ĠÇĠNDEKĠLER A- GENEL OLARAK IRAK EKONOMĠSĠ 5

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ĠÇĠNDEKĠLER A- GENEL OLARAK IRAK EKONOMĠSĠ 5"

Transkript

1 IRAK ÜLKE RAPORU

2 ĠÇĠNDEKĠLER A- GENEL OLARAK IRAK EKONOMĠSĠ 5 1) Siyasi Süreç 5 2) Ekonomik Süreç 7 2.1) 2003 ten Önce Ekonomi 8 2.2) 2003 Yılından Sonra Ekonomi 8 3) Ekonomik Büyüme 11 4) Enflasyon 12 5) ĠĢsizlik 13 6) Yoksulluk ve Karne Sistemi 13 7) Tarım 14 8) Elektrik 15 9) Petrol Sektörü 17 10) ÖzelleĢtirme 20 11) Yatırımlar ve Irak Yatırım Yasası 22 12) Irak ın Dünya Ticaret Örgütü Üyeliği 23 13) Bankacılık ve Ticaretin Finansmanı 25 14) Irak ın DıĢ Borçları 27 15) Irak a Yönelik Uluslararası GiriĢimler ) Irak ile BM ve Dünya Bankası ĠliĢkileri ve IRFFI ) Irak ile IMF ĠliĢkileri ) Irak ile OECD ĠliĢkileri ) Irak a KomĢu Ülkeler Süreci ) Irak ile Avrupa Birliği ĠliĢkileri 31 16) Irak ın Diğer Ülkelerle Olan ĠliĢkileri 32 17) Irak a Ġthalatta Uygulanan Prosedürler 33 18) ĠĢ Fırsatlar 34 19) Gümrük Kapıları 35 2

3 B- TÜRKĠYE ĠLE IRAK TĠCARĠ ĠLĠġKĠLERĠ 37 1) Ticari ĠliĢkilerin GeliĢimi 37 2) Türkiye-Irak Ticaretinin Yapısı 39 3) Türk Firmalarının Irak taki Yatırımları 42 4) AnlaĢmalar ) Mevcut AnlaĢmalar ) Müzakeresi Devam Eden AnlaĢmalar 43 5) Ġki Ülke Arasında Yüksek Düzeyli ĠĢbirliğinin Kurulması 44 6) Müteahhitlik ) Türk Müteahhitlik Firmalarının Irak ta YaĢadığı Sorunlar 47 7) UlaĢtırma ) Karayolu TaĢımacılığı 48 a) Güvenlik Sorunları 49 b) Habur/Ġbrahim Halil Kapısında YaĢanan Yoğunluk ) Demiryolu TaĢımacaılığı 49 8) Enerji 50 C- SONUÇ VE DEĞERLENDĠRME 52 3

4 IRAK CUMHURĠYETĠ Resmi Adı : Irak Cumhuriyeti Resmi Dili : Arapça BaĢkenti : Bağdat Yüzölçümü : km² Nüfusu : (2008) GSYĠH : 85,71 Milyar $ (2007 Tahmini) GSYĠH ArtıĢ Oranı (%) : 7,8 (2008 Tahmin) KiĢi BaĢına GSYĠH (SGP) : 3,744 $ (2008 Tahmin) ĠĢsizlik (%) : 17,5 (2006 Tahmin) Enflasyon (%) : 30,8 (2007 Tahmin) Doğal Kaynaklar : Petrol, Doğalgaz, Fosfat, Sülfür Toplam Ġhracatı (2007) : 39,5 Milyar USD Toplam Ġthalatı (2007) : Milyar USD BaĢlıca Ġhraç Ürünleri : Petrol ve Petrol Ürünleri, gıda ve hayvancılık ürünleri BaĢlıca Ġthal Ürünleri : Gıda, Ġlaç, ĠĢlenmiĢ Petrol Ürünleri Ġhracat Yaptığı Ülkeler (2007) : ABD (% 40) Ġtalya (% 13,7), ispanya (% 5,6), Kanada (%5,5) Ġthalat Yaptığı Ülkeler (2007) : Suriye (%29,9), Türkiye (%19,3), ABD (%10,8), Ürdün (%4,6) A- GENEL OLARAK IRAK EKONOMĠSĠ 4

5 1) Siyasi Süreç 2003 yılında Amerika'nın Irak'ta hakim olması ile birlikte BM Güvenlik Konseyi nin 1546 sayılı Kararı ve Irak Geçici Ġdari Yasası nın 61. maddesi doğrultusunda, Irak ta siyasi bir geçiģ dönemi öngörülmüģtür. Bu geçiģ sürecine göre, - 31 Ocak 2005 tarihine kadar seçimlerin düzenlenmesi, - Seçimler neticesinde oluģturulacak Geçici Meclis tarafından oluģturulacak Anayasa Taslağının 15 Ağustos 2005 tarihine kadar Meclis te görüģülmesi, - Taslağın 15 Ekim 2008 tarihine kadar halkoyuna sunulmak üzere kabul edilmesi - 15 Aralık 2005 tarihine kadar da yeni seçim yasasına göre genel seçimlerin yeniden yapılması hedeflenmekteydi. Irak taki politik geçiģ süreci bu hedeflerde öngörülen takvime uygun olarak ilerlemiģ; anayasa taslağına iliģkin halk oylaması da 15 Ekim 2005 tarihinde yapılmıģ ve Irak taki siyasi sürecin son aģamasını oluģturan genel seçimler de 15 Aralık 2005 tarihinde gerçekleģtirilmiģtir. 15 Aralık 2005 seçimlerinin kesin sonuçları 10 ġubat 2006 tarihinde açıklanmıģtır. 275 sandalyeli yeni parlamentoda ġii Bloku 128, Kürt Ġttifakı 53, Sünni Arap gruplardan oluģan Tevafuk listesi 44, laik çizgideki Allawi listesi 25, Sünni Arap Ulusal Diyalog Cephesi 11, Kürdistan Ġslami Birliği 5 milletvekili çıkarmıģtır. Kalan 9 milletvekilliği farklı oluģumlar arasında paylaģılmıģtır. Parlamentoya değiģik siyasi partilerden toplam 9 Türkmen milletvekili girmiģtir. Irak Ulusal Meclisi nin 22 Nisan 2006 tarihinde yaptığı ikinci oturumda CumhurbaĢkanlığına KYB lideri Celal Talabani, Yardımcılıklarına ise SICI üyesi ġii Adil Abdülmehdi ve Sünni Irak Ġslam Partisi Genel BaĢkanı Tarık HaĢimi seçilmiģtir. Meclis BaĢkanlığına Sünni siyasetçi Mahmut MeĢhedani, yardımcılıklarına ise Kürt asıllı Arif Tayfur ile ġii Halit Atiya seçilmiģlerdir. Mahmut MeĢhedani nin istifasını takip eden süreçte Ayad Al Samarai Nisan 2009 daki seçimle Parlamento BaĢkanlığı görevine getirilmiģtir. CumhurbaĢkanı Celal Talabani 22 Nisan tarihinde BirleĢik ġii Bloku nun BaĢbakan adayı Nuri Maliki yi hükümeti kurmakla görevlendirmiģtir. Maliki 40 bakandan oluģan yeni Irak Hükümeti ni 20 Mayıs 2006 tarihinde kurmuģtur. Hükümet aynı gün Mecliste güvenoyu almıģ ve görevine baģlamıģtır. 5

6 2009 yılı Eylül ayı itibariyle Irak Kabinesi üyeleri aģağıda sunulmaktadır. Hükümet Üyeleri BaĢbakan BaĢbakan Yardımcısı BaĢbakan Yardımcısı DıĢiĢleri Bakanı DıĢiĢlerinden Sorumlu Devlet Bakanı ĠçiĢleri Bakanı Savunma Bakanı Petrol Bakanı Sanayi ve Tabii Kaynaklar Bakanı Ticaret Bakanı Tarım Bakanı Sağlık Bakanı Eğitim Bakanı Yüksek Öğretim ve Bil. AraĢ. Bakanı Su Kaynakları Bakanı Ġmar ve Ġskân Bakanı Ġnsan Hakları Bakanı ÇalıĢma ve Sosyal ĠĢler Bakanı Milli Güvenlik Devlet Bakanı Maliye Bakanı Göçmen ve Göçe Zorlananlar Bakanı Planlama Bakanı Turizm ve Antik Eserler Devlet Bakanı Bilim ve Teknoloji Bakanı Adalet Bakanı UlaĢtırma Bakanı Kültür Bakanı Gençlik ve Spor Bakanı Belediyeler Bakanı Vilayetler ĠĢleri Devlet Bakanı Nuri El-Maliki (Islamic Dawa Party) Berham Saleh (PUK) Rafe El-Isawi (Tevafuk) HoĢyar Zebari (KDP) Muhammed Munajid Aifan El-Dulaimi(Tevafuk) Jawad al Bolani (Independent) Abdul-Qader Al Obaydi (Independent) Hussein Shahristani (UIA, Independent) Fransua Fawzi al Hariri (KDP) Safa El-Safi (vekâleten) (Independent) Ali Al-Bahadili Salih El-Hasnawi Khodair al Khozaei (Daawa) Abd Dhiyab Al-Ajili (Tevafuk) Abdülatif Cemal ReĢit (PUK) Beyan Dizayi (KDP) Vicdan Salim (Iraqi National Accord) Muhammed El-Shaykh (SICI) ġirwan El-Waili (Islamic Dawa Party-Iraq Org.) Bayan Jabr Solagh(SICI) Abdusammed Rahman Sultan (Fayli) Ali Baban Kahtan Remedan (Independent) Raid Fehmi (Iraqi Communist Party) Dara Nur Eldin Aamer Abdeljabbar Ismail (Independent) Mahir Dali Ibrahim El-Hadithi (Tevafuk) Casim Muhammed Cafer (Shii Turkoman) Riyad Garib (SICI) Kholoud Sami Azaza (Independent) 6

7 Elektrik Bakanı Kadın Hakları Devlet Bakanı Sivil Toplum ĠĢleri Devlet Bakanı Ulusal Meclis ĠĢleri Devlet Bakanı ĠletiĢim Bakanı Çevre Bakanı Ulusal Diyalog Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Kerim Wahid (Independent) Kholoud Sami Azaza (Independent) (Vekaleten) Thamir Jaafar El-Zubeidi Safa El-Safi (Independent) Faruk Abdulkadir Abdulrahman (Tevafuk) Nermin Othman (PUK) Ekrem El-Hakim (SICI) Muhamed Abbas el Ureybi Hasan Radhi Kazım El-Sari (Iraqi Hezpollah) Ali Muhammed Ahmet (Kurdistan Islamic Union) 2- Ekonomik Süreç Son 30 yılda, Irak ın dünya arenasındaki konumu önemli çalkantılar geçirmiģtir. Ülke, 1980 lerde Irak-Ġran savaģının petrol enerji altyapısına verdiği zarar nedeniyle henüz toparlanamadan, 1990 da Kuveyt i iģgali üzerine uluslararası askeri harekât ve 2003 yılında da ABD nin askeri müdahalesi ile karģı karģıya kalmıģtır. SavaĢların yanı sıra, ülkeye karģı yürürlüğe konulan ekonomik ambargolar da Irak ın uluslararası ekonomiye entegrasyonunu zorlaģtırmıģtır. Irak ta ekonomik istikrar, 2. Dünya SavaĢının sonundan 1980 lere kadar ham petrol ihracatı ile sağlanabilmiģtir Ağustos unda ülkeye ekonomik yaptırımların uygulanmaya baģlanması ile Irak ın petrol satıģları, 1990 yılındaki 10,1 milyar dolarlık değerinden, 1991 yılında 305 milyon dolar seviyesine gerilemiģtir. SavaĢ yılları boyunca Irak savunma harcamalarını karģılamak için önemli miktarlarda dıģ borçlanmaya gitmiģtir. Ülkenin dıģ borç stoku 2001 yılında 62 milyar dolara, 2002 de ise 120 milyar dolara ulaģmıģtır. Irak ın harcama kalemlerinde en önemli yeri tutan savunma harcamaları, 2002 tahmini rakamlarına göre 1,3 milyar dolar düzeyinde olmuģtur. (The Economist Intelligence Unit-EIU-, 2003) yılları arasında BM tarafında Irak a önerilen petrol karģılığı gıda ithalatı önerisi, Irak Hükümeti tarafından kabul görmemiģ ve petrol geliri elde edilemediği için ülkede fakirlik hızla artmıģtır yılında, Irak Hükümeti, BM tarafından önerilen Gıda KarĢılığı Petrol Programı (OFF) önerisini kabul etmiģtir. Bu programla, Irak hükümetine sınırlı miktarda petrol ihraç etme ve bunun karģılığında gıda ve insani malzeme ithal etme izni verilmiģtir. BM Güvenlik Konseyi 22 Mayıs 2003 tarihinde 1483 Sayılı kararı kabul etmiģ ve Irak üzerindeki tüm ticari yaptırımların bittiğini ilan ederek, OFF programını yürürlükten kaldırmıģtır. 7

8 ten Önce Ekonomi Saddam Rejiminin 2003 yılında yıkılmasından önce, Irak ta ekonominin, BM yaptırımları çerçevesinde iģleyen kamu sektöründen ibaret olduğu söylenebilir. Bu dönemde ekonomi, - Oil for food (OFF) Programı ve Ulusal Karne Sistemi (Dağıtım Ağı), - OFF tarafından üretim miktarı iyice kısıtlanmıģ petrol gelirleri, - döviz ve mal piyasalarında giderek çoğalan farklı kurlar, - yolsuzluklar, - karne sisteminde dağıtılan kartların piyasada satılması, - OFF sistemi dıģında gayri-hukuki iģlemler, - petrol ve petrol ürünleri kaçakçılığı gibi bir çok unsurla birlikte tanımlanabilir yılları arasında uygulanan ambargo ve OFF sisteminin de henüz baģlamaması nedeniyle petrol gelirlerinin sağlanamaması, Irak hükümetini sürekli para basmaya yöneltmiģtir. Bu nedenle, bu dönemde, fiyatlar yükselmiģ, enflasyon % 237 lere kadar çıkmıģtır. Daha sonra ise daha sıkı bir para politikası izlenmeye çalıģılmıģtır döneminde, petrol dıģı GDP sabit ya da düģme eğilimi göstermekteyken, OFF nin uygulanmaya baģlanması ile birlikte artıģ göstermeye baģlamıģtır yılları arasında GDP deki artıģ oranı %5,2 olarak gerçekleģmiģtir yılları arasındaki dönemde Irak özel sektörü, ekonomik aktivitelerini 2 kanaldan güçlendirmiģtir. Bu kanallardan ilki Türkiye, Ürdün, Körfez Ülkeleri, Suriye ve Ġran la yapılan BM denetimi dıģı ticaretle özel sektörü zenginleģtirirken, diğeri ise Irak Hükümeti tarafından OFF yoluyla ya da yasadıģı petrol ticareti yoluyla zenginleģmenin sağlanmasıdır Yılından Sonra Ekonomi Saddam Rejiminin çökmesinden sonra, ülkenin arģivleri ve ekonomik yönetimi ile ilgili belge ve dokümanları büyük ölçüde zarar görmüģtür. Müdahalenin hemen ardından, The Office of Reconstruction and Humanitarian Assistance (ORHA Irak ın Yeniden Yapılandırılması ve Ġnsani Yardım ) kurumunun baģına getirilen Jay Garner ülkede yeniden idari ve ekonomik yapıyı kurmakla görevlendirilmiģtir. Garner dan sadece 1 ay sonra bu kurumun baģına getirilen Paul Bremer, aynı zamanda ABD ve Ġngiltere nin baģını çektiği ve savaģa destek veren ülkelerin oluģturduğu Geçici Koalisyon Yönetimi (Coalition Provisional Authority, CPA) nin de baģında görevlendirilmiģtir. CPA 2003 yılında yasama, yürütme ve yargısal görevleri bünyesinde toplayan, Irak ta bir Hükümet kurulana kadar Irak ın yönetimini elinde bulunduracak bir birim olarak 8

9 oluģturulmuģtu. Irak ın müdahale sonrası ekonomisinin Ģekillenmesinde CPA nın önemli rolü vardır. Zira, Irak ın ekonomik dönüģümü için tasarlanan bir çok yasal değiģiklik bu dönemde gündeme gerçekleģtirilmiģtir. CPA nın ekonomik birimi Irak ekonomisini serbest piyasa ekonomisine dönüģtürmek üzere kamu teģebbüslerini özelleģtirmeyi, yabancı yatırımları artıracak düzenlemeleri yapmayı, ithalat tarife ve engellerini kaldırarak dıģ ticareti tamamen serbest hale getirmeyi, Irak Merkez Bankasını yeniden organize etmeyi, ödeme sisteminin tamamını değiģtirmeyi ve Irak Kalkınma Fonunu (Development Fund of Iraq, DFI) kurmayı hedeflemekteydi. CPA ın hedefleri arasında bulunan DFI, 2003 yılının Mayıs ayında kurulmuģtur. Fonun Kurul üyeleri BM, Dünya Bankası, IMF ve Ġktisadi ve Sosyal GeliĢme Arap Fonu temsilcilerinden oluģmaktadır. Fon hesapları New York Federal Rezerv Bankası'nda birikmektedir. Fon Hesabının kaynakları, Irak Petrol gelirleri (%95 i Fona aktarılmakta, %5 lik kısmı BM Tazminat Fonuna kesilmektedir), OFF Programı bakiyesi, Irak ın yabancı ülke hesaplarındaki varlıkları, bunlardan elde edilen faizler, ve diğer kalemlerden oluģmaktadır. Fonun harcamaları ise bütçenin finanse edilmesi için Irak Maliye Bakanlığına yapılan transferler, Iraklı Bakanlıkların teminat mektupları, Amerikan KuruluĢlarınca Irak ta gerçekleģtirilen projeler gibi kalemlerden oluģmaktadır. (SIGIR, 2008a). Irak Kalkınma Fonu Harcama Kalemleri (Development Fund of Iraq, DFI) 1 Harcama Kalemi DFI KuruluĢundan 2007 ye kadar Iraklı Bakanlıklara Transferler 26,700 18,000 74,079 Iraklı KuruluĢlar Lehine Açılan LC ler ABD Birimlerince Irak ta Yürütülen Projeler 7,559 9,889 28, ,541 Irak DıĢ Borç Geri Ödemesi ,285 Diğer Ödemeler Toplam Nakit Ödemeler CPA nın bu hedeflerinin birçoğu, en azından teknik anlamda gerçekleģtirilmiģtir. Ancak özelleģtirme ile ilgili projelerde hiçbir aģama kaydedilememiģtir. Bunun nedenleri arasında, elde bulunan kamu teģekküllerinin sayıca fazlalığı ve bunları idare edecek personel ve bilgi eksikliği, özelleģtirmelerin toplu iģçi çıkarmalarına sebep olacağı, bu nedenle iģsizliğin artmasıyla ülkede Ģiddet olaylarının da artabileceği endiģesi, özellikle petrol sektöründeki özelleģtirmelere karģı güçlü bir siyasal muhalefetin olması sayılabilir. 1 9

10 IMF nin 2003 yılında yayınladığı ve savaģ sonrası Irak ın makro ekonomik bir değerlendirmesini sunan raporu, Irak ta izlenmesi gereken strateji ile ilgili olarak bazı politika önerilerinde bulunmuģtur (IMF 2003): 1. Pazar ekonomisi unsurlarını içeren bir programın hayata geçirilmesi 2. Ekonominin ticaret ve yabancı sermayeye açık hale getirilmesi 3. Fiyatların liberalize edilmesi 4. Devlet teģekküllerine iliģkin kapsamlı bir reform stratejisinin uygulanması ve özelleģtirme 5. Yurtiçi petrol fiyat sübvansiyonlarına son verilmesi (tedrici bir Ģekilde) 6. Borçların yeniden yapılandırılması ile ilgili sürdürülebilir politikaların belirlenmesi 7. Para politikasının temel amacının geniģ fiyat istikrarının sağlanması olması 8. Irak dinarında istikrarın sağlanması ve ardından esnek döviz kuru rejiminin kurulması 9. Irak Merkez Bankası'nın ve tüm bankacılık sisteminin modernize edilmesi ve sektörde denetim kabiliyetinin artırılması SavaĢ sonrası dönemde Irak taki ekonomik yapılanma çalıģmaları değiģik kurumların belgelerinde ifade edilmiģtir. Ġlk olarak 2004 yılı Eylül ayında Irak Hükümeti tarafından IMF ye bir niyet belgesi sunulmuģtur. Bu belgenin kabulü ardından öngörülen hedefler doğrultusunda IMF ile daha sonra iki Stand-by AnlaĢması imzalanmıģtır. Ayrıca ilk olarak 2005 yılı Haziran ayında, Irak Planlama Bakanlığı tarafından yılları için hazırlanan Ulusal Kalkınma Stratejisi belgesi, daha sonra güncellenerek ve hedefler geliģtirilerek, 2007 yılı Mart ayında yıllarına yönelik olarak oluģturulmuģ ve kamuoyuna sunulmuģtur. 2 Irak ın ekonomik, idari, sosyal ve siyasi hedefleri ile bu alanlarda kaydettiği geliģmeler, International Compact with Iraq (COMPACT)" inisiyatifi çerçevesinde de ayrıntılı bir Ģekilde ele alınmıģtır. COMPACT giriģimi, Irak ile uluslararası toplum arasında BM vasıtasıyla kurulan bir mutabakat olarak, 2006 yılı Haziran ayında Sharm Al-Shiekh de yapılan toplantıda baģlatılmıģtır. GiriĢimin birinci gözden geçirme toplantısı 28 Mayıs 2008 tarihinde Stokholm'de yapılmıģ ve Irak'la ilgili olarak, BM çatısı altında Irak'ta kaydedilen ilerlemeler değiģik baģlıklar altında değerlendirilmiģtir. Toplantı sonucunda mutabık kalınan kapsamlı metinde, özellikle ekonomik açıdan olumlu bir dönemi öncüllerinin fark edilmeye baģlandığı ifade edilmektedir. 3 Irak ın 2004 sonrası ekonomik hedef ve gerçekleģmelerinin açıklandığı temel metinler bu Ģekilde ifade edilebilir. Yani ekonomik ve sosyal politikalar, Irak Hükümeti, IMF, Dünya Bankası ve BM gibi uluslararası kuruluģlar tarafından oluģturulmuģ ve bu politikalar para, maliye, ticaret, yatırım ve büyüme gibi çeģitli ekonomik ve sosyal parametreler üzerinden belli zaman/hedef okumalarına tabi tutulmuģtur. Bu Ģekilde hazırlanan programların, yürütülen politikaların etkinliğinin takip ve denetimi ile kurumsal değiģimin sistematik bir Ģekilde Ģeffaf araçlarla yapılması açısından olumlu etkileri olmuģtur English_final.pdf 10

11 Ancak, sadece bu büyüklükler ve ekonomik parametreler üzerinden izlemeye dayalı bu programların, istihdam gibi çok önemli bir konuya ve kamu ve özel sektörlerinin ayrılaģtırılmıģ rollerine iliģkin yenilik önerilerine çok yer ayırmadığı görülmektedir. Diğer taraftan bu programların, Irak ın geliģimini sadece petrol üzerinden aktarırken, diğer alanlara ve özellikle tarım, ticaret, hizmetler, turizm gibi konulara hiç yer ayırmaması da eleģtirilmektedir. Gerçekten de Irak Hükümetinin ya da uluslararası kuruluģların ülke ile ilgili tespitlerinde, petrol dıģındaki sektörlerle ilgili tespit ya da öngörülerine, politika önerilerine çok yer verilmediği açıklıkla görülmektedir. 3- Ekonomik Büyüme 2003 yılında savaģın da etkisi ile ekonomik büyüme bir anda %33 oranında gerilemiģtir. Bu gerileme, petrol sektöründe %37 ve petrol dıģı sektörlerde %28 olarak gerçekleģmiģtir. Ekonomik gerileme, inģaat sektöründe %76, elektrik sektöründe %60, ticarette %46, ulaģtırma alanında %43 ve tarımda da %29 olmuģtur. Ortaya çıkan bu tabloda savaģ sonrası güvenlik durumunun oldukça kötüleģmesinin yanı sıra, ülkede devlet kurumlarının tamamına yakınının tasfiye edilmesi yerlerine gerekli idarelerin tesis edilememesi ve CPA nın savaģ sonrasında ülkeye iliģkin muğlâk ve baģarısız politikalarının etkisi olmuģtur ve 2005 yıllarında CPA ve geçici Irak Yönetiminin ekonominin yönetilmesine iliģkin almıģ olduğu kararlarla ekonomi bir ölçüde canlanmıģtır. Ülkede direniģ ve saldırılar devam etmekte olsa da, 2005 yılında tarımda %14 e yakın büyüme gerçekleģtirilmiģtir. Sanayi üretimi ise 2006 yılına kadar düģerken, 2006 yılında metal, ağaç, kâğıtçılık, tütün gibi sektörlerdeki olumlu geliģmelerin yardımı ile %10 büyüme göstermiģtir. Sanayi üretiminin 2003 yılı sonrası düģüģünde, serbestleģtirilen ve son derece düģük vergilerle desteklenen ithalatın da etkisi olduğu düģünülmektedir yılından sonra Irak ın yeniden imarına yönelik ABD ordusu, Irak Hükümeti ve yerel yönetimler tarafından baģlatılan çalıģmalar, inģaat sektöründeki büyümeyi artırmıģtır. ABD ve Koalisyon güçlerinin ülkeye girmesi ile özellikle savaģ sanayindeki kullanılan iletiģim araçları da hızlı bir geliģme göstermiģtir yılı sonlarına doğru özellikle petrol sektöründeki üretimde baģlayan artıģ, bütçede ve hükümet harcamalarında olumlu bir takım geliģmeleri beraberinde getirmiģtir yılının baģında da süren petrol üretim artıģ neticesinde, 2008 yılı Mayıs ayında son beģ yılın en yüksek üretim seviyesine ulaģılmıģtır. Sağlanan ekonomik iyileģmenin temelinde, ülkede görece güvenlik ve politik istikrarın sağlanması ve petrol gelirleri ile birlikte yatırım bütçesinin de iyileģtirilmesinin önemli rolü olduğu değerlendirilmektedir. Irak Merkezi Ġstatistik Kurumu (COSIT) verilerine göre Irak ekonomisi 2007 yılında %4,1 büyümüģtür. COSIT Nominal GDP nin de 60,9 milyar ABD Doları olduğunu tahmin etmektedir yılında petrol ihracatından elde edilen gelirlerde % 9 10 civarında bir artıģ sağlanmıģ, bu artıģ petrol dıģı sektörlerde %3 seviyesinde gerçekleģmiģtir. 11

12 IMF'nin tahminine göre Irak'ın 2008 yılı büyümesi % 7 civarında gerçekleģmiģir. Bu büyüme miktarı yakalanmıģ olmasına rağmen, Irak bütçesinde yatırımlara ayrılan payların etkin kullanılamaması hala en büyük sorunlardan birisi olmaya devam etmekte ve petrol dıģı alanlarda büyüme hedefi gerçekleģtirilememektedir. 4- Enflasyon 1994 yılında %448 olan enflasyon 2000 yılında %5 e düģmüģ 2002 yılında yeniden %20 lere çıkmıģtır yılından önce enflasyonu etkileten unsurlar Ģu Ģekilde sıralanabilir. i. BM tarafından ülkeye uygulanan ithalat yasağı ve bununla birlikte iç üretimin azalması, ii yılları arasında Irak devletinin para basarak enflasyonun artıģına sebep olması iii. OFF sistemi ile ülke üretiminin bir ölçüde canlanmaya baģlaması iv yılında ülkeye yönelik bir operasyon ihtimalinin artırdığı enflasyonist beklentiler Tüketici Fiyat Endeksindeki Yüzde DeğiĢim ,0 37,0 53,2 30,7 2,8 Kaynak: IMF, IFS 2003 yılından sonra enflasyon artmaya devam etmiģtir. Öte yandan, 2008 yılında enflasyon keskin bir Ģekilde düģmüģtür. Enflasyondaki düģüģü sağlayan etmen 2007 nin ikinci yarısından itibaren ülkede sağlanan görece güvenlik ortamı olarak sunulsa da, düģüģte 2007 yılında uygulanan sıkı para politikasının önemli etkisi olduğu muhakkaktır Yılında Tüketici Fiyat Endeksindeki Yüzde DeğiĢim Ocak ġubat Mart Nisan 0,6 0,2-3,1-5,7 Yakıt fiyatlarındaki düģüģ sebebiyle Mart ve Nisan aylarında enflasyon negatif çıkmıģtır. Buna rağmen Tarım Bakanlığınca yerel üretimi desteklemek amacıyla sebze meyve ithalatının kontrol altına alınması ile fiyatlarda yukarı yönlü bir hareket olması beklenmektedir. 12

13 5- ĠĢsizlik Irak ta iģsizlik, 1990 lardan sonra kronik bir hal almıģtır. Bu nedenle yurtdıģına doğru nüfus hareketlerinin özellikle belli dönemlerde oldukça sıklaģtığı görülmektedir yılından sonra iģsizlik daha da büyük bir sorun olmuģtur: 1. ġiddet 2. Ülkede ekonomik aktivitelerinin azalması 3. Ordunun tasfiyesi 4. Ülke genelinde ve eyaletlerde piyasanın etnik/dinsel bölümlenmesinin keskinleģmesi. WFP ve COSIT (2006), 2005 yılında yaģ aralığı için iģsizliği %47 olarak ifade etmiģlerdir. Ancak bu tespit ev hanımları, öğrenciler ve emeklileri de kapsadığı için BM ve Dünya Bankası tanımlarına uymamaktadır. Ancak her halükarda iģsizlik oranının 2006 yılında %40 lar seviyesinde olduğu, belli eyaletlerde bu oranın %60 ları geçtiği bilinmektedir. Mart 2007 tarihinde, UNHCR çalıģabilecek nüfusun %50 sinin iģsiz olduğunu belirtmiģtir. ĠĢsizlik oranı COSIT tarafından 2006 yılı için %17,5 seviyelerinde açıklansa da bu oranın %40 civarında olduğu tahmin edilmektedir. ÇalıĢanların çoğu da kamu Ģirketlerinde istihdam edilmekte ve bunlardan yaklaģık %38 i haftada 35 saatin altında herhangi bir sosyal güvenlik sahibi olmadan çalıģmaktadır. Öte yandan kamunun temel iģveren olduğu, ordunun hala en büyük istihdam kaynağı olduğu ülkede, özellikle özelleģtirme projelerinin gerçekleģmesinin ardından ortaya çıkacak ilave iģsiz sayısının sebep olacağı sorunun nasıl çözüleceği hala tartıģılmaktadır. 6- Yoksulluk ve Karne Sistemi 2003/2004 yıllarına kadar Irak nüfusunun %90 ından fazlası Ticaret Bakanlığı'nın sağlamıģ olduğu gıda kartlarını kullanmaktaydı. Gıda kartları ülkedeki fakirlere yönelik doğrudan gıda yardımı içeren ve bir günlük kiģi baģına 1,904-2,000 kalori olarak hesaplanan karnelerdir. Bu kalori, uluslararası açlık sınır olarak belirlenen miktara eģittir. Eylül 2004 te yapılan araģtırma, Irak ailelerinin %25 inin aylık gıda karneleri ile geçindiğini ve nüfusun %11 inin de aģırı yoksul olduğunu ifade etmektedir (WFP ve COSIT, 2004, 32) yılı Temmuz ayında da yine COSIT tarafından yürütülen bir araģtırmada 98 ilçeden 22,050 hane ile görüģülmüģ (tüm hanelerin yüzde 0,55 i) ve sonuçta ülkede yoksulluğun hızla artmakta olduğu tespit edilmiģtir. AraĢtırmada Iraklıların 15,4 ünün yetersiz beslendiklerini ortaya koymaktadır. Aynı araģtırmada günde yarım doların altında gelirle yaģayan aģırı fakir hanelerin sayısının dönemindeki %11 seviyesinden 2005 yılı ortalarında % 15 lere ulaģtığı görülmektedir. Aralık 2007 itibariyle günde 1 dolardan daha az geliri olan hanelerinin sayısının ise %40 lara ulaģtığı ifade edilmektedir. COSIT Raporu, eğer karne sistemi sürmezse bu oranın %15 lerden 13

14 %47 lere ulaģacağını söylemektedir. Bu çerçevede karne sisteminin Irak taki gerçek fakirliği tam ölçebilmeyi zorlaģtırdığı ve yoksulluğu gizlediği değerlendirilmektedir. Ticaret Bakanlığının uygulamakta olduğu kart sisteminin de iģleyiģinde önemli sıkıntılar bulunmaktadır. Hem dağıtım ağının sağlıklı kurulamaması hem de gıda temininde yaģanan büyük gecikmeler, sistemi oldukça zayıflatmaktadır. Son dönemde özellikle sahte kart basılarak sistemin suiistimal edilmesinin önüne geçilmeye çalıģılmaktadır. Kart sisteminin uygulanmaya devam edilmesinin ülkede özellikle iģlenmiģ tarım ürünleri üretimine engel teģkil ettiği iddia edilmektedir. Haneler, Irak Devleti tarafından kendilerine ithalat yoluyla sağlanmıģ gıda maddelerinin ulaģması nedeniyle tarım alanında ayrıca üretime yönelmemekte, yine gıda ürünleri her eve devlet eliyle ulaģtırıldığından dolayı iç pazara yönelik üretimin de bir getirisi kalmadığı ifade edilmektedir. 7- Tarım Irak ın ekonomik, siyasi ve sosyal istikrarı için iyi iģleyen ve üreten bir tarım sektörü çok büyük önem arz etmektedir. Hâlihazırda tarım GDP nin sadece %5,8 ini ve iģ gücünün %27 sini oluģturmaktadır 4. Bu haliyle dahi tarım GDP ve istihdamda en çok payı olan 2. sektör konumundadır. Irak ta tarım sektörü üretimi ve pazarlama potansiyeli ile istihdama katkı gücü olarak önemli bir potansiyeli içinde taģımaktadır. Zira Irak ın doğal kaynaklarının komģularına göre bolluğu, özellikle su kaynakları bakımından görece zenginliği küresel ekonomi içerisinde Irak tarımının var olabilmesi için önemli imkânlar sunmaktadır. Bu çerçevede ülkede, hayvancılık laboratuarları kurulması, hayvanlardaki bulaģıcı hastalıkların takip edilmesi ve önlenmesi, hayvan kesimi yerlerinin hijyene kavuģturulması, toprak analizleri, üretimi artırıcı gübre ve tohum tespitine yönelik Irak Hükümeti öncülüğünde uluslararası örgütlerin programları katkısıyla çalıģmalar sürdürülmektedir. Son zamanlarda özellikle Irak Su Kaynakları Bakanlığı öncülüğünde ülkedeki tarım alanlarına su dağıtımı ile ilgili önemli çalıģmalar sürdürülmekte ve bu konuda diğer Bakanlıklarla ortaklaģa planlamalar yapılmaktadır. Ancak tüm çalıģmalara rağmen, henüz üretime yönelik olarak önemli bir aģama kaydedilememiģtir. Ülke tarım ürünleri ihtiyacının büyük kısmı ithalat yoluyla karģılayabilmektedir. Yapılan bu ithalata rağmen kiģi baģına düģen süt et tüketimi hala çok düģük seviyelerde seyretmektedir. 4 COSIT 14

15 8- Elektrik Irak ın en çok sıkıntı çektiği hususlardan birisi, ülkedeki elektrik üretiminin yetersizliğidir. Irak Hükümeti, enerji sektöründeki verimliliği artırmak ve mevcut üretimi yükseltmek amacıyla çeģitli çalıģmalar yapmaktadır. Bu kapsamda, Irak BaĢbakanı, Elektrik ve Petrol Bakanları ile haftalık koordinasyon toplantıları gerçekleģtirmektedir. Irak Hükümetinin son dönemde elektrik teminine yönelik bazı sabit yatırımlar gerçekleģtirmekte olduğu ve özel fonlar teģkil ederek yeni kontratlar hazırlamakta olduğu görülmektedir. Ancak, tüm bu çalıģmalara rağmen elektrik sektöründeki sıkıntılar giderilememiģtir. Bunda, ülkede hidroelektrik santrallerindeki su eksiklikleri, tesis yetersizlikleri, fuel oil kısıtları, enerji hatlarının savaģ sırasında zarar görmesi ve dıģ kaynaklı elektrik alımlarında ortaya çıkan bazı mutabakatsızlıklar önemli rol oynamaktadır. Öte yandan elektrik üretimine yönelik çalıģmalar, üretim miktarına bir ölçüde katkıda bulunmuģtur yılı yaz aylarından itibaren üretim sürekli artıģ göstermektedir yılı Ocak-Mayıs dönemindeki üretim miktarı 2007 yılının aynı dönemine göre %10 daha fazladır (Aynı dönemde elektriğe olan talep de %6 artıģ göstermiģtir) yılı ġubat ayında Hükümet, elektrik talebinin %50 sini karģılamıģ, Mart ayında ise son 2 yılın en yüksek seviyesine ulaģarak talebin %62 sini karģılamıģtır. Ancak, altyapıda yaģanan sorunlar neticesinde, talebin karģılanma oranı Nisan 2008 de %58 e ve Mayıs sonunda ise %51 e düģmüģtür. Güvenlikteki iyileģme diğer alanlarda olduğu gibi elektrik dağıtım hatlarının verimli çalıģmasına da katkıda bulunmuģtur. Son dönemde, Bağdat- Divaniye arasında 46 elektrik kulesi ve Bağdat-Mussayib arasındaki 85 elektrik kulesi güçlendirilmiģtir. Yapılan bu çalıģmalarla, elektrik dağıtımı daha güçlü bir hale getirilmiģtir. Bu dönemde ayrıca, Bağdat çevresinde baģlatılan 8 güçlendirme çalıģmasının iki tanesi bitirilmiģ, Kuzey dağıtım hattında ise 9 projeye baģlanmıģtır. Ocak-Nisan 2008 döneminde elektrik üretimi ulusal bazda %14 artıģ göstermiģtir ve 14.9 saat enerji seviyesine gelmiģtir. Süleymaniye ve Erbil dıģındaki tüm Ģehirler, bu dönem içerisinde hedeflenen 12 saat ten daha fazla elektrik almıģlardır. Bu iyileģme, artan dizel fuel ithalatı, dağıtım hatlarının güçlendirilmesi, zarar gören hatların daha hızlı tamiri gibi bir takım nedenlerle sağlanmıģtır. 15

16 Artan elektrik ithalatı da Irak taki enerji ihtiyacının karģılanmasına önemli ölçüde katkıda bulunmuģtur. Ülkemizden Irak a olan elektrik sevkıyatının sorunsuz sürmesi, Ġran ın mevcut hattın dıģında ayrıca Irak ın güneyine ikinci bir hat açması, (Bu Ģekilde Irak ın Ġran dan elektrik ithalatı 2007 sonu itibariyle iki katına çıkmıģ ve Ġran, Irak ın enerji ithalatının 2/3 ünü tek baģına karģılar duruma gelmiģtir.) Kuveyt ten günlük dizel fuel oil alımının 1,3 milyon litre seviyesinde devam etmesi elektrik üretiminde sağlanan olumlu geliģmeleri artırmıģtır. Bu ithalatlar sayesinde Taji, Bağdat South ve Qudas güç istasyonlarında önemli ölçüde artıģlar sağlanmıģtır. Ayrıca sağlanan ek dizel fuel sayesinde Qudas ve Mussaib de yeni jeneratörler devreye sokulmuģtur. Irak'ın halihazırda en önemli sorunlarından birisi olan, elektrik ihtiyacının giderilmesine yönelik olarak Irak Elektrik Bakanlığı 2006 yılı Haziran ayında 10 yıllık bir plan ilân etmiģtir. Bu plan çerçevesinde Bakanlık, önce mevcut sistemin rehabilitasyonunu daha sonra da toplam 9200 Mega Watt kapasiteli çeģitli türde yeni elektrik santrallerinin inģaa edilmesini planladığını açıklamaktadır. Bakanlık, bu kapsamda dünya devi General Electric ve Siemens gibi Ģirketlerle enerji santralleri kurulması konusunda anlaģmıģtır. 16

17 9- Petrol Sektörü Ülke topraklarında hâlihazırdaki petrol üretimi Irak GDP sinin ve ihracatının neredeyse tamamını oluģturmaktadır. Irak, kanıtlanmıģ 115 milyar varil petrol rezervi ile dünyanın 2. en büyük petrol ülkesidir. Ülkenin sadece 1/10 unun petrol ve gaz kuyuları araģtırılabilmiģ ve kanıtlanmamıģ petrol rezervinin de 215 milyar varil civarında olduğu tahmin edilmektedir. Irak ın Türkiye, Suriye ve Suudi Arabistan a bağlanan mil büyüklüğünde geniģ bir petrol ve gaz boru hattı vardır. Irak ın ayrıca 3,2 trilyon metre küp kanıtlanmıģ doğalgaz rezervi bulunmaktadır ve gerekli altyapının kurulması halinde yıllık doğalgaz üretiminin 22 milyar metre küp olacağı değerlendirilmektedir. Irak ÇalıĢma Grubu tarafından hazırlanan raporda da iģaret edildiği gibi, ülkenin ABD destekli koalisyon güçleri tarafından ele geçirilmesinin ardındaki dönemde, ilk olarak ülkenin petrol kaynaklarının yeniden etkinleģtirilmesi için çalıģmaya baģlanmıģtır. Bu konudaki giriģimler de diğer pek çok giriģim gibi oldukça yavaģ ilerlemiģ, zira özellikle petrol kuyuları ve boru hatlarına sabotajlar ilerlemeleri kesintiye uğratmıģtır yılında 3.48 milyon/gün varil seviyelerine ulaģan ham petrol üretimi, o tarihten sonra sürekli bir düģüģ eğilimine girmiģtir. Körfez SavaĢı sonrasındaki yılları arasında Irakta petrol üretimi 0.68 milyon/gün varile düģmüģtür. 17

18 1997 yılı baģından itibaren uygulamaya baģlanılan BM Petrol KarĢılığı Gıda (OFF) Programı ile petrol üretimi 1996 yılındaki 0,74 milyon/gün varil seviyesinden, 2000 yılında 2,81 milyon/gün varil seviyesine ulaģmıģtır. Ülkeye yönelik savaģ beklentisinin de nedeniyle 2002 yılında 2,13 milyon/gün varile düģen üretim 2007 yılı sonu itibariyle 2,05 düzeyinde kalmıģtır. Üretimde 2007 yılının dördüncü çeyreğinden itibaren önemli artıģlar baģlamıģ ve bu artıģlar 2008 yılı ikinci çeyreğinde zirveye çıkmıģ ve günlük 2,5 milyon varile ulaģmıģtır yılı ilk çeyreğinde üretim günlük 2,3 milyon varil olmuģtur yılı ile 2007 yılı arasındaki dönemde, petrol üretimindeki düģüģler savaģ, savaģ sonrası boru hatlarına terörist saldırılar, petrol sahalarındaki güvenlik eksikliğinin getirdiği yetersiz çalıģma imkânı, Irak Hükümetinin ülkenin güney ve kuzey sahaları için teknik çalıģma ve rehabilitasyonları bir türlü baģlatamaması ile açıklanabilir. Irak, 2008 yılı baģından beri 2007 yılına kıyasla çok daha yüksek seviyelerde petrol üretimi ve ihracatı yapmaktadır. Mayıs 2008 de petrol üretimi 2004 Eylülünden sonraki en üst seviyesine çıkmıģ ve günlük ortalama 2.61 milyon varil üretim gerçekleģtirilmiģtir. Irak Petrol Bakanlığı kayıtlarına göre, Irak hâlihazırda günde 2,3 milyon varil petrol üretirken, bunun 1,8 milyon varili Basra Limanından, geriye kalan varili ise Ceyhan Limanı'ndan uluslararası piyasalara ihraç edilmektedir. Irak Petrol Bakanlığı kaynakları, Kerkük ten Türkiye ye yapılan petrol ihracatının günlük varili geçtiğini ifade etmektedir. Hâlihazırdaki miktar yine de 2003 yılında ABD nin müdahalesinden önceki miktardan %50 daha düģüktür. SavaĢ öncesi bu rotadan yapılan ihracat yaklaģık gün/varil olarak gerçekleģmekteydi. Kerkük'ün zengin petrol yataklarının günlük 1 milyon varil üretmeye Ģu anda müsait olduğu ve rehabilitasyon yapılması durumunda bu miktarın daha da artırılabileceği belirtilmektedir yılında sağlanan artıģta, petrol sahalarında güvenliğin sağlanması ve bunun için sahaların etrafında Petrol Polisi ya da özel Irak askerleri yerleģtirilmesinin ya da boru hatlarının özel alanlar Pipeline Exclusion Zones (PEZs) olarak belirlenmesinin önemli etkisi vardır. Kerkük-Beiji arasındaki PEZ Haziran sonu itibariyle bitirilmiģtir. Irak Hükümeti Ģimdi Beiji Bağdat ve Bağdat Kerbela arasında iki büyük PEZ daha inģa edecektir. Irak Petrol Bakanlığı, güvenlik alanındaki çalıģmalar dıģında da petrol altyapısının iyileģtirilmesine yönelik faaliyetlerini artırmıģtır. Bakanlık Beiji Rafinerisi personelin eğitimi için eğitim programları düzenlemiģ, rafinerideki hydrocracker i tamir etmiģtir. Siniyah Rafinerisi de yeniden aktif hale geçirilmiģ ve 2008 Mart ayından itibaren petrol akıģı baģlamıģtır. Haditha Rafinerisi de tamir edilmiģ ve önümüzdeki günlerde çalıģabilir hale gelmesi sağlanacaktır. Ayrıca hâlihazırda çalıģan Dora Rafinerisinin geniģletilmesine yönelik çalıģma kapsamındaki inģaat da bitmek üzeredir. Bu çalıģma bittiğinde Rafineri varil ekstra üretim yapabilecektir. Irak taki petrol ve gaz sahaları ihaleleri 30 Haziran 2009 da Bağdat ta yapılmıģtır. Irak BaĢbakanı Nuri El Maliki, Iraklı Bakanlıklar, yerel ve yabancı iģadamları ve basın mensuplarının geniģ katılımı ile düzenlenen ihalede altısı petrol (Rumeyla, Bay Hassan, 18

19 Zubair, Missan, Kerkük, Batı Kurna) ve ikisi doğal gaz (Mansuriye, Akkas) sahası olmak üzere toplam sekiz sahanın ihalesi gerçekleģtirilmiģ olup, sadece Rumeyla petrol sahasının ihalesi ihalesi sonuçlandırılabilmiģtir. Irak BaĢbakanı Nuri El Maliki ve Irak Petrol Bakanı Hüseyin ġehristani nin yaptıkları konuģmalarında, sözkonusu ihalenin bir ilki teģkil ettiği, Irak ın petrol ve doğal gaz sektörünün yeniden yapılandırılması için büyük bir adımı oluģturduğu, ihale sürecinin tamamen Ģeffaf gerçekleģtirildiği, söz konusu kaynakların etkin üretimine ve biran önce uluslar arası piyasalara ulaģtırılmasına ihtiyaç duyulduğu ifade edilmiģtir. Irak Petrol Bakanı ġehristani Irak ekonomisinin ana gelir kaynağını teģkil eden petrol üretiminin günlük 6 milyon varile yükseltilmesini hedeflediklerini, ihaleye katılabilmek üzere toplam 120 Ģirketin ön yeterlilik baģvurusunda bulunduğu ve neticede 18 ülkeden toplam 35 Ģirketin teklif vermeye hak kazandığını belirtmiģtir. Bakan ġehristani konuģmasında özellikle, ülkedeki petrol kaynaklarının esas sahibinin Irak halkı olduğunu ve bu nedenle de Üretim PaylaĢım AnlaĢmaları yerine Servis AnlaĢmaları imzalanacağını vurgulamıģtır. AnlaĢmaların ortalama 20 yıllık bir süre için imzalanmasının öngörüldüğü ayrıca öğrenilmiģtir. Ġhalede Ģirketler ve/veya konsorsiyumlar tekliflerinde varil baģına talep ettikleri bedeli ve üretecekleri petrol miktarını belirtmiģlerdir. Sözkonusu iki veri Irak Petrol Bakanlığının kullandığı hesap anahtarı neticesinde her Ģirket/konsorsiyumun skorunu ve ihaledeki sıralamasını belirtmiģtir. Tekliflerin alınmasını müteakiben Irak Petrol Bakanlığının her bir saha için belirlediği varil baģına ödeyeceği azami bedel açıklanmıģtır. Ġhaleye çıkartılan tüm sahalarda Irak Petrol Bakanlığının belirlediği azami bedel (petrol sahlarında 1,9-4,0 $/dolar, ve gaz sahalarında 8,5 $/fuel oil eģdeğeri varil) Ģirketlerin verdikleri tekliflerin ve beklentilerinin çok altında kalmıģtır. Ġhale Komisyonu baģkanı Bakan ġehristani her sahada en iyi teklifi veren Ģirket/konsorsiyumdan varil baģına verdiği teklifi gözden geçirerek Bakanlığın teklif ettiği azami bedel seviyesine çekilmesini talep etmiģtir. En iyi teklifi veren Ģirket/konsorsiyumun kabul etmemesi üzerine aynı teklif bir sonraki Ģirket/konsorsiyuma yapılmıģtır. Sonuç olarak sadece en büyük petrol sahası olan Rumeyla nın ihale süreci tamamlanabilmiģtir. Rumeyla Ġhalesinde en iyi teklifi veren Exxon Mobil/Petronas ortaklığı bakanlığın teklifini reddetmiģ ikinci sırada yer alan BP/CNPC ortaklığı ise 2$/Varil fiyatı kabul etmiģtir. Diğer tüm petrol ve doğal gaz sahalarının ihalesi Ģirket ve konsorsiyumların azami bedel teklifini kabul etmemelerinden dolayı sonuçlandırılamamıģtır. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı konsorsiyum ortaklarıyla Zubair ve Kerkük petrol sahaları ile Akkas doğa gaz sahası için teklifte bulunmuģtur. TPAO nun ONGC (Hindistan) ve Gazprom ile yer aldığı konsorsiyumun Zubair petrol sahası için verdiği teklif Irak Petrol Bakanlığının kriterleri çerçevesinde sonuncu sırada yer almıģtır. TPAO ayrıca Shell, Sinopec (Çin), ve CNPC (Çin) ile Kerkük petrol sahası ve Edison (Ġtalya), Petronas (Malezya), CNPC 19

20 (Çin), ve Korea Gas (Güney Kore) ortaklığı ile Akkas doğal gaz sahası için tek teklif veren konsorsiyumlar içinde yer almıģtır. Her üç sahanın da ihalesi sonuçsuz kalmıģtır. 10. ÖzelleĢtirme 2003 yılında Geçici Koalisyon Hükümeti (CPA) tarafından yönetilmeye baģlamasından itibaren, Irak ta ekonomik gündemin en önemli maddesi sürekli özelleģtirmeler olmuģtur. CPA ülkede yetkilendirildiği ilk günlerde, pazar ekonomisini amaçladığını ve bu hedefe ulaģmak için ilk olarak devlet tarafından iģletilen teģebbüslerin özelleģtirileceğini açıklamıģtır. Ancak, özelleģtirmeler konusunda 5 yıl boyunca bu konuda bir ilerleme sağlanamamıģtır. Son olarak, 2008 Mayıs ayında bünyesinde bulundurduğu 50 den fazla fabrika ile Irak ın en önemli Bakanlıklarından birisi konumunda olan Irak Sanayi ve Madenler Bakanlığı inģaat, petrokimya, tekstil, kauçuk, mühendislik, demir çelik ve madenler gibi birçok sektörde faaliyet gösteren fabrikalarının modernizasyonu ve rehabilitasyonu için ihale açmıģtır. Temmuz 2008 de sona eren ihalelerin sonuçları henüz açıklanmamıģtır. Sanayi ve Mineraller Bakanlığı kamu teģebbüslerinin özel sektöre devri ile uzun vadede özel sektör öncülüğünde kapsamlı bir ulusal sanayi kalkınması gerçekleģtirmeyi amaçladığını ifade etmiģtir. Bakanlık, özelleģtirme duyurusunda, bu kuruluģlardaki idari sıkıntıları aģmak, verimsiz istihdamı yönetmek ve özelleģtirme konusunda Bakanlığın tecrübesinden faydalanılmak üzere yatırımcılara üretim-paylaģım anlaģmaları yapılmasını önermiģtir. Bu anlaģmalar ile yatırımcı, özelleģtirme konusu fabrikaların en modern teknoloji ile modernizasyonu ve rehabilitasyonunu üstlenecek, fabrikayı yönetecek, iģletecek ve belirli bir dönem için tesis gelirlerinin sahibi olacaktır. ÖzelleĢtirilecek Devlet ġirketleri 20 ĠĢçi Sayısı Sabit Yatırımlar Sayı Milyon ID Milyon US$ Mühendislik, Metal, Elektrik 42,414 54, Sektörü State Co for Mechanical Industries/SCMI 5, State Co for Automotive Industries/SCAI 3, State Co for Electrical Industries/SCEI 4,792 1, State Co for Iron and Steel/SCIS 6,507 1, Diyala Electrical Industries 3,421 21, Nassr State Co for Mechanical Industries 4,037 6, Al Faris State Co 1,695 2, Heavy Equipment State Co (HEESCO) 2, Al Sumood State Co for Steel Industries 1,982 1, UR State Co for Engineering Industry 5,075 1,

21 11 Al-Shaheed State Co 1, Light Industries Co , National Co for Metal Industries & 266 5, Bicycles Tekstil ve Konfeksiyon 29,861 5, State Co for Cotton Industries 4,297 2 Wasit State Co for Textile Industries 5,489 1, State Co for Leather Industries (SCLI) 4, State Co for Woolen Textiles 5,731 1, State Co for Textile Industries - Hilla 9,457 2, State Co for Ready to Wear Industries ĠnĢaat Sanayi 25, , Iraqi Cement State Co 4,766 14, Southern Cement State Co 8, , State Co for Glass and Ceramics Industry 3,219 4 State Co for Refractory's 810 1, State Co for Construction Industries 8,307 3, Kimyasallar ve Petrol Kimyasalları 20,432 67, Basra Petrochemical 4,455 14, Southern Fertilizer State Co 1,669 35, State Co for Fertilizer 1,651 2, Al Mishraq Sulfur Industry Co 1, State Co. for Battery Manufacturing. 2, State Co for Paper Industries 5,088 1, Al-Sawary State Co for Chemicals 1,052 1, Al Furat State Co for Chemical industries 2,333 2, National Co for Chemicals & Plastic 146 7, Gıda, Sigara ve Ġlaç 10,353 20, State Co for Medicines Samarra 2 State Co for Vegetable oils 5,230 5, State Co for Sugar Industry 2,322 2, State Co for Tobacco and Cigarettes 2,801 13, Baghdad Al-Salam Co for Food Endüstriyel Hizmetler, Bilgi ve 2,543 39, BiliĢim 1 State Co for Industrial Design and , Consultation (SIDCO) 2 General Systems Co (GSC) 1, State Co for Information Systems Electronic Industries Co 500 1, TOPLAM Kaynak: Sanayi ve Mineraller Bakanlığı (2008) 21

22 ÖzelleĢtirmeye konu fabrikaların sektörel dağılımı Ģu Ģekildedir: Sanayi ve Mineraller Bakanlığınca ÖzelleĢtirilecek Fabrikalar Sanayi Dalı ĠĢçi Sayısı '000 adresinden ulģaılabilir. 22 Tahmini Sabit Yatırım Milyon $ Mühendislik& Metal Tekstil ve Konfeksiyon ĠnĢaat sanayi Kimyasallar ve Petrol Gıda, Kimyasalları Tütün ve Ġlaç Sanayi Hizmetleri ve BiliĢim Toplam Bakanlığın özelleģtireceği tesislerdeki toplam istihdam 131 bin kiģidir. Ocak 2008 itibariyle bu fabrikaların toplam sabit yatırım değeri 260 milyon dolar civarındadır. Bu 42 tesis arasında çimento ve gübre fabrikasının da içinde bulunduğu 6 tanesi, toplam değerin %74 ünü oluģturmaktadır. Ancak, yatırımcıların ülkedeki güvenlik durumunun henüz belirginleģmediği, iģgücünün mezhep ve etnisite temelinde oluģturulduğu bir süreç içerisinde, özelleģtirme projelerine tedirgin yaklaģtıkları görülmektedir. Özellikle bu tesislerin özelleģtirilmesinden sonra bünyelerinde taģıdıkları ağır istihdam yükünden kurtulmaları ve üretim değil bir nevi sübvansiyon iģlevi gören istihdam yapısının kırılmasının bile hayli güç olacağı değerlendirilmektedir. 11- Yatırımlar ve Irak Yatırım Yasası Irak ta 13 sayılı Irak Yatırım TeĢvik Kanunu, 2006 yılında yayımlanmıģ, Ocak 2007 tarihinde yürürlüğe girmiģtir. 5 Bu kanun çerçevesinde kurulan, Irak Yatırım Komisyonu - (NCI) da Aralık 2007 tarihinde çalıģmaya baģlamıģtır. Irak Hükümeti, bu komisyonun oluģturulması ve Yatırım Yasasının öngördüğü hukuki düzenlemelerin belirlenmesi sürecinde, OECD- MENA'nın teknik desteğini almıģ ve halen de almaya devam etmektedir. Irak Yatırım Yasası, dolar üzerindeki petrol, bankacılık ve sigortacılık dıģındaki tüm konulardaki yatırımları içermektedir. Yasa ile eyaletler nezdinde bölgesel yatırım komisyonları kurulabileceği, ancak yatırım konusu ve büyüklüğüne göre yatırım ile ilgili kararın Irak Yatırım Komisyonu tarafından verileceği hükme bağlanmaktadır. Bu çerçevede ülke için "stratejik" önemi haiz projeler ile büyük yatırım talepleri, Komisyon tarafından değerlendirilecek ve bünyesinde komisyon oluģturamamıģ eyaletlerle ilgili yatırım kararları da yine bu ulusal komisyon tarafından verilecektir. NCI tarafından yönetilecek yatırım sürecinde, bir takım veri bütünleģik formlar oluģturulmuģ ve yatırımcının standart bir analize tabi tutularak değerlendirilmesi amaçlanmıģtır. Yasa, 5 Irak Yatırım Yasasına ve yasa ile ilgili ayrıntılı bilgilere Irak Yatırım Komisyonuna ait

23 ayrıca, yatırımcıyı korumayı amaçlayan bir takım hükümleri de içermektedir. Yatırımcı yabancı iģçi çalıģtırabilecek, yatırımcının makine parkı, sabit sermayesi ve tüm duran varlıkları muhafaza edilecek, bu mallar hiçbir durumda müsadereye tabi tutulmayacak ve millileģtirilmeyecektir. Yasa, aynı zamanda AnlaĢmazlıkların Halli ile ilgili olarak Iraklı idarelerle yatırımcı arasındaki mali sorunlar ile yatırımcı ile çalıģanları arasındaki sorunları çözmek üzere bir mekanizmayı da öngörmüģtür yılı sonunda açıklanan yasa metnine uluslararası toplum tarafından bazı eleģtiriler getirilmiģtir. Bu eleģtiriler, yasanın olumlu ve yapıcı bir mekanizmayı kurmayı amaçladığını, ancak hala yabancılara mülkiyet hakkı (toprak sahibi olma) verilmesini öngörmediğini, Bölgesel Ġdareler ile Merkezi Yatırım Komisyonları arasında yatırımların planlanması konusundaki iģbölümünün yasada açıkça tarif edilmediğini, yasanın petrol, gaz, banka ve sigortacılık sektörlerini içermemesinin sorun yaratabileceğini, yasanın öngördüğü AnlaĢmazlıkların Halli Mekanizmasında, taraflar arasındaki anlaģmazlıklarda nihai çözüm alanı olarak bağımsız Uluslararası Hukuki Enstrümanlar yerine Irak Ulusal Hukukunun tercih edilmesinin yatırımcılar aleyhine sonuçları olabileceği gibi hususları içermektedir. Irak Yatırım Komisyonu, Irak'ın uzun yıllardır kapalı bir ekonomik yapıyla idare edildiğini, özelleģtirme ve yatırımlar alanında bugüne kadar ülke tecrübe ve birikiminin olmadığını, bu alanda ancak uluslararası toplumun desteği ile ilerleme sağlayabileceğini ifade etmektedir. Komisyon, yatırımları yönetmek üzere tam yetkili bir Ulusal Yatırım Komisyonu kurulmasının, yabancı yatırımcı ile yerli yatırımcıya eģit muamele prensibinin getirilmesinin, gelirlerin yurtdıģına transfer edilmesinin garanti edilmesinin ve yatırımcıya büyük vergi avantajları sağlayan yeni bir yapının tesis edilmesinin baģlı baģına çok önemli adımlar olduğunu açıklamıģ ve yasanın uygulanması sürecinde bir çok noktada daha iyileģtirilmelerin yapılacağını vurgulamıģtır. 12. Irak ın DTÖ Üyeliği Irak, 2004 yılı Aralık ayında DTÖ üyeliğine baģvurmuģ ve gözlemci üye olarak Kabul edilmiģtir. Irak, baģvurusunun ardından 2005 yılı Eylül ayında DTÖ Sekretaryasına dıģ ticaret rejimi, sektör-spesifik taahhütleri hakkında detaylı bir rapor sunmuģ, 2006 yılı Kasım ayında DTÖ üyelerinin bu rapor üzerine sorularını yanıtlamıģ, 2007 yılı ve 2008 baģında da ülkede DTÖ üyeliğinin gerektirdiği yasal değiģikliklerle ilgili eylem planını sunmuģtur. 6 Irak ın DTÖ üyeliği, ekonomistler ve siyasetçiler tarafından bir çok noktada tartıģma konusu yapılmaktadır. Bu görüģlerden birisi Irak ın DTÖ üyeliğinin ülkeye herhangi bir faydası olmayacağını iddia etmektedir. Çünkü: i. Irak ın tek önemli ihraç maddesi ham petroldür. Bu ihraç ürünü de DTÖ kurallarına tabi olmakla beraber diğer üretim malları gibi DTÖ üyesi ülkelerin pazarlarına girerken herhangi bir sorunla karģılaģmamaktadır. Bu itibarla petrol ürünlerinin yakın gelecekte de bu konumlarını artırarak sürdürecekleri değerlendirilmektedir. 6 Irak'ın DTÖ Üyeliği ile ilgili geniģ bilgi için, 23

24 ii. iii. iv. DTÖ kuralları genel olarak ticaretle ilgili konuları içermesine ve sadece beli alanlarda sınırlı taahhütleri kapsamasına karģılık, bazı siyasal baskılar ve üyeliğin geciktirilmesi, Irak ı DTÖ nün talep ettiğinden daha çok pazarını daha çok açmaya ve daha çok kurumsal değiģim gerçekleģtirmeye zorlayabilir. Irak ın dıģ rakiplere bu kadar açık hale getirilmesi, hâlihazırda rekabetçiliği hiç barındırmayan üretim ve hizmet sektörünü olumsuz etkileyebilir. Ülkede yoksullukla mücadelede uygulanan sübvansiyon ve karne sistemi gibi sosyal bir takım politikalar diğer ülkeler tarafından baskı konusu yapılabilir. Sosyal devletin temel sacayaklarından biri olan bu sistemin zarar görmesi ülkede sıkıntı yaratacaktır. Irak ın DTÖ üyeliğini değerlendiren ikinci görüģ ise, Irak ın uluslararası ekonomik politika ve kurumlarla uyum sağlaması gerektiğinin ve DTÖ üyeliğinin buna katkıda bulunacağını ifade etmektedir. i. Sadece devlet kurumlarının politikalarına dayalı ve üretimi sadece petrol ile sınırlanmıģ bir yapıda değiģim ve ilerleme mümkün değildir. DTÖ üyeleri arasına katılmak Irak ın dıģ açıklığını artıracak ve devlet dıģı aktörleri de ekonomik kararlarda etkin kılabilecektir. ii. Eğer Irak DTÖ üyeliği dıģında kalmaya devam ederse üretimde sürdürülebilir çeģitliliği sağlayamayacak ve daha öce olduğu gibi ithal ikameci yapı içerisinde üretim yerine sadece ithalatla kalkınmayı seçecektir. Irak ın dıģ pazarlara açılması ülkeyi ihracata dayalı büyüme modeli ile tanıģtıracaktır ve DTÖ, kapsamı ile bu amacı gerçekleģtirmede ülkeye yardım edecektir. iii. DTÖ sosyal transferlere izin vermektedir ve Irak ta uygulanan sübvansiyon sistemi liberal ekonomiye zarar verici nitelikte de değildir. Bu çerçevede karne sistem, ülkede sosyo-ekonomik yapının olgunlaģmasına kadar sürdürülebilecektir. iv. Özellikle geliģme yolunda ülkelere sağlanan muafiyetler, istisnalar ve ek süreler Irak örneğinde de kullanılabilecektir. Avantaj ya da dezavantajları ile DTÖ üyeliği süreci Irak ın ne kadar az kayıpla DTÖ üyeliğine girebileceğini temin etmek üzere iģletilmeye çalıģılmaktadır. Bu kapsamda Irak Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen adaylık dönemi uzun yıllardan sonra Irak ın küresel ekonomiye entegrasyonunu, Ģeffaf, katılımcı ve özel sektörü önceleyici bir yapının kurulmasını amaçlamaktadır yılında, DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı tarafından, Irak'ın DTÖ'ye adaylık sürecine katkı sağlamak üzere Ticaret Bakanlığı yetkililerine bir haftalık bir eğitim verilmiģtir. 24

25 13- Bankacılık ve Ticaretin Finansmanı Irak ta bankacılık sistemi, hâlihazırda 7 tane devlet bankasının egemenliği altındadır. Bunlar arasında en büyükleri Rafidain ve Rasheed Bankalarıdır. Bunların dıģındaki diğer devlet bankaları Real Estate Bank, Agricultural Bank, Industrial Bank, lraq Bank ve Trade Bank of Iraq'tır. Irak taki Bankacılık sektörünün yasal altyapısını düzenleyen 3 mevzuat metini vardır. 1. The Central Bank of Iraq Law No. 56 of The Banking Law No. 94 of The Anti-Money Laundering Law No. 93 of 2004 Bu 3 kanuna ilave olarak CBI tarafından çıkarılan yönetmelik ve genelgeler de vardır. Irak ın, yapılan tüm iyileģtirmelere rağmen geliģmiģ bir bankacılık altyapısının olduğu söylenemez. Bankacılık sektöründe son dönemde yapılan reformlar, genelde ulusal çapta elektronik para ağı kurmak, özel bankacılığı geliģtirmek ve devlet bankalarını yeniden yapılandırmak üzerinde odaklanmıģtır. Ağustos 2009 itibariyle ülkede 43 banka bulunmaktadır. Bunlardan 7 tanesi devlet bankası, 24 tanesi özel banka, 7 tanesi Ġslami Banka ve 5 tanesi yabancı ülke bankasıdır. 28 Ocak 2008 tarihinde bir yangın sonucu CBI in genel merkezi önemli, ölçüde hasar görmüģtür. Ancak CBI kısa zaman içerisinde operasyonel iģlevlerini yerine getirecek ölçüde kendisini yenilemiģtir. Tüm olumsuzluklara rağmen, CBI, para politikasını yönetmekte ve bu amaçla da Döviz ihaleleri, bono satıģları diğer nakit iģlemlerini yerine getirebilmektedir. CBI ın ülke çapında 6 açık Ģubesi vardır. Al Rasheed and Rafidain Bankaları bankacılık sistemindeki varlıkların tamamına yakınını elinde bulundurmaktadır. Diğer Devlet Bankaları ise tarım, sanayi ve ticaret gibi sektörlere hizmet eden kamu finans kuruluģu iģlevi görmektedir. SavaĢ sonrası Irak ta bankacılık konusundaki en önemli geliģme, bağımsız bir Merkez Bankası'nın (CBI)) kurulması olmuģtur. CBI, Bankacılık Konusundaki Basel Prensipleri 7 ile ortaya koyulan Merkez Bankalarının bağımsız, operasyonel tek karar verici olarak çalıģabilen, yönlendirilmeyen, hükümet dıģı, Ģeffaf ve güçlü bir yönetime sahip yeterli kaynakları olan ve hesap verebilir kurumlar olması ilkeleri ile oluģturulmuģ bir yasa ile kurulmuģtur. Yasa gereği CBI bağımsızdır, kiģi, devlet ya da kurumlardan talimat almaz ve karar verme mekanizmasına müdahale edilemez. 8 7 Basel Committee on Banking Supervision, Core Principals for Effective Banking Supervision, October CBI Law, Article 2. 25

26 2004 yılında çıkarılan 94 sayılı yasa ile düzenlenen yeni bankacılık sisteminde, modern ve rekabetçi bankacılık amaçlanırken, yabancı bankaların Irak ta ofis açmalarına ve Irak taki özel sektör bankaları ile ortaklık kurmalarına izin verilmiģtir. Banka açılması her ne kadar lisansa bağlanmıģsa da alınan lisans sayısı ile ilgili bir yasal sınırlama öngörülmemiģtir. Yeni sistemde faiz oranları tamamen serbest bırakılmıģ ve yabancı firmalar tüm uluslararası iģlemleri yapmaya ve döviz teminat mektupları düzenlemeye yetkilendirilmiģtir. Yabancı Bankalar ayrıca Merkez Bankası tarafından açılan dolar ve NID ihalelerine katılma hakkına da sahip kılınmıģtır. Sektörde orta vadede hedef, kamu bankalarının ve sigorta Ģirketlerinin yeniden yapılandırılması ve merkez bankasının bankacılık sistemi üzerindeki denetimini güçlendirici ve hizmetlerini artırıcı iyi iģleyen bir yapıya kavuģturulmasıdır. Nakit dıģı ödeme sisteminin modernizasyonu ve CBI bünyesinde elektronik bankacılık altyapının kurulması çalıģmaları da sürdürülmektedir. Hâlihazırda CBI tarafından Irak ta bankacılık yapmak üzere lisans verilen yabancı bankalar aģağıdadır: The National Bank of Kuwait (NBK): 75% interest in the Credit Bank of Iraq (IFC: 10% interest) HSBC Group: 70% interest in the Dar Es Salaam Investment Bank Export & Finance Bank of Jordan: 49% interest in the National Bank of Iraq Iraq Holding Company (Kuwait): 51% interest in the Gulf Commercial Bank Ali Bank ( Bahrain): 49% interest in the Commercial Bank United Bank of Bahrain : 49% shareholding in the Bank of Baghdad Standard Chartered Bank: Received approval Arab Banking Corporation (Bahrain): Branch opened in the Credit Bank of Iraq A ayan Company (Kuwait): 49% interest in Economic Bank for Investment National bank of Qatar: 60% interest in Mansour Bank Bank Melli (Iran) The Agriculture Bank of Iran The Agriculture Bank of Turkey The Housing Bank for Trade & Finance (Jordan): Representative office opened The Jordan National Bank: Representative office opened Bank of Beirut: Awaiting license approval Al-Mashreq Investment Bank (Lebanon) Diğer taraftan, Irak bankacılık sektöründe diğer önemli bir geliģme de Irak Ticaret Bankasının 100 milyon dolarlık sermaye ile kurulmuģ olmasıdır. Irak Ticaret Bankası / The Trade Bank of Iraq (TBI) Iraklı Bakanlıkların, devlet kuruluģları ya da özel firmalarının tüm ticaret enstrümanları için baģlangıçta tek kaynağı iken zamanla diğer bankaların da 2 milyon dolara kadar akreditif açmalarına izin verilmiģtir. 26

27 JP Morgan ın öncülük ettiği bir konsorsiyum tarafından desteklenen ve Irak Hükümetinin bağımsız bir aygıtı olarak çalıģan TBI, geliģmiģ ülkelerdeki muadillerine kıyasla gayet geliģmiģ modern bir ihracat kredi kurumudur. Ġhracatçılar teminat mektubu baģvurusunda bulunmak ya da daha fazla bilgi edinmek üzere TBI a ait web sitesinde geniģ bilgiler sunulmaktadır. 9 Banka, uluslararası Ģirketlere ve ticaret finansman firmalarına uzmanlık hizmeti de vermektedir. Türkiye Ziraat Bankası, 2006 yılında Bağdat'ta bir Ģube açmıģtır. Bu Ģube, hâlihazırda temel bankacılık hizmetlerini yerine getirebilmektedir. Özellikle geçmiģ dönemlerde para transferinden kaynaklanan sıkıntıların Bankanın Bağdat ta faaliyete geçmesinin ardından azalacağı değerlendirilmektedir. 14. Irak ın DıĢ Borçları Paris Kulübü uzlaģması öncesinde Irak ın 2004 yılındaki toplam borcu 133 milyar dolardı. Bu borcun 42,6 milyar doları Paris Kulübü üyelerine idi. Özellikle 1990 sonrası dönemde oluģan borçta biriken faizlerin etkisi büyüktür. Ülkenin borcunun büyük bölümünü Saddam döneminde askeri harcamaların finansmanı için alınan krediler oluģturmaktadır. Özellikle Irak ın Ġran la yapmıģ olduğu savaģ sırasında alınan borçlar ile 1990 yılında Kuveyt in iģgali sonrası Kuveyt tarafından uluslararası düzeyde talep edilen savaģ tazminatları bu borcun önemli bir kısmını oluģturmaktadır. Irak ın dıģ borçları Ģu Ģekilde sınıflandırılabilir: (1) Resmi Borç: Alacaklı ülkelerden garanti karģılığı alınan borç: Paris-Kulüp (resmi) borç. 10 Diğer Resmi Borç Körfez Borcu (S. Arabistan, Kuveyt, Katar, BAE). Körfez dıģı borç 11. (2) Ticari Borç, Özel Alacaklılara Borç (Çoğunluğu ithalatı finanse etmeye yönelik) (3) Uluslararası Borç (IMF ve benzeri) yılı sonunda ABD öncülüğünde bir araya gelen Paris Kulübünde Irak ın borçlarının silinmesi hususunda bir uzlaģma aranmıģtır. Paris Kulübü üyeleri ile varılan uzlaģma ile Irak ın borçlarının 3 aģamada silinmesine karar verilmiģtir: borçların %30 u anlaģma Avustralya, Avusturya, Belçika, Brezilya, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Ġtalya, Japonya, Hollanda, Kore, Rusya, Ġspanya, Ġsveç, Ġsviçre, Ġngiltere, Amerika 11 Bulgaristan, Çin, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Hindistan, Ürdün, Fas, Polonya, Romanya, Güney Afrika, Sırbistan, Türkiye ve diğerleri 27

28 imzalandıktan hemen sonra silinecek, kalan kısmın faizleri ertelenecek, kalanın %30 u da IMF ile yapılacak kredi anlaģmasının onaylanması halinde silinecektir. (2005 yılı sonu), Borcun %20 sinin ise kredi anlaģması konusu taahhütlerin IMF Ġcra Kurulu tarafından değerlendirilmesi ve onaylanması halinde silinmesi kararlaģtırılmıģtır. Taraflar, bu uzlaģının Irak ın Paris Kulübü üyeleri dıģındaki tüm borçları için de uygulanmasının talep edildiğini belirtmiģlerdir. Irak ın ayrıca, Paris Kulübü üyesi olmayan ve diğer komģu ülkelere 70 milyar Dolar ve özel kredi kuruluģlar ile uluslararası örgütlere de da 20 milyar Dolar civarında borcu bulunduğu tahmin edilmektedir. Irak ın borçlarının tasfiyesi konusunda 2008 yılına olumlu bir takım geliģmelerle baģlanmıģtır. Paris Kulübünde atıfta bulunulan IMF AnlaĢması onaylanmıģ ve Irak ın, 2007 yılı sonunda IMF ile yapmıģ olduğu 2. Stand-By AnlaĢması da kabul edilmiģtir. Öte yandan, Rusya Federasyonu, Paris Kulübü kararları çerçevesinde 2008 yılı içinde içerisinde Irak tan olan 11,7 milyar dolarını sildiğini açıklamıģtır yılı sonunda, Paris Kulübü üyelerinin taahhütlerinin büyük kısmı gerçekleģmiģ olacaktır. Öte yandan, S.Arabistan, Çin ve Kuveyt de borçların %80 lik kısmının silineceğini açıklamıģlar ancak henüz somut herhangi bir adım atmamıģlardır. Özetle, Irak ın 2007 yılı sonu itibariyle dıģ borcunun 101 milyar olacağı hesaplanmaktadır yılında Paris Kulübü üyeleri %20 sini de silecekler ve kalan borç 36 milyar dolar ile 89 milyar dolar arasında bir değere düģecektir. Bu tasfiye ancak Paris Kulübü üyelerinin taahhütlerini ne kadar yerine getireceklerine de bağlıdır. Irak ın DıĢ Borçları, Milyar $ Ġki Vadede Paris-Kulübü 2008, Projeksiyon Borç Üyeleri Ġndirimi (Rusya Ġndiriminden Hariç) + Özel Borç Sadece Önce Tasfiyeleri Tüm Paris-Club 2004 Ġndirimler Ġndirimi ALACAKLI TARAF Paris Kulübü Alacaklı Tarafları Paris Kulübü DıĢındaki Taraflar S. Arabistan Kuveyt, BAE ve Katar Çin Diğer Özel Alacaklar Uluslararası Alacaklılar ve Diğerleri Toplam

29 15. Irak a Yönelik Uluslararası GiriĢimler Irak ile BM ve Dünya Bankası ĠliĢkileri ve IRFFI SavaĢ sonrası Irak ın yeniden yapılandırılması projelerinde en önemli kaynaklar, uluslararası örgütlerin inisiyatifi ile elde edilmiģtir. 12 Nisan 2003 yılında G7 ülkelerinin Maliye Bakanları ve Merkez Bankaları BaĢkanlarının katıldığı zirvede, BirleĢmiĢ Milletler ve Dünya Bankası koordinasyonunda, Irak ın yeniden yapılanması için uluslararası inisiyatif baģlatmak üzere ortak karara varılmıģtır. BirleĢmiĢ Milletlerin 22 Mayıs 2003 tarihli 1483 Sayılı Kararıyla da geniģ bir donörler topluluğu oluģturularak Irak ın yeniden yapılandırılmasını temin etmek üzere uluslararası finans kurumlarının harekete geçmesine yönelik bir mekanizmanın tesisi onaylanmıģtır. BM de alınan söz konusu karar üzerine 24 Haziran 2003 tarihinde, 50 ülkenin katılımıyla bir konferans düzenlenmiģtir. Bu konferansta, Irak a yapılacak uluslar arası katkının miktarı ve ülkedeki ihtiyaç alanlarının tespiti için BM ve Dünya Bankası öncülüğünde çalıģmalar yapılması kararlaģtırılmıģtır. Yapılan çalıģmalara müteakip, 23 Ekim 2003 tarihinde Madrid de bir Konferans düzenlenmiģtir. Irak Uluslararası Yeniden Ġmar Fonu IRFFI, Madrid Konferansında, Irak ta yeniden yapılandırma faaliyetlerinin daha koordineli ve etkili çalıģmasını sağlamak ve iģleyiģi kolaylaģtırmak amacıyla kurulmuģtur. Bu KuruluĢ bünyesinde koordinatör kuruma göre ayrılan iki türlü fon oluģturulmuģtur: 1 Dünya Bankası Ġdaresindeki Fon / World Bankadministered Iraq Trust Fund (ITF); 2- BirleĢmiĢ Milletler Ġdaresindeki Fon / UNadministered Iraq Trust Fund. 73 ülke ve ilgili Hükümet-dıĢı kuruluģların katıldığı konferansta, BM Dünya Bankası tarafından Irak otoritelerinin koordinasyonunda çıkarılan Irak ın yeniden yapılandırma ihtiyacı envanteri sunulmuģ ve tahmini maliyet analizleri yapılmıģtır. Konferansta, katılımcı ülkeler Irak ın belirlenen öncelikli projelerinde kullanılmak üzere 33 milyar dolarlık bir yardım taahhüdünde bulunmuģlardır. Bu tutar arasındaki dönemi içeren hibe ve kredilerden oluģmaktadır. Taahhütler arasında ABD 18,6 milyar dolar, Japonya 3 milyar dolar, IMF 2,5 milyar dolar ve Dünya Bankası 3 milyar dolarla yer almaktadır. Konferansta, kalan 4,4 milyar dolarlık tutarın 1,6 milyar dolarlık kısmının Irak Uluslararası Yeniden Ġmar Fonu International Reconstruction Fund Facility for Iraq (IRFFI) tarafından sağlanması öngörülmektedir. 29

30 15.2. Irak ile IMF ĠliĢkileri SavaĢ sonrası dönemde Irak taki ekonomik yapılanma çalıģmaları değiģik kurumların belgelerinde ifade edilmiģtir. Ġlk olarak 2004 yılı Eylül ayında Irak Hükümeti tarafından IMF ye bir niyet belgesi sunulmuģtur. Son olarak 2007 yılının Aralık ayında Uluslararası Para Fonu (IMF) Irakla bir Stand-By AnlaĢması yenilenmesini kabul etmiģtir 12. Bu anlaģma çerçevesinde ihtiyaç duyması halinde 744 milyon dolarlık kredi verilmesi kabul edilmiģtir. AnlaĢma ayrıca Irak ın bazı ekonomik tedbirleri hayata geçirmesini de öngörmektedir. 13 Bu çerçevede yeni SBA makroekonomik istikrarın sürdürülmesini, ülkede yatırım ortamının daha da iyileģtirilmesini, petrol sektöründe üretimin artırılmasını ve 2005 yılında imzalanan bir önceki Stand By anlaģmasındaki reformların daha da ilerletilmesini öngörmektedir Stand-By AnlaĢması programı, günlük petrol üretiminin 2.2 milyon varile, GDP büyümesini de %7 seviyesine yükseltilmesini, yıllık enflasyonun 2008 yılında %12 ye düģürülmesini, Irak Merkez Bankası nezdindeki uluslararası rezervlerin ise 2008 yılı sonuna kadar 34 milyar dolara yükseltilmesini, kamu mali yönetiminin organize edilmesini, Irak Merkez Bankasının güçlendirilmesini ve kamu sübvansiyonları ve bankacılık sektöründe reformlar yapılmasını da hedeflemektediydi. SBA 15 ay yürürlükte kalmıģ ve 2009 yılı Mart ayında sona ermiģtir. Yeni Stand-By AnlaĢması için görüģmeler devam etmektedir Irak ile OECD ĠliĢkileri Irak a uluslararası toplumdan bir diğer katkı da OECD MENA dan gelmektedir. OECD MENA inisiyatifi Irak'ta yatırım ortamının iyileģtirilmesi, özel sektör inisiyatifinin oluģturulması, özelleģtirme sürecinin baģlatılması, Kamu-Özel Sektör Ortaklığı (PPP) gibi yeni özelleģtirme enstrümanlarının ülkeye adaptasyonu, ülkede bir mali sistem inģa edilmesi ve bu kapsamda bir vergi modelinin Irak'a uygulanması ile Irak KOBĠ'lerinin etkinleģtirilmesine yönelik politika üretilmesi konularında Irak a destek vermektedir. Bu destek ayrıca Irak'ta uluslararası düzeyde bir mali sistemin ve vergi reformunun yürütülmesine de katkıda bulunulmasını da içermektedir. OECD-MENA, ülkelerin öngörülebilir, Ģeffaf ve evrensel ölçülerde iģleyen bir vergi sistemi oluģturmalarının, ülkenin mali disiplinine katkı sağlamanın yanında yatırımların ülkelere akıģında da önemli bir iģlevi olduğunu ifade ederek, Irak ta, etkili bir mali sistemin inģa edilmesinin ancak sağlıklı iģleyen bir gelir yönetimi mekanizması kurulması ve kaynakların etkin iģletilmesi ile mümkün olabileceğini belirtmiģlerdir

31 15.4. Irak a KomĢu Ülkeler Süreci Öte yandan, Türkiye nin giriģimiyle baģlatılan ve Irak ile Irak ın komģularını, Mısır ve Bahreyn i de içerecek Ģekilde biraraya getiren Irak a KomĢu Ülkeler Süreci çerçevesinde de bugüne bir çok toplantı gerçekleģtirilmiģtir. KomĢu Ülkeler Sürecinin üyeleri ile BM Güvenlik Konseyinin 5 Daimi Üyesinin (P-5) ve G-8 mensuplarının katılımıyla 4 Mayıs 2007 tarihinde ġarm-el-ġeyh te DıĢiĢleri Bakanları toplantısı yapılmıģtır. Irak ın ekonomik kalkınmasına yönelik bir giriģim olan International Compact with Iraq ın resmen baģlatıldığı Bakanlar düzeyinde bir toplantı da yine ġarm-el-ġeyh te 3 Mayıs 2007 tarihinde yapılmıģtır. GeniĢletilmiĢ KomĢu Ülkeler DıĢiĢleri Bakanları Toplantısının ikincisi, 2 3 Kasım 2007 tarihleri arasında Ġstanbul da düzenlenmiģtir. 28 Mayıs 2008'de Compact giriģiminin 1. gözden geçirme toplantısı Stokholmde yapılmıģtır. Bu toplantılar neticesinde, uluslararası toplumun ve Irak ın karģılıklı beklentilerinin bir kez daha teyit edilmesi ve güvenlik, enerji ve Iraklı mülteciler konularında birer çalıģma grubu kurulması olmuģtur. Ülkemiz her üç çalıģma grubuna da üyedir. Enerji ÇalıĢma Grubu toplantısı, Haziran 2007 ve 2-3 Mart 2008 tarihlerinde ülkemizin evsahipliğinde Ġstanbul da, Yerlerinden EdilmiĢ KiĢiler ÇalıĢma Grubu Uzmanlar Toplantısı 26 Temmuz 2007 tarihinde Amman da yapılmıģtır. Güvenlik ÇalıĢma Grubu toplantısı ise 8-9 Ağustos 2007 tarihlerinde ġam da düzenlenmiģtir. Enerji ÇalıĢma Grubunun üçüncü toplantısı 2008 yılı Ekim ayında Ġstanbul'da yapılmıģtır Irak ile Avrupa Birliği ĠliĢkileri Avrupa Komisyonunun Irak stratejisi, 2004 yılında ve 2006 yılında yayınlanan iki belge ile ortaya konulmuģtur. 15 Komisyon, AB'nin Irak'ta siyasal anlamda demokrasiye geçiģi ve ülkede Pazar Ekonomisinin kuruluģunu desteklediğini, ülkenin uluslararası topluma ve bölgesine entegrasyonuna katkıda bulunacağını açıklamıģtır. Bu açıklamalar sonrasında Avrupa Birliği ile Irak arasında Ticaret ve ĠĢbirliği AnlaĢması (Trade and Cooperation Agreement-TCA) imzalanması 2006 yılında Komisyonca kabul edilmiģ ve görüģmeler Kasım 2006'da baģlamıģtır. Tamamlanması halinde TCA AB ile Irak ticari iliģkilerinin temel çatısını oluģturacaktır. ġu ana kadar Toplulukla Irak arasında Haziran 2008 tarihlerinde 5. Tur müzakereler tamamlanmıģtır. AB, bu anlaģma ile Ģunları amaçlamaktadır: 1- Irak'ın uluslararası toplum ve özellikle AB ile ekonomik entegrasyonuna yardım ederek ülkenin ve bölgenin istikrarına katkıda bulunmak, 2- Ülkede hâlihazırda sürdürülen sosyoekonomik reformları desteklemek, 3- Irak'ın kalkınmasına ve yaģam standardının yükselmesine olanak sağlamak 4- DTÖ ilkeleri doğrultusunda Irak'la ikili ticareti geliģtirmek, 15 "The EU and Iraq: a framework for engagement", "Recommendations for renewed engagement with Iraq", 31

32 5- Ülkede yasal boģlukların azaltılmasını sağlayacak Ģeffaf ve öngörülebilir bir mekanizmanın oluģturulmasını sağlamak. Haziran ayında yapılan BeĢinci Tur müzakerelerinde Irakla AB arasında hizmet sektörü, istatistik alanında iģbirliği, kamu alımları, yatırımlar, suçla ve kaçakçılıkla mücadele, patent hakları, uyuģtururcu ve kara para ile mücadele, terörün finanse edilmesinin önlenmesi, bölgesel kalkınma, makroekonomik diyalogun geliģtirilmesi, telekomünikasyon ve mali hizmetler ve bankacılık alanında iģbirliği konularında görüģmeler gerçekleģtirilmiģtir. 16- Irak'ın Diğer Ülkelerle Ekonomik ĠliĢkileri Irak'ın ihracatında ABD, Avrupa Birliği ülkeleri ve Kanada ön sıralarda yer almaktadır. Irak'ın ithalatında ise Suriye, Türkiye, Ürdün, Ġran ve ABD en önde gelen ülkeler konumundadır. Irak'ın ihracatının hemen hemen tamamı petrol ürünlerinden oluģurken, ülkenin ithalatı ise iģlenmiģ petrol ürünleri, elektrik-elektronik ürünler, gıda ve tarım ürünleri, makineler ve otomotiv sektörü olarak göze çarpmaktadır. AB, 2007 yılı itibariyle Irak'ın en önemli ticaret partnerlerinden birisidir yılında AB ile Irak arasındaki ikili ticaret 8,2 milyar Euro olarak gerçekleģmiģtir. Bu ticaretin önemli bir bölümü Irak'tan AB ülkelerine yapılan petrol ihracatından oluģmaktadır ve Irak lehine geliģmektedir. AB'nin Irak'a 2007 yılı ihracatı 1,4 milyar Euro ve AB'nin Irak'tan ithalatı ise 6.79 milyar Euro olarak gerçekleģmiģtir. Irak'ın AB'ye olan ihracatı toplam ihracatının 3'te birini oluģturmaktadır ve AB Irak'ın ithalatında da Suriye ve Türkiye'den sonra 3. sırada yer almaktadır. AB ülkelerinin Irak'a ihracatının % 60'ın makine ve ulaģım ekipmanları, %9'unu kimyasal ürünler ve %8'ini ise tarım ürünleri oluģturmaktadır. Irak ın ticaretinde en önemli ülkelerden birisi Ġran dır. Ġran, Irak ın Kuzeyinden güneyine Irak ın tüm doğu illeri ile ortak sınırı paylaģtığı için ticaret enstrümanlarını çeģitlendirmede daha çok olanağa sahip olmuģtur. Öte yandan Irak taki ġii gruplarla Ġran ın yakın iliģkisi de bu olanakları artırmıģtır. Ġran Ticareti GeliĢtirme Kurumu verilerine göre 2007 yılında gerçekleģen 2.8 milyar dolarlık ticaretle Irak, Ġran ın en önemli 2. ticari partneri konumundadır. Kayıt dıģı ticaretle bu rakamın 4 milyar doların üzerinde olduğu değerlendirilmektedir. Ġran la Irak arasında Basra da halihazırda bir ortak serbest ticaret bölgesi vardır. Ġki ülke 2008 yılında da Wasit, Maysan, ve Süleymaniye de yeni 3 serbest belge oluģturma konusunda uzlaģmıģlardır. Ġran aynı zamanda Irak a petrol ürünleri ve elektrik satıģı da yapmaktadır. Ġran ın Irak ta büyük müteahhitlik projelerinde de aktif olduğu bilinmektedir. Son olarak Ġran tarafından verilen 1 milyar dolarlık kredinin katkısı ile inģa edilen Necef Havaalanı Ağustos 2008 de açılmıģtır. Her yıl Ġran vatandaģının ziyaret ettiği Necef ve Kerbela Ģehirlerine ulaģan Ġranlıların sayısının birkaç yıl içinde yıllık 3 milyon kiģiyi bulacağı değerlendirilmektedir. 32

33 Suriye, Irak ın en önemli ithalat kaynağıdır yılı verilerine göre Irak ın ithalatının %30 unu Suriye tedarik etmektedir. Öte yandan Suriye nin ihracatında da Irak ın %27 civarında payı olduğu bilinmektedir. KarĢılıklı ticaret toplamı yaklaģık 5 milyar dolar civarındadır. Suriye ile Al Rabia ve Abu Kamal Kapıları üzerinden ticaret yapan Irak, bu ülkeden genellikle petrol ürünleri almaktadır. Suriye ayrıca Avrupa ve Türkiye üzerinden Irak a taģımalarda da alternatif bir kapı konumundadır. Irak dıģında yaģayan 1,5 milyon dolayında Iraklının Suriye de ikamet ettiği bilinmektedir. Bu Iraklılar vasıtasıyla gerçekleģen ticaretin çok daha üst seviyelerde olduğu tahmin edilmektedir. Irak ın ticaretinde diğer önemli ülkeler Suudi Arabistan, Ürdün ve Kuveyt dir. Öte yandan, son aylarda Çek Cumhuriyeti, Çin, Fransa, Ġtalya ve Kore gibi ülkelerin Irak ın tüm bölgelerine yönelik stratejilerle ülke ticaretinden önemli pay kapma yarıģına girdikleri görülmektedir. Çek Cumhuriyeti nin Irakla Ticari ĠĢbirliği AnlaĢması imzalanmasına yönelik talebi geçtiğimiz günlerde Irak parlamentosunda uygun görülmüģ, Alman Siemens ve Mercedes Irak a yatırım yapma kararlarını açıklamıģ ve Siemens Ekim ayı içerisinde Irak Elektrik Bakanlığı ile proje imzalamıģ, Fransa, Irak ın Kuzey Bölgesine yönelik ticaret heyetleri düzenlemenin yanı sıra son olarak eylül ayında Bağdat ın güneyinin 1 milyar dolar tutarındaki su altyapısının inģası projesini üstlenmiģtir. Ülkede istatistik kaynakları halihazırda güvenilir veriler sunamamakla birlikte, Irak Planlama Bakanlığı tarafından kurulan Ġstatistik Kurumu COSIT bu konuda çalıģmalarına baģlamıģtır. COSIT'in 2006 yılında yapmıģ olduğu çalıģmada ürün-ülke bazında istatistikler verilmektedir Irak a Ġthalatta Uygulanan Prosedürler: Irak ın 23 Numaralı (1984) Gümrük Kanunu uyarınca aģağıdaki dokümanlar ithalat için gereklidir: Gümrük Beyannamesi /Customs Declaration Form Sanayi ve Ticaret Odası tarafından onaylanmıģ ticari fatura Yükleme Senedi MenĢe ġahadetnamesi (Sanayi ve Ticaret Odası tarafından onaylanmıģ)/hâlihazırda söz konusu belgeler Türkiye de bulunan Irak Ticaret MüĢavirliği tarafından onaylanmaktadır. Gerekli olması halinde ürün bazına standart dokümanları ve sertifikalar Geçici Koalisyon Güçleri (CPA) ın 38 ve 54 numaralı Talimat kararları uyarınca (Bu kararlar daha sonra yine CPA ın 70 ve 100 numaralı talimat kararları ile tadil edilmiģtir), Irak hükümeti, Irak a tüm ülkelerden yapılan ihracatlarda malın fatura değeri üzerinden %5 oranında yeniden yapılandırma vergisi kesintisi yapmaktadır

34 Bu verginin istisnaları gıda maddeleri, ilaçlar, giyecek, insani malzemeler ile Koalisyon güçlerine, yeniden inģaa faaliyetlerine, STK lara, uluslararası örgütlere, diplomatlara ve Irak Hükümetine giden malzemelerdir. Bahsekonu istisnadan yararlanmak isteyenler taleplerini Reconstruction Levy Exemption Form unu Irak Gümrüklerine teslim etmek suretiyle iletmelidir. Bu süreçte, Sevkıyat Öncesi denetimi (Pre-shipment Inspection) istenmemektedir. Gümrüklerde ad-valorem vergi, GATT 1994 in 7. Maddesine ve CPA ın 54 Nolu talimat kararına uygun olarak hesaplanmaktadır. Hâlihazırda Irak tarafından kullanılan tarife sistemi, malları dörtlü bazda sınıflandırmaktadır. (Customs Cooperation Council Nomenclature (CCCN); Armonize Sistem (HS) uyum aģamasındadır. Irak Ticaret Bakanlığına bağlı Iraq Trade Information Center konu hakkında ayrıntılı bilgiler sunmaktadır. Belge tasdiki uygulaması, tüm Ortadoğu bölgesinde olduğu gibi Irak ta da yaygındır ve Iraklı Bakanlıklar belgelerin menģe ülke yetkili kuruluģlarınca onaylanmasını istemektedir. Bakanlıkların talep ettiği özel diğer bazı belgelere iliģkin bilgilerin ilgili Bakanlıklardan öğrenilmesi önem taģımaktadır. Hâlihazırda Irak Ticaret Bakanlığı, menģe Ģahadetnamesi ve faturalar dahil tüm belge tasdiklerinin Irak ın Ankara da bulunan Ticaret MüĢavirliği tarafından yapılacağını bildirmiģtir. Belge tasdiki için 160 $ alınmaktadır. 18- ĠĢ Fırsatları Irak ta en önemli iģ imkânları, Iraklı Bakanlıklar ve Devlet KuruluĢları tarafından açılan ihalelerdir. ABD Ordusu ve Uluslararası KuruluĢlar da geniģ bir yelpazede mal ve hizmet tedariki için ihaleler açmaktalarsa da bunların sayısı günden güne azalmaktadır. Irak Hükümeti tarafından açılan herhangi bir ihaleye teklif verecek firma, Irak kuruluģları nezdinde kayıtlı olmalıdır. Bunu yapabilmek için de öncesinde Irak Ticaret Bakanlığına kaydolmak gerekmektedir. Firma ya da acente temsilcileri kiģisel olarak talep edilen dokümanları, Bağdat, Erbil ya da Süleymaniye'deki Bakanlık Ofislerinden birine teslim etmelidir. Eğer firma Irak firması değilse, bu kaydı firma adına yapacak bir yerel firma bulunması mümkün olabilmektedir. Çoğu yabancı Ģirket yerel ortak bulma yönünde hareket etmektedir. 18 Iraklı Bakanlıkların birçoğu ihale duyurularını internet sayfalarında online olarak duyurmaktadır. Ancak bu ihaleler bir havuzda toplanmamakta ve bu nedenle her Bakanlık web sayfasına ayrı ayrı bakılması gerekmektedir 19. Irak taki çoğu yabancı firma için Irak pazarına girmek için en çok tercih edilen yöntem, Ģirketleri temsilen bir yerel firma ile anlaģmak ve bu firma aracılığıyla Iraktaki ihale ve Pazar bilgilerini tedarik etmektir. Bu yöntem, Irak taki mevcut güvenlik koģulları, devlet iģlerinin 18 Irak Ticaret Bakanlığı Kayıt Sayfası: 19 Ġhalelerle ilgili Web Siteleri ekte sunulmaktadır. 34

35 genellikle Arapça dili dıģında yapılaması, ihalede talep edilen ve sürekli değiģen evrakların intikalinin sağlanması gibi pratik sebeplerle hâlihazırda faydalı görülmektedir. Yerel firma bulma konusunda, Irak Ticaret Bakanlığı ve Irak Ticaret Odaları Federasyonunun görüģ ve önerilerinin alınması çok büyük önem arz etmektedir. 19- Gümrük Kapıları AĢağıdaki haritada görüldüğü üzere, Irak Suriye, Ürdün, Ġran, S. Arabistan, Suriye ve Kuveyt ile ortak sınır paylaģmaktadır. Irak Ġran Sınır Kapıları Haji Umran Mundhiriya (Khosravi) Süleymaniye (Basmagh) Shalamcha (Shat Al Arab) Ta'an (Mehran) Türkiye-Irak Sınır Kapısı Habur/ Ibrahim Khalil Irak-Suriye Sınır Kapıları Rabiah Abu Kamal Al-Walid Faysh Khabour Irak Ürdün Sınır Kapıları Trebil Irak Kuveyt Sınır Kapıları Safwan (Abdali) 35

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18 I. GİRİŞ GENELGE 2009/18 2007-2013 döneminde Avrupa Birliğinden Ülkemize sağlanacak hibe niteliğindeki fonlar Avrupa Konseyinin 1085/2006 sayılı Katılım Öncesi Yardım Aracı Tüzüğü ve söz konusu Tüzüğün

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU TURKISH BANK A.ġ. 1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU A-BANKAMIZDAKĠ GELĠġMELER 1-ÖZET FĠNANSAL BĠLGĠLER Bankamızın 2008 yıl sonunda 823.201 bin TL. olan aktif büyüklüğü

Detaylı

Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II)

Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II) Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II) 2- Tekstil ve Hazır Giyim Ticaretinde Kotalar ve Çin in Sektöre Etkisi Hande UZUNOĞLU Dünyada tekstil ve hazır giyim ticaretinde kota

Detaylı

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI Projenin GELĠġĠMĠ: KDEP-EYLEM 47 (Kısa Dönem Eylem Planı ) 4 Aralık 2003 tarihli BaĢbakanlık Genelgesi yle e-dönüģüm Türkiye

Detaylı

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ ġubat ayı cari iģlemler açığı piyasa beklentisi olan -3,1 Milyar doların hafif üzerinde ve beklentilere yakın -3,19 milyar dolar olarak geldi. Ocak-ġubat cari iģlemler

Detaylı

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik 2008 KASIM -SEKTÖREL Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik Dünya, 2030 yılında Ģimdi olduğundan yüzde 60 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyacaktır. Bu enerji

Detaylı

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU İran ın Nükleer Programı ve Türkiye nin Güvenliğine Etkileri Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU www.mustafakibaroglu.com Bilkent Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü 15 Ekim 2009 Atılım Üniversitesi Ankara

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11 GENELGE 2010/11 Dokuzuncu Kalkınma Planında yer alan Ġstanbul un uluslararası finans merkezi olması hedefini gerçekleģtirmek üzere yapılan çalıģmalar kapsamında, Ġstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi

Detaylı

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇİNDEKİLER 1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

T.C. KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI İSTANBUL

T.C. KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI İSTANBUL KARARIN ÖZÜ : Sivil Savunma Uzmanlığı nın Görev ve ÇalıĢma Yönetmeliği. TEKLİF : Sivil Savunma Uzmanlığı nın 31.03.2010 tarih, 2010/1043 sayılı teklifi. BAġKANLIK MAKAMI NA; Ġlgi: 18.03.2010 tarih ve 129

Detaylı

NIN BANKA BONOSU VE/VEYA ISKONTOLU TAHVĠLLERĠ VE/VEYA TAHVĠLLERĠNĠN HALKA ARZINA

NIN BANKA BONOSU VE/VEYA ISKONTOLU TAHVĠLLERĠ VE/VEYA TAHVĠLLERĠNĠN HALKA ARZINA TÜRKĠYE Ġġ BANKASI A.ġ. NIN BANKA BONOSU VE/VEYA ISKONTOLU TAHVĠLLERĠ VE/VEYA TAHVĠLLERĠNĠN HALKA ARZINA ĠLĠġKĠN SERMAYE PIYASASI KURULU TARAFINDAN 20.01.2011 TARIHINDE ONAYLANAN 26.01.2011 TARĠHĠNDE TESCĠL

Detaylı

ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2012-2014) İSTİHDAM-SOSYAL KORUMA İLİŞKİSİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ

ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2012-2014) İSTİHDAM-SOSYAL KORUMA İLİŞKİSİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ 1. Sosyal yardımlar hak temelli ve önceden belirlenen objektif kriterlere dayalı olarak sunulacaktır. 1.1 Sosyal Yardımların hak temelli yapılmasına yönelik, Avrupa Birliği ve geliģmiģ OECD ülkelerindeki

Detaylı

TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM

TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM Esin ÖZDEMİR Avrupa Birliği Daire Başkanlığı Uzman 15 Ocak 2010, Ankara 1 ĠÇERĠK Türk Eğitim Sisteminin Genel Yapısı Sorunlar Türkiye de Sanayi/Okul ĠĢbirliği TOBB ve Eğitim Oda

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DÜZCE İL ÖZEL İDARESİ 2012YILI DENETİM RAPORU

DÜZCE İL ÖZEL İDARESİ 2012YILI DENETİM RAPORU T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI DÜZCE İL ÖZEL İDARESİ 2012YILI DENETİM RAPORU ARALIK 2013 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012)

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. MISIR GENEL BİLGİLERİ 1. HARİTA ve BAYRAK 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) Nüfusu : 85 milyon Yüzölçümü : 1.001.450 km 2 Dil : Arapça Din : Sünni Müslüman %90, Kıpti %9,

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

LÜBNAN CUMHURĠYETĠ 1

LÜBNAN CUMHURĠYETĠ 1 LÜBNAN CUMHURĠYETĠ 1 1- GENEL BĠLGĠLER TABLOSU (2010) RESMĠ ADI Lübnan Cumhuriyeti BAġKENTĠ Beyrut RESMĠ DĠL Arapça (resmi dil), Fransızca, Ġngilizce, Ermenice BAĞIMSIZLIK TARĠHĠ 22 Kasım 1943 DEVLET BAġKANI

Detaylı

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ MADEN TETKĠK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sondaj Dairesi Başkanlığı 21 Yılı Ocak-Haziran Dönemi Faaliyet Raporu 21 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ 1 ÜST YÖNETĠM SUNUMU SONDAJ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI 21 YILI 1. 6 AYLIK

Detaylı

KUVEYT E ĠHRACAT POTANSĠYELĠMĠZ VE PAZAR DEĞERLENDĠRMESĠ. ĠGEME Orta Doğu ve Körfez Dairesi Diğer Körfez Ülke Masası

KUVEYT E ĠHRACAT POTANSĠYELĠMĠZ VE PAZAR DEĞERLENDĠRMESĠ. ĠGEME Orta Doğu ve Körfez Dairesi Diğer Körfez Ülke Masası KUVEYT E ĠHRACAT POTANSĠYELĠMĠZ VE PAZAR DEĞERLENDĠRMESĠ ĠGEME Orta Doğu ve Körfez Dairesi Diğer Körfez Ülke Masası KUVEYT 3,4 milyon nüfusu (1 milyon Kuveytli, Diğerleri göçmen), 115 milyar dolar GSYĠH

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi.

Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi. Nesrin Yardımcı SARIÇAY Raporumuzda; konuya iliģkin yeni düzenlemeler, eski (1 Numaralı) ve yeni

Detaylı

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 2012 YILI KURUMSAL MALİ OCAK-HAZİRAN 2012 ĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı

Detaylı

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ... 1 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU... 2

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU OCAK 2012 İçindekiler Bölüm 1 : Sağlık Turizminde Türkiye deki Gelişmeler... 2 Bölüm 2 : Kurumsal Kimlik Çalışmaları ve Yazışmalar... 3 Bölüm 3: Basılı Materyaller... 4 Bölüm4

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SSAYIIġġTAY BAġġKANLIIĞII EDĠĠRNE ĠĠL ÖZEL ĠĠDARESSĠĠ 22001122 YIILII DENETĠĠM RAPPORU HAZİRAN 2013 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta:

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL

TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL 21 MART 2011 HOġ GELDĠNĠZ IFAC in Sayın Başkanı, Kurul Üyeleri, Dünyanın dört bir yanından gelmiş

Detaylı

MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇİNDEKİLER 1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

5951 Sayılı Torba Kanun Neler Getirdi?

5951 Sayılı Torba Kanun Neler Getirdi? 5951 Sayılı Torba Kanun Neler Getirdi? Ömer BENOKAN 05.02.2010 tarih ve 27484 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan, 28.1.2010 tarih ve 5951sayılı AMME ALACAKLARININ TAHSĠL USULÜ HAKKINDA KANUN ĠLE BAZI KANUNLARDA

Detaylı

KALKINMA KURULU DİYARBAKIR KASIM 2015 BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI

KALKINMA KURULU DİYARBAKIR KASIM 2015 BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI KASIM 2015 T. C. KALKINMA KURULU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI DİYARBAKIR BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU İLERLEME RAPORU 2015/1 stajyer [Şirket adını yazın]

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU

İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU DENETİM GÖZETİM SORUMLUSU Ġdris YEKELER (1078) İÇ DENETÇİLER YaĢar ÖKTEM (1056) Sedat ERGENÇ (1028)

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORDU İL ÖZEL İDARESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORDU İL ÖZEL İDARESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORDU İL ÖZEL İDARESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK 2013 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TÜRKĠYE TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME VAKFI (TTGV) DESTEKLERĠ

TÜRKĠYE TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME VAKFI (TTGV) DESTEKLERĠ TÜRKĠYE TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME VAKFI (TTGV) DESTEKLERĠ 3 TEMEL DESTEĞĠ MEVCUTTUR 1- Ar-Ge Proje Destekleri 2- Çevre Projeleri Destekleri 3- Teknolojik Girişimcilik Destekleri Ar-Ge Proje Destekleri a) Teknoloji

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç

bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç 2007 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KANUN TASARILARI İLE 2005 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KESİNHESAP KANUNU TASARILARININ PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU GÖRÜŞME TUTANAKLARI BAġKAN: Sait AÇBA BAġKANVEKĠLĠ:

Detaylı

T.C. Ziraat Bankası A.Ş.

T.C. Ziraat Bankası A.Ş. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. 2011 Yılı I. Üç Aylık Ara Dönem Konsolide Faaliyet Raporu Ġçindekiler Ana Ortaklık Bankanın Ortaklık Yapısı... 1 Ana Ortaklık Bankanın Hesap Dönemi Ġçerisinde Ana SözleĢmesinde

Detaylı

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 ARA DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE FAALĠYET RAPORU

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 ARA DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE FAALĠYET RAPORU TURKISH BANK A.ġ. 1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 ARA DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE FAALĠYET RAPORU I- FĠNANSAL BĠLGĠLER VE GELĠġMELER Turkish Bank A.ġ, Bakanlar Kurulu nca 14 Eylül 1991 tarihli 91/2256 no lu Karar çerçevesinde

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

KENTLERE SU SAĞLANMASINDA ĠLBANK IN VĠZYON VE MĠSYONUNDAKĠ YENĠ YAKLAġIMLAR MEHMET TURGUT DEDEOĞLU GENEL MÜDÜR

KENTLERE SU SAĞLANMASINDA ĠLBANK IN VĠZYON VE MĠSYONUNDAKĠ YENĠ YAKLAġIMLAR MEHMET TURGUT DEDEOĞLU GENEL MÜDÜR KENTLERE SU SAĞLANMASINDA ĠLBANK IN VĠZYON VE MĠSYONUNDAKĠ YENĠ YAKLAġIMLAR MEHMET TURGUT DEDEOĞLU GENEL MÜDÜR Suyun insan hayatındaki önemi herkesçe bilinen bir konudur. Ġnsan yaģamı açısından oksijenden

Detaylı

SEPETÇĠ REHABĠLĠTASYON-KIZILĠNLER VE ERENKÖY AĞAÇLANDIRMA PROJE SAHALARINDA ĠġÇĠ GÜCÜ ĠLE FĠDAN BAKIMI

SEPETÇĠ REHABĠLĠTASYON-KIZILĠNLER VE ERENKÖY AĞAÇLANDIRMA PROJE SAHALARINDA ĠġÇĠ GÜCÜ ĠLE FĠDAN BAKIMI İhale Şehri Eskişehir İş Şehri Eskişehir Kurum Çevre Ve Orman Bakanlığı Eskişehir İl Çevre Ve Orman Müdürlüğü İşin Adı/Konusu/Cinsi Ağaçlandırma Proje Sahalarında İşçi Gücü İle Fidan Bakımı Hizmeti Alınacaktır

Detaylı

ALKHAIR PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. YÖNETİM KURULU 2011 YILI FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1

ALKHAIR PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. YÖNETİM KURULU 2011 YILI FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 Sayfa No: 1 1-Rapor Dönemi : 01.01.2011-31.12.2011 2-Şirketin Unvanı : Alkhair Portföy Yönetimi A.ġ. 3. Dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan Başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

MİLLETLERARASI ANDLAŞMA

MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 29 Nisan 2010 PERġEMBE Resmî Gazete Sayı : 27566 HĠBE ANLAġMASI MİLLETLERARASI ANDLAŞMA Hazine MüsteĢarlığı tarafından temsil edilen Devlet Bakanı ve BaĢbakan Yardımcısı vasıtasıyla hareket eden Türkiye

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD de başlayan ve ardından tüm gelişmiş ülke piyasalarına

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA 1. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Brezilya Federal Cumhuriyeti BAŞKENTİ : Brasilia RESMİ DİL : Portekizce DİN : Roman Katolik (% 74), Protestan (% 15), diğer

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 IRAK CUMHURİYETİ 1 / 6

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 IRAK CUMHURİYETİ 1 / 6 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 IRAK CUMHURİYETİ 1 / 6 RESMİ ADI BAŞKENTİ RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI BAŞBAKAN DİN GENEL BİLGİLER - 2012 : Irak Cumhuriyeti : Bağdat : Arapça, Kürtçe (Kürt Bölgelerinde) : Celal

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

HSBC Portföy Yönetimi A.Ş. 2006 YILI FAALİYET RAPORU

HSBC Portföy Yönetimi A.Ş. 2006 YILI FAALİYET RAPORU HSBC Portföy Yönetimi A.Ş. 2006 YILI FAALİYET RAPORU 27/3/2007 İÇİNDEKİLER Sayfa No I. GİRİŞ ve İDARİ FAALİYETLER 3 KISACA HSBC PORTFÖY YÖNETĠMĠ A.ġ. 3 YÖNETĠM ve DENETLEME KURULLARI 4 ÜST YÖNETĠM 5 SERMAYE

Detaylı

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır.

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır. IMF ye Genel Bakış Biz kimiz? Uluslararası Para Fonu (IMF) parasal konularda küresel işbirliğini arttırmak, mali istikrarı sağlamak, uluslararası ticareti kolaylaştırmak, yüksek istihdamı ve sürdürülebilir

Detaylı

DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2009 30/06/2009 FAALİYET RAPORU

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2009 30/06/2009 FAALİYET RAPORU VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2009 30/06/2009 FAALİYET RAPORU 1- Raporun dönemi, ortaklığın unvanı, dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/02/2012-29/02/2012)

AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/02/2012-29/02/2012) T.C. ADALET BAKANLIĞI KANUNLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 14/03/2012 AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/02/2012-29/02/2012) İÇİNDEKİLER 1- DĠĞER FAALĠYETLER... 3 1.1- TÜRKĠYE BÜYÜK MĠLLET MECLĠSĠNDE YAPILAN TOPLANTILAR...

Detaylı

ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI TÜRKİYE ULAŞTIRMA ve LOJİSTİK MECLİSİ KOORDİNASYON TOPLANTISI

ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI TÜRKİYE ULAŞTIRMA ve LOJİSTİK MECLİSİ KOORDİNASYON TOPLANTISI ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI TÜRKİYE ULAŞTIRMA ve LOJİSTİK MECLİSİ KOORDİNASYON TOPLANTISI TREYLER SEKTÖRÜ Türkiye deki treyler parkı TÜĠK kayıtlarına göre 10 senede 75.000 adetten 230.000

Detaylı

IRAK. Irak genelinde gerçekleşen ticari ve yatırım aktivitelerinin içinde % 33 pay ile toplu konut projeleri başta gelmektedir.

IRAK. Irak genelinde gerçekleşen ticari ve yatırım aktivitelerinin içinde % 33 pay ile toplu konut projeleri başta gelmektedir. IRAK Uluslararası Para Fonu na (IMF) göre Irak ekonomisinin petrol gelirlerindeki artışla birlikte 2012 yılında %12 den daha fazla büyüyeceği, 2013 te ise %10 büyüyeceği tahmin edilmektedir. Irak hükümeti

Detaylı

ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1

ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1 ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1 T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI ĠHRACAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KOBĠ VE KÜMELENME DESTEKLERĠ DAĠRESĠ 10 AĞUSTOS 2012 GÜNDEM

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR BĠLĠMLERĠ UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ

MUSTAFA KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR BĠLĠMLERĠ UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ MUSTAFA KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR BĠLĠMLERĠ UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Mustafa Kemal Üniversitesi

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇERİK KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2014 YILI DÜZENLİLİK

Detaylı

KKTC NĠN EKONOMĠK YAPISI VE YATIRIM ALANLARI

KKTC NĠN EKONOMĠK YAPISI VE YATIRIM ALANLARI KKTC NĠN EKONOMĠK YAPISI VE YATIRIM ALANLARI MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER ÜLKENİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI T.C. KKTC EKONOMİ PROGRAMLARI TEŞVİKLER VE YATIRIM ALANLARI (MĠLYON TL) GSMH CARĠ FĠYATLARLA 8.000

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Dünya Ekonomisinin Geleceği

Küresel Kriz Sonrası Dünya Ekonomisinin Geleceği 2009 TEMMUZ - EKONOMĠ Dr. Orkun ÖZBEK Küresel Kriz Sonrası Dünya Ekonomisinin Geleceği ABD de konut kredisi piyasalarında baģlayan ve kısa sürede tüm dünyayı saran küresel krizin baģlamasından bu yana

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

ORTAKLIK YAPISI ( %1'den fazla iģtiraki olanlar)

ORTAKLIK YAPISI ( %1'den fazla iģtiraki olanlar) A. GiriĢ TEB PORTFÖY YÖNETĠMĠ ANONĠM ġġrketġ 1 OCAK 2011 30 HAZIRAN 2011 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU TEB Portföy Yönetimi A.ġ. ( ġirket ), 2 Kasım 1999 tarih ve 428025-375607 sicil numarası ile Ana SözleĢmesi

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 31/03/2010 FAALİYET RAPORU

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 31/03/2010 FAALİYET RAPORU VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 31/03/2010 FAALİYET RAPORU 1- Raporun dönemi, ortaklığın unvanı, dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

FĠBA HAYAT SĠGORTA ANONĠM ġġrketġ Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu Dönem (01.01.2012-31.12.2012)

FĠBA HAYAT SĠGORTA ANONĠM ġġrketġ Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu Dönem (01.01.2012-31.12.2012) FĠBA HAYAT SĠGORTA ANONĠM ġġrketġ Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu Dönem (01.01.2012-31.12.2012) İşbu rapor Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenerek 28.08.2012 tarih ve 28395 sayılı Resmi Gazete

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

AYLIK TOPLANTI FAALĠYET RAPORU (01/04/2013 30/04/2013)

AYLIK TOPLANTI FAALĠYET RAPORU (01/04/2013 30/04/2013) T.C. ADALET BAKANLIĞI KANUNLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 10/05/2013 AYLIK TOPLANTI FAALĠYET RAPORU (01/04/2013 30/04/2013) ĠÇĠNDEKĠLER 1- DĠĞER FAALĠYETLER... 3 1.1- TÜRKĠYE BÜYÜK MĠLLET MECLĠSĠNDE YAPILAN TOPLANTILAR...

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

I. BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ FİNANSAL HİZMETLER TEK PAZARI. I.1 KURUCU ROMA ANTLAġMASI VE FĠNANSAL HĠZMETLER

I. BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ FİNANSAL HİZMETLER TEK PAZARI. I.1 KURUCU ROMA ANTLAġMASI VE FĠNANSAL HĠZMETLER SUNUŞ 3 Ekim 2005 tarihinde Türkiye ile AB arasında tam üyelik müzakerelerine baģlanması kararı alınmıģtır. Bu kararın ardından Türkiye ile AB arasında katılım süreci baģlamıģtır. Katılım süreci, Türkiye

Detaylı

İŞ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

İŞ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 MERKEZ : ĠSTANBUL KAYITLI SERMAYE : 200.000.000 YTL ÇIKARILMIġ SERMAYE : 23.400.000 YTL DÖNEM : 01.01.2008 31.03.2008 FAALĠYET KONUSU : Esas olarak Türkiye de kurulmuş veya kurulacak olan,

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ, MART 2014 1. GÜNEY KORE VE TÜRKİYE TEMEL GÖSTERGELER Güney Kore 1970 li yıllarda temelini attığı ihracata

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 5746 Kabul Tarihi : 28/2/2008 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 12/3/2008 Sayı : 26814 Yayımlandığı Düstur : Tertip :

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Panelinde Yaptığı Konuşma 21.03.2008 Oditoryum,

Detaylı

İSTANBUL YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LİMİTED ŞİRKETİ

İSTANBUL YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LİMİTED ŞİRKETİ Ġstanbul, 05.02.2010 SİRKÜLER 2010 / 014 KONU: 5951 SAYILI KANUNLA YAPILAN DEĞĠġĠKLĠKLER 5951 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Ġle Bazı Kanunlarda DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanun

Detaylı

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 30/06/2010 FAALİYET RAPORU

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 30/06/2010 FAALİYET RAPORU VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 30/06/2010 FAALİYET RAPORU 1- Raporun dönemi, ortaklığın unvanı, dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 31/12/2010 FAALİYET RAPORU

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 31/12/2010 FAALİYET RAPORU VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2010 31/12/2010 FAALİYET RAPORU 1- Raporun dönemi, ortaklığın unvanı, dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

SUUDİ ARABİSTAN ÇİMENTO SEKTÖRÜ 1

SUUDİ ARABİSTAN ÇİMENTO SEKTÖRÜ 1 SUUDİ ARABİSTAN ÇİMENTO SEKTÖRÜ 1 Yönetici Özeti S.Arabistan ın sürekli büyüme yönündeki ekonomik politikaları, sosyal ve fiziki alt yapıya yapılan büyük yatırımlar, sübvansiye edilen enerji ve hammadde,

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı