak girişimcilerinin talep ettiği dünya piyasa fiyatlarını ödeme gücünün olmamasından dolayı tüm işlenmemiş madenlerin üretimi şiddetli şekilde azalmıştır. Kazakistan oldukça büyük altın rezervlerine sahip olmasına rağmen, yabancı şirketler, bunlardan yararlanmak üzere ortaklıklar kurmakta başarılı olamamışlardır. Müteahhitlik hizmetleri 2002 yılında sektör yalnızca kişiyi istihdam etmiştir. Oysa 1990 yılında sektörün istihdam ettiği işçi sayısı olmuştur. İstihdam edilen işçi sayısındaki azalma sektördeki büyüme ile çelişmektedir. Ancak bu tutarsızlığın nedenlerinden biri de sektörde faaliyet gösteren firmaların özellikle Özbekistan dan ülkeye giren kaçak işçileri çalıştırıyor olmasıdır. İnşaat sektöründe üretim artışının başlıca sebebi devletin yeni başkent Astana (Akmola) daki binalar için 1 milyar $ dan fazla harcama yapma kararı alması ve boru hatları inşaat faaliyetleridir arasında inşaat sektörü yılda ortalama %16 oranında büyümüştür. Sonuç olarak ülke, Astana nın inşaası ve geliştirilmesi için önemli oranda inşaat malzemesi ithal etmektedir. Ulaştırma ve Telekomünikasyon Kazakistan ın, ulaştırma ve iletişim altyapısı karışıklık içinde ve yetersizdir. Fransa nın beş katı büyüklüğünde topraklara sahip olan ülkenin ulaşımı büyük ölçüde demiryolları ulaşımına dayanmaktadır. Demiryolu hatlarının uzunluğu km dir. Ulaşımın ağırlıklı olarak dayandığı demiryolları, bağımsızlığın ardından Rusya ve Ukrayna dan ithal edilen yedek parça ve diğer gerekli malzemenin azalması sebebiyle bakımsız kalmıştır. Ancak bunlar yavaş da olsa elden geçirilmektedir. Ülkenin karayolları da eski ve kötü durumdadır. Ayrıca yetersiz güvenlik önlemleri, bazı bölgelerde özellikle değerli yük taşımacılığını tehlikeli kılmaktadır. Ülkede 100 kişiden 7 sinin özel otomobili bulunmaktadır. Bu oran, Orta Asya ülkeleri içinde en yüksek orandır. İkinci el araba ithalatında kaçakçılığa sıklıkla rastlanmaktadır. Sovyetler Birliği nin dağılması ve dolayısıyla devlet destekli iç hat uçuşlarının sona ermesinden sonra, bağımsız hükümetin etkin ve karlı bir hava taşımacılığı geliştirme çabaları başarısızlığa uğramış ve 1993 yılında kurulan Kazakistan Havayolları 1996 yılında iflas etmiştir. Daha sonra kurulan Air Kazakistan ise mevcut

9 filonun %80 ini elden çıkarıp yeni uçaklar almayı planlamaktadır. Bunun yanısıra hükümet de belli başlı havaalanlarının işletmesini yabancı şirketlere vermeyi düşünmektedir. Kazakistan ın telefon sistemi, Orta Asya ülkeleri içinde en iyilerinden biridir itibarı ile her 100 kişiye 12 hat düşmektedir yılında Güney Kore den Daewoo şirketi, iletişim ağının geliştirilmesi için 990 milyon $ yatırım yapmak üzere Kazakhtelekom un %40 ını satın almıştır, ancak şirket kendi mali sorunları nedeniyle 1998 yılının Şubat ayında projeden çekilmiştir. Telekomünikasyon alanındaki özelleştirme çalışmalarından beklenen sonuç alınamamıştır. Devletin sabit telefon hatlarına yatırım çekme çabalarına rağmen, bu alandaki gelişme mobil telekom sisteminde gerçekleşmektedir. Mobil telefon abonelerinin sayısı 1994 yılında 400 iken, 1998 yılında e ulaşmıştır yılı itibarı ile bu sayının e ulaştığı tahmin edilmektedir. Tahmini olarak 100 kişiden 3,9 unun mobil telefon aboneliği bulunmaktadır itibarı ile ülkede internet kullanıcısı bulunmaktadır. Internet kullanımının hızla artmasına rağmen kişisel bilgisayar satışlarında artış gözlenmemektedir. Kullanıcılar interneti işyerlerinde ya da kullanım hizmeti veren yerlerde kullanmaktadır. Evlerde internet kullanımı, telefon kullanım maliyetlerinin yüksek olması nedeni ile gelişmemektedir. Internet kullanan nüfus daha ziyade ülkenin kuzeyindeki birkaç kentte yaşayan eğitimli kesimdir. Internet özellikle ülkede yaşayan Ruslar tarafından kullanılmaktadır. Enerji 1997 yılında, bağımsızlığın ardından en yüksek üretim düzeyine ulaşan petrol üretimi, dünya petrol fiyatlarında yaşanan şiddetli düşüş nedeniyle 1998 yılının Eylül ayında gerileme göstermiştir. Kazakistan ın petrolüne olan talep yılları arasında şiddetli şekilde daralmış, 1994 sonrası ise artan ham petrol ihracatı üretim artışının itici gücü olmuştur. Bu ihracatın, para birimi sağlam olan piyasalara yönelmesi, dolar bazında dünya petrol fiyatları nisbi olarak düşük kalırken Kazakistan ın ortalama ihracat fiyatlarının yükselmesini sağlamıştır. Petrol üretiminde yabancı firmaların sayısındaki artış dikkat çekicidir. Sektöre giren yabancı yatırımlar sayesinde bağımsızlık sonrasında petrol üretimi hızlı bir artış göstermiştir yılında petrol üretimi günde 949 bin varil olarak gerçekleştirilmektedir. Sektörün üretiminin yaklaşık %80 i yabancı yatırımlar tarafından geri kalan %20 lik kısmı ise KazakhOil ve TransNefteGaz şirketlerinin birleşmesi ile 2002 yılı şubat ayında oluşturulan Kazmunaigaz isimli devlet şirketi tarafından gerçekleştirilmektedir. Yabancı şirketler tarafından yapılan üretimin, ihracat içindeki payı daha fazladır. Diğer taraftan petrol fiyatlarının 1999 yılında yükselmeye başlaması ile birlikte Kazak hükümeti yabancı Kazak hükümeti yabancı şirketlere büyüme yönünde baskı uygulamaya başlamıştır. Yabancı petrol şirketlerinin Kazakistan da gerçekleştirdikleri yatırımlar ülkenin son yıllardaki hızlı ekonomik gelişiminin itici gücü olmuştur. Diğer taraftan devlet elindeki petrol ve gaz şirketlerinin bir strateji oluşturması mümkün olmamıştır yılında devlet, petrol ve gaz alanında faaliyet göstermek üzere Kazakoil isimli bir kamu işletmesi kurmuştur yılında Kazakoil, sektördeki başlıca petrol şirketi olma statüsünü kaybetmiştir. Kazakoil den ayrılan petrol ve gaz boru hattı işletmesi, KazTransOil (İsmi daha sonra TransNefteGaz olarak değiştirilmiştir.) sektörde faaliyet gösteren başlıca devlet şirketi olmuştur yılı şubat ayında Kazakoil ve TransNefteGaz ın birleşerek yeni bir devlet şirketi oluşturması kararı alınmıştır. Kazmunaigaz isimli bu şirket, devletin petrol sektörü

10 üzerindeki kontrolünü artırmak üzere oluşturulmuştur. Kazmunaigaz 1990 lardan itibaren on yıl içinde sektörde kurulan dördüncü kamu şirketi olmuştur. Kazakistan ayrıca önemli bir kömür üreticisidir, ancak kömürün çıkarma maliyetleri yüksektir ve özellikle Rusya kaynaklı desteklerin kaldırılmasından sonra, pek çok kömür madeni ekonomik olmaktan çıkmıştır. Kazakistan, elektrik ithalatçısıdır. Tüm ithalat harcamalarının yaklaşık %10 u, Rusya nın ürettiği elektriğe gitmektedir. Kazakistan ın enerji nakil ve dağıtım sistemleri, bakım ve onarıma ihtiyaç duymaktadır. Kazak hükümeti, güç şebekesi ve doğal gaz boru hattı ağlarını yabancı şirketlere kiralama yoluyla yabancı yatırım çekmeye çalışmaktadır. Kazakistan, Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı projesine dahil olmayı istemektedir. Devlet petrol şirketi KazMunaiGaz ın, Azerbaycan devlet petrol şirketi SOCAR dan hisse alması ile gerçekleştirilmesi düşünülen projenin başarılı olması halinde Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı Aktau limanına kadar uzatılacak ve böylece Kazak petrolünün sevkiyatı mümkün olacaktır. Tengiz den Rus limanı Novorossisk e uzanan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu nun kısa bir süre önce tamamlamış olduğu hat, yakında Kazakistan ın tek ihracat hattı haline gelecektir. Kazak Hükümeti, enerji sektörünün düzeltilmesi için önemli adımlar atmıştır. Ülkenin elindeki enerji üretim tesislerinin büyük çoğunluğu özelleştirilmiş ve elektrik tranmisyon şebekesi için syrı bir kamu işletmesi oluşturulmuştur yılında devlet toptan enerji ticareti için bir spot piyasa oluşturmuştur. Gelecekte bölgesel enerji dağıtım işletmelerinin özelleştirilmesi mümkündür. Ülkenin elektrik enerjisi üretim sektörü 100 milyon $ dan fazla yabancı yatırım çekmiştir. Sözkonusu yatırımların büyük çoğunluğu eski tesislerin ıslah edilmesi projelerine olmuştur. Ekonomide Liberalizasyon Çalışmaları Kazakistan da bağımsızlıktan bu yana ekonomi politikaları, neredeyse tüm varlıkların devlet mülkiyetinde olduğu merkezi planlamadan, özel sektörün ağırlık kazandığı piyasa temelli ekonomiye geçiş üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu geçişin ilk 5 yılında Sovyet sistemi içinde kurulan ihracat piyasasının çöküşü ve büyük ölçekli Sovyet mali yardımlarının kaybedilmesi nedeniyle çok şiddetli üretim düşüşü yaşanmıştır. Sovyetler Birliği nin çöküşü, Kazakistan ı çok büyük ölçekli, verimliliği ve rekabet gücü düşük bir ağır sanayi sektörü ile başbaşa bırakmış, verimliliği artırma fırsatı olmasına rağmen dünya piyasaları ile rekabete girmek üzere girişimlerin yeniden yapılanması yavaş bir süreç olmuştur. Ülke, ciddi ekonomik reformlar uygulamaya ancak 1994 yılında bir istikrar, özelleştirme ve yabancı yatırım paketi ile başlamıştır. Pazar ekonomisi için gereken reformların gerçekleştirilmesi zaman almış olsa da, ülke bu yönde önemli bir gelişme göstermiş durumdadır. Ekonomi politikalarının oluşturulmasında Cumhurbaşkanı en önemli rolü üstlenmektedir. Ana ekonomi politikalarının çoğunluğu Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yürürlüğe konmaktadır. Cumhurbaşkanlığının yanı sıra Merkez Bankası da ekonomideki önemli kurumsal aktörlerden biridir. Pek çok büyük ölçekli kamu işletmesi ile birlikte binlerce küçük ve orta ölçekli firma da özelleştirilmiş durumdadır. Kazakistan ın başlıca petrol şirketlerinin büyük çoğunluğu halihazırda özel sektör tarafından yönetilmektedir. Aynı şekilde başlıca madencilik ve metalurji işletmeleri de özel sektör altında faaliyet göstermektedir. Ancak kilit sayılabilecek bazı sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin tamamı ya da bir kısmı halen kamu

