GİRİŞİMCİLİK KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ. Prof. Dr. H. Mustafa PAKSOY. KYÜ İİBF İşletme Bölümü Öğretim Üyesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GİRİŞİMCİLİK KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ. Prof. Dr. H. Mustafa PAKSOY. KYÜ İİBF İşletme Bölümü Öğretim Üyesi"

Transkript

1 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ GİRİŞİMCİLİK Prof. Dr. H. Mustafa PAKSOY Ocak 2014, Kilis KYÜ İİBF İşletme Bölümü Öğretim Üyesi

2 BİLİM * Bilim: Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen; deney, yöntem ve gerçeklikten yaralanarak sonuç çıkarmaya çalışan bilgi ilim. Genel geçerlilik ve kesinlik nitelikleri gösteren yöntemli ve dizgisel bilgi. Geçerlilik ve kesinlik gösteren dizgisel bilgi. Nesne ve olgular arasındaki ilişkilerin sistematik açıklaması. Bir bilgiler grubu. Sosyal bilimler, toplumsal olayları açıklamaya yönelirken; Teknik bilimler, icatlara ve buluşlara dayanır. Sosyal bilimler, topluma, teknik bilimler üretime (dolayısıyla) yarar sağlar.

3 İHTİYAÇLAR VE EKONOMİK FAALİYETLER *Yeryüzündeki bütün ekonomik faaliyetlerin temelinde; -insan ihtiyaçlarının karşılanması veya -tatmin edilmesi amacı yatmaktadır. *İnsanları çalışmaya ya da iş yapmaya yönelten temel itici güç, İHTİYAÇLAR dır. *İHTİYAÇ, organizmanın içindeki bir eksikliktir. İnsanda bir eksiklik olduğu zaman, bu eksikliği gidererek tatmin olmak ister. *İHTİYAÇ, tatmin edildiğinde insana zevk, edilmediğinde acı ve elem veren ve organizmada çeşitli gerilimlere neden olan itici güçtür. *İhtiyaç ile İstek arasında fark vardır. -İhtiyaç, daha doğuştan içimizde var olan itici güçtür. Ör. Nefes almak. -İstek ise, sonradan öğrenilmiş ve çevrede kazanılmış bir itici güçtür. Ör. Başkaları tarafından kabul görülmek, beğenilmek.

4 İNSAN İHTİYAÇLARI *Psikologlar ve sosyal psikologlar, açıklamada kolaylık amacıyla ihtiyaçları sınıflandırmışlardır. *Günümüzde geniş kabul gören Abraham Maslow un ihtiyaçlar sınıflandırmasına gelinceye kadar yapılan sınıflama da insan ihtiyaçları; 1-Birincil ihtiyaçlar, 2-İkincil (sosyal) ihtiyaçlar olarak sınıflandırılmıştır. 1-BİRİNCİL ihtiyaçlar: İnsanda doğuştan var olan temel fizyolojik ihtiyaçlardır. Ör. Nefes alma, yeme-içme, uyuma, dış çevre koşullarına karşı korunma. -İnsan vücudunda belirli bir dengeyi tutturmaya ve bu dengeyi korumaya yöneliktir (Ör. Yazın ince, kışın kalın elbise giyme, acıkınca yemek yeme vb.). -Bu tür ihtiyaçların karşılanmaması fizyolojik dengeyi ve dolayısıyla sosyo-psikolojik dengeyi bozar. -Fiziksel bazı araç-gereçlerle tatmin edilebilir (evi olmak) 2-İKİNCİL (sosyal) ihtiyaçlar: İhtiyaç yerine İSTEK gibi, İnsan yaşamının ilk yıllarından itibaren etkileşim sonucu ortaya çıkmaya başlayıp, insan hayatında önemli roller oynayarak yaşamının sonuna kadar devam eder. -Fiziksel araç-gereçlerle tatmin edilme imkanı yoktur. -Sevme-sevilme, kabul ve itibar görme ve nihayet sahip olduğu yeteneklerini ortaya koyabilme. -İnsanın özgür ve tatminkar bir çalışma ortamına kavuşturulması gibi, maddi olmayan araç-gereçlerle karşılanabilir.

5 İHTİYAÇLAR ABRAHAM MASLOW UN İHTİYAÇLAR HİYERARŞİSİ YAKLAŞIMI (En temel motivasyon kuramı) Maslow un İhtiyaçlar Hiyerarşisi iki temel varsayıma dayanmaktadır: -İhtiyaçlar bir nedene dayanır (amaca yöneliktir) -Bir ihtiyaç giderildiği zaman (tatmin edildiğinde) motive etkisi kalkar ve yeni bir tatmin edilmemiş ihtiyaç ortaya çıkar Karşılanma Düzeyi İhtiyaç İhtiyacın İçeriği %10 Kendini Gerçekleştirme ve Öz Saygı %40 Kendini Gösterme, Saygı Görme-saygınlık, Statü İhtiyacı (Yapacak bir şeyleri olduğunu düşünme, kendinde eksiklik hissetme, yeteneklerini ortaya koyma, potansiyel gücünü fark etme, yaşama bir anlam kazandırmak-çünkü hala yaşıyoruz, yaptığı her işten sonsuz haz almak; toplumun beklentisini karşılamak; topluma önderlik etmek) (kişinin kendisine saygısı, özerklik ve başarma gibi içsel faktörler, statü, şöhret, Meslekler, dr. Olmak, zenginlik, vb. Kabul görme ve prestij, sözü dinlenen insan olma) %50 Sosyal ihtiyaçlar/aidiat (grup içinde yer alma, sevgi ve üzüntüleri paylaşma; toplumla iletişim kurma) %75 Güvenlik ihtiyacı* Can ve mal varlıklarının korunması (a-fiziksel ve b-ekonomik Güvenlik (iş güvencesi, emeklilik, sigorta). Varlığını sürdürmek için: Sağlık, iş ve ekonomik güvenliği, fiziksel ve duygusal tehlikelerden korunmayı içerir) %85 Fizyolojik ihtiyaçlar (acıkma, susuzluk, yeme, içme, uyuma, dinlenme, varlığı sürdürme, cinsellik, diğer vücut ihtiyaçları ör. Vücudu korumak için barınma sayılabilir-) *Alt düzeydeki (1. ve 2.) ihtiyaçlar genel olarak ekonomik araçlarla karşılanır, üst düzeydeki (3., 4. ve 5.) ihtiyaçlar genel olarak psikolojik ve toplumsal içerikli simgeler, davranışlar ve araçlarla tatmin edilir. *Çin Seddi, 31 metre yüksekliğinde, 12 metre genişliğinde, 3000 km uzunluğunda olup, güvenlik ihtiyacı için yapılmıştır.

6 MAL ve HİZMETLER *MAL ve HİZMET İnsan ihtiyaçlarını tatmin etme veya giderme özelliğine sahip değerlerdir. -Mal ve hizmetler; 1)Ekonomik mal ve 2)Ekonomi Dışı (Serbest) mal olarak ikiye ayrılır *Ekonomik Mal: İnsan ihtiyaçlarını tatmine yarayan, ancak doğrudan herkese yetecek kadar bol bulunmayan ve elde etmek için belirli çaba harcanması gereken değerler (Ör. Ekmek, peynir, et, kalem vb kıt ekonomik mallardır). -Ekonomik Malların İki Temel Özelliği: 1- Kıt oluşu 2- Para ile veya başka mallarla değişime konu olması *Ekonomi Dışı (Serbest) Mal: Doğada bol miktarda bulunan ve kullanmak için para veya fazla bir çaba gerektirmeyen değerler (Ör. Hava, güneş ışığı, deniz suyu, kaynak suyu vb.) AYRICA Ekonomi Dışı Hizmet: Bir hizmetin ekonomik nitelikli sayılabilmesi için, hizmetten faydalanan kimsenin bir bedel ödemesi gerekir. Oysa toplumda savunma, güvenlik, tapu, kızılay vb. hizmetler bedel ödenmeksizin elde edilmektedir. Bu tür hizmetler, ekonomi dışı hizmet olarak tanımlanır. Bu hizmetler, devlet tarafından hiçbir ayrım yapılmadan ihtiyaç sahiplerine bedelsiz olarak sunulmaktadır.

7 ÜRETİM -Hiç bir işleme tabi tutulmadan doğada var olduğu şekliyle doğrudan kullanılabilen mal ve hizmetler oldukça azdır *(Ör. Kekik, Sumak, böğürtlen, semiz otu, par yavşanı-kilis vb.) *(UYGULAMA: EVİMİZDE PARA vermeden KULLANDIĞIMIZ değerler?). ÜRETİM; Doğal kaynakların bir girişimci tarafından emek ve sermaye kullanılarak insan ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet haline getirilmesidir. FAYDA; Mal ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını tatmin etme ve giderme niteliğidir (Ör. Alınan ilacın hastalığa uygun olması). -Fayda, üretilen mal ve hizmetlerin özünü oluşturur. ***Mal ve Hizmetin Faydalı Olabilmesi Şartı: -İhtiyaç duymak -İhtiyacı giderdiğine inanmak -O mal ve hizmete ulaşıp kullanabilmek -Mal ve hizmetlerin faydaları ile bu faydaların miktar ve düzeyine (kullanım düzeyi) bağlı olarak piyasada fiyatlar* oluşur. *Not: Genel olarak fiyatı belirleyen unsurlar; 1)Üretim maliyeti, 2)Rakipler, 3)Tüketici talepleri (talep düzeyi) 4)Kalite (Kaliteyi etkileyen unsurlar: Para, Pazar, Bilgi, İnsan, Yönetim, Malzeme) 5)Psikolojik fiyat (ör. 9,99 TL) *Mal ve Hizmet Üretimi ve Sonrasında Oluşan Faydalar; 1- Üreterek (kullanıma uygun) Şekil Faydası 2- Taşıyarak Yer Faydası 3- Talep edenlere Satarak Mülkiyet ve Değişim Faydası 4- Depolayarak Zaman Faydası 5-Kullanarak Maddi Fayda 6- Marka-Lüks mal alarak (statü, saygınlık) İtibar Faydası 7-Mal ve hizmete ilişkin bilgi verme Bilgi Faydası

8 İŞLETMELERİN EKONOMİ İÇİNDEKİ YERİ İşletmelerin Ekonomi İçindeki Yeri ve İlişkileri Mal ve Hizmetler Mal ve Hizmet Mal ve Hizmet Talebi Pazarı Arzı Para Çıkışı Para Girişi KAMU (Halk) 1- Ne üretilecek? -Talep 2- Nasıl üretilecek? Üretim sistemi 3- Ne kadar üretilecek? -Talep 4- Kaça (fiyat) üretilecek? Maliyet, talep düzeyi, rakipler İŞLETMELER A- Halk üretim faktörleri verip, karşılığında para almakta. B- İşletmeler halka mal ve hizmet verip, karşılığında para almakta. Para Girişi Para Çıkışı Üretim Faktörleri Üretim Faktörleri Pazarı Üretim Faktörleri Arzı Talebi Şekil: İşletmelerin Ekonomi İçindeki Yeri ve İlişkileri

9 ÜRETİM FAKTÖRLERİ ÜRETİM FAKTÖRLERİ 1-Doğal Kaynak 2-Emek 3-Sermaye 4-Girişimci 5-Enerji 6-Teknoloji 7-Zaman 8-Bilgi ÜRETİM SÜRECİNDEN ALDIĞI PAY RANT (Hiç emek harcamadan elde edilen fayda) ÜCRET FAİZ (para kullanmanın maliyeti, bankaya yatan para, bankadan çekilen kredi) KAR Üretim düzeyini, kalitesini Kısıtlayıcı faktör Üretim düzeyini, kalitesini Kısıtlayıcı faktör (ör. daktilo, tepegöz) (Rekabet öncelikleri, sonraki slayt) Üretim düzeyini, kalitesini Kısıtlayıcı faktör (zamanın bir maliyeti var, bir günlük zamanda işçiye ücret veriyoruz) Üretim düzeyini, kalitesini Kısıtlayıcı faktör (web bilgi amaçlı siteleri kullanmak için ücretli abonelik, bilgisayar programı) Not-1: Tam İstihdam, üretim faktörlerinin üretime katılmasına tam istihdam denir. Kaynakların bir kısmı atıl kalıyorsa buna da eksik istihdam denir. Not-2: -Ücret, -faiz, -kira ve -karlardan meydana gelen değerler toplamına katma değer denir. Not-3: Gelişmiş, gelişmekte veya geri kalmış olsun «her ülkenin dört ortak sorunu» vardır: 1-Tam istihdam, 2-İşsizlik, 3-Enflasyon, 4-Nufüs artışı

10 DEĞİŞEN DEĞERLER-2 YENİ EKONOMİYE GEÇİŞ SÜRECİ (Yeni Ekonomi Yıllardır Süren Bir Sürecin Sonucudur) 1850 LER SANAYİ DEVRİMİ -Tekstil -Gemi Yapımı -Kimya -Bankacılık -Üretim 1900 LER BİLGİ EKONOMİSİ -Hayat Bilimleri -Finansal Hizmetler -Robotik -Bilgi Teknolojisi -Telekomünikasyon

11 DEĞİŞEN YÖNETİM ANLAYIŞI-17 YÖNETİMLERİN ODAKLAŞTIĞI NOKTALAR 1- SİYASAL YÖNETİM: ŞEFFAFLIK 2- İŞLETME YÖNETİMİ: İNSANA ODAKLAŞMA

12 SANAYİ VE TİCARETTE DEĞİŞEN REKABET UNSURLARI ***Gelecekteki REKABET UNSURU? «ÜÇ BOYUTLU BASKI» (Biz Ekleyebiliriz) 2000: Tasarım/Bilgi Üstünlüğü İle Rekabet 2000: TASARIM Üstünlüğü İle Rekabet 1990 : HIZ Üstünlüğü İle Rekabet 1980: KALİTE Üstünlüğü İle Rekabet 1970: MALİYET Üstünlüğü İle Rekabet 1960: ÜRETİM Üstünlüğü İle Rekabet Kaynak: ÖZER, Pınar Süral (1999), Benchmarking, Vizyon Yayınları, İzmir, s.7. Kaynak: TÜRKAN Özay Umut; Kalite Çemberine Karsı Sendikaların Tavrı ve Türkiye Örnegi, Uludag Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamıs Yüksek Lisans Tezi, Bursa, s,49.

13 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- DOĞAL KAYNAKLAR Genel Olarak DOĞAL KAYNAKLAR: -Üretken bir şekilde değerlendirilmek üzere işletmeye tahsis edilen yeraltı ve yerüstü zenginlikler/kaynaklar. -Tabiatta var olan çok değişik maddeler *Endüstri İşletmelerinde, doğal kaynaklar, birinci derecede önemli. *Ticaret ve Hizmet İşletmelerinde, doğal kaynaklar a göre bina daha önemli. *Tarım İşletmelerinde ise, *DOĞAL Kaynaklar; arazi daha önemli. -işletmelerin kuruluş yeri seçiminde, -ekonomik (rasyonel) bir biçimde işletilmesi açısından öneme sahiptir. *İşletmeler doğal kaynakları kullanırken; -çevreyi ve -ekolojik dengeyi bozmayacak şekilde faaliyet göstermelidirler.

14 ÜRETİM FAKTÖRLERİ-EMEK Genel Olarak EMEK: İnsanın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, ücret karşılığında mal ve hizmet üretiminde; -fiziksel (bedensel) gücüyle ve -düşünsel (zihinsel) olarak yer almasıdır. Aynı zamanda, emeğin üretimde yer alması iş anlamına da gelmektedir.

15 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE Genel Olarak SERMAYE: -Bir satın alma gücüdür. -Saygınlık, iktidar ve hükmetme imkanı sağlar -İş yapma ve ekonomik güç elde etme aracıdır -İşletmenin nakdi ve parasal değerlere dönüşebilen varlıklarıdır SERMAYE nin elde ediliş yolları: 1-Miras 2-İkramiye 3-Bağış (başkası tarafından yapılan) 4-Doğal zenginliğe sahip olma 5-Tasarruf vb. *Sermayeyi; -İş kurup mal ve hizmet üretenler ile -başkalarını kendi hesaplarına çalıştıranlar edinmek zorundalar *Sermaye denince akla para gelir. *Para denince de, nakit veya bankadaki mevduat akla gelir. *Para;1)servet birikim aracı, 2)değer ölçüsü, 3)değişim aracıdır. (Para; 1-Tasarruf aracı, 2-Değişim aracı, 3-Yatırım aracı, 4-Satın alma aracı) Kısaca SERMAYE: -Üretilmiş üretim araçları (Ör. Dikiş makinesi) -Üretimde kullanılan makine, teçhizat ve donanım -Maddi ve maddi olmayan değerlerdir Not: Dikiş makinesi terzi tarafından kullanılırsa sermaye malı, evde kullanılırsa tüketim malı dır.

16 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-2 EKONOMİK açıdan Sermaye: Bazı ekonomistler, -Sermayenin tasarruftan kaynaklandığını, Bazıları ise, -Sermayenin emeğin üretim araçlarında yoğunlaşmasından meydana geldiğini ileri sürmüşlerdir. Ekonomik açıdan sermaye; -üretim araçları ya da -üretilmiş üretim araçlarıdır.

17 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-3 MUHASEBE açıdan Sermaye: -İşletme sahibinin işletmeden alacağı veya -İşletmenin bilançosunda yer alan aktif ve pasif kalemler arasındaki olumlu fark olarak tanımlanabilir. İkinci tanımdan hareketle sermaye şöyle formülleştirilebilinir: SERMAYE = (Mevcutlar + Alacaklar) - BORÇLAR

18 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-4 FİNANSMAN açıdan Sermaye: -İşletmenin borç olarak sağladığı kaynaklar dışında; --kurucu ortakların koyduğu aktif değerler veya --hisse senedi satın alanların sağladıkları ödeme güçleri --teşebbüsün oluşturduğu karşılıklar --yedek akçeler --dağıtılmamış karlar vb. ödeme güçleridir. İŞLETME YÖNETİMİ açıdan Sermaye: Üretimde kullanılan bütün maddi ve maddi olmayan değerleri ifade eder. MADDİ Sermaye Kalemleri: 1-Doğal kaynaklar (toprak, hammadde) 2-Yarı mamuller (Bir başka malın üretiminde kullanılacak olan henüz üretimi tamamlanmamış kaynak) 3-Binalar 4-Makineler 5-Alacaklar 6-Nakit

19 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-5 İşletme YÖNETİMİ açıdan Sermaye: MADDİ OLMAYAN Sermaye Kalemleri: 1-İmtiyaz/Ayrıcalık: Bir takım hak ve çıkarların özel kişi veya kuruluşlara verilmesidir. Ör. Petrol ve turizm işletmelerindeki yap-işlet-devret modeli. 2-Lisans/Yetki/Ruhsat/İzin: Genel olarak; Herhangi bir işin ya da ticari işlemin yapılabilmesi için kişi ya da kuruluşlara izin vermek için düzenlenen sözleşme veya bir firmanın belli bir bedel karşılığında (royalty) sahip olduğu teknik bilgileri başka bir firmaya sattığını ve kiraladığını gösteren sözleşmelere lisans anlaşmaları denir. --Yasa tarafından kısıtlanmış veya düzenlenmiş bir işin yapılması veya bir girişimde bulunulabilmesi için kamu otoritesi tarafından verilen ve başkasına devredilemeyen izin, yetki veya ruhsat şeklinde ortaya çıkar. Ör. Kotaya tabi bir maldan ithalat yapabilmek için alınan izin, petrol aramak için alınan izin. --Paten yasasındaki anlamıyla ilgili olarak; yeni bir mal üretmiş, yeni bir tasarım veya üretim yöntemi bulmuş ve bunların patentini almış kişi veya firma ile bu yeniliklerin belirli koşullarla kullanılmasını sağlamak için bir sözleşme yapma gereği vardır. Başkasının yaptığı buluşu royalty adı altındaki bir ödeme ile izin alarak kullanmaya lisans anlaşmaları denir. --Bir kimseye tanınan ayrıcalıklı harekette bulunma hakkı dır. Ancak temel kural, bu hak kullanırken başkaları zarara uğratılmayacaktır.

20 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-6 İşletme YÖNETİMİ açıdan Sermaye: MADDİ OLMAYAN Sermaye Kalemleri: 3-Marka/Alametifarika: Ör. : -Ayırd edici özellik olarak adlandırılan bir haktır. -Ticari eşyalar üzerine konulan ve eşyayı üreteni veya satanı tanıtan veya eşyayı benzerlerinden ayırt etmeye yarayan özel bir işaret, kelime, resim, simge.

21 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-7 İşletme YÖNETİMİ açıdan Sermaye: MADDİ OLMAYAN Sermaye Kalemleri: 4-Patent/ihtira Beratı: -Devletin bir buluşu koruması yasalar çerçevesinde buluş sahibine bir paten veya ihtira beratı vermesiyle kesinleşir. İhtira Beratı ile devletin korumasına kavuşan bir teknik buluş, korunduğu sürece başkaları tarafından uygulanamaz. Amaç, buluş sahibini özendirmek ve yeni buluşlar içibn kişileri harekete geçirmektir. -İngilizce kökenli bir kelime olan patent, yeni bir üretim yöntemi ya da herhangi bir yenilik bulan ve bunları yeni mal ve hizmetler üretmek üzere kullanma hakkına sahip bir kimsenin, bulduğu yeniliği veya üretim yöntemini ve bunların yardımıyla piyasaya çıkardığı bir mala yalnız kendisinin sahip olması, başkalarının izinsiz olarak onları kullanmalarını veya kopya etmelerini engelleme hakkını veren tecil edilmiş bir ayrıcalık veya imtiyaz şeklinde tanımlanabilir. -Patent hak sahibine, icadı, üretim yöntemi ya da ürettiği mal üzerinde bir nevi tasarruf tekeli sağlar. -Patent sahibi (icatcı), dilerse bu buluşu üzerindeki hakkını belirli bir bedel karşılığında başkalarına devredebilir veya kiralayabilir. Patentin devri ile patent satışı gerçekleşir ve alıcı patent sahibine bir defalık ödemede bulunur ve o yenilik üzerindeki bütün haklar alıcıya geçer. Patenin kiralanması ile lisans anlaşması imzalanır ve kiralayanın paten sahibine üzerinde anlaşmaya varılan biçimde sürekli bir ödemede bulunması söz konusudur.

22 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- SERMAYE-8 İşletme YÖNETİMİ açıdan Sermaye: MADDİ OLMAYAN Sermaye Kalemleri: 5-Telif Hakları: İlim, edebiyat veya güzel sanatlar alanında, fikir mahsulü bir eser vücuda getirenin o eser üzerinde sahip olduğu fikir ve mali haktır. 6-Know-How/Bilgi Birikimi: Genel olarak; Teknik hüner, Tecrübe hakkı/ticari-teknik bilgi hakkıdır. -Bir işletmenin uzun tecrübe ve araştırmalar sonucunda bulduğu ve gizli tuttuğu, yeni bir üretim usulünün fiilen uygulanması için gerekli teknik bilgi ve tecrübelerin tümüdür (Ör., Benim köydeki çamaşır makinesi servis çağırma, SG Uzmanı Ali TEZEL). -Gizli formül veya üretim yöntemini veya sınai, ticari, bilimsel tecrübeye dayalı bilgi birikimini kullanma imtiyazı, kullanma hakkıdır. 7-İşletme Hakları: Maden Kanunu ile ihdas edilen işletme hakkı; bir madeni bulan kimse ruhsat almak şartı ile belli bir süre o madenin bulunduğu sahada -maden cevheri aramak, -çıkartmak, -bunlardan faydalanmak ve -maden cevherinin çıkartılması için yer altı ve yer üstü tesisleri yapmak hakkıdır.

23 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- GİRİŞİMCİ-1 GİRİŞİMCİ --Karı ve riski kendisine ait olmak üzere bir işletmeyi kuran ve işleten kimsedir. --Yeni veya bilinen bir mal veya hizmeti *üretmek, *üretip pazarlamak veya *yalnızca pazarlamak için kendisine ait veya başkalarından temin ettiği sermayeyi üretim faktörlerine yatıran ve böylece kar veya zarar etme riskini göze alan özel veya tüzel kişidir. *Uygulamada çoğu kez yönetici ile girişimci eş anlamlı kullanılır. Oysa girişimciden farklı olarak yönetici; kar ve risk başkasına ait olmak üzere belirli bir ücret karşılığında işletmenin yönetim sorumluluğunu üzerine alan kişidir. *Yönetici; bilgi, deneyim ve yeteneği olan kişidir. *Buradan hareketle, her yönetici bir girişimci olmayacağı sonucuna varılabilir. *Halk arasında GİRİŞİMCİ; iş adamı, iş bilen, becerikli, kafası çalışan, cesur ve atılgan vb sözcüklerle ifade edilir.

24 GİRİŞİMCİ : Başkalarının Baktığı Ama Göremediği Ya Da Algılayamadığı Fırsatları Sezip, Bunları Cazip İş Fikirlerine Dönüştürebilme Yeteneğine Sahip, Risk Almaya Yakınkişi/Kuruluşlardır. KOPYALANAMAZ G205 24

25 GİRİŞİMCİ Girişimcilik, ilk olarak 1755 yılında Fransız asıllı İrlandalı Ekonomist Richard Cantillon tarafından yapılmıştır. Cantillion a da göre; Girişimci, kar elde etmek amacıyla işi organize eden ve işin riskini üstlenen kişidir. KOPYALANAMAZ G205 25

26 GİRİŞİMCİLİK : Gerekli Zaman Ve Çaba Harcayarak Fiziksel Ve Sosyal Riskler Alınması Sonucu Bireysel Tatmin Ve Ekonomik Ödüller Elde Etmeyi İçeren Farklı Bir Değer Yaratma Sürecidir. KOPYALANAMAZ G205 26

27 GİRİŞİMCİ TÜRLERİ GİRİŞİMCİ TÜRLERİ GİRİŞİMCİ TÜRLERİ KAMU GİRİŞİMCİLERİ PİYASA EKONOMİSİ İÇİNDE YER ALAN GİRİŞİMCİLER ÖZEL GİRİŞİMCİ ***Müteşebbis (Girişimci); -Mal ve hizmet üretir DİNAMİK GİRİŞİMCİ OLAĞAN GİRİŞİMCİ -Kar-zarar edebilir -Risk alır -Kaynakları bir araya getirdiği için aynı BAĞIMSIZ GİRİŞİMCİ İÇ GİRİŞİMCİ zamanda yöneticidir. ÖZEL GİRİŞİM SİSTEMLERİNDE 4 TEMEL UNSUR VARDIR 1-Özel Mülkiyet Hakkı (menkul ve gayrimenkul edinme) 2-Seçme Özgürlüğü (tüketici ve üretici ekonomik kararlarda serbest) 3-Kar Elde Etme (kaynaklarını riske sokma) 4-Serbest Rekabet

28 İÇ GİRİŞİMCİ İÇ GİRİŞİMCİ, kurum içinde herhangi bir iş fikrini uygulama sorumluluğunu üstlenen kişidir. İÇ GİRİŞİMCİ, yeni fonksiyonlar geliştiren veya yeni fırsatları zorlayan yenilikçi yönetici lerdir. İÇ GİRİŞİMCİ, organizasyon içinde girişimsel özellikler gösteren bireylerdir. İÇ GİRİŞİMCİ, firma içinde bir fikri, risk alma ve yenilik yapma yoluyla karlı nihai bir ürüne dönüştürme sorumluluğunu üstlenen kişidir. İÇ GİRİŞİMCİ, firma içinde risk alarak yeni bir fikri üretime dönüştürme sorumluluğunu üstlenen kişidir. İÇ GİRİŞİMCİLİK, faaliyet halindeki organizasyonlardaki girişimciliktir. Yeni organizasyon oluşturma ise normal girişimciliktir. Kişinin İÇ GİRİŞİMCİ sayılabilmesi için, karar verme yetki ve sorumluluğunu kayıtsız olarak elde etmesi gerekir. İÇ GİRİŞİMCİ, kurulmuş işletmelerde yönetimde, satışta ya da üretimde yeni değişik yöntemleri geliştirmektedir.

29 İÇ GİRİŞİMCİLİK İÇ GİRİŞİMCİLİK Pinchot un yaptığı iç girişimcilik tanımı büyük kabul görmüştür. Bu tanıma göre İç girişimciler ; yeni yatırımları, buluşları, fikirleri ve davranış biçimlerini gerçekleştirip, bu yenilikleri ürünlerde, servislerde, yönetim programlarında kullanabilen kişilerdir. Yetenekli çalışanların girişimci olmak için işletmeden ayrılmalarının iki nedeni vardır: 1-Girişimciliğin statü sembolü (bağımsızlık, tanınma) 2-Risk sermayesinin finansman modeli olarak gelişmesidir (Risk sermayesi, yüksek kazanç getirebilecek ve yeni icat ve teknoloji ortaya koyacak gelecek vadeden projelerin büyük sermayedarlar tarafından finansa edilerek yatırıma dönüştürülmesi) GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİNİN BENZER ÖZELLİKLERİ 1-Her ikisi de öncü ve yenilikçiliğe odaklanır 2-Her ikisi de fırsatları kovalar, katma değeri yüksek ürünler üretmeye odaklanır 3-Her ikisi de risk alır 4-Her ikisi de kaynakları etkili ve verimli kullanabilirler GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİNİN FARKLARI 1-Girişimci geliştirici, iç girişimci güçlendirici 2-Girişimci pazara yönelik, iç girişimci şirket kültürüne yönelik 3-Girişimcinin kaynakları çoğu kez sınırlı, fon bulmak zorunda, iç girişimci var olan fonları kullanır 4-Girişimcinin katlandığı risk işletmeyi ilgilendirir, iç girişimcinin katlandığı risk kariyerini ilgilendirir

30 GELENEKSEL YÖNETİCİ-GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİ PROFİLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Tablo: GELENEKSEL YÖNETİCİ-GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİ PROFİLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Geleneksel Yöneticiler Girişimciler İç Girişimciler Temel Güdüler Terfi ve diğer geleneksel kurum ödülleri (büro, makam, güç vb.) Bağımsızlık, fırsat yaratma ve para kazanmak Bağımsızlık ve kurumsal ödül sağlayabilme Zamanı Yönlendirme Kısa dönemlidir. Bütçelerin ve kotaların gerçekleştirilmesi, kısa dönemli planlama ile ilgilidir (haftalık, aylık, altı aylık ve yıllık). Orta ve uzun dönemde ayakta kalma ve başarma 5-10 yıllık bir dönemde işletmenin büyümesi ile ilgilidir. Girişimci ile geleneksel yönetici arasındadır. İşletmenin zaman tablosuna ve durumun ciddiyetine bağlı olarak kendini kabul ettirme daha önemlidir. Faaliyet Direkt katılımdan çok, temsilci olma ve denetleme fonksiyonu vardır. Direkt katılım söz konusudur. Temsilci olmaktan çok direkt katılım söz konusudur. Risk Durumu Dikkatli Kabul edilebilir riskleri üstlenen Statü Statü sembollerine yoğunlaşmış Statü sembolleri ile ilgisi yok Kabul edilebilir riskleri üstlenen Geleneksel kurum statü sembollerini önemsemeyen bağımsızlık arzusunda Başarısızlık ve Hatalar Hata ve başarısızlıktan kaçma çabası Hata ve başarısızlıkları kabul etme ve üzerine gitme Hazır olana kadar riskli projelerin üzerine gitmeme Kararlar Genellikle üstlerin almış olduğu kararları kabullenme Karar almada hayalleri izleme Hayalleri başarmada başkalarını ikna edebilme Kimler İçin Başkalarını memnun eder Kendini ve müşterileri memnun eder Kendini, müşterilerini ve sponsorları memnun eder Aile Geçmişi Genellikle büyük organizasyonlarda çalışmış aile bireyleri Girişimci, küçük işletme sahibi, mesleki veya çiftçilik geçmişine sahip aile bireyleri Girişimci, küçük işletme sahibi, mesleki veya çiftçilik geçmişine sahip aile bireyleri Başkaları İle İlişki Temelde hiyerarşik ilişki Temelde karşılıklı ilişki ve anlaşmaya dayalı Hiyerarşi içerisinde karşılıklı ilişkiye dayalı Kaynak: Hisrich, Peters, Entrepreneurship, s. 48.

31 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- GİRİŞİMCİ-2 GİRİŞİMCİ nin Geleneksel Fonksiyonları: 1-Bilinen mal ve hizmetlerin niteliklerini (kalitesini) yükseltmek veya yeni mal veya hizmet üretmek. 2-Yeni üretim yöntemleri geliştirmek ve uygulamak: Ör. Amerikalı Henry Ford un, o güne kadar tek tek yapılan otomobilleri akan iş şeridi ve montaj hattı kullanarak seri halde üretmesi. 3-Endüstride yeni organizasyonlar gerçekleştirmek: Ör. Girişimciler bazı işbirliği şekillerine giderek ekonomik yapıyı etkilerler. Holding, kartel tröst gibi şirket birleşmeleri yoluyla gerçekleştirirler. 4-Yeni pazarlar bulmak: Girişimciler ülke içinde veya dışında yeni pazarlar bularak mal ve hizmet satışlarını artırmak yoluna gidebilirler. 5-Hammaddelerin ve benzeri maddelerin sağlanabileceği yeni kaynaklar bulmak: Girişimciler ülke içinde veya dışında üretim koşullarını değiştirecek hammadde kaynakları bulup, bunları denetim altına alarak önemli rekabet üstünlükleri sağlarlar. Ör. Petrol ve petrol ürünlerini, demir-çelik madenlerini ele geçirme mücadeleleri buna örnek gösterilebilir.

32 ÜRETİM FAKTÖRLERİ- GİRİŞİMCİ-3 GİRİŞİMCİ nin EK (Çağdaş) Fonksiyonları: 1-İşletmenin gelişim stratejilerini belirlemek VİZYON (Ör. 5 yıl sonra nerde olacak; VİZYON (hayal edilen gelecek): Geleceğe ilişkin nerede olacağımızı yazmak, tanımlamaktır; gelecekteki yer ve konum; önümüze koyduğumuz bir gelecek; hmp-geleceği bugünden görmek). MİSYON: Varlık nedenimiz, ana görev. TEMEL DEĞERLER: Misyonu yerine getirirken uyulacak ilkeler, olmazsa olmazlar, kırmızı çizgiler 2-Yönetim ve organizasyon politikalarını belirlemek. -Ortak paydada buluşmak, -Birlikte yönetmek, -Birlikte kazanmak 3-Çevrenin işletmeye sunduğu fırsatları izleyip bunlardan yararlanmak ve tehditleri bertaraf etmek veya etkisiz kılmak. 4-Teknolojik değişmeleri ve gelişme izleyerek işletmeyi değişen koşullara uydurmak. *Girişimci (Müteşebbis) ve Girişim (Teşebbüs) Farkı: -Teşebbüs, insan ihtiyaçlarını karşılamak için mal ve hizmet üretmek amacıyla girişimci tarafından oluşturulan organizasyon ve yapılardır. -Teşebbüs, bir unvanı, bir yeri bulunan, belirli bir sermayesi ve bir organizasyonu olan ekonomik, yasal, mali ve örgütsel bir birimdir. Oysa, her şeyden önce müteşebbis bir insandır. Dolayısıyla teşebbüs ve müteşebbis ayrı birer varlıklardır.

33 GİRİŞİMCİNİN ÖZELLİKLERİ GİRİŞİMCİNİN ÖZELLİKLERİ ***1-Motivasyonu yüksek (sorumluluk, enerji, girişim, sabır ve sağlık) (Not: Sonraki slaytlarda motivasyon araçları var) 2-Düşünme kabiliyeti yüksek (orijinal, yenilikçi, kritik ve analitik düşünen) 3-İnsan ilişkilerinde yeterlilik (sosyal olma, birlikte çalışmayı sevme) 4-İletişim kabiliyeti yüksek (yazılı anlatım, sözlü veya yazılı iletişim) 5-Teknik bilgisi olmak (yapılacak işe ilişkin teknik bilgi) 6-Başarma arzusu yüksek 7-Cesaret 8-Gerçekleştirme tutkusu olmak 9-Risk alabilme GİRİŞİMCİLERİN İŞLEVLERİ 1-Yeni ürünler ortaya çıkarmak ya da bilinen ürünlerin niteliklerini değiştirmek 2-Yeni üretim yöntemleri geliştirip uygulamak 3-Endüstride yeni ve gelişmiş örgütlenmelere gitmek (ör. Şirket birleşmeleri vb.) 4-Yeni pazarlara açılmak 5-Yeni girdi kaynakları bulmak 6-Yönetim ve çalışanlar arasında ilişkileri artırmak 7-İşletme ile devlet arasındaki ilişkileri geliştirmek

34 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ Girişimcinin Sahip Olması Gereken Kişisel Özellikleri (%): Sıra No Kişisel Özellikler % 1. Sorumluluk ve Risk Alabilme Özgüveni Yüksek (Cesaret) Fırsatları Sezebilme ve Yaratıcılık Liderlik ve Başkalarına Yön Verme İletişim Becerileri ve Başkalarıyla Çalışabilme Planlama ve Araştırma Yeteneği İkna Kabiliyeti Doğru Ekibi Kurma İnisiyatif Alabilme Yöneticilik Becerileri Kişisel Bağlantılar Finans Bilgisi Yeterli Sermaye Sonuca Odaklılık Profesyonel İş Deneyimi Diğer TOPLAM

35 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ UYGULAMA Kursiyer Adı-Soyadı: İş Fikrine Göre Girişimcilik Özellikleri Puanı Girişimcinin Sahip Olması Gereken Kişisel Özellikleri (%): Sıra No Kişisel Özellikler % Kendi % si 1. Sorumluluk ve Risk Alabilme Özgüveni Yüksek (Cesaret) Fırsatları Sezebilme ve Yaratıcılık Liderlik ve Başkalarına Yön Verme İletişim Becerileri ve Başkalarıyla Çalışabilme Planlama ve Araştırma Yeteneği İkna Kabiliyeti Doğru Ekibi Kurma İnisiyatif Alabilme Yöneticilik Becerileri Kişisel Bağlantılar Finans Bilgisi Yeterli Sermaye Sonuca Odaklılık Profesyonel İş Deneyimi Diğer TOPLAM

36 MEMNUN OLMAYAN MÜŞTERİNİN ETKİSİ Müsteri memnuniyeti konusunda yapılan bazı arastırmalara bakıldıgında ilginç sonuçlarla karsılasılmıstır. Bir sirketin ürün ve hizmetlerinden memnun olan müsteri, aynı kalite ve standarttaki ürüne %10 veya daha fazlasını ödemektedir. Bu da maliyeti arttırmadan gelir artısını saglamaktadır. Memnun olan müsteriyi tutmanın masrafı, yeni müsteriye göre 1/6 oranında az olmaktadır. Tatminsizligin doguracagı sonuçları incelemek için, kalite sikayetleri konusunda yapılan diger bir arastırmada, Tatmin olmayan 100 müsteriden sadece 4 ü sirkete basvurmustur. Oysa geriye kalan 96 tatmin olmayan kisi zincirleme olarak olumsuz konusma ile 3500 müsteri adayını olumsuz etkilemektedir ARIKAN Necati, Toplam Kalite Yönetimi, Önce Kalite Dergisi, Kalder Yayınları, Yıl:1, Sayı:2, İstanbul, Ocak 1992, s

37 KAİZEN FELSEFESİNİ UYGULAMA Kaizen felsefesini uygulamaya geçirmek için öncelikle isletmenin mevcut durumu teshis edilir. Gelismenin saglanabilmesi için yararlanabilecek iyilestirme tekniklerinden bazıları asagıdaki gibidir208: Beyin Fırtınası; Problemin veya çözümü ile iliskili fikirlerin toplanabilecegi genel bir tekniktir. Pareto Analizi; 80/20 kuralıdır. Bu kural, problemlerin %20 sinin çözümü, %80 yarar saglar anlamına gelmektedir. Neden-Sonuç Diyagramı; Problemlerin nedenlerinin köklerini bulma veya bir faaliyetler için odak saglamada kullanılır. İstatistiksel Proses Kontrol; Ortalama degerler, histogramlar, kontrol semaları gibi basit istatistik teknikler pek çok kurulusta basarı ile kullanılabilir. 208 ALMEMAN A. A., ISO 9001:1994 Kalite Güvence Modelinden ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi ne

38 Organizasyonların Gelisim Süreci Sekil 3: Organizasyonların Gelisim Süreci ÖĞRENEN ORGANİZASYON DÜŞÜNEN ORGANİZASYON ANLAYAN ORGANİZASYON BİLEN ORGANİZASYON KAYNAK: McGILL Michael, SLOCUM John; Unlearning The Organization, Organizational Dynamics, Vol:22, No:2, 1993, s:68.

39 DEĞİŞEN DEĞERLER-4 PAZARLAMADA 4P DEN 4C YE DEĞİŞİM Pazarlamanın Eski 4P si Pazarlamanın Yeni 4C si 1) Mal (Product) 1) Customer Value (Tüketici Değeri, ürüne verdiği önem) 2) Fiyat (Price) 2) Customer Cost (Tüketiciye Uygun, Düşük Fiyat) 3) Dağıtım (Place) 3)Customer Convenince (Müşteriyi İkna etmek, İnandırmak, Ürüne Güven, Ürüne Kolaylıkla Ulaşabilmek) 4) Satış Çabaları (Promotion) 4) Customer Communication (Dürüst ve Doğru İletişim Kurmak) Satışa dayalı bir yaklaşımın yerini müşteriye dayalı bir anlayış almalıdır.

40 İŞLETME ve GİRİŞİM GİRİŞİM (teşebbüs) ile İŞLETME Arasındaki Fark: Ayrıca, GİRİŞİM (teşebbüs) ile İŞLETME arasında da ayırım yapılmasından yana olanlar, teşebbüsü, işletmeye oranla daha geniş ve kapsamlı bir varlık olarak sayarlar. Bu görüşe göre; -işletme, temelde (fabrika, atölye, büro, mağaza gibi) teknik bir birimdir. -teşebbüs ise, hukuki, ekonomik, mali ve organizasyonel yönü ağır basan bir birimdir. Teşebbüs bir veya birden çok işletme kurup işleten bir varlıktır. Örneğin, Sabancı Holding bir teşebbüs olup, ona bağlı çalışan gıda, ticaret, bankacılık gibi alanlarda bir çok işletmesi bulunmaktadır. *TEŞEBBÜS çeşitleri; 1-Kamu Teşebbüsleri Sahibi devlet, özel idare, belediye gibi kamu kuruluşları. 2-Özel Teşebbüsler Üretim faktörlerinin mülkiyeti özel kişilere aittir. 3-Karma Teşebbüsler Sermayesinin bir kısmı devletin, diğer kısmı da özel kişilerin elinde bulunabilir. Sermaye çokluğu kimdeyse, kararlar onun isteği doğrultusunda alınır. Ör. Demir Çelik Fabrikaları, Türkiye Petrolleri A. Ortaklığı. 4-Kooperatifler Ortakların belirli ekonomik çıkarlarını ve özellikle meslek ve geçimlerine ilişkin ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, işbirliği ve dayanışma yoluyla sağlayıp sürdürmek amacıyla kuruluşlar.

41 İŞLETMENİN DOĞUŞU-TARİHSEL GELİŞİMİ-1 İŞLETME Üretim faktörlerini optimal (en uygun, en iyi) bir şekilde birleştirmek suretiyle, bu faktörleri ekonomik ve akılcı (rasyonel) kullanarak mal veya hizmet üretip pazarlayan, kar sağlayan, devamlılık amacı güden ve sosyal sorumluluk (sosyal fayda) üstlenen teknik, ekonomik ve sosyal (toplumsal) birimlerdir. Not: Buradaki sosyal bilim olması, işletmede çalışan insanların olması yanında işçilerin işine duygusunu, hissini (aşçının yemeğe, Kütahya da çinici kızın vazosu kurutma fırınında kırılıyor ve kız psikolojik tedavi görüyor) katarak üretim ve hizmet yapmasında da aranmalıdır. Not: İnsanı diğer üretim faktörlerinden ayıran düşünme ve yenilik, değişiklik özelliklerinin olmasıdır. *Bu tanımdan hareketle, İşletmenin Başlıca Unsurları Şöyle Sıralanabilir: 1-Herşeyden önce toplumsal bir işbirliği sistemi (organizasyon)dir. 2-Ekonomik bir birimdir (Yani en az emek kanunu gereğince faaliyette bulunur ve makul bir kar sağlamayı hedefler). 3-Amacı, insan ve diğer canlıların ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet üretmek. 4-Ekonomik bir birim olmanın yanında, aynı zamanda teknik bir birimdir.

42 İŞLETMENİN DOĞUŞU-TARİHSEL GELİŞİMİ-2 İŞLETMENİN Doğuşu ve Gelişimi: -Çağdaş işletme olgusuna, ev ekonomisi ve trampa (değiş-tokuş) ekonomisinden geçilerek gelinmiştir. -Tarihte bilinen en eski ekonomik birim kapalı ev ekonomisidir. Bu yapıda, aile bireylerinin tükettikleri her şeyi kendi içlerinde ürettikleri bir sistemdi. -Zamanla artıp çeşitlenen insan ihtiyaçlarına paralel olarak ev ekonomisi de nitelik değiştirmek zorunda kalmıştır (Başkaları için). -Bu nitelik değişimi ev ekonomilerinin belirli alanlarda uzmanlaşma eğilimleri içine girmeleri şeklinde gerçekleşmiştir. Ör. Bazı aileler halıcılık, diğer bir kısmı deri, bazıları çömlek, bazıları maden işleme, bazıları küçük el sanatları vb. alanlarında uzmanlaşmıştır. -Bireylerin belirli alanlarda uzmanlaşmaları, ihtiyaçtan fazla mal ve hizmet üretimini getirmiş, kişiler bu fazlalığı gereksinim duydukları başka mal ve hizmetlerle değiştirerek değerlendirmişlerdir. -Çünkü, o dönemde malların değişimini mümkün kılacak PARA, henüz bulunmadığı için, fazla üretim değişim yolu ile değerlendirilmiştir (Para; servet birikim aracı, değişim aracı, değer ölçüsü aracı). -Bir mal veya hizmetlerin bedelini başka bir mal veya hizmetle ödemeye, ayni değişim veya trampa denir. -Değişim ekonomisinin gelişmesi ve işin içine değişim aracı olarak para faktörünün girmesi zamanla ev ekonomisinin üretim imkanlarını azaltmış, bunun yerine daha çok tüketimde bulunan ev ekonomisi tipi ile daha çok üretimde bulunan işletme biriminin yer alması sonucunu doğurmuştur. -Günümüzde ev ekonomileri yalnızca tüketim, buna karşılık işletmeler ise yalnızca üretim birimleri olarak işlev görmektedir.

43 ÇAGDAŞ İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-1 Çağdaş İşletmeciliğin Gelişim Süreci: -Endüstri Devrimi (18. yy ortaları; 1775) öncesinde, işletmeler daha çok tarım ürünleri üreten birimler şeklindeydi. -Endüstri Devrimi öncesi, tarım işletmeleri yanında özellikle esnaf ve küçük sanayi kuruluşlarını kapsayan Batı da Loncalar, Doğu da Esnaf ve Ahilik Teşkilatları şeklinde örgütlenmeler ortaya çıkmıştır. -Endüstri Devrimi öncesinde, üretimde genel olarak insan emeği, hayvan gücü ve su-rüzgar gücü gibi doğal enerjiler kullanılmış -ENDÜSTRİ Devrimi ile, doğal enerji yardımıyla yapılan üretimin yerini, makine gücü ile geliştirilen yığın üretim sistemi almış. -Makine gücüyle yığın üretim, iş yaşamında devrimler oluşturmuş. -Endüstri Devrimi ile, babadan oğula geçen ilkel üretim yöntemleri giderek yerini bilimsel ve gelişmiş yöntemlere bırakmıştır. -Böylece, emek yoğun işletmelerin yanında, sermaye-teknoloji yoğun işletmeler de ortaya çıkmıştır. -Bu gelişmeler (lonca sisteminden fabrika sistemine geçiş), pazar için büyük miktarlarda üretimin başlamasına yol açmıştır. -Bu süreçte, işletmeler sayıca artarken, örgüt yapıları karmaşık hal almaya başlamıştır. -İşletmelerin tek şahıs tan şirket (çok ortaklı) tipi yapıya doğru kaymaları; pazarlama, muhasebe, kuruluş yeri, personel tedariği vb. konularda uzmanlaşmaları yanında, YÖNETİM konusu da çok yoğun olarak gündeme gelmiştir. -Ve sahiplğin yöneticilikten ayrılması ile, yönetimde devrim niteliğinde en önemli bir gelişme yaşanmıştır. *Endüstri Devrimi, 18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ortaya çıktı (1775, çıkış yılı kabul edilebilir)

44 ENDÜSTRİ DEVRİMİ İLE ORTAYA ÇIKAN TEKNOLOJİK GELİŞMELER Bilgi Notu/Information Note *Küreselleşmenin Kaynakları 1- Ticaret 2- Seyahat 3- İletişim (en etkilisi iletişim) ENDÜSTRİ DEVRİMİ İLE ORTAYA ÇIKAN TEKNOLOJİK GELİŞMELER Buharlı makine. Sanayi devriminin en önemli gelişmelerinden birisi buharlı makinenin bulunuşudur. 1763'de James Watt, İskoçya'da buharla çalışan makineyi buldu. Bu makinenin gelişmiş biçimi, makine çağının gerçek başlangıç noktasını oluşturur. 1807'de Robert Fulton adındaki Amerikalı buharlı makineyi gemilere uyguladı tarihinde ilk kez buharlı makine lokomotiflerde kullanılmaya başlandı. 1834'de bir Amerikalı mühendis bir biçerdöver icat etti. Tarım teknolojisinde gelişmeler sağlandı. Almanya bu alandaki gelişmelere öncülük etti. Almanlar pancardan şeker çıkarma tekniğini buldu. Bir başka Alman kimyager suni gübreyi yaptı. 1840'da ilk düzenli okyanus ötesi buharlı gemi seferleri başladı. 1844'de Samuel Morse Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk ticaret amaçlı telgraf servisini hizmete soktu arasında İngiltere'de daha etkili maden tasfiye yöntemlerinin geliştirilmesine paralel olarak kömür üretimi hızla arttı. Çünkü yüksek demir ve çelik talebi bu yöntemler sayesinde kolayca karşılanabiliyordu. Bu üretim sayesinde arasında köprü, kanal, demiryolu vb. gibi inşaatlar hızla arttı. 1850'lere kadar genelde İngiltere'nin tekelinde olan sanayi devrimi, bu tarihten sonra tüm Avrupa'ya ve Amerika Birleşik Devletleri'ne yayıldı. 1870'lerden sonra konserve yiyecek imalatı hızlı bir biçimde arttı. 1876'da Alexander Graham Bell telefonu buldu. Günümüzde ise, gelişmekte olan ülkelere doğru bir yönelme gözlenmektedir.

45 ÇAGDAŞ İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-2 Çağdaş İşletmeciliğin Gelişim Süreci: -13. ve 14. yüzyıllarda İtalya da büyük ticaret odalarında, iş ilişkileriyle ilgili kayıtları saklamada bir araca ihtiyaç duyulmuştur. -Bu ihtiyacı gidermek için, 1494 yılında, Paciolo adında birisi tarafından çifte kayıt (muzaaf) muhasebe tekniği geliştirildi. -Modern Muhasebe, kökenlerini bu buluşa dayamaktadır. -Yine Barbarigo adlı bir İtalyan aynı alanda etkili yöntemler geliştirmiştir yüzyılın sonlarında İtalyan düşünür Niccolo Machiavelli nin (Bir sonraki slaytta kısa biyografi var); -yönetim, -grup çalışması (günümüzde proje çalışmasında), -önderlik gibi konularda ileri sürdüğü fikirlerin çoğu bugün bile önemini aynen korumaktadır.

46 ÇAGDAŞ İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-3 Çağdaş İşletmeciliğin Gelişim Süreci YÖNETİM: Niccolò Machiavelli Niccolò di Bernado dei Machiavelli (Makyavel olarak da bilinir) (3 Mayıs Haziran 1527) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan Floransalı düşünür, devlet adamı, askeri stratejist, şair, oyun yazarı. İtalyan Rönesans hareketinin en önemli figürlerindendir. En ünlü eseri Prens'te, politik yazının tarihinde ilk kez iktidarın alınışı ve korunması gibi bir sorunu dinsel ya da ahlaki kaygıları dikkate almaksızın kendinde bir amaç olarak inceledi. Tüm yaşamı boyunca İtalya'nın birliği ideali için mücadele verdi. Fikirleri politik yazında olduğu gibi yaygın düşünüşte de giderek büsbütün olumsuz ve ilkesiz bir politik hırsın anlatımı olarak görüldü, "Makyavelizm" terimi bir düşünce sisteminden çok "amaç için her yolu mübah gören" politikacının tutumunu anlatan suçlayıcı bir sıfat haline geldi. Yine de Diderot, Rousseau, Fichte ve Hegel gibi büyük düşünürler Machiavelli düşüncesinin olumlu yönünü açığa çıkarmaya çalıştılar. Hegel'e göre "Machiavelli'nin gayesi, yani İtalya'nın bir devlet mertebesine çıkarılması, bu yazarın eserinde tiranlığın haklı gösterilmesinden ve muhteris bir despot için imal edilmiş altın yıldızlı bir aynadan başka bir şey görmeyen bütün görme özürlülerce anlaşılamadan kalmıştır." Hegel O'nun yöntemini şöyle özetler: "kangren olmuş uzuvlar lavanta suyuyla iyileştirilemez." İtalyan komünist filozof Antonio Gramsci ise O'nu "erken gelmiş Jakoben" olarak tanımlar. Machiavelli, İtalyan halk dilini birleştirici bir ulusal temel olarak neredeyse yeniden yaratan Dante'nin eseriyle, Romalı sanatsal ve politik ideallerine büyük hayranlık besledi. Eserleri -Politika ve Tarih * Prens * Floransa'da Komplolar ve Karşı-komplolar Tarihi * Savaş Sanatı * Titus Livius'un İlk On Yılı Üzerine Söylev * Castruccio Castracani da Luca'nın Yaşamı (Daha çok roman özellikleri taşımaktadır) -Edebi eserleri * Adamotu (Kitap) * Altın Eşek * Başdiyakoz Belfagor Kaynak:

47 ÇAGDAŞ İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-4 Çağdaş İşletmeciliğin Gelişim Süreci: -Endüstri Devrimi nin doğal sonucu olarak, yönetsel devrimin ortaya çıkışı (sahiplikle yöneticiliğin ayrılması, tek kişi işletmesinden çok ortaklı işletmelere geçiş), ancak hissedilmesi oldukça uzun yıllar almıştır. ***-1832 yılında, Charles Babbage, isimli yazar Makineler ve Fabrikalar adlı eserini yazdı. Bu eser, işletmecilik ve yönetim alanında başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir. -Yönetim alanında sistemli çalışmalar 20. yüzyılın başında Frederic Winslow Taylor ( ) un çalışmalarıyla başlamıştır yüzyılda bazı yazarların sınırlı çalışmalarının ötesinde, yönetimin bilim olarak incelenmesi, gerçek olarak yüz yıl kadar sonra başlamıştır. -Çoğunluğunu Taylor, Emerson ve Barth gibi mühendislerin oluşturduğu yazarlar, Amerika da Bilimsel Yönetim adıyla bilinen akımın öncüsü olmuşlardır. -Bu dönemde, işletmecilik alanında hareket etüdleri, iş etüdleri ve zaman etüdleri gibi bilimsel teknikler kazandırılmıştır. -Klasik Dönem olarak adlandırılan bu döneme yönelik eleştiriler, insan unsurunun adeta makinelere eşdeğer görülmesi ve insanın sosyal-psikolojik yönlerinin tamamen ihmal edilmesi üzerinedir.

48 İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-4 İşletmeciliğin Gelişim Aşamaları: 1-İlkel: -İlkel toplumlarda ürünler ticaret yapacak ölçüde bol değildi. -İnsanlar maddeleri doğrudan bulduğu biçimiyle kullanıyorlardı. -Zamanla hayvanların evcilleştirilerek yiyecek ve giyecek için beslenmeye başlandı ve onları beslemek için otlaklar arandı ve göçebe yaşamı başladı. -Bütün uğraşlar kendi gereksinimlerini karşılamak için yapılmıştır. -İşletmecilik anlayışı çerçevesinde değişime uygun artık ürün (fazla ürün) çok az olmuştur. 2-Tarımsal: -İnsanlar doğayı daha yoğun biçimde ekip biçmeye başladı. -Böylece daha çok ve daha iyi ürünün nasıl elde edileceği doğal koşullar çerçevesinde öğrenilmiştir. -İnsanlar giderek kendi kullanımından daha fazla ürün elde etmeye başlamıştır. -Böylece insanlar fazla ürettiklerini başkalarıyla değiş-tokuş etmeye başladılar. -Diğer taraftan, bir kısım insanlar kendisi için araç ve eşyalar yapmaya zaman bulmaya başladılar ve araç yapanların bir kısmı bu yolla yüksek gelir elde etmeye başladılar. -Bu durum, işletmenin gelişiminde zanaatkarlık aşamasına ulaşmayı sağlamıştır. 3-Zanaatkarlık: ***-Zanaatkarlık, elle ve kas gücüyle üretim anlamına gelir. -Makineler olmadan önce yalnızca insan çabasıyla hammaddelerin bitmiş mallar biçimine dönüştürülmesi zanaatkarlıktır. -Bu yolla; sabun, mum, deri giysiler, ayakkabılar, çeşitli ev araçları, aletler, silahlar, mobilyalar, kayıklar vb. üretilmiştir. -Zanaatkarlığın zorluklarına rağmen yeterli nicelikte mal üretilmiş ve ticari girişimleri canlı tutacak ölçüde alınıp satılmıştır.

49 İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-Devam İşletmeciliğin Gelişim Aşamaları (Devam): 4-Lonca-Esnaf ve Ahilik Teşkilatı: te Buhar Makinesini James Watt buldu (1. Nokta: Teknolojik) daki Adam Smith in Milletlerin Serveti (Zenginliği) kitabı (2. Nokta: Bilim) da Fransız İhtilali (3. Nokta: Politik) de 1. Endüstri Devrimi (18. yüzyılın ikinci yarısı) -Endüstri Devrimleri: 1. Sanayi Devrimi, 2. Demir Çelik Devrimi, 3. Ulaştırma Devrimi, 4. Kimya Devrimi, 5. Elektrik Devrimi, 6. Otomasyon Devrimi, 7. Bilişim Devrimi -Endüstri Devrimi ni başlatan buhar gücüyle çalışan makinelere kadar, işletmeler daha çok tarım ürünleri üreten birimlerdi. -Endüstri Devrimi öncesi dönemde, tarım işletmeleri yanında özellikle esnaf ve sanayi kuruluşlarını kapsayan Batı da LONCA, Doğu da ise ESNAF ve AHİLİK teşkilatları diye bilinen örgütlenmelerin ortaya çıktığı görülmektedir ve 14. yüzyıllarda İtalya da ticaretin gelişmesi büyük ticaret odalarında iş ilişkileriyle ilgili kayıtları saklamada bir araca ihtiyaç duyulmuştur. -Bu ihtiyacı karşılamak için 1494 yılında, Paciolo adında birisi çifte kayıt (muzaaf) muhasebe tekniği geliştirmiştir. Bu teknik, Modern muhasebenin temeli kabul edilir. Yine Barbarigo adlı bir İtalyan aynı alanda etkili yöntemler geliştirmiştir yüzyılın sonlarında İtalyan düşünür Niccolo Machiavelli yönetim, grup çalışması, önderlik gibi konularda ileri sürdüğü fikirlerle bugün bile önemini aynen korumaktadır. ***-Anadolu da 13. yüzyılda kurulmuş esnaf ve sanatkârlar birliğine AHİLİK denir. Şehirlerde oturan esnafın aralarında birleşerek kurdukları dini ve ekonomik özellikte bir teşkilattır. ahi kelimesi kardeş anlamına gelir. Ahiler esnaf tüccar ve diğer sahalardaki meslek grupları örgütlenmelerini sağlamış böylece yerleşim merkezlerinde sosyal ve ekonomik düzenin kurulması yanında kültürün de gelişmesini sağlamıştır. Ahilik teşkilatının kurucusu Ahi Evran dır. Aslı adı Şeyh Mahmut Nasuriddin dir. -Türklerde Ahilik, Osmanlı da Lonca adını alan bu kurumlarda her esnaf kendi meslek dalıyla ilgili Lonca ya üye olarak koruma altına girmiştir. -Loncaların Yararları Esnaflarla tüketiciler arasındaki ilişkileri düzenlemek. Esnafların ekonomik olarak yetersiz olduğu durumlarda, esnaflara kredi sağlamak. Fiyatları belirleyerek, üretimin kalitesini artırmak. Mesleklerle ilgili eğitim vermek. Meslekler arasında dayanışmayı sağlamaktır. 5-Ev İşçiliği: 6-Fabrika:

50 İŞLETMECİLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ-SON İşletmeciliğin Gelişim Aşamaları (Devam): 5-Ev İşçiliği Aşaması: -El Üretimi (El Sanayi Sistemi): Genellikle aile fertlerinin evde özel bir yer ayırmadan yeteneklerini (ör. Yazma kenarı veya yazma oyası yapmak) kullanarak yapılan üretimdir: 1. Kişisel bir özellik taşır yetenek: evde terzilik, 2. Sipariş temeline dayanır -Ev İşçiliği Sistemi: Evde özel bir yer ayrılır veya evin bir odası, alt katı gibi bir özel mekan ayrılarak yapılır. Bu sistemde; 1. Uzmanlaşma, 2. El becerisi (yetenek), 3. Bağımsız bir takım işçiler çalışır. 6-Fabrika Aşaması: yılında Charles Babbage nin Makineler ve Fabrikalar adlı eseri, işletmecilik ve yönetim alanında başlangıç noktası olarak kabul edilir. -Endüstri Devrimi ne gelinceye kadar üretimde insan emeği, hayvan gücü, su ve rüzgar gücü gibi doğal enerjiler kullanılmıştır. -Endüstri Devrimi ile doğal güçle üretimin yerini makine gücüyle üretim aldı -Endüstri Devrimi ile birlikte babadan oğula geçen ilkel üretim yöntemleri yerini giderek bilimsel ve gelişmiş yöntemlere bırakmıştır. ****-Bu gelişmelerle emek yoğun işletmelerin yanında sermaye/teknoloji yoğun işletmeler ortaya çıkmış, böylece LONCA sisteminden FABRİKA sistemine geçişle pazar için büyük miktarlarda yığın üretim başlamıştır. ***-İşletmeler sayıca artıp, yapı yönünden karmaşık bir hal almaya başlamışlardır. Bu sonuç, tek şahıs işletmelerinden çok ortaklı anonim şirketler haline gelmeye başlamışlardır. ***-Fabrika sistemi, önceden belli olmayan alıcılar veya pazar için üretim yapan sistemdir. ***-Bu sistemde, üretilen mallar pazar talebini aşarsa stoklamak suretiyle üretimin sürekliliği muhafaza edilir. ***-Bu sistemde, üretim büyük çapta ve gelişmiş makinelerle yapılır. ***-Sistemde çoğunlukla kitlesel (yığın) üretim yapılır. Bu yapı, gereksinim duyulan işgücü ve işletme sermayesinin önemli ölçüde artmasına neden olur. ***-Bu sistemde, sabit giderlerin yüksekliği birim maliyetin minimuma çekilmesi için üretim kapasitesinin optimum kapasite (kıvamlı demek, kuruluş yeri ise optimal-en uygun şeklinde ifade edilir) kullanılmasını zorunlu kılar (Ortalama ve marjinal maliyetin kesiştiği ve maliyetin inebileceği en alt düzey). ***-ESNEKLİK: (Teknoloji, Ekonomi, Moda vb. değişimi gerekli yapar) Değişen koşullara ayak uydurmak, pazarda değişen taleplere göre hareket edebilmektir (Talep; gelire, teknolojik gelişmelere ve sosyo-kültürel değerlere göre değişir). Esnek Üretim, tüketicilerin talep ve beklentilerine uygun ürün ve üretim yapmak. ***-Fabrikasyon üretim sistemi ile diğer sistemler (imalat, el işçiliği vb.) arasındaki fark, fabrikasyon sisteminde potansiyel talep söz konusu iken diğerlerinde kinetik müşteri söz konusudur. ***-Ev Ekonomisi, kendisi için üreten ve kendisi için tüketen ekonomidir. ***-Günümüzdeki ÜRETİM ve YÖNETİM anlayışı babadan oğula değil, teknolojiden teknolojiye (eski teknolojiden yeni teknolojiye) geçiş şeklindedir. (Yönetimde sunumda tepegöz yerine projeksiyon, faks yerine mail vb.)

51 İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ İŞLETME BİLİMİ-EKONOMİ BİLİMİ İLİŞKİSİ: -Ekonomi bilimi, insanların sınırsız ihtiyaçlarına kıt ekonomik kaynaklarla çözüm bulmaya çalışan bir bilimdir. -Ekonomi bilimi, işletmeleri bir bütün olarak değerlendirir ve sadece bu bütünden doğan sonuçları inceler (Ör. İktisadi büyüme (rakamsal artış), iktisadi gelişme ve kalkınma (gelişme ve kalkınma oransal), fiyatlar genel düzeyi, enflasyon, para, kredi, faiz, gelir dağılımı, istihdam vb. konuları inceler). -İşletme bilimi ise, işletmelerin yönetim sorunlarıyla ilgilenir. İşletme biliminin inceleme ve araştırma konusu, işletmelerdir (Planlama, Örgütlenme, Yöneltme, Koordinasyon, Denetim, Eğitim ve Yetiştirme, İnsan Kaynakları, Halkla İlişkiler (web sayfası halkla ilişkilerin bir aracı olarak görülebilir), Ar-ge vb.). -İşletme yöneticileri, yakın ve uzak gelecekteki ekonomik koşulları göz önüne alarak davranmak zorundadırlar. Dolayısıyla ekonomi biliminden yararlanırlar -Ekonomistlerde tahminde bulunurken sadece insanların değil, işletmelerinde belirli koşullarda nasıl davranacaklarını dikkate almalıdırlar (Ör. İktisatçı para arzındaki artışın döviz kurları ve fiyatlar üzerindeki etkilerini tahmin ederken, işletmeciler bu değişiklikler karşısında kar dağıtım vb. politikaları oluştururlar). -Ekonomi bilimi, işletme bilimine oranla daha kapsamlı olmasının yanında, daha kurumsal bir nitelik gösterir. -Bu açıdan ekonomi bilimi, toplumsal ihtiyaçların nasıl karşılanacağını ve ekonomik refahın nasıl gerçekleştirileceğini araştırırken, -İşletme bilimi, toplumu oluşturan bireylerin ihtiyaçlarını doğru belirleyerek, bunları karşılayacak mal ve hizmetlerin üretilmesi için çaba gösterir.

52 İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ İŞLETME BİLİMİ-DAVRANIŞ BİLİMİ İLİŞKİSİ: -Davranış bilimleri, birey veya grup halindeki insanların tutumlarını, özelliklerini ve karşılıklı etkileşimlerini inceleyerek sonuçlar çıkarmaya çalışan toplumsal bilimlerin bir alt grubunu oluşturur. -İşletmelerin temel unsuru, insandır. Bu nedenle, insan davranışları gözden uzak tutulamaz. -İnsan; işletmeyi kuran, onu yöneten, orada çalışan ve onun ürettiği mal ve hizmetleri tüketen (tüketici) konumundadır. -İşletmelerin varlığı ve başarısı, üretim gücüne ve ürettiklerini satmaya, yani tüketicilere ve tüketici davranışlarına bağlıdır. -Davranış bilimleri; işletmede çalışanların, yöneticilik yapanların ve tüketicilerin bireysel (psikoloji), grupsal (sosyal psikoloji), karşılıklı ilişkilerinde-etkileşim (antropoloji) ve toplumsal (sosyoloji) davranışlarını belirlemeye çalışır. *En geniş anlamı ile sosyal psikoloji, kişiler arasındaki etkileşimlerin bilimidir. Psikoloji ile sosyoloji arasında kalan bir alanda etkilidir. Psikolojik sosyal psikoloji olayları bireyden çevreye doğru incelerken sosyolojik sosyal psikoloji olayları çevreden bireye doğru inceler. Sosyal psikolojide belli başlı dört kuram vardır: a)psikoanalitik kuram, b)davranışçı kuram, c)rol kuramı, d)alan kuramı *Antropoloji en geniş anlamı ile, insan bilim demektir. Antropoloji insanı dolayısıyla insan toplumlarını ve kültürü incelemektedir. Fakat antropolojik çalışmalar yapılırken belirli bir çerçeveden bakılmak sureti ile araştırma yönlendirilir. Burada yapılan bir yerde antropolojinin sınırlarını belirlemektir. Antropolojinin üzerinde durduğu ve halen günümüzde geçerliliğini koruyan bazı sorular bulunmaktadır: 1) İnsanlar ve toplumlar neden birbirlerine benziyor? 2) İnsanlar ve toplumlar neden birbirlerine benzemiyor? 3) İnsanlar ve toplumlar neden ya da nasıl değişiyor? *Sosyolojinin ana konusu, toplumdur. Dar anlamıyla Sosyoloji; toplumun yapısına, toplumsal kurumlar, toplumsal ilişkiler, sosyal grup, kültür ve bu unsurlardan meydana gelen değişme ve gelişmelerdir. Sosyolojinin amacı, toplumların değişimini, gelişimini, yapısını araştırmak, yapılan araştırma ve açıklamaların ortaya çıkardığı bilgilere genellemeler yapmaktır. Bireye ait sorunlarla ilgilenmez, pozitif bir bilimdir,toplumun bütünüyle ilgilenir, diğer bilimlerle bağlantı içindedir. *Psikoloji,insan ve hayvan davranışlarını inceleyen bir bilimdir; gözlemlenebilen davranışlar bilimsel yöntemlerle incelenir. Bilim sistematik bilgiler bütünüdür. Bu bilgiler gözlemler ve ölçümler yoluyla ya da deneyler sonucunda derlenir. Derlenen bilgiler tanımların ve varsayımların ortaya konulmasıyla sistematik hale getirilir. Bir psikolog, insan davranışının yanı sıra hayvan davranışını da inceler. Çünkü arada birçok benzerlikler vardır. Ayrıca insanlarda yapılamayacak birçok deney, hayvanlarda yapılabilir (örneğin ilaç çalışmaları). O halde psikoloji, davranışı ve davranışın temelinde yatan süreçleri bilimsel olarak inceleyen çalışma alanıdır.

53 İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ İŞLETME BİLİMİ-HUKUK BİLİMİ İLİŞKİSİ: -Hukuk, toplumda düzeni sağlamak amacıyla yürürlükte olan yasa, tüzük ve yönetmeliklerle, yazılı olan ve olmayan diğer kurallar bütünüdür. -Aynı hukuki düzenlemeler (kanun, tüzük, yönetmelik, ahlak kuralları ve gelenekler) işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde de önem taşımaktadır. -Hukuk ile; mülkiyet hakkı, meslek seçme özgürlüğü, yapılacak iş,üretim ve hizmetlere ilişkin serbestiyet ve kısıtlamalar düzenlenir. -İşletmeler ile hukuk arasındaki ilişki; işletmelerin kuruluş sürecinde, faaliyetlerin yerine getirilmesinde, işçiişveren, işletme-tüketici, işletme-diğer işletmeler, işletme-devlet, işletme-diğer kurumlar (finans, sendika, sivil toplum) ve işletme-toplum ilişkileri ile işletmenin tasfiyesi veya iflası halinde ortaya çıkmaktadır. -İşletmelerin hukukla ilişkileri özellikle; Borçlar Kanunu, Ticaret Kanunu, İş Kanunu, Vergi Kanunları, Ceza Hukuku, İcra ve İflas Hukuku çerçevesinde oluşmaktadır. -İş hayatını düzenleyen kanunların çoğunluğu, kişi hakları ve kamu çıkarlarını korumaya yöneliktir. -Hukuk kurallarının egemen olmadığı bir ortamda işletmelerin yaşaması ve gelişmesi mümkün değildir. -İşletmeler, yasal düzenlemeleri değiştirmekten çok, bu düzenlemelere uymayı bir gerçek olarak kabul ederler.

54 İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ İŞLETME BİLİMİ İLE MATEMATİK-İSTATİSTİK BİLİMLERİ İLİŞKİSİ: -Yöneticiler, karar alma aşamalarında kolaylık sağlayacağı ve doğru kararlar almalarına yardımcı olacağı düşüncesiyle kantitatif teknikler kullanırlar. Bu teknikler matematik ve istatistikten yararlanmayı gerektirir. -İşletmeler üretime geçtikten sonra özellikle tedarik ve üretim aşamalarında; -ekonomik sipariş miktarı, -stok kontrolü, -maliyet minimizasyonu ve -kar maksimizasyonu (optimizasyon) gibi konularda karşılaştıkları sorunlara sağlıklı çözümler bulmak ve rasyonel kararlar alabilmek için matematiksel ve istatistiksel teknik, ekonometrik modeller ve yöntemleri kullanırlar. -İşletmeler; talep, faiz, fiyatlar, stoklar, üretim ve işgören ihtiyaçlarında meydana gelen sürekli değişmeleri yakından izleyip, karşılaşılan sorunların zamanında ve sağlıklı bir şekilde çözümünde matematiksel ve istatistiksel yöntemlerden yararlanırlar. -İşletmeler, etkili bir denetim sisteminin kurulup işletilmesinde, işletmenin bulunduğu konumun (Pazar payı vb.) belirlenmesinde, geleceğe yönelik gözlem ve analizlerin yapılmasında matematiksel ve istatistiksel yöntemler yaygın olarak kullanılmaktadır. Not: Veriler, rakamlar, sayılar MATEMATİK, bunların analiz edilmesi ise İSTATİSTİKtir.

55 İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ İŞLETME BİLİMİ İLE BİLGİSAYAR-BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İLİŞKİSİ: -Bilgisayar teknolojisindeki hızlı gelişmelerle birlikte, işletmelerde elektronik bilgi işlem sistemlerinin yaygın biçimde kullanımı işletme içi ve işletmeler arası bilgi ve haberleşme akışını artırmıştır. -Böylece, uzun zaman alan, yüksek maliyet oluşturan ve çok sayıda personelin çabalarıyla sağlanabilen bilgi ve bilginin ticari alana aktarılması ve uygulanması hızlanmıştır. -***Bu gelişmeler bilgiyi, üretim faktörü haline getirmiştir. -Bilgisayar ve bilgi teknolojileri ile bilginin depolanması, kullanıma hazır hale getirilmesi, işlenmesi ve karmaşık sorunların çözümünde kullanılması mümkün olmaktadır. -Bilgisayarlarla; ücret bordrolarının düzenlenmesi, stok denetimi, muhasebe kayıtları, karar alma, pazar araştırmaları, tasarım-dizayn (ör. Autocat), reklam, sipariş, tanıtım-sunum, bilgilendirme vb. bir çok işlevin yerine getirilmesi mümkündür.

56 İŞLETMELERİN AMAÇLARI *AMAÇLAR, işletmelerin ulaşmak istedikleri hedefleri belirleyen yönetsel planlardır. -Amaç, ölçülemez, genellikle rakamsal değildir. -Hedef, (çoğunlukla) ölçülebilir, rakamsaldır. Örnek: Bir maçta galip gelmek amaç ise, gol atmak hedeftir. *İşletmelerin GENEL AMAÇLARI (Uzun Dönemde): A)Ekonomik Amaçlar 1-Mal ve hizmet üretmek (topluma hizmet etmek) 2-Kar elde etmek (1-İşletme didinmelerinin boyutunu değerlendirme aracı, 2-Denetim aracı, 3-Daha etken olarak çalışanları özendirme aracı, 4-Gelişme ve sürekli var olma aracı)- Etkenlik sonraki slaytta. 3-Varlığını sürdürmek, büyümek (sayısal artış), gelişmek(oransal artış) B)Sosyal Amaçlar 4-Sosyal Sorumluluk (Toplumun en üst düzeyde yararına en az zararına olacak bir anlayışla üretimde bulunması) *İşletmelerin Sosyal Amaçlar Gereği Başlıca SOSYAL SORUMLULUKLARI: -Tüketicilere daha kaliteli mal ve hizmetler sunmak -Değişen tüketici zevk ve tercihlerine uygun mal ve hizmetler üretmek -Teknolojik yenilikleri kullanarak mal ve hizmetlerin işlevlerini artırmak, yeni mal ve hizmetler üretmek -Tüketici can ve mal güvenliğine, bitki ve hayvan varlığı ile çevreye zarar vermeyen mal ve hizmetler üretmek (Bu durum CE işareti olan ürünlerde var demektir ve CE, ürünün güvenli bir ürün olduğunu gösteren bir işarettir). -Tüketici haklarının korunması (garanti belgeleri vb). -Ekolojik dengenin (çevrenin) korunması (yaşanacak tek dünyamız var) -Sosyo-kültürel faaliyetler (Kongre, Festival düzenlenmesi, kütüphane, okul ve çeşme yapımı vb. faaliyetler) -Çalışanlarına iyi ücret vermek, güvenli iş koşulları ve sağlıklı iş ortamı oluşturmak ve bu koşulları daha da iyileştirmek -Çalışanların eğitimini destekleyerek (eğitim fırsatları sunmak veya oluşan eğitim fırsatlarına kendi imkanlarıyla katılmalarını desteklemek) gelişmelerine, işte yükselmelerine ve mesleki ilerlemelerine/kariyer yapmalarına imkan sağlamak). -Çalışanlara, istikrar içinde sürekli istihdam imkanı sağlamak. -Yeni yatırımlar yaparak; ülkede istihdama, milli gelire, gelişme ve kalkınmaya katkı sağlamak -Devlete hizmet (vergi ve diğer yasal yükümlülükler)

57 ETKENLİK-ETKİLİLİK-VERİMLİLİK TAYLOR A YAPILAN ELEŞTİRİLER -İnsan ilişkilerini ve davranışsal sistemi yok farzetti. -Tek güdüleme faktörü olarak gelir elde etme isteğini gördü. -İşletmenin iç yapısı ile uğraşarak dış çevre ilişkilerinin olmadığını var saydı Not: İyi şut çekmek etkililik, çektiği iyi şutun gol olması etkenlik olarak örneklenebilir. Not: Bir malı en az maliyetle üretmeniz etkililik, ancak kalitesi düşük olursa etkensiz olur. Değişen çevre Başkalarıyla ve birlikte çalışma Değişen çevre *Etkililik: Kaynağı akıllı bir şekilde kullanarak lüzumsuz giderleri yapmamaktır. Daha az girdi (insan, para) ile istenilen çıktıyı elde etmek. İşi doğru yapmaktır, en iyisini yapmak (doğru işçi, doğru kaynak, doğru zaman seçmek) Etkililik ve etkenlik arasında denge kurmak Organizasyon amaçlarının gerçekleştirilmesi Sınırlı kaynaklardan en fazla yaralanma *Etkenlik: Doğru işleri yaparak gerekeni yapmak istenen amaçlara ulaşmaktır. Gerek duyulanı üretmek. Kaynakları en iyi şekilde değerlendirerek mümkün olan en iyi sonucu almak. Bir işletmede etkililik söz konusu olabilirken, etkenlik söz konusu olmayabilir. Şekil: Yönetim faaliyetinin temel görüntüsü; AÖF Yönetim Organizasyon, 2003, s.4 *Verimlilik: Eldeki kaynaklardan optimum (en yüksek) çıktı sağlamak.

58 İŞLETMELERİN ÇEVRESİ/ÇIKAR GRUPLARI -İşletmeler, ekonomik sistem içinde işlevlerini yerine getirmeye çalışırken amaçları ve beklentileri birbirinden farklı çok değişik gruplarla etkileşim içinde bulunurlar. Bu gruplar, işletmelerin çevresini oluştururlar. -İşletmenin çevresi, onun içinde faaliyet gösterdiği ekonomik, toplumsal, kültürel, hukuki, teknolojik ve -diğer koşulların tümünü ifade eder. -İşletmelerin çevresi, genel olarak iç çevre ve dış çevre diye gruplandırılabilir. Gruplandırma, yakından uzağa doğru yapılırsa; şeklinde bir gruplandırma oluşur. -İşletmelerin yakın (yerel) çevresi, -İşletmelerin ulusal çevresi ve -İşletmelerin uluslararası çevresi *Açık sistemler; çevresiyle bilgi, enerji ve materyal alış-verişi yaparlar.

59 İŞLETMELERİN ÇEVRESİ/ÇIKAR GRUPLARI-2 İŞLETMELERİN YAKIN (Yerel) ÇEVRESİ 1-Sahibi/Sahipleri/Ortakları Kar, ortaklık payının değer kazanması, prestij ve güç 2-Yöneticiler Yönetsel yeteneklerini kullanabilecekleri ve bunları geliştirebilecekleri bir çalışma ortamı 3-Çalışanlar Tatmin edici ücret, iş güvenliği, çalışma koşulları 4-Tüketiciler/Müşteriler İşletmenin üretmiş olduğu mal ve hizmetleri kullananlar *Tüketiciler/MÜŞTERİler: Tüketicilerin beklentileri arasında; -kaliteli mal ve hizmet arzı -hileli ve yanıltıcı davranışlardan kaçınma -satış esnasında ve sonrasında kalite güvencesi -satış sonrası hizmetlerin tatminkar biçimde sürdürülmesi vb. hususlar yer alır. *1995 yılında çıkarılan Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun la; -sağlık ve güvenliğin korunması hakkı (yaşam ve sağlığı koruma) -ekonomik çıkarların korunması hakkı (çok çeşitli, kaliteli, ucuz mal ve hizmet sunumu) -bilgilendirme ve eğitim hakkı (yanlış, yanıltıcı, eksik reklam, etiket ve ambalaja karşı koruma) -tazmin edilme hakkı (bozuk, eksik veya hatalı durumlarda kusurlu malın geri alınması ve değişimi) gibi bazı tüketici hakları getirilmiştir.

60 İŞLETMELERİN ÇEVRESİ/ÇIKAR GRUPLARI-3 İŞLETMELERİN ULUSAL ÇEVRESİ 1-Tedarikçiler -İşletmeye üretim girdileri arz ederler -Ticari ilişkiler yanında karşılıklı güven esas -İşletmeler tedarikçiden; miktar uygunluğu, kalite uygunluğu, zaman uygunluğu, fiyat uygunluğu ve tedarikte istikrar (süreklilik, kaynakta uygunluk) bekler -Tedarikçiler işletmelerden, zamanında ödeme yapma, taahhüde uyma bekler. 2-Rakipler -Rakipler, mal ve hizmetleri üreten firmalar olabileceği gibi, ikame veya tamamlayıcı mal ve hizmetleri üreten işletmeler de olabilir. -Serbest piyasa ekonomisinde, rekabet vazgeçilmez bir olgudur. -Yasal sınırlar içinde; mal ve hizmet üretimi, fiyatlar ve pazarlama konusunda yaşanan rekabetler tüketici yararına sonuçlanır. -Yasaların müsaade ettiği çerçevede haksız rekabetler yaşanabilmektedir. -Haksız rekabet, genel anlamda yanıltmak veya kandırmak için taklit, sahtecilik veya yanlış beyanda bulunma faaliyetidir. -Haksız rekabet, ticari rekabetin kötüye kullanılması, rakiplerden her birinin yanlış veya iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayan davranışları dolayısıyla bir avantaj elde etmesi veya karşı tarafı zarara uğratması şeklinde oluşabilir. 3-Finans Kurumları ve Diğer Kurumlar -Finans kurumları ve bankalardan fon ve kaynak transferi yoluyla kaynak sağlamada, işletmelerin vereceği teminatlar ve garantiler yanında ticari itibar ve güven unsuru da büyük önem taşımaktadır. Bu açıdan bankalara olan taahhüt ve yükümlülüklerimizi zamanında yerine getirmek oldukça önemlidir. Kısaca, mali işlerin düzenli yürütülmesi açısından işletmeler finans kurumlarıyla ilişki içinde olurlar. -İşletmeler, işçi-işveren ilişkilerinin kurulması için sendikalarla ilişki içinde olurlar. -İşletmeler, zamanında ve ucuz girdi tedariki için faktör sahipleriyle iyi ilişkiler kurmak durumundadır. -Sivil Toplum Kuruluşları (Dernekler, Vakıflar, Sendikalar, Meslek Odaları) 4-Devlet -Kurumlar Vergisi, KDV, diğer tüm vergi ve harçlar yasalarla düzenlenir. -Devlet ekonomik istikrarın sağlanması için yatırım teşvikleri, mevzuatı kolaylaştırma, ucuz ve bol kredi imkanı, alt yapı yatırımları gerçekleştirebilir. 5-Toplum -İstihdama katkı sağlamalarını, bu bağlamda yeni yatırımlar bekler. -Eğitim, kültür, sağlık ve bayındırlık gibi faaliyetlere katkı bekler. -Ekolojik dengeye saygı ve koruma, sağlıklı ve temiz bir çevre oluşturma ve bu çevreyi koruma bekler.

61 İŞLETMELERİN ÇEVRESİ/ÇIKAR GRUPLARI-4 İŞLETMELERİN ULUSALARARASI ÇEVRESİ Dış pazara yönelik olarak faaliyette bulunan işletmeler; -uluslar arası, -çok uluslu ve -uluslar ötesi olarak üç grupta incelenebilir. 1-Uluslararası (International) İşletmeler: -Yalnız ülke içinde değil, yabancı ülkelerde de çeşitli faaliyet dallarında üretim veya satış yapan özel veya kamu işletmeleridir. -Bunlar dış ülkelerde faaliyet göstermekle beraber, dışarıda sınırlı yatırımları olan ve çoğunlukla ana firmanın yönetimi, ülkesinin vatandaşının elinde bulunan işletmelerdir. 2-Çok Uluslu (Multinational) İşletmeler: -Uluslararası işletmelerden daha küçük ve kendine özgü özelliklere sahiptirler. -Yabancı ülkedeki üretimi, karı veya personeli toplam üretimin karının veya personelinin önemli bir miktarını oluşturuyorsa, bu tür işletmeler çok uluslu sayılır. 3-Uluslar Ötesi (Transnational) İşletmeler: Hammaddeyi uygun herhangi bir ülkeden temin edip, işgücü ucuz olan başka bir ülkede üretimi gerçekleştirerek mamulü başka bir ülkenin pazarında satışa sunan *Yurt dışı koşulları işletmeler için tümüyle yeni bir çevredir. işletmelerdir.

62 Proje Yatırım Düşüncesi Yatırım konusundaki alternatifler gözden geçirilir. Bunlardan en ekonomik olanla işletmecilik faaliyetlerine başlanır. İşletme açısından yatırım, ileride gelir sağlamak amacıyla yapılan her türlü yatırım harcamasıdır.

63 Kuruluş Aşamaları Proje Fikri Fizibilite Çalışmaları 1. Ekonomik Etüd 2. Teknik Etüd 3. Finansal Etüd 4. Hukuki Etüd 5. Örgütsel Etüd

64 FİZİBİLİTE ETÜDÜ Fizibilite Etüdleri (Ön Etüdler/Yapılabilirlik Etüdleri) Girişimcinin kafasında bir proje fikri oluştuktan sonra bu düşüncenin uygulanabilir nitelikte (feasible) olup olmadığı yapılacak çeşitli araştırmalar veya etüdler sonucunda ortaya çıkacaktır. Bu etüdlerin tümüne fizibilite etüdleri ya da ön araştırma denilir. Fizibilite etüdleri beş yönden yürütülebilir. Ekonomik ve Piyasa Analizi: Bu analizle üretilmesi ya da imal edilmesi düşünülen malın piyasadaki olan talebi belirlenmeye çalışılır. Bunun amacı malın kimler tarafından hangi miktarda alınacağı, malın tipinin nasıl olacağı, potansiyel rakipler vb. sorulara cevap aranır. Kuruluş Yeri Analizi: Ekonomik analiz içinde yer alan kuruluş yeri seçiminin belirlenmesiyle ilgili analizler, işletmenin maliyetlerini minimum yapabilmesi için hangi yöreye kurulması gerektiğinin araştırmasını hedefler. Teknik analiz: Fizibilite etüdleri kapsamında yapılan ikinci çalışma; üretilmesi düşünülen mal konusunda mevcut teknolojilerin neler olduğu, girdiler çıktılar arasında optimal bir bileşim için ne tür bir teknoloji uygulanmalı gibi sorulara cevap arar. Finansal Analiz; Fizibilite etüdleri içinde önemli bir yer tutan finansal analiz, kurulması düşünülen işletmenin finansman ihtiyacı, bu ihtiyacın hangi kaynaklarla sağlanacağı, projenin gelir, gider ve fon akışının ne olacağı, hangi üretim düzeyinde kâra geçeceği (Başabaş Noktası) gibi konulara tatminkâr cevaplar arar. Yasal (Hukuki analiz); gerek yatırım, gerekse işletme aşamasında; işletmenin dahil olacağı yasaların, bu yasaların işletmeye getireceği yükümlülüklerle sağlayacağı kolaylıkların ve işletmenin hukuki kesiminin belirlenmesi gibi konuların araştırmasını kapsar. Örgütsel Analiz: İşletmenin gereksinim duyduğu maddi ve beşeri kaynakların bir araya getirilmesi ve özellikle kalifiye personel gereksiniminin varlığı. 64

65 Fizibilite = Yapılabilirlik Ekonomik Etüd İşletmenin kuruluş yerinin seçimi Pazar araştırmasına dayanarak, talep tahmini İşletme büyüklüğünün ve kapasitesinin belirlenmesi

66 Talep Tahminine Yönelik Pazar Araştırmaları Pazar araştırmaları aşağıdaki gibidir; Talep miktarının araştırılması Yurt içi üretim ve ithalat durumunun araştırılması Cari piyasa fiyatları ve maliyet durumunun araştırılması Üretilecek mal veya hizmetlerin özellikleri ve kullanım alanlarının araştırılması Tüketicilerin tip ve özelliklerinin (ör. Cinsiyet, eğitim, yaş, gelir vb.) araştırılması Rekabet koşullarının araştırılması (aynı mal, ikame mal ve tamamlayıcı mal üreten) Üretilecek mallar ve ikame malların tüketiciye arz edilme yolları Dağıtım kanallarının araştırılması Üretilecek mallar konusunda hükümetlerin ekonomi politikasının araştırılması Talep Tahmini Yoluyla Derlenen Bilgilerin Düzenlenmesi Derlenen bilgilerin gerçekçi olması kadar bu bilgilerin düzenlenmesi de önemlidir. Ayrıca bunları anlamalı tablolara dönüştürülmesi de önemlidir. Bunun yanında sağlıklı sonuçlara ulaşmak için bu tablolarda yer alan bilgilerin geçmiş 5 10 yılı da içermesine dikkat edilmelidir. Derlenen bilgilerin düzenlenmesi açısından şu bilgilere ihtiyaç duyulabilir; Yurt içi üretim ve tüketim durumu İthalat ve ihracat miktarları Yurtiçi üretim kapasiteleri Dünya üretim yapısındaki değişmeler Üretilecek malların kullanım yerleri Yurt içi ve yurt dışı fiyatlara ilişkin bilgiler İthal edilen malların yurt içi satış fiyatları 66

67 Fizibilite = Yapılabilirlik Teknik Etüd 1. İşletmenin kurulacağı arazinin seçimi (Zemin etüdü vb. Ör. Dere yatağına işletme kurulmaz, ama kum ocağı dere yatağında olur, Ör. Heyelan bölgesi olmaz, yanar dağ eteğine tesis kurulmaz) 2. Üretimde kullanılacak teknolojinin seçimi 3. Kullanılacak makinelerin etüdü ve seçimi 4. Hammadde ve yarı mamul yardımcı madde-malzemelerin etüd ve seçimi 5. Kullanılacak enerji türünün seçimi (Petrol, elektrik, güneş, doğal gaz, rüzgar, buhar vb.) 6. Kullanılacak su kaynağı (şebeke veya kuyu suyu) 7. Üretim sonrası atıkların atılması

68 Fizibilite = Yapılabilirlik Finansal Etüd 1. Yatırım tutarının hesaplanması (Yatırım tutarı + çalışma sermayesi) 2. İşletmenin gelir ve gider tahminlerinin yapılması 3. Finansal kaynakların hesaplanması 4. İşletmenin karlılık durumuyla ilgili analizler (Başabaş Noktası)

69 Fizibilite = Yapılabilirlik Hukuki Etüd 1. İşletmenin hukuki yapısının seçimi 2. Kuruluş ve üretim için gerekli izinlerin alınması için gereken yasal koşulların belirlenmesi Örgütsel Etüd 1. İşletmede yapılacak işlerin gruplandırılması 2. İşleri yapacak personelin niteliklerinin belirlenmesi 3. Personellerin görev ve yetkilerinin belirlenmesi 4.Gereksinim duyulan personeli temin etmek mümkün mü?

70 SWOT (GZFT) Güçlü yönler (üstünlükler) Zayıf yönler (geliştirilmesi gerekenler) Fırsatlar Tehditler

71 GZFT (SWOT) F Güçlü Zayıf T

72 SWOT (GZFT) Matrisi Dışsal Fırsatlar (Opportunity) -Hangi trendler sizin işlinize yarayacak? -Rakiplerinizin boş bıraktığı konular (veya eksik olduğu alanlar) neler? -Sosyal, politik, teknolojik ve ekonomik değişmeler size hangi imkanları sunuyor? Tehditler (Threat) -Sizi neler engelliyor? -Rakipleriniz sizi nasıl zorluyor? -Teknolojik değişim sizin için problem oluşturuyor mu? -Finansal problemleriniz var mı? -Sosyal, politik ve ekonomik değişmeler sizin için risk oluşturuyor mu? İçsel Güçlü yönler (Strength) GF GT -Neyi iyi yaparsınız? -Erişebileceğiniz kaynaklar? -Başkaları sizin hangi yönlerinizi güçlü bulur? -Başkalarına göre ne avantajınız var? -Sahip olduğunuz yetenekler? Zayıflıklar (Weakness) ZF ZT -Neyi kötü yapıyorsunuz? -Nelerden sakınıyorsunuz (kaçıyorsunuz)? -Hangi yönlerinizi iyileştirmelisiniz? -Başkaları sizin hangi yönlerinizi zayıf buluyor?

73 UYGULAMA: SWOT Kursiyerin Adı-Soyadı: Kursiyerin İş Fikri: (İş Fikrine Göre) GÜÇLÜ YÖNLER -Neyi iyi yaparsınız? -Erişebileceğiniz kaynaklar? -Başkaları sizin hangi yönlerinizi güçlü bulur? -Başkalarına göre ne avantajınız var? -Sahip olduğunuz yetenekler? ZAYIF YÖNLER -Neyi kötü yapıyorsunuz? -Nelerden sakınıyorsunuz (kaçıyorsunuz)? -Hangi yönlerinizi iyileştirmelisiniz? -Başkaları sizin hangi yönlerinizi zayıf buluyor? FIRSATLAR -Hangi trendler sizin işlinize yarayacak? -Rakiplerinizin boş bıraktığı konular (veya eksik olduğu alanlar) neler? -Sosyal, politik, teknolojik ve ekonomik değişmeler size hangi imkanları sunuyor? TEHDİTLER -Sizi neler engelliyor? -Rakipleriniz sizi nasıl zorluyor? -Teknolojik değişim sizin için problem oluşturuyor mu? -Finansal problemleriniz var mı? -Sosyal, politik ve ekonomik değişmeler sizin için risk oluşturuyor mu?

74 Fiziksel Çevre Testi: PEST Politik Ekonomik Olasılık Gerçekleşme İhtimali Etki yönü -Pozitif -Negatif Sosyal Teknolojik

75 Fiziksel Çevre Testi: PEST UYGULAMA: SWOT analizine göre çevresel analiz Politik Ekonomik Olasılık İŞ FİKRİMİZLE İLGİLİ, gerçekleşme İhtimali olan politik gelişmeler neler? Etki yönü 1-Pozitif etkileri 2-Negatif etkileri Sosyal (ör., tüketim alışkanlığında değişme, gelir artışı, yeni üni. Kurulması farklı kültürden öğrenciler, barış sürecinin devamı) Teknolojik

76 KURULUŞ YERİ SEÇİMİNİN ÖNEMİ Kuruluş Yeri seçiminin Önemi ve Optimal Kuruluş Yeri Kuruluş yeri hayat alanını belirlediği için yeri rastgele seçilmemeli, seçim yapılırken dar görüşlü ve duygusal olmamalı, aksine rasyonel davranılmalı. Türlü ekonomik ve teknik faktörün yanında, kurulacak işletmenin çalışma konusu ve büyüklüğü göz önüne alınmalı, seçime dayanak teşkil eden alternatif kuruluş yerlerinin özellikleri birbiriyle karşılaştırılmalıdır. Sanayi işletmelerinin kuruluş yerinin seçimi için kullanılan iki tür kriter vardır: 1.Birincisi; Devlet Planlama Kuruluşlarının yatırımları yönlendirmek amacıyla kullandıkları kriterlerdir. Bunlar: Milli geliri azami düzeye çıkarmak İşgücünü tam ve etkin olarak kullanmak Geri kalmış bölgeleri kalkındırmak Yerleşimin yoğun olduğu yerlerde sosyal çevre sorunlarına çözüm getirmektir 2.İkinci gruptaki kriterler ise; bir işletmenin kendi amacının gerçekleştirilmesiyle ilgili olanlardır. Bu da işletme karını maksimum kılacak yerdir. Böyle bir yerin seçimi ya toplam maliyetlerin en aza indirilmesi (maliyet minimizasyonu) veya toplam gelirlerin en üst düzeye çıkarılması (kar maksimizasyonuy) yoluyla gerçekleşebilir. 76

77 KURULUŞ YERİ FAKTÖRLERİ Kuruluş Yeri Faktörleri Bu faktörler, ekonomik ve çevresel olmak üzere ikiye ayrılır. *Ekonomik faktörler işletmenin kontrol alanı içine giren faktörlerdir. *Çevresel faktörler ise işletmenin denetimi dışında ortaya çıkan doğal, mali, politik, sosyal, yasal faktörlerdir. a) Ekonomik Faktörler: Pazarın büyüklüğü veya yakınlığı: işletmeler pazardaki ihtiyacı karşılamak üzere kuruldukları için işletmenin pazara yakın bir yerde kurulması mantıklıdır. Çabuk bozulan mallar üretip satan işletmeler, hizmet işletmeleri tüketim pazarlarına yakın kurulurlar. Hammadde kaynakları: Hammadde ve diğer yardımcı maddeler; sürekli tedarik olanakları, kalite, fiyat ve taşıma maliyetleri gibi yönlerden kuruluş yerlerini kendileri seçerler. Taşıma olanakları: Ulaştırma giderleri ve ulaştırma araç ve olanakları kuruluş yeri faktörleri arasında en genel olan faktördür. Buna rağmen bu faktörü yalnız başına göz önüne alarak karar verme durumunda olan işletmeler vardır. Kuruluş maliyetleri: Bölgeler arasında ekonomik ve sosyal gelişme düzeyleri, teknik hizmetlerden yararlanma olanakları, taşıma, sigorta, konut ihtiyaçları gibi faktörler kuruluş maliyetlerini farklılaştıran ve yer seçiminde göz önüne alınması gereken faktörlerdendir. İşletme maliyetleri (faaliyet sürecinde oluşan maliyetler): Hammadde, malzeme, işgücü, enerji, su, bakım, yönetim gibi giderler, işletme maliyetlerinde önemli bir yere sahiptirler (Direk Ham Mad. Malz., Direk İşçilik, Genel Giderler). Benzer işletmelere yakınlık ve mevcut yatırımlar: Mevcut yatırımları genişletmek çoğunlukla yeni bir fabrika kurmaktan çok daha ucuz mal olmaktadır. Devletin özendirici ve caydırıcı politikaları: Devlet, her ülkede işletmelerin kuruluş yeri seçimine doğrudan veya dolaylı olarak etki eder. 77

78 KURULUŞ YERİ FAKTÖRLERİ-devam b) Çevresel faktörler: Bölgesel Faktörler: İşletmenin kuruluş yeri olarak seçmeyi düşündüğü bölgedeki su, yol, enerji, liman, nitelikli işgücü ve hatta iklim koşulları yer seçimini etkileyen faktörlerdendir. Ulusal faktörler: Devletin izlediği dış ticaret politikası ve özellikle ihracatı özendirme konusunda uyguladığı politikalar işletmeleri daha kolay ihracat yapabilecekleri yerlerde; örneğin, liman ve havaalanı yakınlarında kuruluş yeri seçmeye yöneltmektedir. Uluslar arası faktörler: Bir ülkenin izlediği dış politika ve bağlı bulunduğu uluslar arası ekonomik ve politik örgütler, o ülkede faaliyet gösteren kamusal ve özel işletmelerin ticaret şeklini, teknolojik düzeyini belirlemede büyük rol oynar. 78

79 KURULUŞ YERİ SEÇİMİNDE KULLANILAN YÖNTEMLER Kuruluş yeri seçiminde kullanılan yöntemler: a) Faktörlerin Karşılaştırılması Yöntemi Bu yöntemin önemli yanı, kuruluş yeri seçimini etkileyen bütün faktörlerin analize tabi tutulması ve kalitatif (niteliksel) faktörlerin bazı ölçekleme yöntemleriyle değerlemenin içine sokulmasının sağlanmasıdır. Bu yöntem, üç aşamalı bir süreç şeklinde uygulanır: Birinci aşamada, her bir aday kuruluş yeri için faktörlerin ağırlık dereceleri belirlenir. İkinci aşamada her bir faktörün, aday kuruluş yeri ile ilgili kararı içindeki tartı veya ağırlık derecesi belirlenir. Birinci ve ikinci aşamalardaki değerler birbiriyle çarpılarak o faktörün aday kuruluş yeri için tartılı değeri bulunur ve tüm faktörlerin tartılı değerlerinin toplamı hesap edilir. En yüksek değere sahip olan kuruluş yeri en uygun kuruluş yeri olarak seçilir. 79

80 FAKTÖRLERİN KARŞILAŞTIRILMASI YÖNTEMİNE Örnek: FAKTÖRLERİN KARŞILAŞTIRILMASI YÖNTEMİNE Örnek: Kuruluş Yeri Faktörleri Ağırlık derecesi (0-20) Faktörün tartısı Kuruluş yeri A Ağırlık Toplam Faktörün tartısı Kuruluş Yeri B Ağırlık Toplam Pazar (20*15) 18 (20*18) 360 Taşıma olanakları Hammadde İşgücü Enerji İklim Su Toplam Tablo: Faktörlerin Karşılaştırılması Yöntemi SONUÇ: Yukarıdaki tabloda ağırlıklı toplamda en yüksek değere sahip olan yer seçilecektir. A kuruluş yerinin toplam (866), B kuruluş yerinin değerine (834) göre daha fazla olduğundan A yerinin seçilmesine karar verilebilir. 80

81 MALİYETLERİN KARŞILAŞTIRILMASI YÖNTEMİ a) Maliyetlerin Karşılaştırılması yöntemi Her bir aday kuruluş yerinde gerçekleşecek üretim faaliyeti sonucunda ortaya çıkacak maliyetlerin hesaplanması ve bunlar arasında en düşük maliyet düzeyine sahip olan kuruluş yerinin belirlenmesi esasına dayanan bir yöntemdir. Bunun için her bir aday kuruluş yerine ait sabit ve değişken maliyetlerin tespitine çalışılır ve en düşük birim maliyetli yer seçilir. Örnek olarak: Maliyet Kalemleri Kuruluş Yerleri (Bin YTL) A B C A. Birim Değişken Maliyetler -Hammadde Yardımcı Madde İşçilik B. Birim Sabit Maliyetler -su enerji vergi fuel-oil kira sigorta TOPLAM Tablo: Maliyet Analiz Yöntemi SONUÇ: Yukarıda da görüleceği gibi A kuruluş yeri en düşük birim maliyetli yer olarak en uygun kuruluş yeridir. Bu yöntemin uygulanmasında karşılaşılan en büyük güçlük, birim maliyetlerin sağlıklı bir şekilde önceden tahmin edilebilmesinde görülmektedir. 81

82 KARLILIKLARIN KARŞILAŞTIRILMASI YÖNTEMİ Karlılıkların Karşılaştırılması Yöntemi Bu yönteme göre en uygun kuruluş yeri, yapılan yatırıma en büyük karlılığı ve dönüşüm oranını sağlayan yerdir. Buna örnek olarak: Görünür Maliyetler, Satışlar, Kar Kuruluş Yerleri (Bin YTL) A B C I. SATIŞLAR (a)yıllık Satışlar (b)satış masrafları (c)net satış geliri 214 (260-46) II. ÜRETİM MALİYETLERİ (d) Hammadde (e )İşçilik (f) Taşıma (g) Enerji, su (h)diğer kalemler (i) Sabit Maliyetler (j) Toplam üretim maliyetleri (d+e+f+g+h+i) III. TOPLAM MALİYETLER (k) Satış masrafları + Üretim Maliyetleri (b+j) 207 (46+161) IV. YILLIK KAR (l) Satış Toplam Maliyet (a-k) 53 ( ) V. SABİT YATIRIM HARCAMASI Yatırım Karlılık Oranı (I/V) Tablo: Karlılıkların Karşılaştırılması Yöntemi %29.44 (53/180) %28.89 (52/180) %27.22 (49/180) SONUÇ: Bu örnekte %29,44 lük bir karlılık oranı sağlayan A şehri optimum kuruluş yeri olarak tercih edilmelidir. 82

83 İŞLETMELERİN SINIFLANDIRILMASI İŞLETMELER; ekonomideki işlevlerine, yöneldikleri amaçlara, ürettiklerine ve yapılarına göre altı grupta sınıflandırılabilir: 1-Tüketicilerin Türüne (alıcıların türüne) Göre a)başka işletmeler için mal üreten, b)nihai tüketiciler için mal üreten, c)hem nihai hem de başka işletmeler için mal üreten (Ör. Dikiş makinesi) 2-Ürettikleri Mal ve Hizmetin Türüne Göre : a)dayanıklı, b)dayanıksız ve ayrıca Faaliyette bulunduğu sektörlere göre -mal ve -hizmet üreten: ticaret,sanayi,hizmet 3-Üretim Araçlarının Mülkiyetine Göre: a)özel, b)kamu, c)karma, d)yab. Sermayeli 4-Kullandıkları Üretim Teknolojilerine Göre a)emek Yoğun (Top. Maliyet İçinde İşçi Giderleri Yüksek), b)sermaye Yoğun (Top. Varlık İçinde Sabit Varlık Değeri yüksek ve Yük. Sermaye) 5-Büyüklüklerine Göre: a)mikro/cüce, b)küçük, c)orta, d)büyük, e)dev 6-Hukuki Yapılarına Göre A-TEK KİŞİ İşletmeleri Tüzel Kişiliği yok/borçlar Kanunu na tabi B-ŞİRKETLER/Ortaklıklar 1)Adi Şirketler Tüzel Kişiliği yok/borçlar Kanunu na tabi 2)Ticaret Şirketleri 2.1. KİŞİ/ŞAHIS Şirketleri -Kollektif -Komandit 2.2.SERMAYE Şirketleri -Anonim -Limited -Ser.Pay. Böl. Komandit C-KOOPERATİFLER D-KAMU İşletmeleri E-YABANCI SERMAYELİ İşletmeler

84 İŞLETMELERİN SINIFLANDIRILMASI-2 *Ayrıca, Sektörlere göre (ticaret,sanayi,hizmet) Mal ve Hizmet Üreten İşletmeler: a)mal Üreten İşletmeler -Tarım, ormancılık, hayvancılık, balıkçılık ve avcılık -Madencilik ve taşocakları -İmalat/Sanayi (dokuma, metal, gıda, toprak vb.) -Diğer mal üreten işletmeler b)hizmet Üreten İşletmeler -Ticaret işletmeleri -Ulaştırma,taşıma, depolama -İnşaat/yapı -Altyapı ve sağlık (köprü, baraj, kanalizasyon, su-elektrik, havagazı, hastane vb) -Banka, sigortacılık, borsa -Turizm ve aracı işletmeler (otel, lokanta) -Haberleş/İletişim - Televizyon, radyo ve habercilik (medya) -Diğer (Eğitim, Eğlence, Bilişim ve Bilgisayar, Bakım-Onarım, vb.)

85 GİRİŞİMCİ Girişimciliği tek bir tanımın sınırları içine yerleştirmek oldukça zordur. Girişimcileri kar amacı ile riski göze alarak bir işi / işletmeyi organize eden ve yöneten; fikirleri hayal eden dahi değil, ama buluşları toplumu değiştiren kitlesel piyasa ürünlerine dönüştüren; yeni şeyler düşünerek görünenin ötesine bakabilen; yeni fikirler geliştirme yeteneği ile sorunu fırsatlara dönüştürebilen; yenilikçi ve yaratıcı kişilerdir ki bunlar herkes gibi aynı şeylere bakarlar fakat farklı olan bakmaları değil herkesten farklı düşünmeleridir. ***STOOR, yaratıcılığı yeni bir şey var etme yeteneği olarak ifade etmiştir. Girişimciliğin tanımı ilk kez, 18. yüzyılın başlarında Fransa da yaşayan İrlandalı ekonomist RICHARD CANTILLON tarafından yapılmıştır. Bu tanımda girişimci, henüz belirginleşmemiş bir bedelle satmak üzere üretimin girdilerini ve hizmetlerini satın alan ve üreten kişi olarak ifade edilmiştir. ***JEAN BABTISE SAY tarafından geliştirilen girişimcilik tanımında, girişimcinin risk üstlenme kadar üretim girdilerini örgütleme ve yönetme niteliğine sahip olması gerektiği üzerinde durulmuştur. ***JOSEPH A. SCHUMPETER e göre girişimci, toplumda değişimi yaratacak kişi ve kurumlardır.

86 GİRİŞİMCİ VE GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİMCİ; çevresini izleyerek yeni Pazar, yeni tedarik ve finansman kaynakları sağlayarak 1-yeni ürün ve üretim teknikleri, 2-örgütlenme biçimleri geliştirerek ekonomik gelişmelerin öncülüğünü yapan kişidir. Ev hizmetleri (ev hanımının yemek vs. yapması) bir işletme iken, kar amacı gütmediği için teşebbüs (girişim) değildir. Çünkü hem pazarı, hem de fiyatı yoktur. Ayrıca süreklilikte olmayabilir. GİRİŞİMCİ, sürekli olarak çevreyi gözetleyip talep açıklarını yakalayan, yeni talepler oluşturan, talepteki değişmeleri zamanında fark eden, kaynakları sağlayarak üretim tesislerini kuran, rekabeti seven ve varlığının önemli nedeni olarak gören (rekabeti), riske giren ve sorumluluk üstlenmekten çekinmeyen, atak ve yenilikçi yeteneklere sahip kişilerdir. GİRİŞİMCİ, gereksinimleri karşılamak üzere iktisadi mal ve hizmet üretiminin gerçekleştirilmesi için üretim faktörlerini bir araya getiren kişidir. GİRİŞİMCİ, risk alarak yenilik veya geliştirme yapan kişidir. GİRİŞİMCİLİK, YENİ ORGANİZASYONLAR OLUŞTURMAKTIR. TEŞEBBÜS (GİRİŞİM)de; 1-kar amacı, 2-süreklilik, 3-mal ve hizmetin pazarı, 4-mal ve hizmetin Pazar fiyatı olur.

87 GİRİŞİMCİNİN ÖZELLİKLERİ GİRİŞİMCİNİN ÖZELLİKLERİ ***1-Motivasyonu yüksek (sorumluluk, enerji, girişim, sabır ve sağlık) (Not: Sonraki slaytlarda motivasyon araçları var) 2-Düşünme kabiliyeti yüksek (orijinal, yenilikçi, kritik ve analitik düşünen) 3-İnsan ilişkilerinde yeterlilik (sosyal olma, birlikte çalışmayı sevme) 4-İletişim kabiliyeti yüksek (yazılı anlatım, sözlü veya yazılı iletişim) 5-Teknik bilgisi olmak (yapılacak işe ilişkin teknik bilgi) 6-Başarma arzusu yüksek 7-Cesaret 8-Gerçekleştirme tutkusu olmak 9-Risk alabilme GİRİŞİMCİLERİN İŞLEVLERİ 1-Yeni ürünler ortaya çıkarmak ya da bilinen ürünlerin niteliklerini değiştirmek 2-Yeni üretim yöntemleri geliştirip uygulamak 3-Endüstride yeni ve gelişmiş örgütlenmelere gitmek (ör. Şirket birleşmeleri vb.) 4-Yeni pazarlara açılmak 5-Yeni girdi kaynakları bulmak 6-Yönetim ve çalışanlar arasında ilişkileri artırmak 7-İşletme ile devlet arasındaki ilişkileri geliştirmek

88 MOTİVASYON ARAÇLARI Güdülemede temel amaç, işletmede çalışanları örgütsel amaçlar doğrultusunda yönetmek ve yaptıkları işle bütünleştirmektir. Yani işverenlerin evine giderken duyduğu mutluluğu işe giderken de duymasını sağlamaktır. Kişiye, örgüte ve topluma göre güdüleyici araçların etkinliği değişebilir. Örneğin, bir işgören için ücret artışı işte daha verimli çalışmak için etkili ve yeterli olurken, bir başkası için verilen değer ve statü ön planda rol oynayabilir. İnsan kendisinin ve varsa ailesinin yaşantısının sürekli kılabilmek ve yaşam düzeyini yükseltebilmek için yüksek ücret veren kuruluşlarda çalışmak ister ya da çalıştığı kurumun daha yüksek ücret vermesini bekler. Bundan dolayı özellikle ücret artışı, primli ücret uygulaması, kara katılma ve ekonomik ödüllendirme gibi ekonomik araçlar önem kazanır

89 GÜDÜLEMEDE (1)EKONOMİK ARAÇLAR 1) Ücret artışı: En eski ve en çok kullanılan araçtır. Ücret, işgörenin işletmeye giriş nedeni olduğu kadar aynı zamanda iyi kullanıldığı takdirde onu işletmeye bağlayan önemli bir araçtır. Ücret artışının işletmeye faydası verimliliği artırıcı bir sonuç olarak ortaya çıkmasıdır. Ücret artışı bireyin toplum içindeki saygınlığını, otoritesini ve statüsünü olumlu yönde etkiler. 2) Primli ücret: Primli ücret parça başına ya da zamana bağlı olarak bir kök ücretin verilmesi ve daha sonra üretimdeki artışları ödüllendiren primlerin eklenmesidir. Primli ücret sistemi bir yandan işletmenin karlılığını yükseltmek, öte yandan işgörenlerin verimli çalışmalarını ödüllendirmek amacını güder. 3) Kara katılma: İşletme dönem sonunda elde ettiği karın bir bölümünü emeği ile üretime katkıda bulunan işgörenlere dağıtabilir. Elde edilen kardan işgörenlerinde pay alması işletmede her şeyden önce üretim ve verimde artışlara yol açar. Daha dikkatli ve özenli çalışma gerçekleşir, kalite yükselir ve iş kazaları azalır. 4) Ekonomik ödüllendirme: İşgörenlerin çalıştığı işyerinde kendi yaratıcı ve yapıcı gücünü kullanarak işe yarar bir nitelik ya da bir buluş getirdiğinde kendisine paralel bir ödül verilebilir

90 GÜDÜLEMEDE (2)ÖRGÜTSEL VE YÖNETSEL ARAÇLAR İşgöreni işe ve çalıştığı işletmeye bağlayan sadece ekonomik araçlar değildir. Bundan dolayı işgörene güdülemeyi amaçlayan örgütsel ve yönetsel içerikli araçlardan söz edilebilir. 1)İŞLETME VE İŞGÖREN AMAÇLARINDA BÜTÜNLEŞME: İşgörenler çalıştıkları yerlerden sadece ücret olarak beklenti içine girmezler. Sosyal doyum, saygınlık, gelişme olanakları, yükselme, yetki, statü ve kararlara katılma gibi beklenti içinde de olabilirler. 2) YETKİ VE SORUMLULUK DENGESİ: İşletmeler belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra personel nitelik ve nicelik olarak bir noktadan sonra yetersiz kalır. Bu sorunu da ya personel alarak ya da mevcut personele yetki ve sorumlulukları yeniden dağıtarak çözmeye çalışır. Çağdaş modeli seçen yöneticiler son derece tutucu ve isteksiz davranırlar. Çünkü isterler ki yetki tepede toplansın. Ama işletmeler zamanla merkezcil modelden uzaklaşarak merkezcil olmayan bir modele doğru geçişe başlamışlardır. Bu durum daha hızla karar alma, esneklik, kişilere iş başında gelişme olanağı saplamaktadır. 3) EĞİTİM: kişisel yetenekleri gelişen ve bilgi ufukları genişleyen işgören işletme için en büyük yatırımdır. Eğitimde fırsat eşitliği uygulanarak insanların bilgi, beceri ve görgüsü gelişirken diğer taraftan sosyal ve insancıl ilişkilere dönük eğitsel programı düzenleyen işletmeler işgörenlere güven duygusu aşılar, kuruma bağlılıklarını artırır ve istekli çalışmaya güdülemiş olur. 4) YÜKSELME: amaç daha üst düzeyde yer alan görevlere atanmaktır. Eğitim işgöreni mesleğe hazırlarken, yükselme işgöreni daha üst basamağa yöneltir. Yükselme her işgörenin istediği bir özlemdir. 5) KARARLARA KATILMA: Çağdaş işletmeciliğin getirdiği bir uygulamadır. Bu yöntemi işletmeler çok farklı şekillerde uygulamaktadır. Bazıları bu sistemi danışmalı yönetim şeklinde uygularken bazıları temsilci yoluyla katılmayı tercih etmektedir. 6) İLETİŞİM: örgütsel doku içerisindeki dikey ve yatay düzeyde organları birbirine bağlayan kanallardır. İşgörenler kendilerine iletilen karar ya da emirleri daha açık ve anlaşılır biçimde algılarlar. İletişim işletmeye berraklık kazandırır

91 GÜDÜLEMEDE (3)PSİKO-SOSYAL ARAÇLAR İşletmede işgörenleri işletmeye bağlayan, emeğini vermeye özendiren araçlar sadece ekonomik ve yönetsel-örgütsel araçlar değil önemli etkiler yaratan psiko-sosyal içerikli araçlardır. Bu araçlar çoğu kez yöneticiler tarafından bilinmez. Psiko-sosyal araçlar içinde sosyal katılımlar, değer ve statü, bağımsız çalışma, çevreye uyum, boş zamanlarını değerlendirme gibi araçlar yer almaktadır. 1) SOSYAL KATILIM: İşgören bir işletmeye girdiği ilk günden başlayarak çeşitli gruplara katılır. Çeşitli biçimsel ve doğal grubun üyesi olabilir. Biçimsel katılma örgüt yasa ve kurallarına bağlı olarak belirli görevlerin yerine getirilmesi için grup çalışmasına katılma şeklinde olur. Doğal katılım ise, dostluk, arkadaşlık, yaş, cinsiyet, meslek gibi nedenlere dayanarak biçimsel ilişkilerin dışında işgörenlerin bir araya gelmesini ifade eder. 2) DEĞER VE STATÜ: İşgören yaptığı işin başkaları tarafından ve özellikle yöneticisi tarafından beğenilmesini ister. Sadece yaptığı işe değil şahsına da saygı gösterilmesini ister. Örgütte belirli yerlere gelmek her işgörenin özlemidir. Bir işçi için ustabaşı, şef için müdür olmak önemlidir. Genellikle bir güdüleme aracı olarak benimsenen statü verme, işgörene saygınlık kazandırır. 3) BAĞIMSIZ ÇALIŞMA : İşgören çoğu zaman çevresiyle uyumlu çalışmasına rağmen benlik duygusunu doyurmak amacıyla bağımsız çalışmaktan hoşlanır. İşgören aşırı baskı altında çalışmaktan ve başkası tarafından yönlendirilmekten hoşlanmaz. 4) ÇEVREYE UYUM: Fiziksel ve sosyal çevreye uyumsuzluk işgöreni bunaltabilir. İş gören yeni katıldığı sosyal çevrenin gelenek, kural ve adetlerini öğrenerek üzerindeki yabancılık duygusunu en kısa zamanda atmalıdır. 5) BOŞ ZAMANLARI DEĞERLENDİRME: Çay ve yemek molası, hafta sonu ve diğer izinli günler içinde işgören çeşitli uğraşlara girebilir. Örneğin, sportif uğraşlar, kütüphane, eğlence gibi

92 GİRİŞİMCİ TÜRLERİ GİRİŞİMCİ TÜRLERİ GİRİŞİMCİ TÜRLERİ KAMU GİRİŞİMCİLERİ PİYASA EKONOMİSİ İÇİNDE YER ALAN GİRİŞİMCİLER ÖZEL GİRİŞİMCİ ***Müteşebbis (Girişimci); -Mal ve hizmet üretir DİNAMİK GİRİŞİMCİ OLAĞAN GİRİŞİMCİ -Kar-zarar edebilir -Risk alır -Kaynakları bir araya getirdiği için aynı BAĞIMSIZ GİRİŞİMCİ İÇ GİRİŞİMCİ zamanda yöneticidir. ÖZEL GİRİŞİM SİSTEMLERİNDE 4 TEMEL UNSUR VARDIR 1-Özel Mülkiyet Hakkı (menkul ve gayrimenkul edinme) 2-Seçme Özgürlüğü (tüketici ve üretici ekonomik kararlarda serbest) 3-Kar Elde Etme (kaynaklarını riske sokma) 4-Serbest Rekabet

93 İÇ GİRİŞİMCİ İÇ GİRİŞİMCİ, kurum içinde herhangi bir iş fikrini uygulama sorumluluğunu üstlenen kişidir. İÇ GİRİŞİMCİ, yeni fonksiyonlar geliştiren veya yeni fırsatları zorlayan yenilikçi yönetici lerdir. İÇ GİRİŞİMCİ, organizasyon içinde girişimsel özellikler gösteren bireylerdir. İÇ GİRİŞİMCİ, firma içinde bir fikri, risk alma ve yenilik yapma yoluyla karlı nihai bir ürüne dönüştürme sorumluluğunu üstlenen kişidir. İÇ GİRİŞİMCİ, firma içinde risk alarak yeni bir fikri üretime dönüştürme sorumluluğunu üstlenen kişidir. İÇ GİRİŞİMCİLİK, faaliyet halindeki organizasyonlardaki girişimciliktir. Yeni organizasyon oluşturma ise normal girişimciliktir. Kişinin İÇ GİRİŞİMCİ sayılabilmesi için, karar verme yetki ve sorumluluğunu kayıtsız olarak elde etmesi gerekir. İÇ GİRİŞİMCİ, kurulmuş işletmelerde yönetimde, satışta ya da üretimde yeni değişik yöntemleri geliştirmektedir.

94 İÇ GİRİŞİMCİLİK İÇ GİRİŞİMCİLİK Pinchot un yaptığı iç girişimcilik tanımı büyük kabul görmüştür. Bu tanıma göre İç girişimciler ; yeni yatırımları, buluşları, fikirleri ve davranış biçimlerini gerçekleştirip, bu yenilikleri ürünlerde, servislerde, yönetim programlarında kullanabilen kişilerdir. Yetenekli çalışanların girişimci olmak için işletmeden ayrılmalarının iki nedeni vardır: 1-Girişimciliğin statü sembolü (bağımsızlık, tanınma) 2-Risk sermayesinin finansman modeli olarak gelişmesidir (Risk sermayesi, yüksek kazanç getirebilecek ve yeni icat ve teknoloji ortaya koyacak gelecek vadeden projelerin büyük sermayedarlar tarafından finansa edilerek yatırıma dönüştürülmesi) GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİNİN BENZER ÖZELLİKLERİ 1-Her ikisi de öncü ve yenilikçiliğe odaklanır 2-Her ikisi de fırsatları kovalar, katma değeri yüksek ürünler üretmeye odaklanır 3-Her ikisi de risk alır 4-Her ikisi de kaynakları etkili ve verimli kullanabilirler GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİNİN FARKLARI 1-Girişimci geliştirici, iç girişimci güçlendirici 2-Girişimci pazara yönelik, iç girişimci şirket kültürüne yönelik 3-Girişimcinin kaynakları çoğu kez sınırlı, fon bulmak zorunda, iç girişimci var olan fonları kullanır 4-Girişimcinin katlandığı risk işletmeyi ilgilendirir, iç girişimcinin katlandığı risk kariyerini ilgilendirir

95 GELENEKSEL YÖNETİCİ-GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİ PROFİLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Tablo: GELENEKSEL YÖNETİCİ-GİRİŞİMCİ VE İÇ GİRİŞİMCİ PROFİLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Geleneksel Yöneticiler Girişimciler İç Girişimciler Temel Güdüler Terfi ve diğer geleneksel kurum ödülleri (büro, makam, güç vb.) Bağımsızlık, fırsat yaratma ve para kazanmak Bağımsızlık ve kurumsal ödül sağlayabilme Zamanı Yönlendirme Kısa dönemlidir. Bütçelerin ve kotaların gerçekleştirilmesi, kısa dönemli planlama ile ilgilidir (haftalık, aylık, altı aylık ve yıllık). Orta ve uzun dönemde ayakta kalma ve başarma 5-10 yıllık bir dönemde işletmenin büyümesi ile ilgilidir. Girişimci ile geleneksel yönetici arasındadır. İşletmenin zaman tablosuna ve durumun ciddiyetine bağlı olarak kendini kabul ettirme daha önemlidir. Faaliyet Direkt katılımdan çok, temsilci olma ve denetleme fonksiyonu vardır. Direkt katılım söz konusudur. Temsilci olmaktan çok direkt katılım söz konusudur. Risk Durumu Dikkatli Kabul edilebilir riskleri üstlenen Statü Statü sembollerine yoğunlaşmış Statü sembolleri ile ilgisi yok Kabul edilebilir riskleri üstlenen Geleneksel kurum statü sembollerini önemsemeyen bağımsızlık arzusunda Başarısızlık ve Hatalar Hata ve başarısızlıktan kaçma çabası Hata ve başarısızlıkları kabul etme ve üzerine gitme Hazır olana kadar riskli projelerin üzerine gitmeme Kararlar Genellikle üstlerin almış olduğu kararları kabullenme Karar almada hayalleri izleme Hayalleri başarmada başkalarını ikna edebilme Kimler İçin Başkalarını memnun eder Kendini ve müşterileri memnun eder Kendini, müşterilerini ve sponsorları memnun eder Aile Geçmişi Genellikle büyük organizasyonlarda çalışmış aile bireyleri Girişimci, küçük işletme sahibi, mesleki veya çiftçilik geçmişine sahip aile bireyleri Girişimci, küçük işletme sahibi, mesleki veya çiftçilik geçmişine sahip aile bireyleri Başkaları İle İlişki Temelde hiyerarşik ilişki Temelde karşılıklı ilişki ve anlaşmaya dayalı Hiyerarşi içerisinde karşılıklı ilişkiye dayalı Kaynak: Hisrich, Peters, Entrepreneurship, s. 48.

96 GİRİŞİMCİ-YÖNETİCİ-TEKNİSYEN in GÖREVLERİ GİRİŞİMCİ-YÖNETİCİ-TEKNİSYEN in FARKLARI GİRİŞİMCİ YÖNETİCİ TEKNİSYEN -Hayalci -Planlayan -İş yapan, sorun çözen -Vizyon sahibi -Geçmişte yaşayan -Bugünü yaşayan -Değişim ajanı (ayrıntı, farklılık arayan) -Probleme odaklanan -Kolayca kaçan -Gelecekte yaşayan -Organizasyon yapan -Mevcut durumla yetinen -Olan fırsatları gören -Güven arayan

97 GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜ-1 Girişimci, bir birey dir Birey, karmaşık bir yaratıktır. Bireylerin ilgi duydukları alanlar ve yetenekleri her zaman birbirinden farklıdır Bireylerin soydan gelme genleri, öğrenim ve tecrübeleri gibi ortak özellikleri de vardır Temel zeka, yetenekler, bireyin kısa veya uzun boylu olması gibi vb. özellikleri genlerin soydan gelmesine bağlıdır. İnsanın çevresi ile uyum sağlamasındaki en önemli organı beyin dir İnsan soydan gelen yetenekleri ve sonradan öğrendikleri ile çevresine yararlı olabilecektir Yapılan araştırmalarda, duygunun bireyin kişisel ve örgütsel davranışlarında etkili olduğu belirlenmiştir İnsana dair kompleksliğin örgüte önemli etkileri vardır, insan ait kompleksler 3 grupta toplanabilir: 1)Benlik 2)Cinsiyet 3)Sürü (birlikte hareket etme) İnsan; düşünen ve değiştirebilen tek varlıktır. 97

98 GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜ-2 İnsan üzerindeki etkinin en büyük kaynağı kültür dür Kültür, toplumdaki bireylerin ortak nitelikleri olup, kuşaktan kuşağa aktarılan öğrenilmiş bir yaşam biçimidir Girişimcilik çabalarını etkileyen faktörleri bilebilmek için öncelikle toplum kültürünü bilmek gerekir Girişimci, çalışma şeklini toplum kültürüne göre belirleme gereği duyar İşletmeyi, içinde bulunduğu toplumun teknolojik düzeyi, faaliyet gösterdiği ülkenin kanunları vb. bir çok çevresel faktör etkiler Bir GİRİŞİMCİ için kültür, işletmenin kuruluş amacını ve faaliyetlerini etkileyen inançlar, değerler ve bireyler arası ilişkilerin tümüdür Girişimcilerin sosyal yapılar ve etkileşim içinde olduğu 3 çevresi vardır: 1)İç çevresi 2)Ulusal (dış) çevresi 3)Uluslararası çevresi 98

99 GİRİŞİMCİNİN İÇ ÇEVRESİ Tüketiciler GİRİŞİMCİ Yöneticiler 99

100 GİRİŞİMCİNİN ULUSAL (Dış) ÇEVRESİ GİRİŞİMCİ 100

101 GİRİŞİMCİNİN ULUSLARARASI ÇEVRESİ GİRİŞİMCİ 101

102 GİRİŞİMCİLİKTE VİZYON Girişimcilikte temel amaç, kar olmakla birlikte, aynı zamanda kar girişimcilik sürecinin tekrarlanan sonucudur. Girişimci şu sorulara cevap bulmalıdır: Nasıl bir iş kurmalıyım? Nasıl bir işletme yapmalıyım? (Nasıl büyüklükte, hangi özelliklerde olmalı) İşletmenin MİSYONU nedir? (Görev, varlık nedeni, ya da beklenen görevler) Nasıl bir strateji (Strateji NE yapılması gerektiğini belirlemektir ve ortaya konulan hedefler ve ulaşılmak için seçilen yoldur, taktik ise NASIL yapılacağını belirtir) ile amaca ulaşılacak? Amaçlara ulaşmak için kullanılacak araçlar ve politikalar nelerdir? (Politika, izlenecek yoldur) Girişimci nin temel güçleri arasında VİZYON sahibi olma vardır. Vizyon; ufuktur, planlamaktır, geleceği tahmin etmektir, gerçekleştirilebilir bir hayal gücüdür ama çölde serap görmek değildir, ütopya değildir. Vizyon, bakış açısıdır, nereye kadar ve neyi görebildiğimizdir Başarılı girişimci, başarısının karşılığını sosyo-psikolojik tatmin ve hayat standardı ile elde eder. Mc Clelland, Achieving Society adlı kitabında başarı güdüsü yüksek insanların davranışlarını şöyle sıralamaktadır: Yeteneklerini zorlayan işlerde daha hızlı çalışırlar Daha hızlı öğrenirler Para ve unvan gibi dışsal motivasyon faktörlerine fazla itibar etmezler İş hayatında arkadaşlarından çok konunun uzmanları ile çalışmak isterler Mc Clelland, yüksek başarı güdüsü ile girişimcilik güdüsü arasında yakın ilişki olduğunu belirtmektedir. Maltalı düşünür Bono, bir şeyi gerçekleştirme tutkusu girişimcilik kültürünü tanımlayan en iyi ifade olarak belirtmiştir. Girişimcilik kültürünün temel göstergelerinden RİSK alma ve CESARET başarıyı önemli ölçüde etkilemektedir. 102

103 GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜ NÜN OLUŞMASI Girişim ya da işletme, yaşayan bir canlıdır Girişim sosyal bir sistemdir Girişimciden başka insanlar da girişim sosyal sitemi içinde yer alırlar Girişim sistemine dahil olanların girişim amaçları ve tutkuları ile örtüşmesi girişimcilerin başarısında önemli bir paya sahiptir. Girişimcilik kültürünün oluşmasında aile yapısının büyük etkisi vardır. Çocuğun aileden aldığı eğitim ve görgü onu yaşamı boyunca etkiler Girişimcilikte amaç, mevcut (çoğunlukla kıt) kaynakların en iyi şekilde kullanılmasıdır. Bu amaçların girişimcilik güdüsü ile birleşmesi başarma azmini ortaya çıkarır, bu azmin pekişmesinde en önemli etken AİLE dir. Bir işletmenin kültürü, girişimcinin değer sistemi ile bu değerleri güçlendiren, yayan, bağlayan ve özetleyen semboller, adetler ve bir kültürel ağdan oluşur. Örgütlerde girişimcilik kültürü iklimi oluşmasını sağlayan değerler ve göstergeler (Keith Davis ve Robert Blomstrom a göre) şunlardır: Teknik değerler (fiziksel olaylara, bilime ve mantığa dayanır) Ekonomik değerler (arz ve talebe bağlı pazar değerlerine dayanır) Sosyal değerler (grup ve örgüt psikolojisine dayanır) Psikolojik değerler (bireylerin kişisel ihtiyaçlarına dayanır) Politik değerler (ülkenin idari şekli, rejim ve başlıca devlet politikalarına dayanır) Estetik değerler (özellikle algılamaya dayanır) Ahlaki değerler (genel ahlak, örf adet, gelenek ve aile eğitimine dayanır) Girişimcilikte; bireyin girişimcilik ruhu, toplumsal yapı, sermaye (para) önemli unsurdur. Girişimciliğin özünde CESARET ve RİSK vardır. Girişimcilik kültürünün özünde AİLE vardır. Kültürün, işletmede oluşturduğu psiko-sosyal ortama ÖRGÜT İKLİMİ denir SOSYAL SORUMLULUK, tüketiciye (topluma) en yüksek faydayı ve en az zararı verecek bir üretim anlayışıdır. 103

104 GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜNÜ OLUŞTURAN DEĞERLER TEKNİK EKONOMİK SOSYAL PSİKOLOJİK POLİTİK ESTETİK ETİK VE MORAL Şekil: Girişimcilik Kültürünün Oluşmasını Sağlayan Değerler 104

105 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜ NÜN TEORİK TEMELLERİ Sanayi toplumlarında girişimcilik, farklı bir gelişme eğrisi çizmesine rağmen, kırdan kente göç sürecinin hızlı olduğu toplumlarda doğal bir zorunluluk olarak ortaya çıkar. Sanayi toplumlarında bireyler makine ve bilgi üreterek ve bunları sık sık yenileyip geliştirerek refah düzeylerini artırmaya veya mevcut düzeylerini korumaya çalışırlar. Bu yüzden geçmişten getirdikleri bilgi birikimi daha creativdir ve daha yüksek gelir getiren alanlara yönelirler. TÜRKİYE de girişimci olma nedenleri şöyle sıralanabilir: İşletme sahibi olma arzusu (çoğu kez girişimci her şeyi bilen ve düşünen kişidir, bu durum girişimciye esnek ve çabuk karar verme imkanı sağlar, girişimci işletme sahipliği konumundan dolayı tek otorite ve denetime tabi olmayan tek yöneticidir, verdiği kararlarda bağımsızdır Küçük olsun benim olsun mantığı (Bağımsız çalışma ve kendi iş yerini kurma arzusu) 105

106 GİRİŞİMCİLİK TE TÜRK TİPİ KLAN IN ÖZELLİKLERİ TÜRK TİPİ KLAN IN ÖZELLİKLERİ Gelenekçi dir Ortak değer ve davranışları önde tutar (kültür, davranış düzlemi) Kapalı, törensel ve simgesel (usulen, sembolik) bir denetim anlayışına sahiptir Başarıyı nasıl değerlendirdiği belirsizdir, değerleme ölçüleri objektif değildir Köyden kente göçün nedenleri; Daha iyi yaşam koşulları (sağlıkkültür) Ekonomik koşullar Eğitim ve ayrıca Terör, düşmanlıklar, savaş vb. 106

107 GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜ NÜN GELECEĞİ Günümüzde dünyada ve Türkiye de hızlı değişmeler sonucunda yönetici faaliyetleri açısından kararlılık ortamı yerini kararsızlık ortamına bırakmış, yönetimde dünün doğruları bugünün yanlışları haline gelmeye başlamıştır. İşletme sahip veya ortakları ile yöneticiler daha çok risk, belirsizlik veya hem risk hem de belirsizlik ortamlarında karar alma durumuyla karşı karşıya kalmışlardır. Daha başarılı olmanın ölçüsünün, daha çok kazanmak şeklinde tek boyuta indirgenmesi ile törpülenen normal değerlerden yönetsel etikte payını almış, dolayısıyla pay sahibinin değerini maksimize etmek performans değerlemesinin tek ölçüsü haline gelmiştir. Sağlam bir girişimcilik kültürünün olmadığı toplumlarda, kurnazlık, köşe dönmecilik gibi dejenere olmuş kültürel davranışların yaygınlaşması kaçınılmaz bir olgu haline gelmiştir. Modern dünyada geçmişten günümüze insanların yaşamını değiştiren para yanında, günümüzde BİLGİ her yere girmekte ve yaşamı etkilemektedir. Günümüzde yöneticilik anlayışı, gelişen ekonomik koşullar ile artan eğitim ve kültür düzeyine paralel olarak hızla değişmektedir. Batılı şirketlerde artık patron kelimesi bile kullanılmamaktadır. Patronlar artık astığı astık-kestiği kestik her sözü kural olan kişiler değil, bildiklerini oyuncularına öğretmeye çalışan, onların moralini yüksek tutup hep kazanma azmi vermek isteyen basketbol takımlarının koç ları gibi davranmaktadırlar. Artık organizasyonlar tamamen yataydır, yapılanma bilgiye dayalı örgüt etrafında şekillenmektedir (Yalın yönetim, toplam kalite yönetimi gibi). Günümüz girişimcileri işlerini şansa bırakmayı sevmemektedirler, dolayısıyla eğitim ve tecrübelerini sermayelerine katabilmektedirler ve profesyonelleşmeye önem vermektedirler. Günümüzde girişimcilik ve işadamlığı bir meslek olarak tercih edilmektedir. Artık bir ve hatta iki lisan bilen, iyi eğitilmiş, zeki, dinamik, genç üniversite mezunları kendi işlerini kurmayı düşünmektedirler. Günümüzde girişimciler, küreselleşmenin de etkisiyle uluslararası alanda faaliyetlerini sürdürmekte olup, bu durum girişimcilerin teknik uzmanlık ve yönetim danışmanlığı konusundaki ihtiyaçlarını artırmaktadır. Girişimciliğin ufku açıktır. Özellikle RİSK SERMAYE (yüksek kazanç getirebilecek ve yeni icat ve teknoloji ortaya koyabilecek gelecek vadeden projelere finansman ve danışmanlık desteğinin sağlanması- risk sermayesi hem finansman hem de yatırım aracıdır) ile yeni bir anlayış kazanmıştır. 107

108 GİRİŞİMCİLİĞİN GELECEĞİ ve TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİMCİLİĞİN GELECEĞİ 1-Patrondan Koçluğa 2-Bilgiye dayalı yatay organizasyonlar 3-İşleri şansa bırakmayı sevmeme (Profesyonelleşme; bilgi, deneyim ve yetenek) 4-Girişimcilik meslek haline geliyor-geldi. TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİ OLMA NEDENLERİ 1-İşletme sahibi olma 2-Küçük olsun, benim olsun mantığı TÜRK TİPİ KLAN (Topluluk) ın ÖZELLİKLERİ 1-Gelenekçidir 2-Ortak değer ve davranışları önde tutar 3-Kapalı, törensel ve simgesel bir denetim anlayışına sahiptir 4-Başarıyı nasıl değerlendirdiği belirsizdir, değerleme ölçüleri objektif değildir TÜRK GİRİŞİMCİLİĞİNİN DARBOĞAZLARI 1-Fizibilite çalışmalarının yetersizliği 2-Piyasa araştırması yetersizliği 3-Finansman sorunu 4-Yüksek katmadeğer oluşturamama sorunu 5-İşletmelerarası işbirliği oluşturamama sorunu 6-Ortaklık yapmama ve Türk girişimciliği (yabancı ortak edinmeme) sorunu 7-Türk girişimcilerinde bilgilenme (enformasyon) sorunu (bilgi-iletişim eksikliği)

109 GİRİŞİMCİLİKTE YARATICILIK

110 YARATICI DÜŞÜNME Sorunlara Getirilecek Alışılmadık ya da Orijinal Bir Yaklaşım Uyuşmaz Fikirlerin Bir Araya Getirilmesi Yeni ve İşe Yarar Bir Şeyin Meydana Getirilmesi Başkalarıyla Aynı Şeye Bakmak, Ama Farklı bir Şeyi Görmek Yaşlı bir asker

111 Sankopark, Antep, 2012 Kilis 7 Aralık Üni., Nisan 2013

112 Yaratıcılık XX. Yy son çeyreğinde yönetim literatürüne girmiştir. En genel anlamı ile farklı düşünebilmek olarak tanımlanabilecek yaratıcılık, her alanda yeni fikirlerin üretilmesidir. Yaratıcılık bakış açısına göre değişse de, genel olarak birbirleriyle ilişki kurulmayan şeyler arasında bağlantı kurmak şeklinde tanımlanır Her insanda yaratıcılık olmakla birlikte, kişinin psikolojik, toplumsal, kültürel ve hatta genetik yapısına bağlı olarak farklılık göstermektedir. Örgütlerde yaratıcılığın gelişmesi yöneticilere bağlı olmaktadır. Yöneticiler özgür ve dinamik bir atmosfer hazırlayarak yaratıcılığı teşvik edebilirler.

113 Yaratıcılık Yeni yararlı, yüksek motivasyonlu ve ısrarlı düşüncedir. Yeni araştırma, gözlem ve tahmin neticesinde yeni çıkarmalar yapmaktır. Geniş olarak; bilinenlerden birşeyler ortaya çıkarma yeni ve özgün bir senteze varma sorunlara yeni çözümler bulma kurulmamış ilişkiler kurma Bilinenin dışına çıkıp, alışılmış ve kalıplaşmış olanın tam karşıtı bir davranış biçimi

114 YARATMAK ZOR BİR ŞEY GERÇEKTENDE HER YÜZ FİKİRDEN SADECE BİR TANESİ BULUŞ NİTELİĞİ TAŞIMAKTADIR. O HALDE NE YAPMALI. BAZEN MEVCUTLARDAN DA YEPYENİ DURUMLAR YARATILABİLECEĞİ UNUTULMAMALI

115 YARATMAK KOLAY BİR ŞEY MİDİR? Bu Sorunun Cevabı, Yaratmaktan Ne Anladığınıza Bağlı. Seviye Yaratıcılık Derecesi Bütün Çözümler İçindeki % Değeri 1 Bilinen Çözüm % 32 2 Küçük Yenilikler % 45 3 Büyük Yenilikler % 18 4 Yeni Kavram % 4 5 Buluş % 1

116 Yaratıcılığın Türleri Yaratıcılık ilgili olduğu alana bağlı olarak çeşitli türlere ayrılır. Bunlar; Bilimsel yaratıcılık: Bilimsel yasa, kural ve yöntemleri kullanarak kuramsal yada uygulamalı bilim dallarında yenilik getirecek bir durumun veya düşüncenin oluşturulmasıdır. Sanatsal yaratıcılık: Özgür bir ortamda, esinlenme yoluyla, içten gelen duyuşlarla kişisel yada toplumsal amaçlara varılmasına yardımcı olan güç kaynağıdır. Teknolojik yaratıcılık: Teknik buluşların en somut örneklerini verdikleri, bilimsel buluşlara dayanan, üretime yönelik hedefleri kapsayan çabalardır. Endüstriyel yaratıcılık: Bilimsel, sanatsal ve teknolojik yaratıcılığın bir bileşiminden oluşmaktadır. Ar-ge merkezleri buna örnektir. Toplumsal yaratıcılık: Eğitim sistemi, kültürel değerler, devlet yönetimi yaratıcılığı olumlu yada olumsuz etkileyebilir. Eğitim sistemini destek verecek şekilde dizayn etmek Yaratıcılığı destekleyen ortam yaratmak

117 GİRİŞİMCİLİKTE YENİLİK: BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN GİRİŞİMCİLİĞE ETKİLERİ VE YENİLİK TÜRLERİ BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN GİRİŞİMCİLİĞE ETKİLERİ 1-Bilgi Sağlama (Daha hızlı, depolama vb.) 2-İletişim (Ör. Kapıcı MSN ile iletişim kuruyor) 3-Maliyet Azaltma (Ör. Yeni arabalar daha az yakıyor) 4-Rekabet Avantajı (Bilgi teknolojisi ile rekabette güç elde edilir, ör. Web ten satış) 5-Pazarlara erişim (ör. Web ten reklam) YENİLİK TÜRLERİ 3 e AYRILIR 1-Teknolojik Ürün yenilikleri 2-Teknolojik Süreç yenilikleri 3-Örgütsel yenilikler

118

119

120

121 Girişimci Girişimci, toplumun gereksinim duyduğu ürünler üreterek, hizmetler sunarak, ya da ticaret yaparak, maddi-manevi kazanç sağlamayı hedefleyen, gerekli bilgi-beceri, işyeri, eleman, makine-ekipman v.b. işletme girdileri ile finansman kaynaklarını bir araya getirerek, kendi işini kuran kişidir.

122 Girişimci Girişimcinin Yapması Gerekenler Araştırma, Planlama, Örgütlenme ve Koordinasyon Girişimciliğin Temel Özellikleri Kar amacı güder Patrondur ve çalışandır Önce iş sonra kendi kazancı gelir

123 Girişimcinin Sahip Olması Gereken Kişisel Özellikleri Güçlü bir başarılı olma isteği, Mücadelecilik ve azim, Sorumluluk ve risk alabilme arzu ve yeteneği, İnisiyatif sahibi olmak, karar alma ve uygulama yeteneği, Liderlik ve hedefleri için başkalarına yön gösterebilmek, Yaratıcılık, fırsatları sezebilme yeteneği, Planlı çalışma ve araştırma yeteneği, Başkalarıyla çalışabilmek ve onlara güvenebilmek, ilişki içerisinde olduğu kişilere güven verebilmek, Eksikliğini, sınırlarını bilmek ve tavsiyelerden yararlanabilmek, Zor şartlarda ağır çalışmalara hazır olmak, Kendini geliştirme arzusu,

124 Kendi İşinin Sahibi Olmak veya Ücretli Çalışmak (Kendi İşinin Sahibi Olmak) Avantajları İzlemek yerine liderlik yapmak Fikirlerinizi uygulama şansı Yaratıcılığa açık Yüksek kazanç beklentisi Bağımsız çalışmak İş ortamını kontrol altında tutmak Emirler verebilmek Zorlukları Uzun ve düzensiz çalışma saatleri Geniş sorumluluklar Risk almak Gelirin düzensizliği Daima finansmanla uğraşma zorunluluğu Zaman kısıtlılığı Sürekli öğrenme gereği İşleri delege edememe İdari ve bürokratik işler Başarının çalışanlara da bağlı olması 124

125 Kendi İşinin Sahibi Olmak veya Ücretli Çalışmak (Ücretli Çalışmak) Avantajları Belirlenmiş sınırlı sorumluluklar Düzenli gelir Düzenli ve belirli çalışma saatleri Daha belirli bir gelecek Az risk Sınırlı kontrol görevi Zorlukları Emirleri uygulama zorunluluğu Yeteneklerin kolayca anlaşılmaması Sabit ücret Sınırlı sorumluluk/sınırlı yetki Yeni fikirleri kolaylıkla uygulayamama İşverene bağımlılık 125

126 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ Girişimci yeni düşüncelerin yaratılması, yayılması ve uygulamasını hızlandırır, ayrıca yeni endüstrilerin doğmasına yol açar, verimliliği artırır ve hızla büyüyen sektörler yarattığı için ekonomik büyümeyi hızlandırır.özetle girişimci ekonomik faaliyetlerin düzenlenmesinde, üretimi oluşturarak ve arttırarak istihdam yaratılmasında kilit kişidir. Türkiye de nüfusla ilgili sayılara baktığımızda girişimciliğin ülkemiz için önemi daha çok ortaya çıkacaktır:

127 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ 16 milyon kişi 12 yaş ve altındadır ve çalışma hayatının teorik olarak dışındadır. 23 milyon kişi işgücüne dahil değildir: 12 milyon ev kadını 5.5 milyon öğrenci 2.5 milyon emekli 3.0 milyon özürlü ya da yaşlı 21.6 milyon kişi aktif olarak işgücü durumundadır. Tarım da 10.6 milyon kişi Sanayi de 4.5 milyon kişi Hizmetlerde 6.5 milyon kişi 7 milyon kişi maaşlı çalışmakta, 2 milyon kişi mevsimlik işçi, 1.2 milyon kişi işveren, 5.2 milyon kişi kendi hesabına çalışmakta, 6.2 milyon kişi ise ailede ücretsiz işçi.

128 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ Yapılan araştırmalara göre; Türk girişimcileri büyük oranda erkeklerden oluşuyor. Türkiye'deki iş sahibi kadınların sadece yüzde 3 oranında bulunduğunun tespit edildiği çalışmada, girişimciler büyük oranda yaş grubunda bulunuyor ve yarıdan fazlası üniversite mezunu. Özkaynak desteği Türkiye'deki girişimcilik seviyesinin ve kaynak kullanımının da tespit edilmeye çalışıldığı araştırmada; Türk girişimcilerinin yüzde 45,8'i "1. kuşak" denilen kendi işlerini kuran sanayicilerden oluşuyor. Araştırmada Türk girişimcisinin yüzde 37'sinin "2. kuşak", yüzde 8'inin "3. kuşak", yüzde 2'sinin de "4. kuşak"' girişimci olduğu da belirlendi.

129 TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ Girişimcinin Sahip Olması Gereken Kişisel Özellikleri (%): Sıra No Kişisel Özellikler % 1. Sorumluluk ve Risk Alabilme Özgüveni Yüksek Fırsatları Sezebilme ve Yaratıcılık Liderlik ve Başkalarına Yön Verme İletişim Becerileri ve Başkalarıyla Çalışabilme Planlama ve Araştırma Yeteneği İkna Kabiliyeti Doğru Ekibi Kurma İnisiyatif Alabilme Yöneticilik Becerileri Kişisel Bağlantılar Finans Bilgisi Yeterli Sermaye Sonuca Odaklılık Profesyonel İş Deneyimi Diğer TOPLAM

130 Tablo: Her 100 yetişkin içindeki girişimci oranı ÜLKE Girişimci Oranı (%) Türkiye 4.6 Japonya 5.1 İsrail 6.0 İngiltere 7.7 ABD 11.7 İrlanda 12.0 Güney Kore 15.0 Meksika 18.7 TÜSİAD tarafından GEM (2001) ve DİE verilerinden derlenmiştir.

131 İş Kurma Sürecindeki 8 Temel Adım (Girişimcinin) İŞ KURMA SÜREÇLERİ MOTİVASYON İŞ FİKRİ ÇALIŞMA PROGRAMI ÖN DEĞERLENDİRME YAPILABİLİRLİK ARAŞTIRMASI İŞ PLANI İŞİ KURMAK İŞİ GELİŞTİRMEK

132 Başarılı Bir İş Fikri Belirlemek İş fikirleri 3 temel kaynaktan ortaya çıkar: Geçmiş deneyim, Eğitim, Bilgi ve beceriler Piyasadaki fırsatlar Mali kaynak

133 Başarılı Bir İş Fikri-ÖRNEK 1 Mestral, birgün köpeğiyle birlikte dışarıda yürüyorken, hayvanın kürküne bazı otların yapışmış olduğunu gördü. Aslında o hepimizin hayatımız boyunca karşılaştığı ve yanımızdan geçip gitmesine izin verdiği fırsatlardan biriyle karşılaşmıştı. İki seçeneği vardı. Tüylerin o kısmını kesip atarak köpeğe söylenmek ve aynı şeyi bir daha yapmamasını ummak. Ya da tüyleri inceleyip kürke yapışma konusunda nasıl etkili olduğunu görmek!.. George ikinci cırtlı yolu seçti. Otları mikroskop altında inceledi ve velcroyu (ayakkabılarda kullanılan bantları) icad etti. Kaynak: 13 3

134 Başarılı Bir İş Fikri-ÖRNEK 2 Aras bu kez Aras Dağıtım ve Pazarlama yı kurdu. Bu iş tam 10 yıl sürdü da 100 den fazla araç, bin kişilik bir ekiple çalışıyordu ama stok maliyetleri yüzünden sıkıntılı günler gelip çatmıştı. Dağıtım ağımız güçlüydü. Fabrikalar sayemizde büyüyordu. Ama stok maliyetleri külfet olmaya başladı. Stoksuz çalışmak gündeme gelince büyük kamyonlarımı satmak istedim. Ahize elimde kaldı. Bir kargo şirketi, ilanla kamyon arıyordu. Telefon ettim. Uzun uzun beklettikten sonra hayır dediler. BMC istemiyorlarmış. Telefonda bekletirken aklıma geldi. Benim bu kadar büyük bir dağıtım ağım var. Kamyonları satacak yerde neden kargo işi yapmıyorum?.. Telefonun ahizesi öylece elimde kaldı. Kapattım ve karar verdim. Kargo işine girdik. Kaynak:

135 Başarılı Bir İş Fikri-ÖRNEK 3 İş adamının gıda işine girme fikri, arkadaşlarıyla birlikte olduğu bir akşam yemeğinde şekillendi. Masada fast food konusuna kayan sohbet, yeni bir sektöre girme arayışını somut bir fikre dönüştürmesine vesile oldu... Kaynak: Forbes Dergisi, Ekim 2007, No:10:52.

136 KOBİ Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin toplam işletmeler içindeki oranına bakarsak ülkemizde girişimciliğin öneminin daha iyi anlaşılması gerektiği sonucuna varırız. Girişimcilik önemsenmeli ve yeni KOBİ lerin oluşması sağlanmalıdır. KOBİ nedir? İşçi sayısı 250 den az, yıllık bilançosu 25 milyon TL den az şirketler Türkiye'deki Toplam işletme içindeki oranı %99,8 (1,800,000 KOBİ ) Toplam istihdam oranı % 59 Toplam yatırım oranı % Toplam ihracat oranı % 25

137 SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Sonuç olarak Türkiye de girişimciliği olumsuz yönde etkileyen faktörleri şöyle sıralayabiliriz: Bilgiye ulaşmada güçlüklerle karşılaşılması, Eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin yetersiz oluşu, Ailelerin çocuklarını yetiştirebilme sorunları ve bilgi yetersizliği, Girişimcilik olgusuna okullarda gereken önemin verilmemesi, Teşvik tedbirlerinin yetersiz kalması, Ekonomik ortamın belirsiz olması ve Çevresel sorunlar. Çevresel sorunlara örnek bir istatistiksel çalışmanın sonuçlarını burda hatırlayacak olursak: (Ege Sanayicileri ve İşadamları Derneği (ESİAD) tarafından yapılan anket çalışmasına göre ise Türkiyede girişimciliğin önündeki engeller yüzde olarak şöyledir:) Siyasi ve ekonomik belirsizlik Sermaye yetersizliği Devletin ekonomik politikaları Bürokratik engeller Kalifiye işgücü sorunu 5.33 Girişimciliğe ilginin azlığı 3.72 Çalışma mevzuatı 3.05 Teknolojik yetersizlik 2.03 Toplumdaki işadamı imajı 0.48

138 ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 1. İlköğretimden başlayarak eğitim müfredatının gözden geçirilmesi ve KALİTE,ÇEVRE ve GİRİŞİMCİLİK eğitimlerinin müfredata dahil edilmelidir. 2. Üniversitelerimizin genelde İşletme Bölümlerinde okutulan İş Kurma ve Yönetimi yada benzer içerikli derslerin gruplanarak tüm bölümler için ortak dersler haline getirilmelidir. 3. Özellikle ihracata yönelik girişimciliği destekleme politikaları devreye sokulmalıdır. 4. Türkiye'deki girişimciliğin İşletme büyüklükleri şöyledir: Aile işyerleri,çok küçük işletmeler,küçük işletmeler,orta boy işletmeler. Devlet yeni KOBİ lerin doğması için küçük ölçekli aile işletmelerinin kurulması ve gelişmesi için verdiği teşvikleri arttırmalı,kolaylaştırmalı ve yaygınlaştırmalıdır.türkiye gerçeğine uygun yeni mikro kredi programları hayata geçirilmelidir.

139 ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 5. Girişimci adaylarının alması gereken eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin daha faydalı olabilmesi için; Bilgi üreten merkezlerle ticaretleşme süreci arasındaki kurumsal bağların güçlendirilmesi, Aynı bölge içerisinde yer alan firmalar arasındaki yatay ve dikey işbirliklerinin organizasyonal olarak geliştirilmesi, Aynı bölge dışından firmalar ile işbirliklerinin geliştirilmesi, Bölgesel kuruluşların (Örneğin ESOB lar,ticaret Odaları,Organize Sanayi Müdürlükleri..vs.) güçlendirilerek yerel eğitim ve danışmanlık hizmetlerini verebilir yapıları bünyelerinde barındırabilmeleri. Bunun için yapmaları gereken temel hizmetlerden bazıları şunlardır: -Bölgeye özel iş yapan hizmet ve danışmanlık firmalarının sayısı ve iş hacminin araştırlması, - Bölgeye özel iş yapan finans kuruluşlarını sayısı ve iş hacminin belirlenmesi, - Bölge içerisindeki üniversitelerden mezun olanların çalışan sayısına oranları,nicelik ve nitelik bilgileri, - Bölgedeki istihdam pazarı (personel ücretleri, yatay ve dikey ilişkiler) bilgileri, -Bilgi bankaları oluşturmak ve elinde yatırım sermayesi olmayan girişimcilerin gerekli bilgilere ulaşabilmeleri, -Ve benzeri faliyetler...

140 ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÖZETLE; Ülkemizde girişimciliğin geliştirilmesi ve desteklenmesi için yapılması ve desteklenmesi gerekenleri 3 başlık altında toplayabiliriz: 1. Kurumsal altyapı, 2. Bürokrasi ve mevzuat, 3. Destek programları (Eğitim ve Finans). Girişimci bir takım riskleri üstüne almakla beraber işletmenin kuruluş ve işleyiş aşamasında karşılaşacağı sorunlar içinde mutlaka tedbirler alacaktır. Eğer bu türlü bir yöntem uygulamazsa girişimci zarar edecektir. İşte bu yüzden girişimci,işletmenin kuruluş aşamasından önce işletmeyi bir altyapı düzeyine kavuşturmak zorundadır.kurumsal altyapıyı etkileyen başta yer sorunu olmak üzere bir çok faktör vardır.örneğin; Eğitim,deneyimli iş gücü,belli bir birikim,karşılaşabilecek olağan sorunların nasıl giderileceği..vs.işte bu konularda yukarıda saydığımız bölgesel kuruluşlarla kurulacak ve geliştirilecek olan merkezler sorunların çözümünde yardımcı olacaklardır.bu organizasyonlar aracılığıyla girişimcilere ve firmalara sağlanabilecek destekler şunlar olabilir: Eğitim Danışmanlık Başlangıç sermayesi Diğer finansal destekler Kredi garantisi Teknoloji destekleri Yer temini (İnkübatörler vs) Bilgi kaynaklarına erişim

141 İŞLETME TANITIMI Faaliyet konusu Kuruluş yeri, şirket modeli / ortaklık yapısı Kuruluş için gerekli izin ve ruhsatlar Çalışanlar için gerekli sağlık ve güvenlik önlemleri (sigorta planı)

142 İŞLETMENİN STARTEJİSİ VE HEDEFLERİ Şirket Stratejisi ve Hedefleri: Misyon Vizyon tanımları MİSYON: Varlık nedenimiz, beklenen görev, ulu görev VİZYON: Uzun erim, nerede olmak istiyoruz, nerede olmak istediğimizi hayal etmektir, kendimizi gelecekte konumlandırdığımız yer, vizyon stratejik niyettir STRATEJİ: Vizyona nasıl ulaşacağımızı belirlemektir, ortaya konulan hedefler ve ulaşılmak için seçilen yol Strateji, NE yapılması gerektiğini belirlemek TAKTİK, Stratejiye nasıl ulaşılacağını belirlemek AMAÇ, daha muğlak ve soyuttur, sayısal değildir. HEDEF, daha somut sonuçlar olmalıdır, daha sayısaldır NEDEN varız? Misyonumuz NASIL yapacağız? Değerlerimiz (1-Kişisel, 2-Kurumsal net ve açık olmalı, amaçlara nasıl ulaşacağını göstermeli) NEREYE yöneleceğiz? Vizyonumuz ÖRNEK: İstanbul Boğaziçi Köprüsü geçiş için tam bir strateji, köprünün ayakları ise bizim değerlerimizdir, köprünün ayakları olmasa bu strateji ile geçiş sağlanamaz. Açık, net ve ölçülebilir büyüme hedefleri Kısa (1yıl) Orta (2 3 yıl) Uzun Vadeli (3 + yıl ) İşten çıkış stratejisi (exit plan)

143 HEDEFLENEN ÜRÜN VE HİZMET Hedeflenen Ürün / Hizmet Ürün / hizmet tanıtımı Karşıladığı ihtiyaç Benzersiz ve üstün özellikleri Hedef kitle için üretilen katma değer Kalite standartları Not: Tam İstihdam, üretim faktörlerinin üretime katılmasına tam istihdam denir. Kaynakların bir kısmı atıl kalıyorsa buna da eksik istihdam denir. Not: -Ücret, -faiz, -kira ve -karlardan meydana gelen değerler toplamına katma değer denir. *Kalite önemlidir: Sorunlar çıkmadan önce çözüm oluşturur, bu da ürün ve hizmetin yapısına tasarım yoluyla üstünlük ve kusursuzluk katar -Kusursuzluk; bir ölçüde algı ve duygu ifade edebilir, dolayısıyla kişiden kişiye değişebilir. *Müşteri tatminidir: Ürün ve hizmet ile ilgili müşterinin duyduğu memnunluktur *Verimliliktir: Kaynakların rasyonel kullanılması *Esnekliktir: Talepleri karşılamak için değişme göze alınır *Etkili olmaktır: İşleri çabuk ve doğru yapmak *Bir programa uymaktır: İşleri zamanında yapmak *Bir süreçtir: Başlangıcı ve sonu vardır, süregelen bir gelişmeyi kapsar *Bir yatırımdır: İşi içinde bulunulan sürede yapmak, sonradan düzeltmekten daha iyidir *Kalite, ölçülebilen yönetim değerleridir: Bir mal veya hizmetin kaliteli olabilmesi, içinde oluştuğu sürecin kalitesine bağlıdır.

144 KALİTENİN BOYUTLARI *Fiegenbaum, genel olarak Sanayi Sektöründe 9 KALİTE BOYUTU sıralamıştır: 1-Güvenilirlik (Müşteri güvenilir bir ürün ister) 2-Zamanında Teslim 3-Basit Üretim-Düşük Maliyet (Maliyeti düşük ürün olmalı, kolay üretilebilmeli ve üretim sürecinde tasarlanmalı) 4-Fonksiyonellik (Kullanım özellikleri) 5-Dayanıklılık (Ürünün uzun süre kullanılabilir özelliği) 6-Uygunluk (Ürün, tasarım sırasında belirtilen teknik ve özelliklere göre üretilmeli) 7-Estetik (Ürünün, duygulara hitap eden albenisi) 8-Kalıcılık (Ürünün geçmişte, pazardaki başarısı) 9-Servis (Satış sonrası sunulan hizmetlerin tümü) *Hayes e Göre Hizmet Sektörü İçin Genel KALİTE BOYUTLARI: 1-Elinde hazır bulundurma mevcudiyeti (Availability) 2-Müşteri isteklerine karşılık verebilme (Responsiveness) 3-Uygunluk (Convenience) 4-Zamanında yapmak (Timeliness)

145 KALİTENİN BİLEŞENLERİ- Ürün (Üretim) ÜRÜN KALİTESİNİN BİLEŞENLERİ Bir ürünün kalitesi, tüketici ihtiyaçlarını en ekonomik düzeyde karşılamayı amaçlayan mühendislik ve imalat özelliklerinin bileşenlerinden oluşmaktadır. Bileşenler: 1. Performans: Ürünün birincil çalışma özelliklerinin tatmin ediciliği. Örneğin; otomobilin hızı, televizyonun görüntü kalitesi. 2. Özellikler: Ürünün temel çalışma özelliklerin tanımlayan ikincil özellikler. Örnğin, otomobilin soğutma sistemi, fren sistemi. 3. Güvenilirlik: Ürünün belirli bir zaman dilimi içersinde bozulmama ya da iyi çalışma özelliği. Ürünün performans özelliklerinin sürekliliği. 4. Dayanıklılık: Ürünün fiziksel olarak bozulmadan kullanılma süresinin uzunluğu. Hem teknik hem de ekonomik boyutu içerir. 5. Uygunluk: Ürünün tasarımının ve çalışmasının önceden belirlenmiş standartlara, belgelere ya da kullanıcıların beklentilerine uygunluğu. 6. Hizmet Alabilme: Bir ürünün onarımında gösterilen sürat, nezaket, uzmanlık ve kolaylık. Sorun ve şikayetlerin kolay çözülebilirliği. 7. Estetik: Ürünün albenisi ve duyulara seslenebilme yeteneği (görünüş, koku, tat). 8. Ün / Algılanan Kalite: Şirketin genel imajı ve ünü.

146 KALİTENİN BİLEŞENLERİ- Hizmet HİZMET KALİTESİNİN BİLEŞENLERİ -Genel olarak hizmet kalitesi, gerçek ve alıgılanan hizmet kalitesi arasındaki farktır. Bileşenler: 1. Güvenilirlik: Performans tutarlılığın içermektedir. Hizmetin güvenilir ve doğru biçimde, verilen sözler doğrultusunda yapılması anlamına gelmektedir. 2. Duyarırlılık / Karşılık Vermek: Çalışanların, müşterilere anında hizmet vermek ve yardım etmeye istekli olmalarını ifade etmektedir. Hizmetin zamanında olmasını içerir. 3. Yeterlilik: Hizmet sunmak için gerek firmanın gerekse de çalışan personelin gerekli bilgi ve beceriye sahip olmaları anlamına gelmektedir. 4. Erişebilirlik: Yaklaşılabilir olma ve ilişki kurma kolaylığını içermektedir. Hizmete kolay ulaşmayı, bekleme zamanının kısa olmasını, faaliyet saatlerinin uygun olmasını ifade etmektedir. 5. Nezaket: Müşteriyle ilişkide bulunan personelin kibarlığı, saygınlığı, ve dostluğunu içerir. 6. İletişim: Müşterileri anlayabilecekleri dilde bilgilendirmek ve onların dinlemek anlamıanlamına gelir. Firma farklı müşteriler için dilini uydurabilmeli ve farklılaştırabilmelidir. 7. İtibar: Firmanın; inanılırlığı, güvenirliliği, dürüstlüğü ve müşteri çıkarlarını kalben hissetmeyi içermektedir. Firmanın ismi, ünü, çalışanlarının kişisel özellikleri itibarı oluşturan unsurlardır. 8. Güvenlik: Şüphe, tehlike ve riskten uzak olma. Fiziksel ve finansal güvenlik ile mahremiyet güvenliği oluşturan unsurlardır. 9. Müşteriyi Bilmek ve Anlamak: Müşteriyi ve müşteriye ilişkin ihtiyaçları bilmek için çaba sarfetmeyi içerir. 10. Fiziksel Varlıklar: Hizmetin fiziksel yanının içermektedir. Fiziksel tesisler, personelin, görünüşü, hizmet sunmak için kullanılan araç ve ekipmanlar fiziksel unsurları oluşturmaktadır.

147 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi Temel üretim süreçleri (İş Akış Şeması) İşyeri Seçimi Tedarikçiler Teknoloji (ar-ge teknoloji geliştirmede temel unsur) Tasarım Gerekli İşgücü ve Maliyetler

148 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: Temel üretim süreçleri (İş Akış Şeması) Girdi Üretim Süreci Çıktı/Ürün-Hizmet Geri Bildirim Piyasa ve Talep Araştırması Genel İş Akışı Müşteri Kitlesi Talep Özellikleri Sektör İlişkili Piyasalar Rakip Firmalar Rekabet Özellikleri Ürün ve Hizmet Sunumunda Vurgulanacak Temel Özellikler

149 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi Örnek Şekil:Temel üretim süreçleri (Turşu Üretimi İş Akış Şeması) Turşuluk Malzemelerin Temizlenmesi Turşu Basılması Olgunlaşma İçin Bekleme Poşetleme ve Sevkiyat

150 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: İşyeri Seçimi *İşletmenin Kurulması İçin Seçilen Yerin Özellikleri ve Seçilme Nedenleri (Örnek, Turşu İmalatı) Bulunduğu Yer Konumu K. Maraş Merkez Büyüklüğü 150 m 2 Özelliği Seçilme Nedeni Bir bölümü imalat amaçlı alan, bir bölümü Soğuk Hava deposu şeklinde olmalı Alt yapının uygunluğu, tedarikçilere ve aracılara ulaşmanın kolay olması *İş Yerinde Ürün ya da Hizmetlerin Elde Edilmesi İçin Kurulması Gerekli Tesisatın/Donanımın Özellikleri (Örnek, Turşu İmalatı) Tesisat/Donanım Türü Elektrik Tesisatı Su Tesisatı Telefon/Faks/Bilgisayar Sistemi/İnternet Ofis Donanımı Diğer Özellikleri Mevzuata uygun elektrik ve aydınlatma tesisatı yapılacaktır Mevcut su tesisatı yanında, tazyikli su sistemi kurulacak Telefon, faks, bilgisayar, internet, web sayfası tesis edilecek Üretim alanın bitişiğinde idari kullanıma yönelik ofis oluşturulacaktır Üretim yerine fayans döşenecek Hammadde ve mamul maddelerin stoklanması amacıyla depo ve soğu hava deposu oluşturulacaktır

151 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: Tedarikçiler Turşu İmalatında Tedarikçiler Biber satıcıları Lahana satıcıları Sarımsak satıcıları Manavlar Tuz satıcıları Sirke satıcıları İşgücü Diğer girdi sağlayanlar

152 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: Teknoloji (ar-ge teknolojide temel unsur) TEKNOLOJİ Teknoloji (Technologos); techne: yapmak ve logos: bilmek Sözlük anlamı; Bilginin sanayideki işlemlerde sistematik olarak uygulamaya alınması. Araştırma, geliştirme, üretim, pazarlama, satış ve satış sonrası hizmeti kapsayan bir sanayi sürecinin etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirilmesi için kullanılabilecek bilgi ve becerilerin tümüdür TEKNOLOJİK YENİLİK; üretim süreçlerinde yenilik, yeni ürünler ve yeni kurumsal örgütlenme biçimleridir. İnsanın bilimi kullanarak doğaya üstünlük kurmak için tasarladığı rasyonel bir disiplindir. Somut ve deneysel anlamda temel olarak teknik yönden yeterli küçük bir grubun örgütlü bir hiyerarşi yardımıyla bütünün geri kalanı (insanlar, olaylar, makineler vb) üzerinde denetimi sağlamasıdır. BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN GİRİŞİMCİLİĞE ETKİLERİ Bilgi sağlama İletişim Maliyet azaltma Rekabet avantajı Pazarlara erişim AR-GE: Bilimsel ve teknik bilgi birikiminin yenilikçi faaliyetlerle desteklenerek yeni uygulamalarda kullanılmasıdır. AR-GE ÇEŞİTLERİ Temel araştırma: Bilimsel amaçlarla yapılan araştırmadır ve yeni hipotezler ve teoriler ortaya çıkar Uygulamalı araştırma: Belirli bir amaca yönelik yapılır ve faydacıdır. Mamüller ve yeni üretim süreçleri üzerinde yeni bilimsel ve teknik bilgi elde edilmesi için yapılan araştırmalardır. GELİŞTİRME: Yeni veya büyük ölçüde iyileştirilmiş malzeme, araç, mamul, ürün süreçleri, sistemler veya hizmetler ortaya çıkarabilmek için bilimsel bilginin kullanımıdır. AR-GE NEDENLERİ: Pazarla ilgili nedenler (Pazar-tüketici beklentileri) Örgütsel nedenler (Pazarda yeniliğe açık, birden fazla seçenek sunmak) Sosyal nedenler (Toplumun yeni ürün beklentisi) Personelle ilgili nedenler (Çalışma koşullarının iyileştirilmesi, ergonomi, sağlıklı ortamlar, iş güvenliği)

153 AR-GE Ar&Ge nedir? Ulusal çaplı yenilik içeren Ticari değere dönüşebilir Patent veya faydalı model alabilir Ürün veya süreç geliştirme çalışmalarıdır

154 AR-GE NEDİR? Her yenilik ticarileşebilir bir ar- ge değildir 154

155 TEKNOLOJİ, AR-GE ve KOBİ ler Bilgi ve teknolojinin kg fiyatı: Beton 1 sent Çimento 5 sent Demir-Çelik 50 sent Aluminyum Otomobil Yolcu Uçağı Fiberoptik Kablo Savaş Uçağı Uydu Silikon - Mikroişlemci 1,5 dolar dolar dolar dolar dolar dolar dolar 155

156 TEKNOLOJİ, AR-GE ve KOBİ ler Tablo: Rekabet Gücü Elde Etmede Öncelikler Rekabet gücünü elde etmede önemli faktörler Kalite 9,08 Özellikler 9,03 Teknoloji 8,24 Hammadde Bulunabilirliği 8,16 İşgücü verimliliği 8,05 Sermaye Maliyeti 7,47 İşgücü maliyeti 7,39 Altyapı 7,21 Coğrafi Konum 6,79 Dış bağlantılar 6,63 Yurtiçi rekabet ortamı 6,32 Nitelikli İşgücü 6,05 Ülke İmajı 5,42 Benzersizlik 4,74 % Kaynak: (TÜSİAD,1991) 156

157 TEKNOLOJİ ve AR-GE Göstergeler: Ar Ge Harcamaları 2002 verileri TR AB 25 AB 15 JP ABD Kişi başına GSYİ Ar- Ge harcaması ($) Bin kişi başına araştırmacı sayısı Özel kesim GSYİ Ar-Ge harcamalarının toplam GSYİ Ar-Ge harcamalarına oranı (%) , Üniversiteler GSYİ Ar-Ge harcamalarının toplam GSYİ Ar-Ge harcamalarına oranı (%) Kaynak: 9. Kalkınma Planı Bilim ve Teknoloji Özel İhtisas Komisyon Raporu

158 TEKNOLOJİ, AR-GE ve KOBİ ler Türkiye de teknoloji edinme: Şirketlerin Teknoloji Edinme Yolları Kaynak: DPT (2005) AR-GE; 7% Yeni Makine Ekipman; 84% Kilit Eleman İstihdamı; 5% Lisans; 2% Ekipman - Tedarikçi; 2% 158

159 Türkiyedeki Biyoteknoloji Şirketleri TÜSİAD (2005) verileri BİYOTEKNOLOJİ Bitki, hayvan ve mikroorganizmaların tamamı ya da bir parçası kullanılarak yeni bir organizma (bitki, hayvan ya da mikroorganizma) elde etmek veya var olan bir organizmanın genetik yapısında arzu edilen yönde değişiklikler meydana getirmek amacıyla kullanılan yöntemlerin tamamıdır. İnsan, hayvan ve bitki hücrelerinin fonksiyonlarını anlamak ve değiştirmek amacıyla uygulanan çeşitli teknikleri ve işlemleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Canlıların iyileştirilmesi ya da endüstriyel kullanımına yönelik ürünler geliştirilmesini, modern teknolojinin doğa bilimlerine uygulanmasını kapsar (Örnek; Kanser, AIDS, büyüme geriliği, hasar görmüş hücrelerin ve omuriliğin onarımı vb. hastalıklara ilişkin ürün üretimi ve tedavi yöntemleri) Türkiye deki Biyoteknoloji Şirket Sayısı: 2000 yılında 50 adet 2005 yılında 90 adet (%80 artış) 2010 yılında? (200 adet) TR 70 milyon nüfus 90 şirket Finlandiya 5 milyon nüfus 68 şirket Dünyada şirket

160 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: Tasarım ÜRÜN NO ÜRÜN TÜRÜ ÜRÜN BİÇİMİ 1 Sivri Biber Turşusu (250 gr) paket 2 Karışık Turşu (500 gr) paket Vakumlu tek kullanımlık poşet (Lokanta, piknik amaçlı, askeriye için) Vakumlu poşet (Evde kullanım için) 3 Karışık Turşu (1000 gr) paket Vakumlu poşet (Evde kullanım için)

161 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: Gerekli İşgücü ve Maliyetler Tablo: Gerekli İşgücü Planı (Örnek; Turşu İmalaatı) YÖNETİM PERSONEL NİTELİK ADET AYLIK ÜCRET ÇALIŞMA SÜRESİ (AY) YILLIK ÜCRET Genel Müdür Girişimci TL TL Gen. Müd. Yrd. 0 Sekreter 0 Halk. İlişki. Müd. 0 Muhasebe 0 Pazarlama Elem TL TL Şoför 0 Güvenlik Elemanı 0 TOPLAM YÖETİM PERSONELİ TL ÜRETİM PERSONEL Mühendis Gıda Müh TL TL Ustabaşı 0 Vasıflı İşçi Üretimde TL TL Vasıfsız İşçi 0 TOPLAM ÜRETİM PERSONELİ (ÜRETİM HATTI) TL TOPLAM PERSONEL VE PERSONEL GİDERLERİ TL

162 ÜRETİM VE HİZMET SUNUM STRATEJİSİ Üretim ve Hizmet Sunum Stratejisi: Gerekli İşgücü ve Maliyetler Tablo: Maliyetler (Örnek; Turşu İmalaatı Hammadde ve Malzeme Maliyeti) Üretim Kapasitesi Birim (kg, adet, ton, mt) adet adet adet TOPLAM Ürünler Turşu (250 gr) Turşu (500 gr) Turşu (1000 gr) Hammadde /Malzeme 1. Karışık Turşuluk Sebze (gr) 230 gr 440 gr 840 gr 1,51 gr Birim Maliyet 0,12 TL 0,22 TL 0,66 TL 1 TL Yıllık Maliyet 7200 TL 6600 TL 9900 TL 2370 TL 2. Sirke (gr) 25 gr 50 gr 100 gr 175 gr Sarımsak (gr) 2 gr 5 gr 10 gr 17 gr Birim Maliyet 0,02 TL 0,31 TL 0,70 TL 1,03 TL Yıllık Maliyet 1,200 TL 9,300 TL 10,500 TL 2100 TL 3. Ambalaj (TL) 0,04 TL 0,07 TL 0,14 TL 0,25 TL Etiket (TL) 0,11 TL 0,16 TL 0,48 TL 0,75 TL Diğer Birim Maliyet 0,15 TL 0,23 TL 0,62 TL 1,00 TL Yıllık Maliyet 9000 TL 6900 TL 9300 TL TL Birim Toplam Maliyet 0,29 TL 0,76 TL 1,98 TL Yıllık Toplam Maliyet TL TL TL TL

163 FİZİBİLİTE ETÜDÜ -İşletmelerin kurulması; ekonomik, teknik, finansal, yasal ve örgütsel yönleri olan bir süreçtir. -Küçük bir işi kurmak için (bakkal, fırın vb.) ekonomik araştırma yapacak uzmana ihtiyaç yoktur. Sadece basit araştırmalar yapmak gereklidir. Kişi, bu araştırmaların büyük bir kısmını kendisi yapabilir. -Büyük işletmelerin kurulması için ise kuruluş süreci bu kadar kolay değildir. Kuruluş aşamalarının her birinde ayrıntılı planlama ve araştırma yapmak gerekir. Kuruluş aşamasındaki bu çalışmalar, yapılabilirlik (FİZİBİLİTE) etüdü olarak adlandırılır ve 5 aşamadan oluşur. -Fizibilite Etüdü 5 aşamadan oluşur: Ekonomik Teknik Finansal Yasal Örgütsel

164 FİZİBİLİTE ETÜDÜ -FİZİBİLİTE Etüdü nün AMAÇLARI Yatırım kararına esas oluşturacak pazara ilişkin yeterli ve öz bilgileri sağlamak İşletmenin hangi büyüklükte ve nerede kurulacağı seçenekleri arasında tercih yapmak Yatırımın finansal boyutu (toplam nakdi kaynak gereksinimi ile dış kaynak kredi- ihtiyacı hakkında bilgi edinmek ve sermaye tedarik seçeneklerini düşünmek) Bireysel yatırım kararlarının Devlet Planlama Örgütleri (Örnek: Kalkınma Ajansları na sunulan projeler) ya da finanslama kurumlarınca uygun görülmesine gereksinim varsa, onlara söz konusu fizibilite projesi ile ilgili değerlendirme olanakları sağlamak -Yatırım Aşamaları 2 Bakımdan Önemlidir: Ülke ekonomisi bakımından önemlidir: Zira yatırım (ve kuruluş) fikrinin ortaya çıkması ile üretime başlama arasındaki süre (yani yatırımın gerçekleşme süresi) çok önemlidir. Özellikle yüksek enflasyonun bulunduğu ülkelerde söz konusu süre, toplam talep artışları için hızlandırıcı bir rol oynamaktadır. Bu süre ne kadar kısa olursa, işletmenin ülke ekonomisinin toplam üretimine katkısı o oranda çabuk gerçekleşir. Girişimci bakımından önemlidir: Zira girişimci, rekabet ortamında kısa sürede üretime geçmek ister. Bu istek yeni rakipleri önlemek içindir. Bundan başka girişimci, tekel ortamında da kısa bir sürede üretime geçmek ister. Zira yatırımın gerçekleşme hızındaki yavaşlama onun alternatif toplam karlılığını olumsuz yönde etkiler.

165 FİZİBİLİTE ETÜDÜ -YATIRIM AŞAMALARI I. AŞAMA--- PROJE FİKRİ II. AŞAMA-- Ekonomik Etüt Teknik Etüt Finansal Etüt Yasal Etüt Örgütsel Etüt III. AŞAMA-- IV. AŞAMA-- ÖN PROJE (Yapılabilirlik Projesi) DEĞERLENDİRME VE YATIRIM KARARI V. AŞAM---- KESİN PROJE VI. AŞAMA-- VII. AŞAMA- PROJENİN GERÇEKLEŞMESİ (Uygulama) İŞLETMENİN KURULUŞU VE ÜRETİM

166 FİZİBİLİTE ETÜDÜ - Ekonomik -Fizibilite Etüdü: EKONOMİK Etüt Ekonomik faktörlerin zaman içinde çok sık değişiklik göstermesi, ekonomik araştırmayı yalnızca kuruluş aşamasında değil, kuruluşun işleyişi esnasında da sürekli yapılması gereken bir eylem haline getirmiştir. Ekonomik araştırmalar bir çok konuyu kapsamakla birlikte bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir: Üretilecek ürün için pazar araştırmaları (ya da ne üretileceği) Talep tahminleri Satılabilir ürün miktarının ve üretim kapasitesinin belirlenmesi Söz konusu üretimdeki rekabet durumu Üretilecek mal ve hizmetlerin üretim maliyetleri İşletmenin alternatif kuruluş yerleri ve kuruluş yerinin seçimi -Pazar Araştırması (Talep Tahmini) *Bu aşamada genellikle makro talep araştırması yapılır. *İşletmenin kuruluş aşamasında yapılan talep tahminleriyle, üretilmesi tasarlanan mal ve hizmetlere belirli bir fiyattan ne kadar talep olacağı belirlenmeye çalışılır. *Tüketicilerin taleplerini veya satınalma isteklerini; -başta gelir durumları olmak üzere zevk ve alışkanlıkları, -rakip ve tamamlayıcı mal ve hizmetlerin fiyatları, -benzer diğer değişkenler etkiler. *Talep tahmini sağlıklı ve yeterli bilgi ve verilere ihtiyaç gösterir. *Bilgiler; finansaman, ekonomik, toplumsal, endüstriyel, mesleki ve çeşitli kamu kurumlarından sağlanabilir.

167 FİZİBİLİTE ETÜDÜ-Ekonomik -Talep Tahminine Yönelik Pazar Araştırmaları (Bilgi ve Verilerin Toplanması): *Ürüne ilişkin istatistik dizilerinin hazırlanması *Ürüne ilişkin geçmiş ve bugünkü talebin durumu *Tüketici tip ve özelliklerinin araştırılması *Ürüne ilişkin geçmiş ve bugünkü satış fiyatı gelişmeleri *Ürüne ilişkin maliyet durumunun araştırılması *Yurtiçi üretim ve ithalat durumunun araştırılması *Başlıca büyük tüketici grupları *Üretilecek mal ve hizmetlerin özellikleri ve kullanım alanlarının araştırılması *Üretilecek mallar ve ikame malların başlıca büyük arz kaynaklarının durumu *Rekabet koşullarının araştırılması *Dağıtım kanallarının araştırılması *Üretilecek mal ve hizmete ilişkin hükümetin genel ve ekonomi politikaları *Üretim ve kuruluş yerine ilişkin hammadde, işgücü ve sermaye tedarik edebilme durumu

168 FİZİBİLİTE ETÜDÜ-Ekonomik -Temel Göstergelerle TALEP Tahmini: *Gayri safi milli hasıla *Milli gelir *Kişi başına milli gelir (toplam ve harcanabilir olarak) *Para ve maliye politikaları (faiz oranı, bütçe) *Para ve kredi arzı *Kredi oranları *Fiyat gelişmeleri *İstihdam ve ücretler *Nüfus artışı *İnşaat endüstrisindeki gelişmeler ve konut sayısı *Stok hareketleri *Enerji tüketimi *Ödemeler dengesi *Kamu ve özel kesim harcamaları *Tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki üretim miktarı *Hükümetin ihracat ve ithalat politikaları *Uluslar arası anlaşmalar, işbirlikleri ve ekonomik entegrasyonlar

169 FİZİBİLİTE ETÜDÜ-TEKNİK etüt Fizibilite Etüdü: TEKNİK etüt -İşletme üretim eylemini gerçekleştiren teknik bir ünitedir -İşletmenin kuruluş kararı aşamasında; *nasıl bir üretim teknolojisi kullanılacağı, *iş akışı şeması *tesisin yerleşim planı ve fabrika organizasyonu *işletme binalarının inşaatı *yönetim ve sosyal tesisler *alt yapı tesisleri (yol, su elektrik vb.) *atıklar konusunda değerlendirmeler yapılır. -Teknik araştırmalar, ekonomik araştırmaların ortaya çıkardığı bulgular ve veriler esas alınarak 2 yönlü yürütülür; *üretim süreci ve teknoloji seçimi çalışmaları *teknik maliyet çalışmaları

170 FİZİBİLİTE ETÜDÜ-TEKNİK etüt -Üretim süreci ve teknoloji seçimi çalışmaları: *Üretim teknolojisinin seçimi (sermaye yoğun veya emek yoğu teknoloji) *Makinelerin kapasitesi, diğer özellikleri ve seçimi *Sınai yapı şekillerinin ve arsa yerinin belirlenmesi *Makinelerin yerleştirme planı ile iş akımı programlarının hazırlanması *Makinelerin montajının ne şekilde yapılacağı (işletmeye yerleştirilmesi) *Sabit giderlerin bakım ve onarımı için teknolojik seçeneklerin araştırılması -Teknik maliyet çalışmaları: *Etken maliyetleri göz önünde tutularak üretim maliyetlerinin üretim süresi aşamalarına göre ayrı ayrı hesaplanarak belirlenmesi *Sabit değerler (arsa, bina, makineler) ve montaj maliyetleri ile teknik bilgi (know-how) için ödemeye gereksinim varsa maliyetlerinin tahmin yoluyla belirlenmesi *Vasıflı ve vasıfsız işgören ihtiyacı ve maliyetlerinin belirlenmesi *Su, enerji ve diğer altyapı gereksinim ve maliyetlerinin belirlenmesi *Bakım ve onarım maliyetleri çalışmalarının yapılması

171 FİZİBİLİTE ETÜDÜ-FİNANSAL araştırmalar -Fizibilite Etüdü: FİNANSAL araştırmalar: *Finans, kişi ya da kurumların faydalanabileceği para, fon ya da sermaye anlamına gelir. *Finansman, işletmenin ihtiyacı olan fonların sağlanmasıdır. *Finansal Yönetim, işletmenin ihtiyacı olan; fonların sağlanması, uygun varlıklara yatırılması ve bunların yönetilmesi ile denetlenmesidir. *Finansal Analiz: İşletmenin faaliyet sonuçları ile ortaya çıkan mali durumlarının değerlendirilmesidir. *Finansal yönetimin amacı: (1)Finansal planlama ve kontrol, (2)Fonların tedariki, (3)Tedarik edilen fonların rasyonel kullanılması -Fizibilite Etütlerinde Finansal Araştırmalar 4 Grupta Toplanabilir: 1-Kurulacak işletmenin yatırım tutarının hesaplanması *Sabit sermaye yatırımı harcamalarının hesaplanması *Çalışma sermayesi (Net Çal. Ser. = Dön. Var. Kısa V. Y. K.) ihtiyacının belirlenmesi 2-İşletme gelir ve gider tahminleri: İşletmenin gelir ve giderlerinin ne olacağı ayrı ayrı hesaplanır. Yıllık işletme giderleri belirlenerek, gelirlerden çıkarılır. Her yıl için bu şekilde ayrı ayrı hesaplamalar yapılır ve birbirleriyle karşılaştırılır. Vergi ve diğer kesintilerde dikkate alınarak işletmenin net karı öngörülür. 3-Finansman araştırması: İşletmenin en uygun biçimde ve zamanda iç ve dış para ihtiyaçlarının karşılanması, bu amaçla alınacak tedbirlerin işletme kurulmadan önce belirlenmesini kapsar. Kısaca proje için ne kadar para ne zaman temin edilecektir. 4-İşletme karlılığının belirlenmesi ve buna ilişkin analizler: *Yatırılacak sermayeye ne oranda kar sağlanacağı bilinir *İşletme yatırım ve üretim faaliyetlerini sürdürürken kaynaklarını ne şekilde kullanacağını ve bu kullanımın sağlayacağı ilave sermaye ihtiyacını öğrenir *İşletme yatırım ve üretim faaliyetlerini sürdürürken nakit ihtiyacının ne kadar olacağını öğrenir ve bunu temin etmek için çareler araştırır *Vergi kanunlarının sağladığı kolaylıklarla, vergiden sonraki karlılığı ile ilgili olarak karar ve stratejilerin ne olması gerektiğini öğrenir *Ne tür bir işletme kurmasının daha doğru olacağını düşünme fırsatı bulur *Beklediği karlılığa işletmeyi götürecek olan örgütlenme yapısı hakkında karar verir

172 FİZİBİLİTE ETÜDÜ-YASAL etüt Fizibilite Etüdü: YASAL etüt *İşletmenin hangi hukuki yapıda kurulacağı belirlenir. *İlgili hukuki sürece ilişkin gerekli düzenlemeler yapılır *Günümüzdeki işletmelerin daha çok anonim şirket türünde hukuki yapıyı tercih ettikleri gözlemlenmektedir *Hukuki sürece ilişkin vergi, sigorta, işçi, işveren ilişkileri gibi alanlarda işletmeyi ilgilendiren hukuki düzenlemelerin de incelenmesi söz konusudur

173 SERMAYE ŞİRKETLERİ-Anonim Şirket 2.2.SERMAYE Şirketleri Temel dayanağı, ortakların sorumluluklarının şirkete getirmeyi taahhüt ettikleri sermaye payı ile sınırlandırılmış olan bu tür işletmeler anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler olarak sınıflandırılabilir. a-anonim Şirket -Ticaret Kanunu na tabi olarak düzenlenmiştir -Kanundaki tanımı: Bir unvana sahip ana/esas sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnızca sahip olduğu mal varlığı ile sorumlu bulunan sermaye şirketi anonim şirkettir -Kuruluş için, en az beş (5) pay sahibi kurucunun bulunması gerekir -Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır, buna sınırlı sorumluluk ilkesi denir -Türkiye de kanunen yasaklanmış bulunmayan her türlü iktisadi faaliyetler için kurulabilirler -Ana sözleşmede, şirketin uğraşı konusunun sınırlarının açıklıkla belirtilmiş olması gerekir -Kuruluşu, Ticaret Bakanlığı nın iznine tabidir ve faaliyetleri söz konusu Bakanlık tarafından denetlenir -Kuruluşu, ani ve tedrici olarak iki şekildedir -Ani Kuruluş ta, sermayenin tümünün kurucular tarafından taahhüt edilmesi söz konusudur -Tedrici Kuruluş ta ise, sermayenin bir kısmı (en az %10 u) kurucular tarafından taahhüt olunur ve geri kalan kısmı için de halka başvurulur -Ana/esas sözleşmede; ticaret unvanı, merkezin bulunacağı yer, uğraşı konuları, esas sermaye miktarı, her payın itibari değeri, yönetici ve denetçilerin seçim usulleri, oy ve karar vermenin ne şekilde yapılacağı vb. hususlar yer alır -Kuruluşa, şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi karar verir ve şirket bulunduğu yerdeki Ticaret Siciline tescil olunur ve daha sonra Ticaret Sicil Gazetesi nde kuruluşu yayınlanır ve tüzel kişilik kazanır -Ortaklar, taahhüt ettikleri sermaye ile sorumlu tutulurken, şirket tüm varlığı ile sorumludur -A.Ş. ler hisse senedi ihraç ederek, küçük tasarrufların büyük yatırımlara dönüşmesine imkan sağlayabilir ve ülke kalkınmasına katkıda bulunabilir -A.Ş. nin organları; Yönetim Kurulu, Denetçi/Denetçiler Kurulu ve Genel Kurul dur

174 SERMAYE ŞİRKETLERİ-Anonim Şirket-2 A.Ş. nin ORGANLARI; 1)Yönetim Kurulu, 2)Denetçi/Denetçiler Kurulu ve 3)Genel Kurul YÖNETİM KURULU -Anonim şirket, yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur -Yönetim Kurulu, hisse sendi sahipleri arasından seçilen en az üç kişiden oluşur -Yönetim Kurulu, kendi aralarında bir başkan ve başkan yardımcısı seçer -Yönetim işlerinin tümü veya bir kısmı yönetim kurulu üyelerinden birine veya şirket ortağı olmayan müdürlere bırakılabilir -Profesyonel müdürler yaptıkları işlerden dolayı şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı sorumludurlar DENETÇİ/DENETÇİLER KURULU -Genel Kurul ca seçilir ve şirket işlerini denetlerler -Denetçiler Kurulu, en az bir, en çok beş kişiden oluşur GENEL KURUL -Pay sahipleri şirket Genel Kurulu nu oluşturur -Genel Kurul; organların atanması, hesapların onaylanması, gelirlerin dağıtılması gibi konularda karar verir -Genel Kurul da, her pay sahibinin bir oy hakkı vardır -Genel Kurul, olağan ve olağanüstü olarak iki şekilde toplanır -Olağan genel kurul toplantısı, en az yılda bir kere yapılır -Olağanüstü toplantıya daveti, denetçiler ve yönetim kurulu yapabilir -Genel Kurul, yeni hisse senedi çıkarmak suretiyle sermaye artırımına ya da borç para bulmak için tahvil ihraç edebilmeye karar verebilir -Her pay sahibi, payı oranında dağıtılmasına karar verilen kardan bir pay alır

175 ANONİM ŞİRKETİN ÜSTÜNLÜKLERİ VE SAKINCALARI A.Ş. nin ÜSTÜNLÜKLERİ -Ortakların sorumlulukları sermaye payları ile sınırlıdır -Şirketin veya payların devri kolaydır -Yönetimde profesyonel yöneticiler görev aldığı için karlılık maksimum yapılabilir -Büyüme ve fon bulma yeteneği fazladır -İşletme büyüklüğünün avantajları yanında, süreklilikte sağlanabilir A.Ş. nin SAKINCALARI -Kuruluş işlemlerinde formalite fazlalığı ve karışıklık vardır -Yasal düzenlemeler sonucu esnekliği azalmaktadır (ör. A.S., Kurumlar. Ver. Öder) -Yönetimi daha güçtür -İyi yönetilmediği durumlarda ortaya çıkan finansal güçlükler işletmelerin iflasına yol açabilir -Planlamadan dolayı maddi ve zaman kaybı daha fazla olabilir

176 FİZİBİLİTE ETÜDÜ- ÖRGÜTSEL etüt Fizibilite Etüdü: ÖRGÜTSEL etüt *Kuruluş aşamasında; organizasyon yapısı, personelin işe alınması, eğitilmesi, ücret ve terfi politikası gibi hususların önceden planlanması gerekir. *İşletmenin başarısında insan kaynaklarına verilen önemin ve insan unsurunun öneminin algılanması gerekir. Çünkü işletme kurmak için sadece sermaye açısından güçlü olmak yetmez, aynı zamanda bu unsurları kullanacak ve yönetecek insan gücüne de ihtiyaç vardır. *İnsan kaynaklarının en uygun organizasyon yapıları içerisinde ve doğru yönetim uygulamaları çerçevesinde kullanılması başarının temel anahtarıdır.

177 ÖRGÜTLENME (Organizasyon) ÖRGÜTLEME/Organizasyon -Örgüt, ortak amaç için bir araya gelmiş insan topluluğu olarak tanımlanabilir -Dar anlamda örgütleme, yönetim organlarının belirtilmesi ve içinde insanların etkileşim halinde bulundukları yapısal süreçtir -Geniş anlamda örgütleme, üretim faktörlerini sistemli, uyumlu ve etkili biçimde kullanarak mal ve hizmet üretmek için insanların görevlerini en iyi biçimde yapmak üzere düzene konmaları ve her türlü araç, gereç ve malzeme ile donatılmalarıdır -Örgütleme, insanların fiziksel araç ve olanaklarının belirli bir amaç veya araçlar dizisini gerçekleştirebilecekleri biçimde düzenlenip hizmete sokulmaları -ÖRGÜTLEME, amacı gerçekleştirmek üzere yapılacak işleri tanımlama, gruplama, yetki ve sorumlukları tanımlayarak devretme ile faaliyetleri düzenleştirme çalışmasıdır -Örgütleme; insan, araç-gereç, makine, bina, iş yeri vb. hususlar arasında ilişkilerin kurulmasıdır *Örgütleme ile; -İşler grup ve bölümlere (fonksiyonlandırma) ayrılır, -İş bölümü yapılır, -Uzmanlaşma sağlanır, -Sorumluluklar basamaklaştırılır, -Yöneticinin denetleme alanı belirlenir, -Maddi ve beşeri kaynaklar temin edilir.

178 Örgütleme-2 *İnsanları Örgütlemeye Yönelten İki Temel Güç; 1-Amaç Birliği 2-En Az Emek Kanunu (Rasyonellik) *Her Organizasyonun Üç Özelliği: 1-İnsanlardan meydana gelmesi 2-Belli Amaçları Olması 4-Yapısında bir dereceye kadar biçimsellik olması *Örgütlemenin AŞAMALARI: 1-Örgütsel yapının kurulması (Yapılacak işlerin belirlenmesi ve gruplandırılması) 2-İlişkilerin saptanması (Haberleşme kanalları kurulur ve eşgüdümü kolaylaştırmak için bağlantılar belirlenir) 3-Görev tanımlarının yapılması (Mevkilerin temel işleri, yetki ve sorumluluklar, yönetim alanları, işletme içi ve dışı ilişkiler saptanır) 4-Görevin gerektirdiği niteliklerin tanımlanması (Her görevi yüklenecek olan kişinin eğitim durumu, iş tecrübesi ve kişisel nitelikleri tanımlanır) 5-Personelin belirlenmesi ve atanması (Her bölüm için personel ataması yapılır) 6-Yer, araç ve yöntemlerin belirlenmesi (Bireylerin görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli olan fiziksel faktörlerin sağlanması, araç-gereçler, kırtasiye, aydınlatma, ısıtma cihazları gibi ihtiyaçların tedarik edilmesi)

179 Örgütleme-3 Örgütleme İLKELERİ: 1-Amaç birliği 2-İş bölümü ve uzmanlaşma 3-Hiyerarşik yapı 4-Emir-komuta/kumanda birliği 5-Sınırlı denetim alanı (yönetim alanının sınırlandırılması) 6-Yetki ve sorumluluk denkliği 7-Yetki devri 8-İstisnalarla yönetim (rutin işlerin alt kademelere bırakılması, hayati öneme sahip durumlarda yetki kullanma) 9-Denge (yapı ve uygulamalarda denge) 10-Verimlilik ve etkinlik 11-Basitlik (kurulan sistem kolay anlaşılmalı) 12-Esneklik 13-Açıklık (görev, yetki ve sorumluluklar açıkça tanımlanmalı) 14-Yönetim birliği 15-Görevlerde fonksiyonel benzerlik 16-Yeterlilik (Yapılabileceği kadar yükümlülük verilmeli) 17-Örgüt faaliyetlerinde süreklilik 18-Fonksiyonel büyüme (işler büyüdükçe yeni bölümler açılmalı) 19-Çapraz ilişkiler (alt kademedeki yönetici kendi yetki ve sorumluluk alanı içinde herhangi bir konuda başka birinden yardım alabilir) Örgütlerde Bölümlendirme: 1-Fonksiyonlara göre 2-Ürün temeline göre 3-Coğrafi temele göre 4-Müşteri temeline göre 5-Sayı temeline göre (1.kısım, 2. kısım gibi) 6-Zaman temeline göre (1. vardiya, 2. vardiya gibi) 7-Süreç veya amaca göre (Boyaapre, dokuma gibi) 8-Karma örgüt (İşletmenin büyümesi durumunda uygulanır) Örgüt Yapıları (A): 1-Biçimsel (Resmi, Formel) 2-Biçimsel olmayan (Gayri resmi, informel, doğal) Örgüt Yapıları (B): 1-Dikey 2-Dikey Kurmay 3-Fonksiyonel 4-Matriks

180 SWOT ANALİZİ SWOT Analizi Güçlü Yanlar /Üstünlükler (Strengths)-içsel Koruma stratejiniz Zayıf Yanlar/ Riskler (Weaknesses)-içsel Kısıtlı tecrübe Kısıtlı kaynaklar Pazar belirsizlikleri Üretim belirsizlikleri Fırsatlar (Opportunities)-dışsal Riskler ortadan kaldırıldığında/ kalktığında oluşacak fırsatlar Tehditler (Threats)-dışsal Önlemleriniz

181 İŞ PLANI İş Planı özeti; Girişimcinin özgeçmişi (CV), İş fikrinin kısa tarifi, Genel olarak iş kurma süreci planından oluşur; Neler, ne zaman yapılacak? Aktiviteler arası ilişkiler ve zamanlama İŞ PLANI; İş kurma sürecinde rehber Öncelikle iş kurma yolunda bir rehberdir. Girişimcinin hedeflediği noktaya ulaşmasına yardımcı olur. Girişimcinin, iş kurma noktasına gelmeden önce gerekli araştırma ve planlama çalışmalarını yapmasını sağlayan bir araçtır. Çeşitli kurumlarla yapılacak görüşmelerde etkili bir tanıtım materyalidir. Kuruluş sonrasında, işletmelerde yönetim aktivitelerini yönlendiren ve gerçekleşmelerin hedeflere göre kontrol edilmesini sağlayan bir araçtır.

182 Kişisel Bilgiler Öğrenim Durumu Akademik Durumu Akademik Çalışmaları İş Tecrübesi Sertifikalar vb. Yabancı Dil Askerlik Durumu Mede ni Hali İŞ PLANI: ÖZGEÇMİŞ (cv) Doç. Dr. H. Mustafa PAKSOY un ÖZGEÇMİŞİ Adı ve Soyadı Mesleği D.Yeri ve Tarihi Adresi İş Tel. / Cep Tel. H.Mustafa PAKSOY Öğretim Üyesi (Doç. Dr.) Andırın/ Kilis 7 Aralık Üniversitesi İİBF İşlt. Böl. KİLİS / İlkokul Ortaokul Lise Üniversite Yüksek Lisans Doktora Bostandere İlkokulu (Mez.: 1978) Andırın Ortaokulu (Mez.: 1982) Andırın Lisesi (Mez.: ) Anadolu Üniversitesi Kütahya İİBF İşl. Bölümü (Mez.: ) Çukurova Üni. Sosyal Bil. Enstitüsü (Mez.: ) Çukurova Üni. Sos. Bil. Ens. İşl. Anabilim Dalı (Mez.: ) Doç. Dr., Yönetim ve Organizasyon (İşletme Böl., Üniversitelerarası Kurul-ÜAK) Kadro: Kilis 7 Aralık Üniversitesi İİBF ( ) 100 ın üzerinde makale, bildiri, kitap, seminer vb. çalışma. * tarihinden bu yana Kilis 7 Aralık Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü Yönetim ve Organizasyon Anabilim dalı nda Doç. Dr. olarak çalışmaktayım. * tarihinde (3 yıllığına) Kilis 7 Aralık Üniversitesi İİBF Dekan Yardımcılığı görevine atandım. * tarihi itibariyle Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü ne vekaleten atandım. * tarihleri arasında Harran Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü nde Yrd. Doç. Dr. olarak çalışmaktım. * tarihinden beri Harran Üniversitesi İİBF İşletme Bölüm Başkanlığı görevini sürdürüyorum. * tarihinden beri Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Başkanlığı görevini sürdürüyorum. * tarihleri arasında K.Maraş Sütçü İmam Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü'nde Araştırma Görevlisi olarak çalıştım. *1992 Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımı'nda Kontrolör olarak çalıştım (DİE Adana Bölge Müdürlüğü). * Eğitim-Öğretim yılında Kadirli Ticaret Lisesi'nde ücretli olarak derse girdim. *Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde İşletme Eğitim-Öğretim Programı'nda "Öğretmenlik Sertifikası" aldım ( ). *Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavir Belgesi- Tarih: , Ruhsat No: (Gaziantep SMMMO na kayıtlı) *Demokrasi ve İnsan Hakları Eğitimi Projesi Kurs Katılım Belgesi (Önder Demokrat) *Eğiticilerin Eğitimi Semineri Katılım Belgesi (21-23 Eylül 2005), HRÜ Rektörlüğü *Eğitim Becerileri Konferansları Katılım Belgesi (11-13 Mayıs 2000), HRÜ Rektörlüğü İngilizce (Aralık 2004 ÜDS = 65,000) Bedelli Olarak Yaptım ( tarihinde bitirdim.) Evli ve iki çocuk sahibiyim. Doç. Dr. H. Mustafa PAKSOY

183 İŞ PLANI: İş Fikrinin Kısa Tarifi İş Planı özeti: İş Fikrinin Kısa Tarifi (Örnek, Turşu) Yörenin turşuluk tarım ürünleri potansiyeli ve eşinin teşviki girişimcinin bu işi yapmak istemesinin temel nedenlerindendir. Turşu, yörede genel olarak evlerde yapılarak tüketilmekte iken, bayanların da iş hayatında giderek daha yoğu biçimde yer alması turşunun marketlerden hazır alınan bir ürün haline gelmesine neden olmuştur. Girişimci, küçük paketler halinde turşuyu poşetleyerek günlük kullanım, piknik, lokanta, askeri alanlarda kolaylıkla kullanılacak bir ürün haline getirmeyi düşünmektedir.

184 İŞ PLANI: İş Kurma Süreci İş Planı özeti: İş Kurma Süreci Planı Neler, ne zaman yapılacak? Aktiviteler arası ilişkiler ve zamanlama İş kurma sürecinde rehber Yapılacak İşler Yapılma Şekli 1. Yasal kuruluş işlemlerinin yapılması 2. Gerekli izin ve ruhsatların alınması Mali Müşavir e yaptırılacak Maliye, Belediye, Ticaret Odası 3. İş yerinin kiralanması Üretime uygun, pazara yakın 4. İşgücü temini ve örgütlenme Gerekli maddi ve beşeri kaynakların sağlanması 5. Makine ve ekipmanların alımı Üretim alanına montajı 6. Tedarikçilerden girdi bağlantılarının yapılması 7. Pazarlama çalışmalarına başlanması Üretimde kullanılacak girdilerin alınması Yerel, bölgesel ve ulusal 8. Deneme üretimi ve Üretim Planlanan şekilde üretimin gerçekleştirilmesi

185 İŞ PLANI Başarılı İş Planı: Yapılması Gerekenler Değişik kaynaklardan değişik iş planı örneklerini incelemek İş planı değerlendirme kuruluşlarının değerlendirme şablonlarını dikkate almak Uzmanların önerilerine kulak vermek Güçlü ve zayıf noktaları analiz etmek (SWOT) Pazar araştırması ve pazarlama ile finans bölümlerine aşırı özen göstermek Kar/zarar, bilanço ve nakit akışı tablolarını 3 5 yıl için hazırlamak, diğer finansman metotlarına yer vermek Süreç boyunca gereken sıklıkta revizyonlar yapmak Başarılı İş Planı: Yapılmaması Gerekenler Satış tahminlerinde iyimser (yüksek) olmak Maliyet tahminlerinde iyimser (düşük) olmak Zayıf noktaları görmezden gelmek SWOT analizi Yapmamak Aşırı kişisel güven : Gerçekleri duymamak veya görmemek Muhasebe bilgisi olmadan ilerlemek Yasal ve düzenleyici çerçeve ile patent konusunu incelememek Sigorta konusunu küçümsemek Planı Hukukçu / Yeminli Mali Müşavir / Sigortacı / Bankacı ile danışmamak

186 İŞ PLANI İş Planı içinde Finansal Analiz Özet İşletmenin kurulması için ihtiyaç duyulan başlangıç yatırım ve işletme sermayesi miktarları, bunların kaynakları belirtilmiş mi? Bir kredi ihtiyacı söz konusu ise bunun hangi koşullarda alınabileceği araştırılmış mı kredi için geri ödeme planı mı, yapılmış mı? Ürün/hizmet satış gelirleri, tahmini satış planına uyum gösteriyor mu? İşletme giderleri iş planında tarif edilen tüm operasyon ve faaliyetleri kapsıyor mu? İşletme nakit akımları gelir-gider, vergi vb. unsurlara uygun olarak hesaplanmış mı? İşletme sermayesi ihtiyacı doğru olarak hesaplanmış mı? İşletme giderlerinin sabit ve değişken gider ayrımı doğru yapılmış mı? Başa-baş noktası hesaplanmış mı? Karlılık analizi sonucunda yatırımın geri dönüş süresi, net bugünkü değer metotları kullanılmış mı? Finansman planı yapılırken temel varsayım ve değişiklikler net olarak açıklanmış mı?

187 İŞLETME SERMAYESİ BAŞABAŞ NOKTASI *İşletme (Çalışma) Sermayesi İşletme (Çalışma) Sermayesi = DÖNEN varlıklar Net İşletme (Çalışma) Sermayesi = DÖNEN varlıklar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar * BAŞABAŞ NOKTASI (Break-even Point) -İşletmenin ne kar, ne de zararının olduğu noktadır. Toplam giderlerin (değişken ve sabit giderler), toplam gelirlere eşit olduğu noktadır. -Başabaş Analizinin Varsayımları: 1-Malın fiyatı üretime göre değişmez, sabittir 2-Değişken giderler üretimle orantılı değişir 3-Tek tip mal üretimi yapılır 4-Sabit ve değişken giderler kesin bir şekilde ayırt edilmektedir 5-Toplam değişken giderler üretim düzeyiyle orantılıdır, birim başına değişken gider sabittir 6-Dönem başı ve dönem sonu stoklar önemsenmeyecek kadar küçüktür Toplam Sabit Giderler BBN satış geliri = Toplam Değişken Giderler Katkı Oranı Toplam Satış Geliri Toplam Sabit Giderler BBN üretim miktarı = Birim Satış Fiyatı Birim Değişken Gider Birim Satış Fiyatı Birim Değişken Gider KATKI ORANI = Birim Satış Fiyatı KATKI PAYI = Birim Satış Fiyatı Birim Değişken Gider

188 GİDERLER *SABİT GİDERLER *DEĞİŞKEN GİDERLE *YARI DEĞİŞKEN GİDERLER

189 MALİ TABLOLAR-BİLANÇO Bilanço: Bir işletmenin belli bir andaki varlıklarını ve kaynaklarını gösteren tablodur. X İNŞAAT SANAYİ TİC. LTD. ŞTİ. ÖRNEK AYRINTILI BİLANÇO AKTİFLER PASİFLER I. DÖNEN VARLIK. I. KIS. VAD. YAB. KAY. A. HAZIR DEĞERL. A. DİĞER BORÇLAR KASA ORTAKL. BORÇ B. STOKLAR B. ÖDE. VER. DİĞ.YÜK. TİCARİ MALLAR ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR C. DİĞER DÖN. VAR. C. BORÇ VE GİD. KRŞ. 1. DEVREDEN KDV DÖN. KARI VER. VE D.YAS.YÜK. KRŞ DÖNEN VAR. TOPL D.KAR.PEŞ.ÖD.VER.VE Dİ.YAS.YÜK.(-) 0 II. DURAN VARLIK. KISA VAD. YAB. KAY. TOPL A. MADDİ DUR. VAR. II. UZUN VAD. YAB. KAYNAK. TOPL TAŞITLAR III. ÖZ KAYNAKLAR 2. DEMİRBAŞLAR A. ÖDENMİŞ SERMAYE 3. BİRİK. AMOR.(-) SERMAYE B. DİĞER DUR. VAR. B. SERMAYE YEDEKLERİ 1.GEL.YIL. İND.KDV MDV.YEN. DEĞ. ARTIŞLARI DURAN VAR. TOPL C. KAR YEDEKLERİ AKTİF VAR. TOPL YASAL YEDEKLER ÖZEL FONLAR D. GEÇMİŞ YIL KARLARI E. DÖNEM NET KARI/ZARARI (+KAR) ÖZ KAYNAKLAR TOPLAMI PASİF TOPLAMI

190 MALİ TABLOLAR-GELİR TABLOSU Gelir Tablosu: Bir işletmenin belli bir dönemdeki gelir ve gider durumunu gösteren tablodur. X İNŞAAT SANAYİ TİC. LTD. ŞTİ. ÖRNEK AYRINTILI GELİR TABLOSU GELİR TABLOSU KALEMLERİ A. BRÜT SATIŞLAR YURTİÇİ SATIŞLAR YURTDIŞI SATIŞLAR 0 NET SATIŞLAR (İade, İskonto ve İndirimlerden sonra ulaşılan sonuç) B. SATIŞLARIN MALİYETİ (-) SAT. TİC. MALLARIN MALİYETİ (-) SAT. HİZ. MALİYETİ (-) 732 BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI C. FAALİYET GİDERLERİ (-) 1. GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (-) 830 FAALİYET KARI VEYA ZARARI OLAĞAN KAR VEYA ZARAR DÖNEM KARI VEYA ZARARI D. YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER 1. DÖN. KAR. VER. VE YAS. YÜK. KARŞ. (-) 526 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 1.388

191 MALİ TABLOLAR-FON AKIMI TABLOSU Fon Akımı Tablosu: Fon akımı tablosu; bilanço, gelir tablosu ve ek bilgilerden yararlanarak düzenlenir. İşletmenin mali durumunda dönem başından dönem sonuna kadar oluşan değişmelerin nedenlerini fon hareketleri şeklinde açıklamaya çalışan tablodur FON KAYNAĞI: Aktiflerdeki (-) azalışlar, Pasiflerdeki (+) artışlar FON KULLANIMI: Aktiflerdeki (+) artışlar, Pasiflerdeki (-) azalışlar KALEMLER I. DÖN. VARLIKLAR Kasa Alacaklar Stoklar X İNŞAAT SANAYİ TİC. LTD. ŞTİ. ÖRNEK FON AKIMI TABLOSU AZALIŞ ARTIŞ FON KAYNAĞI FON KULLANIMI Kalem YTL % Kalem YTL % Alacaklar Kasa K.V.Y.K Stoklar U.V.Y.K Binalar Dön. Net. K Taşıtlar II. DUR. VARLIKLAR TOPLAM TOPLAM Binalar Taşıtlar Fon kaynağının yorumunda; fonların nereden sağlandığı araştırılır. En iyi fon kaynağı faaliyet sonuçları-kardır. AKTİF TOPLAMI Fon kullanımının yorumunda; fonların nerelerde kullanıldığı III. KISA VAD. YAB. KAY arştırılır. Önemli olan başarılı bir faaliyet sonucu oluşmasıdır. Fon Kaynağı: Aktifler (-) ve Pasifler (+) Fon Kullanımı: Aktifler (+) ve Pasifler (-) IV. UZ. VAD. YAB. KAY DÖNEM NET KARI PASİF TAOPLAMI

192 YATIRIMIN GERİ DÖNÜŞÜM SÜRESİ-NET BUGÜNKÜ DEĞER Yatırımın Geri Dönüşüm Süresi Yatırılan paranın ne kadar zaman içerisinde geri elde edilebileceğini belirlemektir. Yatırım Tutarı Geri Ödeme Süresi = Yıllık Nakit Akışı Q 1 Q 2 Q n Net Bugünkü Değer = (1+i) (1+i)2 (1+i)n Q: Yıllara göre nakit girişi i: Faiz oranı

193 İŞ PLANI İş Planı Ekleri- Ek örnekleri Ürün/hizmet ile ilgili literatür / broşürler Medyada şirket / ilgili çıkan haberler Ürünler /hizmetler ile İlgili yayınlar İlgili patentler Pazar araştırma raporu Tesis, ürün, depo, atölye fotoğrafları Organizasyon Şeması Yönetim Ekibi Özgeçmişleri

194 PAZARLAMA PLANI-1 Pazarlama Planı Temel amaç: Hedef kitlenin ihtiyaçları doğrultusunda fayda(lar) yaratarak hedef kitleyi memnun etmek Hedef kitle için değer /fayda OLUŞTURMADAN hedef kitle memnuniyetinden söz edilemez Özgün ve sürdürülebilir bir ürün ve hizmet ile pazarda olmak

195 PAZARLAMA PLANI Pazarlama Planı: İçerik Pazar ve Rekabet : Pazar lideri /diğer oyuncuların Ürün / Hizmet tanımları Maliyet ve fiyat yapıları Faaliyet süreleri ve yerleşim yerleri Pazar payları ve hedef kitleleri Pazarlama metotları: Reklam, promosyon ve tanıtım stratejileri Satış ve karlılık rakam tahminleri Yönetimsel özellikleri ortaklık yapıları Dağıtım kanalları Ar-Ge / inovasyon alt yapıları ve harcamaları Piyasa Segmenti : Alternatif ürünler Hedeflenen pazar payı Fiyatlandırma: Maliyet ve karlılık hedefi Reklam, promosyon ve tanıtım stratejisi Dağıtım kanalları Satış tahminleri Satış sonrası hizmetler

196 PAZARLAMA KAVRAMI YENİ ÇAĞIN (21. Yüzyıl) GERÇEKLERİ İçinde bulunduğumuz 21. Yüzyıl ın beş temel gerçeğinden söz edilebilir. Bu temel gerçekler şunlardır: 1) Demografi: Dünya genelinde doğum oranları düşüyor, genç nüfusun toplam nüfus içindeki payı azalıyor. Tüm şirketler stratejilerinde demografik dönüşümü dikkate almalıdır. 2) Tüketim: Şirketler Pazar paylarını çok yakından takip ederler. Ancak, bir tüketicinin toplam harcamaları içinde kendi ürünlerinin ya da sektörlerinin ne kadar pay aldığı üzerinde durmazlar. Oysa bu oranlar, tüketim trendlerindeki değişimin ibresi niteliğindedir. Örneğin, 20. Yüzyıl da tüketicinin toplam tüketimi içinde en çok payını artıran sektörler eğitim, sağlık ve eğlence iken, 21. Yüzyıl ı görebilmek için tüm sektörlerin tüketiciyi yakından izlemesi gerekiyor. 3) Performans: Yüzyılın başında patronların gözünde şirketlerin performansı karlılık demekti. Halka açılmayla birlikte şirket ortaklarının çıkarları öne çıktı. 21. Yüzyıl da ise performans kriterlerine yenileri eklenecek. Toplumun şirketlere yüklediği sosyal sorumluluklar, bilgi işçilerinin tatmini gibi yeni performans parametreleri göndeme gelecek. 4) Küresel Rekabet: Dünyada şirketlerin küresel rekabetten korunabilecekleri bir yer kalmadı. Ancak, özellikle gelişmekte olan ülkelerde hala yüksek koruma duvarlarının arkasına sığınmaya çalışanlar, ucuz işgücüne güvenenler var. Artık yöneticilerin, kısa soluklu bu çırpınmaların bir işe yaramayacağını görmeleri gerekiyor. 5) Sınırlar: İş ve ekonomi dünyasında sınırlar ortadan kalkıyor. Öte yandan ekonomileri yönlendiren politik sınırlamalar için aynı durum geçerli değil. Şirketlerin bu çelişkiyi göz önüne alarak akıllı stratejiler oluşturması gerekiyor.

197 PAZARLAMA KAVRAMI YÖNETİMİN YENİ PARADİGMALARI (Paradigma: Eskilerle yenilerin uyuşmaması, açmaz, çıkmaz, ikilem, kişiden kişiye farklılık gösteren çevreyi ve çevredekileri algılama farklılığı) 1) Yönetimin Yeni Tanımı (Yönetim, kurumdan kuruma, hedeflerden amaçlara göre değişik şekillerde algılanıp tanımlanabilir.) 2) Tek Organizasyon Modeli Olmaz (Yüz yıl boyunca ortaya çıkan değişik modeller tek doğru model bu şeklinde ifade edildiyse de her yeni oluşan model bir öncekinin eksik yönlerini ve yanlışlıklarını ortaya koymuştur.) 3) Yönetmenin Sadece Tek Bir Doğru Yolu Var (Eski emir-komuta zinciri şeklinde oluşan yönetim anlayışları bir kenara bırakılmalıdır. 21. Yüzyıl da insan yönetilmeyecek, sadece yönlendirilebilecek. Yönetici olarak adlandırılan kişi çalışanlara rehberlik etmekten sorumlu olacak. Başlıca hedefi ise her bir çalışanın bilgili ve güçlü yönlerini daha üretken bir hale dönüştürmek olacaktır.) 4) Her Şeyin Odağında Tüketici Var (Yakın zamana kadar yönetim uygulamalarının eldeki teknolojiler çerçevesinde ve müşteri kitleniz doğrultusunda geliştirilmesi öğütlenirdi. Şimdi yönetimin teknolojinin imkanlarıyla sınırlı olmadığını, her şeyin odağında tüketicinin olduğunu kabul etmeliyiz. Yani yönetimi, daha en baştan tüketiciyi, onun isteklerini ve harcanabilir gelirini inceleyerek biçimlendirmeliyiz.) 5) Yönetimin Kanunlarını Unutun (Şirketlerin en çok sığındığı bahanelerin başında işin kanuni çevresi gelir. Bu anlayışı unutun. Operasyon, sonuçlar, performans ve ekonomik katma değer üzerine gücümüzü yoğunlaştırmalıyız.) 6) Yönetimin Hareket Alanı Politika İle Belirlenmiştir (Artık ekonomik anlamda ulusal sınırların kalktığı yeni bir düzene geçilmektedir. Bu gerçeği göremeyenlerin önce kendi kafalarındaki sınırları kaldırmaları gerekiyor.)

198 PAZARLAMA KAVRAMI ÖNCE KENDİNİZİ YÖNETMEYİ ÖĞRENİN Günümüzde, iş dünyasındaki genç insanların ihtiyaç ve arayışlarının, eski nesillere göre farklı olduğunu söyleyen Peter Drucker, çalışanlara şu önerilerde bulunmuştur: 1) Güçlü Yönlerim (Çoğu insanlar bir konuda iyi olduğunu sanırlar. Oysa insanlar daha çok zayıflıkları ve eksiklikleri üzerinde kafa yorarlar. Eğitim sistemi bile zayıf olan yönü iyileştirmeye odaklanır. Oysa insanı başarıya götürecek olan güçlü özellikleridir. 2)İş Yapış Şeklim (Aynı işi yapan kişilerin iş yapma şekli farklılık gösterebilir. İş yapış sürecinizi inceleyerek güçlü ve zayıf yönlerinizi geliştirebilirsiniz. Daha etkin çalışma sistemlerinizi kendi tarzınızla birleştirebilirsiniz.) 3) Ait Olduğum Yer? (Kariyerlerinin henüz başındaki insanlardan bu soruya cevap vermelerini beklemek haksızlık olur. Ancak ilerleyen yıllarda çalışanların kendi değer yargılarını, güçlü yönlerini ve iş anlayışlarını gözden geçirip, bu sorunun cevabını aramalarında fayda var. İş tatmini kadar, iç huzur ve yaşam kalitesini sağlama bağlamında çok önemli bir soru.) 4) İşime Ne Katıyorum? (Ne kadar bildiğinizin ötesinde, işinize ne kattığınız, neyi hayata geçirdiğiniz önemlidir. Ancak katkınız size söylenenlerle sınırlı kalmamalı.) 5) İlişkilerim Önemlidir (Kendi değerleriniz ve katkınız kadar, birlikte çalıştığınız insanların özelliklerinin de farkında olmalısınız. İlişki yönetimini ciddi bir sorumluluk olarak görün.) 6) Hayatımın Diğer Yarısı (Muhtemelen şirketinizden daha uzun ömürlü olacaksınız. Dolayısıyla uzun süre çalışmaya, yaşamınızda ikinci bir kariyer dönemine göre kendinizi hazırlayın. Hatta bir şirkette çalışırken, kendinize paralel bir kariyer çizgisi de oluşturabilirsiniz.)

199 PAZARLAMA KAVRAMI (PAZARLAMA NIN YENİ 4C Sİ) Pazarlamanın Eski 4P si Pazarlamanın Yeni 4C si 1) Mal (Product) 1) Customer Value (Tüketici Değeri) 2) Fiyat (Price) 2) Customer Cost (Düşük Fiyat) 3) Dağıtım (Place) 3)Customer Convenince (Ürüne Kolaylıkla Ulaşabilmek) 4) Satış Çabaları (Promotion) 4) Customer Communication (Dürüst ve Doğru İletişim Kurmak) Kısaca özetlemek gerekirse, satışa dayalı bir yaklaşımın yerini müşteriye dayalı bir anlayış almalıdır.

200 PAZARLAMA KAVRAMI (PAZARLAMADAKİ YENİ TRENDLER) PAZARLAMADAKİ YENİ TRENDLER 1) İlişkisel Pazarlama (Çabuk satışın yerine, ömür boyu müşteri mutluluğu.) 2) Müşteri Tatmini (Tüketicileri çekmek yerine, müşteriyi elden kaçırmama ve müşteri tatmini.) 3) Veri Tabanı Oluşturma (Müşterilerin demografik özellikleri, alışveriş tarzları, hobileri ve tercihleri gibi alanlarda müşteri hakkında daha fazla bilgi edinmek için veri tabanı oluşturulmalı.) 4) Satış Otomasyonu (Satış personeli notebook, faks, cep telefonu ve çağrı cihazları gibi etkinliklerle donatılmalıdır.) 5) Yeni Marka Üretimi (Büyük perakendeciler, kendi markalarını çıkartarak daha ucuza satmaktadırlar, böylece üreticilere karşı konumlarını güçlendirmektedirler.) 6)Entegre Pazarlama (Reklam, satış promosyonu, halkla ilişkiler ve doğrudan pazarlama daha iç içe kullanılmalıdır.)

201 ÜRETİM SÜREÇLERİ VE ÜRETİM PLANI PAZARLAMADAKİ YENİ TRENDLER 1) İlişkisel Pazarlama (Çabuk satışın yerine, ömür boyu müşteri mutluluğu.) 2) Müşteri Tatmini (Tüketicileri çekmek yerine, müşteriyi elden kaçırmama ve müşteri tatmini.) 3) Veri Tabanı Oluşturma (Müşterilerin demografik özellikleri, alışveriş tarzları, hobileri ve tercihleri gibi alanlarda müşteri hakkında daha fazla bilgi edinmek için veri tabanı oluşturulmalı.) 4) Satış Otomasyonu (Satış personeli notebook, faks, cep telefonu ve çağrı cihazları gibi etkinliklerle donatılmalıdır.) 5) Yeni Marka Üretimi (Büyük perakendeciler, kendi markalarını çıkartarak daha ucuza satmaktadırlar, böylece üreticilere karşı konumlarını güçlendirmektedirler.) 6)Entegre Pazarlama (Reklam, satış promosyonu, halkla ilişkiler ve doğrudan pazarlama daha iç içe kullanılmalıdır.)

202 ÖRGÜTLENME VE YÖNETİM PLANI Organizasyon Planı Yönetim ekibinin tanıtımı (isim, görev, deneyim) İnsan Kaynakları Politikası Hissedarlar Profesyonel Danışmanlar (hukukçu /mali müşavir / sigortacı /bankacı)

203 FİNANSAL PLAN Finansal Plan-İçerik Temel finansal tablolar ve varsayımlar Kar-zarar veya gelir tablosu Nakit akışı tablosu Bilanço büyüme halindeki KOBİ ler için Net Bugünkü Değer Analizi Geri ödeme süresi planı (borç alınacaksa!) Başa - Baş Analizi Gerekli sermaye (sabit ve işletme maliyetleri) Sermaye kaynakları (öz, hibeler, destekler, borçlanma, vb)

204 TEŞEKKÜRLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

İşletmenin Fonksiyonları. İşletmenin Fonksiyonları Finansman Fonksiyonu. Finansman Kavramı. Finansman Kavramı. Finansman İnsan Kaynakları.

İşletmenin Fonksiyonları. İşletmenin Fonksiyonları Finansman Fonksiyonu. Finansman Kavramı. Finansman Kavramı. Finansman İnsan Kaynakları. İşletmenin Fonksiyonları Finansman Fonksiyonu Yrd. Doç.. Dr. M. Volkan TÜRKERT Üretim İşletmenin Fonksiyonları Pazarlama Yönetim Lojistik Finansman İnsan Kaynakları Halkla İlişkiler Muhasebe Ar-Ge 1 2

Detaylı

Girişimcilik Kavramı ve Özellikleri GİRİŞİMCİLİK VE KÜÇÜK İŞLETME YÖNETİCİLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Girişimcilik Kavramı ve Özellikleri GİRİŞİMCİLİK VE KÜÇÜK İŞLETME YÖNETİCİLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Girişimcilik Kavramı ve Özellikleri GİRİŞİMCİLİK VE KÜÇÜK İŞLETME YÖNETİCİLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM A. İşletme ve Girişimcilik İşletme ve Girişimcilik İşletme; İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için kurulan

Detaylı

İşletmeye Giriş Dersi. İşletmeye Giriş. Ders notları ve duyurular için; in; 4 adet soru 4 adet cevap. Giriş. Temel Kavramlar İşletme Nedir?

İşletmeye Giriş Dersi. İşletmeye Giriş. Ders notları ve duyurular için; in; 4 adet soru 4 adet cevap. Giriş. Temel Kavramlar İşletme Nedir? İşletmeye Giriş Dersi Ders Notu - 1 Yrd. Doç.. Dr. M. Volkan TÜRKERT vturker@marmara.edu.tr vturker@gmail.com www.volkanturker.com.tr Ders notları ve duyurular için; in; www.volkanturker.com.tr Ana menü

Detaylı

İşletmeye Giriş. Giriş. Temel Kavramlar İşletme Nedir? İşletme Bölümü Yönetim ve Organizasyon Anabilim Dalı. karşı. larını

İşletmeye Giriş. Giriş. Temel Kavramlar İşletme Nedir? İşletme Bölümü Yönetim ve Organizasyon Anabilim Dalı. karşı. larını İşletme Bölümü Yönetim ve Organizasyon Anabilim Dalı İşletmeye Giriş Ders Notu - 1 Giriş Temel Kavramlar İşletme Nedir? Öğr. Grv. Dr. M. Volkan TÜRKERT vturker@marmara marmara.edu..edu.tr www.volkanturker

Detaylı

BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR DERS : GENEL İŞLETME BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR İŞLETMENİN TANIMI İşletme; farklı anlamlarda kullanılabilmektedir. Bunlar; Bir aracı, makineyi, dükkanı veya iş yerini vb. çalıştırma.

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi İşletmelerin Genel Hedefleri Finansal Hedefler: Kârlılık ve yeni kârlı yatırımlar Pazarlama hedefleri Var olma hedefi: Ticari hayatı sürdürmek Sosyal sorumluluk ve topluma hizmet İşletmelerin Özel Hedefleri

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme

Detaylı

1. İŞLETMELERDE KAYNAK BULMANIN ÖNEM NEMİ VE KAYNAK SAĞLAMA SİSTEM STEMİ OLARAK FİNANSMAN 1.1. İşletmelerde Kaynak Bulmanın Önemi ve Likidite Kavramı Bütün işletmeler amaçlarını gerçekleştirmek için temel

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 2 1. Bütünün kendisini oluşturan parçaların tek başlarına yaratabilecekleri değerlerin toplamından daha fazla bir değer yaratması durumuna sinerji denir. Sinerji ile işletmelerin

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Toplumun refahı, ekonomik kalkınmanın sağlanması ve kamu kurumlarının mali

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii. Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR. Yrd. Doç. Dr.

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii. Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR. Yrd. Doç. Dr. İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR Yrd. Doç. Dr. Onur KÖPRÜLÜ Giriş... 1 1.1. Güdü, İhtiyaçlar ve Maslow un İhtiyaçlar

Detaylı

29.04.2013. Tanışalım, Kaynaşalım GİRİŞİMCİLİK. Arzu Akalın GİRİŞİM GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİM? GİRİŞİM NEDİR?

29.04.2013. Tanışalım, Kaynaşalım GİRİŞİMCİLİK. Arzu Akalın GİRİŞİM GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİM? GİRİŞİM NEDİR? Tanışalım, Kaynaşalım CİLİK Arzu Akalın CİLİK? NEDİR? İŞ 1 GİR GİRİŞ GİRİŞMEK GİRİŞMEK GİDİŞMEK İŞ, GİR, GİRİŞ, GİRİŞMEK GİDİŞMEK 2 CİLİK NEDİR? GERÇEK CİLİK NEDİR? SEZMEK, GÖRMEK EYLEME GEÇMEK GERÇEK

Detaylı

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM GÖREVLER KULLANILAN ALET VE MALZEMELER MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM GÖREVLER KULLANILAN ALET VE MALZEMELER MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM Bir işletmenin, işletmecilik ve mühendislik anlayışına uygun biçimde yönetilmesini, üretimden satışa kadar olan sürecin denetlenmesini sağlayan, hem mühendislik, hem işletme yöneticiliği

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

H1. GİRİŞ VE TEMEL KAVRAMLAR 1.1. Girişimcilik

H1. GİRİŞ VE TEMEL KAVRAMLAR 1.1. Girişimcilik H1. GİRİŞ VE TEMEL KAVRAMLAR 1.1. Girişimcilik 1. Girişimcilik nedir? a) Yaşanan çevrenin yarattığı fırsatları sezmek b) Sezgilerden düşler üretmek c) Düşleri projelere dönüştürmek d) Projeleri yaşama

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi,

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, İçerik Genel Bakış Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Türk Patent Enstitüsü ve Görevleri Eskiden hammadde kaynaklarına ve sermaye birikimine sahip olan ülkeler güç ve kontrol

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

kpss işletme ÖSYM sınav formatına %100 uygun m a m m lü

kpss işletme ÖSYM sınav formatına %100 uygun m a m m lü kpss 2013 işletme ÖSYM sınav formatına %100 uygun m ta a m ı çö z ü 10 m lü Komisyon KPSS İŞLETME TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME ISBN- 978-605-364-374-6 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

Detaylı

KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI Ekonomik sistem; faktör piyasaları, işletmeler, mal

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

İŞLETME TÜRLERİ İŞLETME TÜRLERİ 24.03.2014. Faaliyet Alanlarına Göre İşletme Türleri

İŞLETME TÜRLERİ İŞLETME TÜRLERİ 24.03.2014. Faaliyet Alanlarına Göre İşletme Türleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu 1. Faaliyet alanlarına göre 2. Tüketici türlerine göre 3. Üretilen mal veya hizmet çeşitlerine göre 4. Üretim araçlarının mülkiyet biçimine göre

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35 İçindekiler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 Küreselleşme... 4 Fütüristlerin Görüşleri... 7 Bilgi Toplumu... 8 Kağıtsız Fabrikalar... 9 Tek Kişilik Şirketler...10 Küresel Üretici...11 Küresel

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI www.sanayi.gov.tr 1 Bakanlığımız özellikle son 7 yıllık süreçte, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin desteklenmesi,

Detaylı

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların

Detaylı

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Y. Doç. Dr. Şevki ULAMA 1 Yatırım: Şans oyunları oynamak Eldeki fonları uzun bir süre kullanmak Fonların yatırıldığı ve kullanıldığı

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

STRATEJİK YÖNETİM UYGULAMA MODELİ

STRATEJİK YÖNETİM UYGULAMA MODELİ STRATEJİK YÖNETİM UYGULAMA MODELİ Stratejik Yönetim Micro MBA Cenan Torunoğlu 10 Kasım 2012 Değişim ve Yapısal Gelişme 2 Değişim ve Yapısal Gelişme Değişimi farketmek Değişimin özüne inmek Değişim kararını

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 2 İKY ÖRGÜT İÇİNDEKİ YERİ Giriş İKY Örgüt İçindeki Yeri İKY Organizasyon Yapısı İKY Çalışma İlkeleri İKY İşlevleri 2 İşletmelerin en büyük kaynağı, ne hammadde, ne malzeme ve

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ 2014 NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı KOBİ lerin bir araya gelerek tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı ve finansman gibi Ortak Sorunlara

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar 1) Sermaye piyasası araçları satış tebliğine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ihracında fiyat, satış ve dağıtım esasları, kural olarak ihraççı ve/veya halka arz eden tarafından belirlenir.

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

İhtiyaç: insanların kendilerinden ya da toplumsal ilişkilerinden kaynaklanan eksikliklerdir.

İhtiyaç: insanların kendilerinden ya da toplumsal ilişkilerinden kaynaklanan eksikliklerdir. İhtiyaç: insanların kendilerinden ya da toplumsal ilişkilerinden kaynaklanan eksikliklerdir. Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu Bu eksiklikleri gidermek için çaba gösteren insan çabalarından

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ 1 M.İ.Y. ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Kitlesel pazarlamanın gittikçe pahalı bir müşteri kazanma yolu olması Pazar payının değil müşteri payının önemli hale gelmesi Müşteri memnuniyeti

Detaylı

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER KARİYER YÖNETİMİ Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER 7 KARİYER YÖNETİMİ Kariyer, bireyin mesleği ile ilgili pozisyonları, çalışma hayatı boyunca peş peşe kullanması ve organizasyonun üst kademelerine doğru ilerlemesidir.

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI ANKARA 2012 1/6 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUNUN ADI : PROGRAMIN ADI PROGRAMIN DAYANAĞI PROGRAMIN DÜZEYİ

Detaylı

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE İŞLETME VE MUHASEBE ALANINA AİT SORULARIN CEVAPLARINI CEVAP KÂĞIDINIZDA BU ALANLA İLGİLİ YERE İŞARETLEYİNİZ. 161. İşletme sahibinin ya da ortaklarının işletmenin

Detaylı

İŞLETME BÖLÜMÜ Bilgi Kılavuzu Ankara

İŞLETME BÖLÜMÜ Bilgi Kılavuzu Ankara UFUK ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İŞLETME BÖLÜMÜ Bilgi Kılavuzu Ankara PROGRAM AMAÇLARI 1. İşletmecilik alanı ile ilgili temel bir bakış açısı kazanılması. 2. İşletme biliminin temel

Detaylı

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi toplumunda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı hız ve etkileşim ağı içinde, rekabet ve kalite anlayışının değiştiği bir kültür

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon 3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon Ar-Ge Nedir? Araştırma, var olan bilgiye kullanılabilir ve kanıtlanabilir nitelikte yeni bilgiler eklemek amacını güden sistemli bir incelemedir. Araştırma

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 Ders Planı Kıtlık, Tercih ve Piyasa Sistemi Arz Talep Analizi Tüketici Dengesi Üretici Dengesi Maliyet Teorisi Piyasalar Tam Rekabet Piyasası Tekel Piyasası

Detaylı

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN GENEL İŞLETME İŞLETMEN LETMENİN N KURULUŞ ÇALIŞMALARI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN İşletme denince köşe başındaki bakkaldan büyük bir demir çelik işletmesine kadar çeşitli tipte girişimler söz konusu olabildiğine

Detaylı

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Teknoloji ve Yenilik Yönetimi Dersi Araştırma ve Geliştirme AR-GE Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker 1 Günümüzde en önemli rekabet gücü Daha önce değindiğimiz

Detaylı

FİRMALARIN TERCİHLERİ... 2

FİRMALARIN TERCİHLERİ... 2 FİRMALARIN TERCİHLERİ... 2 1. ÜRETİM ORGANİZASYONU... 2 1.1. FIRMA VE EKONOMIK PROBLEM... 2 1.1.1. Firma nedir?... 2 1.1.2. Amir ve Vekil İlişkileri... 2 1.1.3. Firma Kararları... 3 1.1.4. İş Organizasyonu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Türkeli Devlet Hastanesi

Türkeli Devlet Hastanesi Türkeli Devlet Hastanesi 1 YÖNETİM Ticari Faaliyetler Muhasebe Faaliyetleri Teknik Faaliyetler Emniyet Faaliyetleri Finansal Faaliyetler Yönetim Faaliyetleri Planlama Organizasyon Yöneltme Koordinasyon

Detaylı

1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI

1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI ÖN SÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI 11 1.1 İş 12 1.2 İşgören 12 1.3 İşveren 13 1.4 Yönetim ve Yönetici 13 1.5 İhtiyaç 14 1.6 Tüketim ve Tüketici 14 1.7 Bir Sistem Olarak İşletme

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU 10/7/13 İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI

BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU 10/7/13 İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ Miras Bağımsız iş yapma isteği Kazanç sağlama isteği Toplumsal itibar sağlamak Başka fırsatların yokluğu Bir düşünce veya bir misyonu gerçekleştirme

Detaylı

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME BILGI SISTEMLERI ÜNİTE 7 GİRİŞ İşletmelerin işlerini yürütebilmeleri için tedarikçileri, müşterileri, çalışanları, faturaları, ödemeleri, mal ve hizmetleri ile ilgili birçok

Detaylı

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENĠLĠK DESTEK PROGRAMLARI

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENĠLĠK DESTEK PROGRAMLARI T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENĠLĠK DESTEK PROGRAMLARI Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen Ar-Ge Destek Programları

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI PAZARLAMA DAĞITIM KANALI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Dağıtım kavramı üretilen mal ve hizmetler genellikle üretildikleri yerde zamanda uygun fiyatta ve yeterli miktarda talep edilmemektedir. Mal ve hizmetlerin

Detaylı

Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.

Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. FAALİYET RAPORU 01.01.2014-31.03.2014 İÇİNDEKİLER I II III IV V VI VII GENEL BİLGİLER YÖNETİM ORGANI ÜYELERİ İLE ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERE SAĞLANAN MALİ HAKLAR

Detaylı

İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ

İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ İşletme yöneticileri belli bir dönem sonunda belli miktarda kâr elde etmeyi hedeflerler. Kâr = Gelirler - Giderler Olduğuna göre, kârı yönetmek aslında gelirler

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ÇÖZÜM BİZDE SUNUŞ İçinde bulunduğumuz bilgi çağında, ulusal ve uluslararası ekonomiler zorunlu olarak artık bilgi temelli ekonomilere dönüşme içine girmişlerdir. Geleneksel ekonomilerin

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

Prof. Dr. Turgut Göksu

Prof. Dr. Turgut Göksu Sunum Planı İnsan Kaynağını Bulma (Tedarik) Süreci İK İhtiyacının Belirlenmesi İç Kaynaklar Dış Kaynaklar İşe Alma İşe Almada Uygulanan Sistemler İşe Almada Uygulanan Yöntemler İşe Alma İlkeleri Sınavlar

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

VARİS YETİŞTİRME PROGRAMI

VARİS YETİŞTİRME PROGRAMI VARİS YETİŞTİRME PROGRAMI. Varis Yetiştirme Programı Program Süresi: 6 Gün Amacı: Aile şirketlerinde; aile sadakatini ve kimliğini güçlendirmek, aile duygularını beslemek, birlik ve beraberliğini geliştirmek,

Detaylı

İŞLETMELERİN ÖZELLİKLERİ VE SINIFLANDIRILMASI

İŞLETMELERİN ÖZELLİKLERİ VE SINIFLANDIRILMASI İŞLETMELERİN ÖZELLİKLERİ VE SINIFLANDIRILMASI İşletmenin Özellikleri İşletmenin Amaçları İşletmenin başarılı olmasında ve sağlıklı kararlar almasında temel koşul, neler yapacağının bilinmesidir. İşletme

Detaylı

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Sağlık Kurumları İşletmeciliği SKI701 1 3 + 0 8 İşletme ile ilgili temel

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

MARKA HAKKI NEDİR VE MARKA BAŞVURUSU YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR

MARKA HAKKI NEDİR VE MARKA BAŞVURUSU YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR MARKA HAKKI NEDİR VE MARKA BAŞVURUSU YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR "Sınai Mülkiyet" kavramı genel tanımı ile, sanayide ve tarımdaki buluşların, yeniliklerin, yeni tasarımların ve özgün çalışmaların

Detaylı

AJANDA HAKKIMIZDA EĞİTİMLERİMİZ. Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz. Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz

AJANDA HAKKIMIZDA EĞİTİMLERİMİZ. Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz. Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz AJANDA HAKKIMIZDA Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz EĞİTİMLERİMİZ Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz BİZ KİMİZ? Eğitim Sektöründe 11 yıllık tecrübe ve bilgi birikimine sahip olarak yola

Detaylı

AHZIRLAYANLAR. 2009463008 Cemre Benan Arslan 2008463095 Burcu Şahin 2005463066 A. Eren Öztürk

AHZIRLAYANLAR. 2009463008 Cemre Benan Arslan 2008463095 Burcu Şahin 2005463066 A. Eren Öztürk AHZIRLAYANLAR 2009463008 Cemre Benan Arslan 2008463095 Burcu Şahin 2005463066 A. Eren Öztürk Bu araştırmamızda size kurumsal ve geleneksel olarak yönetilen iki firmanın ücret, ücret belirleme ve ücretin

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

Finansal Amaç, Finans Fonksiyonu, Finansal Çevre 3 38

Finansal Amaç, Finans Fonksiyonu, Finansal Çevre 3 38 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM Finansal Amaç, Finans Fonksiyonu, Finansal Çevre 3 38 I. Finansman Nedir?, 6 Finansal Yönetim, 7; Yatırımlar, 9; Finansal Pazarlar, 10; Finansal Kurumlar, 13; Finansal Araçlar

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

IGE ISTANBUL GOLD EXCHANGE IPMI INTERNATIONAL PRECIOUS METALS

IGE ISTANBUL GOLD EXCHANGE IPMI INTERNATIONAL PRECIOUS METALS Troy Holding; grubunun kıymetli maden ticareti, madencilik, turizm, inşaat, enerji, yatırım ve ticaret faaliyetleri doğrultusunda planlama finansman, iş geliştirme, risk yönetimi ve insan kaynakları ile

Detaylı