T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ"

Transkript

1 1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ HODGKİN LENFOMA, NON HODGKİN LENFOMA, MULTİPLE MYELOMA, AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ, AKUT MYELOBLASTİK LÖSEMİ HASTALARININ TEDAVİLERİ SIRASINDA GÖZLENEN İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Hazırlayan Gökçe Melis DAYIOĞLU Danışman Doç. Dr. M. Betül AYCAN Eczacılık Fakültesi Bitirme Ödevi Mayıs 2013 KAYSERİ

2 2 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ HODGKİN LENFOMA, NON HODGKİN LENFOMA, MULTİPLE MYELOMA, AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ, AKUT MYELOBLASTİK LÖSEMİ HASTALARININ TEDAVİLERİ SIRASINDA GÖZLENEN İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Hazırlayan Gökçe Melis DAYIOĞLU Danışman Doç. Dr. M. Betül AYCAN Eczacılık Fakültesi Bitirme Ödevi Mayıs 2013 KAYSERİ

3 i BİLİMSEL ETİĞE UYGUNLUK Bu çalışmadaki tüm bilgilerin, akademik ve etik kurallara uygun bir şekilde elde edildiğini beyan ederim. Aynı zamanda bu kurallar ve davranışların gerektirdiği gibi, bu çalışmanın özünde olmayan tüm materyal ve sonuçları tam olarak aktardığımı ve referans gösterdiğimi belirtirim. Gökçe Melis DAYIOĞLU

4 ii Hodgkin Lenfoma, Non Hodgkin Lenfoma, Multiple Myeloma, Akut Lenfoblastik Lösemi, Akut Myeloblastik Lösemi Hastalarının Tedavileri Sırasında Gözlenen İlaç Etkileşimleri adlı Bitirme Ödevi Erciyes Üniversitesi Lisansüstü Tez Önerisi ve Tez Yazma Yönergesi'ne uygun olarak hazırlanmış ve Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalında Bitirme Ödevi olarak kabul edilmiştir. Tezi Hazırlayan Gökçe Melis DAYIOĞLU Danışman Doç. Dr. M. Betül AYCAN Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. M. Betül AYCAN ONAY: Bu tezin kabulü Eczacılık Fakültesi Dekanlığı'nın... tarih ve... sayılı kararı ile onaylanmıştır.... /... /... Prof. Dr. Müberra KOŞAR Dekan

5 iii TEŞEKKÜR Bu tezin hazırlanmasında bana destek olan, bilgi ve tecrübesiyle yardımlarını esirgemeyen danışman hocam Doç. Dr. M. Betül AYCAN'a Erciyes Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Hematoloji Bölümü ve Kemik İliği Transplantasyonu Ünitesinde yapmış olduğum hasta takibinin başlangıcından bitimine, bütün safhalarında hoşgörüsü ve sabrıyla desteğini eksik etmeyen Ecz. Volkan KAHRAMAN'a, Bugünlere gelmemde büyük emeği olan, hayatım boyunca maddi ve manevi desteğini esirgemeyen cok değerli anne ve babama, Ve özellikle her daim yanımda olan kardeşim Merve DAYIOĞLU'na Teşekkürü bir borç bilirim. Gökçe Melis DAYIOĞLU Mayıs 2013, KAYSERİ

6 iv HODGKİN LENFOMA, NON HODGKİN LENFOMA, MULTİPLE MYELOMA, AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ, AKUT MYELOBLASTİK LÖSEMİ HASTALARININ TEDAVİLERİ SIRASINDA GÖZLENEN İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Gökçe Melis DAYIOĞLU Erciyes Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Bitirme Ödevi, Mayıs 2013 Danışman: Doç. Dr. M. Betül AYCAN ÖZET Hodgkin lenfoma, non hodgkin lenfoma, multiple myeloma, akut lenfoblastik losemi, akut myeloblastik lösemi hasta alt grupları arasında farklı seyreden biyolojik ve klinik olarak heterojen hastalıklar grubudur. Minimal toksisite ile yüksek kür oranlarının sağlanabilmesi için hasta gruplarına uygun tedavinin belirlenmesinde prognostik faktörlerin tanımlanması önemlidir. Bir yandan yüksek morbitide ve mortalite hızı, diğer yandan yüksek tedavi harcamaları ve iş gücü kaybı nedeni ile hem hastaya hem de topluma sosyo-ekonomik yük getirmesinden dolayı incelediğimiz kanser türleri önemli birer sağlık sorunudur. Kanser, hemen hemen tüm ırk ve yaş gruplarında ortaya çıkar. Kanser hastalarına uygulanan antineoblastik ilaçların yanı sıra varolan kronik hastalıklarının tedavisi ve tedaviler sırası ortaya çıkan yan etkileri önlemek amacıyla uygulanan tedaviler eş zamanlı devam etmektedir. Bu nedenle aynı anda birden çok ilaç alan hastada birçok etkileşim görülebilmektedir ve bu durumda hastanın yaşam kalitesinin azalmasına neden olmaktadır. Çalışmada 2012 Ekim-Aralık aylarında Erciyes Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Hematoloji Bölümü ve Kemik İliği Transplantasyonu Ünitesinde tedavi gören 3 hodgkin lenfoma, 4 non hodgkin lenfoma, 6 multiple myeloma, 8 akut myeloblastik lösemi, 9 akut lenfoblastik lösemili olmak üzere toplam 30 kanser hastasının kullandıkları ilaçlar her gün takip edildi. Kullandıkları etken maddeler arasında mevcut etkileşimler aracılığıyla tespit edildi.

7 v Sonuç olarak elde edilen veriler polifarmasiden dolayı hastalarda kullanılması gereken ilaçların çok titizlikle seçilmesi gerekliliğini ve bu konuda uzun bir eğitim sürecinden geçen eczacıların bu alanlarda aktif bir şekilde çalışma gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Hodgkin lenfoma, Non hodgkin lenfoma, Multiple myeloma, Akut lenfoblastik lösemi, Akut myeloblastik lösemi

8 vi INTERACTIONS OF MEDICATIONS OBSERVED DURING THE TREATMENTS OF HODGKIN LENFOMA, NON HODGKIN LENFOMA, MULTIPLE MYELOMA, ACUTE LENFOBLASTIC LEUCEMIA, ACUTE MYELOBLASTIC PATIENTS Gökçe Melis DAYIOĞLU Erciyes University, Faculty of Pharmacy Department of Pharmacology Graduation Project, June 2012 Advisor: Yrd. Doç. Dr. M. Betül AYCAN ABSTRACT Hodgkin lenfoma, non hodgkin lenfoma, multiple myeloma, acute lenfoblastic leucemia, acute myeloblastic leucemia are the biological and clinical heterogeneous group of illnesses that develope in different subgroup of patients. To provide maximum cure with minimum amounth of toxicity, identification of medical pragnosis factors are essential. Because of the high values of morbidity and mortality pace and on the other hand high expenses or treatment and loss of labour force brings difficulties both to patients and to society, the variety of cancer we have been examining are major health issues. Cancer emerges in almost all races and ages. As well as the anthineoblastic medicines that have been applied to patients, the treatments to find out the side effects during the treatment heve been going on simultaneously. For that reason interactions can be observed on many patients who have been using many mecidicines at the same time and in this case this might cause the decreasing quality of life. Through this study that was conducted on october-december 2012 in Erciyes University oncology hospital haematology and bone marrow transplantation unit the medications that was used by 3 hodgkin Lenfoma, 4 Non Hodgkin Lenfoma, 6 Multiple myeloma, 8 Acute Myeloblasty 9 Acute Lenfoblastik Leucemia and in total 30 cancer patiens were tracked and noted every day. The interactions between the active ingredients were made firm through As a result the data has proven us that in case of multiple use of

9 vii medications, the medications for these patients have to be chosen meticulously and the pharmacists that have a long period of education must work on this issue actively. Key Words: Hodgkin lenfoma, non hodgkin lenfoma, multiple myeloma,acute lenfoblastic leucemia,acute myeloblastic leucemia

10 viii İÇİNDEKİLER BİLİMSEL ETİĞE UYGUNLUK... i KABUL ONAY... ii TEŞEKKÜR... iii ÖZET... iv ABSTRACT... vi İÇİNDEKİLER... viii TABLOLAR LİSTESİ... xi KISALTMALAR... xii 1. GİRİŞ VE AMAÇ GENEL BİLGİLER HODGKİN LENFOMA Tanımı Epidemiyoloji Etiyoloji Hastalığın Tanısı Histopatolojik Sınıflama Klinik Özellikler Laboratuar Bulguları Klinik Evreleme Hodgkin Lenfomada Tedavi NON HODGKİN LENFOMA Tanımı Epidemiyoloji Etiyoloji Hastalığın Tanısı Histopatolojik Sınıflama Klinik Özellikler... 14

11 ix Klinik Evreleme Tedavi B- Hücreli Lenfomalarda Kemoterapi T-Hücreli Lenfomalarda Kemoterapi MULTİPLE MYELOMA Tanımı Epidemiyoloji Etiyoloji Hastalığın Tanısı ve Klinik Özellikler Prognostik Faktörler Klinik Evreleme Sayısal Bozukluklar AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ Tanımı Epidemiyoloji Etiyoloji Hastalığın Tanısı Klinik Bulgular Laboratuar Bulguları Prognostik Faktörler Akut Lenfoblastik Löseminin Sınıflandırılması Morfolojik Sınıflama İmmünolojik Sınıflama Sitogenetik Sınıflama Tedavi İndüksiyon Tedavisi Remisyon Sonrası Tedavi İdame Tedavisi... 33

12 x Yeni İlaç Tedavileri AKUT MİYELOİD LÖSEMİ Tanımı Epidemiyoloji Etiyoloji Klinik ve Laboratuar Özellikleri Hastalığın Tanısı Prognostik Faktörler Sınıflama Tedavi İndüksiyon Tedavisi Konsolidasyon Tedavisi İdame Tedavisi SSS Hastalığının Tedavisi GEREÇ VE YÖNTEMLER BULGULAR TARTIŞMA ve SONUÇ KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ... 66

13 xi TABLOLAR LİSTESİ Tablo 2.1. Hodgkin Lenfoma İçin Önerilen WHO Sınıflaması... 5 Tablo 2.2. Hodgkin Lenfoma'nın Teşhisi için Gerekli Olan Laboratuar Testleri... 6 Tablo 2.3. Tanı Ve Evrelendirme İçin Yapılması Gereken İşlemler... 7 Tablo 2.4. Hodgkin Lenfoma da Ann-Arbor Evreleme... 8 Tablo 2.5. Erken Evre Hodgkin Lenfoma Özellikleri... 9 Tablo 2.6. Uluslararası Prognostik Skor (IPS) Tablo 2.7. REAL sınıflaması Tablo 2.8. Dünya Sağlık Örgütü Tarafından Önerilen Çocukluk Çağı HDL Sınıflaması Tablo 2.9. Non-Hodgkin Lenfoma Ann Arbor Evreleme Sistemi Tablo BFM 90 T Hücreli HDL Tedavi Protokolü Tablo Durie-Salmon Evreleme Sistemi Tablo Uluslararası evreleme sistemi Tablo Sık Kullanılan Tedavi Seçenekleri Tablo Yeni Klinik Araştırmalar ve Çalışmaları Devam Eden Tedavi Seçenekleri Tablo ALL de Tanı Esnasındaki Semptom Ve Bulguların Sıklığı Tablo ALL Hastaların Tanı Anında Klinik Ve Laboratuar Bulguları Tablo FAB ve WHO Sınıflandırması Tablo 3.1. Hastaların Kullandıkları Etken Maddeler ve Endikasyonları Tablo 4.1. Majör Etkileşim Gösteren Etken Maddeler Tablo 4.2. Moderate Etkileşim Gösteren Etken Maddeler Tablo 4.3. Minör etkileşim gösteren etken maddeler... 50

14 xii KISALTMALAR ABCM ABVD AIDS ALCL ALL AML ARA-C AST BT=CT BUN Ca COP CRP CTD C-VAD C-VAMP DIC DNA : Adriamisin, BCNU, Siklosfamid, Melfalan : Doxorubicin, Bleomicin, Vinblastine,Dacarbazine : Edinsel İmmün Yetmezlik Sendromu : Anaplastik Büyük Hücreli Lenfoma : Akut Lenfoblastik Lösemi : Akut Miyeloblastik Lösemi=Akut Miyeloid Lösemi : Sitozin Arabinozid : Aspartat Aminotransferaz : Bilgisayarlı Tomografi : Kan Üre Nitrojen : Kalsiyum : Siklofosfamid, Vinkristin, Prednizon : C-reaktif protein : Siklofosfamid, Talidomid, Deksametazon : Siklofosfamid, Vinkristin, Adriamisin, Deksametazon : Siklofosfamid, Vinkristin, Adriamisin, Metilprednizolon : Damar İçi Pıhtılaşma : Deoksiribonükleik Asit DSÖ (WHO) : Dünya Sağlık Örgütü EBV FAB HL IFO Ig : Epstein-Barr Virüsü : French, American, British : Hodgkin Lenfoma : İfosfamid : İmmünoglobulin

15 xiii IPS ISS KHL KLL KML KT LDH LH LZ MH MM MOPP MP Mp MPT MRI MSS MTX : Uluslararası Prognostik Skor : Uluslararası Evreleme Sistemi=International Staging System : Küçük Hücreli Lösemi : Kronik Lenfoblastik Lösemi : Kronik Miyeloblastik Lösemi=Kronik Miyeloid Lösemi : Kemoterapi : Laktat Dehidrogenaz : Lenfositten Fakir : Lenfositten Zengin : Mikst Hücreli : Multiple Miyeloma : Mechlorethamine, Vincristine, Procarbazine, Prednisone : Melfalan, Prednizolon : Merkaptopürin : Melfalan, Prednizolon, Talidomid : Manyetik Rezonans Görüntüleme : Merkezi Sinir Sistemi : Metotreksat NHL=HDL : Non-Hodgkin Lenfoma=Hodgkin Dışı Lenfoma NK NLPHL NS PAD PCLI PET PLL : Natural Killer=Doğal Öldürücü : Nodüler Lenfosit Predominant Hodgkin Lenfoma : Nodüler Sklerozan : Bortezomib, Adriamisin, Deksametazon : Plazma Hücreleri İşaretlenme İndeksi : Pozitron Emisyon Tomografisi : Prolenfositik Lösemi

16 xiv RT SSS TD UV VAD VD VP-16 : Radyoterapi : Santral Sinir Sistemi : Talidomid, Deksametazon : Ultraviyole : Vinkristin, Adriamisin ve Deksametazon Kombinasyonu : Bortezomib, Adriamisin : Etoposid

17 1 1. GİRİŞ VE AMAÇ Ölüm sebepleri arasında kanserden ölüm gelişmiş ülkelerde, kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada yer almaktadır. Teknolojik imkanlara ve gelişmiş tedavi stratejilerine rağmen malign hastalıklar insan sağlığını ciddi bir şekilde tehdit etmektedir (1). Lenfoma; lenf düğümleri, retiküloendotelial ve diğer lenfatik yapıların tümörüdür (2). Tüm malign hastalıkların % 3-4 ünü lenfomalar oluşturur (3). Lenfoma tanımı ilk olarak 1832 yılında Sir Thomas Hodgkin tarafından yapılmıştır (4). Hastalığı ilk bulan olduğu için hastalığa Hodgkin Lenfoma (HL) adı verilmiştir. HL'li bazı hasta gruplarında lenf düğümleri, karaciğer ve dalakta büyüme gibi kinik benzerlikler görülmesine rağmen, hastalığın dağılımı, yayılma şekli, tedaviye yanıt, prognozu ve bazı biyolojik özellikleri bu hastalığın ayrı olarak sınıflandırılmasını gerektirmiş ve Hodgkin Dışı Lenfoma (HDL) adı verilen yeni bir alt grup ortaya çıkmıştır (5). Hodgkin lenfoma bir lenfoproliferatif hastalık olup genellikle soliter ya da generalize lenfadenomegali ile ortaya çıkar (6). Hodgkin lenfomada, hastalığın anatomik yayılımı ve daha az oranda histolojik alt tipi, prognozu belirlemede ve optimal tedavi seçiminde belirleyici faktörlerdir (7). Günümüzde Hodgkin lenfoma tedavisinin amacı, hastalığın tamamen ortadan kaldırılması yanında uzun süreli yan etkilerinin kontrol altında tutulması şeklinde özetlenebilir (8). Kemoterapi ve radyoterapi ile tek başına kür elde edilebilmekle birlikte, kombine tedavi ile optimal sonuç elde edilmektedir (7). Hodgkin dışı lenfomalar; B, T ve doğal öldürücü (NK) hücrelerden köken alan, klonal lenfoid sistem tümörleridir (9). Son yıllarda inmünohistokimya ve moleküler genetiğin katklılarıyla hastalığın biyolojisi daha iyi anlaşılmış ve birçok yeni lenfoma tipi tanımlanmıştır (10). HDL insidansı; yaşa, coğrafi bölgeye, enfeksiyöz ajanlara maruziyete ve ırksal faktörlere bağlı olarak değişmektedir (11).

18 2 Multiple miyelom (MM), plazma hücrelerinin ve plazma hücresi öncülerinin malign proliferasyonu ile karakterize olan bir hematolojik kanserdir (12). Hastalığın yaşam süresi ortalama altı yıldır. Hastaların sadece % 10'u 10 yıl yaşayabilmektedir. Yeni tedavi yöntemleri ile yaşam süresini uzatmak ve yaşam kalitesini arttırmak mümkün olsa da bu hastalık hala letal olarak tanımlanmaktadır. MM'da sayısal ve yapısal kromozomal anomaliler sık olarak görülmektedir. Bu nedenle hastalığın etiyopatolojisi açıklanırken genetik anomaliler değerlendirilmektedir (13). Akut lösemiler hematopoetik sistemin heterojen neoplastik hastalığıdır (14,15). Akut lösemiler esas olarak nonlenfositik (myeloid) ve lenfositik olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Myeloid ve lenfoid lösemiler klinik, hastalığın seyri ve tedaviye cevapları bakımından farklılık gösterirler. Akut lenfositik lösemi (ALL) ve akut miyeloid löseminin (AML) tedavileri farklıdır. Tedaviler, tanı sırasındaki lösemik hücrelerin morfolojik, sitokimyasal, immünolojik, sitogenetik ve daha az sıklıkla da ultrastrüktürel ve moleküler genetik analizlerine göre yapılmaktadır. Bu nedenle ilk tanı sırasında yapılacak olan bu testler önemlidir (16). Akut lenfoblastik losemi (ALL) hasta alt grupları arasında farklı seyreden biyolojik ve klinik olarak heterojen hastalıklar grubudur (17). Geçmişte fetal bir hastalık olarak kabul edilen akut lenfoblastik lösemi, son 50 yılda sağlanan gelişmeler ve intensif tedaviler ile günümüzde tedavi edilebilen bir hastalık haline gelmiştir (18). Sonuçlar, hastalığın risk gruplarına göre değişmekle birlikte, % 75 ve daha fazla tedavi imkanı mevcuttur. 1940'lı yıllarda yapılan tek ajanla tedavilerden, günümüzde indüksiyon, konsolidasyon ve idame tedavilerinde yapılan değişiklikler ile belirgin iyileşme sağlanmıştır (19). Hastalığın sitogenetik, morfolojik, immünofenotipik yapılarının daha iyi anlaşılması ve başta santral sinir sistemi profilaksisi gibi tedavi modalitelerinin kullanılması tedavi oranlarının artmasını sağlamıştır (18). Akut miyeloblastik lösemi (AML) kemik iliğinde olgunlaşmamış hücrelerin klonal çoğalması ile karakterize neoplastik bir hastalıktır ve sıklığı yaş ile artar (20). Günümüzde bu hastalıkla mücadelede uygulanan yöntemler; önce bu hastaların etiopatogenezinde rol alan muhtemel risk faktörleri ve genetik faktörleri belirlemek, prognostik değeri belirlenen bu faktörlere yönelik uygun tedavi yöntemlerini uygulamak şeklindedir (21).

19 3 2. GENEL BİLGİLER 2.1. HODGKİN LENFOMA Tanımı Hodgkin lenfoma (HL) ilk olarak 1832 yılında Thomas Hodgkin tarafından tanımlanmış olan B lenfositlerden köken alan bir hastalıktır (22). Hastalığın tanımlanmasından yıllar sonra Carl Sternberg ve Dorothy Reed adlı iki bilim adamı birbirinden bağımsız olarak 1898 ve 1902 yıllarında hastalığın tipik tanısal hücresi olarak bilinen Reed-Sternberg (RS) hücresini tanımlamışlardır (23,24). Hodgkin lenfomalarda retiküloendotelial hücrelerin bir grubu olan histiyositler anormal derecede büyümüştür. Lenf nodlarında normal hücrelerin yerini alan bu hücrelere Reed-Sternberg hücreleri adı verilir (2,25) Epidemiyoloji Hodgkin lenfoma yüksek sosyo-ekonomik düzey ve eğitimli, küçük aile topluluklarında ve kadınlara oranla erkeklerde daha sık görülmektedir. Vakaların % 90 ı yaş arasında görülmektedir (ortanca yaş 35). Asya kökenlilerde, özellikle Çin ve Japonya'da görülme sıklığı az iken, merkez Asya da bu oran Batı ile eşitlenmektedir. Ancak son zamanlarda hastalığın yaşı, pediatrik yaş grubuna doğru kaymaktadır (26,28). Ekonomik olarak gelişmiş ülkelerde bimodal yaş dağılımı gösterir; 10 yaşından sonra görülme sıklığı giderek artar ve 20 li yaşlarda pik yapar, 45 yaşından sonra ikinci piki oluşturur. Ekonomik olarak gelişmemiş ülkelerde ise HL nın görülme sıklığı azalır. Bu ülkelerde 15 yaşından önce hastalığın görülme sıklığı artarken adölesan ve genç erişkinlerde pik daha az belirgindir (27,28).

20 Etiyoloji Hodgkin lenfomanın etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Epstein-Barr virüsü (EBV) ile HL nin birlikteliğini destekleyen veriler mevcuttur (29,30). Ayrıca aynı aile bireyleri arasında daha sık görülmesi de genetik yatkınlığı düşündürmektedir (28,29). HIV pozitif ve AIDS li hastalarda Hodgkin lenfoma nın insidansı artmaktadır (26) Hastalığın Tanısı Hodgkin lenfoma tanısı lenf nodundan veya ekstranodal organların (kemik iliği, akciğer veya kemik) birinden alınan biyopsi dokusunda, Reed-Sternberg ve varyantlarının görülmesi ile konulur (26). Tanısal açıdan önemli tetkikler aşağıda verilmiştir: Histoloji: Rutin histolojik tetkik her olguda yapılmalıdır ve bazı hastalarda tanı için tek başına yeterli olur. İmmünfenotipleme: Hücre yüzeyinde bulunan hücre serileriyle ilişkili belirteçlerin (markerların) gösterilmesi tanı koyulmasında yardımcı olabilir. Sitogenetik: Histolojik olarak veya immünfenotipleme ile alt tipi belirlenemeyen lenfoma olgularında standart karyotipleme veya moleküler yöntemlerle yapılan sitogenetik inceleme oldukça yararlıdır. Antijen Reseptör Gen Yapılanmaları: Dokuda klonal immünglobulin veya T hücre reseptör gen yapılanmalarının saptanması malignite yönünde güçlü bir kanıttır (8) Histopatolojik Sınıflama HDL lerdeki sınıflama kargaşası ve sık değişikliklerin tersine; HL sınıflaması basit ve kalıcıdır dan beri kullanılan Rye sınıflaması 4 histolojik alt tipi içerir. WHO ya göre yeniden düzenlenen HL sınıflaması da Rye ın modifiye edilmiş halidir. Hodgkin lenfoma için güncel olarak kullanılan sınıflama, WHO sınıflamasıdır (Tablo 2.1.1) (8).

21 5 Tablo 2.1. Hodgkin Lenfoma İçin Önerilen WHO Sınıflaması (13) A. Nodüler Lenfosit Predominant Hodgkin Lenfoma (NLPHL) B. Klasik HL 1. Lenfositten Zengin 2. Nodüler Sklerozan 3. Mikst Hücreli 4. Lenfositten Yoksun C. Sınıflandırılamayan A. NLPHL Olgularının Genel Özellikleri NLPHL morfolojik, genotipik ve fenotipik özelliklerinin yanısıra klinik davranışları yönünden diğer HL histolojik alt tiplerinden büyük oranda ayırt edilebilmektedir. Hastalık genellikle unimodal bir yaş dağılımı ve çok yavaş bir seyir göstermekte olup, son derece olumlu bir prognoza sahiptir. Hastalıksız dönem oldukça uzundur. Geç relaps, yüksek oranda görülmesine rağmen, genellikle tedaviye iyi yanıt vermektedir (31). B. Klasik HL Olgularının Genel Özellikleri Tipik olarak bimodal yaş dağılım eğrisi göstermektedir. İlk tepe eğrisi yaş arasında, ikinci tepe eğrisi ise genellikle yaşamın son dönemlerinde gözlenmektedir (32). Klasik HL olguları tedavi edilmediği takdirde % 90 olguda 2 ila 3 yıl içerisinde fatal seyredebilmektedir. Günümüz tedavi yöntemleri ile klasik tip HL olgularının % 80 inden fazlasında kür sağlamak mümkündür (33). B.1. Lenfositten Zengin Tip (LZ): Klasik HL nin en iyi prognozlu histolojik alt grubunu oluşturmaktadır. Genellikle erken evrede tanı konulur. Hodgkin dışı lenfoma (NonHodgkin Lenfoma-NHL), özellikle de diffüz büyük B hücreli lenfomaya dönüşme riski veya nüks gelişme riski diğer histopatolojik alt gruplarda daha fazla görülür. Buna rağmen 10 yıllık sağkalım % 90 ın üzerindedir (34,35). B.2. Nodüler Sklerozan Tip (NS): Gelişmiş ülkelerde en sık görülen tiptir. Daha çok genç bayanlarda görülür. İyi prognozlu histopatolojik alt gruplardan biridir (34,36,37).

22 6 B.3.Mikst Hücreli Tip (MH): Her yaşta, özellikle orta yaşlarda görülür. LZ ve NS histopatolojik tiplere göre daha kötü seyir gösterir (34,35). B.4.Lenfositten Fakir Tip (LF): Tanı konulduğunda sıklıkla ileri evrededir, ileri yaşta görülür ve genellikle yaygın hastalık şeklindedir. Lenfositten fakir tip en az görülen ve prognozu en kötü olan histopatolojik tiptir (34,35) Klinik Özellikler Hodgkin lenfoma % 90 olguda periferik lenf nodlarında büyüme ile ortaya çıkar ve bir sonraki lenf düğümü bölgesine aşama aşama yayılır. Genellikle gidiş şekli boyundan mediasteneye, mediasteneden çölyak lenf nodlarına, buradan da dalak, karaciğer ve kemik iliğine doğrudur. Karaciğer tutulmuşsa dalak mutlaka tutulmuştur (34,35,36). Ateş (38 C ve üzeri), gece terlemesi ve son 6 ayda % 10 dan fazla kilo kaybı B semptomları olarak tanımlanır. Hodgkin lenfomada % olguda B semptomları saptanır. B semptomları; tedavi seçimi, evreleme ve prognozun belirlenmesinde önemlidir. Aynı zamanda bu semptomlar, yaşlı hastalarda ve hastalığın ileri evresinde daha sık görülmektedir. En sık saptanan bulgu ateştir. Yaygın kaşıntı, olguların % 10 unda başlangıç belirtisi olabilir, fakat prognostik önemi gösterilememiştir (36,38) Laboratuar Bulguları Hodgkin lenfoma nın teşhisi için gerekli olan laboratuar testleri Tablo 2.1.2'de özetlenmiştir (38). Tablo 2.2. Hodgkin Lenfoma'nın Teşhisi için Gerekli Olan Laboratuar Testleri (38) a.tam kan sayımı, eritrosit sedimentasyon hızı b.periferik kan yayması c.ldh ve alkalen fosfataz, bilirubin, Ca, Albümin, AST d.bun, kreatin e.direk akciğer grafisi f.toraks, abdominal ve pelvik BT

23 Klinik Evreleme Hodgkin lenfomada prognoz ve tedavi seçimini etkileyen en önemli parametrelerden biri klinik evrelemedir. Tablo 2.1.3'de tanı ve evrelendirme için yapılması gereken işlemler özetlenmiştir. Evreleme için laparotomi gerekli olmayıp, Ann Arbor sınıflandırmasına göre yapılır (Tablo 2.1.4) (38,39). Tablo 2.3. Tanı Ve Evrelendirme İçin Yapılması Gereken İşlemler (38) A.Kesin gerekli olanlar 1.Histopatolojik tanının doğrulanması 2.Fizik muayene; a.lenf nodu ve organomegali muayenesi b.b semptomları 3.Laboratuar testleri; a.tam kan sayımı, eritrosit sedimentasyon hızı b.periferik kan yayması c.ldh ve Alkalen Fosfataz, Bilirubin, Ca, Albümin, AST d.bun, kreatin e.direk akciğer grafisi f.toraks, Abdominal ve Pelvik BT g.kemik İliği Biyopsisi B.Özel durumlarda gerekli olanlar 1.Bilateral Alt Ekstremite Lenfogramı 2.Bilateral Kemik İliği Biyopsisi 3.Karaciğer Biyopsisi 4.Eksploratris Laparatomi 5.Baş-Boyun veya Beyin BT 6.Magnetik Rezonans İnceleme 7.Pozitron Emisyon Tomografisi(PET) 8.İmmünolojik Testler 9.Genetik ve Kromozom Çalışmaları

24 8 Tablo 2.4. Hodgkin Lenfoma da Ann-Arbor Evreleme (39) Evre I IE II IIE III IIIE IIIS IIISE IV A B Hastalık Bölgeleri Tek bir lenf nodu bölgesi Tek bir ekstralenfatik organ Diyafragmanın aynı tarafında iki yada daha fazla lenf nodu bölgesi Evre II+diyafragmanın aynı tarafında ekstralenfatik organda lokal tutulum Diyafragmanın her iki tarafında birden çok lenf nodu bölgesi Evre III+bir ekstralenfatik organda lokal tutulum Evre III+dalak tutulumu Evre III+dalak ve bir ekstralenfatik organda tutulum Bir veya daha fazla ekstralenfatik organda lenf nodu tutulumu ile birlikte olan veya olmayan diffüz tutulum kemik iliği tutulumu Sistemik semptom yok Ateş (38 C nin üstünde), gece terlemesi ve kilo kaybı (son 6 ayda vücut ağırlığının % 10 dan fazlası) Hodgkin Lenfomada Tedavi Erken Evre Hodgkin Lenfoma İçin Prognostik Faktörler Evre I ve II (Erken Evre) Hastalarda Prognostik Faktörler: Lenfadenomegali çapı 10 cm nin üzerinde olan veya mediastinal kitle transvers çapı transtorasik çapının 1/3 ünden fazla olan kitle Bulky olarak tanımlanır (35). Bu nedenle Tablo te görüldüğü gibi B semptomlarının varlığı ve Bulky kitlesi olan hasta ileri evre hasta olarak kabul edilir ve tedavi edilir. Erken Evre HL hastaları; 1) Uygun prognostik faktörlere sahip (favorable) ve 2) Uygun olmayan prognostik faktörlere sahip (unfavorable) olmak üzere 2 prognostik gruba ayrılmakta ve tedaviler de buna göre düzenlenmektedir (8).

25 9 Tablo 2.5. Erken Evre Hodgkin Lenfoma Özellikleri Ann Arbor Evre I veya Evre II; Büyük olmayan (non-bulky) kitle Tümör çapı < 10 cm Mediastinal kitlenin transvers çapı < 1/3 tgranstorasik çap B semptomları olmaması; Persistant ateş olmaması % 10 < kilo kaybı Gece terlemesi olmaması Erken Evre-İyi Prognostik Tip Hastalık İçin Tedavi: 1.Tek başına radyoterapi, seçilecek iyi bir yöntem değildir ve tam kabul görmemiştir (40). 2.Kombine KT+RT en iyi tedavi seçimidir (41,42) a) ABVD rejimi, 2-4 siklus, altın standart rejim olarak kabul edilmektedir. b) Gy, tutulmuş alan involved field (IF) RT, standart tedavi olarak kabul edilmektedir. 3.Tek başına KT uygulamaları hala tartışmalıdır (43,44). Erken Evre Kötü Prognostik Grup İçin Tedavi: 1.Kombine KT+ RT altın standart tedavidir 2.ABVD rejimi, 4 siklus, altın standart tedavidir (45,46). 3.4 siklus ABVD kemoterapisini takiben tutulu alan RT'si en iyi seçimdir (46). İleri Evre Hodgkin Lenfoma İçin Prognostik Faktörler: İleri evre Hodgkin lenfoma için, uluslararası prognostik skorlama (IPS) sistemi kullanılmaktadır (Tablo 2.1.6) (47).

26 10 Tablo 2.6. Uluslararası Prognostik Skor (IPS) (47) 1. Yaş( 45) 2. Erkek cinsiyet 3. Hemoglobin < 10.5 g/dl 4. Evre IV hastalık 5. Lökosit sayısı / 6. Lenfosit sayısı < 600/mm 3 veya lökosit sayısının % 6 dan az olması 7. Albumin <4 g/dl İleri Evre Hodgkin Lenfoma Tedavisi İleri evre hastalık dendiği zaman; B semptomlarının varlığı, Bulky hastalık (10 cm veya üzeri) veya evre III veya IV hastalar anlaşılmaktadır (48). Otuz yıldan bu yana, ileri evre HL multiajan kemoterapi ile tedavi edilmektedir. İlk yaygın kullanılan multiajan protokolü MOPP tur (Mechlorethamine, Vincristine, Procarbazine ve Prednisone) (58,59). ABVD (Doxorubicin, Bleomicin, Vinblastine ve Dacarbazine) KT protokolü Milan Grubu tarafından geliştirilmiştir (49,50). MOPP rejimine yanıtsız hastaların % 20'sinde ABVD rejimine yanıt alınmaktadır (51) ların sonlarına doğru yapılan klinik çalışmalar ABVD rejiminin en etkili ve en az toksisiteye sahip ileri evre Hodgkin lenfomada kullanılması gereken standart tedavi protokolü olduğunu göstermiştir (52) NON HODGKİN LENFOMA Tanımı Hodgkin dışı lenfomalar; B, T ve doğal öldürücü (NK) hücrelerden köken alan,klonal lenfoid sistem tümörleridir (9). Non-Hodgkin Lenfoma (NHL), bağışıklık sisteminin, lenf düğümleri, kemik iliği, dalak, karaciğer ve gastrointestinal kanal gibi bölgelerindeki lenfoid hücrelerin malign, monoklonal proliferasyonudur (53).

27 11 Lenfositler, hematopoetik kök hücrelerden gelişir ve hücre yüzey reseptörlerine göre farklı morfolojiler gösterirler (54). İnsanlarda T lenfositleri timusta, B lenfositleri fetal karaciğer ve kemik iliğinde olgunlaşır (55). Fenotipik B lenfoma, NHL'nin yetişkinlerde % 85'ini oluşturur. 1. Foliküller lenfoma 2. Mantle cell lenfoma: 3. MALT 4. Diğer küçük hücreli lenfoma 5. Diffüz, büyük B-hücreli lenfoma 6. Burkitt lenfoma FenotipT lenfoma, NHL'nin yetişkinlerde % 15'ini oluşturur (56). İmmün sistemin efektör hücrelerinden biri olan Natüral Killer (NK- Doğal Öldürücü), T ve B lenfositler dışında üçüncü bir grup lenfoid hücre populasyonudur. Non- Hodgkin lenfomalarda periferik kanda dolaşan NK hücrelerinde sayısal bir azlık olmadığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (57). Tümör gelişimine engel olmada ilk sırada görev yapan hücreler olarak kabul edilmektedir (58). NK aktivitesindeki azalma kansere predispozan bir faktör olmaktan çok tedavi görmemiş yada kontrol altına alınamayan hastalarda karşılaşılan bir durum olarak nitelendirilmektedir (57) Epidemiyoloji Son 20 yılda NHL insidansı dunya capında yıllık % 3-5 oranında artmaktadır (59). HDL insidansı; yaş, çoğrafi bölge, enfeksiyöz etkenlere maruziyet, ırksal faktörler ile değişmektedir (60). Hodgkin dışı lenfoma erkeklerde kızlara oranla yaklaşık 2.5 kat daha fazla görülmektedir. Gelişmiş ülkelerde en sık 5-15 yaşları arasında gözlenir (61).

28 Etiyoloji Lenfomaların etiyolojisi tam olarak bilinmemekle birlikte çevresel faktörlerin, ilaçların, bağışıklık sistemindeki bozuklukların ve genetik anomalilerin rolü olduğu saptanmıştır (62). Çevresel Faktörler 1) Kimyasal Etkenler: Fenoksiasetik asit, klorofenol ve benzen gibi organik çözücü maddelere maruz kalanlarda HDL sıklığında artış tespit edilmiştir (63,64). Herbisid, insektisid ve fungusidlere maruz kalan kişilerde HDL gelişme riskinin yüksek olduğu saptanmıştır (65). 2) Fiziksel Etkenler: Erişkinlerde ultraviyole (UV) ışınları ve radyasyon bağışıklık sisteminin baskılanmasına yol açmaktadır (66). Tedavisinde radyoterapi kullanan HL'li hastalarda HDL olguları bildirilmiştir (61). 3) Viral Ajanlar: HIV enfeksiyonun yol açtığı edinsel immün yetmezlik sendromlu (AIDS) hastalarda HDL insidansı artmıştır (67,68). İlaçlar Difenilhidantoin kullanan epileptik hastalarda HDL riski normal popülasyona göre yüksek bulunmuştur (69). Değişik kanser türlerinde kullanılan kombine kemoterapi alan hastalarda kullanılan kematerapötik ilaçlara bağlı olarak yıllar sonra HDL % 4.4 gibi yüksek bir oranda görülebilmektedir (70). İmmünolojik Bozukluklar Ataksi-telanjiektazi, Wiscott Aldrich sendromu, X'e bağlı lenfoliferatif hastalıklar gibi konjenital immün yetmezlik sendromları, AIDS yada ımmunsüpresif tedavi alan özel gruplarda HDL görülme sıklığını arttırmıştır (71) Hastalığın Tanısı Non-Hodgkin lenfomada, biyopsi dışında tanı koydurucu nitelikte bir laboratuar bilgisi yoktur. Lenfoma tanısını doğrulamak için uygun doku biyopsisinin histolojik incelemesi gereklidir ki bu etkilenmiş bir lenf nodunun eksizyonel biyopsisi ile yapılır. Ekstranodal yerleşimli hastalıkta ise tutulmuş bölgede uygun şekilde biyopsi alınarak tanı konur. Histolojik tanı konmuş hastalarda evrelemek için, kemik iliği biyopsisi yapılmalıdır (72).

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

LENFOMALARDA RADYOTERAPİ. Prof. Dr. Nuran ŞENEL BEŞE Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı

LENFOMALARDA RADYOTERAPİ. Prof. Dr. Nuran ŞENEL BEŞE Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı LENFOMALARDA RADYOTERAPİ Prof. Dr. Nuran ŞENEL BEŞE Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı HL EPİDEMİYOLOJİ ve ETYOLOJİ Olguların çoğunluğu 15-30 yaş arası Kadın /Erkek: 1/1,5 Noduler

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

Hodgkin lenfoma tedavisinde Radyoterapinin Rolü. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD

Hodgkin lenfoma tedavisinde Radyoterapinin Rolü. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Hodgkin lenfoma tedavisinde Radyoterapinin Rolü Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD 15-30 yaş arası ve > 55 yaş olmak üzere iki dönemde sıklık artışı (+) Erkek ve kadınlarda en

Detaylı

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI Ülkemizde Hematolojik Kanserlerin Yükü, Coğrafi Dağılımı, Demografik Karakteristiği, İmmünohistokimyasal Özellikleri ve Klinik Davranışı Epidemiyolog Danışman Doç. Dr. Mutlu

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek

56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek 56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek Sedimantasyon (77mm/saat) CRP 7.67(N:0-0.8mg/dl) Servikal lenf nodu

Detaylı

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ 1945 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı Tam Kan Sayımı

Detaylı

HODGKİN DIŞI LENFOMALAR. Dr Mustafa ÇETİN 2004-2005 Kayseri

HODGKİN DIŞI LENFOMALAR. Dr Mustafa ÇETİN 2004-2005 Kayseri HODGKİN DIŞI LENFOMALAR Dr Mustafa ÇETİN 2004-2005 Kayseri 1 Hodgkin Dışı Lenfomalar Genellikle lenf nodlarından ve bazende herhangi bir organdan köken alan heterojen bir grup B veya T hücre malignitesidir.

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

Multiple Myelom Radyoterapi Uygulamaları. Prof.Dr. Serra KAMER

Multiple Myelom Radyoterapi Uygulamaları. Prof.Dr. Serra KAMER Multiple Myelom Radyoterapi Uygulamaları Prof.Dr. Serra KAMER Cevap Aranan Sorular Kemik Lezyonlarında Palyatif Radyoterapi Plazmositom tedavisinde küratif radyoterapi Kim ne zaman- tedavi sıralaması?

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR 01.05.2013-14.11.2013 TARİHLERİ ARASINDA SAĞLIK BAKANLIĞI EK ONAYI ALINMADAN KULLANILABİLECEK ENDİKASYON DIŞI HEMATOLOJİ-ONKOLOJİ İLAÇLARI LİSTESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER LİSTEYE EKLENENLER SIRA NO İLAÇLAR

Detaylı

PEDİATRİK HODGKİN LENFOMA DR. CEM ÖNAL BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJISI A.D.

PEDİATRİK HODGKİN LENFOMA DR. CEM ÖNAL BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJISI A.D. PEDİATRİK HODGKİN LENFOMA DR. CEM ÖNAL BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJISI A.D. Vaka 16y, K. Şikayet: sol boyunda 6 aydır var olan şişlikte giderek artış olmuş. Şişlik sayısında artış mevcut. Fizik

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi +90 216 BR.HLİ.103 World Hospital Standarts Approved by JCI Acreditation Certificate K-Q TSE-ISO-EN 9000 Saray Mah. Siteyolu Cad. No:7 34768

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Multipl Myelomda otolog kök hücre nakli sonrası tedaviler. Dr. Gülsan Türköz SUCAK

Multipl Myelomda otolog kök hücre nakli sonrası tedaviler. Dr. Gülsan Türköz SUCAK Multipl Myelomda otolog kök hücre nakli sonrası tedaviler Dr. Gülsan Türköz SUCAK Multiple Myelomda etkili ajanlar 1. Alkilleyiciler 2. Kortikosteroidler (Prednizolon, Dexamethazon) 3. Antrasiklinler (Doxorubisin,

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

MULTİPL PLAZMASİTOMLA SEYREDEN PLAZMA HÜCRE HASTALIKLARINDA TEDAVİ YAKLAŞIMI

MULTİPL PLAZMASİTOMLA SEYREDEN PLAZMA HÜCRE HASTALIKLARINDA TEDAVİ YAKLAŞIMI MULTİPL PLAZMASİTOMLA SEYREDEN PLAZMA HÜCRE HASTALIKLARINDA TEDAVİ YAKLAŞIMI PROF. DR. RAUF HAZNEDAR Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İlik dışı plazmasitomlar ; Plazma hücre hastalıklarının

Detaylı

ANTİFUNGAL TEDAVİ: PRE-EMPTİF Mİ EMPİRİK Mİ? Prof. Dr. Ayper SOMER İstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları

ANTİFUNGAL TEDAVİ: PRE-EMPTİF Mİ EMPİRİK Mİ? Prof. Dr. Ayper SOMER İstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları ANTİFUNGAL TEDAVİ: PRE-EMPTİF Mİ EMPİRİK Mİ? Prof. Dr. Ayper SOMER İstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları Ankara, 28 Şubat 2010 PEDİATRİDE İNVAZİF MANTAR İNFEKSİYONU İÇİN RİSK GRUPLARI

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

Flow Sitometrinin Malign Hematolojide Kullanımı. Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji BD Antalya

Flow Sitometrinin Malign Hematolojide Kullanımı. Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji BD Antalya Flow Sitometrinin Malign Hematolojide Kullanımı Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji BD Antalya Neyi ölçer? Hücre çapı, hacmi, yüzey alanı ve granülaritesini

Detaylı

NONSOLİD TÜMÖRLERDE TEKRARLAYAN KROMOZOMAL TRANSLOKASYONLAR

NONSOLİD TÜMÖRLERDE TEKRARLAYAN KROMOZOMAL TRANSLOKASYONLAR NONSOLİD TÜMÖRLERDE TEKRARLAYAN KROMOZOMAL TRANSLOKASYONLAR Kontrolsüz bırakılırsa hastayı genellikle ölüme götüren bir hastalık olan kanser, düzensiz hücre büyümesi ve diferansiyasyonunda ortak özellikler

Detaylı

ONKOLOJİDE İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ ORGAN YETMEZLİKLERİNDE ETKİLEŞİM

ONKOLOJİDE İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ ORGAN YETMEZLİKLERİNDE ETKİLEŞİM ONKOLOJİDE İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ ORGAN YETMEZLİKLERİNDE ETKİLEŞİM İlaç etkileşiminde rolü olan organlar Böbrek Karaciğer Akciğer GİS Kalp Organ fonksiyonlarının değerlendirilmesi Böbrek (üre, kreatinin, GFR)

Detaylı

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU...

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU... EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz...iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xv Şekiller

Detaylı

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde Febril Nötropenik Hasta Antifungal Tedavi Uygulama Prosedürü

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde Febril Nötropenik Hasta Antifungal Tedavi Uygulama Prosedürü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde Febril Nötropenik Hasta Antifungal Tedavi Uygulama Prosedürü Prof. Dr. Neşe Saltoğlu İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları Dr Fikri İçli AÜTF Onkoloji Birimleri Tıbbi Onkoloji BD Cerrahi Onkoloji BD Radyasyon Onkolojisi AnaBD Pediatrik Onkoloji BD Onkoloji Uygulama ve Araştırma

Detaylı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Malignite ve Transplantasyon Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Sunum Planı -Pretransplant malignitesi olan alıcı -Pretransplant malignitesi olan donör -Posttransplant de

Detaylı

Dr.Ceyhun Bozkurt Dr.Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları EAH Çocuk Onkoloji Bölümü 20.04.2013

Dr.Ceyhun Bozkurt Dr.Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları EAH Çocuk Onkoloji Bölümü 20.04.2013 Dr.Ceyhun Bozkurt Dr.Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları EAH Çocuk Onkoloji Bölümü 20.04.2013 S.T. 15 Yaş Kız Hasta Başvuru tarihi: 12.08.2010 Yakınması: Mide bulantısı Kusma İshal Kolunda

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

Doç. Dr. Fadime Akman

Doç. Dr. Fadime Akman RADYOTERAPİNİN TÜMÖR ÜZERİNE ETKİSİ Dr. Fadime Akman DEÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2005 TÜMÖR HÜCRELERİ NELER YAPIYOR? Prolifere olan steril Veya farklılaşmış Dinlenme veya G0 ÖLÜ Radyasyonun etki mekanizmaları

Detaylı

Çocukluk Çağında Akut Myeloid Lösemi

Çocukluk Çağında Akut Myeloid Lösemi 1945 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI Çocukluk Çağında Akut Myeloid Lösemi Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı ÇOCUKLUK ÇAĞI

Detaylı

DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD

DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD BAĞIŞIKLIĞI BASKILANMIŞ HASTA? Bağışıklığı Baskılanmış Hastalarda IFI gelişme riski: Düşük Risk Orta Risk

Detaylı

RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER

RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER Dr. Ahmet Dirier Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Gaziantep Onkoloji Hastanesi Radyasyon Onkolojisi AD TOD-;14 Haziran 2008 RADYASYONUN GEÇ ETKİLERİ Toplumda kanser oranının

Detaylı

LENFOMADA ERKEN YAPILAN PET/CT TEDAVİYE YÖN VERİR Mİ?

LENFOMADA ERKEN YAPILAN PET/CT TEDAVİYE YÖN VERİR Mİ? 1 LENFOMADA ERKEN YAPILAN PET/CT TEDAVİYE YÖN VERİR Mİ? O. Meltem Akay Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hematoloji Bilim Dalı Ege Hematoloji Onkoloji Kongresi 13-15 Mart 2015, Çeşme Giriş 2 Son 2-3 dekadda,

Detaylı

Lenfoma lenfatik sistem içinde gelişen bir grup kan kanserinin adıdır. Hodgkin lenfoma ve non-hodgkin lenfoma iki ana tip lenfomadır.

Lenfoma lenfatik sistem içinde gelişen bir grup kan kanserinin adıdır. Hodgkin lenfoma ve non-hodgkin lenfoma iki ana tip lenfomadır. 1 Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 08.11.2010 tarihinde çevirisi yapılan Lenfoma kitapçığına yeniden basım izni verdiği için minnetle teşekkür eder. Lenfoma lenfatik

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Dr. ALĠ MURAT SEDEF Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Dr. ALĠ MURAT SEDEF Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu BAġKENT ÜNĠVERSĠTESĠ MEDĠKAL ONKOLOJĠ

Detaylı

Makroglobulinemi ilişkili hiperviskozite; Semptomatik hastada yönetim. Prof. Dr. Mahmut Bayık

Makroglobulinemi ilişkili hiperviskozite; Semptomatik hastada yönetim. Prof. Dr. Mahmut Bayık Makroglobulinemi ilişkili hiperviskozite; Semptomatik hastada yönetim Prof. Dr. Mahmut Bayık Waldenström Macroglobulinemia (WM) Kemik iliğinin ve lenfatik dokuların lenfoplazmositik infiltrasyonu ve serumda

Detaylı

Onkolojide Sık Kullanılan Terimler. Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk 2013

Onkolojide Sık Kullanılan Terimler. Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk 2013 Onkolojide Sık Kullanılan Terimler Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk 2013 Kanser Hücrelerin aşırı kontrolsüz üretiminin, bu üretime uygun hücre kaybıyla dengelenemediği, giderek artan hücre kütlelerinin birikimi..

Detaylı

MATÜR T- HÜCRELİ LENFOMALAR TANISI PATOLOG GÖZÜYLE

MATÜR T- HÜCRELİ LENFOMALAR TANISI PATOLOG GÖZÜYLE 4. ULUSAL LENFOMA MYELOMA KONGRESİ 2-5 MAYIS 2013, ANTALYA MATÜR T- HÜCRELİ LENFOMALAR TANISI PATOLOG GÖZÜYLE DR. NALAN AKYÜREK GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ANABİLİM DALI Matür T- Hücre ve

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir.

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir. BEYİN TÜMÖRÜ BEYİN TÜMÖRÜ NEDİR? Beyin tümörü beyinde anormal hücrelerin çoğalması sonucu gelişen bir kitledir. Bazı beyin tümörleri iyi huylu (örneğin meningiom), bazıları ise kötü huylu kitlelerdir.

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Dr. Zeynep Özsaran. E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi AD

Dr. Zeynep Özsaran. E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi AD Dr. Zeynep Özsaran E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi AD Son cümle: Geçmiş yıllarda yapılan randomize çalışmalarda endometrium kanserinde RT nin rolü tanımlanmıştı Ancak eksternal RT nin yeri yüksek risk faktörlü

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

AMELİYAT SONRASI TAKİP/ NÜKSTE NE YAPALIM? Dr. Meral Mert

AMELİYAT SONRASI TAKİP/ NÜKSTE NE YAPALIM? Dr. Meral Mert AMELİYAT SONRASI TAKİP/ NÜKSTE NE YAPALIM? Dr. Meral Mert AMELİYAT SONRASI TAKİP n Ameliyat sonrası evreleme; - TNM sınıflaması kullanılmakla beraber eksiklikleri var; post-op kalsitonin- CEA ölçümü, CEA

Detaylı

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ İnteraktif Olgu Sunumu KEMİK TÜMÖRLERİ . 17 yaşında bayan hasta. 2.5 yıldır sol bacakda yürürken ağrı Enfeksiyon ve dolaşım bozukluğu tedavisi uygulanmış. Son 6 aydır ağrı

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi...

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi... HEMOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi... xiii I. BÖLÜM HEMOFİLİ TANI

Detaylı

YAŞLILIK VE KANSER. Prof.Dr.A.Önder BERK

YAŞLILIK VE KANSER. Prof.Dr.A.Önder BERK YAŞLILIK VE KANSER Prof.Dr.A.Önder BERK Kanser ve diğer hastalıkların yaşla değişen sıklığı (%) YAŞ HASTALIKLAR 45 45-59 60-74 75+ Kanser 3,8 8,3 14,0 16,0 Kalp Hastalıkları 0,4 14,0 14,0 20,0 Periferik

Detaylı

Tıkanma Sarılığı. Yrd. Doç. Dr. Zülfü Arıkanoğlu

Tıkanma Sarılığı. Yrd. Doç. Dr. Zülfü Arıkanoğlu Tıkanma Sarılığı Yrd. Doç. Dr. Zülfü Arıkanoğlu Normal serum bilirubin düzeyi 0.5-1.3 mg/dl olup, 2.5 mg/dl'yi geçerse bilirubinin dokuları boyamasıyla klinik olarak sarılık ortaya çıkar. Sarılığa yol

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

GEBELİK VE MEME KANSERİ

GEBELİK VE MEME KANSERİ GEBELİK VE MEME KANSERİ Doç. Dr. Ramazan YILDIZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, 27 Kasım 2014, Ankara Gebelikte Kanser Gebelikte kanser insidansı % 0.07-0.1 arasında Gebelik

Detaylı

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Beyin-Omurilik Arteriovenöz Malformasyonları ve Merkezi Sinir Sisteminin Diğer Damarsal Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Formu 5 AVM ler Ne Tip Sağlık Sorunlarına

Detaylı

MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM. Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D.

MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM. Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. Kanser tedavisinde multidisipliner organ koruyucu yaklaşım: Meme kanseri Anal kanal kanseri Larinks kanseri Prostat kanseri

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III SİNDİRİM VE HEMOPOETİK SİSTEMLERİ III

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III SİNDİRİM VE HEMOPOETİK SİSTEMLERİ III T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III SİNDİRİM VE HEMOPOETİK SİSTEMLERİ III. DERS KURULU ( 15 ARALIK 2014 16 OCAK 2015 ) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

Giriş (NHL). olarak. korteks. MCL hastaları yıllık. yeni NHL

Giriş (NHL). olarak. korteks. MCL hastaları yıllık. yeni NHL 1 Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 18.02.2011 tarihinde çevirisi yapılan bu kitapçığın yeniden basım izni verdiği için minnetle teşekkür eder. Konular Mantle hücreli

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

MATÜR T HÜCRELİ LENFOMALARDA TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

MATÜR T HÜCRELİ LENFOMALARDA TEDAVİ YAKLAŞIMLARI MATÜR T HÜCRELİ LENFOMALARDA TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Sinan Yavuz Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Acıbadem Adana Hastanesi Tıbbi Onkoloji Bölümü Peripheral T Cell Lymphoma

Detaylı

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm Nadiren met. yapar fakat tedavisiz bırakıldığında invazif davranış göstermesi,lokal invazyon,

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

Lenfomalar Tarihçe: Epidemiyoloji: Tip I Hodgkin Hastalığı: Tip II Hodgkin Hastalığı veya Adült Form:

Lenfomalar Tarihçe: Epidemiyoloji: Tip I Hodgkin Hastalığı: Tip II Hodgkin Hastalığı veya Adült Form: Lenfomalar Lenfomalar, lenforetiküler hücrelerden köken alan malign hastalıklardır. Bu tip hücreler özellikle lenf bezlerinde bulunur, bu nedenle çoğu kez lenf bezlerinin tümöral büyümesi önde gelen klinik

Detaylı

Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 15.09.2010 tarihinde çevirisi

Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 15.09.2010 tarihinde çevirisi 1 Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 15.09.2010 tarihinde çevirisi yapılan Lösemi kitapçığına yeniden basım izni verdiği için minnetle teşekkür eder. Bu kitapçık

Detaylı

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Nötropenik hastalarda fungal infeksiyonlar Nötropeni invaziv

Detaylı

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI HEMATOPOİETİK SİSTEM VE NEOPLAZİ DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI HEMATOPOİETİK SİSTEM VE NEOPLAZİ DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI HEMATOPOİETİK SİSTEM VE NEOPLAZİ DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Patoloji 24 10 34 Hematoloji 15 10 27 Mikrobiyoloji 4 10 14 Farmakoloji

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE NEOADJUVAN KıSA DÖNEM VE UZUN DÖNEM KEMORADYOTERAPI SONRASı HAYAT KALITESI DEĞERLENDIRILMESI SORUMLU ARAŞTIRMACI: Prof.Dr.ESRA SAĞLAM YARDIMCI ARAŞTIRMACI: Dr. ŞÜKRAN ŞENYÜREK

Detaylı

(İlk iki harfleri - TR)

(İlk iki harfleri - TR) VET-A Kayıt Tarihi:. /. /.. THD Veritabanları Lenfoma Veritabanı Hasta Kayıt Formu VET-A HEKİM BİLGİLERİ 1. Merkez 2. Hekim HASTA BİLGİLERİ 3. Hasta Kodu Sistem tarafından otomatik olarak verilecektir

Detaylı

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Gebede HSV İnfeksiyonu Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Olgu 14 günlük, erkek bebek Şikayeti: Sol kol ve bacakta kasılma, emmeme Hikaye:

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı

Giriş. Bu kitapçık hastalar ve ailelerine miyeloma hakkında bilgi sunmaktadır.

Giriş. Bu kitapçık hastalar ve ailelerine miyeloma hakkında bilgi sunmaktadır. 1 Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 06.12.2010 tarihinde çevirisi yapılan Non-Hodgkin Lenfoma kitapçığına yeniden basım izni verdiği için minnetle teşekkür eder.

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile)

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) 1. Gün 1. Oturum: Meme kanserine giriş, Patoloji ve Alt

Detaylı

Evre III KHDAK nde Radyoterapi

Evre III KHDAK nde Radyoterapi Evre III KHDAK nde Radyoterapi Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. 20. UKK, 2013, Antalya Evre III Alt Grupları IIIA 0 : N2 tutulumu yok (T3N1, T4N0-1) IIIA 1 : Rezeksiyon spesimeninde

Detaylı

Coğrafi temel yaklaşım farklılıkları

Coğrafi temel yaklaşım farklılıkları Coğrafi temel yaklaşım farklılıkları Doğu Asya Cerrahi D2 sonrası oral floropirimidin bazlı adjuvan tedavi Avrupa Perioperatif kemoterapi (neoadjuvan ve adjuvan) Amerika Adjuvan kemoradyoterapi Surg Oncol

Detaylı

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Dr. Sıtkı Sarper SAĞLAM DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU 04.10.2011 1 Netter in Yeri: DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ ÖZET BELGE TARİHİ: 7 KASIM 2014 ORAL MUKOZİT (listelenmiş tedavi uygulamalarının etkinliğini destekleyen

Detaylı

ULUSAL KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. Liberty Hotels Lykia - Ölüdeniz / Fethiye - Muğla AMAÇ

ULUSAL KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. Liberty Hotels Lykia - Ölüdeniz / Fethiye - Muğla AMAÇ KÖPEK MEME TÜMÖRLERİNDE TEDAVİ SEÇENEKLERİ AMAÇ Yaşam kalitesini ve süresini uzatmak Nüks veya yeni tümör oluşumlarını engellemek Yrd.Doç.Dr. Nilgün GÜLTİKEN Metastaz oluşumunu engellemek Tümör dokusunda

Detaylı

OLGU SUNUMU: B TİPİ AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ OLGUSU VE HEMŞİRELİK BAKIMI

OLGU SUNUMU: B TİPİ AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ OLGUSU VE HEMŞİRELİK BAKIMI OLGU SUNUMU: B TİPİ AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ OLGUSU VE HEMŞİRELİK BAKIMI Berfu Şengöz, Zuhal Çakır 20 23 Mayıs 200 tarihleri arasında Kemer de düzenlenen I.Ulusal Lenfoma ve Myeloma Kongresinde poster

Detaylı