11 sektörünün elindedir. Söz konusu alanlar ulusal petrol ve gaz şirketi, demiryolları ve telekomünikasyon sektörünün önemli bir bölümünü içermektedir. Kazakistan, 1998 yılında bir emeklilik reformu programını kararlılıkla uygulamaya koymuştur. Program sonucunda 1999 yılına gelindiğinde pay sahiplerinin özel sektör tarafından yönetilen yatırım fonlarına katkılarının devlet elindeki fona katkılardan daha fazla olduğu gözlenmiştir yılı Nisan ayı itibarı ile Kazakistan vatandaşlarının kişisel emeklilik fonlarına katkıları 2 milyar $ ı aşmış olup bunun %73 lük kısmı özel sektör yönetimi altındadır. Emeklilik fonları Merkez Bankası tarafından düzenlenmekte ve takip edilmektedir. Emeklilik fonlarına artan talep, menkul kıymetler borsasının gelişimini tetiklemiştir. Emeklilik fonlarının neredeyse tamamı şirket ve devlet tahvillerine (Kazakistan Devleti Eurobond kağıtları da dahil) yatırılmaktadır. Kazakistan Menkul Kıymetler Borsası-KASE, 1997 yılında kurulmuş, ancak yavaş bir gelişim göstermiştir. Yetersiz mali kayıtlar, pek çok şirketi hisselerini borsada işleme koymaktan alıkoymaktadır. Ayrıca şirket yöneticileri borsaya girdikleri takdirde şirketkontrolünü yitireceklerinden çekinmektedir. Haziran 2003 itibarı ile borsada işlem gören hisse senetlerinin değeri 1,7 milyar $, tahvillerin değeri ise 1,3 milyar $ tutarındadır. Ülkenin vergi kanunlarının eski Sovyet Cumhuriyetleri içinde en anlaşılır kanunlar olduğu düşünülmektedir. 1 Ocak 2005 te yürürlüğe giren en son vergi kanunu uluslararası normlara uygun olarak oluşturulmuştur yılında ise yeni Gümrük Kanunu uygulamaya konmuştur. Ülkenin güçlü finansal durumu KDV ve ücret ve maaşlar üzerinden alınan sosyal vergilerin indirimini mümkün kılmıştır. 1 Ocak 2004 ten itibaren KDV, %16 dan %15 e düşürülmüştür. Bordro üzerinden alınmakta olan sosyal vergiler (ücret ve maaşlar üzerinden alınan vergiler) de %21-%11 oranlarında uygulanmakta olup, düşürülmesi planlanmaktadır. Ayrıca, kişisel gelir vergilerinin de %30 dan %20 ye düşürülmesi hükümetin planları dahilindedir yılında çıkarılan Toprak Kanunu na göre tarımsal arazilerin, savunma sanayiine yönelik arazilerin, özel olarak korunan bölgelerin, ormanların ve su kaynaklarının, ortak kullanıma ayrılmış arazilerin satın alınması mümkün değildir. Arazilerin azami 49 yıllığına ve bir Kazak ortak ile kiralanması mümkündür. Tarımsal arazilerin kiralanmasında kiralama süresi en fazla 10 yıl olarak sınırlandırılmıştır Haziran ayında kabul edilen yeni Toprak Kanunu Kazakistan vatandaşlarının ve yerel firmaların tarımsal ve kentsel arazi satın almalarına izin vermektedir. Kanun aynı zamanda Kazak vatandaşlarının kamu arazilerini 49 yıllığına kiralayabilmelerine de olanak tanımaktadır. Yabancı firmaların tarımsal arazi kiralama hakları azami 10 yıl ile sınırlandırılmıştır. Ancak yabancılar (özel ya da tüzel kişi) Kazakistan kayıtlı ortak yatırımlar veya şubeleri aracılığı ile tarımsal arazi sahibi olabilmektedir. ÖZELLEŞTİRME Ekonomik istikrar programlarının en önemli bileşenlerinden biri olarak görülen kamu mallarının özelleştirilmesi süreci 1991 yılında başlatılmasından günümüze kadar geçen dönemde çok çeşitli aşamalardan geçmiştir dönemi süresince kamu işletmelerinin büyük çoğunluğunun hisseleri sağlanan ayrıcalıklı koşullarla çalışanların ortak mülkiyetine ya da hisseli mülkiyetine

12 dönüştürülmüştür. Çok sayıdaki ticaret ve hizmet tesisi ise makbuz karşılığı satışa çıkarılmıştır döneminde Ulusal Özelleştirme Programı kabul edilmiştir. Söz konusu program ülkede mülkiyetin şahsileştirilmesini amaçlamıştır. Kamusal reformun gerçekleştirilmesini teminen aşağıdaki hedefleri ortaya koymuştur: Küçük ticari işletme ve birimlerin, hizmet tesislerinin açık artırma ile satışının sağlanması sureti ile özelleştirilmesi; 200 ila 5000 işçi çalıştıran orta ölçekli işletmelerin özelleştirmesi; Personel sayısı 5000 i aşan büyük işletmelerin adım adım özelleştirmesi; Devlet çiftliklerinin (sovhoz ve kolhozlar) özelleştirmesi döneminde Kamu Mallarının Özelleştirilmesi ve Yeniden Yapılandırılması Programı geliştirilmiştir. Programın hedefi özelleştirme aracılığıyla özel sektörün güçlendirilmesine yardımcı olarak baskın ekonomik güç haline gelmesini sağlamaktır. Bu dönemde özelleştirilmesi planlanan kuruluşların özelleştirmesi para karşılığı satış ile gerçekleştirilmiş olup, aşağıdaki özellikleri taşıyan kurum ve kuruluşların özelleştirmesi tamamlanmıştır. Bütünüyle devlet mülkiyetinde olan işletmeler; Özelleştirmenin üretim döngüsünü etkilemediği hallerde, bütünüyle devlet mülkiyetinde olan işletmelerin üretim ve diğer birimleri; Ortaklıklardaki kamu hisseleri; Enerji, petrol ve gaz, petrokimya, metalurji, madencilik, taşımacılık ve iletişim, tarım gibi reel sektör programları ve turizm, sağlık, eğitim, kültür ve spor gibi toplumla ilgili programlar. Kazakistan ın Özelleştirme Kurumu, yılları arasında hisseleri satılan adet işletme olduğunu ve yalnızca 1997 yılında şirketin anonim ortaklığa dönüştürüldüğünü belirtmektedir. Bunların çoğu küçük ve orta ölçekli işletmeler olmakla birlikte, Kazakistan ın sanayi üretiminin %80 inden fazlasını üreten 204 büyük işletme de özelleştirilmiştir döneminde ise Kamu Malları Yönetiminde Verimliliğin Geliştirilmesi ve Özelleştirme Programı uygulamaya konulmuştur. Program, stratejik alanlarda kamu yararının tam olarak gözetilmesi için özelleştirmede farklılaştırılmış bir yaklaşım gözetmektedir. Buna göre: Yüksek likiditeye sahip kamu hissesi paketlerinin özelleştirmesinde işletme gelişimine yönelik yatırımlar ve tesisin özelleştirilmesinden elde edilecek kar arasındaki denge dikkate alınacak; Düşük likiditeli kamu hislerinin özelleştirilmesinde talep edilen fiyat üzerinden satış usulü uygulanacaktır. Kazakistan daki özelleştirme, Orta Asya da en başarılı olanlardan biri olarak kabul edilmiş olsa da, özellikle yeterince şeffaf olmamasından dolayı yolsuzluklarla özdeşleşmiştir. Hükümet kamu teşebbüslerinin satışı ve bunlardan elde edilecek gelirler konusunda, ısrarla gerçekçi olmayan hedefler belirlemektedir.

13 Özelleştirmeden Elde Edilen Gelir (milyon Tenge) Özelleştirmeden Elde Edilen Gelir Kaynak: Investor s Guide 2003, Republic of Kazakhstan Sektörler İtibarı ile Özelleştirme Gelirleri (milyon Tenge) Özelleştirmeden Elde Edilen Toplam Gelir Sanayi İnşaat ,3 - Tarım ,2 Taşımacılık Ticaret ve Hizmetler Finans Sağlık ,6 Diğer Kaynak: Investor s Guide 2003, Republic of Kazakhstan Doğrudan Yabancı Yatırımlar Ülkenin atıl kalan pek çok sektöründe ciddi modernizasyon ve yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu açıdan ülke her tür yatırım için finansman, malzeme ve yüksek teknolojiye ihtiyaç duymaktadır. Kazakistan, yatırımları hızlandırmak için, başta altyapı (elektrik ve telekom), hafif imalat (gübre, tahıl vb.), sosyal hizmetler (sağlık, eğitim, spor, turizm)ve başkentin Astana ya taşınması gibi öncelikli sektörlere teşvikler sağlaması amaçlanan Yatırım Komitesi olmak üzere, çeşitli kurumlar kurmuş ve mevzuat değişikliklerine gitmiştir. 1 Ocak 1995 de yürürlüğe giren Yabancı Yatırım Yasası, petrol yasası, yeni vergi tarifeleri ve Ortak Yatırım (Joint Venture) Kanunu gibi kanunların çıkarılması ve bankacılık reformu ile fiyat liberalizasyonu konusunda yapılan atılımlarla, yabancı yatırımların artırılması amaçlanmıştır. Bu düzenlemelerle, yabancılar Kazak vatandaşları ile eşit haklara sahip olmuş ve özelleştirmeye katılmalarına engel teşkil eden bazı sınırlamalar ortadan kalkmıştır. Ayrıca yabancı yatırımcılara bazı menfaatler sağlanmıştır. Kazakistan ın, petrol, doğal gaz ve maden rezervleri, önemli ölçüde yabancı yatırım çekmektedir. Kazakistan, finansman ve teknoloji sıkıntısı nedeniyle, yatırımların, ortak yatırım (joint venture) şeklinde düzenlenmesini teşvik etmektedir. Bu olumlu gelişmelere rağmen, Kazakistan ın tüm sektörlerinde hakim olan gayri resmi uygulamalar, yatırımların önünde de engel oluşturmaktadır. Ayrıca, ticaret ve yatırım ile ilgili kararların hepsi, hala devletin yüksek kademelerinde alınmaktadır. Tarım, hayvancılık, et ve et ürünlerinin üretimi, balık ve balık ürünlerinin işlenmesi ve konservesi, meyve ve sebzelerin işlenmesi ve konservesi, bitkisel ve hayvansal yağların üretimi, süt ürünleri üretimi, değirmencilik ürünleri üretimi, hazır yem üretimi, şkerli,kakaolu ürünler üretimi, tekstil, dokumacılık, hazır giyim, deri giysi, ayakkabı üretimi, kimyasallar,

14 sabun ve temizlik malzemeleri üretimi, kağıt ve karton üretimi, kereste işleme ve kereste ürünleri üretimi, plastik üretimi, cam lavha, cam elyaf üretimi, seramik ürünler üretimi, çimento, kireç, metaller, demir çelik borular v.b. gibi inşaat malzemeleri üretimi, makinedonanım üretimi, otomotiv sanayi üretimi, mobilya üretimi yatırımlarda öncelikli alanlardır. Doğrudan Yabancı Yatırımların Görünümü Kazakistan, bağımsızlıktan bu yana doğrudan yabancı yatırım çekmekte başarılı olmuştur yılları arasında ülkeye yaklaşık 21 milyar $ yatırım yapılmıştır. Ülkeye 1993 yılından bu yana giren doğrudan yabancı yatırım tutarı 2004 yılı Eylül ayı sonunda 29,6 milyar $ a ulaşmıştır. Ülkeler İtibarı ile Yıllık Brüt Doğrudan Yabancı Yatırım Akışı (milyon $) (Ocak-Eylül) Toplam ABD 6 628, , , ,0 İngiltere 2 924,6 592,6 528, ,7 Güney Kore 1 551,0 86,3 52, ,0 İtalya 1 472,9 375,7 228, ,8 Kanada 1 056,9 8,3 23, ,5 İsviçre 1 052,4 630,5 179, ,7 Hollanda 1 010,8 612,2 570, ,9 Çin 828,1 248,6 159, ,7 Türkiye 627,3 110,1 60,5 797,9 Rusya 589,2 197,6 143,7 930,5 Diğer 3 325,8 657,7 796, ,9 Toplam , , , ,6 Kaynak: Kazakistan Merkez Bankası Sektörler İtibarı ile Doğrudan Yabancı Yatırım Akışı (milyon $) (Ocak- Eylül) Toplam Tarım, Ormancılık 14,5 1,6-0,5 15,6 Madencilik ve Taşocakçılığı , , , ,1 Kömür ve Linyit Madenciliği, Turp Kömürü Çıkarımı 28,7 4,9 7,5 41,1 Ham petrol ve doğal gaz çıkarımı , ,2 113,6 Uranyum ve toryum cevherleri madenciliği 34,6 8,7 15,9 59,2 Metal cevherleri madenciliği 1 533,2 38,1 28, ,9 Diğer Madencilik ve Taşocakçılığı Faaliyetleri 23,8 23,2 9,9 56,9 İmalat Sanayi 3 241, , ,4 000,0 Gıda ürünleri, içecek ve tütün mamulleri imalatı 563,8 43,4 27,7 634,9 Kok kömürü, rafine petrol ürünleri ve nükleer yakıt ,9 29,5 468,4 imalatı Kimyasallar ve kimyasal ürünler imalatı 108,8 6 7,3 122,1

