YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?"

Transkript

1 YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de ne yabancı hisse senedi yaırımlarının YTL/ABD Doları döviz kurunun düzeyi ve volailiesi üzerindeki ekisi Çok Değişkenli GARCH (,)-M modeli kullanılarak, dalgalı kur sisemine geçiş sonrası dönemine ai günlük verilerle incelenmişir. Model bağımsız değişkenler olarak ne yabancı hisse senedi yaırımlarını, ne uluslararası rezervleri ve Japon Yeni/ABD Doları döviz kurunu, bağımlı değişken olarak YTL/ABD Doları döviz kurunu kapsamakadır. Ampirik sonuçlar şu şekilde özelenebilir: i) Ne yabancı hisse senedi yaırımları döviz kuru volailiesini anlamlı bir şekilde ekilememesine karşılık; ne yabancı hisse senedi yaırımlarındaki belirsizlik döviz kuru düzeyi üzerinde anlamlı ve negaif bir eki yapmakadır. Bu eki sıfırdan farksızdır, ii) YTL/Dolar döviz kuru düzeyi ne uluslararası rezervlerdeki volailieye yüksek derecede duyarlıdır, faka ne uluslararası rezervlerin döviz kuru volailiesi üzerine ekisi sıfıra yakındır. Modelde YTL/Dolar döviz kuru düzeyinin en önemli belirleyicisi, ne uluslararası rezervlerdeki belirsizlikir, iii) Yen/Dolar döviz kuru YTL/Dolar kuru üzerinde anlamlı bir ekiye sahip değildir. Anahar Kelimeler: Yabancı hisse senedi yaırımları, döviz kuru volailiesi, İMKB volailiesi, finansal piyasalar, Türkiye. Are Foreign Sock Invesors Inensifying Exchange Rae Volailiy in Turkey? Absrac This paper applies Mulivariae GARCH (,)-M model o examine he affecs of ne foreign sock invesmen on TRY/US Dollar exchange rae level and volailiy, using daily daa over he period 3.. o 9..6, as a floaing exchange rae sysem was inroduced in Turkey. The model includes ne foreign sock invesmens, ne foreign reserves and he Japan Yen/US Dollar exchange rae as independen variables and he TRY/US Dollar exchange rae as he dependen variable. The empirical resuls summarize as fallows; i) Ne foreign sock invesmens don significanly affec exchange rae volailiy, while ne foreign sock invesmen uncerainy produces significan and negaive affec on exchange rae level. This affec is no differen from zero, ii) TRY/Dollar exchange rae level is highly responsive o ne foreign reserves volailiy bu ne foreign reserves affec on exchange rae volailiy is close o zero. The mos imporan deerminan of he TRY/Dollar exchange rae level in he model is ne foreign reserves uncerainy, iii) Yen/Dollar exchange rae has no significan affec on TRY/Dollar exchange rae. Keywords: Foreign sock invesmens, exchange rae volailiy, ISE volailiy, financial markes, Turkey.

2 84 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini Şiddelendiriyor mu?. Giriş Günümüzde hızlanan finansal küreselleşme süreci içinde dışsal fakörlerin menkul kıymeler borsa endeksi ve döviz kuru gibi yuriçi finansal piyasa fiya değişkenleri üzerindeki ekisinin giderek arığı gözlenmeke ve genellikle yabancı sermaye harekelerindeki arışın bu değişkenlerdeki volailieyi arırdığı kabul edilmekedir. Dolayısıyla, yabancı sermaye giriş ve çıkışları dalgalı kur sisemi içinde arz-alep koşullarına göre belirlenen döviz kurlarının gerek düzeyi gerekse volailiesi üzerinde önemli bir ekiye sahip olmakadır. Döviz kurlarının düzey ve volailiesi ise, para poliikası yöneimini ekileyebilecek önemli fakörlerden birisidir. Böyle bir ablo karşısında bu çalışmada Türkiye de özellikle Şuba de dalgalı döviz kuru rejiminin benimsenmesinden iibaren döviz kurları açısından yabancı sermaye harekelerinin arz eiği önem dikkae alınarak, yabancı sermaye harekelerinin bir kısmını oluşuran yabancıların yuriçi hisse senelerine yaırımlarının YTL/ABD Doları döviz kurunun düzeyi ve volailiesi üzerindeki ekisinin belirlenmesi amaçlanmışır. Türkiye 989 yılında alınan 3 Sayılı Karardan iibaren, finansal sisemin serbesleşirilmesi ve yabancı sermaye harekeleri üzerindeki kambiyo konrollerinin kaldırılmasıyla birlike, finansal küreselleşmeye doğru hızlı bir süreç yaşamış ve yabancı sermaye harekelerinde büyük arışlar görülmüşür. Türkiye de döneminde hisse senelerine yaırım yolu ile sağlanan yabancı sermaye girişi,8 milyar dolar seviyesine ulaşmışır (TSPAKB, 7a). Türkiye de finansal küreselleşmenin ayaklarından birini de 986 da İMKB nin (İsanbul Menkul Kıymeler Borsası) açılması oluşurmuşur. Dalgalı döviz kuru rejiminin benimsenmesinden sonra Türkiye de döviz kurunun isikrarı para poliikasının birinci görevi değildir. Ancak döviz kuru spekülaif baskılar ya da diğer nedenlerin ekisiyle uzun dönem denge seviyesinden göreceli olarak geniş bir bana saparsa, isikrar döviz arz ve 84

3 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 85 alebinin ayarlanmasını kapsayan uygun poliika epkileri aracılığıyla yeniden sağlanmakadır. Çalışmanın amacına uygun bir yönem olarak Çok Değişkenli GARCH (,)-M [Mulivariae GARCH (,)-M ya da kısaca MGARCH (,)-M] Modeli kullanılmışır. Finansa son 5 yıldır en önemli yeniliklerden birisi, koşullu volailienin (koşullu varyansın) modellenmesidir. Ekonomisler volailie düzeyini ya da enflasyon, döviz kuru ya da hisse senedi fiyaları gibi değişkenlerin beklenen değerlerini saran belirsizliği ahmin emede GARCH modellerini başarıyla kullanmakadır. Finans alanında normalie varsayımının reddi, bunu mümkün kılan yeerli bir kanıır. Çalışma 6 bölümden oluşmakadır.. Bölümde yabancı ve yerli lieraüre yer verilmişir. 3. Bölümde yabancı hisse senedi yaırımcılarının borsa endeksi ve döviz kuru üzerindeki ekileri incelenerek Türkiye deki finansal küreselleşme eğilimi belirlenmeye çalışılmışır. 4. Bölümde MGARCH (,)-M Modeli anıılmışır. 5. Bölümde Türkiye için ampirik ahmin yapılmışır. Burada önce kullanılan veriler hakkında bilgi verilmiş, daha sonra çeşili anısal (diagnosic) eslerle modelin uygulanabilirliği es edilmiş ve ampirik bulgular yorumlanmışır. 6. Bölüm, sonuç bölümüdür. Ek e ise, ham verilerin grafikleri verilmişir.. Lieraür Prasad vd. (3) finansal küreselleşmenin gelişmeke olan ülkeler üzerindeki ekilerinin ampirik analizini yapmakadır. Bu çalışmanın ampirik sonuçları yükselen piyasa ülkelerinde finansal küreselleşmenin büyümeyi arıracağı ve volailieyi azalacağı inancını hayal kırıklığına uğramışır. Kaminsky/Schmukler (3) finansal serbesleşmenin kısa ve uzun dönemdeki ekilerini incelemekedir. Kaminsky/Reınhar () ekonomiler küreselleşikçe yükselen piyasalarda meydana gelen krizlerin icare ve finansal sekör aracılığıyla diğer ülkelere yayılabileceğini gösermekedir. Calvo () sermaye piyasaları ve döviz kuru arasındaki ilişkileri Lain Amerika için incelemekedir. Eichengreen/Hausmann (999) döviz kurları ve finansal kırılganlık ilişkisini ele almaka ve oorielerin döviz kurunda büyük değer kayıplarına karşı direneceğini, faka ılımlı değer kayıplarını azalmaya gönüllü olacağını ispalamakadır. Shirakawa/Okına (997) finansal piyasaların küreselleşmesinin mevcu ve gelecekeki durumunu oraya koymakadır. Chung (5) finansal küreselleşmenin Kore finansal piyasaları ve para poliikasına Bkz. Engle/Gonzalez-Rıvera (99). 85

4 86 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 ekilerini araşırmaka ve yabancı rezervlerdeki arışın döviz kuru volailiesini azalığı sonucuna varmakadır. Genel olarak finans alanında ve özellikle de hisse senedi geirisi modellemesinde ARCH-sınıfı modellerin uygulamaları görülmekedir. Pindyck (984), Poerba/Summers (986), Mc Curdy/Morgan (985), French vd. (987), Chou (988), Bollerslev Vd. (988), Lamoureux/Lasrapes (99), Bailie/ Degennaro (99), Nelson (99), Campbell/Henschel (99), Bollerslev vd. (99), Glosen vd. (993), Cheung/Ng (996), Engle (), Tse/Tsui () bunlardan sadece bir kaçıdır. Milhoj (987), Lasrapes (989), Kendall/ Mcdonald (989), Diebold/Nerlove (989), Engle vd. (99), Bollerslev (99), Kroner/Lasrapes (993), Caporale/Doroodian (994), Wang vd. () gibi çalışmalar da ARCH sınıfı modellemeyi döviz kurları için kullanan çalışmalardan bazılarıdır. Bunlar arasında Kendall/Mcdonald (989) hafalık Avusurya/ABD Doları verisini kullanarak GARCH (,)-M modelinin anlamlı bir ahminini yapmışır. Finansal piyasalarda geiriyi belirleyen emel fakörlerden birisi, riskir. Chou (988) GARCH-M modelini kullanarak geiri ve koşullu volailie (beklenen risk) arasında poziif bir ilişki bulmuşur. Yine FRENCH vd. (987) GARCH-M modeli kullanarak beklenen geiri ve beklenen volailie arasında isaisiksel olarak anlamlı poziif bir ilişki olduğunu sonucuna varmışır. Glosen vd. (993) ise, düzenlenmiş bir GARCH- M modeli kullanarak beklenen geiri ve beklenen volailie arasında ya negaif bir ilişki olduğu ya da ilişki olmadığı sonucuna varmışır. Öe yandan, Nelson (99) arafından oraya aılan EGARCH ve EGARCH-M modelleri piyasa riski ile beklenen geiriler arasındaki asimerik koşullu varyansı ilişkilendirmişir. Finansal zaman serilerinde ipik olarak volailiede bir düşüşen sonraki arış, eşi büyüklükeki bir arışa göre daha yüksek olmakadır. Pek çok yazar bu asimeriye işare emişir (Bkz. Campbell/Henschel, 99). Türkiye de sermaye harekeleri ile çeşili makro ekonomik değişkenler arasındaki ilişkileri ele alan çalışmalar mevcu olmasına karşılık, yabancı hisse senedi yaırımlarının döviz kurlarının düzeyi ve volailiesi üzerindeki ekisini doğrudan inceleyen bir çalışmaya raslanmamışır. Ancak, Agenor vd. (997) Türkiye de finansal serbesleşme sonrasında reel döviz kurunun sermaye harekelerine anlamlı bir epki göserdiğini ve sermaye girişlerinin reel döviz kurunun değer kazanmasına yol açığını bulmuşur. Bayri/Güloğlu (5) Türkiye ile AB ve ABD hisse senedi piyasaları arasında kuvveli bir uzun dönem ilişki olduğunu ve Türkiye hisse senedi fiyalarının uzun dönemde uluslararası fakörlerden ekilendiğini gösermişir. Ayrıca bu çalışmanın Güven (), Kar/Kara (), Yenürk (999), Yeldan vd. (3) gibi. 86

5 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 87 sonucuna göre, döviz piyasası Türkiye hisse senedi piyasasında oraya çıkan dışsal bir şokan önemli derecede ekilenmemekedir. Döviz piyasasında meydana gelen rassal bir şokan da hisse senedi piyasası hem Şuba krizi öncesi hem de sonrasında ekilenmemişir. Kasman (3) Johansen Eşbüünleşme Tesi uygulayarak Türkiye de borsa endeksleri ile döviz kurunun uzun dönemde isikrarlı bir ilişki içinde olmasına karşılık, döviz kurunda bir değişimin, sanayi sekörü endeksi dışındaki diğer borsa endekslerinde bir değişimin Granger nedeni olmadığı sonucuna varmışır. 3. Türkiye de Finansal Küreselleşme Eğilimi Sermaye harekelerinin büyük bir kısmını oluşuran yabancı hisse senedi yaırımları yabancıların İMKB de yaırım yapmalarına izin verilmesinden iibaren anlamlı bir şekilde armışır. İMKB verilerine göre, yabancı yaırımcıların Borsa işlem hacmindeki payı 3 yılında %9 iken, 6 yılında %9.5 e ulaşmışır. Bu arışa rağmen, 7 Mar ayı iibariyle işlem hacminin çok daha büyük bir kısmı olan %77.8 i yerli, %. si yabancı yaırımcılar arafından gerçekleşirilmişir. Öe yandan, 3 Şuba 7 arihi iibariyle Merkezi Kayı Kuruluşu ndaki (MKK) milyar YTL piyasa değerindeki hisse senelerinin %68.44 ü yabancı yaırımcılara, %3.56 sı yerli yaırımcılara aiir. Kısaca, MKK da saklaması yapılan hisse senelerinin üçe ikisi yabancı yaırımcılara aiir. Yerli yaırımcılar ise, likidienin %8 e yakınını sağlamasına karşılık, hisse senelerinin üçe birini elinde umakadır. İMKB Takasbank A.Ş. deki yabancıların elindeki yuriçi hisse senelerinin, hisse senelerinin oplam piyasa değeri (piyasa kapializasyonu) içindeki oranını göseren yabancı saklama oranı yılı sonunda sadece %4.9 oranında bulunmakaydı 3 (TSPAKB, 7a; TSPAKB, 7b; SPK, 7). Tablo incelendiğinde, yabancı saklama oranının, yılındaki krizin ekisiyle yılında yaşanan düşüş hariç, yıllar iibariyle hızlı bir şekilde arığı görülmekedir. 3 Yabancı saklama oranları isaisiği 8..4 arihinde kadar İMKB Takasbank A.Ş. arafından, daha sonrasında MKK arafından yayınlanmakadır. 87

6 88 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 Tablo : Yabancı Saklama Oranları (%) Şuba Kaynak: Takasbank, MKK, İMKB. Türkiye de borsa endeksinin düşüğü (yükseldiği) dönemlerde döviz kurunun yükseldiği (düşüğü) hemen herkesin dikkaini çekmişir. Şekil Türkiye de günlük (iş günü) İMKB Ulusal Hisse Senedi Fiya Endeksi (kapanış) ile Nominal YTL/Dolar döviz kuru (saış) arasındaki bu negaif bir ilişkiyi resmemekedir. 4 Şekil : Türkiye de Borsa Endeksi ile Döviz Kuru Arasındaki İlişki :7 5: 5:7 6: 6: İMKB (Sol Eksen) YTL/Dolar (Sağ Eksen) Kaynak: TCMB, İMKB. 4 İMKB Ulusal Hisse Senedi Fiya Endeksi verisi İMKB den, nominal YTL/Dolar döviz kuru verisi TCMB EVDS den elde edilmişir. 88

7 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 89 Söz konusu negaif ilişkiyi Tablo deki korelasyon marisi de doğrulamakadır. Buna göre, Borsa Endeksi ile Döviz Kuru arasında.3 lük zayıf bir negaif korelasyon mevcuur. Tablo : Korelasyon Marisi İMKB YTL/Dolar İMKB YTL/Dolar Kaynak: Yazarların hesaplamaları. Finansal zaman serilerinin emel özelliklerinden biri, bu serilerde volailie kümelenmesi (volailiy clusering) olgusuna raslanmasıdır. Volailie kümelenmesi, serilerde büyük değişimlerin büyük değişimler arafından, küçük değişimlerin küçük değişimler arafından izlenme eğilimini ifade eder. Türkiye de bu olguya raslanıp raslanmadığını anlamak için Şekil de göserilen İMKB Ulusal Hisse Senedi Fiya Endeksi ile nominal YTL/Dolar döviz kurunun geiri 5 ve volailie 6 grafikleri elde edilmişir. Grafiklere bakıldığında, geiri serilerinde volailie kümelenmesi gözlenmekedir. Finansal piyasalarda beklenen geirinin beklenen risk ya da volailie ile ilişkili olduğu gerçeği grafiklerde Türkiye için oraya koyulmakadır. Buna göre, Türkiye de borsa endeksi ile döviz kurunun beklenen geirileri, beklenen volailie ile poziif ilişki içindedir. 5 Burada GYTLDOLAR, döviz kuru geiri serisini; GİMKB, İMKB Endeksi geiri serisini gösermek üzere, geiri serileri şu formüller yardımıyla hesaplanmışır: GYTLDOLAR =.log(ytldolar YTLDOLAR ) ve GİMKB =.log(imkb İMKB ). Burada YTLDOLAR, gününde YTL/Dolar döviz kuru; İMKB, gününde İMKB Ulusal Hisse Senedi Fiya Endeksinin kapanış değeridir. 6 Hisse senedi fiyaı ve döviz kurundaki volailieyi emsil eden değişkenler olarak, sırasıyla hisse senedi fiyaları ve döviz kuru değişim oranlarının koşullu varyansı alınmış ve bunlar GARCH modeli kullanılarak hesaplanmışır. GARCH modeli 4. Bölümde anlaılmakadır. 89

8 9 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 Şekil : Türkiye de Borsa Endeksi ve Döviz Kuru Geiri ve Volailiesi 8 6 İMKB YTL/Dolar : 5:7 6: 6:7-3 5: 5:7 6: 6:7 Geiri (Sol Eksen) Volailie (Sağ Eksen) Geiri (Sol Eksen) Volailie (Sağ Eksen) Kaynak: Yazarların hesaplamaları. Başçı vd. (996) ve Salman da (3) İMKB de geiri ile risk arasında poziif ilişki bulan çalışmalardandır. 7 Muradoğlu vd. (999) İMKB de finansal kriz öncesi, esnası ve sonrasında volailie ve geiri belirleyicilerinin nasıl değişiğini incelemişler ve kriz süresince risk-geiri ilişkisinin ve borsada riski belirleyen fakörlerin değişiğini gözlemişlerdir. aygören (6) ise, döneminde İMKB hisse senedi piyasası değişkenliğini GARCH (,) modeli kullanarak incelemiş ve bu dönem boyunca İMKB değişkenliğinin farklı davranışlar sergilediğini espi ederek, her krizin İMKB değişkenliği üzerinde önemli ekiler bırakığı sonucuna varmışır. Telaar/Binay () çalışması ise, İMKB Endeksindeki değişkenliğin diğer ülke borsalarından daha yüksek olduğunu gösermişir. Bu çalışmanın konusu açısından daha önemli olan, borsa-döviz kuru ilişkisinde yabancı hisse senedi yaırımcılarının bir rolünün olup olmadığıdır. Bu yüzden, yabancı sermaye harekeleri arışının finansal piyasa fiyalarının (borsa endeksi ve döviz kuru olmak üzere) volailiesini şiddelendiren bir fakör olarak davranıp davranmadığına bakılmalıdır. Bu amaçla, yabancı sermaye harekeleri arışından yuriçi hisse senedi 7 Başçı vd. (996) hafalık veri kullanarak 8 Ocak Mar 99 dönemini, Salman (3) günlük veri kullanarak Ocak 99-9 Mayıs 998 dönemini incelemişir. 9

9 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 9 fiyalarında ve döviz kurunda volailieye doğru ek yönlü bir nedensellik olup olmadığını belirlemek üzere Granger Nedensellik Tesine başvurulmuşur. Söz konusu ese yabancı sermaye harekelerini emsilen yabancı hisse senedi yaırımlarının oplam piyasa kapializasyonu içindeki ağırlığı (YSO), hisse senedi fiyaları ve döviz kurundaki volailieyi emsilen hisse senedi fiyaları ve döviz kurlarının değişim oranlarının koşullu varyansı alınmışır. Ampirik analiz için dönem arası olup, her değişken logarimik-birinci fark dönüşümlüdür. Tablo 3 ilgili es sonuçlarını gösermekedir. Tablo 3: Granger Nedensellik Tesi Sonuçları YSO İMKB Volailiesi YSO YTL/Dolar Volailiesi İMKB Volailiesi YSO YTL/Dolar Volailiesi YSO (.8537) (.96396) (8.x -5 ) (.3795) Gecikme Opimal gecikme uzunluğu Akaike Bilgi Krieri baz alınarak belirlenmişir. Paranez içi değerler F-İsaisiği için olasılık değerlerini gösermekedir. Tes sonuçlarına göre, yabancı hisse senedi yaırımlarının ağırlığı döviz kuru volailiesinin bir nedeni değildir. Oysa, döviz kuru volailiesi yabancı hisse senedi yaırımlarının ağırlığına bir neden oluşurmakadır. Benzer şekilde, Erdem vd. (6) döviz kurundan İMKB Endeksine ek yönlü volailie geçişliliği olduğu sonucuna varmışır. 9 Öe yandan, yabancı hisse senedi yaırımlarının ağırlığı ile hisse senedi fiyalarındaki volailie arasında çif yönlü nedensellik bulunmakadır. Demek ki, yabancı hisse senedi yaırımcıları borsa endeksinin volailiesini 8 Yabancı Saklama Oranları verisine ancak 4 Mayıs 4 arihinden iibaren ulaşılabil-mişir. 9 Ocak 99-Ocak 4 dönemi için aylýk verilerle yapýlan bu çalýþmada GARCH modelinden elde edilen koþullu varyanslarýn volailieyi emsilen kullanýldýðý VAR modelinde M para arzý ve faiz oraný deðiþkenleri de bulunmakadýr. 9

10 9 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 şiddelendiyor olsa da, aynı sonuç döviz kuru için geçerli değildir. Bu nedensellik ilişkilerinin yönleri aşağıda kısaca şemaize edilmişir. Yabancıların hisse senedi yaırımlarının ağırlığı Borsa endeksi volailiesi Yabancıların hisse senedi yaırımlarının ağırlığı Döviz kuru volailiesi 4. Model: MGARCH (,)-M Bu çalışmada zamanla değişen varyans ve kovaryansları modellemeye izin veren Çok Değişkenli GARCH (,)-M Modeli kullanılmışır. ARCH-M modeli finansa risk ile geiri arasındaki ilişkiyi incelemede geniş ölçüde kullanılmakadır. Volailie zaman boyunca değişir; bu heeroskedasisie diye adlandırılır. Heeroskedasisie ilk kez ENGLE (98) arafından Ooregresif Koşullu Heeroskedasik Modelde (Auoregressive Condiional Heeroskedasic Model-ARCH) göz önüne alınmış, daha sonra Bollerslev (986) arafından önerilen Genelleşirilmiş Ooregresif Koşullu Heeroskedasik Modelde (Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasic Model-GARCH) genelleşirilmişir. ARCH yaklaşımında varyans kendisinin geçmiş yapısı arafından açıklanır. GARCH yaklaşımı buna bir önceki dönemde yapılan varyans ahminlerini de ekler (Bkz. Engle, 98; Bollerslev, 986). Daha sonra ENGLE vd. (987) arafından Arimeik Oralamada ARCH (ARCH in Mean ya da kısaca ARCH-M) ve Arimeik Oralamada GARCH (GARCH in Mean, ya da kısaca GARCH- M) genişlemeleri oraya aılmışır. ARCH ve GARCH yaklaşımları hem emel zaman serileri hem de geçmiş veriye dayalı baskı sürecinin varyansının birlike dinamik gelişiminin modellenmesine olanak anır. GARCH varyansını anımlayan süreç, koşullu heeroskedasisieyi göz önüne alarak, zaman serilerinin kendisinin izleyen dönemdeki beklenen volailiesini oluşurmak için kullanılabilir. Dahası GARCH-M yaklaşımı, geiri süreci için denklemi Lieraür araması için bkz. Bollerslev Vd. (99), Bollerslev vd. (994). Bu yaklaşımla ilgili ayrınılı bilgi için Engle vd. (987), Kendall/Mcdonald (989), Bollerslev (99), Lamoureux/Lasrapes (99), Kroner/Lasrapes (993), Elyasiani/ Mansur (998), Engle (), Tse/Tsui ye () bakılabilir. 9

11 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 93 genişleerek beklenen geiri üzerinde beklenen volailienin olası bir sisemik geri besleme ekisini göz önüne almayı mümkün kılar. Volailie modelleri ailesinin en basi ve güçlü olanı GARCH (,) modelidir. BOLLERSLEV (987) GARCH (,) anımlamasının pek çok ekonomik zaman serisine yeeri kadar uygun düşüğüne işare emekedir. Ayrıca, model çeşili yollarla genişleilebilir ve düzenlenebilir. Yani, GARCH (,) modeli ilave gecikme erimleriyle GARCH (p,q) modeline genelleş-irilebilir. İlave gecikmelerle bu ür modeller hem hızlı hem yavaş bilgi bozulmasının anımlanmasına fırsa verir. Volailie analizinin amacı, volailienin nedenlerini açıklamak olmalıdır. Zaman serilerinin yapısı ahmin yapmada değer aşımasına rağmen, volailienin nedenlerini açıklama ihiyacını karşılamaya yemez. Bu sorunu aşmak için GARCH-M modeli arimeik oralama ve varyans denklemine önceden belirlenmiş ya da dışsal değişkenler eklenerek genişleilebilir. Bu şekilde çok değişkenli modelleme sadece volailielerin değil, korelasyonların da araşırılmasına imkan sağlar. Şu an çok sayıda içinden biri seçilebilecek çok değişkenli ARCH modelleri mevcuur (Engle, ). Öe yandan, Glosen vd. (993) ARCH-M modeli kasayılarının anlamlılığının arimeik oralama ve varyans denklemine eklenen değişkenlere karşı duyarlı olduğuna dikkai çekmekedir. Genel GARCH (p,q)-m modeli aşağıda verilen (), () ve (3) No.lu eşilikler sisemiyle anımlanabilir: y = φ x + γh + ε () p q = + + α iε i β i i= i= h α h () ε ~ N(, h ) (3) j, Ω i Burada y, ilave geiriyi; x, dışsal ya da önceden belirlenmiş değişkenler vekörünü; ε, rassal haayı; h, ε nin koşullu varyansını; Ω ise bilgi seini gösermekedir. φ, γ, α, α i ve β, paramere vekörleri ve, zaman indeksidir. (), () ve (3) No.lu eşilikler sisemiyle anımlanan GARCH (p,q)-m modeli ilave geiri y nin, x vekörü ve kendi koşullu 93

12 94 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 varyansları arafından belirlenmesine izin verir. Koşullu varyansın ( h ) bir önceki dönemin koşullu varyansının olduğu kadar, bir önceki dönemin haa erimlerinin karesinin bir fonksiyonu olduğu varsayılır. Haa erimlerinin karesinin kullanımı, sapmalar belli bir değerden büyük ise, geleceke de muhemelen büyük olacakır anlamına gelir. α i değerleri gecikmeli sapmalara eklenen ağırlıkları belirler. İyi belirlenmiş bir süreçe α,α i ve β i paramerelerinin negaif olmaması zorunludur (Bollerslev, 986). Yukarıdaki anlaım çok genel ve heeroskedasisie paramereleşirmesinin bir ürüdür. Örneğin, γ sıfıra eşilendiğinde, model GARCH modeline indirgenir. Ayrıca, () No.lu eşilike, sabi erim α hariç, üm kasayılar sıfır ise ( α i = β i = ), model geleneksel sabi varyans anımlamasına indirgenir. α parameresi, yukarıdaki üm modellerde riskin zamandan bağımsız bileşenidir. ARCH ve GARCH modellerinin orak özelliği, koşullu varyansı geçmiş şokların bir fonksiyonu olarak görmeleri ve volailie şoklarının kalıcılığının ölçülmesine imkan sağlamalarıdır. Aralarındaki farklılık ise, koşullu varyansın elde edilmesinde ARCH ın kısılı gecikme uzunluğundan oluşmasına karşılık, GARCH ın koşullu varyansın kendisinin geçmiş değerleri ile haa erimlerinin karesini kapsayan bir ekiyi açığa çıkaracak şekilde üm gecikmelere izin vermesidir. Bu yüzden ARCH modelleri kısa dönem hafıza modelleri olarak göz önüne alınırken, GARCH modelleri uzun dönem kaegoride değerlendirilir (Elyasiani/Mansur, 998). ARCH-M ve GARCH-M modellerinde geiri serilerinin oralaması sürecin koşullu varyansının açık bir fonksiyonu olarak belirlenir. Bu, zamanla değişen risk priminin göz önüne alınması demekir. Bu modeller ailesinin önemi, emel ARCH ve GARCH modellerine benzemeksizin, beklenen geiri ile volailie ölçüsü ( h ) arasındaki emel çaışmayı resmemesidir. γ kasayısı zaman içinde değişen risk priminin dinamik yapısını yakalar. Başka bir deyişle, GARCH-M meodolojisi geirilerin koşullu varyansının ölçüsünü riskin ölçüsü olarak görür ve riskin zaman içinde değişmesine ve risk ve geirinin karşılıklı bağımlılığının anımlanmasına imkan sağlar. Bu çerçevenin haklılığı içinde ENGLE vd. (987) arimeik oralama geirileri ve volailie ölçüsü ( h ) arasındaki bağlanıyı kuran eorik bir model gelişirmişir. Oralama denklemine h nin dahil edilmiş olması, son on yıllarda geiri volailiesinin çok geniş 94

13 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 95 bir aralıka dalgalanması gerçeğiyle güçlendirilmekedir (Elyasiani/Mansur, 998). Çaışma parameresi (γ ), göreceli risken kaçınma kasayısı olarak yorumlanır. ENGLE vd. (987) bu paramerenin işare ve büyüklüğünün ekonomik birimlerin fayda fonksiyonlarına ve varlıkların arz koşullarına bağlı olduğunu gösermişir. Bu yüzden, γ poziif, negaif ya da sıfır olabilir. GARCH-M modeli, GARCH modeli karşısında iki avanaja sahipir. Bunlardan ilki, emel GARCH modelinde oralama risk priminin dönem boyunca sabi olduğu şeklinde gizli bir varsayım yapılmasına karşılık, GARCH-M modelinde risk priminin zaman içinde değişmesine izin verilmek sureiyle bu kısılamanın rahalaılmasıdır. Bu çerçevede γ isaisiksel olarak anlamlı olduğunda, volailie ( h ) risk primine kakıda bulunur ki, risk priminin isikrarsız ya da sakin dönemler arasında farklılık göserebileceği açıkır. İkincisi, GARCH-M modeli yaygın bir şekilde kullanılmaka olan ve kendisinin özel bir halini oluşuran diğer GARCH, ARCH ve geleneksel sabi varyans modellerinin geçerliliğinin es edilmesine de imkan sağlayacak şekilde genelleşirilmiş bir model olmasıyla esnek bir nieliğe sahipir. Bu nielik, sonuçların doğruluğu bakımından hayai önem aşır (Elyasiani/Mansur, 998). Volailiede şokların kalıcılık derecesi, geiriler ile volailie arasındaki ilişkinin belirlenmesinde önemli bir fakördür; çünkü sadece kalıcı volailie değişiklikleri risk priminin ayarlanmasını garani eder. Tüm ARCH modelleri şokların kalıcılık eğilimini yakalar. Şok kalıcılığının az ve öz ölçüsü, GARCH süreciyle ölçüldüğü gibi, ( α i + β i ) kasayılar oplamının den küçük ya da e eşi olmasıdır ki, durağanlık sağlanabilsin. Bu oplamın büyüklüğü e yakınsa, sürecin varyansabüünleşmiş olduğu söylenir (Engle/Bollerslev, 986). 5. Veriler ve Ampirik Tahmin Türkiye ye yönelik yabancı sermaye harekelerindeki bir arışın YTL/ABD Doları döviz kurunun düzeyi ve volailiesi üzerindeki ekilerini ölçebilmek için, Yen/ABD Doları döviz kurunu, ne yabancı hisse senedi yaırımlarını ve ne uluslararası rezervleri bağımsız değişken ve YTL/Dolar döviz kurunu bağımlı değişken olarak kapsayan bir GARCH modeli gelişirilmişir. Dalgalı kura geçiş sonrası Doğrudan hisse senedi yaırımları hariç. 95

14 96 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 dönemine ai 53 ade veri kullanılmışır. 3 Logarimalarının birinci farkı alınmış zaman serileriyle çalışılmak isenmiş, ancak bu dönem içinde ne yabancı hisse senedi yaırımları serisinin negaif değerler aşıması nedeniyle logariması alınamadığından, üm değişkenlerin yüzde değişimi kullanılmışır. Seriler durağandır. Ampirik analizde kullanılan değişkenler aşağıda anımlanmışır: YTLDOLAR NUR YENDOLAR NYHSY : Nominal YTL/ABD Doları Döviz Kuru : Ne Uluslararası Rezervler : Nominal Yen/ABD Doları Döviz Kuru : Ne Yabancı Hisse Senedi Yaırımları ARCH sınıfı modellerin uygulanmasından önce, kullanılan zaman serilerinin zamanla değişen varyans yapısına sahip olup olmadığının araşırılması gerekmekedir. Finansal zaman serilerinin emel özelliği; bu serilerin çok basık (lepokuric) ya da diğer ifadesiyle yayvan-kuyruklu (fa-ailed) olması, bu serilerde volailie kümelenmesi ve kaldıraç ekisinin 4 görülmesidir. Serilerin bu özelliklere sahip olup olunmadığının belirlenmesi için, önce çeşili beimleyici esler uygulanır. Yapılması gereken bu esler Ljung-Box 5 Q-Tesi, ARCH-LM Koşullu Heeroskedasisie Tesi, Jarque-Bera 6 Normalie Tesi gibi anısal regresyon esleridir. Söz konusu eslerin uygulama sonuçları Tablo 4 ve Tablo 5 e rapor edilmişir. Tüm esler ve ampirik ahmin Eviews 5. programında yapılmışır. Tablo 4: Zaman Serilerinin Beimleyici Tesleri 3 Yen/Dolar döviz kuru verisi hp://www.federalreserve.gov/releases/h/ His/da_ja.hm inerne adresinden, diğer veriler TCMB EVDS den elde edilmişir. TCMB arafından aylık olarak yayınlanan ödemeler dengesi ablosundaki ne yabancı hisse senedi yaırımları ve ne uluslararası rezervler verileri günlük hale dönüşürülmüşür. 4 Kaldıraç ekisi (leverage effec), geirilerdeki bir düşüşe geirilerdeki arışa olduğun-dan daha büyük bir volailie arışının eşlik emesi anlamına gelmekedir. 5 Bkz. Ljung/Box (978). 6 Bkz. Jarque/Bera (98). 96

15 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 97 YTLDOLAR NUR YENDOLAR NYHSY Ar. Or x Medyan Maksimum Minimum Sd. Sapma Çarpıklık (Skewness) Basıklık (Kurosis) Jarque-Bera Olasılık.... PP Tesi () (Düzey) PP Tesi () (. Fark) No: PP (Phillips-Perron) Tesi için % Kriik Değer: Tablo 4 e YTL/Dolar döviz kurunun ve ne hisse senedi yaırımı girişlerinin minimum ve maksimum değerleri arasında büyük farklılık olduğu görülmekedir. Sandar sapmalarının da yüksek olması, bu serilerde yüksek bir dalgalanma düzeyine işare emekedir. YTL/Dolar döviz kuru poziif, diğer zaman serileri negaif çarpıklık (skewness) işareine sahipir. Bu, döviz kurunun sağ kuyruğunun uç, diğerlerinin sola çarpık olduğunu gösermekedir. Basıklık (kurosis) isaisiğine göre, üm seriler çok basık ya da yayvan-kuyrukludur. 7 Türkiye de 98-5 dönemi için bir çalışma yapan Ayhan da (5) döviz kuru serisinin çok basık dağıldığını belirmekedir. Basıklık isaisiği, normal değeri olan 3 ü aşmışır. Jarque-Bera Tesine göre, serilerin hiçbiri normal dağılıma uymamaka ve normalie her seri için % seviyede reddedilmekedir. ARCH sınıfı model kullanımından geçerli bir sonuç çıkarmak için sisemdeki değişkenlerin durağan olması gerekir. Sabi ve rend içeren iki gecikmeli Phillips-Perron Tes İsaisiği serilerin orijinal seviyeleri için birim kök hipoezini % anlamlılık düzeyinde reddedememiş, serilerin birinci farkını almak birim kök sürecini gidermek için yeerli olmuşur. Modelin belirlenmesinde Ljung-Box Q-isaisikleri kullanılarak haa erimleri ve haa erimlerinin karesinde ookorelasyonun varlığı, 3, 6, 9, 5,, 8 ve 36 gecikme için araşırılmışır. Sonuçlar Tablo 5 e 7 Döviz kuru serisi daðýlýmlarýnýn ipik olarak çok basýk olduðu Baillie/Bollerslev (99), Baillie/Degennaro (99), Milhoj (987), Engle/Bollerslev (986) gibi çalýþmalarda da göserilmiþir. 97

16 98 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 sunulmuşur. Tablodaki anlamlı ookorelasyon kasayıları ARCH ekisinin varlığının kanııdır. ARCH ekisi yokur hipoezi üm gecikmelerde reddedilmekedir. Ayrıca, haa erimleri serisi yüksek basıklık değerleri arafından neden olunabilecek volailie kümelenmesi nin varlığına işare emekedir. Engle (98) ARCH ekisinin varlığını konrol emek için LM (Lagrange Muliplier) Tesini önermekedir. Uygulanan bu es de ARCH ekisinin varlığını kanılamışır [ARCH-LM()= , Olasılık=.]. Böylece üm bu esler kullanılan zaman serilerinin değişen varyans yapısına sahip olduğunu gösermişir. Tablo 5: Haa Terimi ve Haa Teriminin Karesinin Ookorelasyonu Haa Terimi Haa Teriminin Karesi Geci kme Ookore lasyon (AC) Parçalı Korelas yon (PAC) Q-İs. p değeri Ookor elasyo n (AC) Parçalı Korelas yon (PAC) Q -İs. P değeri (G)ARCH modelinin uygunluğunu belirlemek için p= ya da ve q= ya da olarak belirlenen çeşili ARCH(p)-M ve GARCH (p,q)-m dereceleri 8 kullanılarak, olası modeller araşırılmış ve GARCH (,)-M 8 Ayrınılı bilgi için, örneğin Lıng/Mcaleer e () bakılabilir. 98

17 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini 99 modelinin genellikle model uygunluğu ve paramere anlamlılığı açısından daha iyi olduğu bulunmuşur. Modellemeden sonra modelin geçerliliğinden emin olmak için haa erimlerinin karesine Ljung-Box Q- esleri ve ARCH ekileri için LM esi uygulanmış ve sonuçlar % anlamlılık düzeyinde ARCH ekisinin arık kalmadığını gösermişir. 9 Tahminde kullanılan MGARCH (,)-M modeli aşağıda verilmekedir: YTLDOLAR h = φ + θ + φ YTLDOLAR NYHSY = α + α ε + βh ε Ω ~ N(,h ) 3 + γh + ε + φ YTLDOLAR + δ NUR + δ + θ YENDOLAR NUR + δ 3 + θ NYHSY YENDOLAR () () Yukarıda () No.lu denklem arimeik oralama denklemi; () No.lu denklem ise, varyans (ya da volailie) denklemidir. Modelin ampirik ahmin sonuçları Tablo 6 da verilmişir. Tablo 6: MGARCH (,)-M Modeli Tahmin Sonuçları Arimeik Oralama Denklemi Varyans Denklemi φ φ φ θ θ θ (-3.553) [.4].95 (.648) [.83] α α.78 x -6 (7.4399) [.] α + β = (5.38) [.] (-.53) [.4] β.835 (33.4) [.].99 (.749) [.83].5 (.545) [.5999] -.83x -5 (-.76) [.65] δ δ δ (-4.) [.] R =.5, Düzelilmiş R =.7, Log Olabilirlik= x -5 (-.637) [.949] ARCH-LM Tesi=.78 (p=.84), Q(9)=.96 (p=.79), AIC= x -8 (.474) [.888] γ.6 (3.339) [.9] 9 İyi belirlenmiş bir modelde söz konusu es isaisiklerinin anlamsız olması gerek-mekedir. Bkz. Eviews Yardım Menüsü. Modeldeki değişkenlerin belirlenmesinde Chung an (5) yararlanılmışır. 99

18 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 No: ( ) normal paranez içi değerler z-isaisiğini, [ ] köşeli paranez içi değerler bu isaisik için olasılık değerlerini gösermekedir. ARCH-M risk primini volailienin bir fonksiyonu olarak ahmin emeye izin vermekedir. Döviz kuru belirsizliği ya da riski (arimeik oralama volailiesi) en iyi şekilde döviz piyasasında meydana gelen bir şokun koşullu volailiesi ile emsil edilebilir. Volailienin risk primi üzerindeki ekisi dolaylı olarak risk primi parameresi (γ ) ile ölçülebilir. Bu çalışmada γ bir açıklayıcı değişken olarak döviz kurunun koşullu sandar sapması kullanılarak ahmin edilmişir. Tablo 6 da önce arimeik oralama denklemine bakılırsa, risk primi parameresi γ nin göreceli olarak büyük ve poziif bir değere sahip ve isaisiksel açıdan % seviyede anlamlı olduğu görülmekedir. Denklemde yer alan değişkenler daha volail hale geldikçe, risk primi armakadır. Bu, döviz kuru riskinin YTL/Dolar döviz kuru üzerinde dikkae değer bir eki yapığı anlamına gelmekedir. Dolayısıyla, döviz kuru düzeyinin beklenen döviz kuru volailiesine esnekliği Türkiye de önemlidir. Ayrıca, Yen/Dolar döviz kuru volailiesinin risk primi üzerindeki ekisi anlamsız olmasına iken, risk primi üzerinde bir gecikmeli ne uluslararası rezervlerdeki volailie en büyük ekiyi yapmakadır. Ne yabancı hisse senedi yaırımı girişlerinde belirsizlik (ya da risk), döviz kuru düzeyinin negaif korelasyonlu ve % seviyede anlamlı bir Varyans kullanılmamasının nedeni, varyans kullanımının risk parameresinin ( γ ) anlamlılık düzeyini % a düşürmesidir. Oysa, sandar sapma kullanıldığında anlamlılık düzeyi % dir.

19 Macide Çiçek Feride Özürk Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini belirleyicisidir. Faka bu eki sıfırdan farksızdır. Ne uluslararası rezervlerdeki belirsizlik ise, döviz kurunun poziif ve anlamlı bir belirleyicisidir. θ kasayısı, ne uluslararası rezervlerdeki belirsizliğin döviz kurunu yükseliği anlamına gelmekedir. Bu sonuç, % seviyede anlamlıdır. Yen/Dolar döviz kuru, arimeik oralama denkleminde poziif işare aşımasına rağmen, isaisiksel olarak anlamlı değildir. Dolayısıyla, YENDOLAR değişkeni koşullu arimeik oralamayı açıklama gücüne sahip değildir. Döviz kurunun arimeik oralamasının gelişimi, döviz kurunun birinci ve ikinci gecikmeli değerlerini de kapsamakadır. Döviz kurunun cari değeri ile gecikmeli değerleri arasında güçlü bir ekileşim olduğu görülmekedir. Arimeik oralama denkleminde bir gecikmeli YTLDOLAR değişkeni poziif, iki gecikmeli YTLDOLAR değişkeni negaif kasayıya sahipir. Birincisi %, ikincisi %5 kriik seviyede anlamlıdır. Döviz kurunun birinci gecikmesindeki belirsizlik döviz kuru düzeyini yükselmesine karşılık, ikinci gecikmesindeki belirsizlik düşürmekedir. Tablo 6 da verilen volailie denklemine bakılırsa, α ve β paramerelerinin poziif ve anlamlı olması, modelin belirlenmesinde negaif-olmama gereğinin sağlandığını gösermekedir. Döviz kurunun varyansı zaman içinde anlamlı bir şekilde değişmeke, kalıcılık gösermeke ve GARCH (,) süreciyle modellenebilmekedir. α in büyüklüğü (son dönem şokunun doğrudan ekisini göserir) β parameresinden (bir önceki dönem sürprizlerinin ekisini şekillendirir) oldukça küçük bulunmuşur. Bu, döviz piyasasının bir dönemden daha uzun hafızaya sahip olduğu, yani volailienin kendisinin gecikmeli değerlerine karşı piyasada yer alan yeni sürprizlerden daha duyarlı olduğu şeklinde yorumlanabilir. Genellikle α ahminlerinin kısa dönem kalıcılığı, β ahminlerinin uzun dönem kalıcılığa kakıyı göserdiği dikkae alınırsa, uzun dönem kalıcılık nispeen daha önemli hale gelmekedir. Ayhan (6) ise, farklı olarak GARCH (,) modelinde Türkiye de 98-5 dönemi için döviz kuru volailiesi üzerinde kısa dönem hafızanın daha baskın olduğu ve döviz kuruna yönelik şokların kalıcılığının azaldığı sonucuna varmışır. Bu iki sonuç arasındaki farklılık, incelenen dönemlerin ve modellerin farklı oluşundan kaynaklanabilir. ( α + β ) oplamı, volailie kalıcılığının ölçüsüdür. Söz konusu oplam den küçük bulunduğundan, model durağan olma koşulunu sağlamakadır. Toplamın e çok yakın olması (yaklaşık.99) ise, döviz

20 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 6-4 kuruna gelen şokların çok yüksek derecede kalıcı ekiler yapığı ve volailienin epki fonksiyonunun göreceli olarak yavaş bir hızda bozulduğunun bir kanııdır. İnceledikleri dönem bu çalışmadan çok farklı olsa da, benzer şekilde Aysoy ve diğerleri de (996) Türkiye de döneminde döviz kuru volailiesinin kalıcı ve isikrarsızlık ve kriz dönemleri dışında düşük olduğu sonucuna varmışır. Varyans denklemi daha ayrınılı yorumlanırsa, poziif işare aşıyan α parameresi -ARCH () erimi-, bugünkü volailie şoklarının gelecek dönemin volailiesini beslediğine işare emekedir. Döviz kurundaki volailie gelecek dönemde belirsizliği arırmakadır. β nın -GARCH () erimi ya da ooregresif erim- oldukça büyük (.83) ve poziif olması ise, bu ekinin kaybolmasının uzun sürdüğü anlamına gelmekedir. Yani, varyans, yukarıda da belirildiği gibi, kendisinin geçmiş değerlerine güçlü bir şekilde koşulludur. α ve β paramereleriyle ilgili bu sonuçlar % anlamlılık düzeyine sahipir. δ 3, ne hisse senedi yaırımı girişlerinin bir gecikmeli değerinin döviz kuru volailiesi üzerindeki ekisini gösermekedir. Bu kasayı poziif işare aşımakla birlike, anlamsızdır. Ne hisse senedi yaırımlarındaki arış, döviz kuru volailiesini açıklama gücüne sahip değildir. Demek ki, ne hisse senedi yaırımları için döviz kurunun düzeyi üzerinde sıfırdan farksız da olsa anlamlı bir ekiden bahsedilebilmesine karşın, döviz kurunun volailiesi üzerinde anlamlı bir eki söz konusu değildir. Koşullu varyans denkleminde bir gecikmeli ne uluslararası rezervler, volailie ile negaif korelasyonlu ve isaisiksel açıdan % seviyede anlamlıdır. Ne uluslararası rezervlerdeki arış, döviz kuru volailiesini azalmakadır. Başka bir deyişle, negaif varyans ekisi mevcuur. Ancak kasayının çok küçük olması, göreceli olarak çok küçük bir ekinin gösergesidir. Yen/Dolar döviz kuru, YTL/Dolar döviz kurunun arimeik oralamasını olduğu gibi, koşullu varyansını da anlamlı bir şekilde ekilemede başarısızdır. Çünkü, kasayısı ( δ ) anlamsızdır. Volailie denklemindeki α, volailienin zamandan bağımsız bileşenidir. Poziif ve isaisiksel olarak % seviyede anlamlı olmakla birlike, sıfırdan farksız ahmin edilmişir. Varyans denklemine YTL/Dolar döviz kurunun gecikmeli değerleri eklenmemişir, çünkü burada değer kazanmış döviz kurunun daha az ahmin edilebilir olup olmadığı es edilmemekedir.

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory. 3 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 9, ss.39-337 VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ Sevda GÜRSAKAL

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 4 Sayı: 2 Nisan 204 ss. 2-220 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Price and Trade Volume Relaionship

Detaylı

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008)

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 10 / 2 (2008). 25-45 DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Nezir KÖSE Ahme AY Nurgün TOPALLI Öz: Bu çalışmada reel

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

SESSION 2C: Finans 579

SESSION 2C: Finans 579 SESSION 2C: Finans 579 Bilanço Düzelme Sürecinde Gelişmeke Olan Piyasa Ekonomilerinde Ani Duruş Problemine Karşı Makro Basireli Poliikalar De-Leveraging and Miigaing Pro-Cyclicaliy of Capial Flows in Emerging

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi Finans Poliik & Ekonomik Yorumlar 2007 Cil: 44 Sayı:512 43 Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yönemi İle Analizi Öze Bülen GÜLOĞLU 1 Ayşe AKMAN 2 Bu çalışmada, Mar 2001-Mar 2007 arihleri arası dönemde

Detaylı

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama İşleme ve İkisa Çalışmaları Dergisi Cil 2, Sayı 2, 2014, ss.27-43 ISSN:2147-804X hp://www.islemeikisa.com Uluslararası Porföy Yöneiminde Rejim Geçişken Karar Desek Modelleri: Gelişmeke Olan Menkul Kıyme

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı