ISO Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri"

Transkript

1 Kalite Eitim Danımanlık Ltd.ti. ISO Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri 1 Aralık ANKARA KORE EHTLER CAD. NO. 36 D. 2 ZNCRLKUYU L-STANBUL Tel: Fax: http: // 1

2 Seminer çerii Akreditasyon teknik kriterleri Metot Validasyonu Cihaz validasyonu ve kalibrasyonu Ölçüm belirsizlii Referans maddeler zlenebilirlik Yeterlilik testleri 2

3 Akreditasyon Nedir? Neden gereklidir? Ne zaman yapılmalıdır? Nasıl yapılmalıdır? Nerede Kim 3

4 Nedir? Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon: Laboratuvarlar için uygulanan kalite sistemidir. Laboratuvarın, belirli kalibrasyon veya testleri, laboratuvar tarafından beyan edilen belirsizlik deerleri dahilinde gerçekletirmeye yeterli olduunun, baımsız bir organizasyon tarafından onaylanmasıdır. Laboratuarın, akreditasyon kapsamı dahilindeki test ve analizleri gerçekletirebilecek yeterlilikte olduunun göstergesidir. 4

5 Neden? Laboratuvar Akreditasyonu Laboratuvar kalite sistemini kanıtlamak için, Üçüncüahıs taraflar laboratuvarın ürettii raporlara güven duymasını salaması için. Laboratuvarın kendi yaptıın ie güven duymasını salaması için. Yasal kurumlar gerekli ve zorunlu kıldıı için 5

6 Nasıl? Laboratuvar Akreditasyonu Standardın tüm artlarını yerine getirerek. Yönetim artları (4.Bölüm) Teknik artlar ( 5. Bölüm) Uluslar arası tanınmı akreditasyon kurumu tarafından standardın artlarını yerine getirdii denetim sonucu onaylanarak Periyodik denetimlerle akreditasyon koullarını sürdürdüünü kanıtlayarak 6

7 Akreditasyon için gerekenler( OPPK) Organizasyon ( Kalite Sistemi için) Prosesler (Yapılan ilere ait süreçler tanımlanmalı) Prosedürler (yapılan ilerin nasıl yapıldıı yazılı olarak belirlenmeli) Kaynaklar ( Laboratuvarın yapacaı test ve analizler iin yeterli kaynaklara sahip olması gerekir) Laboratuvar alt yapısı (bina, yerleim, ortam koulları) Cihazlar, standartlar, referanslar nsan Kaynakları 7

8 ISO aboratuvar Akreditasyon Standardı Yönetim Sistemi Kriterler 4.1.Organizasyon ve Yönetim 4.2.Kalite Yönetim Sistemi 4.3.Dokümantasyon Kontrolü 4.4.Talep teklif veya sözlemenin gözden geçirilmesi 4.5.Taeron Kullanımı 4.6. Satın alma 4.7.Müteriye hizmet 4.8.ikayetler 4.9.Uygun olmayan ilerin kontrolü 4.10 yiletirme (yeni madde) 4.11.Düzeltici Faaliyetler Önleyici Faaliyetler 4.13.Kayıtların kontrolü 4.14.ç denetimler (audit) 4.15 Yönetimin gözden geçirmesi 8

9 Laboratuvar Akreditasyonu 5.1. Genel Teknik Kriterler 5.2.Personel Yeterlilii 5.3.Yerleim ve çevre koulları 5.4.Test ve Analiz Metotları 5.5.Cihazlar 5.6.zlenebilirlik 5.7.Örnek alma 5.8.Örneklerin taınması ve saklanması 5.9. Test ve kalibrasyon sonuçlarının kalitesinin temini 5.10.Raporlama 9

10 Akreditasyon için 10 Adım Organizasyon ve Personel eitimi Planlama, maliyet Durum deerlendirilmesi Yapılacakların belirlenmesi Uygulama planının yapılması Politika ve prosedürleri belirle Prosedür, talimat ve formları oluturma Kalite El Kitabını olutur ç denetim planla ç denetim gerçekletir 10

11 Max ±0.05(%95) Personel(5.2) QC(5.9) Laboratuvar(5.3) Örnek Alma, Saklama, Metot(5.4) Cihaz, Reaktif,Standart(5.5) Validasyon, Kalibrasyon (5.6) 11

12 Kalite Elemanları Ölçüm Belirsizlii Referans Maddeler Metot Validasyonu Yeterlilik Testleri Kalite Kontrol zlenebilirlik Cihaz Validasyonu 12

13 Duyduumu unuturum, Gördüümü hatırlarım, Yaptıımı anlarım. (Çin Atasözü) 13

14 Teknik Kriterler 5.2.Personel Yeterlilii Her görev için gerekli personel nitelikleri belirlenmelidir. Her ii yapacak personel tanımlanmalı yetkilendirme ve sorumluluk belirlenmelidir. Personelin eitim ihtiyaçları belirlenmeli ve yaptıkları ie uygun eitimleri planlanmalı ve uygulanmalıdır. Personelin yaptıı ile ilgili performansı ölçülerek dokümante edilmelidir. Laboratuar yönetimi test veya kalibrasyon yapan, sonuçları deerlendiren ve test raporlarını ve kalibrasyon sertifikalarını imzalayan bütün personelin yetkin olmasını salar. Eitim görmekte olan personeli kullanırken, gerekli gözetim salanmalıdır. Tüm personelin i tanımlarını güncel olarak tutmalıdır. 14

15 5.3 Yerleim ve çevre koulları Enerji kaynakları, aydınlatma ve çevre koulları testlerin ve/veya kalibrasyonların doru yapılmasını salayacak ekilde olmalıdır. Test ve kalibrasyon sonuçlarını etkileyebilecek yerleim ve çevresel koullara ilikin teknik gereksinimler belgelendirilmelidir Çevresel koullar test ve/veya kalibrasyon sonuçlarını tehlikeye atıyorsa test ve/veya kalibrasyon durdurulmalıdır. Sıcaklık, havalandırma, toz, genel temizlik parametreleri kontrol edilmelidir. 15

16 5.4.Test ve Analiz Metotları Metotların Seçimi Amaca uygunluunun kontrolü Metot Validasyonu Metodun rutin kullanımı sırasında kontrol altında tutulması ( KK ) 16

17 Metot Validasyonu Metot Validasyonu 5N+1K Nedir? Neden gereklidir? Ne zaman yapılmalıdır? Nasıl yapılmalıdır? Nerede? Kim? 17

18 Nedir? Metot Validasyonu Bir ölçüm prosedürünün belirlenen amaçlara uygunluunun objektif olarak test edilerek yazılı delillerle kanıtlanmasıdır. Bir metodun performansını belirlemek için yapılan test ve ölçme ilemleridir. 18

19 Neden? Metot Validasyonu Bir metotla yapılan ölçümün sonuçları bir çok faktöre balıdır.(laboratuvar koulları, cihaz, kullanılan kimyasal madde, standart, operatör deneyimi) Bu nedenle metodun ölçüm sonucuna etki eden parametreleri tek tek ölçülerek ölçüm sonucuna etkileri belirlenmeli ve ölçülmelidir. 19

20 Ne zaman? Metot Validasyonu Herhangi bir metot bir laboratuarda ilk defa uygulanacaı zaman Bir analiz için yeni metot gelitirildii zaman Kullanılmakta olan metotta deiiklik yapıldıı zaman Valide edilmi bir metot baka bir laboratuarda kullanılacaı zaman veya farklı bir kii veya farklı bir cihazla kullanılacaı zaman; ki metodu karılatırmak için. Kalite kontrol testleri sonunda metodun performansında zamanla bir deime olduu anlaıldıında 20

21 Nasıl? Validasyon Planı Analitik ölçüm gereksiniminin belirlenmesi Metot Validasyon Strateji Planı yapılması Validasyon deneylerinin yapılması Validasyon raporunun hazırlanması Uygulama eitimi ve transfer Kalite kontrol ( istatiksel kontrol) 21

22 Metot Validasyonu Strateji Planı Validasyon protokolü ve validasyon için SOP hazırlanır. Metodun uygulama amacı, kapsamı belirlenir Metodun performans parametreleri ve kriterleri belirlenir Validasyon deneyleri tanımlanır Kullanılacak cihazların performansının metot için yeterli olup olmadıı dorulanır. Kullanılacak maddelerin (kimyasal, standartlar) kalitesi belirlenir 22

23 Metodun Uygulama Amacı ve Kapsamı Analiz edilecek bileenler Hangi matrikste analiz yapılacaı stenen bilgi tipi, kalitatif, kantitatif analiz Tayin ve ölçüm limiti(loq, LOD) Lineer ölçüm aralıı Kesinlik ve doruluk Kullanılan cihazlar ve ortam koulları 23

24 Validasyon Parametrelerinin Belirlenmesi Validasyonu yapılacak metot performans parametreleri metodun uygulama amacına ve kapsamına balı olarak belirlenir. Örnein safsızlık analizi yapılacak bir metotta lineer ölçüm aralıının belirlenmesine gerek yoktur. Metot validasyonuna balamadan önce kullanılacak cihazın performansının standartla test edilmesi ve uygunluunun saptanması gerekir. 24

25 Metot Dokümantasyonu Validasyon ilemi tamamlandıktan sonra metot SOP olarak yazılmalı ve Laboratuvar Kalite al kitabındaki doküman kontrol prosedürüne göre kullanıma alınmalıdır. Metot dokümantasyonu belli bir standarda göre yapılmalıdır. (ISO 78/2) Metot SOP Validasyon sonuçları ve raporu Belirsizlik hesaplama sonuçları ve raporu (amaca uygunluk kontrolü) KK prosedürü ve diyagramları (istatiksel kalite kontrol) 25

26 ç Kalite Kontrol ç kalite kontrol metodu uygulama aamalarını kontrol için kullanılan test araçlarıdır. Günlük kontrol: Bunlar; kör örnek, kalibrasyon standardı, spiker örnek, kör örnek, paralel analiz ve sistem uygunluu kontrolü Uzun dönem kontrol: (periyodik KK ) Kalite kontrol örnei ile yapılan analiz sonuçları Kalite Kontrol Grafiine iaretlenir. Kalite Kontrol örnei (QC) olarak yeterince homojen ve kullanım süresince bileimi deimeyen analiz örnei ile benzer bileimde ve yeterli miktarda temin edilmi bir örnektir. Kontrol limiti olarak uyarı limiti ±2s, önlem limiti olarak ±3s kullanılabilir. 26

27 Range Kontrol Grafii Kalite Kontrol Grafii Range Kontrol Grafii No x1 x2 Range (x1-x2) Açıklama Uyarı limiti Test Sonuç Hata % Pb % Pb Range Central LineHafta Üst Limit Alt Limit Hata Kontrol Grafii Sonuç Central LineHafta Üst Limit Alt Limit 27

28 5.5. Cihaz Validasyonu Ve Kalibrasyonu 28

29 Validasyon /Kualifikasyon Validasyon bir cihazın veya sistemin belirlenen spesifik koulları yerine getirdiinin test edilerek onaylanmasıdır. Verifikasyon bir cihazın veya sistemin belirli koulları yerine getirdiinin test edilerek onaylanmasıdır. Kalifikasyon ise validasyon sürecinin belli bir bölümünü oluturan kısmının performansını ölçmek için yapılan testlerdir. Kalibrasyon: Belli koullarda bir ölçüm cihazının gösterdii deer ile deeri bilinen ölçülen büyüklük arasındaki ilikiyi belirlemek için yapılan ilemlerdir. 29

30 Fiziksel Ölçme Kalibre edilmitir K=0.867 Referans: Ölçüm Cihazı Kalibrasyon= Karılatırma f(cihaz)=k*standart Kalibrasyon= Karılatırma k=0.300/0.346=

31 Kimyasal (Analitik) Ölçme-Analiz Metot Cihaz 0.22% Analist 2.3% Kimyasal madde LAB 0.02 ppm SONUÇ Analiz Örnei Referans Madde QC+QA 14.5% 0.025mg/L 31

32 Kimyasal analizlerde analitik cihazının ilevi Analitik Cihazın Performans Özellikleri Tekrarlanabilirlik Hassasiyet Spesifiklik Lineer Ölçüm Aralıı 32

33 Cihaz Validasyonu 5N+1K Nedir? Neden gereklidir? Ne zaman yapılmalıdır? Nasıl yapılmalıdır? Nerede? Kim? Teknik Özellikler (Specification Qualification(SQ) Montaj (Installation Qualification (IQ) Çalıma fonksiyon test (Operational Qualification (OQ) Performans Testleri (Performance Qualification (PQ) 33

34 Kalibrasyon? Fiziksel ölçümlerde kalibrasyon ilemi açık olarak tanımlanmıtır. Kimyasal ölçümlerde kalibrasyon ilemi tam olarak tanımlanamamaktadır. (Kimyasal ölçüm prosedürünün kompleks olması nedeniyle ) Deneysel prosedürün validasyonu daha çok önemlidir. Ölçüm sisteminin kalibrasyonu için saf kimyasal maddelere, deneysel prosedürün validasyonu için sertifikalı matriks referans maddelere gerek vardır. 34

35 Kalibrasyon? Belirli koullar altında, bir ölçme cihazı veya ölçme sisteminin gösterdii deerler veya bir referans malzemenin verdii deerler ile ölçüm standartları ile gerçekletirilen bunlara karılık gelen deerler arasındaki ilikiyi kuran ilemler dizisi. Ölçüm cihazı sinyali ile ölçümü yapılan büyüklük arasındaki baıntıyı belirleme ilemi Cihaz kalibrasyonu: Ölçüm cihazının fiziksel parametrelerinin kalibrasyonu ( örnein dalga boyu, absorbans, akı hızı gibi) Analitik kalibrasyon: Analiz edilen kimyasal madde konsantrasyonu ile ölçüm cihazından elde edilen sinyal arasındaki baıntıyı belirleme ilemi 35

36 UV Spektrofotometre Dalga Boyu Kalibrasyonu Cihaz Cihaz seri No Kalibrasyon tarihi Sıcaklık Kalibrasyonu Yapan Band Genilii Filtre Cinsi UVSpectrophotometer nm Holium OksitSeri No: A Filtre Dalga Boyu(nm) Ölçülen Dalga Boyu Dalga fark( nm) Sonuç Tolerans( nm) Boyu( nm) KABUL KABUL KABUL KABUL KABUL KABUL KABUL 36

37 UV Analitik Kalibrasyon Normal Kalibrasyon C(ppm) Abs Örnek Cör(ppm) 5.4 Linear Fit: y=a+bx Coefficient Data: a = b = Abs C (ppm) S = r =

38 Kalibrasyon Kalibrasyon: Belli koullarda bir ölçüm cihazının gösterdii deer ile referansın gösterdii deer arasındaki ilikiyi belirlemek için yapılan ilemlerdir. Kalibrasyon sonucunda ölçüm cihazının gösterdii deerin referans deerle farkı belirlenir. Ölçüm cihazının kalibrasyon belirsizlii belirlenir. Kalibrasyon aslında bir gözlemdir ve ayar ilemi içermez??? 38

39 Fiziksel Ölçme ve Kalibrasyon Kalibre edilmitir K=0.867 Referans: Ölçüm Cihazı Kalibrasyon= Karılatırma f(cihaz)=k*standart Kalibrasyon= Karılatırma k=0.300/0.346=

40 Kalibrasyon Sertifikası Bilgileri CO Referans (ppm) Ölçülen Deer (ppm) Hata , KALBRASYON BELRSZL CO için 54 PPP için :±1.2 PPP dır. 604 ppm için : ± 10 ppm Kalibrasyon sonuçları sadece XXXX kodlu ve ABCD seri numaralı cihaza aittir. Cihazın performansı için gerekli çevre artlarında kullanımından ve kalibrasyon periyodunun takibinden kullanıcı sorumludur. 40

41 Kalibrasyon Sertifikası Bilgileri Gaz Ölçüm Cihazı HCl (150.4 ± 7.5) ppm mol Ölçülen Deer (ppm mol) Faktör 150,4 149,3 1, CO2(%20.05 ±0.04) mol 20,5 20,39 1, KALBRASYON BELRSZL HCl için : k = k eski *(1.008) ± CO 2 için :k = k eski *(1.005) ± Kalibrasyon sonuçları sadece XXX-004 kodlu ve 672 seri numaralı cihaza aittir. Cihazın performansı için gerekli çevre artlarında kullanımından ve kalibrasyon periyodunun takibinden kullanıcı sorumludur. 41

42 Kalibrasyon Sertifikası Bilgileri KALBRASYON SONUÇLARI letkenlik Ölçer Cihazı Standardın letkenlii (25 C) : ms/cm Cihazın Gösterdii deer (10 ölçüm ortalaması) : ms/cm KALBRASYON BELRSZL Kalibrasyon belirsizlii %3.08 olarak hesaplanmıtır. Kalibrasyon sonuçları sadece XXXXXXXXXX seri numaralı cihaza aittir. Cihazın performansı için gerekli çevre artlarında kullanımından ve kalibrasyon periyodunun takibinden kullanıcı sorumludur. 42

43 Kalibrasyon Sertifikası Bilgileri Dijital Büret Kalibrasyonu Büret Gösterge Deeri (ml) Refarans Deer Sapma Tolarans +/ Belirsizlik( k=2 için) ml 0.05 Pipet Kalibrasyonu Pipet (ml) Refarans Deer Sapma Belirsizlik( k=2) Tolarans +/

44 PQ: Performans Kualifikasyon FAAS ( hava -Asetilen) Cu elementi ile yapılır Alev atomizasyon performans testi Analitik hassasiyet testi Analitik kesinlik testi Spesifikasyon: 5 ppm Cu için -Sensitivity (Abs) > Precision (%) <0.5 olmalıdır. 44

45 AAS Alev sistem performansı Ölçüm Cu( 5 ppm) Ortalama %RSD 0.34 Spesifikasyon Absorbans >0.750 %RSD <

46 Duyduumu unuturum, Gördüümü hatırlarım, Yaptıımı anlarım. (Çin Atasözü) 46

47 Kalibrasyon Periyodu Kalibrasyon periyodu: Cihazın tipine ve modeline Cihazın kullanım süresine ve sıklıına Cihazın kararlılıına Kalibrasyon periyodunu belirlerken en önemli kriter, bir sonraki kalibrasyon yapıldıında cihaz belirlenen sınırlar içinde olmalıdır. 47

48 Ölçüm Belirsizlii 48

49 Ölçüm Belirsizlii 5N+1K Ölçüm Belirsizlii (Ölçüm Kalitesi) Nedir? Neden gereklidir? Ne zaman hesaplanmalıdır? Nasıl hesaplanır? Nerede? Kim? 49

50 Ölçüm belirsizlii nedir? Ölçüm Belirsizlii Ölçüm sonucu ile beraber yer alan ve ölçülen büyüklüe makul bir ekilde karılık gelebilecek deerlerin daılımını karakterize eden parametredir. Ölçüm sonucunun kalitesinin bir göstergesidir. 0.46± ± ±0.1 50

51 Ölçüm Belirsizlii Neden gereklidir? Ölçüm sonucuna göre karar olutururken önemlidir. Ölçüm sonuçlarını karılatırırken önemlidir. Limitlere uygunlua karar verirken önemlidir. Belirsizlik deeri ne anlam ifade eder? Bir sonucun ne kadar doru olduunun bilinmesi gerekir. Ancak sonuçların daılımını belirleyerek doruluunu belirlenebilir. Belirsizlik sonuçların üpheli olduunu mu gösterir? Belirsizlik sonuçların doruluunun üpheli olduunu göstermez. Tam tersine ölçümün valide edilmi metotla-prosedürle yapıldıını gösteren bir kanıttır. 51

52 Ölçüm Sonucu/ Kabul Limiti??? Ürün spesifikasyonu A safsızlık max. % 1.20 Üretici: Ürün safsızlık analiz sonucu = % 1.18 Alıcı: Ürün safsızlık analiz sonucu = %

53 Ölçüm Sonucu/ Doru Karar Max.Limit % ±0.01??? 1.22± ± ± ±0.04 OK RET???? OK 53

54 Ölçüm Belirsizlii Ölçüm belirsizlii ne zaman hesaplanmalıdır? Analiz metodu ilk defa uygulanacaı zaman metot validasyonu yapıldıktan sonra ölçüm belirsizlii hesaplanmalıdır. Hesaplanan ölçüm belirsizlii analiz sonucunun kullanım amacına uygunsa bu metot rutin olarak analiz amacıyla kullanılmalıdır. Hesaplanan belirsizlik amaca uygun deilse (karar vermek için yeterli belirsizlikte deilse) ya baka metot seçilmeli veya metotta gerekli iyiletirmeler uygulanarak istenen belirsizlik deeri elde edilmelidir. 54

55 Ölçüm Belirsizlii Ölçüm belirsizlii nasıl hesaplanmalıdır? Laboratuvarın ölçüm belirsizlii hesaplamak için bir prosedürü olmalıdır. Belirsizlie etki eden tüm faktörler incelenmeli ve katkısı deerlendirilmelidir Metot validasyon verilerine ve metot parametrelerine balı olarak belirsizlik deerleri hesaplanmalıdır Ölçüm belirsizlii kaynaklarının doru olarak belirlenmesi ve deerlendirmesi belli bir deneyim gerektirmektedir. 55

56 Ölçüm Belirsizlii Kim hesaplanmalıdır? Metot Validasyonu ve Ölçüm belirsizlii konusunda eitim almı yeterli bilgi ve deneyime sahip personel tarafından hesaplanmalıdır. Ölçüm belirsizliinin doru tahmin ve hesaplanması belli bir deneyim ve uzmanlık gerektirir. 56

57 Kimyasal Analizlerde Belirsizlik Kaynakları Örnek alımından Örnek hazırlamadan Ölçüm sisteminden Kalibrasyon ileminden Kullanılan kimyasal maddelerin saflıından Ölçüm koullarından Analiz yapan operatörden kaynaklanabilir. Rast gele hatalar 57

58 Belirsizlik Kaynakları Ölçüm cihazından kaynaklanan belirsizlik (U 1 ) Ölçüm metodundan kaynaklanan belirsizlik (U 2 ) Örnek alma ve hazırlamadan kaynaklanan belirsizlik (U3) U3>> U 2 >U 1 58

59 Kimyasal Analiz Belirsizlik Kaynakları 1. Örnek Alma Kütle Ölçümü 2. Örnek Hazırlama Ekstraksiyon Hacim Ölçümü Kalibrasyon Standardı HPLC de Ölçüm Kalibrasyon 3. Belirsizlik SONUÇ Cihazla Ölçüm Respons faktör 59

60 Gravimetrik Sülfat Tayini Belirsizlik Bütçesi Hesaplama Formülü SO 3(%) = 0.343xmx100 m 1 Parametre Deer(X) u(x) u(x)/x Örnek Tartım m1( g) Örnek Hacmi(ml) Örnek Hacmi(ml) Su banyosu BaCI2( 12 g/l) Fırın (C) Geri Kazanım Tekrarlanabilirlik Birleik Rölatif Belirsizlik 0.16 Ölçüm Sonucu % 3.1 Birleik Belirsizlik u(c) 0.51 Geniletilmi Belirsizlik( k=2) 1.02 Relatif U(x), %

61 Duyduumu unuturum, Gördüümü hatırlarım, Yaptıımı anlarım. (Çin Atasözü) 61

62 5.6.zlenebilirlik 62

63 zlenebilirlik 4N Nedir? Neden gereklidir? Nasıl salanır? Neler gerekir? 63

64 Nedir? zlenebilirlik bir ölçüm sonucunun veya bir standardın deerinin belirli referanslarla, genellikle ulusal veya uluslar arası standartlarla, tamamının ölçüm belirsizlii belirlenmi olan kesintisiz bir karılatırmalı bir ölçüm zinciri ile ilikilendirilebilmesi özelliidir. 64

65 Neden gereklidir? Farklı yerlerde ve zamanlarda yapılan ölçüm sonuçlarının kalitesini ( güvenilirliini ) karılatırabilmek için ölçüm sonuçları ortak bir referansa karı izlenebilir olmalıdır. 65

66 Ölçüm Sonuçları/Karılatırılabilirlik Herhangi bir ülkede yapılan bir ölçüm sonucunun dier bir ülkede tekrarına gerek kalmadan güvenilir olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Bu amacı gerçekletirmek için kimyasal ölçümlerin karılatırılabilir olması zorunludur. Karılatırılabilir ölçüm sonucu ancak yapılan ölçümün ortak bir referansa karı izlenebilir olması ile mümkündür. zlenebilirlik ölçüm sonuçlarının karılatırılabilir olmasını salamak için gerekli bir araçtır. 66

67 zlenebilir Ölçüm Sonucunun Önemi Her ölçüm sonucu bir belirsizlik deeri ile verildiinde, ölçüm sonucunun alt ve üst deerleri belli bir güvenilirlik aralıında ifade edilir. Burada belirsizliin küçük olmasından çok, doru olarak tahmin edilmesi ve hesaplanması daha önemlidir. Belirsizlik deeri amaca balı olarak belirlenmelidir 67

68 zlenebilirliin Elemanları Tam ve kesintisiz karılatırma Karılatırma her ölçme ileminde yapılan bir ilemdir. Karılatırma ölçme ileminin amacına ve niteliine balı olarak deiik sıklıkta yapılabilir. Analitik kalibrasyonda her ölçümden önce ve ölçme sırasında periyodik olarak, bir terazinin kalibrasyonunda daha uzun aralıklarla, veya bir metot validasyonu yaparken karılatırma yapılır. 68

69 zlenebilirliin Elemanları Tam ve kesintisiz karılatırma Kimyasal ölçümlerde genellikle iki ayrı karılatırma zinciri bulunmaktadır. Birincisi standardın ölçümü ve kalibrasyon grafiinin oluturulması( Saf RM madde kullanılarak ) kincisi örnein ölçümü ve kalibrasyon grafiinden deerinin belirlenmesi Kimyasal ölçümlerde yaygın olarak kullanılan tekniklerde (GC, HPLC,MS,AAS,ICP)yukarıdaki prosedür uygulanmaktadır Bu tip metotlar oran metodu veya rölatif metot olarak tanımlanır. 69

70 Nasıl? Fiziksel Ölçümler zlenebilirlik Zinciri Primer Standart Sekonder Standart Ölçüm Cihazı Ölçüm sonucu 70

71 Nasıl? Kimyasal Ölçümler zlenebilirlik Zinciri Kimyasal ölçümle madde miktarı belirlenirken maddenin deiik özellikleri ölçülerek madde miktarı belirlenir. Bu ölçümler, kütle, hacim, sıcaklık, maddeyi tanımlama( identification), referansla karılatırma ( kalibrasyon yani madde miktarı -sinyal baıntısı) ölçümleri yapılmaktadır. Madde miktarını belirlemek için yapılan ölçümlerin her biri izlenebilir olmalıdır. 71

72 Nasıl? Kimyasal Ölçümler zlenebilirlik Zinciri Analitik ölçümlerde çounlukla kullanılan referansın toplam belirsizlie katkısı ölçüm prosedürünü uygulamadan gelen belirsizliin yanında daha küçüktür. Bu nedenle analitik ölçümlerde( kimyasal ölçümlerde) ölçüm prosedürünün belirsizliini belirlemek büyük önem taır. Ölçüm prosedürünün-metodunun validasyonu ile ölçüm metodunun belirsizliinin hesaplanması için gerekli verilerin bir çou belirlenebilir. Bu nedenle analitik ölçümlerde kullanılan metodun validasyonu büyük önem taır. 72

73 Nasıl? Kimyasal Ölçümler zlenebilirlik Zinciri Kimyasal ölçüm laboratuvarları izlenebilir ölçüm gerçekletirebilmeleri için öncelikle kullandıkları ölçüm prosedürü-ölçüm metodunu kullanma performanslarını belirlemeleri gerekir. Bu ise kullandıkları metodun laboratuvarda validasyonu ile mümkündür. Metot validasyonu izlenebilir referanslar kullanılarak yapılmısa validasyon verilerinden belirsizliin hesaplanması için gerekli veriler elde edilebilir. 73

74 Nasıl? Kimyasal Analizlerde zlenebilirlii Salamanın Araçları Ölçüm yapan laboratuar genellikle izlenebilirlik zincirinin uç noktasında ölçüm yapmaktadır. Bu nedenle ölçüm için kullandıı tüm referansların izlenebilir olmasını ve belirsizlik deerlerini bilmesi gerekmektedir. Bunun yanında ölçüm prosedürünü uygulamadan gelen belirsizlii de doru olarak hesaplamalıdır. Ölçüm yapan laboratuvarın izlenebilir ölçüm yapabilmesi için tüm bu referansları belirleme, ölçüm prosedürünü doru olarak gerçekletirme bilgi ve deneyimine sahip olması ve gerektiinde yeterlilii akreditasyonla kanıtlaması gerekmektedir. 74

75 Nasıl? Kimyasal Ölçümler zlenebilirliin Salanması 1. Primer ölçüm metodu kullanarak 2. Saf standartlarla ölçüm sistemini kalibrasyonunu yaparak 3. Sertifikalı referans madde kullanarak ölçüm yaparak 4. Belirlenmi ve kabul edilmi bir ölçüm yöntemi uygulayarak 75

76 SI Kütle, Atom A, vs Pb RM zlenebilirlik Zinciri Referans Ölçüm Metodu Primer kütle, atom a. ölçümü U <10-5 Saf Pb RM kütlesi Pb çözelti deriimi Pb spike çözelti deriimi Pb serum RM, Saf Pb Pb için Valide metot zlenebilir sonuç Pb saflıı kulometrik Gravimetrik Pb çöz. IDMS Pb spike IDMS Pb serum Validasyon Pb serum Rutin Pb ölçümü <10-4 <

77 Referans Maddeler 77

78 Referans Madde Referans madde: Özellii iyi bilinen kararlı ve homojen olan ve ölçüm cihazının kalibrasyonunda, metot validasyonunda, kullanılan maddelerdir. Sertifikalı referans madde:zlenebilir bir metotla deeri belirlenmi ve belirsizlik deeri belirtilmi ve sertifikalandırılmı maddelerdir. 78

79 Referans Maddelerin Kullanım Alanları Ölçüm sisteminin kalibrasyonunda Analitik metodun performansının ölçülmesinde Ölçüm skalasının tanımlanmasında ( ph skalası) Yeterlilik Test Çalımalarında Ölçüm izlenebilirliinin salanmasında Saf referans maddeler genellikle kalibrasyon amacıyla kullanılır Matriks referans maddeler ise metot gelitirme ve metot validasyonu amacıyla kullanılır 79

80 Referans Maddeler Referans madde bir ölçüm yapılırken karılatırmada referans olarak alınan maddelerdir. Referans maddeler: Analitik kalibrasyon amacıyla Metot Validasyonu amacıyla Ölçüm cihazlarının performansını ölçmek amacıyla Laboratuvarlar arası karılatırmalarda Metot gelitirmek amacıyla kullanılmaktadır Ölçüm izlenebilirliinin salanmasında Yeterlilik Test Çalımalarında 80

81 Referans Maddeler Sınıflandırma Referans maddeler özelliklerine göre aaıdaki gibi sınıflandırılabilirler Primer Referans Maddeler( PRM) Sertifikalı Referans Maddeler (CRM) Çalıma Referans Maddeler (WRM) Matriks Referans Maddeler Saf Referans Maddeler 81

82 Yeterlilik Testleri 82

83 Nedir? Yeterlilik Testi (Proficiency test) Yeterlilik testi bir laboratuarlar arası karılatırma testidir. Yeterlilik testi laboratuarların belli bir testi yapma performansını deerlendirir. Yeterlilik testi laboratuarın performansını laboratuarlar arası test karılatırmaları ile ölçen bir dı denetim testidir. Performans ölçümü Z-skoru olarak bilinen hesaplama ile ölçülür. Z x i x Ref σ Z = ( x i xre f σ Z skoru Katılımcı laboratuar sonucu Test maddesinin referans deeri Hedef standart sapma ) 83

84 Neden? Yeterlilik Testlerine Neden Gereksinim Duyuluyor? Analitik test ve ölçümlerin sonucunun güvenilir ve karılatırılabilir olması temel bir gereksinimdir. Aynı analizi yapan laboratuarların analiz sonuçları arasında önemli farklar olmaktadır. Deiik laboratuarların analiz performansı birbirinden büyük oranda farklılık gösterebilmektedir. Bunun Balıca Nedeni: Kimyasal ölçümlerin sonucunu etkileyen faktörlerin çokluu Güvenilir ölçüm yapmak için kullanılan araçların çokluu Laboratuvarların bu araçları kullanma performansının büyük farklılık göstermesi 84

85 Yeterlilik Testleri Amaçları Laboratuar kalite sisteminin deerlendirilmesi amacıyla Farklı laboratuarların kalitelerini karılatırma olanaı amacıyla Test ve analiz metotlarının performansının deerlendirilmesini amacıyla Laboratuarların ölçüm performanslarını gelitirmeye tevik etmek Analitik kalite kontrol araçlarının kullanımını tevik etmek ( dier araçlar IQC, referans madde) Laboratuarların kendilerini deerlendirmelerini salamak ve eksikliklerini giderme fırsatı salamak 85

86 Yeterlilik Testlerinin Yararları Laboratuar kendi performansını deerlendirir Kendi performansını geçmiteki performansı ile karılatırma olanaı salar Laboratuarların performanslarını baka laboratuarlarla karılatırma olanaı salar Laboratuarın performans açısından eksikliklerini görme fırsatı salar Laboratuarın eksikliklerini belirleme ve giderme olanaı salar Laboratuarın müterilere karı güven vermesini salar 86

87 87

88 Hata Kontrol Grafii % Pb Hafta Sonuç Central Line Üst Limit Alt Limit Sürekli Kontrol daha gerçekçi 88

89 Karılatırma Testleri CCQM Interlaboratory Comparison( Key comparison) BIPM tarafından organize edilir IMEP ( International Measurement Evaluation Program) IRMM tarafından organize edilir. Yeterlilik Testleri (Proficiency test) Round-Robin test daha dar kapsamlı karılatırma testi EQA karılatırma programı, klinik laboratuvarlar için 89

90 CIPM NMI KC NMI RL-CL-SL PT-IMEP RL-CL-SL FL-QCL PT-EPTIS FL-QCL CL: Kalibrasyon Lab SL:sekonder lab. FL:Field Lab 90

91 EPTS European Prroficiency Testing Information System (www.eptis.bam.de) Avrupa topluluu 16 ülkede düzenlenen PT testlerini kapsayan bilgi bankasın Yaklaık 750 PT testi içermektedir. WEB bilgi bankası PT programları ile ilgili detaylı bilgilerde içermektedir. PT konuları: Analitik Kimya Çevre koruma Malzeme testleri Mikrobiyoloji Fiziksel testler 91

92 92

93 93

94 Türkiye 94

95 Akredite -Yetkili 95

96 PT Katılım 96

97 Yes No Türkiye den örnekler 97

98 Sorular??? Sorular?? Sorular? 98

ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri

ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri Kalite Eitim Danımanlık Ltd.ti. ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri 26 Nisan 2006 -MERSN KORE EHTLER CAD. NO. 36 D. 2 ZNCRLKUYU L-STANBUL Tel: 0212-274 15 63-64 Fax: 0212-274 15 66 E-mail

Detaylı

ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri

ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri Akreditasyon Danışmanlık Konusunda 25 yıllık bilgi ve deneyimini sizinle paylaşmak için! ISO 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Teknik Kriterleri İbrahim AKDAĞ Kimya Mühendisi ATAKENT 3.ETAP B.32 Blok D.14

Detaylı

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ 1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ E-Posta: ibrahim@uzmanakreditasyon.com Web: http: // www.uzmanakreditasyon.com Konusunda

Detaylı

ISO 17025 Laboratuar Akreditasyonu Temel Prensipler

ISO 17025 Laboratuar Akreditasyonu Temel Prensipler Kalite Eitim Danımanlık Ltd.ti. ISO 17025 Laboratuar Akreditasyonu Temel Prensipler 1 Aralık 2005 -ANKARA KORE EHTLER CAD. NO. 36 D. 2 ZNCRLKUYU L-STANBUL Tel: 0212-274 15 63-64 Fax: 0212-274 15 66 E-mail

Detaylı

Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler

Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler Dr. Hamide Z Şenyuva 16 17 Ekim 2007, Bursa İçerik Giriş- Analitik Kalite Güvence neden önemli? Formal Kalite Güvence Sistemleri Metot validasyonu İç Kalite

Detaylı

KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU VE BELİRSİZLİK HESAPLARI

KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU VE BELİRSİZLİK HESAPLARI Doküman No: R.LAB.5.4.04 Rev.No/Tarih : 00/ Yayın Tarihi: 08.07.2011 Sayfa: 1 / 1 KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU BELİRSİZLİK HESAPLARI Doküman No: R.LAB.5.4.04 Rev.No/Tarih : 00/ Yayın Tarihi:

Detaylı

2.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 30-31Ekim 2014 METOT VALĠDASYONU VE ÖNEMĠ (5N+1K)

2.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 30-31Ekim 2014 METOT VALĠDASYONU VE ÖNEMĠ (5N+1K) 2.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 30-31Ekim 2014 METOT VALĠDASYONU VE ÖNEMĠ (5N+1K) İbrahim AKDAĞ E-Posta: ibrahim@uzmanakreditasyon.com Web: http: // www.uzmanakreditasyon.com

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI KALİTE KONTROL PROSEDÜRÜ PR17/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI KALİTE KONTROL PROSEDÜRÜ PR17/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR17/KYB Sayfa No: 1/6 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı, Daire Başkanlığında deney hizmetleri

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler Hamide Z Şenyuva 8 9 Ekim 2008, İzmir İçerik Giriş- Analitik Kalite Güvence neden önemli? Formal Kalite Güvence Sistemleri Metot validasyonu İç Kalite Kontrol

Detaylı

RGKLM-2015/02 BAL NUMUNESİ (HMF-NEM) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA(LAK) TESTİ SONUÇ RAPORU

RGKLM-2015/02 BAL NUMUNESİ (HMF-NEM) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA(LAK) TESTİ SONUÇ RAPORU RGKLM-2015/02 BAL NUMUNESİ (HMF-NEM) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA(LAK) TESTİ SONUÇ RAPORU 1 Laboratuvarlar arası karşılaştırma test numunesinin hazırlanması ve çevrimin organizasyonunda görev alan

Detaylı

Erciyes Dağı. Rakım??? Tıbbi Laboratuvarlarda Ölçüm Belirsizliği

Erciyes Dağı. Rakım??? Tıbbi Laboratuvarlarda Ölçüm Belirsizliği Erciyes Dağı. Rakım??? 3916 m?????? Tıbbi Laboratuvarlarda Ölçüm Belirsizliği DOÇ. DR. CEVAT YAZICI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA A. D. SUNUM PLANI Laboratuvar branşlarının işlevi ve değişimler

Detaylı

Referans Malzemelerin Üretimi ve Sertifikalandırılması

Referans Malzemelerin Üretimi ve Sertifikalandırılması Referans Malzemelerin Üretimi ve Sertifikalandırılması Referans Malzemeler Laboratuvarı Gebze Yerleşkesi, Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) Gebze, KOCAELİ ume.g3rm@tubitak.gov.tr Referans Malzemeler Referans

Detaylı

DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU

DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU 583 DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU Şahin ÖZGÜL ÖZET Deney veya kalibrasyon laboratuarları kendi sözcük dağarcıklarını özenle

Detaylı

LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK)

LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) Konu: HACİM (Mikropipet) KALİBRASYONU Organizatör: JERA ELEKTRONİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ. TARİH: 02.05.2013 Sayfa : 1 / 7 1. AÇIKLAMA Bu Laboratuvarlararası karşılaştırma

Detaylı

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014. TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 24 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

Kalibrasyon/Deney Sonuçlarının Raporlanması ve Yorumlanması

Kalibrasyon/Deney Sonuçlarının Raporlanması ve Yorumlanması Kalibrasyon/Deney Sonuçlarının Raporlanması ve Yorumlanması Saliha TURHAN Kalite 13, 6. Kontrol, Metroloji, Test Ekipmanları ve Endüstriyel Yazılım Fuarı İstanbul, 16/11/2013 İçerik Sonuçların raporlanması

Detaylı

ÖLÇÜM BELİRSİZLİĞİNİN HESAPLANMASI PROSEDÜRÜ

ÖLÇÜM BELİRSİZLİĞİNİN HESAPLANMASI PROSEDÜRÜ Doküman No: P.LAB.5.4.6.01 Rev.No/Tarih : 00/- Yayın Tarihi: 08.07.2011 Sayfa: 1 / 1 1.0. AMAÇ VE KAPSAM Çevre Analizleri Laboratuarında TS EN ISO/IEC 17025:2005 Deney ve Kalibrasyon Laboratuarlarının

Detaylı

BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-500.2015.01 Koordinatör:

Detaylı

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Yöntem Seçiminde Göz Önünde Bulundurulacak Özellikler 1 *Yönteme ilişkin

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon Laboratuvar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının ulusal ve uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi

Detaylı

SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-240.2013.

SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-240.2013. SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-240.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014 Gebze/KOCAELİ Bu yeterlilik

Detaylı

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ VE PROTEİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ VE PROTEİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ VE PROTEİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-500.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ

Detaylı

SUDA ASKIDA KATI MADDE (AKM) TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI

SUDA ASKIDA KATI MADDE (AKM) TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI SUDA ASKIDA KATI MADDE (AKM) TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-260.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014

Detaylı

LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK)

LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) Konu: DİJİTAL TERAZİ KALİBRASYONU Organizatör: JERA ELEKTRONİK SAN. TİC. LTD.ŞTİ. TARİH: 02.05.2013 Sayfa : 1 / 7 1. AÇIKLAMA Laboratuvarlararası karşılaştırma

Detaylı

SUDA ASKIDA KATI MADDE TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI

SUDA ASKIDA KATI MADDE TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI SUDA ASKIDA KATI MADDE TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-210.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 23 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02. Koordinatör: Dr.

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02. Koordinatör: Dr. ATIK SUDA KİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak

Detaylı

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-190.2013.02 Koordinatör:Dr. Fatma

Detaylı

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-250.2013.02. Koordinatör: Dr.

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-250.2013.02. Koordinatör: Dr. SUDA ELEKTROLİTİK İLETKENLİK TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-250.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014

Detaylı

SUDA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-190.2014.

SUDA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-190.2014. SUDA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-190.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 23 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ Bu

Detaylı

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-200.2013.02. Koordinatör: Dr.

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-200.2013.02. Koordinatör: Dr. İÇME SUYUNDA ANYON TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KARG3RM200.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

UME-EM-10-11 AKIM TRANSFORMATÖRÜ KARŞILAŞTIRMASI RAPORU

UME-EM-10-11 AKIM TRANSFORMATÖRÜ KARŞILAŞTIRMASI RAPORU UME-EM-10-11 AKIM TRANSFORMATÖRÜ KARŞILAŞTIRMASI RAPORU 01.12.2011 Özlem YILMAZ, Hüseyin ÇAYCI TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ Güç ve Enerji Laboratuvarı İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 1 TABLOLAR LİSTESİ...

Detaylı

Rapor No: 01-2013. Laboratuvar No:...

Rapor No: 01-2013. Laboratuvar No:... Rapor No: 01-2013 Laboratuvar No:... 2013 İÇİNDEKİLER 1. ÇALISMANIN AMACI... 2 2. ÇALISMA PROGRAMI... 2 3. KULLANILAN METOTLAR...3 4. ANALİZ SONUÇLARININ RAPORLANMASI...3 5. SONUÇLARIN DEGERLENDİRİLMESİ...3

Detaylı

GÜNCEL DOKÜMAN LİSTESİ GÜNCEL DOKÜMAN LİSTESİ

GÜNCEL DOKÜMAN LİSTESİ GÜNCEL DOKÜMAN LİSTESİ DAĞITIM YERİ NO TARİHİ Güncelleyen Kişi : YN: Yönetim TK: Türkak İN: İntranet Form Güncelleme Tarihi : FORM NO: F20 İlk Yayın Tarihi :01.10.2014 Revizyon No/Tarih: / Sayfa.../... DAĞITIM YERİ NO TARİHİ

Detaylı

KÖMÜR ANALİZİ YETERLİK TEST ÇALIŞMASI RAPORU

KÖMÜR ANALİZİ YETERLİK TEST ÇALIŞMASI RAPORU KÖMÜR ANALİZİ YETERLİK TEST ÇALIŞMASI RAPORU Rapor No: 01-2010 Laboratuvar No:... MART 2010 İÇİNDEKİLER 1. ÇALISMANIN AMACI... 2 2. ÇALISMA PROGRAMI... 2 3. KULLANILAN METOTLAR...3 4. ANALİZ SONUÇLARININ

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Analiz Çeşitleri ve Temel Kavramlar Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY Analiz Nitel (Kalitatif) Analiz: Bir örnekte hangi bileşen ve/veya bileşenlerin (atom, iyon, molekül) olduğunun tayinine

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon)

Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon) Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon) Kaynaklar Mikrobiyolojik prosedürleri doğrulama / geçerli kılmaya ilişkin aşağıdaki uluslararası kaynaklar önerilir

Detaylı

BAKIM VE KALİBRASYON PROSEDÜRÜ YAYIN TARİHİ 01.05.2006 REVİZYON NO 02 BİRİM ADI REVİZYON TARİHİ 01.04.2013 Teknik Bölüm SAYFA NO 1 / 7

BAKIM VE KALİBRASYON PROSEDÜRÜ YAYIN TARİHİ 01.05.2006 REVİZYON NO 02 BİRİM ADI REVİZYON TARİHİ 01.04.2013 Teknik Bölüm SAYFA NO 1 / 7 Teknik Bölüm SAYFA NO 1 / 7 1.AMAÇ Bu prosedürün amacı Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesine ait tüm tıbbi amaçlı kullanılan ölçüm cihazlarının (teşhis, tedavi, ölçme ve deney

Detaylı

% 11 RH ile % 95 RH ARALIĞINDA

% 11 RH ile % 95 RH ARALIĞINDA % 11 RH ile % 95 RH ARALIĞINDA BAĞIL NEM ÖLÇER KARŞILAŞTIRMASI TEKNİK PROTOKOLÜ UME-G3SI-10-03 SICAKLIK GRUBU LABORATUVARLARI (Rev. A) Mayıs 2011 UME-G3SI-10-03 Bağıl nem ölçer Karşılaştırması Teknik Protokolü_Rev

Detaylı

Prosedür. Kalite Yönetim Sisteminde Neden gerçekleştirilecek?

Prosedür. Kalite Yönetim Sisteminde Neden gerçekleştirilecek? Prosedür Bir faaliyeti veya bir bir amaca ulaşmak için izlenen yol ve yöntem (TDK) Prosesi icra etmek için belirlenen yol (ISO 9000) Faaliyetleri yeterli kontrolü sağlayacak detayda tarif eden dokümanlardır

Detaylı

LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) M1 SINIFI KÜTLE KALİBRASYONU

LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) M1 SINIFI KÜTLE KALİBRASYONU LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ (LAK) Konu: M1 SINIFI KÜTLE KALİBRASYONU Organizatör: JERA ELEKTRONİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ. TARİH: 02.05.2013 Sayfa : 1 / 6 1. AÇIKLAMA Laboratuvarlararası karşılaştırma

Detaylı

MKRODALGA, UV VE HOT PLATE LE BOZUNDURULMU SRKE ÖRNEKLERNDE KADMYUM, KURUN VE BAKIR ÇERNN POTANSYOMETRK SIYIRMA ANALZ LE NCELENMES

MKRODALGA, UV VE HOT PLATE LE BOZUNDURULMU SRKE ÖRNEKLERNDE KADMYUM, KURUN VE BAKIR ÇERNN POTANSYOMETRK SIYIRMA ANALZ LE NCELENMES T.C. EGE ÜNVERSTES FEN FAKÜLTES KMYA BÖLÜMÜ MKRODALGA, UV VE HOT PLATE LE BOZUNDURULMU SRKE ÖRNEKLERNDE KADMYUM, KURUN VE BAKIR ÇERNN POTANSYOMETRK SIYIRMA ANALZ LE NCELENMES Danıman: Doç. Dr. H. smet

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü İŞ HİJYENİ LABORATUVARLARINDA MEVZUAT İLE KALİTE SİSTEMLERİ İLİŞKİSİ KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ŞUBAT 2015 BİLGİLENİDRME TOPLANTISI

Detaylı

ATB-TA-003 Yeterlilik Testi Raporu. Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı

ATB-TA-003 Yeterlilik Testi Raporu. Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı ATB-TA-003 FINDIK FÜRESİ NUMUNESİNDE AFLATOKSİN ANALİZİ YETERLİLİK TESTİ SONUÇ RAPORU 15/05/2013 ADAPAZARI TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI

Detaylı

JET-A1 YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-9900.2014.

JET-A1 YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-9900.2014. JET-A1 YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-9900.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 8 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ Bu yeterlilik

Detaylı

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği)

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) Analitik Kimya (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) 1. Analitik Kimya Maddenin bileşenlerinin belirlenmesi (teşhisi), bileşenlerinin ayrılması veya bileşenlerinin bağıl miktarlarının tayiniyle ilgilenir.

Detaylı

VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER)

VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER) VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER) Dr. Tijen ÖZACAR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD - İZMİR TANIM Ticari veya laboratuvarda geliştirilmiş bir testin, laboratuvardaki performansının

Detaylı

METOTLARIN GEÇERLİ KILINMASI (VALİDASYON) PROSEDÜRÜ

METOTLARIN GEÇERLİ KILINMASI (VALİDASYON) PROSEDÜRÜ TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR16/KYB Sayfa No: 1/20 1. AMAÇ VE KAPSAM: Bu prosedürün amacı; Daire Başkanlığı nda gerçekleştirilen

Detaylı

METROLOJİ NEDİR? Metrolojinin Temel Amacı Nedir?

METROLOJİ NEDİR? Metrolojinin Temel Amacı Nedir? METROLOJİ NEDİR? Diğer bütün bilim alanları ile ilişkisi olan "Metroloji", ölçme sistemleri ve birimlerle ilgili ölçme bilimidir. Metroloji üç ana başlıkta incelenebilir; 1. Bilimsel Metroloji: Uluslararası

Detaylı

MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU

MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU Dr. Bülent AYDEMİR Cemal VATAN Dr. Haldun DİZDAR 19.09.2014 TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ Kuvvet Laboratuarları İÇİNDEKİLER 1. Giriş...

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

DOKÜMAN KODU BAKIM VE KALİBRASYON TALİMATI YAYIN TARİHİ 01.04.2013 REVİZYON NO 00 BİRİM ADI REVİZYON TARİHİ - TIBBİ CİHAZ SAYFA NO 1 / 6

DOKÜMAN KODU BAKIM VE KALİBRASYON TALİMATI YAYIN TARİHİ 01.04.2013 REVİZYON NO 00 BİRİM ADI REVİZYON TARİHİ - TIBBİ CİHAZ SAYFA NO 1 / 6 TIBBİ CİHAZ SAYFA NO 1 / 6 1. AMAÇ Hastanemizde bulunan tıbbi cihazların etkin ve verimli olarak çalışmasını sağlamak üzere belirlenen şart ve periyotlarda bakım ve kalibrasyon işlemlerinin kendi bünyesinde

Detaylı

LAK-B-2014-01 BASINÇ KALİBRASYONU KONUSUNDA LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ

LAK-B-2014-01 BASINÇ KALİBRASYONU KONUSUNDA LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ BASINÇ KALİBRASYONU KONUSUNDA LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜMÜ 1. AÇIKLAMA Bu Laboratuvarlararası karşılaştırma ölçümü akredite olmuş kalibrasyon laboratuvarların BASINÇ alanında gerçekleştirdiği

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/13) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/13) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/13) Laboratuvarı Adresi : Mehmet Akif Mah. Tavukçuyolu Cd. No:150/1 Ümraniye 34475 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 02164154949 Faks : 02164154950 E-Posta : info@protos.com.tr

Detaylı

Hediye Özgen YALÇIN Kimyasal Faktörler Birim Sorumlusu Kimya Yüksek Mühendisi Şubat,2015

Hediye Özgen YALÇIN Kimyasal Faktörler Birim Sorumlusu Kimya Yüksek Mühendisi Şubat,2015 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ ASTM D 4490 Practice for Measuring the Concentration of Toxic Gases or Vapors Using Detector Tubes-Renk Karşılaştırma

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon, Laboratuvarların, Muayene Belgelendirme ve Yeterlilik Deneyi Sağlayıcı Kuruluşlarının Ulusal ve Uluslararası Kabul Görmüş Teknik Kriterlere Göre Değerlendirilmesi,

Detaylı

*Toplam Kül Tayini TS 1564, 1990. *Suda Çözünen Kül Tayini TS 1565, 1990. *Suda Çözünen Külde Alkalilik Tayini TS 1567, 1990

*Toplam Kül Tayini TS 1564, 1990. *Suda Çözünen Kül Tayini TS 1565, 1990. *Suda Çözünen Külde Alkalilik Tayini TS 1567, 1990 RİZE TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI 213 FAALİYET RAPORU FAALİYET ALANI: T.C Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ndan 14.2.28 tarihinde Kuruluş İzin Belgesini alan laboratuvarımız Faaliyet

Detaylı

LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI

LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI TÜRK AKREDİTASYON KURUMU LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI Soner Karataş Standardı ve EA 2/17 Revizyon Değişiklikleri 08 Ekim 2015 İstanbul 1 Kapsam Akreditasyon ve Uluslararası Durum ISO 17025 Standardının

Detaylı

Cengiz TAŞDEMİR Makine Mühendisi (İTÜ) Hijyen Bilimci

Cengiz TAŞDEMİR Makine Mühendisi (İTÜ) Hijyen Bilimci Cengiz TAŞDEMİR Makine Mühendisi (İTÜ) Hijyen Bilimci TANIM Validasyon ; Geçerli olma durumu, geçerlilik anlamına gelir. Kullanılan yöntemin doğru ve kesin olarak sürekli bir şekilde bekleneni gerçekleştirdiğinin

Detaylı

ATB-TA-014 Yeterlilik Testi Raporu. Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı

ATB-TA-014 Yeterlilik Testi Raporu. Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı ATB-TA-014 FINDIK FÜRESĐ NUMUNESĐNDE AFLATOKSĐN ANALĐZĐ YETERLĐLĐK TESTĐ SONUÇ RAPORU 19/11/2015 ADAPAZARI TĐCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI

Detaylı

HAZIR AMBALAJLI MAMULLERİN HACİM VE AĞIRLIK ESASINA GÖRE NET MİKTAR TESPİTİNE DAİR YÖNETMELİK (76/211/AT) GAZİANTEP Ağustos 2013

HAZIR AMBALAJLI MAMULLERİN HACİM VE AĞIRLIK ESASINA GÖRE NET MİKTAR TESPİTİNE DAİR YÖNETMELİK (76/211/AT) GAZİANTEP Ağustos 2013 HAZIR AMBALAJLI MAMULLERİN HACİM VE AĞIRLIK ESASINA GÖRE NET MİKTAR TESPİTİNE DAİR YÖNETMELİK (76/211/AT) GAZİANTEP Ağustos 2013 Sunum Planı Mevzuat Tanımlar Hazır Ambalajlı Mamullerin Kontrolü Sektörün

Detaylı

ĐÇĐNDEKĐLER. UME-G3SI-10-02 Direnç Termometre Karşılaştırması Teknik Protokolü 1/13

ĐÇĐNDEKĐLER. UME-G3SI-10-02 Direnç Termometre Karşılaştırması Teknik Protokolü 1/13 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Kapsam... 2 2. Katılımcılar... 2 3. Laboratuvarlar Arası Dolaşan Cihaz (LADC)... 2 4. Zaman Çizelgesi... 2 5. Karşılaştırma Paketi... 4 6. Sigorta... 4 7. Sonuçların Geçerliliği... 4 8.

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

TÜRKAK ve Akreditasyon Çalışmaları

TÜRKAK ve Akreditasyon Çalışmaları TÜRKAK ve Akreditasyon Çalışmaları Erdinç MALHATUN Türk Akreditasyon Kurumu Laboratuvar Akreditasyon Başkanlığı Başdenetçi 1 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU Mustafa Kemal Mahallesi 2125. Sokak No:1 Çankaya/Ankara

Detaylı

SALÇADA METAL TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

SALÇADA METAL TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU SALÇADA METAL TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ KİMYA GRUBU LABORATUVARLARI Rapor No: KAR-G3RM-230.2013.02 Organizatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014 Gebze/KOCAELİ Bu yeterlilik

Detaylı

OTOMATİK OLMAYAN TERAZİ KALİBRASYONU MEHMET ÇOLAK

OTOMATİK OLMAYAN TERAZİ KALİBRASYONU MEHMET ÇOLAK OTOMATİK OLMAYAN TERAZİ KALİBRASYONU MEHMET ÇOLAK 2 KÜTLE M k (kiloram) Uluslararası kiloram prototipinin kütlesine eşittir. Türkiye nin Tubitak-UME de bulunan prototipin numarası 54 tür. 39 mm İridyum

Detaylı

TEST VE ÖLÇÜ CİHAZLARININ KALİBRASYONU VE KALİBRASYONUN ÖNEMİ

TEST VE ÖLÇÜ CİHAZLARININ KALİBRASYONU VE KALİBRASYONUN ÖNEMİ _ 761 TEST VE ÖLÇÜ CİHAZLARININ KALİBRASYONU VE KALİBRASYONUN ÖNEMİ Selman ÖLMEZ ÖZET Bu çalışmada test ve ölçü cihazlarının kalibrasyon konusu ele alınarak sektörümüzde kalibrasyonun önemi açıklanmaya

Detaylı

HAMZA ALTINSOY & ÖMER DOĞRU İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı

HAMZA ALTINSOY & ÖMER DOĞRU İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ENSTİTÜSÜ HAMZA ALTINSOY & ÖMER DOĞRU İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı 1 STANDARTLAR &

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ Rev.00 03-2002 1 GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında, bir laboratuvarın yaptığı deney

Detaylı

YÖNETMELİK. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM 20 Ağustos 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28741 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: YÖNETMELİK İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur.

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur. AVUSTRALYA NIN YEN GÜNEY GALLER EYALET SAYITAYI PERFORMANS DENETM RAPORU Yıllık Raporlardan Hareketle Performansın Deerlendirilmesi: Sekiz Kuruluun Yıllık Raporlarının ncelenmesi (Özet Çeviri) Sacit Yörüker

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU TÜRK AKREDİTASYON KURUMU LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI KALİBRASYON LABORATUVARLARININ AKREDİTASYONU Soner KARATAŞ Laboratuvar Akreditasyon Başkan V. 13.02.2013 TÜBİTAK UME 1 AKREDİTASYON Akreditasyon

Detaylı

Kalite verimlilikle buluştu. DR6000 UV-VIS Spektrofotometre

Kalite verimlilikle buluştu. DR6000 UV-VIS Spektrofotometre Kalite verimlilikle buluştu DR6000 UV-VIS Spektrofotometre Kalite ve uygun maliyetin birleşimi Yeni DR6000 UV-VIS spektrofotometre, laboratuvardaki rutin analizler ve zorlu fotometrik uygulamalar için

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞARTNAME HAZIRLAMA PROSEDÜRÜ PR24/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞARTNAME HAZIRLAMA PROSEDÜRÜ PR24/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR24/KYB Sayfa No: 1/6 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı; Daire Başkanlığının ihtiyacı

Detaylı

İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BAŞVURU SÜRECİ KADİR KADİROĞULLARI İSG UZMAN YRD.

İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BAŞVURU SÜRECİ KADİR KADİROĞULLARI İSG UZMAN YRD. İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BAŞVURU SÜRECİ KADİR KADİROĞULLARI İSG UZMAN YRD. BAŞVURU DİLEKÇESİ ÜCRET DEKONTU İŞYERİ BİLGİ FORMU EK-3 DE BELİRTİLEN FORM YETKİ

Detaylı

w w w. a s m k a l i b r a s y o n. c o m. t r ASM Kalibrasyon ve Ölçüm Laboratuvarı Kalibrasyon Hizmet Kapsamı

w w w. a s m k a l i b r a s y o n. c o m. t r ASM Kalibrasyon ve Ölçüm Laboratuvarı Kalibrasyon Hizmet Kapsamı BASINÇ KALİBRASYONU KALİBRASYON HİZMETİ Manometre / Vakummetre (Kl.1-4) Manometre / Vakummetre (Kl.

Detaylı

ÇEVRE REFERANS LABORATUVARI. Haymana Yolu 5.Km Gölbaşı/ANKARA WEB: www.lab-cevreorman.gov.tr Tel: 0.312.498 21 50-65 Faks: 0.312.

ÇEVRE REFERANS LABORATUVARI. Haymana Yolu 5.Km Gölbaşı/ANKARA WEB: www.lab-cevreorman.gov.tr Tel: 0.312.498 21 50-65 Faks: 0.312. ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MEVZUAT VE UYGULAMALARI HİZMET İÇİ EĞİTİMİ LABORATUVAR UYGULAMALARI A.Birim UĞUR Şube Müdürü V. Ölçüm ve Denetim Dairesi Başkanlığı Çevre Referans Laboratuvarı Tel:0.312.498

Detaylı

ANTALYA Kalibrasyon Merkezi

ANTALYA Kalibrasyon Merkezi TÜRKAY KALİBRASYON MEHMET ÇOLAK ANTALYA Kalibrasyon Merkezi LABORATUVAR SORUMLUSU ! Terimler ve Kavramlar? Standart Sapma Metroloji Kalibrasyon Ölçüm Belirsizliği İzlenebilirlik Ölçme Doğrulu Tolerans

Detaylı

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ BASİT RİSK DEĞERLENDİRMESİ METODU (HSE/COSHH-Control of substances hazardous to health ) 1 TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM

Detaylı

SU ANALİZİ YETERLİK TEST ÇALIŞMASI RAPORU

SU ANALİZİ YETERLİK TEST ÇALIŞMASI RAPORU SU ANALİİ YETERLİK TEST ÇALIŞMASI RAPORU Rapor No: 0-00 Laboratuvar No:... MART 00 İÇİNDEKİLER. ÇALISMANIN AMACI.... ÇALISMA PROGRAMI.... KULLANILAN METOTLAR.... ANALİ SONUÇLARININ RAPORLANMASI.... SONUÇLARIN

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

Sera Gazı Emisyonlarının İzlenmesi, Raporlanması ve Doğrulanması Konusunda Kapasite Geliştirme Projesi Belirsizlik Değerlendirmesi

Sera Gazı Emisyonlarının İzlenmesi, Raporlanması ve Doğrulanması Konusunda Kapasite Geliştirme Projesi Belirsizlik Değerlendirmesi Belirsizlik Değerlendirmesi 1 Sunum İçeriği Belirsizliğin Tanımı ve Gerekliliği Hesaplama Temelli Yöntemde Belirsizlik Ölçüm Temelli Yöntemde Belirsizlik Asgari Yöntemde Belirsizlik Hata Yayılma Kanunu

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08 R20.08 LABORATUVARLARDA YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRME FAALİYETİ Rev.00 03-2002 1. GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında bir

Detaylı

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm)

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm) 1 GĐRĐŞ Toplam lipid tayininde sülfo-fosfo-vanillin reaksiyonu takip edilmekte olup hızlı güvenilir ve kolay bir yöntem olduğu için tercih edilmiştir. Serum içerisindeki toplam lipid miktarının kantitatif

Detaylı

ISO/IEC 17025:1999 KAPSAMINDA AKREDİTASYONA TEKNİK HAZIRLIK:

ISO/IEC 17025:1999 KAPSAMINDA AKREDİTASYONA TEKNİK HAZIRLIK: ISO/IEC 17025:1999 KAPSAMINDA AKREDİTASYONA TEKNİK HAZIRLIK: TEKNİK YETERLİLİK Akreditasyon sürecinde laboratuvar uzmanından beklenen asli görev teknik yeterliliğin sağlanmasıdır.teknik yeterlilik kavramı

Detaylı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı 03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) En muhtemel sayı yöntemi, tüp dilüsyon yönteminin gelitirilmi eklidir. Bu yöntemde, materyalden FTS ile standart 1 : 9 oranında dilüsyon yapılır. Dilüsyonlardan

Detaylı

İbrahim AKDAĞ Kimya Mühendisi

İbrahim AKDAĞ Kimya Mühendisi Akreditasyon Danışmanlık Konusunda 25 yıllık bilgi ve deneyimini sizinle paylaşmak için! DIŞ KALİTE KONTROL ( LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA VE YETERLİLİK TESTLERİ) İbrahim AKDAĞ Kimya Mühendisi ATAKENT

Detaylı

, ok ~ ok ri/ ok ri ok

, ok ~ ok ri/ ok ri ok ce LANGE UNITED FOR WATER QUALITY Sayin AlG SU LABORATUVARi, Cihazlariniz, kalibrasyon standartlari ile kontrol edilmekte ve bakimiari yapilmaktadir. Bu bele ile Hach lane Türkiye Servisi, yapilan bakim

Detaylı

TÜBİTAK UME Ulusal Metroloji Enstitüsü Akışkanlar Grubu Düşük Gaz Debi Ölçüm Laboratuvarı

TÜBİTAK UME Ulusal Metroloji Enstitüsü Akışkanlar Grubu Düşük Gaz Debi Ölçüm Laboratuvarı TÜBİTAK UME Ulusal Metroloji Enstitüsü Akışkanlar Grubu Düşük Gaz Debi Ölçüm Laboratuvarı 10-50 L/min Debi Aralığında Gaz Debi Ölçüm Karşılaştırma Protokolü UME-G2AL-TR-K005 Temmuz 2013 - Gebze İçindekiler

Detaylı

P704. Revizyon No : 05 Yürürlük Tarihi : 17.12.2014. Yeterlilik Deneyleri ve Laboratuvarlar Arası Karşılaştırma Programları Prosedürü

P704. Revizyon No : 05 Yürürlük Tarihi : 17.12.2014. Yeterlilik Deneyleri ve Laboratuvarlar Arası Karşılaştırma Programları Prosedürü P704 Revizyon No : 05 Yürürlük Tarihi : 17.12.2014 Yeterlilik Deneyleri ve Laboratuvarlar Arası Karşılaştırma Programları Prosedürü Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, TÜRKAK tarafından akredite olmak

Detaylı

HAZIRLAYAN. KAMİL GÜRSEL / Fizik Mühendisi ELİMKO LTD. ŞTİ.

HAZIRLAYAN. KAMİL GÜRSEL / Fizik Mühendisi ELİMKO LTD. ŞTİ. HAZIRLAYAN ISO 9001 KAMİL GÜRSEL / Fizik Mühendisi ELİMKO LTD. ŞTİ. OTOMATİK KONTROLDA GÜVENİLİR İSİM... 1 KALİTE SİSTEMLERİ Günümüzde tüm işletme ve firmalarda belli bir kalite anlayışı ile buna bağlı

Detaylı

KULLANICI TARAFINDAN TESTİN DOĞRULANMASI (VERİFİKASYON) Dr. Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

KULLANICI TARAFINDAN TESTİN DOĞRULANMASI (VERİFİKASYON) Dr. Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu KULLANICI TARAFINDAN TESTİN DOĞRULANMASI (VERİFİKASYON) Dr. Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Kaynaklar CLSI EP5-A2: Evaluation of Precision Performance of Quantitative Measurement Methods (2004)

Detaylı

SERTLĐK TEST CĐHAZLARI KALĐBRASYONU LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMASI TEKNĐK PROTOKOLÜ

SERTLĐK TEST CĐHAZLARI KALĐBRASYONU LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMASI TEKNĐK PROTOKOLÜ SERTLĐK TEST CĐHAZLARI KALĐBRASYONU LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMASI TEKNĐK PROTOKOLÜ UME-G2ST-12-02 TÜBĐTAK UME KUVVET GRUBU LABORATUVARLARI - SERTLĐK Şubat, 2012 Özet SERTLĐK TEST CĐHAZLARI KALĐBRASYONU

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. 24. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAFTASI

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. 24. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAFTASI TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 24. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAFTASI İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Laboratuvarlarının Akreditasyonu Recep YEŞİLÖZ Başdenetçi Akreditasyon Uzmanı Mayıs 2015 Ankara 1 TASLAK

Detaylı

RİZE TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI 2012 FAALİYET RAPORU

RİZE TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI 2012 FAALİYET RAPORU RİZE TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI 2012 FAALİYET RAPORU LABORATUVARIMIZA YAPILAN DENETİMLER: T.C Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Türkiye genelinde Özel Gıda ve İl Kontrol laboratuvarlarında

Detaylı

Laboratuvar Tıbbında İzlenebilirlik

Laboratuvar Tıbbında İzlenebilirlik Laboratuvar Tıbbında İzlenebilirlik Medikal Metroloji Çalıştayı TÜBİTAK-UME, İstanbul Dr. Diler Aslan Pamukkale Üniversitesi 13 Şubat 2013, İstanbul İçerik Adlandırma,Tanım, kavram, sektör, segment: Tıbbi

Detaylı