15 Kauçuk ve plastik ürünler imalatı 7,8 6,4 7,7 21,9 Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı 28,6 35,2 9,5 73,3 Baz metal imalatı 1 998,2 624,1 168, ,7 Demirli metaller imalatı 401,5 0 0,4 Demir dışı ve değerli metaller imalatı 1 593,2 619,7 166, ,3 Makine ve ekipman haricinde işlenmiş metal 3,5 4,4 1,7 9,6 ürünleri imalatı Makine ve ekipman imalatı 12,4 3,3 6,1 21,8 Ofis makinaları imalatı 246,5 69,5 53,3 369,3 Taşımacılık ekipmanı imalatı 2,2 2,2 0 4,4 Diğer imalat 3,3 0,8 1,4 5,5 Elektrik, Gaz ve Su Üretimi 485,9 67,7 10,2 563,8 İnşaat 111,2 50,6 74,3 236,1 Perakende ve toptan ticaret, motorlu araçlar, 319,1 164,1 164,4 647,6 elektrikli ev eşyaları bakım ve tamiratı Otel ve restoran işletmeciliği 88,6 7,4 11,8 107,8 Taşımacılık,depolama ve iletişim 416,2 75,7 65,9 557,8 Kara taşımacılığı: 276,8 47,4 26,8 351 Boru hatları üzerinden taşımacılık 272,6 47,2 26,4 346,2 Su taşımacılığı 0 14,2-26,5-12,3 Hava taşımacılığı 18,6 2,9 0,2 21,7 Destekleyici taşımacılık faaliyetleri 56,7 8,4 12,2 77,3 Posta ve telekomünikasyon 64,1 2,9 53,1 120,1 Telekomünikasyon 63,6 2,4 52,9 118,9 Finansal faaliyetler ,7 63,6 379,3 Emlak, kiralama ve ticari faaliyetler 2 733,3 995, , ,2 Emlakçılık faaliyetleri 70,4 10,1 4,5 85 Diğer ticari faaliyetler 2 567,9 983, , ,6 Muhasebe ve denetim faaliyetleri, vergi 164, ,5 211,9 danışmanlığı, pazar araştırması, ticaret ve yönetim danışmanlığı Jeolojik araştırma ve arama faaliyetleri 2 493,5 963, , ,6 Eğitim, sağlık ve sosyal işler 137,5 4,2 62,8 204,5 Diğer faaliyetler 360, ,8 TOPLAM ,1 Kaynak: Kazakistan Merkez Bankası 4 607, , ,0 Not: Doğrudan yabancı yatırımların tutarı ülkelere ve sektörlere göre tablolarda dönemi itibarı ile 157,7 milyon $ tutarında farklılık göstermektedir. Kazakistan Merkez Bankası kaynaklı bu verilerin hesaplanmasında kullanılan yöntem farklılığının bu sonucun ortaya çıkmasına neden olduğu düşünülmektedir.

16 Doğrudan Yabancı Yatırımların GSYİH daki Payı (%) (Ocak-Eylül) 16,8 15,2 13,0 Kazakistan da Elverişli Yatırım Alanları Petrol/gaz ekipman ve hizmetleri, İnşaat, Gıda işleme/tarım, Telekomünikasyon, Tüketim Malları, Madencilik/İnşaat Ekipmanı Tıbbi Ekipman ve İlaçlar Metalurji ve Metal İşleme Ekipmanı Hizmet Sektörü Sağlık Sektörü Ülkedeki Özel Ekonomik Bölgeler: Özel ekonomik bölgelere ilişkin kanun 1996 yılında uygulamaya konmuş olup, söz konusu kanun çeşitli değişikliklerle düzenlenmeye devam edilmektedir. Söz konusu kanun uyarınca özel ekonomik bölgeler (ÖEB) azami 10 yıllığına kurulabilmektedir. Serbest bölgelerde yabancı firmalar, Kazak firmaları ile eşit haklara sahiptir. Ülkenin ilk özel ekonomik bölgesi, başkent Astana daki İşim Nehri nin sol yakasının gelişimini hızlandırmak üzere kurulmuştur. Astana daki özel ekonomik bölge 1 Ocak 2002 de faaliyete geçmiş olup, bu tarihten itibaren 5 yıl süre ile faaliyette kalacaktır ,6 hektar büyüklüğündeki Astana Özel Ekonomik Bölgesinde altyapı, idari tesisler ya da barınma kompleksi inşaatı gibi faaliyetler için sağlanan vergi kolaylıkları: Tamamı inşaat projelerinde kullanılmak üzere ÖEB deki mal, hizmet satışlarından elde edilen gelirler KDV den muaftır. ÖEB nin varlığı süresince inşa edilen altyapı, idari tesisler ve/veya barınma komplekslerinin üzerinde bulunduğu alan, arazi vergisinden muaftır. ÖEB üzerinde inşa edilen binalar v.b. ÖEB nin geçerliliği süresince emlak vergisinden muaftır. ÖEB üzerinde bir serbet gümrük bölgesi rejimi yürürlüktedir. Astana Özel Ekonomik Bölgesi nin kuruluşundan bir yıl sonra 1 Ocak 2007 ye kadar faaliyet göstermek üzere bir ÖEB daha oluşturulmuştur. Sözkonusu ÖEB, Aktau kenti sınırları içindeki 227,1 hektarlık liman alanını kapsamakta olup, Hazar Denizi kıyısındadır. Aktau ÖEB deki vergi kolaylıkları şöyledir: Kurumlar vergisi muafiyeti, Öncelikli sektörlerde yapılan üretimde kullanılan arazi için arazi vergisi muafiyeti, Öncelikli sektörlerde yapılan üretim için kullanılan aktifler için emlak/mülkiyet vergisi muafiyeti bulunmaktadır. ÖEB de serbest gümrük bölgesi rejimi yürürlüktedir.

17 Yukarıda sayılan ayrıcalıklardan yararlanmak isteyen firmaların Aktau ÖEB ne vergi için kayıt olmaları, ÖEB dışında yapısal şube kurmamaları ve gelirlerinin %90 ını aşağıdaki öncelikli alanların bir ya da birkaçında üretilen malların satışından elde etmesi gerekmektedir. Kimya sanayi, Plastik ve kauçuk maddelerin üretimi, Metalik olmayan mineral ürünlerin üretimi, Metalurji sanayi, Bitmiş metal ürünler üretimi, Makine ve ekipman üretimi Ülkenin en yeni ÖEB si, 1 Ekim 2003 tarihinde en fazla 10 yıl süreliğine kurulmuştur. Söz konusu ÖEB, Almatı da 340 hektarlık bir alana kurulan Bilgi Teknoloji Parkı niteliğindedir. Söz konusu bölge, aşağıdaki vergi kolaylıklarını sağlamaktadır: Kurumlar vergisinde %50 indirim; ÖEB deki araziler ilgili bilgi teknolojileri faaliyetlerinde kullanıldıkları takdirde arazi vergisinden muaftır; İlgili bilgi teknolojileri faaliyetlerinde kullanıldıkları takdirde aktifler emlak vergisinden muaftır; İlgili bilgi teknolojileri faaliyetlerinden elde edilen satış gelirleri için KDV muafiyeti; ÖEB de serbest gümrük bölgesi rejimi yürürlüktedir. Yukarıda sayılan ayrıcalıklardan yararlanmak isteyen firmaların vergi için kayıt olmaları, ÖEB dışında yapısal şube kurmamaları ve gelirlerinin %90 ını aşağıdaki öncelikli alanların bir ya da birkaçında üretilen malların satışından elde etmesi gerekmektedir. Yazılım veri tabanları ve donanım sektörlerinde üretim, planlama, geliştirme v.b. faaliyetler, Ve/veya bilgisayar sistemleri üzerine yeni bilgi teknolojileri yaratma faaliyetleri; Ve/veya bilgi teknolojileri alanında proje üretmek ve uygulamak üzere bilimsel ve deneysel çalışmalar. Petrokimya sanayiinde faaliyet göstermekte olan işletmeler için bulundukları bölgeden bağımsız olarak çeşitli ayrıcalıklar sağlanmıştır. Buna göre kurumlar vergisi muafiyeti petrokimya sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için bulundukları spesifik bölgeye göre değil, faaliyetlerinde gösterdikleri performansa göre tanınmaktadır. Sözkonusu muafiyetten yararlanmak için gerekli kriterlerin karşılanması oldukça külfetlidir. Bu kriterler şöyledir: 1 Ocak 2004 ve 31 Aralık 2007 tarihleri arasında kayıt altına girmiş işletmeler ve üretime başlatılan üretim tesisleri muafiyetten yararlanabilir; Elde edilen toplam gelirin en az %90 ının Kazakistan topraklarından çıkarılan petrol ve/veya gazdan üretilen belirli ürünlerin satışından elde edilmesi gerekmektedir; Üretim tesislerine en az 34 milyon $ yatırım yapılmalıdır. Kurumlar vergisi muafiyeti, üretim tesisinin hizmete girdiği tarihten itibaren 5 yıllık süreç için uygulanmaktadır.

