TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ*"

Transkript

1 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ* Doç. Dr. Orhan Deniz ** Özet 454 km uzunluğundaki Türkiye- İran sınırı, çoğu yerde yükseltisi metreyi aşan dağlık bir alandan geçmektedir. Buradaki dağlar, yüzyıllardır sınırın siyasi istikrarında önemli rol oynasa da sınır güvenliği noktasında ciddi riskler içermektedir. Sınırının dağlık ve kontrolünün zor olması, doğal olarak beraberinde bir takım yasadışı faaliyetlere de zemin hazırlamaktadır. Bunlar arasında en dikkat çekici olanı ise akaryakıt kaçakçılığıdır. Her yıl İran dan Türkiye ye onbinlerce ton akaryakıt geçirilmektedir. Genellikle at ve katır sırtından 70 litrelik bidonlarla Türkiye ye dağlık alanlardan sokulan akaryakıt, satılmak üzere önce sınır köy ve kasabalarına oradan da iç kesimlerdeki pazar niteliğindeki şehirlere taşınmaktadır. Genellikle araçların yakıt depolarında kasaba ve kentlere getirilen akaryakıt, bazen gizli bazen de açıktan sokak aralarındaki perakendeciler ve petrol istasyonları aracılığıyla tüketicilere ulaştırılmaktadır. Sınır üzerinde yer alan 60 köy ve 9 ilçe merkezinde yapılan gözlem ve mülakatlara dayalı olarak hazırlanan bu çalışmada, kaçakçılığın boyutları, yapılış tarzı, kaçakçılığın yöre ve Türkiye üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, Türkiye-İran sınırının coğrafi yapısı, coğrafi yapının kaçakçılığa etkisi, kaçakçılığın arka planı ve yöre halkının bu olaya bakış açısı irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sınıraşan Suçlar, Akaryakıt Kaçakçılığı, Türkiye-İran Sınırı, Türkiye * Bu çalışma, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı nın desteği ile gerçekleştirilmiştir. ** Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi, 97

2 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER Giriş Sınıraşan suçlar, bugün dünyanın karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan birisidir. Son yıllarda dünyanın bazı alanlarda sınırlar eski önemini yitirirken ( Avrupa Birliği nin iç sınırlarında olduğu gibi), bazı alanlarda daha fazla önem kazanmaya ve korunmaya muhtaç hale gelmektedir. Özellikle, ülkeler ve bölgeler arasındaki gelişmişlik, gelir dağılımı ve eşitsizliğin derinleştiği yerlerde sınırların kontrolü daha fazla önem kazanmaktadır. Sınır güvenliğinin sağlanamadığı yerlerde doğal olarak illegal olaylar artmakta ve ulusal çıkarlar bundan ciddi ölçüde zarar görebilmektedir. Sınıraşan suçların çeşitli türleri bulunmakta olup, etki ve maliyetleri bakımından bazıları ön plana çıkmaktadır. Bunlar; uyuşturucu kaçakçılığı, silah kaçakçılığı, insan ticareti, göçmen kaçakçılığı, bilişim suçları, kara para aklama, nükleer madde kaçakçılığı ve tarihi eser kaçakçılığıdır (Özeren, Sözer ve Demir, 2010: s.2). Son yıllarda dünya genelinde akaryakıt fiyatlarının artmasıyla birlikte akaryakıt kaçakçılığı da hızla artmaya başlayan bir başka kaçakçılık türünü oluşturmaktadır (Garuba, 2010: s.6, Opara, IRIN, 2008, Bozcali, 2008: s.6-7). İnsan ve her türlü eşyanın sınırlar arasında illegal olarak el değiştirmesiyle ortaya çıkan ranttan başta terör örgütleri olmak üzere pek çok organize suç örgütünün gelir elde ettiği bilinmektedir. Bu durum, hem uluslararası toplumu birlikte hareket etmeye, hem de ülkeleri sınır güvenliği noktasında daha etkili önlemler olmaya zorlamaktadır (Garuba, 2010: s.6). Bu anlamda Türkiye nin İran la olan sınırı, büyük önem taşımaktadır. Türkiye-İran sınırı 1639 yılından bu yana yaklaşık 370 yıldır, küçük değişiklikler dışında hemen hemen aynı şeklini korumaktadır. Osmanlı Devleti dağılıp yerine Türkiye Cumhuriyeti devleti kurulduktan sonra, sınır üzerinde güvenlik nedeniyle sadece Küçük Ağrı Dağı ve Kotum çevresinde küçük çaplı düzenlemeler yapılmıştır (Erim, 1952: s.1-26; Günel 1994: s.122) Her yıl onbinlerce insan ve tonlarca uyuşturucu madde, ülkemize bu sınırdan sokularak Avrupa ülkelerine taşınmaktadır. Ayrıca, sınır 98

3 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ hem İran, hem de Türkiye nin iç piyasasında tüketilen başta akaryakıt olmak üzere tekstil, elektronik eşya, tarımsal ilaç, gıda ve tekstil ürünleri gibi çeşitli malların yasadışı ticaretine sahne olmaktadır. Bu ürünler arasında özellikle akaryakıt, miktarca en fazla kaçakçılığı yapılan üründür. Uzun yıllardan beri İran dan Türkiye ye sınırın dağlık ve kontrolünün zor olduğu yerlerinden at ve katır sırtından akaryakıt getirildiği bilinmektedir. Türkiye de akaryakıt kaçakçılığı sadece İran sınırından da yapılmamaktadır yılında TBMM araştırma komisyonunun hazırladığı bir raporda Türkiye de bir yılda yapılan akaryakıt kaçakçılığı miktarının 4.5 milyon ton olduğu ve bunun 150 bin tonunun Van da yapıldığı ifade edilmektedir (TBMM, 2005). Aynı raporda akaryakıt kaçakçılığı yöntemleri; denizcilik sektöründe tahsis edilen ÖTV siz akaryakıtta yapılan kaçakçılık, çeşitli şekillerde deniz taşıtlarıyla yapılan kaçakçılık, transit olarak ülkemize giren TIR ve kamyonlarla yapılan kaçakçılık, sınır ticareti kapsamında yapılan kaçakçılık, ithal edilen akaryakıtta kaçakçılık, boru hatlarından yapılan kaçakçılık ve sınır köylerinde katır sırtından yapılan kaçakçılık şeklinde sıralanmaktadır. İran sınırında yapılan akaryakıt kaçakçılığı, ya sınır kapılarında ülkeye giriş yapan araçların depolarındaki yakıtın kaçak satılması suretiyle veya dağlık alanlardan katır sırtında getirilen akaryakıtın sınır köy ve kentlerinde satılması şeklinde yapılmaktadır. Bu tür kaçakçılığın Türkiye-İran sınırında uzun yıllardan beri yapıla geldiği ve hatta bölgede babadan oğla geçen bir meslek gibi sürdürüldüğü görülmektedir. İran sınırında gerçekleştirilen kaçakçılık nedeniyle Türkiye nin, uğradığı zararların tahmin edilenden çok daha fazla olduğu düşünülmektedir. Özellikle uluslararası suç örgütleri ve terör örgütlerinin finansman sağlamaları, haksız kazanç elde edilmesi, kaçakçılık nedeniyle yörede tarım ve hayvancılığın sekteye uğraması, kaçakçılığın kolay para kazanma yolu olarak görülmesi nedeniyle insanların üretimden uzaklaşarak tembelliğe alışması, Türkiye nin uğradığı vergi kaybı ve en önemlisi her yıl onlarca insanımızın sınır geçişleri esnasında hayatını kaybetmesi dikkate alındığında, Türkiye nin kayıpları daha iyi anlaşılmış olacaktır. 99

4 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER Bölgede cereyan eden kaçakçılık sorununa karşı, alternatif olarak yasal sınır ticareti yeterince geliştirilememiştir. Oysa bu alternatif zaman zaman Çin-Vietnam arasında (Womack, 1994), ve Çad -Nijer-Nijerya-Kamerun-Orta Afrika Cumhuriyeti arasında (Servais Afouda, 1996: s.22-23) başarıyla uygulanmıştır. Türkiye nin Doğu ve Güney komsularıyla 1970 lerden buyana zaman zaman kesintiye uğrasa da hala ağır aksak devam eden, genellikle petrol, tarım ve tekstil ürünlerine yönelik bir sınır ticareti söz konusudur. Türkiye nin İran la sınır ticareti yıllarında dünyadaki petrol fiyatlarının hızla yükselmesi, artan döviz talebi ve petrol ihtiyacını karşılamak için İran a petrol karşılığında mal satma kararıyla başlamıştır (Orhan, 2000: 18). Daha sonraki dönemlerde (1980, 1982, 1985, 1989, 1990, 1996, 1997, 1998, 2000 ve 2003 yıllarında) Bakanlar Kurulu kararlarıyla sınır ticaretinin kapsamı ve kurallarını belirleyen çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Ancak, her dönemde sınır ticareti kapsamındaki mutad petrol ithalatı (araçların ilave depolarında getirilen petrol) diğer ürünleri gölgede bırakmıştır. Dolayısıyla bu şekilde getirilen petrolün büyük bir kısmı kayıt altına alınamamıştır. Öyle ki Türkiye de yılları arasında araç sayısı den e yükselerek yaklaşık % 49 oranında artarken, aynı dönemde petrol tüketimi neredeyse hiç artmayarak 26 milyon ton civarında kalmıştır (Öztürk, 2005: 117). Aradaki fark, Türkiye deki sınır ticareti veya kaçak yollardan yurda giren petrol miktarının boyutlarını göstermesi açısından dikkate değerdir. 1. Metot Bu çalışma, gözlem ve görüşme tekniklerinin kullanıldığı bir nitel araştırmadır. Çalışmada öncelikle sınır üzerinde ve gerisinde kalan geniş bir alanda arazi çalışmalarına başlanmıştır. Arazi çalışmaları esnasında sınır bölgesinin doğal ortam özellikleri ile sınır geçiş noktaları arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve kaçakçılığın etkilerini belirlemek amacıyla, Türkiye-İran sınır hattı üzerinde coğrafi gözlemler yapılmıştır. Sınır üzerinde yer alan yaklaşık 60 köy ve mezranın yanı sıra 10 ilçe merkezine gidilerek kaçakçılığın yoğun olarak yapıldığı alanların, sınır geçiş noktalarının ve kaçakçılığın etkilerinin belirlenmesine çalışılmıştır. 100

5 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ Konuya ilişkin bilgi toplamak için sınır köylerinde yaşayan yerel halkın yanı sıra, tamamen geçimini kaçakçılıkla sağlayan kimseler, bu konuda ceza almış kişiler ve sınır bölgesinde görev yapan güvenlik kuvvetleriyle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Yapılan alan çalışmalarında klasik bilimsel araştırma yöntemlerinin, bu tür konuların araştırılmasında bir sonuç veremeyeceği kanaatiyle, az veya çok yasadışı işlere bulaşan kişilerden doğru bilgiye ulaşmanın en kestirme yolunun; doğru kişilerle, doğru zamanda, doğru iletişim kurmaktan ve söz konusu kişilerin güvenini kazanmaktan geçtiği de düşünülerek, her bir grupla yapılan görüşmede farklı yöntemler ve taktikler izlenmiştir. Örneğin kaçakçılar ve sınır köylüleriyle yapılan görüşmelerde kaçak mazot alıcısı veya hayvan pazarlayıcısı gibi mazeretlerle temas kurulurken, güvenlik kuvvetleriyle doğrudan araştırmacı kimliğimizle temas kurulmuştur. İlgili kesimlerle yapılan mülakatlar ve arazi gözlemlerinde tutulan notlar, daha sonra büyük ölçüde çalışmanın içeriğine yansıtılmıştır. Bu çalışmada kullanılan sayısal verilerin bir kısmı, daha önce yapılan akademik çalışmalardan, bir kısmı ise arazi çalışmaları esnasında tarafımızca temin edilmiştir. Ayrıca, farklı zamanlarda konuya ilişkin Türkiye nin ulusal ve yerel basınında çıkan medya haberleri de gözden geçirilerek farklı bir veri kaynağı olarak çalışmada değerlendirilmiştir. 2. Kaçakçılığa Zemin Hazırlayan Koşullar 2.1. Coğrafi Koşullar Yaklaşık 1070 km uzunluğundaki Türkiye nin doğu sınırının, en dağlık ve dolayısıyla kontrolünün en zor olduğu yer, şüphesiz Türkiye- İran sınırıdır. Kontrolün zor olması nedeniyle yasadışı geçişlerin en fazla yaşandığı sınır da doğal olarak burasıdır. Yaklaşık 454 km uzunluğundaki Türkiye-İran sınırı, çoğu yerde yükseltisi metreyi aşan dağlık alanlardan geçmektedir. Buradaki dağlar, Küçük Ağrı hariç, genellikle kütlevi ve birbirinden eşik ve vadilerle ayrılan sıradağlar şeklinde uzanmaktadır. Sınır bölgesinde yer alan en yüksek noktaya, kuzeyde 3896 m. ile Küçük Ağrı 101

6 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER Dağı nda ulaşılır. Sınırın hemen batı kenarında, sönmüş bir volkan olan K. Ağrı; kuzeyde Iğdır ile güneyde Doğubayazıt ovaları arasında yer alır. Doğubayazıt ın güneyinde Tendürek Dağı na kadar uzanan alanda Akyayla Dağı (2503 m) bulunur m yüksekliğe sahip Tendürek Dağı nın doğusundan itibaren güneye doğru, kuzey-güney yönlü ve güneye doğru gittikçe yükseltisi artan dağ sıraları bulunur ve sınır, genellikle bu dağların su bölümü çizgilerini takip eder. Sınırın güneyinde, özellikle Kotur vadisinden İran, Irak ve Türkiye üçgenindeki Kandil Dağı na kadar uzanan kısmı, son derece sarp ve dağlık arazilerden geçmektedir (Deniz ve Doğu, 2008: 52). Bütün bu dağlık alanlar Türkiye nin doğu sınırında güvenlik zafiyetinin en üst düzeye çıkmasına ve dolayısıyla kaçakçılık olaylarına zemin hazırlamaktadır. Türkiye-İran sınırı, genel olarak dağların zirvelerini takip etse de, yer yer doğu batı doğrultulu akarsu vadilerine ve ovalara karşılık geldiği alanlar da bulunmaktadır. Bu tip alanların başında, kuzeyde Iğdır (800 m) ve Doğubayazıt Ovası (1450 m) ile sınırın orta ve güney kesimindeki Kotur ve Esendere vadileri gelmektedir. Sınırın Iğdır ve Doğubayazıt Ovası ndan geçtiği alanlar, Türkiye-İran sınırının en alçak noktalarını oluşturmaktadır. Doğal bir geçit olmaları nedeniyle Türkiye nin doğuya açılan en önemli sınır kapılarından Gürbulak ve Dilucu sınır kapısı ile bugün kapalı olan Borualan Sınır Kapısı da bu alanda yer almaktadır. Aynı şekilde, Esendere vadisi üzerinde Esendere sınır kapısı, Kotur vadisi üzerinde ise Türkiye-İran demiryolu ulaşımını sağlayan Kapıköy sınır kapısı bulunmaktadır. Sınır kapıları ve onların yakın çevreleri kaçakçılığın yoğunlaştığı alanlar olmaları nedeniyle dikkat çekmektedir. Türkiye-İran sınırı üzerindeki Esendere ve Gürbulak sınır kapılarının çevresi buna örnek gösterilebilir. İklim bakımından Türkiye-İran sınır bölgesinde, genel olarak karasal iklim özellikleri görülür. Sınırın Aralık ve Doğubayazıt ovasına karşılık gelen kısımlarında ise iklim, yükseltinin az olması nedeniyle diğer kısımlara oranla biraz daha ılıman geçer. Ancak yükseltinin fazla olduğu yerlerde, sıcaklıklar bir hayli düşmekte ve iklim sertleşmektedir. Yıllık sıcaklık ortalaması 800 m yükseltideki Aralık ta 12,1 ºC iken, 1725 m yükseltideki Doğubayazıt ta 9,2 ºC, 2000 m yükseltideki Çaldıran da 4,4 ºC, 2100 m yükseltideki Özalp ta 6 ºC, 2400 m yükseltideki Başkale de 6,2 ºC, 1900 m yükseltideki Yüksekova da 102

7 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ 6,5 ºC ve 1350 m yükseltideki Şemdinli de ise 11,8 ºC olarak gerçekleşmektedir. 1 Sınırın, bu istasyonların bulunduğu yerin daha yüksekte geçtiği dikkate alındığında, sınır çizgisi üzerindeki sıcaklıkların çok daha düşük olduğu söylenebilir. Kışın sınırın geçtiği yüksek kesimlere düşen kar, en az altı ay yerde kalmaktadır. Bu alanlarda kar kalınlığı yer yer 1,5-2 metreyi bulmaktadır. Bu şartlarda sınır kontrolünün tam olarak sağlandığından bahsetmek mümkün değildir. Güvenlik kuvvetleri için sorun teşkil eden bu şartların, yöreyi iyi tanıyan kaçakçılar açısından çok da sorun oluşturmadığı, hatta onlar için bir avantaja dahi dönüştüğü söylenebilir. Bu zor coğrafi şartlara rağmen, Türkiye nin en fazla yasadışı geçişlere sahne olan sınırı, Türkiye- İran sınırıdır. Her yıl gerek mal kaçakçılarının gerekse yasadışı göçmenlerin büyük bir kısmının, ülkeye girişte bu sınırı kullandıkları bilinmektedir. Dolayısıyla kaçakçılar ve göçmenler, sınır geçişleri esnasında sınır boylarına döşenen mayın ve güvenlik kuvvetlerinin kurşunlarına hedef olma ihtimali yanında, ağır coğrafi şartlarla da mücadele etmek zorunda kalmaktadırlar. Özellikle kış ayları onlar için tam bir işkenceye dönüşebilmektedir. Çünkü yüksek dağlık alanlardan sınırı geçip uzun mesafeler boyunca yürümek zorunda kalmaları, kaçakçılar ve göçmenlerin kar fırtınasına yakalanarak yollarını kaybetmelerine, soğuktan donarak ölmelerine ve kurtlar tarafından parçalanarak hayatlarını kaybetmelerine neden olabilmektedir. Türkiye-İran sınır bölgesindeki doğal ortamın, beşeri hayatı da büyük ölçüde şekillendirdiği görülmektedir. Sınır bölgesindeki arazinin yüksek ve dağlık olması bölgenin ikliminin yanı sıra yerleşmelerin dağılış düzenini, yerleşmelerin nüfus büyüklüğünü ve ekonomik faaliyetlerini de etkilemiş durumdadır. Türkiye-İran sınırında yer alan yerleşmelerin ve nüfusun yükselti basamaklarına göre dağılışına bakıldığında, nüfus ve yerleşmelerin çoğunlukla 2000 m.nin üzerinde yoğunlaştığı görülür. Burada dikkat çekici olan bir husus da, sınır üzerindeki köylerin sayıca az olması- 1 İklim verileri Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü kayıtlarından temin edilmiştir. 103

8 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER na karşın nüfuslarının fazla olmasıdır. Türkiye- İran sınır köylerinde 2000 yılı nüfus sayım sonuçlarına göre yaklaşık kişi yaşamaktadır. Bu nüfusun % 79 u 2000 metren üzerinde, % 96 sı ise 1500 metrenin üzerinde yaşamaktadır. Bu durum, bölgenin topografik yapısının doğal bir sonucudur. İran sınırına komşu köylerdeki nüfus büyüklüğü, gerek Türkiye gerekse bölge ortalamasının çok üzerindedir. Türkiye de köylerin ortalama nüfus büyüklüğü 637, İran a komşu sınır illerinde (Van, Hakkâri, Ağrı ve Iğdır) 618 kişi iken, sınır köylerinde bu değer 869 kişidir. Buradaki köylerin nüfus büyüklüğü de dikkat çekmektedir yılı genel nüfus sayım sonuçlarına göre Türkiye-İran sınır köylerinde 500 kişinin altında nüfusa sahip köylerin oranı % 28, 500 kişinin üzerinde nüfusa sahip köylerin oranı ise % 72 dir (Tablo 1). Oysa aynı dönemde, Türkiye de 500 kişinin altında nüfusa sahip köylerin oranı % 70 civarında, 500 kişinin üzerinde nüfusa sahip köylerin oranı ise sadece % 30 civarında idi (DPT, 2006). Buradaki her bir ilçenin sınır köylerindeki nüfus büyüklüğü birbirinden farklılıklar göstermektedir. Örneğin, kaçakçılığın yoğunluk kazandığı Başkale nin sınır köylerinde ortalama nüfus büyüklüğü 907, Özalp in sınır köylerinde 861, Saray ın sınır köylerinde 855, Çaldıran ın sınır köylerinde 861, Yüksekova nın sınır köylerinde 890, Şemdinli nin sınır köylerinde ise 1162 kişidir (DİE, 2001). Sınır köylerinin fazla nüfuslanmasında, bölgedeki güvenlik sorunu nedeniyle küçük köylerin boşaltılmış olmasının yanı sıra kaçakçılıktan elde edilen gelirin yüksek olmasının, dolayısıyla da fazla göç olayının yaşanmamasının etkili olduğu düşünülmektedir Sosyo-Ekonomik Koşullar Sınır bölgesindeki doğal ortam koşulları dışında başka faktörlerinde kaçakçılık üzerinde etkisi bulunmaktadır. Özellikle sosyo-kültürel ve ekonomik yapının önemli etkisinin olduğu düşünülmektedir. Yani, eğitim seviyesinin düşük ve istihdam olanaklarının sınırlı olması, sınır bölgesinde insanların kaçakçılığa yönelmesinde etkili olmaktadır. Özellikle bölgedeki geleneksel ekonomik yapıyı oluşturan tarım ve hayvancılığın sekteye uğraması ve ayrıca kaçakçılığın kolay para kazanma yolu olarak görülmesi bu durumda önemli rol oynamaktadır. 104

9 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ Türkiye-İran sınırına komşu sınır köylerinde ve ilçelerinde göze çarpan en önemli husus, kız ve erkek öğrencilerinin okullaşma oranları arasında belirgin bir farkın ortaya çıkması ve genel olarak okuma yazma oranının düşük olmasıdır. Türkiye de 2004 yılı verilerine göre okuma yazma oranı % 87 iken bu oran buradaki sınır ilçelerinde % 65 de kalmaktadır. En düşük okuma yazma oranı Başkale de (% 55), en yüksek okuma yazma oranı ise Aralık ta (% 81) görülmektedir. Başkale, Türkiye deki ilçelerin okuma yazma oranlarına göre yapılan sırlamada 872 ilçe içerisinden 866, Aralık ilçesi ise 638.nci sırada yer almaktadır (DPT, 2004). Türkiye-İran sınırında yer alan 88 köy ve 3 mezrada ilköğretim okulu bulunmakta ve bu okulların tamamı açık durumdadır. Ancak, kış aylarında yolların kar nedeniyle kapanması sonucu eğitime sık sık ara verilmektedir. Sınır bölgesindeki coğrafi koşullar taşımalı eğitime pek uygun olmasa da öğrenciler, ilköğretimin ikinci kısmına (6, 7 ve 8. sınıflar) sınır bölgesindeki nispeten büyük ve toplama merke zi olarak planlanan köylerde devam etmektedirler. Türkiye-İran sınırının Türkiye tarafında Türkçe ve Kürtçe, İran tarafında ise Türkçe Farsça ve Kürtçe en çok kullanılan dillerdir. Ayrıca, sınırın her iki tarafındaki sınır köylerinin kültürel yapı ve sosyal yaşantıları da büyük ölçüde birbirlerine benzerlik göstermektedir. İletişim kolaylığıyla birlikte sınırın her iki tarafındaki halklar arasındaki yakın ilişkinin, sınır kaçakçılığının yaygınlaşmasında etkili olduğu görülmektedir. Çünkü kaçakçılıkta akrabalık ilişkisi, onlar için önemli bir güven unsuru olmaktadır. İran sınırına komşu köylerde yaşayan halkın temel geçim kaynaklarını tarım ve hayvancılık oluşturmaktadır. Ancak, bölgenin iklim şartları ve topografik yapısı göz önüne alındığında hayvancılığın biraz daha ön plana çıkması beklenirdi. Ancak 1990 sonrasında bölgede artan terör saldırıları ve ardından uygulamaya konulan yayla yasağının, hayvancılığı büyük ölçüde sekteye uğrattığı görülmektedir. Ekonomik uğraş açısından bir ölçüde alternatifsiz kalan sınır köylüleri çareyi kaçakçılığa yönelmede bulmuş görünmektedir. Yani tarım ve hayvancılığın yanı sıra kaçakçılık da artık sınır köylerinin önemli geçim kaynaklarından birisi haline gelmiştir. Sınırın büyük bir kısmında 105

10 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER illegal olarak yapılan bu olay, yöre insanı tarafından artık hayatın olağan bir parçası haline gelmiş ve kaçakçılık normal bir ticaret olarak algılanmaya başlanmıştır. Ağır coğrafi şartlar ve güvenlik riskine rağmen, kaçakçılık olaylarının, özellikle de akaryakıt kaçakçılığının burada yaygınlaşmasının pek çok nedeni bulunmaktadır ki bu nedenleri şu şekilde sıralamak mümkündür: 1. İki ülke arasında akaryakıt ürünlerinin alım satımında ortaya çıkan büyük fiyat farkının kaçakçılığı cazip hale getirmesi ve kaçakçılara verilen cezaların yeterince caydırıcı olmaması. Türkiye ve İran dünyanın en pahalı ve en ucuz akaryakıtını kullanan iki komşu ülkedir. Kanaatimizce Türkiye-İran sınırındaki akaryakıt kaçakçılığının temel nedeni de bu fiyat farkıdır. 2. Kaçakçılıkla birlikte ortaya çıkan zenginliğin, işsiz ve yoksullar için çekici hale gelmesi, 3. Yörede gelir düzeyinin son derece düşük, istihdam olanaklarının sınırlı ve geleneksel olarak sürdürülen tarım ve hayvancılığın son yıllarda eski önemini kaybetmesi, 4. Sınırın dağlık yapısı ve iklim şartlarının olumsuz etkisi nedeniyle kontrolünün zor olması ve bu durumun kaçakçıların geçişlerini kolaylaştırması, 5. Sınırın her iki tarafında kültürel olarak birbirine yakın ve akrabalık ilişkisi bulunan insanların bulunması ve bu durumun kaçakçılıkta bir güven unsuru olarak görülmesi, 6. Sınırın her iki tarafında aynı dili konuşan ve sınır üzerindeki güvenli geçiş noktalarını adeta ezberleyen ve aynı zamanda kaçakçılıkla geçimini sağlayan grupların bulunması, 7. Türkiye ve İran tarafındaki köy ve mezralar vasıtasıyla yolların sınıra çok yaklaşması, dolayısıyla alım-satımı yapılacak malların sınıra taşıma kolaylığının bulunması. Bazı yerlerde köylerimizin sınıra uzaklığı 1 km.ye kadar düşmekte ve bu köylerden İran ın sınıra yakın köylerine gidiş-geliş süresi yaya olarak sadece bir saat zaman almaktadır. 106

11 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ 2.3. Sınır Üzerindeki Akaryakıt Kaçakçılığı ve Kaçakçılığın İşleyiş Mekanizması Türkiye- İran sınırı üzerindeki akaryakıt kaçakçılığı uzun yıllardan beri yapılmaktadır. Akaryakıtın büyük bir kısmı, sınırın dağlık ve kontrolünün zor olduğu alanlarda at ve katır sırtından, az bir kısmı ise sınır kapılarından geçen araçların gizli bölmelerinden saklanarak veya depolarından geçirilmektedir. Akaryakıtın sınırdan at ve katır sırtından geçirilmesi genellikle gece vakti yapılmaktadır. At ve katırlardan oluşan kervanlarla gece saatlerinde sınır geçilirken, ya akarsuyun mayınları temizlediği vadi içleri takip edilmekte veya önceden adeta yerleri ezberlenen mayınlı sahadan katırlar önden sürülerek geçilmektedir. Kaçakçılar tarafından sınır geçişinde, genellikle sınırın her iki tarafında yolların sınıra çok yaklaştığı yerler tercih edilmektedir. Bu tip alanlarda sınırın diğer tarafına gidiş dönüş-süresi kat edilecek mesafeye ve mevsime göre değişmekle birlikte, genelde 3 ila 6 saatlik bir zaman almaktadır. Sınırda akaryakıtın geçirilmesini genellikle İranlılar üstlenmektedir. En çok getirilen akaryakıt türünü ise mazot ve benzin oluşturmaktadır. Türkiye-İran sınırının pek çok yerinde akaryakıt kaçakçılığı yapılmakla birlikte kaçakçılığın en fazla yoğunlaştığı yerler arasında Başkale ve Yüksekova nın sınır köyleri bulunmaktadır (Şekil 1). Buralarda yolların karla kapandığı kış ayları hariç, sınır köylerinde her gece yüzlerce at ve katırdan oluşan kervanlar İran köylerine geçerek oradan 70 er litrelik, (yörede celikan olarak adlandırılan) benzin ve mazot bidonlarını alarak Türkiye tarafındaki sınır köylerine geri dönmektedirler. Köylerde toplanan akaryakıtın yakalanma riski nedeniyle, hızlı bir şekilde elden çıkarılması gerekmektedir. Bu nedenle sınır köylerinde toplanan akaryakıt, perakende satılmak üzere kamyon ve otomobillerin depolarına doldurularak en yakın şehir ve kasabalara taşınmaktadır. Şehirlere taşınan kaçak akaryakıt, sokak aralarında veya akaryakıt istasyonlarında perakende satılarak tüketilmektedir. Son yıllarda gerek akaryakıt istasyonlarına getirilen sıkı denetimler gerekse kaçak akaryakıt miktarındaki azalmalar artık perakende satışları büyük ölçüde sokak aralarına kaydırmış durumdadır. 107

12 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER Araçların depolarının büyüklüğü ve bir deponun bıraktığı kar marjına göre akaryakıt Hakkâri, Van, Bitlis, Muş, Ağrı, Iğdır ve kısmen de Erzurum a kadar götürülebilmektedir. Öyle ki son iki yıla kadar kaçak akaryakıt taşıyan araçlar, özellikle Van-Başkale arasındaki jandarma arama noktalarında, bazen 10 km.yi bulan kuyruklar oluşturabiliyordu. Ancak 2008 yılından itibaren, özellikle İran ın katı sınır güvenlik politikası, sınırda geçirilen akaryakıt miktarında ciddi oranda azalmalara neden olmuştur. Şekil 1: Türkiye-İran sınırının coğrafi durumu ve akaryakıt kaçakçılığının yoğunlaştığı alanlar 108

13 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ Kaçak benzin veya mazotun fiyatı sınırdan uzaklaştıkça yükselmektedir. Haziran 2007 den itibaren İran da benzin kullanımına getirilen kısıtlamadan önce, bir litre Türk benzininin fiyatı 3 TL iken, sınır köylerimizdeki kaçak İran benzininin litresi Kuruş, Başkale de 60 kuruş, Van da ise 1-1,4 TL arasında değişmekte idi. Türk benzinine göre kaçak benzinin fiyatının 1/3 ile % 50 oranında daha ucuz olması, araç sahiplerini doğal olarak kaçak benzin kullanmaya yöneltmiştir. Bugün Türkiye de benzininin litresi 4 TL ye satılırken, komşu ülkelerden İran da 50 kuruş, Irak ta 80 kuruş, Suriye de ise 1,4 TL ye satılmaktadır. Bu rakamlar, bir ölçüde buradaki akaryakıt kaçakçılığının nedenini özetlemektedir. Yani, dünyanın en ucuz benzinini kullanan ülke ile dünyanın en pahalı benzinini kullanan iki ülke yan yana bulunmaktadır. Bu durum, buradaki akaryakıt kaçakçılığını adeta bir akarsuyun kendi mecrasında akması kadar doğal hale getirmiş gözükmektedir. İran sınırından Türkiye ye getirilen kaçak akaryakıt miktarı ve toplam ekonomik değeri konusunda elimizde sağlıklı bir veri yoktur. Sadece Van da, Van Emniyet Müdürlüğü kayıtlarına göre yılları arasında litre kaçak akaryakıt ele geçirilmiştir yılları arasındaki kayıtlarına göre ise litre kaçak akaryakıt ele geçirilmiştir (Tablo 1, Şekil 2). Yapılan bir çalışmaya göre ise sadece 2006 yılında Van-Başkale arasında çalışan araçların depolarında taşınan kaçak akaryakıt miktarının yaklaşık 130 bin ton olduğu tahmin edilmektedir (Deniz ve Doğa, 2008: s. 66). 109

14 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER Tablo 1: Yıllara göre Van da yakalanan kaçak akaryakıt miktarı AKARYAKIT YIL CİNSİ MOTORİN (LT) BENZİN (LT) BAZYAĞI (LT) DİĞER (LT) TOPLAM (LT) Toplam Kaynak: Van İl Emniyet Müdürlüğü, KOM Şube Müdürlüğü 2005 yılındaki bir TBMM araştırma komisyonunun raporunda ise İran sınırından Türkiye ye katır sırtında geçirilen kaçak akaryakıt miktarı 150 bin ton olduğu ifade edilmektedir (TBMM, 2005: s. 201). Aynı komisyonun raporunda Türkiye deki yıllık kaçak akaryakıt miktarının (4,5 milyon ton), yaklaşık %5 i Türkiye-İran sınırında gerçekleşmektedir. Dolayısıyla güvenlik güçleri tarafından yakalanan akaryakıt miktarının, tahmin edilen gerçek akaryakıt kaçakçılığının çok az bir kısmına karşılık geldiği ve yakalanan akaryakıtın en az 20 katının yakalanmadan iç piyasaya sürüldüğü tahmin edilmektedir. 110

15 TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA AKARYAKIT KAÇAKÇILIĞI VE ETKİLERİ Şekil 2: Van da yakalanan akaryakıt miktarının yıllara göre dağılımı. 3. Akaryakıt Kaçakçılığın Etkileri Türkiye- İran sınırında gerçekleştirilen akaryakıt kaçakçılığın gerek bölge, gerekse Türkiye üzerinde çeşitli etkileri olmaktadır. Bu etkiler genellikle; tarım ve hayvancılık üzerinde, ekonomi üzerinde, istihdam üzerinde, haksız kazanç ve vergi kaybı üzerinde, araçlar ve çevre kirliliği üzerinde, karayolu trafik yoğunluğu üzerinde, insan hayatı üzerinde ve terörün finansmanı üzerinde olmaktadır. Bölgedeki geleneksel ekonomik yapıyı tarım ve hayvancılık oluşturmaktadır. Bu durum büyük ölçüde bölgedeki hâkim coğrafi koşulların; yani yükselti, topografya ve iklim şartlarının sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak son yıllarda, özellikle 1995 sonrasında, bölgede yaşanan terör olayları ve yayla yasağının yanı sıra kolay para kazanma yolu olarak kaçakçılığın ön plana çıkması, özellikle sınır köylerinde yaşayan halkın tarım ve hayvancılıktan uzaklaşmasına neden olmuştur. Bu durum, bir tarafta kırsal kaynaklarımızın atıl kalmasına ve insanların üretimden uzaklaşılmasına neden olurken, diğer tarafta yukarıda sıralanan olumsuz gelişmelerin yaşanmasına neden olmaktadır. İran sınırına komşu ilçelerimizde toplam arazinin % 67 sini mera arazisi oluşturmasına rağmen, bu gün bu alanlarda tarım ve hayvancılık eskiye oranla büyük ölçüde gerilemiş durumdadır. 111

16 ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ve YENİ TRENDLER Yörede gerek tarım, gerekse sanayi sektöründe kayda değer bir üretim faaliyeti olmaması ve dolayısıyla fazla ulaşım kapasitesi olmamasına rağmen, yöredeki kamyon sayısındaki artışlar dikkat çekicidir. Örneğin Van Emniyet Müdürlüğü verilerine göre 2004 yılında Van da adet kamyon ve kamyonet bulunurken, bu sayı iki yıl sonra (2006 da) % 50 oranında artarak ya yükselmiştir. Kamyon ve kamyonet sayısındaki bu artışın kaçak akaryakıt taşımacılığıyla doğrudan ilgisi olduğu değerlendirilmektedir. Çünkü çok sayıda kamyon ve deposu büyütülen taksilerin, sınır köyleri ile bölgedeki kentler arasında boş gidip geldiği ve bu araçların kaçak akaryakıt taşıdığı yöredeki bütün kesimlerce bilinmektedir. Bu durum, bölgedeki karayollarının trafik yoğunluğuna da yansımış durumdadır. Normalde bölgedeki karayolları içinde en az trafik yoğunluğuna sahip olması beklenen Van-Başkale arasındaki yol, akaryakıt kaçakçılığı nedeniyle bölgenin en yoğun trafik hacmine sahip yollarından birisi haline gelmiştir. Kaçakçılığın yoğun olarak yapıldığı yıllarda, (örneğin 2006 yılında) Van Başkale arasındaki yolda geçen günlük ortalama araç sayısı yaklaşık 6000 adet iken, bu sayı son yıllardaki kaçakçılığın 1/4 oranında azalması nedeniyle 2800 lere kadar gerilemiştir. Bu gün sınır köylerindeki katırcılar, kamyoncular ve kent merkezindeki perakende satıcılar dâhil bu sektörde yaklaşık 20 bin civarında insanın istihdam edildiğini tahmin etmekteyiz. Ancak, bu durum bir takım sorunları da beraberinde getirmiştir. Bunların başında tarım ve hayvancılığın gerilemesi ve insanların tembelliğe alışması gelmektedir. Daha önce tarım ve hayvancılıkla uğraşan binlerce aile, hayvanlarını, tarlalarını ve hatta evlerini satarak elde edilen parayı kamyon alımına yatırmışlardır. Ancak son iki yıl içinde akaryakıt kaçakçılığındaki azalma, özellikle banka kredisiyle kamyon alan aileleri ciddi bir dar boğaza sokmuş gözükmektedir. Araç kredilerini ödemede zorlanan bazı insanlar araçlarını çok düşük fiyatlarla satmak zorunda kalmışlardır. Türkiye, akaryakıt kaçakçılığı nedeniyle ciddi anlamda vergi kaybına uğramaktadır. TBMM araştırma komisyonunun raporuna göre İran sınırındaki akaryakıt kaçakçılığı nedeniyle Türkiye nin yıllık vergi kaybı yaklaşık 120 milyon ABD doları olarak tahmin edilmektedir (TBMM, 2005: s.201). Akaryakıt kaçakçılığında devletin yanı sıra direkt zarar gören bir başka kesim de, bölgede akaryakıt sektö- 112

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir.

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir. Çaldıran Tarihçesi: İlçe birçok tarihi medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medler, Bizanslılar, Urartular, İranlılar ve son olarak Osmanlı devleti bu ilçede hâkimiyet sürmüşlerdir. İlçenin tarih içerisindeki

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ. NÜFUS ve KENTLEŞME

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ. NÜFUS ve KENTLEŞME TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ NÜFUS ve KENTLEŞME 211 İÇİNDEKİLER 1.NÜFUS... 1 1.1. Nüfus Büyüklüğü, Nüfus Yoğunluğu ve Nüfus Artış Hızı... 3 1.2. Yaş ve Cinsiyet Dağılım Özellikleri... 8 1.2.1. Nüfusun

Detaylı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya da 400-450 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin yıllık toplam kapasiteleri 6 milyon tonun üzerine. Günde 100 tonun üzerinde üretim gerçekleştirebilen

Detaylı

Turkısh-Iran Border: Geographical Condition of the Border and Socio-Economic Structure of Our Border Villages

Turkısh-Iran Border: Geographical Condition of the Border and Socio-Economic Structure of Our Border Villages Turkısh-Iran Border: Geographical Condition of the Border and Socio-Economic Structure of Our Border Villages TÜRKİYE-İRAN SINIRI: SINIRIN COĞRAFİ DURUMU VE SINIR KÖYLERİMİZİN SOSYO-EKONOMİK YAPILARI Turkısh-Iran

Detaylı

SARAY Saray İlçesinin Tarihçesi:

SARAY Saray İlçesinin Tarihçesi: Saray İlçesinin Tarihçesi: Saray İlçesinin ne zaman ve kimler tarafından hangi tarihte kurulduğu kesin bilinmemekle beraber, bölgedeki yerleşimin Van Bölgesinde olduğu gibi tarih öncesi dönemlere uzandığı

Detaylı

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ Erzurum, 2015 Proje adı Şenkaya ilçe merkezinin mekan olarak değiştirilmesi

Detaylı

2016 Başkale nin Tarihçesi: Başkale Coğrafyası:

2016 Başkale nin Tarihçesi: Başkale Coğrafyası: Başkale nin Tarihçesi: Başkale Urartular zamanında Adamma olarak adlandırılan bir yerleşme yeriydi. Ermeniler buraya Adamakert ismini vermişlerdir. Sonraları Romalılar ve Partlar arasında sınır bölgesi

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

GENEL SOSYOEKONOMİK GÖRÜNÜM

GENEL SOSYOEKONOMİK GÖRÜNÜM GENEL SOSYOEKONOMİK GÖRÜNÜM 2014 yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayımı na göre Afyonkarahisar ın nüfusu 706.371 dir ve ülke genelinde 31. sıradadır. Bu nüfusun 402.241 i il ve ilçe merkezlerinde, 304.130 u ise

Detaylı

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir.

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir. 2012 LYS4 / COĞ-2 COĞRAFYA-2 TESTİ 2. M 1. Yukarıdaki Dünya haritasında K, L, M ve N merkezleriyle bu merkezlerden geçen meridyen değerleri verilmiştir. Yukarıda volkanik bir alana ait topoğrafya haritası

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR

ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR GİRİŞ Solanaceae familyasına ait olduğu bilinen patatesin Güney Amerika`nın And Dağları nda doğal olarak yetiştiği; 16. yüzyılın ikinci yarısında

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Şubat 216 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

T. C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi

T. C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi İçindekiler 1.... 2 1.1. Yapılan Ülkeler... 4 1.2. 'ın En Büyük Partneri: Irak... 5 1.3. Ürünleri... 6 2. İthalat... 8 2.1. İthalat Yapılan Ülkeler... 9 2.2. İthalat Ürünleri... 10 3. Genel Değerlendirme...

Detaylı

önce biz sorduk KPSS Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR COĞRAFYA 30 DENEME Önder Cengiz - Mustafa Mervan Demir Eğitimde

önce biz sorduk KPSS Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR COĞRAFYA 30 DENEME Önder Cengiz - Mustafa Mervan Demir Eğitimde KPSS 2017 önce biz sorduk 120 Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR COĞRAFYA 30 DENEME Önder Cengiz - Mustafa Mervan Demir Eğitimde 30. yıl Mesut Atalay - Önder Cengiz KPSS COĞRAFYA 30 DENEME ISBN-978-605-318-599-4

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ 3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ Cumhuriyetin 1950 yılına kadar olan döneminde, doğru bir ulusal politika ile demiryolu ve denizyoluna ağırlık verilmiştir. leştirilen atılım sonunda, ülkenin

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS

KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS YEREL-BÖLGESEL POLITIKALARIN PLANLANMASINDA SÖZ HAKKIMIZ KANAL İSTANBUL PROJESI KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte biri, yani 14 milyon 160 bin 467 kişi, İstanbul

Detaylı

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS 31. 32. Televizyonda hava durumunu aktaran sunucu, Türkiye kıyılarında rüzgârın karayel ve poyrazdan saatte 50-60 kilometre hızla estiğini söylemiştir. Buna göre, haritada numaralanmış rüzgârlardan hangisinin

Detaylı

İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Kınık Özet Raporu

İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Kınık Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Kınık Özet Raporu Aralık 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Kınık Özet Raporu Nüfus Yapısı Kınık ın toplam nüfusu 2009 Adrese Dayalı Nüfus

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Ülkemizin güney doğusunda yer alan bölge nüfus ve yüzölçümü en küçük bölgemizdir. Akdeniz, Doğu Anadolu Bölgeleriyle, Suriye ve Irak Devletleriyle

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI Avusturya da un üretimi sağlayan 180 civarında değirmen olduğu tahmin edilmektedir. Yüzde 80 kapasiteyle çalışan bu değirmenlerin ürettiği un miktarı 500 bin

Detaylı

MURADİYE Nüfus Erkek Kadın Toplam Gürpınar Oran %52 % Kaynak: Tüik

MURADİYE Nüfus Erkek Kadın Toplam Gürpınar Oran %52 % Kaynak: Tüik Muradiye Tarihi: Muradiye, cumhuriyet ilanına kadar Kandahar ve Bargıri adıyla iki yerleşim birimi olarak anılırken cumhuriyet sonrası birleşerek Muradiye ismini almıştır. Tarihi ile ilgili fazla bilgi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 BÜLTEN NO 2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER Çukurova Kalkınma Ajansı sorumluluk alanı olan TR62 Düzey 2 Bölgesi

Detaylı

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı 1 Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Nüfus miktarı kadar önem taşıyan bir başka kriter de nüfusun yaş yapısıdır. Çünkü, yaş grupları nüfusun genel yapısı ve

Detaylı

tepav Nisan2011 N DEĞERLENDİRMENOTU 2008 Krizinin Kadın ve Erkek İşgücüne Etkileri Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Nisan2011 N DEĞERLENDİRMENOTU 2008 Krizinin Kadın ve Erkek İşgücüne Etkileri Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2011 N201127 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Dinççağ 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Hasan Çağlayan Dündar 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri 2008 Krizinin

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım . İdari Durum İlçemizde belediye teşkilatı 1884 yılında kurulmuştur. İlçeye bağlı 16 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır. Mezra ve oba mevcut değildir. İklim ve Bitki Örtüsü İnönü Marmara, Ege ve İç Anadolu

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 20142012 YILI ALANSAL YILI YAĞIŞ YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014

Detaylı

Harita 12 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası

Harita 12 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası AFET YÖNETİMİ Kütahya ve çevresi illeri yoğun deprem kuşağında olan illerdir. Bu çevrede tarih boyunca büyük depremler görülmüştür. Kütahya ve çevre iller doğal afet riski taşıyan jeolojik ve topografik

Detaylı

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ:

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ: TARİHİ : Batı Toroslar ın zirvesinde 1288 yılında kurulan Akseki İlçesi nin tarihi, Roma İmparatorluğu dönemlerine kadar uzanmaktadır. O devirlerde Marla ( Marulya) gibi isimlerle adlandırılan İlçe, 1872

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler Nüfusun Dağılışında Etkili Faktörler Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler 1-Doğal Faktörler: 1.İklim : Çok sıcak ve çok soğuk iklimler seyrek nüfusludur.

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Sinop ilinin Ocak-Ağustos dönemi dış ticareti Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan veriler

Sinop ilinin Ocak-Ağustos dönemi dış ticareti Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan veriler Sinop Ekonomi Verileri-Ağustos, 15 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Ağustos, 15) Sinop ilinin Ocak-Ağustos dönemi dış ticareti Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan veriler kapsamında değerlendirildiğinde

Detaylı

(1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

(1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur. ÜNİTE: ÜLKEMİZ VE DÜNYA ÖĞRENME ALANI: Küresel Bağlantılar Kazanımlar: (1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda

Detaylı

KUZEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ SINIR KAPILARI SORUNLARI

KUZEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ SINIR KAPILARI SORUNLARI KUZEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ SINIR KAPILARI SORUNLARI T.C. KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI (KUDAKA) KUZEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ SINIR KAPILARI SORUNLARI Murat KARAPINAR Tanıtım ve İşbirliği Birimi TRA1 2013

Detaylı

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER TR62 Bölgesi İstihdam Göstergeleri TR62 Sİ Tarım Sektörü İstihdam Oranı (Yüzde) 26,1 27,3 Sanayi Sektörü İstihdam Oranı (Yüzde) 21,5 25,4 Hizmet

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ EĞİTİM YAPISI

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ EĞİTİM YAPISI TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ EĞİTİM YAPISI 2011 İÇİNDEKİLER 1. EĞİTİM... 3 1.1. Bölge de Okur-Yazarlık Oranları... 3 1.2. Okul Öncesi Eğitim... 6 1.3. İlköğretim... 8 1.4. Orta Öğretim... 10 1.5.

Detaylı

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Giriş Dünyadaki terör olaylarının ne kadarının enerji kaynaklarına yönelik olduğu veya bu olayların temelinde kaynak kontrol etme kaygılarının

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4.

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4. 1. SOSYAL SERMAYE 1. Sosyal sermaye OECD tarafından grup içerisinde ya da gruplar arasında işbirliğini kolaylaştıran anlayışlar, paylaşılan değerler, normlarla birlikte ağlar olarak tanımlanmaktadır (1).

Detaylı

Doğal Afetler ve Kent Planlama

Doğal Afetler ve Kent Planlama Doğal Afetler ve Kent Planlama Yer Bilimleri ilişkisi TMMOB Şehir Plancıları Odası GİRİŞ Tsunami Türkiye tektonik oluşumu, jeolojik yapısı, topografyası, meteorolojik özellikleri nedeniyle afet tehlike

Detaylı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya da 120 un değirmeni olduğu bilinmektedir. Bu değirmenlerin çok büyük bir çoğunluğu yılda 2000 tonun üzerinde kapasiteyle çalışmaktadır. Pazarın yüzde 75

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Suç ekonomisinin yıllık cirosu 8 milyar lira

Suç ekonomisinin yıllık cirosu 8 milyar lira Tarih: 31.07.2011 Sayı: 2011/15 İSMMMO dan Suç Ekonomisinin Türkiye Bilançosu raporu Suç ekonomisinin yıllık cirosu 8 milyar lira İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası nın Suç Ekonomisinin

Detaylı

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF MART 1. Nüfus LYS-1 Nüfus politikaları *Nüfus politikası nedir, niçin uygulanır *Nüfus politikaları LYS-2 Nüfus ve ekonomi *Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler *Yerleşme doku ve tipleri *Yapı tipleri

Detaylı

IĞDIR ARALIK RÜZGÂR EROZYONU ÖNLEME PROJESİ İZLEME RAPORU

IĞDIR ARALIK RÜZGÂR EROZYONU ÖNLEME PROJESİ İZLEME RAPORU Rapor No. :1 Tarihi: 04/12/2012 IĞDIR ARALIK RÜZGÂR EROZYONU ÖNLEME PROJESİ İZLEME RAPORU Projenin Adı: Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır İli Aralık İlçesinde

Detaylı

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLERİ Nüfusu Tarım ve hayvancılık Madencilik Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYANIN KİMLİK KARTI BAŞKENTİ:Roma DİLİ:İtalyanca DİNİ:Hıristiyanlık

Detaylı

İRAN ÇAY RAPORU. 8-12 Ocak 2014. Tahran-Lahican-Tebriz İRAN. Rize Ticaret Borsası 2014

İRAN ÇAY RAPORU. 8-12 Ocak 2014. Tahran-Lahican-Tebriz İRAN. Rize Ticaret Borsası 2014 1 İRAN ÇAY RAPORU 8-12 Ocak 2014 Tahran-Lahican-Tebriz İRAN İRAN ÇAY RAPORU Rize Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Erdoğan ve Meclis Başkanı Resul Okumuş un da aralarında bulunduğu 7 kişilik

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 15 ve Harita

Detaylı

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir?

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 1. Bir çizimin harita özelliği taşıması için gerekli koşullar nelerdir? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 3. Haritalar günlük hayatımızda ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır? 4. Haritalar hangi

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mart 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz kpss soru bankası tamam çözümlü coğrafya mesut atalay - önder cengiz Mesut Atalay - Önder Cengiz KPSS Coğrafya Soru Bankası ISBN 978-605-364-240-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına

Detaylı

Diğer sayfaya geçiniz YGS / SOS

Diğer sayfaya geçiniz YGS / SOS 18. Doğal ve beşerî unsurlar birbirleriyle karşılıklı etkileşim içindedir. 19. Arazide yön ve hedef bulma sporlarında pusula ve büyük ölçekli haritalar sporcuların en önemli yardımcılarıdır. Sporcular

Detaylı

Ocak-Eylül dönemine ait dış ticaret verileri değerlendirildiğinde Sinop ilinin ilk 9 ay sonundaki

Ocak-Eylül dönemine ait dış ticaret verileri değerlendirildiğinde Sinop ilinin ilk 9 ay sonundaki Sinop Ekonomi Verileri-Eylül, 215 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Eylül, 215) Ocak-Eylül dönemine ait dış ticaret verileri değerlendirildiğinde Sinop ilinin ilk 9 ay sonundaki ihracatının geçen yılın aynı

Detaylı

ULUSAL ÖLÇEKTE GELIŞME STRATEJISINDE TRC 2 BÖLGESI NASIL TANIMLANIYOR?

ULUSAL ÖLÇEKTE GELIŞME STRATEJISINDE TRC 2 BÖLGESI NASIL TANIMLANIYOR? YEREL KALKINMA POLİTİKALARINDA FARKLI PERSPEKTİFLER TRC2 BÖLGESİ ULUSAL ÖLÇEKTE GELIŞME STRATEJISINDE TRC 2 BÖLGESI NASIL TANIMLANIYOR? BÖLGESEL GELIŞME ULUSAL STRATEJISI BGUS Mekansal Gelişme Haritası

Detaylı

Uludere Gülyazı hudut kapısı oluyor

Uludere Gülyazı hudut kapısı oluyor Uludere Gülyazı hudut kapısı oluyor Ocak 11, 2012-2:34:26 Yazıcı, TOBB'da düzenlenen Akaryakıt Kaçakçılığıyla Mücadele Koordinasyon Toplantısında yaptığı konuşmada, son günlerde sınırlarda ve kara hudut

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

2006 Yılı Ocak Eylül Dönemi Sektör Raporu. Ocak- Eylül Dönemi. Sektör Raporu. Petder, 13/12/2006 Sayfa: 1/27

2006 Yılı Ocak Eylül Dönemi Sektör Raporu. Ocak- Eylül Dönemi. Sektör Raporu. Petder, 13/12/2006 Sayfa: 1/27 2006 Ocak- Eylül Dönemi Sektör Raporu Petder, 13/12/2006 Sayfa: 1/27 Bayar Cad. Gülbahar Sok. Perdemsaç Plaza No:17/14 34742 Kozyatağı İstanbul Tel: 216 4452923/24 Faks: 216 4452925 info@petder.org.tr,

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle açıklanabilir.

KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle açıklanabilir. Araştırmanın Yapıldığı Kayacık Köyü Hakkında Genel Bilgiler KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER KAYACIK İSMİNİN KAYNAĞI Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ

GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ 2015 2 GELİNCİK SINIR TİCARET MERKEZİ Sınır Ticareti: Sınır ticareti ilk kez 1971 yılında 1615 sayılı gümrük kanunu ile gündeme gelmiştir.

Detaylı

Şekil 1: Planlama Alanının Bölgedeki Konumu

Şekil 1: Planlama Alanının Bölgedeki Konumu EDİRNE İLİ 1/25 000 ÖLÇEKLİ 1. PLANLAMA ALANININ GENEL TANIMI Planlama alanı, Edirne İli, Merkez İlçe, Tayakadın Köyü, Karakoltepe Mevkii, 34 Pafta, 164 Ada, 27 Parselin bulunduğu alanı kapsamaktadır.

Detaylı

HARİTA OKUMA BİLGİSİ

HARİTA OKUMA BİLGİSİ HARİTA OKUMA BİLGİSİ 1. Harita üzerinde gösterilen işaretlerden hangisi uluslararası yol numarasıdır? a) O-3 b) E-80 c) D100 d) K2 2. Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün matematiksel

Detaylı

2006 YILI EGE BÖLGESİ NİN 100 BÜYÜK FİRMASI

2006 YILI EGE BÖLGESİ NİN 100 BÜYÜK FİRMASI 2006 YILI EGE BÖLGESİ NİN 100 BÜYÜK FİRMASI Ege Bölgesi Sanayi Odası nın 1982 den beri sürdürmekte olduğu Ege Bölgesi nin 100 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışması, bölgemiz sanayiinin içinde bulunduğu duruma,

Detaylı

Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir

Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir Not: Bir çizimin harita olması için 2 temel unsur gereklidir :

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

DOĞU VE GÜNEYDOĞU NUN EKONOMİSİ VE KAMU YATIRIMLARININ NİTELİĞİ

DOĞU VE GÜNEYDOĞU NUN EKONOMİSİ VE KAMU YATIRIMLARININ NİTELİĞİ DOĞU VE GÜNEYDOĞU NUN EKONOMİSİ VE KAMU YATIRIMLARININ NİTELİĞİ Ahmet YETİM Bölgelerarası gelişmişlik farklarının coğrafi, tarihi, ekonomik ve sosyo-kültürel gibi çok çeşitli nedenleri vardır. Türkiye

Detaylı

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre Haritanın Tanımı Harita Okuma ve Yorumlama Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

Mesut Atalay - Önder Cengiz COĞRAFYA 30 DENEME ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Mesut Atalay - Önder Cengiz COĞRAFYA 30 DENEME ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Mesut Atalay - Önder Cengiz COĞRAFYA 30 DENEME ISBN-978-605-364-143-8 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

KONU: HARİTA BİLGİSİ

KONU: HARİTA BİLGİSİ KONU: HARİTA BİLGİSİ Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita denir. Bir çizimin

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı