Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 56

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 56"

Transkript

1 ÖZET: Bu çalışmada yılları arasında Rusya ekonomisinin performans düzeyi çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSİS yöntemiyle değerlendirilmiştir. Ekonomik performansı ölçebilmek için işsizlik oranı, enflasyon, faiz oranları, Gayri Safi Milli Gelir (GNI), Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), İstihdam, Bürüt Tasarruflar (% GNI), Bürüt Tasarruflar (% GDP), Yurtdışı Net Gelir değişkenlerine ait veriler kullanılmıştır. Bunlara ek olarak, aynı dönem için ülkede meydana gelen olaylar ve ülke yönetimin aldığı ekonomik tedbirlerin nasıl sonuçlandığı araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Performans, Rusya Ekonomisi, Sovyetler Birliği, TOPSİS. ABSTRACT: Between the years were Evaluated by TOPSIS method in this study is one of the performance level of the multi-criteria decision-making Methods of the Russian economy. The unemployment rate in order to measure economic performance, inflation, interest rates, GDP, GNI, Employment, Gross Savings (% GNI) Gross savings (GDP%), Overseas Net income of the variable data is used. In addition, events occurring in the country and the country to the same period of administration has been investigated which has received the results of economic measures. Keywords: Economic Performance, Russia Economy, Soviet Union, TOPSIS, Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 56

2 1. Giriş Ülke ekonomilerinin performansları çeşitli metodlar kullanılarak değerlenmekte ve bu metodlar sayesinde diğer ülkelerin ekonomik performansları ile karşılaşatırma yapılabilmektedir. Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri birbirinden bağımsız ve çeşitli değişkenlerle ifade edilen ekonomik verilerle ülkeleri ekonomik performansına göre katagorize etmek veya mukayese etmek amacıyla kullanılmaktadır. Ülkelerin ekonomik performanslarının değerlendirilmesi, ekonomik değişkenlerinin matatematiksel olarak ölçülmesiyle oluşturulmaktadır. Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri, ekonomik olarak ülkelerin ekonomik ve finansal olarak firmaların karşılaştırılması amacıyla kullanılan veriler ve bu veriler ile kurulan modelden elde edilen sonuçlar ile seçeneklerin sıralanması, seçenekler arasından seçme ve sınıflandırma yapabilen uygun yöntemler olarak yapılan araştırma çalışmalarında kullanılmaktadır (Urfalıoğlu ve Genç, 2013; ). Bir ülkenin ekonomik olarak içinde bulunduğu durumun değerlendirilmesi, Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerini ve mevcut ekonomik değişkenlerin verilerini kullanarak uygulanabilirliği mümkündür. Bu bağlamda iki seçenek arasında karşılaştırma yaparak organizasyonların sahip olduğu kriterler bazında değerlerini bulmak amacıyla ELECTRE (Elemination and Choice Translating Reality English) metodu, daha önceden tespit edilmiş tercih fonksiyonlarından yararlanılarak ikili karşılaştırma yapan PROMETHEE (The Preference Ranking Organization Method for Enrichment Evaluation) metodu ve organizasyonların performanslarını pozitif ideal çözüme yakınlığına göre sıralayan TOP- SIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) metodu çeşitli araştırmalarda kullanılmıştır (Urfalıoğlu ve Genç, 2013; ). ELECTRE, PROMET- HEE ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak yapılmış araştırmada ülkelerin performanslarını karşılaştırmak için kullanılmışlardır. Bu matematiksel yöntemler kullanılarak sıralı bir liste elde edilmiştir. TOPSIS yöntemi ve ELECTRE yönteminin ilk aşamaları aynıdır ve karar matrisinin son safhasına kadar bu benzerlik devam etmektedir. Bunun sebebi ise TOPSIS yönteminin ELE- CTRE yöntemine alternatif olarak geliştirilmiş olmasıdır. PROMETHEE yöntemi ise ilk dört aşaması yani karar matrisinin normalleştirilmesi sahasına kadar ELECTRE ve TOPSIS ile aynı şekilde ilerler. Bu safhadan sonra uygulanan metodlar farklılaşmaktadır. ELECTRE seçeneklerin farklılıklarına ve üstünlünlerine eleme yaparken, TOP- SIS metodunda ise çözüme en yakın olan seçenek belirlenmektedir (Urfalıoğlu ve Genç, 2013; ). TOPSIS yöntemi birden fazla seçeneği belirlenen kriterler yardımıyla en iyi seçeneği bulmak için kullanılan metotdur. TOPSIS metoduna göre pozitif ideal ve negatif ideal çözüm bulunmaktadır. Bu yöntemde ideal çözüm olarak, pozitif ideal çözüme en yakın ve negatif ideal çözüme en uzak seçenek kabul edilmektedir. TOPSIS metodunda seçeneklerin pozitif ideal ve negatif ideal çözüm uzaklıklarının hesaplanmasında öklid uzaklığı metodu kullanılmaktadır. Bu çalışmada ülke ekonomilerinin performansının ölçülmesinde çok kriterli karar alma yöntemlerinden biri olan TOP- SIS yöntemiyle ülke ekonomilerinin başarılı olduğu yıllar sıralanmaya çalışılmış ve bundan sonra yapılacak analizlere ve çalışmalara bilimsel katkıda bulunulmak istenmiştir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ile ilgili yapılan araştırmalarda yaşanan en önemli sorun; ülkenin toplum, siyaset ve tarih alanında araştırmalara kapalı bir yapıya sahip olmasıdır (Lewin, 2011: 1) yılları arasında yapılan bazı araştırma ve tartışmalara yayınlanması için müsade edilsede devlet yönetimini olumsuz gösteren ya da gösterdiği düşünülen çalışmalara yayın müsadesi verilmemiştir. Bu nedenle o dönemde ait araştırma ve verilere ait güvenililirlik tartışma konusudur (Lewin, 2011: 1-17). Bu nedenle bu çalışmada Rusya nın SSCB dağıldıktan sonra ki dönem yani dönemine ait verilerle çalışılmıştır. Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 57

3 2. Sovyetler Birliği nin Dağılması ve Yeni Rusya Düzeni Bir devletin tanınması mevcut durumunun kabulü anlamına gelmektedir. Devletler açısından bakıldığında, yeni kurulmuş bir devleti tanımak, tanıma işleminin siyasal durumundan dolayı serbesiyetlik taşımaktadır. Yeni kurulmuş bir devletin tanınması o devletle uluslararası ilişki kurulmasının kabulü anlamındadır (Aksar, 2013:241). Worster a göre, tanıma işleminin belirli kurallar çerçevesinde kendiliğinden olmalıdır (Worster, 2009:120). Bir devletin varlığı ve statüsü diğer devletlerin takdir yetkisine değil, gerçeklere bağlıdır (Eminoğlu, 2015: ). Bir diğer durum ise bir devletin, başka devletler tarafından tanınmadan da var olabileceği, eğer var olmuşsa, diğer devletler tarafından tanınsa da tanınmasa da devlet olarak görülme hakkına sahip olabileceği ve varlığını devam ettirebileceğidir (Vidmar, 2012: 362). Karadeniz ile Baltık denizi arasında kabileler halinde yaşayan Slav ırkına mensup olan Ruslar tarafından 9. yüzyılın sonunda Kiev merkezli Drevniy Rus devletini kurmuşlar. Yaşanan çeşitli mücadeleler sonucunda, çok geniş bir alana yayılarak 30 Aralık 1922 de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ni resmen ilan etmişlerdir. Ukrayna, Beyaz Rusya, federal Transkafkasya ve Rusya olmak üzere dört cumhuriyetin biraraya gelmesiyle kurulan SSCB, II. Dünya Savaşı nın sonucunda Baltık cumhuriyetleri de bünyesine katmıştır. Son katılan Baltık devletleriyle birliğe üye cumhuriyet sayısı 15 olmuştur (Purtaş 2005: 27) yılında ise SSCB nin resmen dağılmasıyla bu 15 cumhuriyet bağımsızlıklarını ilan etmiştir; Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya, Özbekistan, Kazakistan, Gürcistan, Azerbaycan, Litvanya, Moldova, Letonya, Kırgizistan, Tacikistan, Ermenistan, Türkmenistan ve Estonya Rusya nın Ekonomik Yapısı Bolşevik ihtilalinin ardından Rusya da başlayan sosyalist iktisadi sistemin sonucunda SSCB ülkelerinde merkezi planlama ekonomisi egemen olmuştur (Kar vd. 2006). Merkezi planlama ekonomisi Doğu Bloku, SSCB yi meydana getiren cumhuriyetleri ve bağımsız bölgeleri birbirine bağlayarak ve bu ülkelerin kendilerine yetmemesi sağlamıştır. Sonuç olarak birliğin istikbali garanti edilmek istenmiştir (Avşar vd. 1994:95). Bu kapsamda hammadde üretimi bir ülkede yapılırken başka bir ülkedede ara mamul şekline getirildikten sonra Rusya ve Ukrayna da mamül haline getirilmiştir (Demirkan 1993). Fakat uygulanan planlama ekonomisinde etnik faktörün önemini koruması ve etnik dağılımın gündemde olması yönetim kararlarını ciddi ölçüde etkilemiştir (Uludağ vd. 1992:238). Orta Asya da bulunan Türk Cumhuriyetleri hammade üretimi yaparken, Rusya ve Slav Cumhuriyetlerinde sanayiye yatırım yapılarak, sanayi sektörü geliştirilmiştir. Söz konusu uygulamanın sonucunda ortaya ikili ekonomik yapı çıkmıştır. Bu durum birliğe üye cumhuriyetler ve bölgeler arasında önemli büyüklükte sosyo-ekonomik farklılıklar oluşturmuştur (Akçalı 2002:19). SSCB döneminde Merkezi planlama ekonomisinin sonucu olarak Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Kafkas ülkeleri azgelişmiş ve sosyal imkanlar açısından geri kalmış iken, Baltık ve Doğu Avrupa ülkeleri (Moldova hariç) sosyo-ekonomik bakımdan daha ileri duruma gelmişlerdir (Gumpel 1998). Purtaş a göre SSCB ülkerlerinin arasında, SSCB döneminde ve günümüzde en geniş yüz ölçümüne, en fazla nüfusa, en güçlü ekonomiye sahip ülke Rusya Federasyonu olmuştur. Rusya Fedarasyonu hem büyük siyasi güç hem de ekonomik güç olarak ortaya çıkmıştır (Purtaş 2005: 6) yılında dağılan Sovyetler Birliği nin sosyalizmden kapitalizme resmen geçiş yapan Rusya, elinde bulundurduğu ekonomik potansiyeli ve nüfusu, sahip olduğu katı merkeziyetçi sistem yapısı, geçiş ekonomilerinin içinde en özel yere sahip olduğu söylenebilir yılında Uluslararası Para Fonu rehberliğinde kapitalizme geçiş yapan Rusya için bu dönüşüm süreci bir hayli zor olmuştur (Güler, 2012:93-120) yılında başlayan bu reform sürecinde Rusya için oluşturulan istikrar programında, Rusya Merkez Bankası (CBR) tarafından sağlanan kredi genişlemesinin önemli oranda azaltılması, daha düşük harcama ve daha yüksek gelir yaratarak bütçe açığının azaltılması, bütçe açığının önemli bir kısmını kapatmak ve daha önceden hem merkez bankasından hem de hükümet bakanlıklarından sübvansiyonlu kredi (negatif faizli kredi) kullanan işletmelere fon sağlama amacıyla dış finansman kaynaklarından yararlanılması ve fiyat ve ticaret liberalizasyonu imkanı bulunmaktadır (Fischer,1994:10) yılında çok sıkıntılı şekilde piyasa ekonomisine geçen Rusya kendine Polonya yı örnek almıştır. Bu geçiş sürecini çok hızlı ve sorunsuz olarak atlatacağını planlamış olsada 1990 lı yılların sonuna kadar kendini toplayamamış, 1998 yılında ise ekonomik krize girmiştir krizinin sonucunda Rusya çok yüksek oranlı devalüyasyon yapmak zorunda kalmıştır. Fakat bu durum Rusya nın yararına olmuştur. Devalüyasyonun sonucunda ithal mallarıyla yarışan yerli üreticiler teşvik edilmiştir yılında başlayan geçiş sürecinden sonra GSYİH da hiç pozitif değer görülmezken devalüyasyon sonrası yaşanan olaylardan sonra artış göstermiştir yılında reel GSYİH deki artış %6.4, 2000 yılında % 10, 2001 yılında %5.1, 2002 yılında %4.7, 2003 yılında %7.3, 2004 yılında %7.1 ve 2005 yılında ise %6.4 artış kaydetmiştir. Grafik 1: Yılları Arasında GSYİH Artış Yüzdeleri Grafik 2: Yılları Arasında Konsolide Bütçe Dengesinin GSYİH ya Oranı Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 58

4 Reel GSYİH nın yanı sıra 2000 yılından sonra konsolide bütçe dengesi de artış göstermiştir. Konsolide bütçe dengesinin GSYİH ya oranı 2000 yılında %3.2, 2001 yılında %2.7, 2002 yılında %0.6, 2003 yılında %1.1, 2004 yılında %5, 2005 yılında ise %8.1 seviyesine ulaşmıştır yılında yaşanan kriz döneminde ülkedeki faiz oranları % 24,7 seviyesindeyken bu oran yıllara düşüş göstermiştir yılında yaklaşık %10 luk düşüş gösteren faiz oranları, 2006 yılında % 6,4, 2007 yılında 4,9 iken 2008 yılındaki küresel krizden etkilenerek 6,5 oranına yükselmiştir. Fakat daha sonra tekrar azalan oranla ilerlemeye devam etmiştir. Grafik 3: Yılları Arasında Faiz Oranları Dünya Bankası nın yapmış olduğu araştırma sonucunda hazırladığı raporlara göre, 2003 yılında Rusya da 45 farklı sektörde ortalama 1700 büyük firmadan oluşan oligarşik bir yapı oluşumu görülmektedir. Bu firmalar daha çok madencilik, imalat, inşaat ve piyasa hizmetleri alanında faaliyet göstermektedir. Bu oligarşik yapının sektörlerde göstermiş olduğu istihdam payı %42 seviyesindedir (Guriev vd.,2005:132) yılında yaşanan ekonomik krizden 2014 yılına kadar geçen süreye bakıldığında işsizlik oranının da meydana gelen düşüşü görmek mümkündür. İşsizlik oranı ve İstihdam oranı 1998 krizinden sonra küçük yüzdelik oranlarda değişiklik göstermiştir yılında İşsizlik oranı %13,3 iken istihdam oranı ise % 29,1 seviyesindedir. Sadece 2008 küresel krizinde büyük değişiklik gösteren bu oranlar 2014 yılında işsizlik için %5,1 e gerilerken, istihdam oranıda 27,5 seviyesine düşmüştür. Rusya ekonomisinde 1998 krizi sonrasında meydana gelen iyileşme petrol fiyatlarına bağlı olmuştur. Rusya ekonomisinde 2000 li yıllardan sonra enflasyon oranında meydana gelen iyileşmenin sebebi piyasa ekonomisine geçiş sürecinin tamamlanmış olmasından kaynaklanmamıştır yılında yaşanan krizin etkisiyle Rusya da enflasyon 1999 yılında %85,7 nin üzerine çıkmıştır yılında yaşanan küresel krizin enflasyon oranında çok büyük etkisi olmadığını Grafik 5 te görebilmekteyiz. Grafik 5: Yılları Enflasyon Oranları Grafik 4: Yılları İşsizlik ve İstihdam Oranları 3. TOPSİS Yöntemi Karar verebilmek insan hayatında önemli bir yer tutmaktadır. Bazı karmaşık durumlarda karar vermek zorlaşmaktadır. Çok sayıda alternatif çözümün olduğu ve bu çözümlerin birbirlerinden farklılaştırılamadığı durumlarda Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri devreye girmektedir. ÇKKV yöntemi sayesinde kararı verecek olan kişi hem sağlıksız hem de rasyonel olmayan bir karar vermemiş olacaktır. Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerini Wang 2009 yılında yapmış olduğu çalışmada üç ana başlık altında toplamıştır (Wang, 2009; 2273). Bunlar; Temel Yöntemler (Ağırlıklandırılmış Toplama ve Çarpım Yöntemleri), Bir Değerli Birleştirilmiş Kriter Yöntemler (AHP, TOPSIS, Gri İlişki Yöntemi, Bulanık TOPSIS) ve Üstünlüğe Göre Sıralama Yöntemler (ELECTRE, PROMETHEE) olarak adlandırılır. Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin, geniş bir kullanım alanı mevcuttur. Bunun sebebi ise karar alıcıların sürekli olarak farklı alternatif çözümlere sahip sorunlarla karşılaşmaları ve bu sorunları çözmek için kısa zamanları olmasıdır. ÇKKV yöntemleri birden farklı kriterle karakterize edilen sonlu sayıdaki alternatifler arasından en uygun olan alternatifi seçmede işletme yönetimini karar verme konusunda destekler (Yoon, 1985; 345). Alternatiflerin sahip olduğu ölçülemezlik ve karşılaştırılamazlık durumunda, ÇKKV yöntemi kullanılarak bir alternatif değerin diğer değere karşı üstünlük sağladığı durumları oluşturur. İşletmeler açısından bakıldığında önemli kararların başında finansal ve ekonomik performansların değerlendirilmesine yönelik kararlar da yer almaktadır. Finansal ve ekonomik performansın ölçülmesi, işletmeye kredi verecek olan kişi, kurum ve kuruluşlardan, işletmenin muhtemel ortaklarının yatırım kararına kadar birçok alanı etkilemektedir. Hatta geleceğe yönelik doğru kararlar verebilmek ve geçmiş faaliyetlerin doğru bir biçimde analiz edilip ve yorumlanması mümkündür. Bu bağlamda verilecek kararlar ne kadar objektif ve bilimsel metodlara dayandırılarak alınırsa karşılaşılacak risk ve kayıplar minimum düzeye Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 59

5 indirgenmiş ve böylece rasyonel kararlar alınabilmesi sağlanacaktır (Akyüz vd, 2011: 73-92). Akyüz e göre TOPSIS Metodu, yoğun rekabet ortamında kişi, ülke, kurum ve kuruluşların performanslarını ölçülmesinde ve performansın karşılaştırılmasında, çoklu ekonomik ve finansal verilerin oranları göz önüne alarak çok kriterli karar verme problemlerinin çözümünde tercih edilmektedir (Akyüz vd, 2011: 73-92). Bu yöntemin ülkelerin ve şirketlerin ekonomik performanslarının ölçülmesi ve üretim işletmelerinde en uygun tedarikçi seçimi için kullanıldığını çok sık görmekteyiz. Ekonomik ve finansal performansın değerlendirilmesinde, çok çeşitli alanlarda uygulanma özelliği olan TOPSIS metodu, karar verme noktasında karar vericilere sağladığı kolaylıktan dolayı ekonomi ve finans literatüründe sıklıkla kullanıldığını görmekteyiz (Uygurtürk ve Korkmaz, 2012:95-115). Araştırmacıların TOPSIS yöntemi uygulayarak hem yurtiçinde ve hem de yurtdışında yayınlanan çalışmaları aşağıdaki gibi özetleyebiliriz; TOPSIS yönteminde iki çeşit sonuca ulaşılabilmektedir. Bunlar pozitif ve negatif ideal çözümdür. Bu yöntemde alternatiflerin sıralanması ideal çözüme göreceli yakınlık esasına dayanır. Pozitif ideal çözüm, fayda kriterini maksimize ederken maliyet kriterini minimize eden yöntemdir. Negatif ideal çözüm ise pozitif çözümün tam tersini sağlayan yöntemdir. Negatif çözümde fayda kriteri minimize olurken maliyet kriteri ise maksimize olur. TOP- SIS yöntemine göre en uygun seçenek pozitif ideal çözüme en yakın olan seçenekle ve aynı zamanda negatif ideal çözüme en uzak olan seçenektir. (Cheng-Ru, 2008; 256). Literatürlere baktığımızda araştırmacılar TOPSIS ve AHP yöntemlerinin kullanıldığı çok fazla çalışmaya ulaşabiliriz. Literatürlerde yıllara göre sırasıyla baktığımızda 2002 yılında havaalanlarının hizmet kalitesinin ölçülebilmesi amaçlı yapılan çalışmadan sonra 2005 yılında pamuk lifinin kalitesinin ölçülmesi ve üretim şirketleri için performans ölçüm modeli geliştirmek amaçlı çalışmalar yapılmıştır. Lin, Wang, Chen ve Chang 2008 yılında tekstil sanayisi için en iyi bakım teknolojisinin seçilmesi amacıyla çalışma hazırlamışlardır. Yine 2008 yılında müşteri odaklı ürün tasarım sürecinin değerlendirilmesi amacıyla Ilangkumaran ve Kumanan tarafından çalışma hazırlanmıştır yılında ise bankacılık sektöründe hizmet kalitesinin ölçülmesi için hem TOPSIS ve AHP yöntemi kullanılmıştır. (Supçiller ve Çapraz, 2011:1-22) TOPSİS yöntemi Cheng-Min Feng in 2001 yılında yapmış olduğu otobüs işletmelerinin finansal performans değerlendirilmesi çalışmasında, Chu nun 2002 yılında yapmış olduğu tesis seçiminde, Wang, Elhag ın 2006 yılında yapmış olduğu risk değerlendirmesi çalışmasında, Benitez in 2007 yılında yapmış olduğu otel işletmelerinin hizmet kalitesinin değerlendirilmesin çalışmasında, Cheng-Ru- Wu nun 2008 yılında yapmış olduğu bankaların sermaye yönetiminde örgütsel performansların değerlendirilmesi çalışmasında, aynı yıl Ching-Shih Tsou nun yapmış olduğu çok amaçlı envanter planlama çalışmasında, aynı yıl Hui Yin Tasai nin yapmış olduğu sigorta işletmelerinin performansının değerlendirmesi çalışmasında, Manabendra nın 2009 yılında yapmış olduğu bankacılık sektörünün hizmet kalitesinin değerlendirilmesi çalışmasında, Dashti nin 2010 yılında yapmış olduğu veri madenciliği çalışmasında kullanılmıştır. Ülkemizde yapılan çalışmalara baktığımızda ise 2003 yılında Yurdakul tarafından otomotiv firmalarının performans ölçümünde, 2004 yılında Akkaya nın havayolu işletmelerinin performanslarının ölçülmesinde, 2008 de Tolga tarafından yatırımların finansal açıdan değerlendirilmesinde, 2009 yılında ise Ertuğrul tarafından çimento fabrikalarının finansal performanslarının, Seçme tarafından bankacılık sektöründeki finansal performansının ve Bülbül tarafından gıda Şirketlerinin finansal performansının değerlendirilmesinde kullanıldığını görmekteyiz yılında ise İç in bankaların üretim firmalarının kredibilitesini değerlendirilmesinde, Dumanoğlu nun Teknoloji firmalarının finansal performanslarının değerlendirilmesinde ve Demireli ninde kamu bankalarının performanslarının değerlendirilmesinde kullanılmıştır (Akyüz vd., 2011; 73-92). Yapılan bu çalışmalardanda anlaşıldığı gibi TOPSIS yöntemi genelde ekonomik ve finansal performansın değerlendirilmesi amacıyla kullanılmıştır. TOPSIS metodu şirketlerin ekonomik ve finansal performansının değerlendirilmesinde kullanıldığı gibi, ülkelerin ekonomik performanslarının değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada da Rusya nın yıllarına ait ekonomik verileri ile ekonomik performansı TOPSIS yöntemiyle değerlendirilecektir. TOPSİS yönteminin uygulama adımları şu şekildedir: Adım 1: Karar Matrisi (A (m n) =[a ij ]) oluşturulur. Karar matrisinin satırlarında üstünlükleri sıralanmak istenen karar noktaları, sütunlarında ise karar vermede kullanılacak değerlendirme faktörleri yer almaktadır. Bu çalışmada Rusya nın ekonomik performansı yıllara göre birçok değişken ile değerlendirileceğinden, karar matrisinin satırlarında değişkenlerin yıl bazında değerleri yer almaktadır. Adım 2: Standart Karar Matrisi R m n =[R ij ] oluşturulur. Bir başka ifade ile Adım 1 de oluşturulan karar matrisi yardımıyla, karar matrisine ait normalizasyon işlemi gerçekleştirilerek aşağıda yer alan standart karar matrisi elde edilir. Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 60

6 Adım 3: Ağırlıklı Standart Karar Matrisi W (m n) =[w ij ] oluşturulur. Bu adımı gerçekleştirebilmek için öncelikle değerlendirme faktörlerine ilişkin ağırlık değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu ağırlıkların karar vericinin faktörlere, kriterlere vereceği önem doğrultusunda belirlenmesi gerekir, bu değerler karar vericinin sübjektif görüşüne bağlıdır. w 1 +w w n =1 Adım 4: Pozitif İdeal Çözüm Kümesi oluşturulur. Ağırlıklı standart karar matrisinin yardımıyla pozitif ideal çözüm kümesi (P + ) oluşturulur. P - kümesinin elemanları ağırlıklı standart karar matrisinin sütunlarının minumum değerlerinden oluşur. P + ve P - n elemanlı kümeler olup, n değeri ise karar matrisinin sütun sayısıdır. Adım 6: Pozitif Ayırım Ölçüleri hesaplanır. Bir başka ifade ile altıncı adımda, pozitif ayırım kümesinin (S + ) oluşturulması yer almaktadır. Pozitif ideal çözüme olan uzaklık değeri, bir başka ifade ile S + kümesinin her bir elemanı aşağıdaki formül yardımıyla hesaplanır. Bu kümenin eleman sayısı karar noktası sayısı kadar olmalıdır. Adım 7: Negatif Ayırım Ölçüleri hesaplanır. Bir başka ifade ile yedinci adımda negatif ayırım kümesinin (S - ) oluşturulması yer almaktadır. Pozitif ideal çözüme olan uzaklık değeri, bir başka ifade ile S + kümesinin her bir elemanı aşağıdaki formül yardımıyla elde edilir. Bu kümenin eleman sayısı da karar noktası sayısı kadar olmalıdır. Adım 8: Yakınlık değerleri hesaplanır. Sekizinci adımda, altıncı ve yedinci adımda hesaplanan pozitif ve negatif ayırım kümelerinin yardımıyla yakınlık değerlerinden oluşan C kümesi oluşturulur. Bu aşamada her bir alternatifin göreceli sıralaması elde edilir. Her k değeri için, 0 C k 1 aralığında değer almaktadır. Bu değerin 1 olması ilgili karar noktasının ideal çözüme, 0 olması ilgili karar noktasının negatif ideal çözüme mutlak yakınlığını göstermektedir. 4. Uygulama Bu çalışmanın temel amacı yılları arasında yer alan dönemde Rusya ekonomisinin performans değerlendirilmesini yapmak ve TOPSİS yönteminin böyle bir ekonomik değerlendirmede de uygulanabilecek yöntemlerden bir tanesi olduğunu söylemektir. Çalışmada ekonomik performans değerlerini ölçmek için seçtiğimiz dokuz değişken Tablo 1 de yer almaktadır. Tablo 1 Ekonomik Performans Kriterleri Notasyon D 1 D 2 D 3 D 4 D 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Tanım Enflasyon Oranı Faiz Oranları Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) Gayri Safi Milli Gelir (GNI) Bürüt Tasarruflar (% GNI) Bürüt Tasarruflar (% GDP) Yurtdışı Net Gelir İstihdam Oranı İşsizlik Oranı Performans değerlerinin belirlenmesinde, TOPSİS performans değerlendirme sisteminin varsayımlarına uygun olan dokuz ekonomik değişken seçilmiştir. Benzer çalışmalarda daha az ya da daha fazla sayıda değişken belirlenerek farklı sonuçlar elde edilebilir. Dönemin ve değişkenlerin belirlenmesiyle birlikte karar matrisinin boyutu belirlenmiş olur. Bu bilgiler doğrultusunda çalışmada yer alan karar matrisinin satır sayısı 23 (23 yıllık dönemi kapsadığından ( )) ve sütun sayısı da 9 (ekonomik performansı ölçmek için seçilen değişkenler) dur. TOPSİS yöntem gereği değişkenlere belirli ağırlıklar atanması gerekmektedir. Başka bir ifade ile ülkenin performans değeri bir rastlantısal değişken gibi düşünüldüğünde, seçmiş olduğumuz rassal değişkenin ağırlıklı ortalamasından elde edilen bir değişkendir. Uygulamada kullandığımız rassal değişkeni X i ile gösterirsek ve ülkenin performans değerini gösteren değişkeni R i ile ifade edersek aşağıdaki eşitlikler sağlanır. Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 61

7 Tablo 2: Yıllara Göre Ekonomik Performans Değişkenlerinin Değerleri Rusya D 1 D 2 D 3 D 4 D 5 D 6 D 7 D 8 D ,53-15, ,80 5, , ,67-8, ,758E+09 38,00 5, , ,57-12,04 29,71 29,58-2,844E+09 35,90 8, ,47 218,35-4,14-4,49 28,26 28,02-1,218E+10 34,00 9, ,74 91,76-3,60-4,08 26,90 26,52-2,785E+10 32,50 9, ,77 15,28 1,40 0,70 22,43 21,95-5,028E+10 30,00 11, ,67 24,74-5,30-7,14 17,94 17,16-1,144E+11 29,10 13, ,74 26,03 6,40 6,72 29,40 28,25-1,9E+11 28,20 13, ,78 17,93 10,00 11,14 37,12 36,15-1,895E+11 28,40 10, ,46 13,06 5,09 6,47 33,44 32,98-1,236E+11 29,40 9, ,79 10,75 4,74 4,25 29,28 28,72-2,064E+11 29,50 7, ,68 8,50 7,30 6,07 30,00 29,08-4,042E+11 30,40 8, ,86 7,65 7,18 8,02 31,53 30,85-3,679E+11 29,70 7, ,68 6,69 6,38 5,94 31,90 31,13-5,24E+11 29,80 7, ,68 6,35 8,15 7,43 31,65 30,72-7,832E+11 29,30 7, ,01 4,89 8,54 9,28 30,81 30,13-7,375E+11 29,20 6, ,11 6,47 5,25 4,27 32,44 31,53-1,155E+12 28,90 6, ,65 6,72-7,82-7,74 23,43 22,67-1,261E+12 27,50 8, ,86 4,81 4,50 4,38 28,05 27,19-1,43E+12 27,70 7, ,44 4,02 4,26 3,77 31,03 30,05-1,773E+12 27,50 6, ,07 3,57 3,41 3,02 29,43 28,44-2,102E+12 27,80 5, ,76 3,88 1,34 0,81 25,45 24,47-2,533E+12 27,70 5, ,83 5,10 0,64 1,08 24,31 23,44-2,576E+12 27,50 5,10 Tablo 2 deki değerler karar matrisi olarak da adlandırılır. Bir sonraki adımda da karar matrisinin normalizasyonu gerçekleştirilir. Karar matrisinden elde edilen normalize karar matrisi ise Tablo 2 de yer almaktadır. Tablo 1 ve Tablo 2 de yer alan karar ve standart karar matrisinin boyutu doğası gereği aynıdır. Çalışmada yılları için kullanılan değişkenlerin önem düzeyleri (wi) belirsizlik nedeniyle birbirine eşit olarak ele alınmıştır (w1=w2= =w9=0,11). Farklı önem düzeyleri ile farklı sonuçlar elde edilebileceğinin unutulmaması gerekir. Şimdiki adımda değişkenlere atanan önem düzeyleri yardımıyla standart karar matrisinin çarpımı yapılarak, Tablo 4 te yer alan ağırlıklandırılmış standart karar matrisi oluşturulur. Tablo 4 de ağırlıklandırılmış standart karar matrisi ile birlikte, pozitif (P + ) ve negatif (P - ) çözüm kümeleri yer almaktadır. Pozitif ve negatif çözüm kümelerinin elemanları ağırlıklandırılmış standart karar matrisinin her bir sütununun maksimum ve minimum değerleri hesaplanarak oluşturulur. Tablo 3: Standart Karar Matrisi Rusya ,00 0,00-0,43-0,45 0,00 0,00 0,0000 0,27 0, ,92 0,00-0,26-0,25 0,00 0,00-0,0003 0,26 0, ,32 0,00-0,38-0,35 0,22 0,23-0,0005 0,25 0, ,21 0,90-0,12-0,13 0,21 0,22-0,0023 0,23 0, ,05 0,38-0,11-0,12 0,20 0,20-0,0053 0,22 0, ,02 0,06 0,04 0,02 0,17 0,17-0,0096 0,21 0, ,03 0,10-0,16-0,21 0,13 0,13-0,0218 0,20 0, ,09 0,11 0,19 0,20 0,22 0,22-0,0362 0,19 0, ,02 0,07 0,30 0,33 0,28 0,28-0,0362 0,19 0, ,02 0,05 0,15 0,19 0,25 0,25-0,0236 0,20 0, ,02 0,04 0,14 0,12 0,22 0,22-0,0394 0,20 0, ,01 0,04 0,22 0,18 0,23 0,22-0,0771 0,21 0, ,01 0,03 0,21 0,23 0,24 0,24-0,0702 0,20 0, ,01 0,03 0,19 0,17 0,24 0,24-0,1000 0,20 0, ,01 0,03 0,24 0,22 0,24 0,24-0,1494 0,20 0, ,01 0,02 0,26 0,27 0,23 0,23-0,1407 0,20 0, ,01 0,03 0,16 0,13 0,24 0,24-0,2204 0,20 0, ,01 0,03-0,23-0,23 0,18 0,17-0,2407 0,19 0, ,01 0,02 0,13 0,13 0,21 0,21-0,2730 0,19 0, ,01 0,02 0,13 0,11 0,23 0,23-0,3383 0,19 0, ,01 0,01 0,10 0,09 0,22 0,22-0,4011 0,19 0, ,01 0,02 0,04 0,02 0,19 0,19-0,4833 0,19 0, ,01 0,02 0,02 0,03 0,18 0,18-0,4916 0,19 0,13 Bir sonraki adımda bu değerler yardımıyla pozitif ideal çözüme olan uzaklıklardan oluşan küme (S + ) ve negatif ideal çözüme olan uzaklıklardan oluşan küme (S - ) elde edilir. Bu kümelerden elde edilen değerlerle ideal çözüme göreli yakınlık değerlerinden oluşan küme (C) hesaplanır. Sıralamada önceliği en büyük C değeri alır. Tablo 5 incelendiğinde, Rusya ekonomisi için seçilen ekonomik değişkenler bazında en iyi performansın 1995 yılında gerçekleştiği, bunu 2000 ve 1999 yıllarının takip ettiği görülmektedir. En kötü performans değeri ise 1992 yılında gerçekleştiği görülmektedir. Bu yıldaki ekonomik performansın analiz sonucundaki düşüklüğü, veri kaybından da kaynaklanmış olabileceğinden bu değer göz ardı edilebilir. Bu durumda en kötü ekonomik performansın 2009 yılında gerçekleştiği söylenebilir. Aynı dönem için aynı değişkenlerle, sadece değişkenlere farklı ağırlıklar atanarak ve kullanılarak yeni bir TOPSİS yöntemi kullanılarak ekonomik performans sıralaması yapılmıştır. Bu analiz için değişkenlerin ağırlıkları aşağıdaki gibidir. w 4 = w 7 = 0,14, w 9 = 0,05 Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 62

8 Tablo 4: Ağırlıklandırılmış Standart Karar Matrisi Rusya D 1 D 2 D 3 D 4 D 5 D 6 D 7 D 8 D ,0000 0,0000-0,0483-0,0495 0,0000 0,0000 0,0000 0,0295 0, ,1018 0,0000-0,0288-0,0280 0,0000 0,0000 0,0000 0,0289 0, ,0358 0,0000-0,0417-0,0391 0,0248 0,0253-0,0001 0,0273 0, ,0230 0,1002-0,0138-0,0146 0,0236 0,0240-0,0003 0,0259 0, ,0056 0,0421-0,0120-0,0133 0,0224 0,0227-0,0006 0,0247 0, ,0017 0,0070 0,0046 0,0023 0,0187 0,0188-0,0011 0,0228 0, ,0032 0,0114-0,0176-0,0232 0,0150 0,0147-0,0024 0,0221 0, ,0100 0,0119 0,0213 0,0218 0,0245 0,0242-0,0040 0,0214 0, ,0024 0,0082 0,0332 0,0362 0,0309 0,0309-0,0040 0,0216 0, ,0025 0,0060 0,0169 0,0210 0,0279 0,0282-0,0026 0,0224 0, ,0018 0,0049 0,0158 0,0138 0,0244 0,0246-0,0044 0,0224 0, ,0016 0,0039 0,0242 0,0197 0,0250 0,0249-0,0086 0,0231 0, ,0013 0,0035 0,0238 0,0261 0,0263 0,0264-0,0078 0,0226 0, ,0015 0,0031 0,0212 0,0193 0,0266 0,0266-0,0111 0,0227 0, ,0011 0,0029 0,0271 0,0241 0,0264 0,0263-0,0166 0,0223 0, ,0010 0,0022 0,0283 0,0301 0,0257 0,0258-0,0156 0,0222 0, ,0016 0,0030 0,0174 0,0139 0,0270 0,0270-0,0245 0,0220 0, ,0014 0,0031-0,0260-0,0252 0,0195 0,0194-0,0267 0,0209 0, ,0008 0,0022 0,0150 0,0142 0,0234 0,0232-0,0303 0,0211 0, ,0010 0,0018 0,0142 0,0123 0,0259 0,0257-0,0376 0,0209 0, ,0006 0,0016 0,0113 0,0098 0,0245 0,0243-0,0446 0,0211 0, ,0008 0,0018 0,0045 0,0026 0,0212 0,0209-0,0537 0,0211 0, ,0009 0,0023 0,0021 0,0035 0,0203 0,0200-0,0546 0,0209 0,0141 P + 0,1018 0,1002 0,0332 0,0362 0,0309 0,0309 0,0000 0,0295 0,0000 P 0,0000 0,0000-0,0483-0,0495 0,0000 0,0000-0,0546 0,0209 0,0369 Tablo 5: Yıllara Göre Rusya Ekonomisinin Performans Sıralaması Yıl S + S - C Sıralama ,1911 0,0597 0, ,1421 0,1211 0, ,1620 0,0769 0, ,1086 0,1312 0, ,1342 0,0921 0, ,1486 0,0955 0, ,1602 0,0703 0, ,1343 0,1179 0, ,1388 0,1363 0, ,1412 0,1170 0, ,1432 0,1099 0, ,1427 0,1168 0, ,1423 0,1214 0, ,1432 0,1148 0, ,1433 0,1193 0, ,1429 0,1244 0, ,1456 0,1054 0, ,1684 0,0532 0, ,1488 0,1001 0, ,1504 0,0985 0, ,1533 0,0940 0, ,1588 0,0828 0, ,1590 0,0818 0, yıllık dönem için yapılan değişikliğin en iyi ilk altı sıralamada aynı sonuçları verdiği gözlemlenmiştir. Gayri Safi Milli Gelir (D 4 ), İşsizlik Oranı (D 9 ), Yurtdışı Net Gelir (D 7 ) değişkenlerinin ağırlıkları değiştirilerek yani önem düzeyleri değiştirilerek ekonomik performans sıralaması tekrar hesaplanmıştır. Gayri Safi Milli Gelir (D 4 ), Yurtdışı Net Gelir (D 7 ) değişkenlerinin önem düzeyleri arttırılarak (0,14), İşsizlik (D 9 ) değişkeninin önem düzeyi azaltılmıştır (0,05) ve diğer değişkenlerin önem düzeyleri değiştirilmemiştir (0,11). Bu sıralamanın sonucunda elde edilen bulgular Tablo 6 da yer almaktadır. Tablo 6. Eşit Olmayan Ağırlıklarla Yıllara Göre Rusya Ekonomisinin Performansı C Sıralama ,2006 0,0701 0, ,1491 0,1277 0, ,1708 0,0867 0, ,1120 0,1398 0, ,1365 0,1044 0, ,1473 0,1115 0, ,1615 0,0842 0, ,1307 0,1351 0, ,1364 0,1548 0, ,1400 0,1329 0, ,1425 0,1257 0, ,1416 0,1335 0, ,1413 0,1375 0, ,1427 0,1300 0, ,1429 0,1349 0, ,1427 0,1396 0, ,1465 0,1177 0, ,1744 0,0585 0, ,1501 0,1118 0, ,1530 0,1090 0, ,1574 0,1030 0, ,1650 0,0901 0, ,1656 0,0881 0, Grafik 6: Rus Ekonomisinin Ekonomik Performansı: Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 63

9 Grafik 7: Rus Ekonomisinin Ekonomik Performansı: (Farklı Ağırlıklandırma) 5. Sonuç TOPSİS yöntemi genellikle işletmelerde en iyi alternatifin seçilmesi için kullanılan çok kriterli karar verme yöntemlerinden bir tanesidir. Bu çalışmada Eleren ve Karagül ün 2008 yılında yapmış oldukları çalışmayı baz alarak TOPSİS yönteminin ekonomik performans değerlendirilmelerinde de uygulanabileceğini söyledik yılları için incelenen Rusya ekonomisinin performans değerlendirmesini yapabilmek için 9 ayrı değişken kullanılmıştır. Her bir yıl için bulduğumuz yakınlık değerlerine göre en iyi yıl 1995, en kötü yıl 1992 olarak gözlemlenmiştir. Veri kaybı nedeniyle 1992 yılını elediğimizde ise en kötü yıl 2009 yılı olarak gözlemlenmiştir. Rusya nın 1992 yılında serbest piyasa ekonomisine geçisinin sancılı olması nedeniyle 90 lı yıllarda ekonomik olarak sıkıntılı bir süreçten geçmiştir yılında Rusya nın içine girdiği kriz ortamından ülkenin doğal zenginlikleri sayesinde ülke hızlı toparlanma sürecine girmiştir lı yılları geçiş süreci olarak kabul edip o dönemdeki ekonomik olumsuzlukları yok sayarsak ve 2000 li yıllardan sonra düzelmeye başlayan ülke ekonomisinde en kötü yıl olarak 2009 yılını görmemiz mümkün yılında yaşanan küresel ekonomik krizden kötü etkilenen Rusya, 2009 yılına kadar ekonomik olarak olumsuz etkilenmeye devam etmiştir. Rusya nın ekonomik durumunun olumsuz gittiği yıllarda dahi işsizlik ve istihdam oranlarında ciddi değişiklikler olmamıştır. Ülkenin sahip olduğu doğal kaynaklar ve gelişmiş sanayisi sayesinde istihdam oranlarında istikrar ortamı kendini göstermiş ve benzer oranlarda seyretmiştir. Modelimizde incelediğimiz bir diğer değişkenimiz olan faiz oranları ise 1998 yılında %24,7 seviyesinde seyrederken, ülke ekonomisinin düzelmesiyle paralel olarak düşüş göstermiştir. Sadece 2008 küresel krizinden etkilenen faiz oranları 2008 ve 2009 yıllarında artış göstermiş fakat bu dönemden sonra tekrar düşüşe geçmiştir. Elde edilen bulgular farklı ekonomik değişkenlerle ve bu değişkenlere atanan ağırlıklarla farklılaşacaktır. Kaynakça 1. Akçalı, P. (2002). Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin Bağımsızlık Dönemi Temel Sorunlarına Genel Bir Bakış. (Ed) E. Gürsoy-Naskali ve E. Şahin. Bağımsızlıklarının 10. Yılında Türk Cumhuriyetleri. Amsterdam: Türkistan ve Azerbaycan Araştırma Merkezi Yay Aksar, Y. (2013). Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk I, Ankara: Seçkin Yayıncılık ve San. Tic. AŞ. 3. Akyüz, Yılmaz, Tunga Bozdoğan ve Emin Hantekin (2011), TOPSIS Yöntemiyle Finansal Performansın Değerlendirilmesi ve Bir Uygulama, Afyon Kocatepe Üniversitesi, İİBF Dergisi (C.X III,S I, 2011), Sayfa: Avşar, B.Z. ve F. Solak (1994). Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri. Ankara: Vadi Yay. 5. Benitez, J.M., Martın, J.C., Roman, C. (2007), Using Fuzzy Number For Measuring Quality Of Service In The Hotel Industry, Tourism Management, 28(2), s Bülbül, S., Köse, A., (2009), Türk Gıda Şirketlerinin Finansal Performansını Çok Amaçlı Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi, (Erişim; ) iletisim.atauni.edu.tr/eisemp/html/tammetinler/152.pdf 7. Chen, C, Lin, Ching T. and Huang, S. (2006) A Fuzzy Approach for Supplier Evaluation and Selection in Supply Chain Management, International Journal of Production Economies, CHENG-MIN Feng, WANG Rong-Tsu, (2001), Considering The Financial Ratios On The Performance Evaluation Of Highway Bus Industry, Transport Reviews, Vol.21, No.4, s CHING-SHIH Tsou, (2008), Multi-Objective Inventory Planning Using MOPSO And TOPSIS, Expert Systems With Applications 35, s DASHTI, Z., PEDRAM, M.M., SHAN- BEHZADEH, J., (2010), A Multi-Criteria Decision Making Based Method For Ranking Sequential Patterns, International MultiConference Of Engineers And Computers Scientists March 17-19, Vol I., 2010, s Demireli, E., (2010), TOPSIS Çok Kriterli Karar Verme Sistemi: Türkiye de Kamu Bankaları Üzerine Bir Uygulama, GiriŞimcilik ve Kalkınma Dergisi (5:1), s Demirkan, H. (1993). Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Yer Altı Kaynakları Potansiyeline Yaklaşım. Türkiye XIII. Madencilik Kongresi Teknik Oturum Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 64

10 Tebliğler Kitabı. Ankara TMMOB Maden Mühendisleri Odası Dumanoğlu, S., Ergül, N., (2010), IMKB de İşlem Gören Teknoloji Şirketlerinin Mali Performans Ölçümü, Muhasebe Ve Finansman Dergisi, Sayı;48, s Ecer, F. (2007) Fuzzy TOPSIS Yöntemiyle İnsan Kaynagı Seçiminde Adayların Degerlemesi ve Bir Uygulama, Yayınlanmamıs Doktora Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı. 15. Eleren, A., Ögel S., Yıldız F., (2009), İşletmelerde Finansal Performansın Ölçülmesinde TOPSIS Yöntemin Kullanılması ve Bir Uygulama, 13. Ulusal Finans Sempozyumu, Afkonkarahisar, s Eminoğlu, Ayça (2015), Uluslararası Politikada Devletlerin Tanınması: Ayrılma İle Ortaya Çıkan Devletlerde Tanınma Sorunu, K.T.U SBE Sos. Bil. Dergisi, Sayı:9, Sayfa: Fischer, S. (1994). Stabilization and Economic Reform in Russia. (Ed.) A. Solimano, O. Sunkel, ve M. I. Blejer, Rebuilding Capitalism. Alternative Roads after Socialism and Dirigisme. USA: The University Michigan Press. 18. Guriev, S. ve Rachinsky, A. (2005). The Role of Oligarchs in Russian Capitalism. Journal of Economic Perspectives. 19(1). 19. Gumpel, W. (1998). Orta Asya Cumhuriyetlerinde Ekonomik Gelişme ve Entegrasyon, Avrasya Etüdleri, Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı 13: Güler, Esra (2012), Sosyalizmden Kapitalizme Geçiş Sürecinde Rusya: Nasıl Bir Kapitalizm?, Business and Economics Research Journal, Vol:3, sayı:3, Sayfa: HUI YIN Tasai, BAO-HUEY, WANG Huang, An Siou, (2008), Combining ANP And TOPSIS Concepts For Evaluation The Performance Of Property-Liability Insurance Companies, Journal Of Social Sciences 4 (1), s İç, Y.T., Yurdakul, M., (2010), Developments Of A Quick Credibilty Scoring Decision Support System Using Fuzzy TOPSIS, Expert Systems With Apllications 37, s İpek, Alper (2015), Sovyetler Birliği nin Dağılması Karşısında Sovyet İnsanının Tepkisizliğinin Nedenleri, Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2015, Cilt:14, Sayı:1, sayfa: Kar, M., H. Ağır ve E. Gök (2006). Merkezi ve Doğu Avrupa ile Bağımsız Devletler Topluluğu Ülkelerinin Makro Ekonomik Performanslarının Bir Karşılaştırılması. Genel Kurmay ATASE Başkanlığı, Stratejik Araştırmalar Dergisi 4: Küçük, Orhan ve Fatih Ecer (2007), Bulanık TOPSIS Kullanılarak Tedarilçilerin Değerlendirilmesi Ve Erzurum da Bir Uygulama, Ekonomik ve Sosyal Arastırmalar Dergisi, Bahar 2007, Cilt:3, Yıl:3, Sayı:1, 3: Lewin, M. (2011). Sovyet Yüzyılı. (Çev. Renan Akman, 3 üncü Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları, sayfa: MANABENDRA, N. Pal, KOUSHIKI Choudhury, (2009), Exploring The Dimensionality Of Service Quality: An Application Of TOPSIS In The Indian Banking Industry, Asia-Pacific Journal of Operational Research Vol. 26, No. 1, s Pazarcı, H. (2011). Uluslararası Hukuk, Ankara: Turhan Kitabevi 29. Purtaş, F. (2005). Rusya Federasyonu Ekseninde Bağımsız Devletler Topluluğu. Ankara: BRC Basım. 30. Supçiller, Aliye Ayça ve Ozan Çapraz (2011), AHP-TOPSIS Yöntemine Dayalı Tedarikçi Seçimi Uygulaması, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri Ve İstatistik Dergisi, Sayı: Tolga, A.Ç., (2008), Fuzzy Multicriteria R&D Project Selection With A Real Options Valuation Model, Journal Of Intelligent & Fuzzy Systems 19, s Uludağ, İ. ve S. Mehmedov (1992). Sovyetler Birliği Sonrası Bağımsız Türk Cumhuriyetleri ve Türk Gruplarının Sosyo-Ekonomik Analizi Türkiye İle İlişkileri. İstanbul:TOBB Yay. 33. Vidmar, J. (2012). Explaining The Legal Effects Of Recognition, ICLQ, 61, Wang, Y.M., Elhag, T.M.S., (2006), Fuzzy TOPSIS Method Based On Alpha Level Sets With An Application To Bridge Risk Assessment. Expert Systems With Applications, 31, s Worster, W.T. (2009). Law, Politics and the Conception of the State in State Recognition Theory, Boston University Internatıonal Law Journal, 27, Yurdakul, M., İç, Y.T., (2003), Türk Otomotiv Firmalarının Performans Ölçümü ve Analizine Yönelik TOPSIS Yöntemini Kullanan Bir Örnek ÇalıŞma, Gazi Üni., Müh. Mim. Fakültesi Dergisi, Cilt;18, No.1, s Yüce, M. ve M. F. Özbek (2005). Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Sosyo-Ekonomik Boyutlarıyla Yoksulluk Olgusu Üzerine Bir Değerlendirme. Akademik Bakış, 10: Yükçü, S., Atağan, G., (2010), TOPSIS Yöntemine Göre Performans Değerleme, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Sayı: 45, s Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi Ayrıntı/ 65

TOPSIS YÖNTEMİNİ KULLANARAK FİNANSAL VE FİNANSAL OLMAYAN ORANLARA GÖRE PERFORMANS DEĞERLENDİRİLMESİ, ŞEHİRLERARASI OTOBÜS SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

TOPSIS YÖNTEMİNİ KULLANARAK FİNANSAL VE FİNANSAL OLMAYAN ORANLARA GÖRE PERFORMANS DEĞERLENDİRİLMESİ, ŞEHİRLERARASI OTOBÜS SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA TOPSIS YÖNTEMİNİ KULLANARAK FİNANSAL VE FİNANSAL OLMAYAN ORANLARA GÖRE PERFORMANS DEĞERLENDİRİLMESİ, ŞEHİRLERARASI OTOBÜS SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA Mustafa SOBA * Kudret EREN ** ÖZET Her geçen gün artan

Detaylı

SESSION 6B: Bölgesel Ekonomiler II 321

SESSION 6B: Bölgesel Ekonomiler II 321 SESSION 6B: Bölgesel Ekonomiler II 321 Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin Ekonomik Performanslarının TOPSIS Metodu ile Karşılaştırılması Comparison of the Economic Performance of Turkish Republics in Central

Detaylı

TOPSIS YÖNTEMĠYLE FĠNANSAL PERFORMANSIN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE BĠR UYGULAMA

TOPSIS YÖNTEMĠYLE FĠNANSAL PERFORMANSIN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE BĠR UYGULAMA TOPSIS YÖNTEMĠYLE FĠNANSAL PERFORMANSIN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE BĠR UYGULAMA Yrd.Doç.Dr. Yılmaz AKYÜZ * Yrd.Doç.Dr.Tunga BOZDOĞAN ** Emin HANTEKĠN *** Özet GeçmiĢten günümüze değin insanoğlu en uygun kararı

Detaylı

BULANIK TOPSİS YÖNTEMİYLE TELEFON OPERATÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

BULANIK TOPSİS YÖNTEMİYLE TELEFON OPERATÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ BULANIK TOPSİS YÖNTEMİYLE TELEFON OPERATÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 1 İpek Nur Erkmen ve 2 Özer Uygun 1 Karabük-Sakarya Ortak Program, Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği ABD, 2 Sakarya Üniversitesi

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

BIST ULAŞTIRMA ENDEKSİNE KAYITLI ŞİRKETLERİN FİNANSAL PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

BIST ULAŞTIRMA ENDEKSİNE KAYITLI ŞİRKETLERİN FİNANSAL PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICAFR Özel Sayısı Int. Journal of Management Economics and Business, ICAFR Special Issue BIST ULAŞTIRMA ENDEKSİNE KAYITLI ŞİRKETLERİN FİNANSAL PERFORMANSLARININ

Detaylı

Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997

Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997 Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2016-2017 Güz Dönemi Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997 2 Tesis Yer Seçimi Problemi (TYSP) TEK AMAÇLI

Detaylı

NETWORK MODELİ İLE AĞ ANALİZİ İÇİN ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE KARŞILAŞTIRMALI ÇÖZÜM

NETWORK MODELİ İLE AĞ ANALİZİ İÇİN ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE KARŞILAŞTIRMALI ÇÖZÜM NETWORK MODELİ İLE AĞ ANALİZİ İÇİN ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE KARŞILAŞTIRMALI ÇÖZÜM Deniz Koçak Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler, Ekonometri Bölümü, Ankara denizkocak36@gmail.com

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği. Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan***

Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği. Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan*** Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan*** Hacettepe Üniversitesi İİBF Maliye Bölümü, Ankara, Türkiye

Detaylı

DERSLİK KAPASİTE. Öğre nci Sayıs ı. Bölü m Kodu. Grup Adı. Ders Kodu. Sınav Saati. Duru m PROG. Sınav Tarihi. Zorunlu. Ders Adı

DERSLİK KAPASİTE. Öğre nci Sayıs ı. Bölü m Kodu. Grup Adı. Ders Kodu. Sınav Saati. Duru m PROG. Sınav Tarihi. Zorunlu. Ders Adı PROG Bölü m Kodu Ders Kodu Ders Adı Grup Adı Zorunlu Duru m Öğre nci Sayıs ı Sınav Tarihi EKONOMETRİ PR. EAS 102 İktisada Giriş 2 B Zorunlu Aktif 80 11.04.2016 09:00 EKONOMETRİ PR. EC 360 Merkez Bankacılığı

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. ENGİN ÇAKIR

Yrd.Doç.Dr. ENGİN ÇAKIR Yrd.Doç.Dr. ENGİN ÇAKIR Nazilli İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Yönetim Ve Organizasyon Anabilim Dalı Eğitim Bilgileri 1999-2003 Lisans İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme

Detaylı

BİST te İmalat Sektöründeki İşletmelerin Finansal Performansları Üzerine Bir Araştırma

BİST te İmalat Sektöründeki İşletmelerin Finansal Performansları Üzerine Bir Araştırma Muhasebe ve Finansman Dergisi Ocak/2015 BİST te İmalat Sektöründeki İşletmelerin Finansal Performansları Üzerine Bir Araştırma Ramazan AKBULUT Ömer Faruk RENÇBER ÖZET Bu çalışmada BIST te işlem gören İmalat

Detaylı

yanında ortalama yaşam süresinin artışı gelişmiş ülkelerde daha yavaş, gelişmekte olan ülkelerde ise daha hızlı olmaktadır. Çünkü insanın biyolojik ol

yanında ortalama yaşam süresinin artışı gelişmiş ülkelerde daha yavaş, gelişmekte olan ülkelerde ise daha hızlı olmaktadır. Çünkü insanın biyolojik ol Coğrafi Bilimler Dergisi, 2008, 6 (1), 69-83 SSCB nin Dağılmasıyla Bağımsızlığına Kavuşan Ülkelerde Ortalama Yaşam Süresi ile Sosyo-Ekonomik Değişkenler Arasındaki İlişkiler An examination of the relationships

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

AHP VE VIKOR YÖNTEMLERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE ÜLKELER VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

AHP VE VIKOR YÖNTEMLERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE ÜLKELER VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Yıl: Özel Sayı: Bahar 0/ s.- AHP VE VIKOR YÖNTEMLERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE ÜLKELER VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

BULANIK TOPSIS ALGORİTMASINDA ÜÇGEN BULANIK SAYILAR İLE SATIŞ ELEMANLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

BULANIK TOPSIS ALGORİTMASINDA ÜÇGEN BULANIK SAYILAR İLE SATIŞ ELEMANLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET BULANIK TOPSIS ALGORİTMASINDA ÜÇGEN BULANIK SAYILAR İLE SATIŞ ELEMANLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Arş Gör. Burcu AVCI ÖZTÜRK 1 Doç. Dr. Zehra BAŞKAYA 2 ÖZET İşletmelerde satış elemanı seçim süreci bir çok

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

MALİYE BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI

MALİYE BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI MALİYE BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI 1. Yarıyıl (Güz Dönemi) 1006101 1009101 2 3 ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I 1 Zorunlu 1006102 1009102 2 2 TÜRK DİLİ I 1 Zorunlu 1006103 1009109

Detaylı

BULANIK AHP İLE TEDARİKÇİ SEÇİM PROBLEMİ VE BİR UYGULAMA

BULANIK AHP İLE TEDARİKÇİ SEÇİM PROBLEMİ VE BİR UYGULAMA BULANIK AHP İLE TEDARİKÇİ SEÇİM PROBLEMİ VE BİR UYGULAMA Hacer GÜNER Pamukkale Üniversitesi Özcan MUTLU Pamukkale Üniversitesi Özet Günümüzün yok edici rekabet ortamında işletmeler, ayakta kalabilmek için

Detaylı

ŞAKİR SAKARYA * HİLMİ TUNAHAN AKKUŞ **

ŞAKİR SAKARYA * HİLMİ TUNAHAN AKKUŞ ** FİNANSAL PERFORMANSIN ÖLÇÜLMESİNDE GELENEKSEL ORANLAR İLE NAKİT AKIM ORANLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ: BİST ÇİMENTO ŞİRKETLERİ ÜZERİNE TOPSIS YÖNTEMİ İLE BİR UYGULAMA DOI NO: 10.5578/jeas.9797 ŞAKİR

Detaylı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2013-2014 Güz Dönemi Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

TOPSIS Yöntemine Göre Performans Değerleme

TOPSIS Yöntemine Göre Performans Değerleme Prof. Dr. üleyman Yükçü Arş. Gör. Gülşah Atağan TOPI Yöntemine Göre Performans Değerleme Prof. Dr. üleyman YÜKÇÜ Araş. Gör. Gülşah ATAĞAN Dokuz Eylül Üniversitesi, İİBF. Özet Bu çalışmanın amacı, farklı

Detaylı

Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi

Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Eser Pirgan Matur Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Kalkınma Bakanlığı 24 Ekim 2014 03.11.2014 1 Sunum Planı Yurtiçi Tasarrufların Kalkınma

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 MART AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİ NİSAN 2014 TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Türkiye Ekonomisi 2000 li yıllar

Türkiye Ekonomisi 2000 li yıllar Türkiye Ekonomisi 2000 li yıllar Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü TÜRKİYE EKONOMİSİ DERS NOTLARI 1 1999 17 Ağustos 1999 depremi Marmara bölgesinde Üretim,

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İŞLETME BÖLÜMÜ BÖLÜM KODU: 0207

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İŞLETME BÖLÜMÜ BÖLÜM KODU: 0207 İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İŞLETME BÖLÜMÜ BÖLÜM KODU: 0207 01.Yarıyıl Dersleri Ders Kodu Ders Adı İngilizce Ders Adı TE PR KR AKTS IKT105 İktisada Giriş Introduction to Economics 3 0 3 4 ISL101

Detaylı

İŞLETME BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI

İŞLETME BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI İŞLETME BÖLÜMÜ 2013 VE SONRASI GİRİŞLİ ÖĞRENCİ MÜFREDATI 1. Yarıyıl (Güz Dönemi) 1004101 1008101 2 2 ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I 1 Zorunlu 1004102 1008102 2 2 TÜRK DİLİ I 1 Zorunlu 1004103 1008103

Detaylı

BURSA EKONOMİSİNİN 2000 YILININ DEĞERLENDİRİLMESİ

BURSA EKONOMİSİNİN 2000 YILININ DEĞERLENDİRİLMESİ BURSA EKONOMİSİNİN 2000 YILININ DEĞERLENDİRİLMESİ 1- GİRiŞ Prof.Dr.Ali Ceylan ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F. ÖĞRETİM ÜYESİ Bilindiği gibi, 1999 yılı, Türkiye ekonomisi açısından oldukça zor bir ekonomik

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mart 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Kamu Bankaları ve Halka Açık Özel Bankaların Promethee Yöntemi İle Kârlılıklarının Analizi

Kamu Bankaları ve Halka Açık Özel Bankaların Promethee Yöntemi İle Kârlılıklarının Analizi Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 6(1). 39-47 2014 Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi http://iibfdergi.aksaray.edu.tr Kamu Bankaları ve Halka Açık

Detaylı

PET ŞİŞE TEDARİKÇİSİ SEÇİMİNDE BULANIK AHP VE BULANIK TOPSIS YAKLAŞIMI * FUZZY AHP AND FUZZY TOPSIS APPROACH TO PET BOTTLE SUPPLIER SELECTION

PET ŞİŞE TEDARİKÇİSİ SEÇİMİNDE BULANIK AHP VE BULANIK TOPSIS YAKLAŞIMI * FUZZY AHP AND FUZZY TOPSIS APPROACH TO PET BOTTLE SUPPLIER SELECTION Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.202, C.7, S.3, s.35-37. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.202, Vol.7,

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu:

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Hacettepe Üniversitesi 1976 Y. Lisans Mezuniyet

Detaylı

Semester I. PSPA 105 Introductionto Law Hukuka Giriş C 3 5 ECON 101 Introduction to Economics İktisada Giriş I C 3 5

Semester I. PSPA 105 Introductionto Law Hukuka Giriş C 3 5 ECON 101 Introduction to Economics İktisada Giriş I C 3 5 s Offered in the Undergraduate Program Semester I PUBF 101 PSPA 103 Mathematics for Public Mali Matematik C 3 5 Finance I I Introduction to Social Sosyal Bilimlere Giriş C 3 6 Sciences PSPA 105 Introductionto

Detaylı

JAPON EKONOMİSİNİN ANA BAŞLIKLAR İTİBARİYLE ANALİZİ

JAPON EKONOMİSİNİN ANA BAŞLIKLAR İTİBARİYLE ANALİZİ JAPON EKONOMİSİNİN ANA BAŞLIKLAR İTİBARİYLE ANALİZİ Bu çalışmada, Japon ekonomisini temel bazı kalemler bazında iredelemek ve Japon ekonomisin gelişim sürecini mümkün olduğunca tarihi ve güncel perspektiften

Detaylı

8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları

8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları 8. EĞİTİM. 8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları 01.01.2001 31.12.2001 tarihleri arasında Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi nce merkez ve taşra teşkilatlarında çalışan çeşitli

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Gonca ATICI 2. Doğum Tarihi: 07.05.1975 3. Unvanı: Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngilizce İktisat İstanbul Üniversitesi 1997 Y. Lisans Para-Banka

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2009 YILI MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2009 YILI MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2009 YILI MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME 2009 Ocak - Mayıs Beş Aylık Tekstil İhracatı Türkiye nin tekstil ihracatı, 2009 yılının Ocak Mayıs döneminde geçen

Detaylı

1 Giriş. 2 Avrasya Ülkeleri SESSION 1

1 Giriş. 2 Avrasya Ülkeleri SESSION 1 SESSION 1 Türkiye ve Avrasya Ülkeleri Ekonomilerindeki Finansal Risklerin Reel Ekonomik Büyümeye ve Devlet Borçlanmasına Etkileri: 2000-2013 Effects of Financial Risks in Turkish and Eurasian Economies

Detaylı

Revolution I TDL101 Z Türk Dili I Turkish Language I TOPLAM Tarihi II

Revolution I TDL101 Z Türk Dili I Turkish Language I TOPLAM Tarihi II (NORMAL ÖĞRETİM) I. YIL I BF101 Z Genel İşletme Introduction to Business I 3+0-3 4 BF103 Z Mikro İktisada Giriş Introduction to Microeconomics 3+0-3 3 BF105 Z Genel Muhasebe-I Financial Accounting I 3+0-3

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ NÜN İKTİSAT ÖĞRENCİLERİ İÇİN ÇİFT ANADAL-YANDAL MÜFREDATI

KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ NÜN İKTİSAT ÖĞRENCİLERİ İÇİN ÇİFT ANADAL-YANDAL MÜFREDATI İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ TOPLANTI SAYISI:22 YÖNETİM KURULU KARARLARI TOPLANTI KARAR TARİHİ:10.08.2012 KARAR: 5- İşletme, Maliye İktisat, Uluslararası Ticaret ve Finansman ve İngilizce İşletme

Detaylı

Dr. Y. İlker TOPCU. Dr. Özgür KABAK web.itu.edu.tr/kabak/

Dr. Y. İlker TOPCU. Dr. Özgür KABAK web.itu.edu.tr/kabak/ Dr. Y. İlker TOPCU www.ilkertopcu.net www.ilkertopcu.org www.ilkertopcu.info facebook.com/yitopcu twitter.com/yitopcu instagram.com/yitopcu Dr. Özgür KABAK web.itu.edu.tr/kabak/ ÇOK ÖLÇÜTLÜ KARAR VERME

Detaylı

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Macaristan a ihracat yapan 246 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 23 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Almanya sanayi üretimi endeksi beklenenin altında kaldı Almanya da bugün açıklanan PMI İmalat Sanayi Endeksi, küresel ekonomik daralmanın ülke ekonomisine

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

Finansal Performansın TOPSIS Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi İle Belirlenmesi: Ana Metal Sanayi İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama

Finansal Performansın TOPSIS Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi İle Belirlenmesi: Ana Metal Sanayi İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama Finansal Performansın TOPSIS Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi İle Belirlenmesi: Ana Metal Sanayi İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama Hasan UYGURTÜRK Yrd.Doç. Dr., Bülent Ecevit Üniversitesi Devrek Meslek

Detaylı

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU BÜYÜME 2012 yılı ikinci çeyreğe ilişkin hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla değeri bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla

Detaylı

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4.

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4. 1. SOSYAL SERMAYE 1. Sosyal sermaye OECD tarafından grup içerisinde ya da gruplar arasında işbirliğini kolaylaştıran anlayışlar, paylaşılan değerler, normlarla birlikte ağlar olarak tanımlanmaktadır (1).

Detaylı

Revolution I TDLİÖ101 Z Türk Dili I Turkish Language I TOPLAM Tarihi II

Revolution I TDLİÖ101 Z Türk Dili I Turkish Language I TOPLAM Tarihi II (İKİNCİ ÖĞRETİM) I. YIL I BFİÖ101 Z Genel İşletme Introduction to Business I 3+0-3 4 BFİÖ103 Z Mikro İktisada Giriş Introduction to Microeconomics 3+0-3 3 BFİÖ105 Z Genel Muhasebe-I Financial Accounting

Detaylı

HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE TOPSIS YÖNTEMİYLE FİNANSAL PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİ

HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNDE TOPSIS YÖNTEMİYLE FİNANSAL PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİ Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2013, C.18, S.3, s.343-363. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2013,

Detaylı

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015 28.Eylül.2015 1 Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi 2 nın Yürütülmesi Tanımlar Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi İktisat kıt kaynakların etkin dağılımı üzerine çalışır.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 20 Şubat 2017, Sayı: 8. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 20 Şubat 2017, Sayı: 8. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 8 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

Araştırma Makalesi BULANIK ORTAMDA TOPSIS YÖNTEMİ İLE PERSONEL SEÇİMİ: KATILIM BANKACILIĞI SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

Araştırma Makalesi BULANIK ORTAMDA TOPSIS YÖNTEMİ İLE PERSONEL SEÇİMİ: KATILIM BANKACILIĞI SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA Istanbul Commerce University Journal of Science İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 15(30), Güz 2016 http://dergipark.gov.tr/ticaretfbd Araştırma Makalesi BULANIK ORTAMDA TOPSIS YÖNTEMİ

Detaylı

YÖK TEZLERİ PROJE KELİME TARAMASI

YÖK TEZLERİ PROJE KELİME TARAMASI YÖK TEZLERİ PROJE KELİME TARAMASI YÖK Tezleri Proje Kelimesi Taraması Sonuçları Toplam Çalışma Sayısı 1833 İncelenen 1673 İlgisiz 372 Toplam İncelenen 1301 X Projesi 720 Proje Yönetimi 123 Yatırım Projeleri

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Sayı:21 (2013) - Doi: http://dx.doi.org/10.11611/jmer191

Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Sayı:21 (2013) - Doi: http://dx.doi.org/10.11611/jmer191 BIST DE ĠġLEM GÖREN GIDA ĠġLETMELERĠNĠN TOPSIS YÖNTEMĠ ĠLE FĠNANSAL PERFORMANSLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ 1 ÖZ Yrd. Doç. Dr. Sinan AYTEKĠN Doç. Dr. ġakir SAKARYA Belirli koşullara göre sınıflandırılan alternatifler

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2012 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2012 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hamit BİRTANE Uzman Mart 2012 TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Günümüz ekonomilerinin en büyük sorunlarından biri olan

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER 27 EKİM 2017 BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2013 yılında 12.480 dolar, 2014 yılında 12.112 dolar, 2015 yılında 11.019 dolar, 2016 yılında

Detaylı

Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu

Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu Türkiye Ekonomisi 2014 Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Performansı Raporu HAZIRLAYAN 18.11.2013 RAPOR Doç. Dr. Nazan Susam Doç. Dr. Murat Şeker Araş. Gör. Erkan Kılıçer Türkiye Ekonomisi Bütçe Büyüklükleri

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Dünya Bankası. (ECA) Bölgesi Son Ekonomik Durum. Yıllık Toplantılar İstanbul 03 Ekim 2009

Dünya Bankası. (ECA) Bölgesi Son Ekonomik Durum. Yıllık Toplantılar İstanbul 03 Ekim 2009 Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya (ECA) Bölgesi Son Ekonomik Durum Yıllık Toplantılar İstanbul 03 Ekim 2009 ECA nın 350 milyar $ dan fazla dış borcunun vadesi 2010 da geliyor Cari açık Vadesi gelen dış

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ekim 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 9 Ayında %2,6

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Mevduat Bankaları, Finansal Performans, Çok Kriterli Karar Verme, TOPSIS, VIKOR, Gri İlişkisel Analiz.

Anahtar Kelimeler: Mevduat Bankaları, Finansal Performans, Çok Kriterli Karar Verme, TOPSIS, VIKOR, Gri İlişkisel Analiz. İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ Cilt: 5, Sayı: 7, 2016 Sayfa: 1766-1776 Ticari Bankaların Finansal Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile İncelenmesi: Borsa İstanbul

Detaylı

Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Y.2008, C.13, S.1 s.133-144.

Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Y.2008, C.13, S.1 s.133-144. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Y.2008, C.13, S.1 s.133-144. ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİNİN TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE UYGULANMASI: OTOMOTİV SEKTÖRÜNDEN BİR ÖRNEK APPLICATION

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Ekonomide Değişim. 15. ÇözümOrtaklığı Platformu. 15 Aralık

Ekonomide Değişim. 15. ÇözümOrtaklığı Platformu. 15 Aralık Ekonomide Değişim www.pwc.com.tr 15. ÇözümOrtaklığı Platformu Temel göstergelerde neler değişti? Ortalama Büyüme, % Milli gelir hesaplama yönteminde revizyon Ekonomik Büyüme Oranları % 12.0 10.0 8.0 6.0

Detaylı

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 33, Kasım 2016, s

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 33, Kasım 2016, s Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 33, Kasım 2016, s. 609-623 Yayın Geliş Tarihi / Article Arrival Date Yayınlanma Tarihi / The Publication Date 23.10.2016 20.11.2016 Öğr.Gör. Tuncer YILMAZ

Detaylı

Rodrigo Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin 2. Değerlendirme Raporu

Rodrigo Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin 2. Değerlendirme Raporu Rodrigo Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin 2. Değerlendirme Raporu Neta Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 08.08.2014 1. Değerlendirme Raporu nun Amacı Sermaye Piyasası Kurulu

Detaylı

Öğretim Yılı, Güz Dönemi İktisat Bölümü - (NÖ)

Öğretim Yılı, Güz Dönemi İktisat Bölümü - (NÖ) 20142015 Öğretim Yılı, Güz Dönemi İktisat Bölümü (NÖ) İKT4525 [69] [S4] [1] Uluslararası Politik Ekonomi İKT4513 [88] [S4] [1] Fikri ve Sınaî Mülkiyet Hakları KAY1805 [255] [S1] [2] İKT2003 [170] [S2]

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. mvahiteren@sirnak.edu.tr

ÖZGEÇMİŞ. mvahiteren@sirnak.edu.tr ÖZGEÇMİŞ Kişisel Bilgiler Adı Soyadı Mehmet Vahit EREN Doğum Yeri ve Tarihi Gaziantep.0.986 Telefon 048664008 / 44 Fax 04866847 E-posta mvahiteren@sirnak.edu.tr Web Adresi Öğrenim Durumu Derece Alan Kurum

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİDER MÜHENDİSLİĞİ VE DEĞER MÜHENDİSLİĞİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİDER MÜHENDİSLİĞİ VE DEĞER MÜHENDİSLİĞİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİDER MÜHENDİSLİĞİ VE DEĞER MÜHENDİSLİĞİ I. Gider Mühendisliği... 5 Gider Mühendisliğinin Metodolojisi 7, Gider Mühendisliğinde Verimliliğin Ölçülmesi 8, Gider Mühendisliğinin

Detaylı

Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ

Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ Dünya Bankası tarafından yayınlanan İş Yapma Kolaylığı (Doing Business) 2017 yılı raporuna göre Belarus, iş yapma kolaylığı açısından 190

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ İLE SİGORTA ŞİRKETLERİNİN PERFORMANSLARININ BELİRLENMESİ

GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ İLE SİGORTA ŞİRKETLERİNİN PERFORMANSLARININ BELİRLENMESİ 16. Finans Sempozyumu, 1-13 Ekim 212, Erzurum 521 GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ İLE SİGORTA ŞİRKETLERİNİN PERFORMANSLARININ BELİRLENMESİ Özet Cemal ELİTAŞ 1, Ali ELEREN 2, Feyyaz YILDIZ 3, Mesut DOĞAN 4, Bu çalışmada

Detaylı

FİNANSAL PERFORMANS İLE KURUMSAL YÖNETİM NOTLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ: BIST ÜZERİNE BİR UYGULAMA

FİNANSAL PERFORMANS İLE KURUMSAL YÖNETİM NOTLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ: BIST ÜZERİNE BİR UYGULAMA FİNANSAL PERFORMANS İLE KURUMSAL YÖNETİM NOTLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ: BIST ÜZERİNE BİR UYGULAMA Doç. Dr. İlhan EGE Mersin Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü Arş. Gör. Emre

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. 1.DERS Şubat 2013

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. 1.DERS Şubat 2013 TÜRKİYE EKONOMİSİ Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü 1.DERS Şubat 2013 DERS PLANI 1. hafta Ders planının gözden geçirilmesi, Türkiye nin dünyadaki yeri bazı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Coşkun ÇILBANT Doğum Tarihi ve Yeri: 6.04.1970-Malatya Yabancı Dil: İngilizce e-mail: coskun.cilbant@cbu.edu.tr Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

BIST DE İŞLEM GÖREN TURİZM İŞLETMELERİNİN TOPSIS YÖNTEMİ İLE FİNANSAL PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

BIST DE İŞLEM GÖREN TURİZM İŞLETMELERİNİN TOPSIS YÖNTEMİ İLE FİNANSAL PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ BIST de İşlem Gören Turizm İşletmelerinin TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performanslarının Değerlendirilmesi BIST DE İŞLEM GÖREN TURİZM İŞLETMELERİNİN TOPSIS YÖNTEMİ İLE FİNANSAL PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Mustafa Cem KIRANKABEŞ Doğum Tarihi: 19 Aralık 1971 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Marmara

Detaylı