18 DIŞ TİCARET Kazakistan'ın Dış Ticareti ( milyon $ ) * İhracat Ithalat Hacim Denge Kaynak:EIU(The Economist Intelligence Unit)-Kazakhstan Country Report, April 2005 (*):Tahmini Kazakistan, dış ticaret yapısındaki dengesizlikler nedeni ile zaman zaman geniş dış ticaret açıkları ile karşı karşıya kalabilmektedir. İhracatının büyük çoğunluğunu petrol ve ana metaller oluşturan ülkenin ihracat gelirleri bu ürünlerin dünya fiyatlarındaki değişimlerinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Örneğin 1998 yılında Asya daki mali krizin ardından söz konusu ürünlerde dünya fiyatlarındaki ani düşüş ülkenin ihracatının ciddi düşüş göstermesine neden olmuştur. Ayrıca ülkenin geleneksel ihraç ürünlerinin dünya piyasalarında Amerikan Doları üzerinden işlem görmesi nedeni ile devalüasyon, ülkenin ihracatında artış etkisi yaratmamaktadır. Diğer taraftan Kazak ekonomisi yüksek düzeyde ithalata dayalı bir ekonomidir. Ülkede gerçekleştirilen üretimin büyük çoğunluğu petrol ve gaz sektörlerinde yoğunlaşmış olup, sermaye ve tüketim mallarında üretim iç tüketimi karşılayacak seviyede değildir. Sermaye ve tüketim malları gerçekleştiren üreticilerin çoğunluğu ise fiyat ve kalite bakımından ithal malları ile rekabet edebilir düzeyde değildir. Geniş ve açık sınırlarından ülkeye çok sayıda ucuz, kaçak mal girişi gerçekleşmektedir. Petrol sektörü yatırımlarındaki ve üretimindeki artış sermaye malları ithalatındaki artışın diğer bir önemli nedenidir. Dış ticaretin seyrinde 1997 yılından bu yana gözlenen gelişmeler, ülkenin dış ticaret dengesinin değişken yapısını ortaya koymaktadır. Dış ticaret açığı 1997 yılında 276,4 milyon $ iken (GSYİH nın %1,2 si), 1998 yılında 801,2 milyon $ düzeyine yükselmiştir Ağustos unda Rus Rublesinin devalüe edilmesini takiben ülkeye giren ucuz Rus malları 1998 yılı sonuna doğru Kazak piyasasının dalgalanmasına neden olmuş, dış ticaret açığı genişlemiştir. Bu gelişmeler karşısında 1999 yılı Nisan ayında Tenge de %30 oranında devalüasyon yapılmış ve 1999 yılı sonu itibarı ile ticarette dengeye yaklaşılmıştır yılının ikinci çeyreğinden itibaren dünya petrol fiyatlarındaki yükselme ve batılı petrol şirketlerinin üretimlerindeki artış, ihracat gelirlerinin artmasına yardımcı olmuştur. Netice olarak, 1999 yılında GSYİH nın %2 si kadar bir dış ticaret fazlası elde edilmiştir yılında petrol ihracatının iki kattan fazla artması sayesinde ticaret fazlası ani bir artış göstererek GSYİH nın %15 ine ulaşmıştır yılında bu oran daralarak %6 ya düşmüş; 2002 ve 2003 te ise yeniden artarak sırası ile %10 ve %14 olmuştur. Yüksek düzeyde seyreden petrol fiyatları ve artan petrol ihracatı dış ticaret fazlasının 2004 te de artmaya devam etmesini sağlamıştır yılı ticaret fazlası tahmini olarak 7,3 milyar $ düzeyindendir yılında ihracatın bir önceki yıla göre yaklaşık %51 oranında artarak 20 milyar $ seviyesine ulaştığı tahmin edilmektedir yılı ithalatının ise %39 artışla 13 milyar olduğu tahmin edilmektedir.

19 Yüksek miktardaki kayıt edilemeyen ticaret hacmi ithalatın izlediği seyrin takibine yönelik girişimleri güçleştirmektedir. Kazakistan ın Rusya, Kırgızistan ve Özbekistan ile sahip olduğu geniş ve geçişi kolay sınırlar küçük ölçekli sınır ticaretine olanak tanımakta ancak sınır ticaretinin hacmi dış ticaret verilerine yansıtılamamaktadır. Kayıt altına alınamayan ithalatın büyük çoğunluğu gıda dışı tüketim malları ve ikinci el arabalardan oluşmaktadır. İnşaat malzemeleri ithalatı ve doğrudan yabancı yatırımların sermaye malları ithalatı önemli ithalat kalemleridir. Petrol ve enerji ithalatı başta Rusya dan gerçekleştirilen kömür ve elektrik olmak üzere- düşerken, Özbekistan dan gaz ithalatı artmaktadır yılında petrol ve enerji ürünleri ithalatı 600 milyon $ tutarında gerçekleşmiştir. Ticaretin gelişmesini sınırlayan en önemli problem, Kazakistan ın tamamen kara ile çevrili denize kıyısı olmayan bir ülke olmasıdır. Bu nedenle ihracatta ve ithalatta maliyetler çok fazla yükselmektedir. Ayrıca bir diğer sorun da önemli petrol ve gaz ihracatı yollarının ülkenin dünya enerji piyasasındaki en önemli iki rakibi olan Rusya ve İran üzerinden geçmesidir. Ülkenin denize en yakın limanları Rusya ve Gürcistan ın Karadeniz deki kıyılarına yakın limanlardır. Kazak mavnaları Karadeniz e Rus egemenliğindeki bir su yolu olan Volga-Don kanalından girebilmektedir yılına dek Rusya üzerinden petrol geçişi konusunda sürekli sorunlar yaşanması, Kazakistan ın Azerbaycan ve Türkiye, Çin, Türkmenistan ve İran gibi daha yüksek maliyetli alternatif güzergahları gözönünde bulundurmasına neden olmuştur. Ancak Rusya, 1997 yılından itibaren Kazakistan ın petrol ihracatını bu şekilde engellemek yerine, Rus firmalarını Kazak pazarına girmeye teşvik ederek ve Kazak petrolünün transit geçişini kolaylaştırarak Kazakistan petrol sektöründeki varlığını artırmaya çalışmaktadır. Günümüzde iki ülke arasında transit geçiş konusunda hala küçük sorunlar yaşanmaktadır. İhracat gelirlerinin büyük çoğunluğu yabancı yatırımlar sayesinde elde edilmektedir. Başlıca Ürün Grupları İtibarı ile Dış Ticaret (2003) İHRACAT % İTHALAT % Mineral Ürünler 65 Makineler, Taşımacılık 43 Ekipmanı Baz Metaller 20 Kimyasallar 15 Gıda 6 Mineral Ürünler 12 Kimyasallar 4 Baz Metaller 12 Makineler, Taşımacılık 2 Gıda 8 Ekipmanı Kaynak:EIU (The Economist Intelligence Unit)-Kazakhstan Country Report, April 2005 Kazakistan sahip olduğu üretim yapısı itibarı ile daha ziyade hammadde ve yarı mamul ihracatçısı bir ülkedir. Petrol ve petrol ürünleri, demirli metaller, kimyasallar, makineler, hububat, yün, et, kömür ülkenin başlıca ihraç ürünleridir. İhracatın yarısından fazlasını petrol ve petrol ürünleri oluşturmaktadır. Tüketim malları ihracatı çok sınırlı düzeydedir. Ülkenin başlıca ihraç ürünleri olan petrol, gaz ve metallerin ihracatın önemli bir kısmını oluşturması, Kazakistan ın dış ticaret dengesini uluslararası mal fiyatlarındaki değişmelere karşı korunmasız hale getirmektedir. Doğu Asya daki istikrarlı talep artışı metaller ve mineral ürünler sektörlerinin ihracatında artış sağlamıştır. Kazakistan ın demir ve çelik üreticisi Ispat-Karmat ın ihracatında önemli artış gerçekleşmiştir. Şirket, yılda 4 milyon tonluk çelik üretimi gerçekleştirmekte, üretiminin tamamını ihraç etmektedir.

20 Kazakistan bölgedeki en önemli hububat ihracatçılarından biridir. Buğday, ülkenin ihracatı açısından büyük önem taşımaktadır. Hububat ihracatının çoğunluğu Rusya, İran, Çin ve diğer Orta Asya ülkelerine gerçekleştirilmektedir. Hububat üretimi 2004 yılında bir önceki yıla göre %6,1 oranında düşerek 13,9 milyon ton olmuştur. Kazak yetkililer, üretimdeki düşüşe rağmen üretim kalitesinin arttığını ifade etmektedir. Ancak üretimdeki düşüş, hububat ihracatında da düşüş anlamına gelmektedir. 2004/2005 döneminde hububat ihracatında hükümet tarafından da düşüş beklenmektedir. Resmi tahminlere göre Kazakistan ın 2004/2005 döneminde 4 milyon tonluk hububat ihracatı gerçekleştirmesi beklenmektedir. Hububat ihracatı 2003/2004 döneminde 4,6 milyon ton, 2002/2003 döneminde 5,9 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Ülkenin ithalatında ise yatırım ve tüketim malları önemli yer tutmaktadır. Makine ve ekipman, metal ürünler ve gıda maddeleri ülkenin ithalatında önem arz eden ürün gruplarıdır. Başlıca Ülkeler İtibarı ile Dış Ticaret (2003) İHRACAT % İTHALAT % Rusya 18,2 Rusya 39,2 Çin 12,1 Çin 20,7 Almanya 8,8 Almanya 10,1 İsviçre 7,4 Fransa 4,1 Birleşik Arap Emirlikleri 4,1 Ukrayna 3,2 Kaynak: The Economist Intelligence Unit,Kazakhstan Country Report, April 2005 Kazakistan dış ticaretinin yönü eski Sovyetler Birliği ülkeleri dışındaki ülkelere yönelmiştir. Bunda Kazakistan ın dünyanın önde gelen ülkelerine gerçekleştirdiği petrol ihracatından elde ettiği yüksek gelir önemli rol oynamaktadır. BDT ülkeleri dışındaki ülkelerin ihracattaki payı 2004 yılının ilk on aylık döneminde %79 a ulaşırken, ithalattaki payı ise aynı dönemde %53 olmuştur. Bermuda ve Virjin Adaları, Kazakistan ın bu ülkelerle mevcut ham petrol kontratlarına bağlı olarak en önemli ihraç pazarlarından biri haline gelmiştir yılında Bermuda, Kazakistan ın ham petrol yağları ihracatında %31 payı ile en önemli pazar olmuştur. Rusya Kazakistan ın ihracatında %18,2 oranındaki payı ile birinci sıradadır. Rusya yı %12,1 ile Çin takip etmektedir. Kazakistan, 2002 yılı Haziran ayında Rusya ile yılda 15 milyon ton petrolün Atrau-Samara boru hattından ve 2,5 milyon ton petrolün Mahaçkala-Novorossisk boru hattından ihracatını mümkün kılan bir anlaşmaya imza atmıştır sonbaharında ise Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (Caspian Pipeline Consortium-CPC) 28 milyon ton olan yıllık kapasitesini 67 milyon tona çıkarmayı planladığını açıklamıştır. Ayrıca 2002 yılında Kazakistan ve Rusya, Kuzey Hazar Denizi ndeki üç tartışmalı petrol sahasının (Kurmangazi, Khavalinskoye ve Sentralnoye) ortak olarak geliştirilmesi üzerinde anlaşmaya varmıştır. Kazakistan ve Çin arasında 2004 yılı Mayıs ayında Çin e uzanan bir petrol boru hattının inşaası üzerinde bir anlaşma imzalanmıştır. Sözkonusu anlaşma, petrol boru hattının inşaasının 2005 yılı Nisan ayı itibarı ile tamamlanmasını öngörmektedir. Sözkonusu boru hattı projesi, Kazakistan tarafından geliştirilen birkaç boru hattı projesinden biri olup, ülkenin petrol ihraç kapasitesini önemli ölçüde artıracak ve ekonomik büyümeye önemli katkısı olacak bir projedir.

KAZAKİSTAN ÜLKE PROFİLİ

KAZAKİSTAN ÜLKE PROFİLİ 0 KAZAKİSTAN ÜLKE PROFİLİ Hazırlayan Ayşe Oya BENLİ 2008 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler (2006) Nüfus

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KAZAKİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 Haziran 2005 Ülke No: 79- MD I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kazakistan Cumhuriyeti

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Akra Yüzölçümü : 238.537 km 2 Nüfus : 25,3 milyon (2012) Önemli Şehirler : Akra, Kumasi, Sekondi-Takoradi, Tamale GSYİH (2012 ) : 36,952 Milyon $ Kişi Başına

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 İNGİLTERE YE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Birleşik Krallık Londra İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1707 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 DANİMARKA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI Danimarka Krallığı Kopenhag Danca 2. Margrethe HÜKÜMET BAŞKANI Helle

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Senegal Cumhuriyeti Resmi Dil : Fransızca Başkenti : Dakar Yüzölçümü : 196.161 km 2 Nüfus : 12,9 milyon (2010) Önemli Şehirler : Thies, Mbour, Kaolack GSYİH (2012 ) : 12.804

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA 1 / 8 HOLLANDA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER (2012) RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Hollanda Krallığı Amsterdam Flemenkçe BAĞIMSIZLIK TARİHİ 30 Ocak 1648 DEVLET

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Resmi Dil : Swahili, İngilizce Başkenti : Resmi başkent Dodoma(1 699 000) (de facto olarak Darüsselam); Dar es Selam; ticari başkent (2.498.000)

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Şubat-2009 Y.U. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Almanya ya ihracat yapan 1.073 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

GENEL BİLGİLER (2011) Katolik %57,8, Müslüman %2,4, Ortodoks DİN

GENEL BİLGİLER (2011) Katolik %57,8, Müslüman %2,4, Ortodoks DİN T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 SLOVENYA GENEL BİLGİLER (2011) RESMİ ADI Slovenya Cumhuriyeti BAŞKENT Ljubljana RESMİ DİL Slovence BAĞIMSIZLIK TARİHİ 25 Haziran 1991 AB ÜYELİK TARİHİ 1 Mayıs 2004 AVRO BÖLGESİNE

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Kırgızistan a ihracat yapan 63 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri Etiyopya ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Dil : Amharikçe, Oromo, Tigrinya, Somaliae, İngilizce Başkenti : Addis Ababa Yüzölçümü : 1.127.127 km2 Nüfus : 88,4 Milyon(2013 tahmini Önemli

Detaylı

PERU ÜLKE RAPORU 30.06.2015

PERU ÜLKE RAPORU 30.06.2015 PERU ÜLKE RAPORU 30.06.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Peru ya ihracat yapan 26 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı nın Türkiye'de

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Amerika Birleşik Devletleri BAŞKENTİ : Washington D.C. RESMİ DİL : İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ :

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 - E.B. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İrlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006)

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 201 PORTEKİZ GENEL BİLGİLER RESMİ ADI Portekiz Cumhuriyeti BAŞKENT Lizbon RESMİ DİL Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI (KARS, ARDAHAN, IĞDIR, AĞRI) T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 14-15 MAYıS 2012 2 1. Azerbaycan Cumhuriyeti SUNUM PLANı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Enerji Kaynakları

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA 1. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Brezilya Federal Cumhuriyeti BAŞKENTİ : Brasilia RESMİ DİL : Portekizce DİN : Roman Katolik (% 74), Protestan (% 15), diğer

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MALTA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Malta Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9 FRANSA ÜLKE BÜLTENİ Başkent Resmi Dil(ler) Yönetim Biçimi Cumhurbaşkanı Başbakan Paris Fransızca Parlamenter Başkanlık Tipi Cumhuriyet Nicolas Sarkozy François Fillon Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958

Detaylı

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur)

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Sudan ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Resmi Dil : Arapça (resmi

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Eylül 2 ÖZET Ağustos ayında yıllık enflasyon, yüzde 1,2 olarak gerçekleşmiş ve önceki raporlarımızdaki öngörülerimizle tutarlı bir seyir izlemiştir. Aylık tüketici fiyat

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI Kuveyt Devleti RESMİ DİL Arapça, İngilizce (2. resmi dil) BAŞKENT Kuveyt BAĞIMSIZLIK

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FİNLANDİYA ÜLKE RAPORU Kasım 2009 A.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Finlandiya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA YA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL İtalya Cumhuriyeti Roma İtalyanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1861 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI Giorgio Napolitano Enrico Letta

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Nijerya Federal Cumhuriyeti Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Abuja Yüzölçümü : 923.773 km 2 Nüfus : 155,2 milyon (2011) Önemli Şehirler : Lagos, Kano, Ibadan, Port Harcourt,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. İSRAİL E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) BAŞKENTİ RESMİ DİL BAĞIMSIZLIK TARİHİ DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN YÜZÖLÇÜMÜ NÜFUS YILLIK

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ocak 27 ÖZET 2 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artarak yılı yüzde, oranında artış ile tamamlamıştır. Giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarında mevsimsel

Detaylı

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Aylık Ekonomi Bülteni Mayıs 2009

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Aylık Ekonomi Bülteni Mayıs 2009 www.etonet.org.tr 1 Ocak Mart ihracat performansı %13 azaldı. İlimizin Ocak Mart ihracat performansı bir önceki yılın aynı dönemine göre %13 azalmıştır. Türkiye İhracatçılar Meclisi ve Türkiye istatistik

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır.

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır. AFRİKA ÜLKELERİNDE MÜCEVHER SEKTÖRÜ İstikrarlı ve sürekli gelişimiyle büyümeye devam eden Türk Mücevherat Sektörü, son yıllarda gösterdiği ivmeyle altın ve mücevher sektörünün dünya genelinde önde gelen

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014 NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 214 213 YILI VAN İLİ DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ AYLAR İTHALAT ($) İHRACAT ($) OCAK 2.322.52 1.45.136 ŞUBAT 1.735.696 1.62.13 MART 1.346.793 1.41.747 NİSAN 1.443.495 2.82.915

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012)

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. MISIR GENEL BİLGİLERİ 1. HARİTA ve BAYRAK 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) Nüfusu : 85 milyon Yüzölçümü : 1.001.450 km 2 Dil : Arapça Din : Sünni Müslüman %90, Kıpti %9,

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER...1 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE)... 2 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE)... 2 İTHALAT - İHRACAT...

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015. [Type the document subtitle]

ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015. [Type the document subtitle] ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015 [Type the document subtitle] YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Etiyopya ya ihracat yapan 23 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı