DOĞRULAMAVEGEÇERLEMEYAKLAŞIMLARININGÖREVUZAYI KAVRAMSALMODELERİNEYÖNELİKİNCELENMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞRULAMAVEGEÇERLEMEYAKLAŞIMLARININGÖREVUZAYI KAVRAMSALMODELERİNEYÖNELİKİNCELENMESİ"

Transkript

1 DOĞRULAMAVEGEÇERLEMEYAKLAŞIMLARININGÖREVUZAYI KAVRAMSALMODELERİNEYÖNELİKİNCELENMESİ Utkan ERYILMAZ (a), Semih BİLGEN (b), Orhun MOLYER (c) a) Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Türk Silahlı Kuvvetleri MODelleme ve SİMülasyon Araştırma ve Uygulama MERkezi, 06531, Ankara, (b) Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Elektrik-Elektronik Müh. Böl., 06531, Ankara, Gnkur. BİLKARDEM Başkanlığı, Ankara, ÖZET Bu çalışmanın amacı doğru ve kullanılabilir simülasyon sonuçları elde edilmesini sağlamak için görev uzayı kavramsal modellerinin güvenilirliğini artırmaya yönelik değişik yaklaşımların incelenmesidir. Bu bağlamda kavramsal model, gerçek sisteme ait tüm kavramları içeren hem alan uzmanlarının hem de modelleyicinin anlayabileceği soyut ve ideal bir tanımlamadır. Hataların simülasyon geliştirme yaşam döngüsünde birikmeksizin erken aşamalarda-çalıştırılabilir model geliştirmeye başlamadan önce- doğrulama ve geçerleme (DG) teknikleri ile tespit edilmesi ve giderilmesi, simülasyon geliştirme sürecinin arzu edilen özelliklerindendir. Bu özelliğin sürece kazandırılmasına katkı sağlamak üzere geliştirilmekte olan Kavramsal Modelleme Aracı (KAMA), DG si amaçlanan modellerin, metamodel tabanlı bir gösterimi ve anlaşılırlığı artıracak yönde görselleştirilmesi yeteneğine sahip olacak şekilde tasarlanmaktadır. Görselleştirme yetenekleri modelin alan uzmanları tarafından DG sinde, modeldeki anlamsal eksikliklerin ve tutarsızlıkların belirlenmesine katkıda bulunacaktır. KAMA da metamodel ve model kısıtları belirlenirken kullanılan nesne koşullama dili (OCL) ile tanımlanmış görev uzayı kavramsal modeline yönelik örnekler de bildiri kapsamında verilmektedir. Anahtar Kelimeler: Doğrulama ve Geçerleme, Kavramsal Modelleme VERIFICATION AND VALIDATION METHODS FOR CONCEPTUAL MODELING OF MISSION SPACE The aim of this study is to examine techniques for verification and validation of conceptual models to achieve correct and valid simulation results. In our context conceptual model is an abstract and idealized description of all aspects of a real world phenomenon or system both understandable by the domain expert and the modeler. As errors accumulate through simulation 1

2 development lifecycle, detecting them early before starting implementation of simulation system software by using verification and validation (V&V) techniques and eliminating / correcting those defects and errors found are indispensables of simulation development process. The study will mainly deal with V&V of the products of the early stages of simulation development where domain knowledge is modeled independent of the simulation methodology and platform as much as possible. As a case study this method will be applied conceptual models developed in KAMA tool. KAMA tool will provide the user a visual editor and a meta-model based modeling environment. The visualization capability is used for V&V of conceptual model by domain experts and contribute to detection of semantic incompleteness and inconsistency. The examples of object constraint language (OCL) expressions for defining constraints for conceptual models are presented. Keywords: Verification and Validation, Conceptual Modeling 1. GİRİŞ Karmaşık ilişkilerin ve veri/bilgi füzyonu tekniklerinin uygulandığı Askeri Komuta Kontrol Muhabere Bilgisayar İstihbarat Keşif ve Gözetleme (C4ISR) sistemlerinin kullanıldığı alandaki etkinliğinin ortaya konması, bu sistemlerin kullanım konseptlerinin geliştirilmesi ve bu alandaki personelin eğitilmesine yönelik geliştirilen simülasyon sistemlerinin güvenilirliği hususu Modelleme ve Simülasyon topluluğunda tartışma konusu olmayı sürdürmektedir. Doğrulama ve geçerleme (DG) yöntemlerinin simülasyon geliştirmenin kavramsal modelleme safhasından başlayarak uygulanmasının simülasyon güvenilirliğinin artırılmasında vazgeçilmez olduğu kabul edilmektedir. Ancak bu alanda yardımcı araç geliştirme faaliyetlerine sıklıkla rastlanmamaktadır. Bu bildiride, önce kavramsal modelleme yaklaşımları gözden geçirilerek görev uzayı ve simülasyon kavramsal modelleri arasındaki ayrım ortaya konmakta, sonraki bölümde görev uzayı kavramsal modellemesine yönelik bir aracın yapısı tartışılmakta, daha sonra böyle bir araçta kullanılabilecek doğrulama ve geçerleme yöntemleri üzerinde durulmaktadır. Beşinci bölümde ise C4ISR kavramsal modelleme aracı için önerilen temel yapı olarak metamodel yaklaşımı ve bu yapı üzerinde uygulanabilecek doğrulama geçerleme yöntemleri incelenmektedir. 2. KAVRAMSAL MODELLEME YAKLAŞIMLARI Kavramsal modellemenin sınırları ve içeriğinin ne olması gerektiği henüz tartışılmakta ve kavramsal modeli farklı şekilde tanımlayan yaklaşımlar geliştirilmektedir. Modelleme ve simülasyon literatüründe kavramsal modellerin görev uzayına ve simülasyona yönelik iki farklı bakış açısına sahip olabilecekleri belirtilmektedir. Söz konusu bakış açılarının simülasyon geliştirme sürecindeki gösterimi Şekil 1 deki gibi ifade edilmektedir[1]: 2

3 Alan modelleri: Simülasyon ve analizi yapılacak alana ilişkin kavramların tümünü soyut düzeyde içeren modellerdir. Görev uzayına yönelik modeller sadece alan bilgisini içerirler. Simülasyon kavramsal modelleri: Bu modeller simülasyon kavramlarını ve bunlara ek olarak simülasyon kontrol özelliklerini de içermektedir[4]. Operasyonel Mimariler Görev Uzayı Kavramsal Modelleri Simülasyon Develop Gereksinimleri Requirements Simülasyon Kavramsal Modelleri Teknik Mimariler Design Tasarım Tasarım Unsurları Gerçekleştirme Implement Simülasyon Sistemi Şekil 1. Görev Uzayı ve Simülasyon Kavramsal Modellerinin Geliştirme Sürecindeki Yeri[1] Görev uzayı kavramsal modelleri (GUKAM) sadece operasyonel varsayımlar dikkate alınarak geliştirilirken, simülasyon kavramsal modellerinin tanımlanmasında ve geliştirilmesinde simülasyon amacı ve problem tanımı tarafından belirlenen varsayım ve kısıtlar önemli rol oynar ve daha dar kapsamlı fakat sadakat düzeyi yüksek ve ayrıntılı modellerin tanımlanmasını sağlar. Genel olarak alan modelleri tasarım aşamasından önce hedef alandaki öğeleri betimlenmeye yöneliktir. Simülasyon yaklaşımı ve geliştirme ortamı ile ilişkili unsurları da içeren simülasyon kavramsal modelleri bunu izleyen süreçte oluşturulur ve simülasyon elemanlarını içerir. Örneğin çevreleyen kutu kavramı simülasyonda bir varlığı temsil biçimi olduğu için simülasyon kavramsal modelinin bir parçası olabilir, ancak görev uzayı kavramsal modelinde yer almaz. Simülasyon kavramsal modelinde genel olarak görev uzayındaki öğelere karşılık gelen simülasyon elemanları haricinde sadece simülasyon uzayında yer alan simülasyon kontrol yetenekleri (simülasyon başlatma ve durdurma özellikleri tanımları, veri kayıt özellikleri tanımları), simülasyon verisinin ve kontrolünün ne şekilde yapılacağına dair (klavye, mouse, flybox, mikrofon, kamera vb. ile) özellikler, işletim sistemi ve donanım altyapısı kısıtları ve gerçek sistemlerin simülasyona dahil olmalarını sağlamak için gerekli zaman kısıtları gibi unsurlar da bulunur [2]. 3. GÖREV UZAYI KAVRAMSAL MODELLEME ARACI 3

4 Alan bilgisini içeren bir kavramsal modelin geliştirilmesi genel itibarıyla yoğun bir çalışma sürecinde bulunan alan uzmanıyla etkileşimi gerektirmektedir. Bu bakış açısına göre, C4ISR modelleme ve simülasyonuna altyapı oluşturabilecek bir kavramsal modelleme aracının (bundan sonra KAMA olarak anılacaktır) ve geliştirilmesinde kullanılan yaklaşımın sahip olması gereken temel özellikler şunlardır: Kullanıcı kavramlarını ve bunların ilişkilerini içermeye öncelik vermelidir çünkü bu kavramlar kullanıcının bilgisini araca daha kolay ve dolaysız aktarmasını sağlar. Kullanıcı açısından kısıtlayıcı olmamalıdır. Bu noktada modellemeyle ilgili konacak koşullar ileriki aşamalarda modelin değişik şekilde yorumlanmasını engellese de, görev uzayının geniş bir alan olması bu tip koşulların kullanıcının bazı alan kavramlarını ifade edememesine yol açacağı açıktır. Kullanıcının kavramsal modeli kolayca geliştirmesini sağlayacak görsel özelliklere sahip olmalı ayrıca kullanıcının değişik bakış açılarından modeli görselleştirmesine destek vermelidir. Kullanıcı uzayındaki kavramları içeren metamodelin bir UML (Unified Modeling Language) Profili olarak tanımlanması yaklaşımı Şekil 2 de gösterilmiştir. Bu şekilde bir tanımlama hem kullanıcının modellemede alan kavramlarını kullanabilmesine imkan verecek hem de modelin UML gibi kabul görmüş ve MOF (Meta Object Facility) tabanlı bir standarda uygun olması sebebiyle diğer araçlarla ve yöntemlerle birlikte çalışabilirliğini sağlayacaktır. Şekil 2. KAMA nın Profil Mekanizması ile Özelleştirilmesi[3] Kavramsal modelin simülasyon geliştirmede doğrulama ve geçerlemeye yönelik katkısı iki şekilde olmaktadır: 4

5 Kavramsal model alan kavramlarını tam bir tanımını içermesi dolayısıyla simülasyon gereksinimleri ortaya konmadan önce geçerlenmesini (validity) sağlar. Geçerlenmiş kavramsal model üzerine geliştirilen simülasyon sisteminin müteakip safhalardaki DG faaliyetlerini kolaylaştırır; daha az hata ve eksikle geliştirme faaliyetlerinin devam etmesine katkı sağlar. Birinci faaliyet kavramsal modelin mümkün olduğunca anlaşılır olmasını gerektirirken, ikinci faaliyet kavramsal modelin daha formel yapıda olmasını gerektirir. Özellikle simülasyon kontrol unsurları ikinci faaliyetin tam olarak yerine getirilmesi için gereklidir. GUKAM'ın simülasyon kavramsal modelinden farklı olarak belirli bir probleme yönelik olmaması, simülasyon varsayım, kısıtlarını ve kontrol özelliklerini içermemesi bu tür modellerin doğrulanması ve geçerlenmesinde özsel doğruluğu ve geçerliliği (doğruluk, iç tutarlılık, bütünsellik vb.) daha önemli kılmaktadır. 4. KAVRAMSAL MODEL DOĞRULAMA VE GEÇERLEME YÖNTEMLERİ Kavramsal modellerin doğrulanması ve geçerlenmesi genel olarak modelleme ve simülasyonun DG aktivitesinin bir parçasıdır. Bu konuda VV&A RPG[4] ve Brade[5] tarafından benzer yöntemler belirtilmiştir. İki çalışmada, kavramsal model geçerlenmesinde belirli tekniklerden oluşan bir yöntem belirlemenin imkansız olduğu ve her duruma göre değişik teknikler kümesinin uygulanması tavsiye etmektedir. Yine her iki çalışmada da gözden geçirmelerin kavramsal model doğrulama ve geçerlemesinde en fazla kullanılmış teknik olduğu belirtilmektedir. VV&A RPG[4] de belirtilen tekniklerden formel olanlar kapsam dışı bırakılırsa, kullanılan tekniklerin başlıcalarının Brade[5] tarafından listelendiği tespit edilmiş ve bu tekniklerden modelin öz doğrulama ve geçerlemesine yönelik olanlar Çizelge 1 de verilmiştir. Bu tekniklerin simülasyon kavramsal modelinin öz doğruluğuna ve geçerliliğine yönelik olarak örneklendiği göz önünde bulundurularak görev uzayı kavramsal modeline yönelik kullanımlarının tekrar değerlendirilmesi yerinde olur. Hem Brade[5] hem de Molyer[6,7] tarafından simülasyonlar için gerekli güvenilirlik seviyesinin simülasyonun kullanımı sonucu oluşacak etkiye göre değişeceği ve doğrulama ve geçerlemenin bu etki ve diğer faktörler (bütçe, zaman kısıtları vb.) gözetilerek belirlenecek güvenilirlik seviyesi hedeflenerek yapılması gerektiği belirtilmiş, birinci çalışmada daha genel kapsamlı diğer iki çalışmada tedarikçi ve simülasyon kullanıcısı bakış açısıyla doğrulama ve geçerleme süreci tanımlanmıştır. GUKAM a yönelik olarak belirli güvenilirlik seviyesi belirlemek, GUKAM geliştirilirken, problem tanımı ve simülasyonun kullanım amacı henüz belli olmayabileceği için zor olacaktır. 5

6 Çizelge 1. Kavramsal Model Öz Doğrulama ve Geçerleme Yöntemleri No Teknik Açıklama 1 Şablona uygunluk Kavramsal modelin belirli bir yapısı olmalıdır. Bu yapının elemanları tanımlı olmalıdır. 2 Bağımlılıklar matrisi Kavramsal modeldeki değişik bölümleri arasındaki bağımlılıkları listelenmelidir. 3 Girdi, Çıktı Tanımlama Analizi a) Alt modellerdeki fonksiyonlar tanımlanır (durum ifadeleri dahil). b) Fonksiyon parametreleri girdi, durum, çıktı olarak sınıflandırılır.. c) Girdiler ve çıktıların altmodel arayüzündeki tutarlılığı kontrol edilir 4 Etkileşim Analizi a) Altmodel hiyerarşisi ve arayüzleri saptanır b) Alt model etkileşimleri saptanır. c) Arayüzlerin ve alt model arayüz tepkilerinin etkileşimleri sağladığı kontrol edilir. 5 Zihinsel koşturma Kavramsal modelin davranış belirtimleri takip edilerek gerçek olay dizilerini kapsayıp kapsamadığı kontrol edilir. 6 Ölçü birimi Analizi Parametrelere ölçü birimi eklenir sonuç birimleri kontrol edilir. Simülasyon kavramsal modellerinin geliştirme sürecindeki diğer aşamalarda üretilen ürünlerle (sponsor gereksinimleri, problem tanımı vb.) karşılaştırmalı doğrulanması ve geçerlenmesine yönelik teknikler, GUKAM ın bu ürünlerden bağımsız olarak geliştirilmesi sebebiyle, simülasyonların doğrulanması ve geçerlenmesinde kullanımı önerilen formel teknikler ise kullanıcı odaklı GUKAM a yönelik kullanımları daha güç olduğu için bu çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır. 5. METAMODEL TABANLI KAVRAMSAL MODELİN DOĞRULANMASI VE GEÇERLENMESİ Bölüm 3 de belirtilen tekniklerin görev uzayı kavramsal modellerine (GUKAM) yönelik kullanılabilirliğine ilişkin değerlendirme Çizelge 2 de gösterilmiştir. KAMA çalışmasında kullanılan kavramsal model elemanları arasındaki ilişkiler KAMA metamodelinde[3] belirtilmektedir. KAMA metamodeli varlıkları tanımları, bunların ilişkileri ve bu ilişkilerle ilgili çokluk belirtimleri KAMA anlambilimi ve sözdizimi kurallarını oluşturur. Bu kuralların tanımlanması ve denetimi, UML metamodelinde bulunan kurallarla birlikte kavramsal modelin belirli bir şablona uymasını ve model öğeleri arasındaki bağımlılıkların korunmasını sağlar. Bir GUKAM modelinin doğrulanması problemi bu modelin tutarlılığının sağlanması ve kontrolü problemine dönüşür. 6

7 Çizelge 2. Kavramsal Model DG Tekniklerinin GUKAM a uygulanması No Teknik GUKAM a Yönelik Uygulaması 1 Şablona uygunluk Kavramsal modelin yapısı ve bu yapının elemanları KAMA profili tarafından tanımlanır. 2 Bağımlılıklar matrisi KAMA model elemanları arasındaki ilişkiler sürekli izlenir ve bağımlılık koşulları sağlanır. 3 Girdi, Çıktı Tanımlama Analizi Görev uzayı alt model tanımları yapısal olarak sistem modellerinden daha çok süreç modelleriyle benzerlik gösterse de görev ve alt görevler arasında benzer bir analize olanak verilir. 4 Etkileşim Analizi Alan uzmanına sağlanacak tarama ve görselleştirme yetenekleriyle bu konuda destek sağlanır. 5 Zihinsel koşturma Alan uzmanına sağlanacak tarama ve görselleştirme yetenekleriyle bu konuda destek sağlanır. 6 Ölçü birimi Analizi KAMA profili içine ölçü birimleri dahil edilerek bu konuda destek sağlanır. Sourrouille[8] tarafından yapılan çalışmada UML tutarlılık kontrolüne yönelik değişik seviyeler tanımlanmış ve bu seviyelerde uygulanabilecek kontrollere örnekler verilmiştir. Bu yaklaşımın evreleri ve görev uzayı modelleme aracı (KAMA) ile kullanıcısının bu evrelerdeki rolü Şekil 3 te belirtildiği gibidir. UML de şu an için koşul tanımlamada Nesne Koşullama Dili (Object Constraint Language-OCL) kullanılmaktadır. OCL, UML deki anlambilimsel özelliklerin bir bölümü tanımlayabilecek yetenektedir. OCL ifadelerinin uzman sistem kurallarına dönüştürülmesinin ve modelin bu kurallara uygunluğunun test edilmesinin mümkün olduğu aynı çalışmada dile getirilmiştir. KAMA Aracı Tanımlanabilecek Bütün Modeller Anlambilimsel Koşullar UML Kalıbı Koşulları (Paradigmatik ve gen. paradigmatik seviye) Birden Fazla Yoruma Sahip Tutarlı ama Eksik Modeller Modelleme Süreci Koşulları Modelleme Alanı Koşullarına Uygun Modeller Görev Uzayı Koşulları Uygulama Kodu Kod Oluşturma Koşulları Kullanıcı Açısından Denk Olan Değişik Yorumlar Gerçekleştirme Koşulları Görev Uzayı Koşullarına Uygun Modeller KAMA Kullanıcısı Şekil 3. UML Tutarlılık Kontrolü Yaklaşımı ve KAMA ya uygulanması[8] 7

8 5.1. Paradigmatik Seviye Koşulları Paradigmatik seviye UML metamodelindeki modelleme ilkel yapılara (primitive) uygunluğu temsil eder. UML metamodeli temel modelleme kavramlarını (metasınıflar ve ilişkileri) ve modelin içindeki metasınıf stereotiplerinin uyması gereken kuralları ifade eder[10]. Bu ilişkilerle ilgili çokluk ifadeleri ise model koşulu olarak ifade edilir. Bazı metamodel kurallarının OCL şeklinde ifadesinde zorluklar çıkabilecektir, mesela UML içinde meta-metamodel seviyesinde her namespace elemanının farklı bir isme sahip olması koşulu buna örnektir. Yine de bu tip kuralların araçlar tarafından uygulanması zor olmamaktadır. UML 1.3 metamodelinin bir bölümü için tutarlığı kontrol çalışması yapılmıştır. Bu çalışmada sözdizimine yönelik birçok basit sözdizimi hatası bulunduğu belirtilmektedir[9] Genişletilmiş Paradigmatik Seviye Koşulları Bu seviyede KAMA profilinin tanımlamasında kullanılan stereotipler, imli değerler ve ilişkilerle ilgili kurallar önemlidir. Bu seviyedeki kurallar paradigmatik seviyedeki kurallarla çelişmemelidir. Kavramsal model elemanları arasındaki çokluk ifadeleri, isimlerdeki biriciklik ile ilgili kurallar ve UML kapsamında anlambilimi olmayan ilişkiler ile ilgili kurallar önem taşımaktadır. Koşul ifadesi örneği: Sorumludur bağımlılığı sadece görevler ve aktörler arasında tanımlanır. context Dependency inv: self.stereotype.name = Sorumludur implies self.supplier->exists(stereotype.name= Görev ) and self.client >exists(stereotype.name= Aktör ) 5.3. Modelleme Süreci Koşulları Modelleme süreciyle ilgili koşullar, buraya kadar belirlenen prensipler uygulanarak geliştirilecek modellerin biricik ve net bir yorumunun olması gerekliliğinden ortaya çıkar ve belli stil özelliklerine uymasına yönelik kurallardan oluşur. Görev uzayı kavramsal modelleriyle ilgili bu tip kurallar özellikle kavramsal modelleme çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve biricik ve net yorumlanmayan modellerin incelenmesinden sonra tanımlanabilir Görev Uzayı Koşulları Yukarıda sıralanan kurallara ek olarak görev uzayının özelliklerini yansıtan, aşağıda bazı örnekleri verilecek başka kısıtlar da söz konusudur. Görev uzayı koşulu örnekleri: Keşif timi asker sayısı üçten az olamaz. 8

9 context Kesif_timi inv: self.asker_sayisi >= 3 Bir topun atışta bulunması için mermisi bulunmalıdır ve atıştan sonra mermi sayısı azalmalıdır context Top::ates_et() pre: mermi_sayisi > 0 post: mermi_sayisi = Gerçekleştirme Koşulları GUKAM dan simülasyon kavramsal modellerine geçişi kolaylaştırmaya yönelik kurallar bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu konu daha çok bir simülasyon işletim çerçevesinin tanımlarına uygun kavramsal modeller geliştirilmesi gerektiğinde önem taşımaktadır Kod Oluşturma Koşulları Kod oluşturma ile ilgili faaliyetler GUKAM'da değil, simülasyon çerçevesi kapsamında belirlenir. 5. SONUÇ Bu bildiride, değişik seviyelerdeki kavramsal modelleme çalışmaları gözden geçirilmiş, görev uzayı ve simülasyon modelleri arasındaki farklar ortaya konulmuş, meta modele dayalı görev uzayı kavramsal modellemesinde kullanılabilecek doğrulama geçerlemesine yönelik koşullar gözden geçirilmiştir. Kavramsal model kurallarının bağımsız ifade edilmeleri KAMA aracına yeni kurallar eklenebilmesini ve mevcut kuralların değiştirilmesini kolaylaştıracak, modelleme aracının doğrulama geçerleme yönünden de yeni ihtiyaçlara cevap verme yeteneğini artıracaktır. GUKAM ın doğrulanması için alan uzmanı gözden geçirme çalışmalarının[11] tanımlanması, diğer öz doğrulama ve geçerlenmesine yönelik çalışmalar ve GUKAM güvenilirlik seviyesinin belirlenmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. KAYNAKÇA 1. L. W. Lacy, W. Randolph, B. Harris, S. Youngblood, J. Sheehan, R. Might, M. Metz, Developing a Consensus Perspective on Conceptual Models for Simulation Systems, Proceedings of the Spring 2001 Simulation Interoperability Workshop, Orlando, FL, CD, D. K. Pace, Simulation Conceptual Model Development, Proceedings of the Spring 2000 Simulation Interoperability Workshop, Orlando, FL, CD. March 26-31,

10 3. N. Alpay Karagöz, Onur Demirörs, Simülasyon Geliştirmeye Model Tabanlı Bir Yaklaşım, Birinci Ulusal Savunma Uygulamaları Modelleme Simülasyon Konferansı, Ankara, 2-3 Haziran DoD VV&A RPG, "RPG Reference Document: V&V Techniques", 15/08/ D. A. Brade, Generalized Process for the Verification and Validation of Models and Simulation Results, Dissertation, Fakultät für Informatik, Universität der Bundeswehr München. Neubiberg, O. O. Molyer, A Methodology for verification and validation of models and simulations: acquirers's viewpoint, ODTÜ Bilişim Sistemleri Yüksek Lisans Tezi, O. O. Molyer, A. E. Vallerand, Tailoring Verification, Validation and Accreditation of Models & Simulation Systems: Canadian DND/CF Approach, Summer Computer Simulation Conference (SCSC) 2003, Montreal, Canada, July 20-24, J.L. Sourrouille, G. Caplat, Constraint Checking in UML Modeling, SEKE M. Richters and M. Gogolla, Validating UML Models and OCL Constraints, UML 2000, LNCS 1939, pp , OMG, Unified Modeling Language: Superstructure v2.0, August Pace, D. K. and J. Sheehan Subject Matter Expert (SME) / Peer Use in M&S V&V, V&V State of the Art: Proceedings of Foundations 02, a Workshop on Model and Simulation Verification and Validation for the 21st Century, Laurel, MD, October 22-24,

SİMÜLASYON SİSTEMLERİNDE GÖREV UZAYI KAVRAMSAL MODELİ GELİŞTİRME: BİR SÜREÇ TANIMI

SİMÜLASYON SİSTEMLERİNDE GÖREV UZAYI KAVRAMSAL MODELİ GELİŞTİRME: BİR SÜREÇ TANIMI SİMÜLASYON SİSTEMLERİNDE GÖREV UZAYI KAVRAMSAL MODELİ GELİŞTİRME: BİR SÜREÇ TANIMI N. Alpay KARAGÖZ (a), Onur DEMİRÖRS (b), Çiğdem GENCEL (c), Çağatay ÜNDEĞER (d) (a) Bilgi Grubu Ltd., ODTÜ Teknokent Gümüş

Detaylı

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım İbrahim Onuralp Yiğit 1, Nafiye Kübra Turhan 2, Ahmet Erdinç Yılmaz 3, Bülent Durak 4 1,2,3,4 ASELSAN A.Ş.

Detaylı

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Can Öz EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ A.B.D. 1 İçerik Kaynak Yönetimi Problemi Kaynak Yönetimi Modellemesinin

Detaylı

SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM. Dr. Murat Günal

SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM. Dr. Murat Günal 1 SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM Dr. Murat Günal SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) Sekröte sunulacak Yeni Ürün (veya Teknoloji) Mevcut ve gelecekteki demografik durum

Detaylı

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI BIL3403 Öğ. Gör. ASLI BiROL abirol@kavram.edu.tr 01.10.2012 Dersin Amacı Bu ders ile öğrenci; edindiği mesleki bilgi birikimini kullanarak sektörde uygulanabilir bir projeyi

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Konular Veritabanı Tasarım Aşamaları Veri Modeli Nedir? Veri Modeli Temel Bileşenleri İş Kuralları (Business Rules) İş Kurallarını Veri

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

Ferhat ERATA. Geylani KARDAŞ

Ferhat ERATA. Geylani KARDAŞ Ferhat ERATA Geylani KARDAŞ 1 1. Giriş 2. Model Güdümlü Geliştirme ve Modelleme Yaklaş ımı 2.1. Model Güdümlü Geliştirme (Genel Bak ış) 2.2. Model Güdümlü Mimari içerisinde Tez Çal ışması 2.3. PSM4WSS

Detaylı

NESNEYE YÖNELİK PROGRAMLAMA Unified Modelling Language (UML) Bütünleşik Modelleme Dili

NESNEYE YÖNELİK PROGRAMLAMA Unified Modelling Language (UML) Bütünleşik Modelleme Dili Özlem AYDIN NESNEYE YÖNELİK PROGRAMLAMA Unified Modelling Language (UML) Bütünleşik Modelleme Dili Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü MODEL NEDİR? Model, gerçek dünyadaki bir olayın veya

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri-

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- Bilgi Sistemi Bilgi sistemi, karar vericiler için verileri işleyerek bilgi sağlayan çoğunlukla bilgisayara dayalı sistemlerdir. Bilgi sistemi

Detaylı

Yazılım Nedir? 2. Yazılımın Tarihçesi 3. Yazılım Grupları 4 Sistem Yazılımları 4 Kullanıcı Yazılımları 5. Yazılımın Önemi 6

Yazılım Nedir? 2. Yazılımın Tarihçesi 3. Yazılım Grupları 4 Sistem Yazılımları 4 Kullanıcı Yazılımları 5. Yazılımın Önemi 6 ix Yazılım Nedir? 2 Yazılımın Tarihçesi 3 Yazılım Grupları 4 Sistem Yazılımları 4 Kullanıcı Yazılımları 5 Yazılımın Önemi 6 Yazılımcı (Programcı) Kimdir? 8 Yazılımcı Olmak 9 Adım Adım Yazılımcılık 9 Uzman

Detaylı

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Tasarım Evresi Analiz evresinde sorulan NE sorusuyla elde edilen bilgilerin NASIL yapılacağı, NASIL gerçekleştirileceğinin ortaya konulduğu

Detaylı

Model Güdümlü Yazılım Geliştirme (SE 555) Ders Detayları

Model Güdümlü Yazılım Geliştirme (SE 555) Ders Detayları Model Güdümlü Yazılım Geliştirme (SE 555) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Model Güdümlü Yazılım Geliştirme SE 555 Güz 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul

Detaylı

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER Dr. Hayrettin Bahşi bahsi@uekae.tubitak.gov.tr 11 Mart 2010 Gündem Bulut Hesaplama Sistemleri ve Bilgi Güvenliği Güvenli Yazılım Geliştirme Hayat Döngüsü

Detaylı

Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ

Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ İnternet sitelerinin pek çoğu kolay kullanılabilir olmadığı için kullanıcılarca eleştirilmektedir Zaman, Emek ve Mali Kayıplar Web sitelerinin kalitesini uluslararası standartlara

Detaylı

YAZILIM MODELLEME VE TASARIM

YAZILIM MODELLEME VE TASARIM YAZILIM MODELLEME VE TASARIM «UML Kullanım Diyagramları» Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Kullanım senaryoları sadece düz metin (text) olarak değil, istendiğinde metin yerine UML diyagramı olarak

Detaylı

Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler. Sürüm <1.0>

<Ekip Adı> <Proje Adı> Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler. Sürüm <1.0> Yazılım Gereksinimlerine İlişkin Belirtimler Sürüm [Not: Aşağıda yer alan şablon, Rational Unified Process ile birlikte kullanılmak üzere sağlanmıştır] [Köşeli parantezler

Detaylı

Bir yazılım geliştirme metodolojisi aşağıdaki adımlardan meydana gelir; Yazılım geliştirme sürecine destek verecek araçlar, modeller ve yöntemler.

Bir yazılım geliştirme metodolojisi aşağıdaki adımlardan meydana gelir; Yazılım geliştirme sürecine destek verecek araçlar, modeller ve yöntemler. Yazılım Mühendisliği kapsamındaki Yazılım Geliştirme Metodolojileri, bir bilgi sistemini geliştirme sürecinin yapımını, planlamasını ve kontrolünü sağlayan bir framework tür. Her farklı framework güçlü

Detaylı

Taarruz Helikopteri Simülatörü için İnsan Faktörleri Değerlendirmeleri

Taarruz Helikopteri Simülatörü için İnsan Faktörleri Değerlendirmeleri Taarruz Helikopteri Simülatörü için İnsan Faktörleri Değerlendirmeleri Hakan İŞÇİ TUSAŞ Entegre Helikopter Sistemleri Hava Aracı Tasarım Müdürü 26 Kasım 2010 TUSAŞ TSKGV nin Bağlı Ortaklığıdır. HİZMETE

Detaylı

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 3 Planlama. Cengiz GÖK

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 3 Planlama. Cengiz GÖK Yazılım Mühendisliği Bölüm - 3 Planlama Cengiz GÖK 1 Planlama Yazılım geliştirme sürecinin ilk aşaması Başarılı bir proje geliştirebilmek için projenin tüm resminin çıkarılması işlemi Proje planlama aşamasında

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

HLA Uyumlu Taktik TASNİF DIŞI

HLA Uyumlu Taktik TASNİF DIŞI HLA Uyumlu Taktik Çevre Uygulama Çatısı İÇERİK Giriş Taktik Çevre Benzetimi Taktik Çevre Uygulama Çatısı Bir Taktik Çevre Uygulama Çatısının Gereksinimleri Örnek Bir Taktik Çevre Uygulama Çatısı Gerçekleştirimi

Detaylı

Varlık davranış modeli: Bu aşama her entity ye etki eden durumların tanımlandığı, modellendiği ve dokümante edildiği süreçtir.

Varlık davranış modeli: Bu aşama her entity ye etki eden durumların tanımlandığı, modellendiği ve dokümante edildiği süreçtir. Yapısal Sistem Analiz ve Tasarım Metodu SSADM waterfall model baz alınarak uygulanan bir metottur. İngiltere de kamusal projelerde 1980 lerin başında kullanılan sistem analizi ve tasarımı konularındaki

Detaylı

WEB KULLANILABİLİRLİĞİ

WEB KULLANILABİLİRLİĞİ WEB KULLANILABİLİRLİĞİ FATMA BODUR 2008638500 *(8) Kullanılabilirlik Nedir? Bir ürünün potansiyel kullanıcıları tarafından, belirli bir kullanım bağlamı içinde, amaçlanan kullanım hedeflerine ulaşmak için,

Detaylı

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR YAZILIM: SOFTWARE Yazılım (Software): Yazılım sadece bir bilgisayar programı değildir. Basılı veya elektronik ortamdaki her tür dokümanı da içeren ürün. Dokümanlar yazılım mühendislerine ve son kullanıcıya

Detaylı

YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı

YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı Yrd. Doç. Dr. Deniz KILINÇ Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği 1 BÖLÜM - 1 Yazılım Tasarımına Giriş Bu bölümde;

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

Proje Yönetimi. 2010 2011 Bahar Yarıyılı. Yrd. Doç. Dr. Ömer GİRAN

Proje Yönetimi. 2010 2011 Bahar Yarıyılı. Yrd. Doç. Dr. Ömer GİRAN Proje Yönetimi 2010 2011 Bahar Yarıyılı Yrd. Doç. Dr. Ömer GİRAN KISIM I PROJE YÖNETİMİ ÇERÇEVESİ 1. Bölüm Giriş Proje Yönetimi Bilgi Birikimi PMBOK Kılavuzu Kılavuzu Proje Yönetimi Bilgi Birikimi Kılavuzu,

Detaylı

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.1 Klasik Çevrim(Waterfall) 1.2 V Modeli 1.3 Prototipleme/Örnekleme 1.4 Spiral Model 1.5 Evrimsel Geliştirme 1.6 Evrimsel Prototipleme 1.7 Artımlı Geliştirme 1.8 Araştırmaya

Detaylı

İnsan Bilgisayar Etkileşimi Alanına Genel Bakış

İnsan Bilgisayar Etkileşimi Alanına Genel Bakış İnsan Bilgisayar Etkileşimi Alanına Genel Bakış İçerik İBE Nedir? İBE Tarihi Neden Önemli Ana Bileşenler Bölüm Sonu Etkinliği İBE Nedir? Etkileşimli teknolojilerin tasarımı, geliştirilmesi, değerlendirilmesi

Detaylı

Rapor Hazırlama Kuralları

Rapor Hazırlama Kuralları Temel Bilgiler 1. Temel Bilgiler Rapor Hazırlama Kuralları Bilgisayar programcılıüı öğrencilerinin hazırlayacakları tüm proje ve bitirme projesiraporlarını bu belgede açıklandığı biçimde hazırlamaları

Detaylı

KULLANILABİLİRLİK TESTLERİ VE UYGULAMALARI

KULLANILABİLİRLİK TESTLERİ VE UYGULAMALARI 6 İnternet sitelerinin kullanıcıların ihtiyaç ve beklentilerini karşılayıp karşılamadığının ve sitenin kullanılabilirliğinin ölçülmesi amacıyla kullanılabilirlik testleri uygulanmaktadır. Kullanılabilirlik

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİ SİSTEMİ GELİŞTİRME SÜRECİ Sistem Geliştirme Süreci ve Modelleri Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü Bilgi sistemlerinin geliştirilmesi için izlenen sürece Sistem Geliştirme

Detaylı

GRI Uygulama Seviyeleri 2000-2006 GRI. Versiyon 3.0

GRI Uygulama Seviyeleri 2000-2006 GRI. Versiyon 3.0 AL Kısa genel açıklama Bir raporun GRI İlkelerine dayandırıldığını göstermek için, rapor hazırlayıcıları Uygulama Seviyeleri sistemini kullanarak GRI Raporlama Çerçevesini hangi seviyede uygulamış olduklarını

Detaylı

Deneyim Raporu. , Ankara, Türkiye. {gokhan.urul, gokalp.urul}@intest.com.tr. vahid.garousi@atilim.edu.tr

Deneyim Raporu. , Ankara, Türkiye. {gokhan.urul, gokalp.urul}@intest.com.tr. vahid.garousi@atilim.edu.tr Deneyim Raporu Gökhan Urul 1, Vahid Garousi 2,3, Gökalp Urul 1 1: Ankara, Türkiye {gokhan.urul, gokalp.urul}@intest.com.tr 2:, Ankara, Türkiye vahid.garousi@atilim.edu.tr 3: Kalgari Üniversitesi Kalgari,

Detaylı

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Neden Süreç Yönetimi? Örgütlerin çoğu geleneksel olarak fonksiyonel temelde yapılandırılmıştır. Tüm çalışmalar bağlı olunan fonksiyon içinde başlatılmakta,

Detaylı

ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR

ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR 4.ÜNĐTE Đyi bir DNS in içermesi gereken özellikler nelerdir? ( 5 ) Đsimlendirme imlası açık ve süphesiz olmalıdır; Bir kullanıcı bir isme

Detaylı

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ Kriter No Kriter Başlığı Rehber İlke Başlığı A 6. Üst Düzey Tasarım Kararları ve Tasarım Stratejisi 6.1 Genel özellikler 6.2 Web uygulamasının amacının belirginliği 3.10.1. Kurumsal Bilgiler 1.3.2. Kullanıcıların

Detaylı

STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ

STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ LOJİST STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ ISO/IEC 12207 Yazılım Yaşam Döngü Süreçleri Yazılım Lojistiği Yazılım desteği; yazılımın orijinal isterlerini ve daha sonradan gelebilecek değişiklik isteklerini

Detaylı

Statik Kod Analizi. Proceedings/Bildiriler Kitabı. SSE-CMM[3], ISO/IEC 15408 [3] gibi standartlarla. gereklidir.

Statik Kod Analizi. Proceedings/Bildiriler Kitabı. SSE-CMM[3], ISO/IEC 15408 [3] gibi standartlarla. gereklidir. Statik Kod Analizi, Özet, teknolojik cihazlardaki son zamanlarda g, tehdit kolay k -YGYD) ve Anahtar Kelimeler Abstract The use of technological devices in developed software has been increasing in recent

Detaylı

Öğrencilere bilgisayar destekli titreşim analizi yeteğinin kazandırılması

Öğrencilere bilgisayar destekli titreşim analizi yeteğinin kazandırılması Ders Öğretim Planı Dersin Kodu 50700 4222007 Dersin Seviyesi Lisans Dersin Adı BİLGİSAYAR DESTEKLİ TİTREŞİM SİMÜLASYONU Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Seçmeli 4 8 3 Dersin Amacı Öğrencilere bilgisayar destekli

Detaylı

Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri. Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP

Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri. Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP Sunum Planı Organizasyon Yapısı Yazılım Projelerinde Başarı Durumu Yazılım

Detaylı

HASTANELERDE GENEL TAHLİYE AMAÇLI TATBİKATLARIN PLANLANMASI, UYGULANMASI VE TESİS YÖNETİMİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ. Prof.Dr.BİLÇİN TAK Uludağ Üniversitesi

HASTANELERDE GENEL TAHLİYE AMAÇLI TATBİKATLARIN PLANLANMASI, UYGULANMASI VE TESİS YÖNETİMİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ. Prof.Dr.BİLÇİN TAK Uludağ Üniversitesi HASTANELERDE GENEL TAHLİYE AMAÇLI TATBİKATLARIN PLANLANMASI, UYGULANMASI VE TESİS YÖNETİMİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ Prof.Dr.BİLÇİN TAK Uludağ Üniversitesi Tesis Yönetimi ve Güvenliği Sağlık hizmeti sunan kuruluşlarda

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri. Mustafa YILMAZ mustafayilmaz@tse.org.tr

Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri. Mustafa YILMAZ mustafayilmaz@tse.org.tr Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri Mustafa YILMAZ mustafayilmaz@tse.org.tr Türk Standardları Enstitüsü tarafından yapılan Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri Yazılım

Detaylı

ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı

ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı 3 Mart 2010 TÜBĐTAK Havacılık Bilgi Günü Gündem SDT A.Ş. Şirket Profili Đlgi Alanları ve Kabiliyetler Proje ve Ürünler ALICIA Projesi Genel Bilgiler Konsorsiyum

Detaylı

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü OMNET++ 4.2.2 Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları OMNET++ OMNET++ (Objective Modular Network Testbed in C++), nesneye yönelik (objectoriented)

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION Ö. Albayrak, J. C. Carver,

Detaylı

Bölüm 2 Yazılım Süreçleri. Ders 1

Bölüm 2 Yazılım Süreçleri. Ders 1 Bölüm 2 Yazılım Süreçleri Ders 1 1 Konular Yazılım Süreç Modelleri Süreç Aktiviteleri Değişikliklerle Baş Etmek The Rational Unified Process (RUP) 2 Yazılım Süreci Bir yazılım sistemini geliştirmek için

Detaylı

UE.18 Rev.Tar/No:09.05.2011/03 SAYFA 1 / 5

UE.18 Rev.Tar/No:09.05.2011/03 SAYFA 1 / 5 UE.18 Rev.Tar/No:09.05.2011/03 SAYFA 1 / 5 1. AMAÇ Türksat İnternet ve İnteraktif Hizmetler Direktörlüğü nün bilgi güvenliğini yönetmekteki amacı; bilginin gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik kapsamında

Detaylı

BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI. Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi

BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI. Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi Amaçlar 2 Tasarımın ne olduğunu ve çeşitli tasarım türlerinin

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Cengiz GÖK 1 Gerçek Hayatta Program Geliştirme Gereksinim Analizi Sistemin İdamesi Sistem Tasarımı Teslim Program Tasarımı Sistem Testi Program

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

Bilgi Sistemleri Tasarımı ve Bilgi Haritalama Teknikleri

Bilgi Sistemleri Tasarımı ve Bilgi Haritalama Teknikleri Bilgi leri Tasarımı ve Bilgi Haritalama Teknikleri Dr. İhsan Tolga Medeni, ODTÜ Bilişim leri PhD, METU, Information Systems Bahar 2014,YDU Knowledge Systems Analysis and Knowledge Mapping Techniques İhsan

Detaylı

VERİ TABANI SİSTEMLERİ

VERİ TABANI SİSTEMLERİ VERİ TABANI SİSTEMLERİ 1- Günümüzde bilgi sistemleri Teknoloji ve bilgi. 2- Bilgi sistemlerinin Geliştirilmesi İşlevsel Gereksinimleri 1.AŞAMA Gereksinim Belirleme ve Analiz Veri Gereksinimleri Gereksinimler

Detaylı

COBIT Bilgi Sistemleri Yönetimi. Şubat 2009

COBIT Bilgi Sistemleri Yönetimi. Şubat 2009 COBIT Bilgi Sistemleri Yönetimi Şubat 2009 Gündem Bilgi Sistemleri Yönetimi Bilgi Sistemleri Süreçleri Bilgi Sistemleri Yönetimi Uygulama Yol Haritası Bilgi Sistemleri (BS) Yönetimi Bilgi Sistemleri Yönetimi,

Detaylı

NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEME SÜRECİ

NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEME SÜRECİ NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEMENİN TEMELLERİ Çözümleme: Bir şeyi anlayabilmek için parçalarına ayırmak. Sistemi anlamaya yönelik çalışmalardan ve üst düzey planlama eylemlerinden oluşur. Uygulama/problem alanının

Detaylı

Sistem Analizi ve. Tasarımı. Mustafa COŞAR

Sistem Analizi ve. Tasarımı. Mustafa COŞAR Sistem Analizi ve 1 Tasarımı 2013 Mustafa COŞAR Sunum Planı Genel Kavramlar 2 Sistem Genel Sistem Teorisi Sistemin Öğeleri Bilgi Sistemleri Sistem Analizi Sistem Geliştirme Hayat Döngüsü Sistem Analizi

Detaylı

Hazırlayan Tarih İmza. Onaylayan Tarih İmza

Hazırlayan Tarih İmza. Onaylayan Tarih İmza YAZILIM GEREKSİNİMLERİ BELİRTİMİ STANDARDI Hazırlayan Tarih İmza Ö.T. 15.08.2006 Onaylayan Tarih İmza S.B. 16.09.2006 Revizyon Takip Tablosu Güncel Revizyon Yayımlanma Tarihi Açıklama 1.0 30.12.2002 İlk

Detaylı

BİLGİSAYAR TEMEL ALAN KODU: 48

BİLGİSAYAR TEMEL ALAN KODU: 48 TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ () TEMEL ALAN YETERLİLİKLERİ SAYAR TEMEL ALAN KODU: 48 ANKARA 13 OCAK 2011 İÇİNDEKİLER 1.BÖLÜM: ÖĞRENİM ALANLARI VE ÇALIŞMA YÖNTEMİ...2 1.1.ISCED 97 (FOET

Detaylı

İŞ ANALİZİ GEREKSİNİM SORU LİSTESİ

İŞ ANALİZİ GEREKSİNİM SORU LİSTESİ İŞ ANALİZİ GEREKSİNİM SORU LİSTESİ Yazılım Kalitesi Ve Süreç Yönetimi Departman ı İçindekiler ANALİZ ŞEMASI... 3 PAYDAŞLAR... 4 YETKİ... 5 TANIMLAMA... 5 TEKNİK PAYDAŞ... 6 DIŞ PAYDAŞ... 6 İLETİŞİM...

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İşletim Sistemleri BIL252 4 4+0 4 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

IBM CLM Çözümleriyle Çevik Yazılım Süreçleri. Canberk Akduygu & Koray Okşar

IBM CLM Çözümleriyle Çevik Yazılım Süreçleri. Canberk Akduygu & Koray Okşar IBM CLM Çözümleriyle Çevik Yazılım Süreçleri Canberk Akduygu & Koray Okşar Günümüzde Yazılım Geliştirme Proje takımları farklı bölgelerde çalışabilir ve iletişim eksikliği doğabilir Gebze Maltepe Odakule

Detaylı

GEZİNME ADAPTASYONU: NEDEN VE NASIL?

GEZİNME ADAPTASYONU: NEDEN VE NASIL? GEZİNME ADAPTASYONU: NEDEN VE NASIL? S İ BEL SOMYÜREK B İLAL ATASOY İçerik Neden gezinme adaptasyonuna ihtiyaç duyulur? Gezinme adaptasyonu nedir? Gezinme adaptasyonu nasıl gerçekleştirilir? Sonuç ve öneriler

Detaylı

BM208- Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım. Sunum 7

BM208- Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım. Sunum 7 BM208- Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım Sunum 7 Component(Bileşen) Diyagramları Sistemin fiziksel yapısını modellemede kullanılır. Bu fiziksel yapıdan kasıt gömülü kontroller, portlar, arayüzlerin yanı

Detaylı

NESNEYE YÖNELİK PROGRAMLAMA. Yrd.Doç.Dr. Zeynep ORMAN ormanz@istanbul.edu.tr

NESNEYE YÖNELİK PROGRAMLAMA. Yrd.Doç.Dr. Zeynep ORMAN ormanz@istanbul.edu.tr NESNEYE YÖNELİK PROGRAMLAMA Yrd.Doç.Dr. Zeynep ORMAN ormanz@istanbul.edu.tr Kullanım Diyagramları (Use Case Diagram) Kullanım senaryoları sadece düz metin (text) olarak değil, istendiğinde metin yerine

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SÜREÇLERİNİN STANDARTLARA DAYALI MODELLENMESİ

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SÜREÇLERİNİN STANDARTLARA DAYALI MODELLENMESİ BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SÜREÇLERİNİN STANDARTLARA DAYALI MODELLENMESİ Ender ŞAHİNASLAN Bilgi Güvenlik Yöneticisi BANK ASYA, İstanbul ender.sahinaslan@bankasya.com.tr Arzu KANTÜRK Bilgi Güvenlik Uzmanı BANK

Detaylı

Görünümler ve Ötesi Yaklaşımıyla Radar Yazılım Mimarisi Dokümantasyonu Tecrübeleri. Ali Özzeybek M. Devrim Tokcan Murat Tuncer

Görünümler ve Ötesi Yaklaşımıyla Radar Yazılım Mimarisi Dokümantasyonu Tecrübeleri. Ali Özzeybek M. Devrim Tokcan Murat Tuncer Görünümler ve Ötesi Yaklaşımıyla Radar Yazılım Mimarisi Dokümantasyonu Tecrübeleri Ali Özzeybek M. Devrim Tokcan Murat Tuncer Görünümler ve Ötesi Yaklaşımıyla Radar Yazılım Mimarisi Dokümantasyonu Tecrübeleri

Detaylı

SAMM ile Güvenli Yazılım Geliştirme

SAMM ile Güvenli Yazılım Geliştirme SAMM ile Güvenli Yazılım Geliştirme Emin İslam Tatlı, Aralık 2010, WGT E-Dergi 7. Sayı 1. SAMM Nedir? Yazılım geliştirme süreçleri (Waterfall, Spiral, Agile gibi) temelde planlama, tasarım, kodlama, test,

Detaylı

Yaz.Müh.Ders Notları #4 1

Yaz.Müh.Ders Notları #4 1 YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ Şubat 2012 Yrd.Doç.Dr. Yunus Emre SELÇUK 1 NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEMENİN TEMELLERİ Çözümleme (Analiz): Bir şeyi anlayabilmek için parçalarına ayırmak. Sistemi anlamaya yönelik çalışmalardan

Detaylı

Elektronik Belge Yönetimine Geçiş Sürecinde Kurumsal Sorumluluklar ve Yol Haritası. Tekirdağ 25 Haziran 2012

Elektronik Belge Yönetimine Geçiş Sürecinde Kurumsal Sorumluluklar ve Yol Haritası. Tekirdağ 25 Haziran 2012 Elektronik Belge Yönetimine Geçiş Sürecinde Kurumsal Sorumluluklar ve Yol Haritası Tekirdağ 25 Haziran 2012 Prof. Dr. Hamza KANDUR Marmara Üniversitesi Rektör Yardımcısı / Bilgi ve Belge Yönetimi Bölüm

Detaylı

Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru

Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru DR. ÇAĞATAY ÇATAL TÜBİTAK-UEKAE Bilişim Teknolojileri Enstitüsü cagatay.catal@bte.mam.gov.tr www.cagataycatal.com İçerik 1. Giriş

Detaylı

3. sınıf. Bilgisayarla kataloglamanın doğuşu gelişimi ve bugünkü durum ele alınmaktadır. Bu derste

3. sınıf. Bilgisayarla kataloglamanın doğuşu gelişimi ve bugünkü durum ele alınmaktadır. Bu derste 3. sınıf 5. Yarıyıl (Güz Dönemi) Bilgi Kaynaklarının Tanımlanması ve Erişimi I (AKTS 5) 3 saat Bilgisayarla kataloglamanın doğuşu gelişimi ve bugünkü durum ele alınmaktadır. Bu derste Kütüphane Otomasyon

Detaylı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı Dök. No: AUZEF-SS-1.2-11 Yayın Tarihi:30.12.2015 Rev No:00 Rev Tarihi: Sayfa 1 / 12 1. AMAÇ İÜ AUZEF süreçlerinin kalite, verimlik ve etkinliğini arttırmak için yapılan sürekli iyileştirme çalışmalarında

Detaylı

SU ALTI AKUSTİĞİ TEMELLERİ & EĞİTİM FAALİYETLERİ

SU ALTI AKUSTİĞİ TEMELLERİ & EĞİTİM FAALİYETLERİ SU ALTI AKUSTİĞİ TEMELLERİ & EĞİTİM FAALİYETLERİ Doç. Dr. Serkan AKSOY T.C. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü - (GYTE) Elektronik Mühendisliği Bölümü E-mail: saksoy@gyte.edu.tr SUNUM PLANI 1. Eğitim Öğretim

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar I Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x)

Detaylı

MerSis. Bilgi Güvenliği Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Güvenliği Danışmanlık Hizmetleri o MerSis Danışmanlık Hizmetleri Çalışanlarınız, tesisleriniz, üretim araçlarınız koruma altında! Bilgileriniz? danışmanlık hizmetlerimiz, en değerli varlıklarınız arasında yer alan bilgilerinizin gizliliğini,

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ ARCGIS SCHEMATİCS EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ ARCGIS SCHEMATİCS EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ ARCGIS SCHEMATİCS EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat COĞRAFİ BİLGİ

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat COĞRAFİ

Detaylı

100 % Özel Türk Şirketi

100 % Özel Türk Şirketi Kuruluş Tarihi : 1998 Personel Sayısı : 230 (+185 Mühendis) Tesis : 7,000m 2 (ODTÜ Teknokent) 100 % Özel Türk Şirketi ISO 9001:2000 (TSE) NATO AQAP-160 SEI CMMI Seviye-5 (24/2/2005) Sistem Mühendisliği

Detaylı

Hızlı Uygulama Geliştirme (Rapid Application Development - Rad Model)

Hızlı Uygulama Geliştirme (Rapid Application Development - Rad Model) Yazilim Gelistirme Yöntemleri Farklı uygulama geliştirme görevleri genellikle farklı tasarım sorunları yaratır ve buda yaklaşımların ve modellerin birleşimin birlikte kullanılmasını gerektirir. Bu bölümde

Detaylı

X. Çözüm Ortaklığı Platformu

X. Çözüm Ortaklığı Platformu www.pwc.com/tr Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş İçerik 1. Yeni Türk Ticaret Kanunu na Genel Bakış 2. Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası 3. Finansal Raporlama Süreci ve Teknik Altyapı

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Nesneye Yönelik Programlama BIL205 1 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Building Geodatabase Eğitimi

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Building Geodatabase Eğitimi COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Building Geodatabase Eğitimi Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Building

Detaylı

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Kullanıcı Arayüz Tasarımı Ne kadar mükemmel tasarlanmış ve gerçekleştirilmiş olursa olsun eğer bir sistem kullanıcısına zor anlar yaşatıyorsa

Detaylı

IDE4DB Veritabanı Geliştirme Platformu Bitirme Projesi Sunumu

IDE4DB Veritabanı Geliştirme Platformu Bitirme Projesi Sunumu IDE4DB Veritabanı Geliştirme Platformu Bitirme Projesi Sunumu Onur EKER 040970627 Danışman: Yrd. Doç Dr. Feza BUZLUCA Sunum İçeriği Projenin Tanımı Projenin Amacı Projenin Analizi Projenin Çözüm Sunduğu

Detaylı

A. BİÇİME İLİŞKİN ANALİZ VE DEĞERLENDİRME

A. BİÇİME İLİŞKİN ANALİZ VE DEĞERLENDİRME Y. Mimar Emrah ACAR ın Doktora Tez Çalışmasına İlişkin Rapor 18 Nisan 2005 A. BİÇİME İLİŞKİN ANALİZ VE DEĞERLENDİRME 1. Çalışmanın Bölümleri Aday tarafından hazırlanarak değerlendirmeye sunulan doktora

Detaylı

KKTC MERKEZ BANKASI. BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI GENELGESİ (Genelge No: 2015/02) Mart-2015 BANKACILIK DÜZENLEME VE GÖZETİM MÜDÜRLÜĞÜ

KKTC MERKEZ BANKASI. BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI GENELGESİ (Genelge No: 2015/02) Mart-2015 BANKACILIK DÜZENLEME VE GÖZETİM MÜDÜRLÜĞÜ KKTC MERKEZ BANKASI BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI GENELGESİ (Genelge No: 2015/02) Mart-2015 BANKACILIK DÜZENLEME VE GÖZETİM MÜDÜRLÜĞÜ İçindekiler Giriş... 1 1 Amaç... 1 2 Bilgi Güvenliği Politikaları... 1

Detaylı

Yazılım Destek Hizmeti

Yazılım Destek Hizmeti Veri sayfası Yazılım Destek Hizmeti HP Care Hizmetleri kapsamında Care Pack ve Sözleşmeli Hizmetler Hizmetin sağladığı avantajlar Sorun çözme amacıyla HP teknik kaynaklarına Yazılım güncellemelerini ayrı

Detaylı

HDL Dilleri VHDL. Son olarak, spesifik ASIC teknolojisi için devrenin yerleşimi netlist tanımlamalarından gelen diğer araçlarla oluşturulmuş olunur.

HDL Dilleri VHDL. Son olarak, spesifik ASIC teknolojisi için devrenin yerleşimi netlist tanımlamalarından gelen diğer araçlarla oluşturulmuş olunur. HDL Dilleri HDL(Donanım Tanımlama Dili); tasarımın, HDL dillerinden her hangi bir tanesinin kullanılarak yapılmasıdır. HDL bir donanım parçasını modellemek için kullanılan yazılım dilidir. VHDL ile Verilog

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

END3061 SİSTEM ANALİZİ VE MÜHENDİSLİĞİ

END3061 SİSTEM ANALİZİ VE MÜHENDİSLİĞİ END3061 SİSTEM STEM ANALİZİ VE MÜHENDİSLİĞİ BİLİŞİM M SİSTEMLERS STEMLERİ GİRİŞİŞ Bir sistem analizcisinin ana misyonu, kullanıcıların fiziksel gereksinimlerini açımlamak ve bunları yazılıma dönüştürmektir.

Detaylı

İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar

İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar İkinci Bölüm: Nitelikli Proje Teklifi hazırlayabilmek için kullanılması gereken belgeler ve dikkat edilmesi gereken hususlar Üçüncü

Detaylı

Kalite Kontrol Yenilikler

Kalite Kontrol Yenilikler Kalite Kontrol Yenilikler Amaç ve Fayda Kalite Kontrol modülünde ISO 2859 standardının desteklenmesine, kullanımın daha fonksiyonel ve rahat olabilmesine yönelik bazı iyileştirme çalışmaları yapılmıştır.

Detaylı

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Yeni Nesil Akıllı Servis Masası

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Yeni Nesil Akıllı Servis Masası HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Yeni Nesil Akıllı Servis Masası Yazılım Denetimleri DevOps IT performans metrikleri BYOD Zorunluluk Beklentiler değişiyor...

Detaylı