İSTATİSTİKSEL PROSES KONTROL EĞİTİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTATİSTİKSEL PROSES KONTROL EĞİTİMİ"

Transkript

1 PROSES KONTROL EĞİTİMİ (1.11 İPK) EĞİTİM NOTU

2 İSTATİSTİK Değişik nedenlerin etkisi altında yaşanan olayların gözlenmesi ve gerekli bilgilerin sistematik biçimde toplanarak incelenmesi sonucunda belirli duyarlılıkta tahmin ve yorumlar yapmayı sağlayan bir bilim dalıdır. PROSES KONTROL İstatistiksel proses kontrol (İPK) bir Ürünün / Hizmetin en ekonomik ve yararlı bir tarzda üretilmesini /sunulmasını sağlamak amacıyla veri toplamak, analiz etmek, yorumlamak ve çözüm yollan önermek üzere istatistik prensip ve tekniklerin kullanılmasıdır. DEĞİŞİM Hiçbir zaman İki ürün veya ürünün herhangi bir özelliği aynı olamaz. İşlenen parçaların ölçüleri/ özellikleri arasında küçük de olsa mutlaka birbirine göre fark vardır. DEĞİŞİMİN SEBEPLERİ Genel ( Doğal )Sebepler: Birçok küçük kaynaktan oluşan ve her proseste tesadüfi olarak her an değişik seviyelerde bulunan bu değişimler önceden tahmin edilebilir. Bununla birlikte prosesteki özel sebepler ortadan kaldırıldıktan sonra, zamanla genel sebepler stabil bir dağılım gösterirler. Örnek: Titreşim, Sıcaklık, Nem, Özel (Doğal olmayan )Sebepler: Değişimin özel (Doğal olmayan ) sebepleri belirsiz bir kaynaklan oluşur, önceden tahmin edilemez ve Normal dağılım göstermezler. Önlem almadıkça tekrar ederler. Özel sebeplerin ne zaman ortaya çıktığı bilinirse kolaylıkla tespit edilebilir ve düzeltilebilir. Örnek: Takım aşınması, Gevşeyen bağlantılar, Tezgah boşlukları, Malzeme cinsleri, Tecrübesiz operatör vb. İPK' nın Amacı : Değişimin özel ( Doğal olmayan ) sebeplerini ortadan kaldırarak prosesi kontrol altında tutmaktır. İPK'NIN YARARLARI Önceden belirlemeye imkan sağlar, Üründeki değişkenlikler azalır, Ürün kalitesi gelişir, Hurda oranı azalır, Etkin kapasite kullanımı artar, Birim maliyet düşer, Kontrol faaliyetleri azalır, Kalitesizlik maliyetleri düşer, Makine / Proses yeterliliğinin İzlenmesine imkan sağlar, Düzeltici ve önleyici faaliyet ihtiyaçlarını belirler. KALİTE KONTROL Kalite Kontrolün Kapsamı Muayene ve Deneyler Girdi-Proses-Son Kontroller Numune Alma Planları TS 2756 Standardı Numune Alma ve deneye hazırlama Ölçme Cihazlarının Kullanımı ve Bakımı Kalibrasyon Kapsamındaki Cihazların Kalibrasyonu Ölçüm Belirsizliği Ölçüm Teknikleri ve Ölçmeden Kaynaklanan Hatalar Ölçüm, Kayıt ve Kalite Kayıtlarının Kontrolü Uygun Olmayan Sonuçlar ve Uygun Olmayan Ürünün Kontrolü Düzeltici faaliyetler Sayfa 1 / 15

3 BAŞLICA (TEMEL ) İSTATİSTİK TEKNİKLER 1. VERİ TOPLAMA 2. PARETO DİYAGRAMI 3. SEBEP- SONUÇ DİYAGRAMI 4. SERPİLME DİYAGRAMI 5. HİSTOGRAM 6. KONTROL ŞEMASI 7. AKIŞ DİYAGRAMI 1 - VERİ TOPLAMA 1.1 -UYGULAMA Veri toplama işlemi; veri toplama formu dediğimiz form ile yapılır. Bu form; gerçekler hakkında açık bir fikir edinmek amacıyla sistematik veri toplamak için kullanılır AÇIKLAMA Veri toplama formu, veri toplama ve kaydetmek için bir şablondur. Uygun bir metotla veri toplamayı destekler ve analizi kolaylaştırır PROSEDÜR a) Veri toplamadaki özel amacı belirtiniz (soruları belirtiniz); b) Amaca ulaşmak için gereken veriyi tanımlayınız (soruları sorun); c) Verilerin nasıl ve kimin tarafından analiz edileceğini belirtiniz (istatistiksel araçlar); d) Verileri kaydetmek için bir form hazırlayınız: - Verileri kimin topladığı - Verilerin nerede, ne zaman ve nasıl toplandığı hakkında bilgilerin kaydedileceği yerleri belirtiniz. e) Bazı verileri toplayarak ve kaydederek formu önceden deneyiniz; f) Gerekiyorsa formu gözden geçirin ve yenileyin ÖRNEK Her sebebe yüklenebilir belirli sayıdaki kusurlar, Çizelge 1 de verilen gibi bir formda toplanabilir. ÇİZELGE 1 - Veri toplama formu Kusurların Kusur Türleri Sebepleri Eksik Bozuk Arkaya Sıradışı Toplam Sayfalar Kopyalar Geçme Sayfalar Makinanın Çalışmaması Nem Toner Orijinal Dokümanın Durumu Diğer (belirt) Toplam Veri Toplayan: Tarih: Nerede: Nasıl: Sayfa 2 / 15

4 2 - PARETO DİYAGRAMI UYGULAMA Pareto diyagramı: -Her bir unsurun, önem derecesine göre toplam sonuca katkısını göstermek, -İyileştirme şansını sıralamak, için kullanılır AÇIKLAMA Pareto diyagramı, en sıktan en seyreğe kadar unsurların sıralanması amacına yönelik basit bir grafiksel tekniktir. Pareto prensibine dayanır. En önemli unsurlar, daha az önemli olanlardan ayrılarak, en az çabayla en büyük iyileştirme elde edilir. Pareto diyagramı, her bir unsurun toplam sonuca, azalan sıra ile relatif katkısını gösterir. Rölatif katkı meydana gelme sayısı, her bir madde ile birleştirilmiş maliyet veya sonuç üzerinde diğer tesir ölçütü üstüne kurulabilir. Bloklar, her bir unsurun relatif katkısını göstermek için kullanılır. Kümülatif frekans çizgisi, unsurların kümülatif katkısını göstermek için kullanılır PROSEDÜR a) Analiz edilecek olan unsurları belirtin, b) Meydana gelme sayısı, maliyet veya diğer bir tesir ölçütü olarak, analiz için ölçüm birimini seçin c) Analiz edilecek veriler için zaman periyodunu seçin d) Unsurları yatay eksen üzerinde ölçüm biriminin genliği gittikçe azalacak şekilde soldan sağa doğru listeleyin. En az unsuru ihtiva eden kategoriler DİĞER isimli bir kategoride toplanabilir. Bu kategoriyi, en sağ tarafta yerleştirin e) Her biri yatay eksenin diğer ucunda olacak şekilde, iki dikey eksen çizin. Soldaki skala, ölçüm birimi cinsinden ölçeklenecek ve yüksekliği bütün unsur genliklerinin toplamına eşit olacaktır. Sağ taraftaki skala da aynı yüksekliğe sahip olacak ve %0-100 arasında kalibre edilecektir. f) Her bir unsur üstünde 0 unsur için ölçme biriminin genliğini yüksekliği ile temsil edecek bir dikdörtgen çizin g) Her bir unsurun genliklerini toplayarak (soldan sağa doğru) kümülatif frekans çizgisini oluşturun (Şekil 1). h) Kalite iyileştirme için, en önemli unsurları tanımlamak amacıyla Pareto diyagramını kullanın ÖRNEK Şekil 1, telefon şikayet raporlarını gösteren bir pareto diyagramıdır. Sayfa 3 / 15

5 NOT - Yukarıdaki diyagram gürültülü hat ve açık hatların, telefon şikayet raporlarının %72 sini oluşturduğunu ve bu durumun iyileştirme için en iyi fırsat olduğunu göstermektedir. ŞEKİL 1 - Pareto Diyagramı Örneği 3 - SEBEP - SONUÇ DİYAGRAMI 3.1 UYGULAMA Sebep - sonuç diyagramı; - Sebep - sonuç ilişkilerinin analizi; - Sebep - sonuç ilişkilerinin iletişimi; ve belirtiden çözüm yoluna kadar problem çözümünü kolaylaştırmak için kullanılır. 3.2 AÇIKLAMA Sebep-sonuç diyagramı, doğru düşünme ve verilen bir sonuç (mesela kalite karakteristiklerindeki değişimler) ile muhtemel sebepleri arasındaki ilişkilerin görülmesi için kullanılan bir araçtır. Görüntü, bir balık kılçığına benzeyecek şekilde, potansiyel sebepler ana gruplara ve alt gruplara ayrılır. Bundan dolayı bu araç Balık kılçığı diyagramı olarak da bilinir. 3.3 PROSEDÜR a) Sonucu açık ve kısa olarak belirtin. b) Mümkün sebeplerin ana gruplarını belirleyin Göz önünde tutulacak faktörler; - Veri ve bilgi sistemleri, - Ortamı, - Teçhizatı, - Malzemeleri, - Ölçümleri, - Metotları, - İnsanları. c) Sağ tarafa, bir kutu içinde sonucu belirterek besleyecek şekilde ana grupları yerleştirerek diyagramı oluşturmaya başlayın (Şekil 2). d) İleriyi düşünerek ve bir sonraki seviyelerin bütün sebeplerini yazarak diyagramı oluşturmaya devam edin ve bu metodu daha yüksek seviyelere kadar sürdürün. İyi geliştirilmiş bir diyagramda, dallar en az iki seviyeden, çoğu kez üç veya daha fazla seviyeden oluşmalıdır (Şekil 3). e) Sonuç üzerinde en büyük etkiye sahip gibi görünen ve veri toplama kontrol çabası vb. gibi daha ileri faaliyetler gerektiren az sayıdaki (3 veya 5 tane) en yüksek seviyeli sebepleri seçin ve tanımlayın. KATEGORİ KATEGORİ SONUÇ KATEGORİ KATEGORİ ŞEKİL 2 - Sebep - sonuç diyagramının başlangıç hali Sayfa 4 / 15

6 ŞEKİL 3 - Sebep sonuç diyagramının geliştirilmesi ŞEKİL 4 - Sebep - sonuç diyagram örneği NOTLAR NOT 1 - Sebep-sonuç diyagramını oluşturmak için alternatif bir metot bütün mümkün olan sebepleri beyin fırtınası yaparak ve bir ilişkilendirme kullanarak kategori ve alt kategorilere ayırmaktır. NOT 2 - Bazı durumlarda bir prosesin temel aşamalarını ana kategoriler olarak listelemek avantajlı olabilir. Mesela bir proses akışı, iyileştirme için göz önünde tutulan etkidir. Akış diyagramı hazırlama, bu aşamaların belirtilmesinde yararlıdır. NOT 3 - Diyagram oluşturulunca, yeni bilgiler kazanılan deneyim ve karşılaşılacak olan diğer değişikliklerle yaşayan bir araç haline gelebilir. NOT 4 - Diyagram genellikle gruplar halinde oluşturulur, ancak proses bilgisi ve deneyimlerinin bağımsız olarak kullanılmasıyla da oluşturulabilir ÖRNEK Şekil 4 kötü kaliteli fotokopi çekimi için bir sebep-sonuç diyagramı gösterir. Sayfa 5 / 15

7 4- SERPİLME DİYAGRAMI UYGULAMA Serpilme diyagramı, iki birleşik veri kümesi arasındaki ilişkilerin belirtilmesi, ortaya konulması ve önceden var olduğu sanılan ilişkilerin onaylanması amacıyla kullanılır. 4.2 AÇIKLAMA Serpilme diyagramı bir çift olarak ortaya çıkan iki birleşik veri kümesi arasındaki ilişkilerin belirtilmesi için kullanılan bir grafikle gösterme tekniğidir. Mesela (x,y) her biri bir kümeden serpilme diyagramı, çiftleri, bir noktalar bulutu olarak gösterir. Birleşik veri kümeleri arasındaki ilişkilere serpilme şekline göre anlam verilir. x ve y arasındaki pozitif bir ilişki demek, x in artan değerlerine y nin de değerlerinin artacağı anlamına gelmektedir. Negatif bir ilişki, x in artan değerlerini karşılık y nin değerlerinin azalması demektir. En çok görülen altı genel bulut şekli, Şekil 5 de verilmiştir. Bu şekiller değerlendirilerek, bu veri kümeleri arasındaki ilişkilerin mahiyeti elde edilebilir. ŞEKİL 5 - En çok görülen serpilme diyagramları 4.3 METOT a) İlişkileri üzerinde çalışılacak olan iki ilişkilendirilmiş veri setinden (x,y) veri çiftini toplayın. Tercihen 30 civarında veri çifti elde mevcut olmalıdır. b) x ve y eksenlerini belirtin c) x ve y için minimum ve maksimum değerleri bulun ve bunları yatay (x) ve düşey (y) eksenlerini ölçeklemek için kullanın. İki eksen de yaklaşık olarak eşit uzunlukta olmalıdır. d) (x,y) çiftleştirilmiş verilerinin grafiğini çizin. İki veri çifti aynı değere sahip olduğu zaman işaretlenen noktayı çevreleyen eşmerkezli daireler çizin veya birincinin yanına ikinci bir nokta işaretleyin. e) İlişkilerin tipini ve kuvvetini belirtmek için, nokta bulutunun şeklini değerlendirin. Sayfa 6 / 15

8 4.4 ÖRNEK Katkının miktarına ve meydana gelen verime ilişkin verilen Çizelge 4 de verilmiştir. Bu verilerden çizilen serpilme diyagramı Şekil 6 da gösterilmiştir. ÇİZELGE 2 - A Katkısı Miktarı ve Verim İlişkisi Parti No. A Katkısı g Verim % Parti No. A Katkısı g Verim % 1 8,7 88,7 16 8,4 89,4 2 9,2 91,1 17 8,2 86,4 3 8,6 91,2 18 9,2 92,2 4 9,2 89,5 19 8,7 90,9 5 8,7 89,6 20 9,4 90,5 6 8,7 89,2 21 8,7 89,6 7 8,5 87,7 22 8,3 88,1 8 9,2 88,5 23 8,9 90,8 9 8,5 86,6 24 8,9 88,6 10 8,3 89,6 25 9,3 92,8 11 8,6 88,9 26 8,7 87,2 12 8,9 88,4 27 9,1 92,5 13 8,8 87,4 28 8,7 91,2 14 8,4 87,4 29 8,7 88,2 15 8,8 89,1 30 8,9 90,4 NOT - Bu Serpilme Diyagramı, A katkısının miktarı ile verim arasındaki zayıf bir pozitif ilişkiyi gösterir. ŞEKİL 6 - Bir serpilme diyagramı örneği 5 - HİSTOGRAM 5.1 UYGULAMA Histogram: -Değişim desenini göstermek; -Proses davranışı hakkında görsel bilgi iletişimi; -İyileştirme çabalarının nereye odaklanacağına karar vermek için kullanılır. Sayfa 7 / 15

9 5.2 AÇIKLAMA Veriler, eşit genişlikte ve değişik yükseklikte dikdörtgen dizileri olarak gösterilir. Genişlik, bir veri bölgesi içindeki aralığı temsil eder. Yükseklik belirli bir aralık içinde kalan verilerin değerlerinin sayısını gösterir. Değişik yüksekliklerdeki şekiller veri değerlerinin dağılımını gösterir. Şekil A.9 en çok oluşan dört değişiklik şeklini göstermektedir. Bu şekiller incelenerek, proses davranışının iç yüzü elde edilebilir. 5.3 PROSEDÜR a) Veri değerini toplayın; b) En büyük veri değerinden en küçüğü çıkararak verilerin bölgesini belirtin; c) Histogramdaki aralık sayısını (genellikle 6 ve 12 arasındadır) belirtin ve her bir aralığın genişliğini belirtmek için, bölgeyi aralık sayısına bölün; d) Verilerin değerlerinin ölçeğini kullanarak yatay ekseni işaretleyin; e) Frekans ölçeği ile düşey ekseni işaretleyin (gözlem sayısı veya yüzdesi); f) Aralık içine giren değerlerin sayısına eşit olacak şekilde her bir aralığın yüksekliğini çizin. NOT - Histogramı toplanan verilerden oluşturabilmek amacıyla, bir veri toplama formu tasarlamak mümkündür. Bu form genellikle çetele sayfası olarak anılır ÖRNEK Şekil A 10 da gösterilen histogram, kontrol diyagramı örneği için (Çizelge.3) veri doldurmayı temsil eder. ÇİZELGE 3 - Verilerin Yazılması ve Numune İstatistikler (X, R) Alt - Grup No. X 1 X 2 X 3 X 4 X 5 X R , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,2 27 toplam 746,6 686 X ortalama X = 29,86 R = 27,44 Sayfa 8 / 15

10 Yukarıda Çizelge-3 deki veriler ; Şekil 8 deki Histogramı ve Şekil 9 daki Kontrol Şemasını elde etmek için kaydedilmiştir. ŞEKİL 7- Histogramlar da Genelde Karşılaşılan Biçimler 6 - KONTROL ŞEMASI 6.1 UYGULAMA ŞEKİL 8 - Bir Histogram Örneği Kontrol şeması aşağıdaki amaçlar için kullanılır: a) Teşhis : Proses kararlılığını değerlendirmek için kullanılır. b) Kontrol: Bir prosesin ne zaman ayarlanmaya ihtiyaç duyduğunu ve ne zaman kendi haline bırakılacağını belirtmek için kullanılır. c) Teyit : Prosesin iyileştiğini teyit için kullanılır. Sayfa 9 / 15

11 6.2 -AÇIKLAMA Kontrol şeması, özel veya kaynağı bilinen sebeplerden meydana gelen değişimleri, prosesin kendisine özgü olan şans değişimlerinden ayırt etmek için kullanılan bir araçtır. Rasgele değişimler, önceden kestirilebilir sınırlar içinde rast gele tekrarlanırlar. Kaynağı bilinen veya özel sebeplerden ortaya çıkan değişimler, prosesi etkileyen bazı faktörlerin tanımlanması, araştırılması ve kontrol altına alınması gerektiğini belirler. Kontrol şemaları, matematik istatistikler temel alınarak oluşturulur. Proses, kaynağı bilinen veya özel sebepler tarafından etkilenmiyorsa, kontrol şemalarında, gelecekteki gözlemlerin içinde kalması beklenen sınırları oluşturmak amacıyla, çalışma verileri kullanılır. Kontrol şemalarındaki başka bilgiler için uygun standardlara başvurulmalıdır (ISO 7870 ve ISO 5258, EK B). NOT - Bir prosesin, ürünün veya herhangi bir çıktının ölçülebilir veya sayılabilir karakteristiklerinin bütün çeşitlerine uygulanabilen bir çok kontrol metotları vardır. Kuruluş, kontrol şemalarının nasıl oluşturulacağı ve uygulanacağı konusunda uygun eğitim almalı ve uzmanlığını geliştirilmelidir. 6.3 PROSEDÜR a) Kontrol şemasının uygulanması için karakteristikleri seçin. b) Uygun kontrol şemasını seçin. c) Alt grup üzerinde (değişimlerinin sadece şansdan dolayı olduğu kabul edilen maddelerden oluşan küçük grup) boyutunu ve alt grup numune alma frekansını belirtin. d) En azından alt grup üzerinde verileri toplayın ve kaydedin veya önceden kaydedilmiş verileri kullanın. e) Her bir alt grup örneğini karakterize eden istatistikleri hesaplayın f) Her bir alt grup numunelerinden elde edilen istatistiklerden kontrol sınırlarını hesaplayın g) Şemayı oluşturun ve alt grup istatistiklerini buraya kaydedin h) Kontrol sınırları dışındaki noktaları ve kaynağı bilinen (özel) sebeplerin bulunduğunu gösteren biçimler için grafiği inceleyin. i) Gelecek etkinlik üzerinde karar verin. 6.4 ÖRNEK Kapları 5 kg ürünle doldurmak için, yeni bir makina tesis edilmiştir. Gram cinsinden fazla dolum, kontrol şemaları ile araştırılması gereken önemli bir özellik olarak kabul edilmiştir. a) Bu amaçla ortalama (X ) ve aralık (R) şemaları seçilir. B) Makinadan 1 er saatlik arayla, arka arkaya alınan beş dolu kap, alt grup olarak tarif edilmiştir. c) Veriler, gözlem sırasını korumak suretiyle, 25 alt gruptan toplanmış ve kaydedilmiştir. d) Her alt grup numune için, X (beş gözlemin ortalaması) ve R (beş gözlemin aralığı) numune istatistikleri hesaplanmıştır. e) Uygun formüller (ISO 8258) uygulanarak, X ve R için, merkez çizgileri (CL) ile üst (UCL) ve alt (LCL) kontrol sınırları hesaplanmıştır. f) Şemalar teşkil edilmiştir. g) Kontrol şemalarının incelenmesi, kontrol sınırları dışında herhangi bir nokta ve rast geleliğin veya affedilebilir sebeplerin bulunmadığını gösteren nokta desenlerinin bulunmadığını göstermiştir. Bu sebeple işlemin önceden tahmin edilecek şekilde tekrar eden olduğu, istatistik kontrol durumunda olduğu hükmüne verilmiştir. h) Numune almanın ve şemalaştırmanın aynı şekilde sürdürülmesine ve kontrol şeması, affedilebilir bir sebebin dahil olduğunu göstermediğini sürece, proseste herhangi bir ayarlama yapılmamasına karar verilmiştir (Eski dolum makinası işlemi için kontrol şema verilerinin mevcut olması durumunda, yeni makinanın getirdiği iyileştirmenin derecesi hakkında bir karar verilebilir). Sayfa 10 / 15

12 ŞEKİL 9- X -R Şeması örneği 7- AKIŞ DİYAGRAMI UYGULAMA Akış diyagramı: - Mevcut prosesin tanımlanması; - Yeni bir prosesin tasarımı için kullanılır. 7.2 AÇIKLAMA Akış diyagramı, bir prosesteki aşamaların resimle gösterilmesidir ve prosesin gerçekte nasıl işlediğinin detaylı anlaşılmasıyla, iyileştirme şansının bulunması açısından yararlıdır. Bir prosesteki değişik aşamaların diğerleriyle nasıl ilişkili olduğu denenerek, mümkün olan hata kaynaklarından biri ortaya çıkarılabilir. Akış diyagramları malzeme akışından bir ürünün satış veya servis aşamalarına kadar herhangi bir prosesin her yönüne uygulanabilir. Akış diyagramları, kolayca tanınabilen sembollerden oluşur. En çok kullanılan semboller, şekil A.5 de verilmiştir. Başlangıç ve bitiş aşamaları Faaliyet açıklaması Karar kutusu Sıralı bir düzende bir faaliyetten bir sonrakine akışta yön gösterilişi ŞEKİL 10 - Akış şeması sembolleri 7.3 PROSEDÜR MEVCUT BİR PROSESİN AÇIKLANMASI a) Prosesin başlangıç ve bitişini tanımlayın. b) Mevcut prosesi başlangıçtan bitişe kadar gözleyin. c) Prosesteki aşamaları (faaliyetler, kararlar, girdiler, çıktılar) belirtin. d) Prosesi temsil edecek tasarı akış diyagramını hazırlayın. Sayfa 11 / 15

13 e) Proses içinde yer alan kişilerle tasarı akış diyagramını gözden geçirin. f) Bu gözden geçirmeye dayanarak akış diyagramını iyileştirin. g) Gerçek prosese göre akış diyagramını doğrulayın. h) Gelecek referans ve kullanım için akış diyagramına tarih verin ( Bu, prosesin gerçekte nasıl çalıştığının kaydedilmesini sağlar ve iyileştirme imkanlarının tanımlanması için de kullanılabilir) YENİ PROSES TASARIMI a) Prosesin başlangıç ve bitişini tanımlayın. b) Proseste yer alacak aşamaları (faaliyetler, kararlar, girdiler, çıktılar) gösterin. c) Prosesteki aşamaları tanımlayın (faaliyetler, kararlar, girdiler, çıktılar). d) Prosesi temsil eden tasarı bir akış diyagramı oluşturun. e) Proseste yer alması beklenen insanlarla beraber tasarı akış diyagramını gözden geçirin. f) Bu gözden geçirmeye bağlı olarak akış diyagramını iyileştirin. g) Gelecek referans ve kullanım için akış diyagramına tarih verin. (Prosesin nasıl tasarlandığının kaydedilmesini sağlar ve tasarım iyileştirme imkanlarının tanımlanması için de kullanılabilir). 7.4 ÖRNEK Şekil 11 de verilen akış diyagramı, dokümanın yeniden kopyalanması prosesini temsil eder. ŞEKİL 11 - Akış diyagramı örneği 6 SİGMA Verimlilik, bugün hangi sektörde faaliyet gösterirse göstersin tüm kuruluşlar için sihirli bir kelime. Hiç kuşkusuz verimlilik, daha fazla rekabet gücü, daha fazla pazar payı, hatta liderlik gibi tüm hedeflerin gerçekleşmesi için olmazsa olmazlar arasında yer alıyor. Verimlilik 21. yüzyılda çok değerli ama 1980'li yıllarda da öyleydi. Tam da o yılarda hata oranını azaltarak verimlilikte çıtayı yükselten bir Japon kuruluşu Motorola'nın dikkatini çekti. 1980'li yıllarda bir Japon firması, Amerika Birleşik Devletleri'nde Motorola'nın bir televizyon fabrikasını satın aldı. Yönetimin el değiştirmesinin ardından fabrikadaki hata oranı yüzde 20 oranında azaldı. Durumu gören Motorola yöneticileri, kendi yönetimlerinde neyin Sayfa 12 / 15

14 aksadığını belirlemek için yoğun bir çalışma içine girdiler. Çok açık olan kalite yönetiminde yeni bir anlayışın gerektiği idi. Bu öyküyü yüzyılımıza taşıyan neden ise, modern bir yönetim metodolojisi olarak tüm dünyayı saran Altı Sigma'ya o yıllarda ilham vermiş olmasıdır. Daha fazla verim ve dolayısıyla rekabet gücü elde etmek amacıyla, yeni bir yönetim metodolojisi üzerinde yapılan çalışmalar ile Altı Sigma'nın temelleri atıldı. Altı Sigma'nın gelişim süreci pek çok başarı öyküsü ile dolu. Sistemi ilk uygulayan Motorola ve General Electric bu öykülere en iyi iki örneği oluşturuyor yılında Altı Sigma sistemini uygulamaya başlayan Motorola bugüne kadar 11 milyar dolar,general Electric ise 12 milyar dolarlık tasarruf sağladı. Altı Sigma nın sırrına ermek için sistemin işleyişine bir göz atmakta fayda var.sistemin anahtarı, Yunan alfabesinin bir harfi olan Sigma da gizli, Küçük harf Sigma, özellikle istatistikte ve istatistiksel süreç kontrolünde çok önemli bir ölçüt olan standart sapmayı simgeliyor.standart sapma istatistiksel olarak bir yayılım,sapma,farklılaşma ölçüsüdür.yapılan herhangi bir işin sonucu olan önemli bir özellikle ilgili performansı değerlendirmek amacıyla kullanılan önemli bir parametredir. Ele alınan özellik hakkında bireyler arasındaki farkı, yani değişkenliği gösterir. Fark ne kadar büyükse, standart sapması da o kadar büyük oluyor. Farklılıklar azaldıkça standart sapma da küçülüyor. Sapma'dan, yani sigma'dan yola çıkarak süreçlerin performanslarını değerlendirmek için kullanılan göstergeye ise sigma düzeyi deniyor. Altı sigma performans düzeyi ise ele alınan süreçte milyonda 3,4 hata olasılığını temsil ediyor. Yani mükemmel denebilecek bir süreç performans düzeyi. Altı Sigma'nın başarısının temelinde veriye dayalı olması yer alıyor. Model aslında başarı için gereken tüm unsurları, bilgi, deneyim ve uzmanlığa dayalı araçları bir araya getiriyor. Altı Sigma kuruluşların karlılığını olumsuz etkileyen, pazardaki konumunu zayıflatan sorunları doğru olarak tespit etmeyi, sorunları önceliklendirebilme ve bunları hızlı ve başarılı bir şekilde çözebilme becerisini en üst düzeye çıkarmayı amaçlıyor. Sistem bunun için üst ve orta kademe yöneticilere doğru zamanda, doğru yerde, doğru kararı verebilmelerini sağlayan bütün teknik ve sosyal donanımı kazandırarak, engelleri ortadan kaldırmayı hedefliyor. Başarılı Altı Sigma uygulaması birbirini izleyen dört fazdan oluşuyor. Sistemin başlangıcı kabul edilen "Planlama ve Altyapı" fazında, üst yönetimle birlikte şirketin iş hedeflerine uygun Altı Sigma stratejisi ve uygulama planı oluşturuluyor.bu aşama kuruluşların üst ve orta yönetimlerin Altı sigma kavramları, rolleri,programın bütünü hakkında bilgilendirilmeleri ile tamamlanıyor.bunun için eğitimler, çalıştaylar ve karşılıklı görüşmeler gerçekleştiriliyor.bu aşamada programı yönetecek Şampiyonlar seçiliyor ve Altı Sigma Liderlik ekibi oluşturuluyor.buna paralel olarak altı Sigma nın şirkette nasıl yürütüleceğini belirleyen Altı Sigma altyapısı/ el kitabı hazırlanıyor. "Uygulama ve Yayılım" adlı ikinci fazda yönetimle birlikte Altı Sigma stratejisine uygun iyileştirmeye açık alanlar belirleniyor. Kara Kuşak ve Yeşil Kuşak adayları belirlenerek eğitim projeleri tanımlanıyor. Üçüncü faz, "Sürdürme ve Yayılım", Altı Sigma metodolojisinin yayılımını hızlandırmayı ve günlük yaşama entegre edilmesini amaçlıyor. Dördüncü faz olan "Kurumsal Davranış Biçimi"nde, Altı Sigma metodolojisinin ve araçlarının günlük faaliyetlere tümüyle entegrasyonu tamamlanıyor. Bu fazda, mevcut problemlerin çözülmesi konusunda elde edilmiş kurumsal davranış biçiminin ötesine geçilmesi amaçlanıyor. Yeni ürünlerin veya süreçlerin problemsiz olarak tasarımlanmasını ve devreye alınmasını mümkün kılacak sistemlerin oluşturularak uygulanması, sürekliliğinin sağlanması garanti altına alınıyor. Tüm dünyada hızla yaygınlaşan Altı Sigma'nın ülkemizdeki geçmişi ise kısa olarak nitelendirilebilir. Altı Sigma ile 1999 yılında tanışmamıza karşın, bu metodolojinin esas olarak son iki yıldır tanınmaya başladığını söyleyebiliriz. Yeni bir sistem olması itibarı ile iş dünyamız Altı Sigma'ya bir hayli kuşkucu yaklaşıyor. Kuruluşların öncelikle başarılı uygulamalara tanık olmayı arzu ettikleri gözleniyor. Bununla birlikte 2004 yılı itibari ile Türk iş dünyasının Altı Sigma'ya artan bir ilgi gösteriyor. Bunda, Altı Sigma için başarılı örneklerin ortaya çıkmasının da etkisi var. Altı Sigma'nın yaygınlaşması, Türkiye'nin dünya pazarlarında rekabet gücünün artması açısından da önem taşıyor. Ülkemizde Altı Sigma'nın henüz yeteri kadar uygulandığını söylemek güç. Altı Sigma Sayfa 13 / 15

15 sisteminin omurgasını oluşturan Kara Kuşakların sayısı Türkiye'de 'leri geçmezken bu savı. General Electric'te 5 bin 500 ü aşıyor. Kara kuşaklar Altı Sigma uygulanan bir şirkette sistemin omurgasını üstleniyor.bunun için her türlü donanıma sahip olacak şekilde beş aya yayılan toplam 23 günlük, hem teorik hemde katılımcıların kendi şirketlerindeki durumlar için uygulamalı eğitimden geçiyorlar. Altı Sigma Eğitimleri Tanımlama Fazı, Ölçme Fazı, Kontrol Fazı olmak üzere fazlara dayalı olarak veriliyor. Tanımlama Fazı eğitimi, önemli problemleri tespit etmek, iş sonuçlarına etkilerini değerlendirerek önceliklendirmek, seçmek ve bir proje haline getirmek için gereken tüm araçları içeriyor. Katılımcılar Projenin başlatılmasına neden olan problemi ve ana göstergeyi tanımlamak, ana göstergede hedeflenen iyileştirmeyi, iyileştirmenin parasal kazancını ve diğer iyileştirme etkilerini tanımlamak, proje kapsamını belirlemek, proje takımını oluşturmak ve proje zaman planını hazırlamak konularında eğitim alıyorlar. Ölçme Fazı eğitimi mevcut verilerden yola çıkarak sürecin performansını ve yeterliliğini belirlemek, sürecin mevcut durumunun eksiksiz bir fotoğrafını oluşturmak için gerekli araçları içeriyor. Üçüncü eğitim h a f t a s ın d a gerçekleştirilen Analiz Fazı, problemlerin kök nedenlerini bulmak ve verilerle doğrulamak için gerekli istatistik araçlara odaklanıyor. Probleme yol açan kilit girdi değişkenleri araştırmak, hem geçmiş hem de güncel verilerle doğrulamak ve çıktıdaki değişkenlik üzerindeki etkisini istatistik olarak doğrulamak Analiz Fazı'nın içeriğini oluşturuyor. İyileştirme Fazı eğitimi, problemi ortadan kaldıracak ve hedeflenen süreç performansını sağlayacak en uygun çözümün bulunması için gerekli araçları içeriyor. Son eğitim haftası olan Kontrol Fazı'nda iyileştirilmiş süreç performansının proje kapatıldıktan sonra da sürekliliğinin sağlanması için gerekli araçlar sağlanıyor. Ekonominin aldığı biçim, iş yapış şekilleri, rekabet koşulları ve araçları değişse de, kuruluşları başarıya götüren yolun yapı taşları varlığını ve değerini aynen koruyor: Bilgi birikimi, deneyim, eğitim, uzmanlık. Altı Sigma tüm bu unsurları bilimsel bir yöntemle bir araya getiren, yeni bir anlayış. Yeni yatırımların ve yeni kaynaklar yaratmanın yanı sıra, varolan olan kaynakların en akılcı ve verimli şekilde değerlendirilmesinin önemini ortaya koyan sistemin, yakın gelecekte ülkemizdeki tüm kuruluşlar için öncelik kazanacağını tahmin etmek güç değil. Geleceğe hazırlanmak için şimdiden harekete geçmek kuruluşları başarıya bir adım daha yaklaştıracaktır. KADEM; KATILDIĞINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDER, BİR SONRAKİ EĞİTİME TEKRAR BEKLERİZ... Sayfa 14 / 15

KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON 7 Teknik

KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON 7 Teknik KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON 7 Teknik İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI, KAORU ISHIKAWA, ÜLKESİNE GELEN İKİ A.B.D.Lİ UZMAN JOSEPH JURAN VE EDWARSD DEMING İLE TANIŞIR. KAORU ISHIKAWA, KALİTEYE İLİŞKİN BU

Detaylı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı DENEY 0 Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı Amaç: Ölçüm metodu ve cihazına bağlı hata ve belirsizlikleri anlamak, fiziksel bir niceliği ölçüp hata ve belirsizlikleri tespit etmek, nedenlerini açıklamak. Genel

Detaylı

Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor!

Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor! Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor! Mavi Akademi, bünyesinde barındırdığı yetki belgeleri ve alanında uzman akademisyenler, sektör tecrübesine sahip baş denetçiler ve uzmanlardan oluşan kadrosuyla

Detaylı

İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA

İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA KALİTENİN TARİHSEL KİMLİK DEĞİŞİMİ Muayene İstatistiksel Kalite Kontrol Toplam Kalite Kontrol Toplam Kalite Yönetimi İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL İstatistiksel

Detaylı

Problem Çözme Rehberi. Orhan Çevik İstanbul, 19 Mayıs 2015

Problem Çözme Rehberi. Orhan Çevik İstanbul, 19 Mayıs 2015 Problem Çözme Rehberi Orhan Çevik İstanbul, 19 Mayıs 2015 Yol Haritası 1 Problemi Anla 2 Ürünü/Süreci Tanı/Anla 3 Potansiyel Sebepleri Belirle 4 Sebepleri Doğrula ve Önceliklendir 5 Çözümleri Geliştir

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

Otomotiv Sertifika Programı

Otomotiv Sertifika Programı Otomotiv Sertifika Programı Otomotiv ana sanayi ve yan sanayinde kabul gören, geleneksel iş modelleri artık günümüzde uluslararası standartlar olarak zorunluluklar haline gelmiştir. Bu eğitimde birçok

Detaylı

veriler elde edebilmek için bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, değerlendirilmesi ve alternatif çözümler

veriler elde edebilmek için bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, değerlendirilmesi ve alternatif çözümler 911-00-TA 004 10.12.22 1/5 1.Amaç Bu talimatin amacı; ürün tedarikinden başlayarak müşteri şikayetlerine kadar olan tüm aşamalarda sağlıklı veriler elde edebilmek için bilgilerin toplanması, düzenlenmesi,

Detaylı

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I ENM 5210 İSTATİSTİK VE YAZILIMLA UYGULAMALARI Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I İstatistik Nedir? İstatistik kelimesi ilk olarak Almanyada devlet anlamına gelen status kelimesine dayanılarak kullanılmaya

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

Altı Sigma Nedir? Uygulayan şirketlere çok belirgin finansal kazançlar sağlamıştır.

Altı Sigma Nedir? Uygulayan şirketlere çok belirgin finansal kazançlar sağlamıştır. ALTI SİGMA NEDİR? Altı Sigma Nedir? 1980 lerin ortasında Motorola tarafından, Japon kalite fikirleri ve kontrol sistemlerinin süreçlerde uygulanması için geliştirilmiştir. Mevcut problemleri çözmek, altı

Detaylı

Prosedür. Kalite Yönetim Sisteminde Neden gerçekleştirilecek?

Prosedür. Kalite Yönetim Sisteminde Neden gerçekleştirilecek? Prosedür Bir faaliyeti veya bir bir amaca ulaşmak için izlenen yol ve yöntem (TDK) Prosesi icra etmek için belirlenen yol (ISO 9000) Faaliyetleri yeterli kontrolü sağlayacak detayda tarif eden dokümanlardır

Detaylı

TEKSTİLDE KALİTE DERSİ. Reklamasyon durumlarını belirlemek. İstatistik hesaplamaları yapmak

TEKSTİLDE KALİTE DERSİ. Reklamasyon durumlarını belirlemek. İstatistik hesaplamaları yapmak TEKSTİLDE KALİTE DERSİ Dersin Modülleri Kalite Güvence I Kalite Güvence II Kalite prosedörleri I Kalite prosedörleri II Reklamasyon İstatistik Kazandırılan Yeterlikler Kalite güvence sistemini hazırlamak

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI KALİTE KONTROL PROSEDÜRÜ PR17/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI KALİTE KONTROL PROSEDÜRÜ PR17/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR17/KYB Sayfa No: 1/6 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı, Daire Başkanlığında deney hizmetleri

Detaylı

Verilerin Özetlenmesinde Kullanılan Tablolar ve Grafiksel Yöntemler

Verilerin Özetlenmesinde Kullanılan Tablolar ve Grafiksel Yöntemler Verilerin Özetlenmesinde Kullanılan Tablolar ve Grafiksel Yöntemler Frekans Dağılımları Verilerin Düzenlenmesi Sıralı dizi bir dizi verinin küçükten büyüğe yada büyükten küçüğe göre sıralanması Dağılı

Detaylı

ISO 9001 Kalite Terimleri

ISO 9001 Kalite Terimleri Kalite: Mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir (ISO 9000) Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmi olarak formüle edilen kuruluşun

Detaylı

KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON ANALİZ VE DEĞERLENDİRME ANALİZ VE DEĞERLENDİRME ANALİZ VE DEĞERLENDİRME 16.12.2014

KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON ANALİZ VE DEĞERLENDİRME ANALİZ VE DEĞERLENDİRME ANALİZ VE DEĞERLENDİRME 16.12.2014 KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON ANALİZ VE DEĞERLENDİRME GEÇMİŞ DERSLERDE, KK UN ÇEŞİTLİ AŞAMALARINDA NÜMUNE ALMA UYGULAMALARINI, KABUL VEYA RED ŞEKLİNDE ANLIK KARAR VERME UYGULAMALARINI; ÖLÇME TEKNİKLERİNİ

Detaylı

ISO 50001:2011 Enerji Yönetim Sistemi

ISO 50001:2011 Enerji Yönetim Sistemi ISO 50001:2011 Enerji Yönetim Sistemi Enerji Tasarrufu Daha Güçlü Atılımlar İçin Birikimdir 2011 MEYER Temsilcilik ve Kontrol Hizmetleri 1 TÜV (Technischer Überwachungs - Verein) Almanca'da Teknik Gözetim

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

Kalite Geliştirmede İstatistiksel Yöntemler ve Six Sigma

Kalite Geliştirmede İstatistiksel Yöntemler ve Six Sigma Kalite Geliştirmede İstatistiksel Yöntemler ve Six Sigma - 1 Ödevler 5 er kişilik 7 grup Hayali bir şirket kurulacak Bu şirketin kalite kontrol süreçleri raporlanacak Kalite sistem dokümantasyonu oluşturulacak

Detaylı

ÖLÇME ANALİZ VE İYİLEŞTİRME PROSEDÜRÜ

ÖLÇME ANALİZ VE İYİLEŞTİRME PROSEDÜRÜ TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖLÇME ANALİZ VE İYİLEŞTİRME PR09/KYB Sayfa No: 1/7 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı; kalite

Detaylı

kültürel değişim gayreti Kültürel değişim ğş

kültürel değişim gayreti Kültürel değişim ğş Altı Sigma Nedir? Mühendis ve istatistikçiler tarafından ürün ve proseslerin ince ayarını yapmak için kullanılan ileri derecede teknik bir yöntem Müşteri ihtiyaçlarını kusursuza yakın karşılama hedefi

Detaylı

Altı Sigma Nedir? www.kimyageriz.biz

Altı Sigma Nedir? www.kimyageriz.biz Altı Sigma Nedir? Sigma,bir prosesteki değişkenliği ölçen ortalamadan standart sapma olarak da bilinir.altı sigma yaklaşımı,ölçüm aracı olarak ünite başına hata sayısı(defects per unit,(dpu)) ı kullanır.ünite

Detaylı

İstatistiksel Kalite Kontrol BBY 374 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 18 NİSAN 2014

İstatistiksel Kalite Kontrol BBY 374 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 18 NİSAN 2014 İstatistiksel Kalite Kontrol BBY 374 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 18 NİSAN 2014 İstatistiksel kalite kontrol o Üretim ve hizmet süreçlerinin ölçülebilir veriler yardımıyla istatistiksel yöntemler kullanılarak

Detaylı

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf/Y.Y. Ders Saati Kredi AKTS (T+U+L) İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL EN-412 4/I 3+0+0 3 5 Dersin Dili : Türkçe Dersin Seviyesi

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI TOLERANSLAR P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L I H O Ğ LU Tolerans Gereksinimi? Tasarım ve üretim

Detaylı

Kalibrasyon/Deney Sonuçlarının Raporlanması ve Yorumlanması

Kalibrasyon/Deney Sonuçlarının Raporlanması ve Yorumlanması Kalibrasyon/Deney Sonuçlarının Raporlanması ve Yorumlanması Saliha TURHAN Kalite 13, 6. Kontrol, Metroloji, Test Ekipmanları ve Endüstriyel Yazılım Fuarı İstanbul, 16/11/2013 İçerik Sonuçların raporlanması

Detaylı

1. Süreç nedir? 2. Süreç nedir? 3. Temel süreç unsurları nelerdir? 4. Süreçler nasıl sınıflandırılabilir? Süreç tipleri nelerdir?

1. Süreç nedir? 2. Süreç nedir? 3. Temel süreç unsurları nelerdir? 4. Süreçler nasıl sınıflandırılabilir? Süreç tipleri nelerdir? 1. Süreç nedir? Girdileri çıktı haline getiren birbiriyle ilgili ve etkileşimli faaliyetler takımı dır. 2. Süreç nedir? Tanımlanabilirlik Tekrarlanır olması Ölçülebilirlik Bir sahibi ve sorumluları olması

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08 R20.08 LABORATUVARLARDA YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRME FAALİYETİ Rev.00 03-2002 1. GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında bir

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Gürültü-Titreşim Parametrelerinde Dikkat Edilecek Hususlar İş Hijyeni Ayhan ÖZMEN İSG Uzmanı Fizik Mühendisi İSGÜM Şubat

Detaylı

TAHRİBATLI YÖNTEMLE (KAROT) YERİNDE BETON BASINÇ DAYANIMININ BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ TS EN 13791 NİSAN 2010

TAHRİBATLI YÖNTEMLE (KAROT) YERİNDE BETON BASINÇ DAYANIMININ BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ TS EN 13791 NİSAN 2010 TAHRİBATLI YÖNTEMLE (KAROT) YERİNDE BETON BASINÇ DAYANIMININ BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ TS EN 13791 NİSAN 2010 Yerinde basınç dayanımın belirlenmesi uygulamada aşağıda sıralanan durumlar için gerekli

Detaylı

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü İŞ HİJYENİ LABORATUVARLARINDA MEVZUAT İLE KALİTE SİSTEMLERİ İLİŞKİSİ KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ŞUBAT 2015 BİLGİLENİDRME TOPLANTISI

Detaylı

Deney Tasarımı (DOE) Reçetesi. Orhan Çevik İstanbul, 30 Ağustos 2014

Deney Tasarımı (DOE) Reçetesi. Orhan Çevik İstanbul, 30 Ağustos 2014 Deney Tasarımı (DOE) Reçetesi Orhan Çevik İstanbul, 30 Ağustos 2014 Başlangıç Uyarısı Deney tasarımı çalışmalarının genellikle peş peşe birkaç deney gerektiren çalışmalar olduğunu unutmayın Her zaman mümkün

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:2 GIRIŞ Bu derste elle ya da bir çalışma sayfası yardımıyla oluşturulacak bir simülasyon tablosunun kullanımıyla yapılabilecek simülasyon

Detaylı

Zaman Serileri Tutarlılığı

Zaman Serileri Tutarlılığı Bölüm 3 Zaman Serileri Tutarlılığı Ulusal Sera Gazı Envanterleri Uygulamalı Eğitim Çalıştayı - IPCC Kesişen Konular 4-5-6 Kasım 2015, Ankara Türkiye Giriş Çok yıllı sera gazı (GHG) envanterleri, emisyonların

Detaylı

Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları www.sisbel.biz

Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları www.sisbel.biz ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları E1-yüksek seviye bilgi güvenliği risk değerlendirmesi Yüksek seviye değerlendirme,

Detaylı

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Neden Süreç Yönetimi? Örgütlerin çoğu geleneksel olarak fonksiyonel temelde yapılandırılmıştır. Tüm çalışmalar bağlı olunan fonksiyon içinde başlatılmakta,

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler Hamide Z Şenyuva 8 9 Ekim 2008, İzmir İçerik Giriş- Analitik Kalite Güvence neden önemli? Formal Kalite Güvence Sistemleri Metot validasyonu İç Kalite Kontrol

Detaylı

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi Uygulama ve başarımın anahtarları 1 Genel Eğitim Hakkında Kalite ve Yönetim Sistemi Kavramlar ve amaçlar TKY ve Kalite Yönetim Sistemi Standart maddeleri Fayda sağlamanın

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI I BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ

Detaylı

ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi

ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi Dr.Ömer Güzel Biruni&Centro Laboratuvarları 18 EKİM 2014 MALATYA 21. Yüzyılda Laboratuvarların Geleceği Otomasyon, Konsolidasyon, Moleküler tanı,

Detaylı

TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ

TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ Ülkü Füsun ERTÜRK Maden atıkları ve Tehlikesiz Atıkların Yönetimi Şube Müdürlüğü Kimya Müh. Antalya, 24-26.04.2012 Maden Atıklarının Yönetimi Projesi

Detaylı

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız.

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. Örnek Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. i. ii. X 1 2 3 4 1 2 3 4 Y 2 3 4 5 4 3 2 1 Örnek Aşağıdaki veri

Detaylı

TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Kurum İçi Bilgilendirme Eğitimi ISO 9001 NEDİR?

TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Kurum İçi Bilgilendirme Eğitimi ISO 9001 NEDİR? ISO 9001 NEDİR? ISO 9001, tüm imalat ve hizmet şirketleri için hazırlanmış olan ve Kalite Yönetim Sistemi nin gereklerini belirleyen uluslararası bir standarttır. Kurumun mal veya hizmet üretimindeki tüm

Detaylı

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35 İçindekiler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 Küreselleşme... 4 Fütüristlerin Görüşleri... 7 Bilgi Toplumu... 8 Kağıtsız Fabrikalar... 9 Tek Kişilik Şirketler...10 Küresel Üretici...11 Küresel

Detaylı

ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI

ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI DOK. NO TL-KAL-11 REV. NO 00 YAYIN TAR. REV. TAR. SAYFA 1/9 NO 1. AMAÇ-KAPSAM Bu talimatın amacı, fabrikamızda ISO 22000 proseslerinin tanımlanması, etkileşimi ve veri

Detaylı

VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU. 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu. 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla Sunumu

VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU. 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu. 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla Sunumu SAÜ 3. BÖLÜM VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU PROF. DR. MUSTAFA AKAL İÇİNDEKİLER 3.2.Grafiksel Sunumlar 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla

Detaylı

(2. AŞAMA) SAHA TETKİKİ PROSEDÜRÜ

(2. AŞAMA) SAHA TETKİKİ PROSEDÜRÜ 16.4.27 1 / 6 REVİZYON BİLGİSİ REVİZYON NO AÇIKLAMA Rev. İlk yayın BU DOKÜMAN SİSTEM DENETİM BELGELENDİRME NİN ÖZEL DOKÜMANIDIR. İZİNSİZ KOPYALANAMAZ 1. AMAÇ ve KAPSAM: 16.4.27 2 / 6 Bu prosedür, 2 aşamalı

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI

SÜREÇ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI SÜREÇ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI. Süreç Yönetimi Uzmanlık Programı Amacı Bu eğitim, süreç yönetimi konularında çalışma yapacak kişilere uzmanlık seviyesinde süreç analiz ve iyileştirme tekniklerini aktarmak

Detaylı

İÇ KONTROL SİSTEMİ EĞİTİMİ STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI

İÇ KONTROL SİSTEMİ EĞİTİMİ STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL SİSTEMİ EĞİTİMİ STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI SÜREÇ KARTI 2 SÜREÇ KARTI 3 AÇIKLAMALAR SÜREÇ TANIMLAMA BİLGİSİ; Süreç; belli girdileri içeren ve belli çıktıları üreten katma değerli çabalarla

Detaylı

2) Bilgi Toplama ve Dağıtma (İşletme içinden ve dışından çeşitli kanallarla veri-bilginin toplanması, ilgililere aktarılması vb.)

2) Bilgi Toplama ve Dağıtma (İşletme içinden ve dışından çeşitli kanallarla veri-bilginin toplanması, ilgililere aktarılması vb.) Karar Verme Yönetici ne iş yapar? Ne iş yapmalı? H.Mintzberg in Araştırması 1) Kişilerarası İlişkiler (Astlık-üstlük ilişkileri, işletme-dış çevre arasında ilişki kurmak, temsil) 2) Bilgi Toplama ve Dağıtma

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Soru Öğrencilerin derse katılım düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilen 16 soruluk bir test için öğrencilerin ilk 8 ve son 8 soruluk yarılardan aldıkları puanlar arasındaki

Detaylı

Şablon 6: Ulusal Envanter İyileştirme Planı

Şablon 6: Ulusal Envanter İyileştirme Planı Şablon 6: Ulusal Envanter İyileştirme Planı 1: Kurumsal Düzenlemeler 2: Yöntem ve Veri Dokümantasyonu 3: KG/KK Prosedürlerinin Tanımlanması 4: Arşivleme Sisteminin Tanımlanması 5: Kilit Kategori Analizi

Detaylı

KALİTE YÖNETİMİ SİSTEMLERİ

KALİTE YÖNETİMİ SİSTEMLERİ Kalite Yönetimi Sistemleri Posta Hizmetleri Ön Lisans Programı KALİTE YÖNETİMİ SİSTEMLERİ 1 Kalite Yönetimi Sistemleri İçindekiler 1.1. Dersin Amacı... 3 1.2. Öğrenme Çıktıları... 3 1.3. Ders kaynakları...

Detaylı

GRAFİK ÇİZİMİ VE UYGULAMALARI 2

GRAFİK ÇİZİMİ VE UYGULAMALARI 2 GRAFİK ÇİZİMİ VE UYGULAMALARI 2 1. Verinin Grafikle Gösterilmesi 2 1.1. İki Değişkenli Grafikler 3 1.1.1. Serpilme Diyagramı 4 1.1.2. Zaman Serisi Grafikleri 5 1.1.3. İktisadi Modellerde Kullanılan Grafikler

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞİKAYETLER PROSEDÜRÜ PR19/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞİKAYETLER PROSEDÜRÜ PR19/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR19/KYB Sayfa No: 1/6 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı; Daire Başkanlığı tarafından yürütülmekte

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:5 RASSAL DEĞIŞKEN ÜRETIMI Bu bölümde oldukça yaygın bir biçimde kullanılan sürekli ve kesikli dağılımlardan örneklem alma prosedürleri

Detaylı

Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler

Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler Analitik Kalite Güvence: Minimum gereksinimler Dr. Hamide Z Şenyuva 16 17 Ekim 2007, Bursa İçerik Giriş- Analitik Kalite Güvence neden önemli? Formal Kalite Güvence Sistemleri Metot validasyonu İç Kalite

Detaylı

Mühendislikte İstatistik Yöntemler

Mühendislikte İstatistik Yöntemler .0.0 Mühendislikte İstatistik Yöntemler İstatistik Parametreler Tarih Qma.3.98 4..98 0.3.983 45 7..984 37.3.985 48 0.4.986 67.4.987 5 0.3.988 45.5.989 34.3.990 59.4.99 3 4 34 5 37 6 45 7 45 8 48 9 5 0

Detaylı

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER SPSS in üzerinde işlem yapılabilecek iki ana ekran görünümü vardır. DATA VIEW (VERİ görünümü) VARIABLE VIEW (DEĞİŞKEN görünümü) 1 DATA VIEW (VERİ görünümü) İstatistiksel

Detaylı

1. AŞAMA TETKİK PROSEDÜRÜ

1. AŞAMA TETKİK PROSEDÜRÜ PR 1 16.4.27 1 / 6 REVİZYON BİLGİSİ REVİZYON NO AÇIKLAMA Rev. İlk yayın BU DOKÜMAN SİSTEM DENETİM BELGELENDİRME NİN ÖZEL DOKÜMANIDIR. İZİNSİZ KOPYALANAMAZ 1. AMAÇ ve KAPSAM: PR 1 16.4.27 2 / 6 Bu prosedür,

Detaylı

İTİRAZ VE ŞİKAYETLERİ DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İTİRAZ VE ŞİKAYETLERİ DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ İTİRAZ VE ŞİKAYETLERİ Döküman No İlk Yayın Tarihi Rev. No Yürürlük Tarihi PR - 09 04.01.2010 2 17.01.2014 Amaç IEP Belgelendirme Merkezi bünyesinde TS EN ISO / IEC 17020 standardı kapsamında gerçekleştirilen

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013

Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013 Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013 1 Tanımlar Uygunluk değerlendirmesi : Deney, analiz, kalibrasyon, ölçüm hizmetleri, ürün, sistem, personel belgelendirmesi, hammadde, malzeme, ürün, tesis,

Detaylı

Parametrik Olmayan Testler. İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi

Parametrik Olmayan Testler. İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi Yrd. Doç. Dr. Neşet Demirci, Balıkesir Üniversitesi NEF Fizik Eğitimi Parametrik Olmayan Testler İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi Rank Korelasyon Parametrik

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkemiz kuruluşları da Kalite, Çevre ve İş sağlığı ve güvenliği konularına verdikleri önemi göstermek, etkinlik ve verimliliği artırmak amacıyla Yönetim Sistemlerine geçiş için uğraş

Detaylı

belirlenmesine ve çözülmesine yönlendirmek, kolaylaştırmak ve sistematik bir yaklaşımla bu bilgi ve verileri değerlendirmek

belirlenmesine ve çözülmesine yönlendirmek, kolaylaştırmak ve sistematik bir yaklaşımla bu bilgi ve verileri değerlendirmek 7 KALİTE ARACI 7 KALİTE ARACI Kalite araçları olarak adlandırılan araçlar özellikle uygulama sürecinde ortaya çıkan ve/veya çıkabilecek problemlerin; belirlenmesine ve çözülmesine yönelik bilgi ve veri

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi İlhan AYDIN KESİKLİ-OLAY BENZETİMİ Kesikli olay benzetimi, durum değişkenlerinin zaman içinde belirli noktalarda değiştiği sistemlerin modellenmesi

Detaylı

Tanımlayıcı İstatistikler. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

Tanımlayıcı İstatistikler. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN Tanımlayıcı İstatistikler Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN 1 Tanımlayıcı İstatistikler Yer Gösteren Ölçüler Yaygınlık Ölçüleri Merkezi Eğilim Ölçüleri Konum Ölçüleri 2 3 Aritmetik Ortalama Aritmetik ortalama,

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖNLEYİCİ FAALİYET PROSEDÜRÜ PR13/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖNLEYİCİ FAALİYET PROSEDÜRÜ PR13/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR13/KYB Sayfa No: 1/4 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı; Daire Başkanlığı tarafından verilen

Detaylı

GAP DANIġMANLIK EĞĠTĠM REHBERĠ

GAP DANIġMANLIK EĞĠTĠM REHBERĠ GAP DANIġMANLIK EĞĠTĠM REHBERĠ SatıĢ ve MüĢteri ĠliĢkileri Eğitimi Müşteriyi markaya/kuruma âşık etmek Müşteriyi tanıyalım - Müşteri tipleri Kartvizit verme sanatı Satış Tüyoları ve İlave Satış Yapma Teknikleri

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ Rev.00 03-2002 1 GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında, bir laboratuvarın yaptığı deney

Detaylı

TEK NOKTA EĞİTİMLERİ

TEK NOKTA EĞİTİMLERİ Sürekli gelişim için TEK NOKTA EĞİTİMLERİ İSMAİL HAKKI KAVURMACI MAKİNA YÜKSEK MÜHENDİSİ Yönetim Danışmanı www. kavurmaci.net info@kavurmaci.net 1 Pratik ancak etkin bir yöntem olması nedeni ile tek nokta

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI HAZIRLAMA

EĞİTİM PROGRAMI HAZIRLAMA EĞİTİM PROGRAMI HAZIRLAMA M. DENİZ AYBEY EĞİTİM ŞUBE 2009 1 EĞİTİM İHTİYACI Çalışanların işe girerken beraberlerinde getirdikleri bilgi, beceri ve tutumlar ile işlerinin görev ve sorumluluklarını yerine

Detaylı

ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU

ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU 4.SINIF MATEMATİK DERSİ PROJESİ PROJE KONUSU : GRAFİKLER, KULLANIM ALANLARI VE GRAFİK UYGULAMALARI HAZIRLAYANLAR : Egem ERASLAN F.Sarper TEK Göktürk ERBAYSAL Mert KAHVECİ ÖNSÖZ

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Analitik Düşünme

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Analitik Düşünme Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler Analitik Düşünme İçerik Giriş Toplumsal problemler Analitik düşünme Analitik düşünme adımları 2 Giriş http://www.dersteknik.com/2012/05/cevremizdeki-sosyal-problemler-nelerdir.html

Detaylı

Süreklilik Göstergesi. Kavram Haritaları. Etkileşim Göstergesi. Problem/Çözüm Göstergesi Karşılaştırma Matrisi. (Anlam Çözümleme Tablosu)

Süreklilik Göstergesi. Kavram Haritaları. Etkileşim Göstergesi. Problem/Çözüm Göstergesi Karşılaştırma Matrisi. (Anlam Çözümleme Tablosu) Kavram Haritaları Hiyerarşik KH Hiyerarşik Olmayan KH ( Ağ, Örümcek Harita) Zincir KH Sınıflandırma Haritası Vee Diyagramları Neden-Sonuç Diyagramları Balık Kılçığı Döngü Göstergesi Olay Zinciri Dizileri

Detaylı

Tekrarlanabilirlik. Sapma, Tekrarlanabilirlik, Tekrar yapılabilirlik, Kararlılık, Doğrusallık. Sapma

Tekrarlanabilirlik. Sapma, Tekrarlanabilirlik, Tekrar yapılabilirlik, Kararlılık, Doğrusallık. Sapma ÖLÇÜM SİSTEMİ ANALİZİ (MEASUREMENT SYSTEM ANALYSIS - MSA) Ölçüm Sistemi Varyansının Türleri Ölçüm sistemi hataları beş grupta ele alınır. Sapma Sapma, Tekrarlanabilirlik, Tekrar yapılabilirlik, Kararlılık,

Detaylı

TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS)

TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS) TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS) İsmail DÜNDAR TEMSA A.Ş. Ersin GÖKÇEN TEMSA A.Ş. Özet Otobüs/Midibüs/Kamyonet üretimi yapılan TEMSA üretim tesislerinde, üretim sürecinin

Detaylı

ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM PROSEDÜRÜ

ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM PROSEDÜRÜ Sayfa No: 1/5 A. İÇİNDEKİLER Bölüm KONU SAYFA NO REFERANS STANDART MADDESİ TS EN ISO IEC 17020:2012 A. İÇİNDEKİLER 1 B. ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM 2 7.6 1. AMAÇ 2 2. KAPSAM 2 3. SORUMLULUK 2 3.1

Detaylı

NESNEYE YÖNELİK TASARIM SÜRECİ

NESNEYE YÖNELİK TASARIM SÜRECİ NESNEYE YÖNELİK TASARIM SÜRECİ GİRİŞ Nasıl? sorusuna yanıt aranır. Nesne modeli: Analizden tasarıma. Doğrudan problem alanı ile ilgili nesnelerden oluşan model, yardımcı nesnelerle zenginleştirilir. Ana

Detaylı

Problemlere bakış. İyileştirme yol haritamız Yaşanan sıkıntılar, irili ufaklı problemler İSTENEN DURUM HEDEF AMAÇ

Problemlere bakış. İyileştirme yol haritamız Yaşanan sıkıntılar, irili ufaklı problemler İSTENEN DURUM HEDEF AMAÇ www.lean.org.tr Problemlere bakış İyileştirme yol haritamız Yaşanan sıkıntılar, irili ufaklı problemler İSTENEN DURUM HEDEF AMAÇ MEVCUT DURUM Henüz göremediğimiz, varlığından haberdar olmadığımız problemler

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ (Doküman No: BEYAS-DK-02) Ankara Üniversitesi için aşağıda verilen temel bir Belge Yönetimi ve Arşiv Sistemi Stratejisi metni hazırlanmıştır.

Detaylı

DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU

DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU 583 DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU Şahin ÖZGÜL ÖZET Deney veya kalibrasyon laboratuarları kendi sözcük dağarcıklarını özenle

Detaylı

İstatistiksel Süreç Kontrolu. Doç.Dr.Nihal ERGİNEL Anadolu Üniversitesi

İstatistiksel Süreç Kontrolu. Doç.Dr.Nihal ERGİNEL Anadolu Üniversitesi İstatistiksel Süreç Kontrolu Doç.Dr.Nihal ERGİNEL Anadolu Üniversitesi İstatistiksel Süreç Kontrolü Bir üretim/ hizmet sürecinin kontrol altında olup olmadığına karar vermek için kullanılan teknikler bütünüdür.

Detaylı

UYGULAMALI DAVRANIŞ ANALİZİNDE VERİLERİN GRAFİKSEL ANALİZİ

UYGULAMALI DAVRANIŞ ANALİZİNDE VERİLERİN GRAFİKSEL ANALİZİ UYGULAMALI DAVRANIŞ ANALİZİNDE VERİLERİN GRAFİKSEL ANALİZİ Uygulamalı davranış analizinde verilerin gösterilmesi ve yorumlanması için grafikler kullanılır. Grafikler öğrenci performansının merkezi eğilimi,

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Yrd. Doç. Dr. Erdem IŞIK

DERS TANIMLAMA FORMU. Yrd. Doç. Dr. Erdem IŞIK Dersin Kodu ve Adı : MMÜ 459 ENERJİ YÖNETİMİ DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Ders Dili Yarıyıl Dersin Türü (Zorunlu/Seçmeli) Ön şartlar Dersi Veren Öğretim Elemanı Gruplar/Sınıflar

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ YÖNERGESİ

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ YÖNERGESİ Bu staj yönergesi Celal Bayar Üniversitesi Endüstri Mühendisliği öğrencilerinin Üretim ve Yönetim stajları sırasında yapmaları gereken çalışmaları içermektedir. Staj, öğrencinin öğrenim hayatı boyunca

Detaylı

BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI

BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI İçindekiler ISO 9001:2008 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 14001:2004 Baş Denetçi Eğitimi... OHSAS 18001:2007 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 22000:2005 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 9001:2008

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

BASİT PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ. Doç. Dr. Nihal ERGİNEL

BASİT PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ. Doç. Dr. Nihal ERGİNEL BASİT PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ Doç. Dr. Nihal ERGİNEL Problemin ve nedenlerinin araştırılması, problemin doğru tanımlanması en önemli adımdır. Eğer problem doğru tanımlanmaz ise, doğru çözümlere ulaşılamaz.

Detaylı

ICTSERT DANIŞMANLIK & ABC A.Ş. FİRMASI KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ KURULUMU DANIŞMANLIK EĞİTİM İŞ PLANI

ICTSERT DANIŞMANLIK & ABC A.Ş. FİRMASI KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ KURULUMU DANIŞMANLIK EĞİTİM İŞ PLANI TPLAM : 3 AY ICTSERT LIK & ABC A.Ş. FİRMASI SİSTEMİ KURULUMU LIK TPLAM HİZMET GÜNÜ: 3 AYLIK Ç İÇERİSİNDEN TPLAM 19 ADAM/GÜNLÜK HİZMET 1 ADAM/GÜN = 1 adam/ hizmet, 1 danışmanın proje için sunduğu 6 saatlik

Detaylı

VII 0 0 6 0 0 3 9. Bu dersin önkoşulu bulunmamaktadır.

VII 0 0 6 0 0 3 9. Bu dersin önkoşulu bulunmamaktadır. DERS TANIMLAMA FORMU Dersin Kodu ve Adı: KMU 406 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II Programın Adı: Kimya Mühendisliği Bölümü Yarıyıl Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması

Detaylı

BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU BUĞDAY UNUNDA NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN VE SEDİMANTASYON İNDEKSİ TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-500.2015.01 Koordinatör:

Detaylı

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1/5 Revizyon Takip Tablosu REVİZYON NO TARİH AÇIKLAMA 00 01.03.2012 İlk Yayın 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, YTÜ nde KYS politika ve hedeflerinin belirlenmesi ve üniversite içerisinde yayılımı ilgili

Detaylı