TSK Personelinde Kardiyovasküler Risk Değerlendirmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TSK Personelinde Kardiyovasküler Risk Değerlendirmesi"

Transkript

1 Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2009; 8(5): TSK Personelinde Kardiyovasküler Risk Değerlendirmesi [Cardiovascular Risk Assesment at the Personnel of Turkish Armed Forces] ÖZET AMAÇ: Bu çalışmada TSK personelinin kardiyovasküler risk profilini çıkarmak ve yüksek riskli bireylerin değerlendirme sonuçlarını sunmak amaçlanmıştır. YÖNTEM: yıllarında bir garnizondaki 1311 TSK personelinde anket ile sigara kullanımı, hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi, aile hikayesi, fiziksel aktivite, kardiyovasküler hastalık tanısı veya yakınması olup olmadığı sorgulandı. Risk faktörü sayısı 2 veya risk faktörü olmasa da aktif kardiyak yakınması olan toplam 249 kişiden 176 sına (%71) fiziki muayene, EKG, ekokardiyografi ve biyokimyasal testler (lipid profili, açlık kan şekeri), yüksek riskli olanlara (n=14) eforlu EKG testi uygulandı. İstatistiki analizler Ki-Kare testi, Fisher s exact test veya Student-t test ile SPSS 11.0 kullanılarak yapıldı. BULGULAR: 1311 bireyin (yaş 32,6 ± 6,7 yıl, %98,7 erkek) %24,3 ünde risk faktörü yoktu. Sigara %43,0, hipertansiyon %5,2, diyabet %2,7, hiperkolesterolemi %17,5, aile hikayesi %28,8, kilo fazlalığı (VKİ>25) %20,8, hareketsiz yaşam %18,0 oranlarında bulundu. Yaşla birlikte kilo fazlalığı, hareketsiz yaşam, tipik göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı gibi yakınmalarda anlamlı bir artış izlendi (p<0.001). Sigara kullanımı tüm yaşlarda benzer sıklıktaydı. Framingham 10 yıllık risk skorları ise 40 yaşına kadar %1,6 değerinde seyrederken 40 yaşlarından itibaren katlanarak artış göstermekteydi. Araştırılan 176 bireydeki bulgular genel anket populasyonuna oranlandığında %2,7 kardiyovasküler hastalık (koroner arter hastalığı %0,6, kapak hastalığı %1,1, ritim-ileti bozukluğu %0,8, diğerlerikonjenital, periferik damar hast. vs- %0,2) tespit edildi. 22 hastada (%1,7) hafif sol ventrikül konsantrik hipertrofisi tespit edildi. Yeni tanı konan 15 hastaya tedavi başlandı ve 3 hasta ileri merkeze sevkedildi. SONUÇ: Kardiyovasküler hastalıkların önlenmesi, erken tespit ve tedavisine yönelik risk sınıflaması ve azaltma çalışmaları tüm dünyada önem kazanmaktadır. Benzer çalışmaların yürütülmesi ülkemizdeki kardiyovasküler mortalite ve morbidite sıklığını azaltacaktır. SUMMARY AIM: In this study we aimed to evaluate the cardiovascular risk profile of Turkish Armed Forces (TSK) personnel and also to determine the ones at high risk. METHOD: Totally, 1311 individuals were participated in a questionnaire. Smoking, hypertension, diabetes, hyperlipidemia, family history, physical activity, previous cardiovascular disease or symptoms were interrogated. Of the 249 individuals with 2 risk factors or even not exist risk factors but having active cardiac complaint; 176 volunteers (%71) were performed physical examination, ECG, echocardiography, and biochemical tests (fasting glucose, lipid profiles etc) and the ones with high risk (n=14) were performed exercise stress test. Statistical analysis was performed by Chi-Square test, Fisher s exact test and Student t test using SPSS 11.0 for Windows. RESULTS: Of 1311 subjects (age 32.6 ± 6.7, %98.7 male), 24.3 % had no risk factors. Rate of Smoking, hypertension, hyperlipidemia, family history, overweight (BMI>25 kg/m2), and inactivity were 43.0%, 5.2%, 2.7%, 17.5%, 28.8%, 20.8% and 20%, respectively. Rate of overweight, inactivitiy, and typical chest discomfort were significantly increased with age (p<0.001). Smoking was similar in all age groups. While the the ten year-framingham risk score was %1.6 before 40 years old, it was significantly increased then. Of 176 subjects, when rated general poll population, cardiovascular diseases rate was 2.7% (coronary 0.6%, valvular 1.1%, rhytm-conductance 0.8%, and other - congenital, peripheral vascular etc. 0.2%) compared to whole group. 22 patient had left ventricular hypertrophy due to valvular diseases or hypertension. Newly diagnosed 15 patients were started on medication, and three subjects referred advanced medical center. CONLUSION: Risk stratification and modification gain importance for an earlier diagnosis and treatment of cardiovascular diseases worldwide. Similar society based projects could also reduce the morbidity and mortality of cardiovascular disease in our country. Zekeriya Arslan 1, Mustafa Aparcı 2, Ejder Kardeşoğlu 3, Atila İyisoy 4, Sedat Köse 4, Hürkan Kurşaklıoğlu 4, Ersoy Işık 4 1 Gelibolu Asker Hastanesi, Kardiyoloji Servisi, 2 Hava Harp Okulu Hastanesi, Kardiyoloji Servisi, İstanbul 3 GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Kardiyoloji Servisi, İstanbul 4 GATA Kardiyoloji A.D., Ankara Anahtar Kelimeler: TSK Personeli, Kardiyovasküler Risk Faktörleri Key Words: Turkish Armed Forces Personel, Cardiovascular Risk Factors Sorumlu yazar/ Corresponding author: Zekeriya Arslan Gelibolu Asker Hastanesi, Kardiyoloji Servisi, Gelibolu, Çanakkale, Türkiye. GİRİŞ Kalp ve Damar hastalıkları tüm dünyada ölüm nedenleri arasında en başta gelmektedir (1). Bu hastalıkların önlenmesi ve prevalansının azaltılması amacıyla risk sağaltımı tüm dünyada en öncelikli konular arasında yerini almıştır (2,3,4). Gelişmiş ülkelerde toplum tabanlı programlar sayesinde kardiyovasküler ölüm oranlarında belirgin bir azalma sağlanmış (5,6), ancak ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde bu kazanım sağlanamamıştır. Türkiye de bu 373

2 konuda geniş çaplı bir prevalans araştırması olan TEKHARF çalışmasında (7), 2000 li yıllarda koroner kalp hastalığının %8,1 oranlarına ulaştığı ve bilinen ölüm nedenleri arasında ilk sırayı aldığı belirtilmiştir. Ülkemizde bu konuda atılmış bazı adımlar mevcut olsa da (7,8,9,10) alınması gereken daha çok mesafe olduğu açıktır. Aterosklerotik kalp ve damar hastalıklarının uzun bir süreç içinde gelişmesi risk sağaltımına yönelik önlemlerin ve tedavilerin kısa süreli değil tüm hayat boyunca devam etmesini zorunlu kılmaktadır. Periyodik yapılacak olan kontrol, takip ve önlemler görünürde bir problemi olmayan, ancak ileride hastalık için risk taşıyan bireylerin erken tespit ve tedavisi ile gelecekteki morbidite ve mortaliteyi büyük oranda azaltacaktır. Toplumu bilinçlendirme çalışmalarında görsel ve yazılı basın aracılı metodlar da en az yukarıda bahsettiğimiz önlemler kadar önemlidir. Bu araştırma, yılları arasında bir garnizonda aktif olarak görev yapan TSK personelinin kardiyovasküler risk durumunu araştırmak, riskli görülen bireylerin zamanında tanı ve tedavilerini sağlamak ve gerekli tedbirleri almak amacıyla yapılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, yıllarında çalışılan garnizonda görev yapmakta olan TSK personeline (rütbeli muvazzaf personel, yedek subay, uzman erbaş ve sivil memur dahil) koroner risk faktörlerini sorgulayan bir anket uygulandı (Tablo 1). Anket formu tüm personele dağıtılarak mümkün olan en iyi katılımın sağlanmasına özen gösterildi. Verilen yanıtlarda risk faktörleri ayrı ayrı kodlanarak evet-hayır formatında değerlendirmeye alındı. İkinci aşamada ise, anketi tam ve uygun yanıtlayan 1311 personelden iki ve daha fazla risk faktörü olan, aktif kardiyak yakınma tanımlayan veya daha önce herhangi bir kalp-damar hastalığı, diyabet veya hipertansiyon tanısı almış olan toplam 249 kişi kontrolleri yapılmak üzere Kardiyoloji polikliniğine davet edildi. Sigara kullanımı, kolesterol yüksekliği ve hareketsiz yaşam parametrelerinden yalnızca birini işaretleyenler, kardiyovasküler riski göreceli olarak düşük kabul edilerek çağrılmadı. Ancak çağrılanların 176 sı (%71) kontrol için başvurdu. Başvuran olguların kardiyovasküler muayeneleri yapılarak kan basıncı, nabız, vücut kitle indeksi (VKİ), yaş gibi demografik özellikleri kaydedildi. Tablo 1. TSK personeli için kardiyovasküler risk değerlendirme formunda sorgulanan parametreler Sigara kullanımı Hipertansiyon Diyabetes Mellitus Hiperkolesterolemi Hareketsiz yaşam tarzı Kendisinde tespit edilmiş kalp hastalığı Koroner arter hastalığı Ritim bozukluğu Kalp kapak hastalığı Doğumsal kalp hastalığı? Diğer damar hastalıkları Kronik bir hastalık nedeniyle ilaç kullanımı? Ailede koroner kalp hastalığı öyküsü Baskı tarzında göğüs ağrısı/nefes darlığı Bayılma öyküsü NOT: Dağıtılan anket formunda yukarıda sıralanan risk faktörleri ayrı ayrı açıklamalarla tanımlanmış, evet yanıtları için ayrıca açıklama istenmiş ve yine kimlik bilgileri ile boy-kilo gibi parametreleri de belirtilmiştir. Tüm hastalardan elektrokardiyografi (EKG) alındı ve iki boyutlu ekokardiyografi ile ventrikül duvar hareketleri, duvar kalınlıkları ve kapak anatomileri incelenerek bulgular kaydedildi. Yine tüm hastalarda en az 8 saatlik açlık sonrası yapılan tetkiklerde serum lipid profili, açlık kan şekeri, elektrolitler ve karaciğer/böbrek fonksiyon testleri gibi rutin biyokimyasal parametreleri çalışıldı. Güncel klavuzlar dikkate alınarak, kan basıncı >140/90 olanlar hipertansiyon (11), VKİ >25 kg/m2 olanlar fazla kilolu, AKŞ >126 mg/dl olanlar diyabet olarak (12); trigliserid değeri >150 mg/dl ve/veya LDL kolesterol değeri 160 mg/dl ve/veya total kolesterol değeri 200 mg/dl nin üzerindeki sonuçlar hiperlipidemi olarak kodlandı (13). Haftada en az iki gün yarım saatten daha fazla egzersiz (koşu, yürüme vb) yapmayan kişiler hareketsiz yaşam olarak işaretlendi. Tüm veriler kullanılarak koroner arter hastalığı riskini belirlemek üzere kullanılan güncel risk skorlama sistemlerinden olan Framingham risk skoru ile çalışmaya katılanların 10 yıl içinde kardiyovasküler olay geçirme riskleri belirlendi. Ayrıca, risk değerlendirmeleri sonrasında, tipik baskı tarzında eforla artan göğüs ağrısı/eşdeğeri tanımlayan veya koroner arter hastalığı için yüksek riskli olduğu düşünülen toplam 14 kişiye eforlu EKG uygulandı. Tüm bulgular kaydedilerek SPSS 11.0 for Windows ile istatistiksel değerlendirmeler yapıldı. Istatistiksel değerlendirmeler için Ki-kare, Fisher s exact test veya Student t test kullanıldı. 374

3 BULGULAR Anketi uygun dolduran 1311 personelin sorgulanan risk faktörlerine yanıtları tablo 2 de gösterilmiştir. Katılımcıların %98,7 si erkeklerden oluşmaktayken, %24,3 ü tüm risk faktörü sorusuna hayır yanıtı vermiştir. Yine yaklaşık beşte biri hareketsiz yaşam sürdüğünü belirtmiştir. Ankete katılanların yaş dağılımları Şekil 1 de, rütbeye göre dağılımı Şekil 2 de gösterilmiştir. Katılımcılar yoğunlukla yaşları arasındaydı (ortalama: 32,6±6,7, min:19, maks:56). 8 Tablo 2. Katılımcıların kardiyovasküler risk parametrelerine sahip olma sıklıkları. N=1311 n= % Sigara kullanımı ,0 Hipertansiyon 68 5,2 Kilo fazlalığı (VKİ>25 kg/m 2 ) ,8 Diyabetes Mellitus 35 2,7 Hiperkolesterolemi ,5 Hareketsiz yaşam tarzı ,0 Kendisinde tespit edilmiş kalp hastalığı 115 8,8 Ailede koroner kalp hatalığı öyküsü ,8 Not: VKİ: vücut kitle indeksi, anketlerde belirtilen boy ve ağırlık değerlerinden hesaplanarak kodlanmıştır. % Yaş Şekil 1. Katılımcıların yaş dağılımı Katılımcıların rütbeye göre dağılımı n = % Üstsubay 110 8,4 Subay 91 6,9 Yedek Subay 33 2,5 Astsb. Bşçvş ,4 Astsb. Üçvş ,5 Astsb. Çvş. 71 5,4 Uzman Erbaş ,6 As. Sivil Me ,2 Toplam ,0 Yedek subay Subay Üstsubay Askeri Svl. Memur Uzman Erbaş Astsb. Çvş. Astsb. Üçvş. Astsb. Bşçvş. % 0 Rütbesi Şekil 2. Katılımcıların rütbeye göre dağılımı 375

4 % değerler 20 0 Kilo fazlalığı >25 kg/m2 Normal Missing Yaş Şekil 3. Katılımcıların kilo artışlarının yaşlara göre dağılımı,6,5,5,4 Ortalama,4,3,2,1 0, Kardiyak yakınma Sigara kullanımı Hareketsiz yaşam Kilo fazlalığı Ortalama,3,2,1 0, Hipertansiyon Diyabetes Mellitus Hiperkolesterolemi İlaç kullanımı Yaş Şekil 4. Katılımcılarda göğüs ağrısı, sigara kullanımı, hareketsiz yaşam tarzı ve fazla kilolu olma sıklıklarının yaşa göre değişimi. Katılımcıların fazla kilolu olma sıklığının yaşla birlikte arttığı, bu artışın özellikle yaşlarından itibaren belirgin olduğu görüldü (Şekil 3). Yine sigara kullanımı hareketsiz yaşam tarzı ile paralel bulundu (p=0.014). Bireylerin yaş artışı ile birlikte kilo fazlalığı, hareketsiz yaşam, tipik göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı gibi yakınmalarında anlamlı bir artış gözlenirken (p<0.001), sigara kullanımı genel olarak tüm yaşlarda benzer sıklıktaydı (Şekil 4). Yaş Şekil 5. Katılımcıların hipertansiyon, diyabetes mellitus, hiperkolesterolemi ve kronik hastalık nedeniyle sürekli ilaç kullanma sıklıklarının yaşa göre değişimi Yine benzer şekilde diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi veya bu tür kronik hastalık nedeniyle sürekli ilaç kullanım sıklıkları da yaş ve rütbeyle birlikte artmaktaydı (p<0.001) (Şekil 5). Hastaların Framingham risk skorlama sistemi ile belirlenen on yıllık kardiyovasküler olay geçirme riski özellikle 40 lı yaşlardan itibaren belirgin artmaktaydı (Şekil 6). 376

5 Ortalama Framingham 10 Yıllık Risk Hasta Yaşı Şekil 6. TSK personeline ait yaşa göre ortalama Framingham 10 yıllık kardiyovasküler hastalık risk oranları (n=1311) Kontrol için çağrılan 249 olgudan 176 sı kontrol muayenesine başvurdu. Başvuran bireyler incelendiğinde genel populasyona oranla toplam %2,7 oranında kardiyovasküler hastalık (hipertansiyon hariç) tespit edildi (Tablo 3). Ayrıca 22 hastada (%12,5), kapak hastalığı veya hipertansiyona bağlı hafif sol ventrikül konsantrik hipertrofisi tespit edildi. Eforlu EKG yapılan 14 hastanın 2 tanesinde pozitif çıkması nedeniyle koroner anjiyografi yapılmak üzere, ayrıca bir hastada Wolf Parkinson White sendromu tespit edilerek elektrofizyolojik çalışma yapılmak üzere (toplam 3 hasta) ileri merkeze sevkedildi ve toplam 15 hastaya tedavi başlandı TARTIŞMA Katılımcıların yaş dağılımlarına bakıldığında özellikle yaş arasında yoğunluk görülmektedir (32,6 ± 6,7). Bu yaşlardaki kişilerin kardiyovasküler risk açısından özellikle korunması gereken yaşlar olduğu, çoklu risk faktörü taşıyanların mutlaka tedavi altına alınması gerektiği artık tüm otoritelerce kabul edilmektedir (13,14,15). Katılımcıların yalnızca %24,3 ü risk faktörlerinden hiçbirine sahip olmadığını ifade etmiştir. Bu da personelimizin %75,7 sinin en az bir risk faktörü taşıdığı anlamına gelmektedir ki, oldukça önemli bir değerdir. %43 lük bir oranla sigara kullanımı en önde yer almaktadır. Bu oran Emniyet güçlerinde yapılan bir çalışmadaki bulgularla (%42,7) örtüşmektedir (8). Muayene ve değerlendirme için başvuran 176 kişi incelendiğinde objektif olarak konulan tanı oranları ile anketlerde çıkan tanı oranları arasında bazı farklılıklar karşımıza çıkmıştır. Kardiyovasküler hastalık sıklığı anketlerde %8,8 iken kontrollerde %2,7; hipertansiyon sıklığı %5,2 iken %1,7; lipid anormallikleri %17,5 iken %7,8 olarak tespit edildi. Kontrollerdeki değerlerin daha düşük bulunmasında, çağrılan personelin bir kısmının (yaklaşık %30) gelmemiş olması, anket sisteminin birebir kontrollere göre güvenilirliğinin daha az olması, herhangi bir dönemde tespit edilmiş hiperlipidemiyi bireyin sürekli hiperlipidemisi varmış gibi yanlış bir kanı ile anketlere cevap vermesi önemli olabilir. Ayrıca tüm populasyonun lipid değerleri çalışılmamış ve tek faktör olarak yalnızca kolesterol yüksekliği olduğunu ifade edenler çağrılmamıştır. Yine de anket sonucunda çıkan %17,5 lik hiperlipidemi sıklığının Türk toplumu ortalamasından düşük olduğu görülmektedir (7). Tablo 3. Çağrılan personelde tespit edilen kardiyovasküler hastalıklar ve bulunma sıklıkları. n % % Genel* Koroner Arter Hastalığı 8 4,5 0,6 Kalp Kapak Hastalığı 14 8,0 1,1 Ritm-ileti Bozukluğu 10 5,7 0,8 Diğer (Konjenital, Periferik Damar Hast. Vs) 2 1,1 0,2 Lipid Bozuklukları ,0 7,8 Diyabetes Mellitus 16 9,1 1,2 Hipertansiyon 22 12,5 1,7 Sigara Kullanımı ,5 8,4 Diğer (KC fonksiyon bozukluğu, tiroid fonksiyon bozukluğu vb.) 24 13,6 1,8 * Not: (Çağrılan / Kontrol edilen) oranı yaklaşık 1,4 olduğundan genel anket grubuna oranlarının gerçekte hesaplanandan daha yüksek olduğu (underestimate) değerlendirilmektedir. 377

6 Kendisinde tespit edilmiş kalp hastalığı sıklığının anketlerde %8,8 e ulaşması, atriyal-ventriküler ekstrasistoller gibi toplumda sık görülen ama risk açısından önemsiz kabul edilebilecek problemlerin de kayda alınmış olmasından kaynaklanıyor olabilir. Bu hastaların kontrolleri sonrasında tespit edilen gerçek kardiyovasküler hastalık sıklığı (seyrek ekstrasistol ve gevşek yapıda mitral kapak gibi önemsiz durumlar dışlandığında) yalnızca %2,7 olarak tespit edilmiştir (Tablo 3). Diğer yandan, %28,8 lik ailede kardiyovasküler kalp hastalığı öyküsü sıklığının, genel Türk toplumundaki oranları yansıttığı görülmektedir. Tüm dünyada giderek çok önemli bir sorun haline gelen obezite ile ilgili ülkemizde yapılan çalışmalarda, özellikle elli yaş üzerinde her dört erkekten biri ve her dört kadından üçünün obez olduğu bildirilmiştir (16). Yine %3 ve üzeri kilo kaybı ile kardiyovasküler risk sıklığında belirgin azalma olduğuna dair veriler (17) risk modifikasyonunda kilo korunmasının ne kadar önemli olduğunu gözler önüne sermektedir. Çalışmamızda personelimizin yaşlarına kadar vücut kitle indeksleri neredeyse tamamen normal giderken, bu yaşlardan sonra fazla kilolu personel sıklığında artış gözlenmektedir (Şekil 3). Bunda toplumsal olarak belki de özellikle evlilik sonrası beslenme alışkanlıklarının değişmesi önemli bir konuma sahiptir (18). Hareketsiz yaşam, bu konuyla direkt ilintili bir diğer parametredir. Düzenli egzersizin kardiyovasküler risk azaltma gücü genel kabul görmüştür (19,20). Personelin yaşla birlikte rütbe artışı, daha çok arazi şartlarından karargah şartlarına geçmeleri, zamansızlık veya ihtiyaç hissetmeme gibi nedenlerle hareketin azalması adı geçen tüm risk parametrelerine katkıda bulunuyor görünmektedir. Hareketsiz yaşam tanımlayanlarda kardiyovasküler hastalık sıklığı daha yüksek bulunmuştur (p<0.01). Ancak yine de genel populasyonda yapılmış çalışmalarda %80 olan hareketsiz yaşam sıklığının çalışma grubunda %20 lerde bulunması, genele göre oldukça yüksek bir egzersiz alışkanlığı olduğunu göstermektedir. TSK personelinde kardiyovasküler risk pozitifliği ve hastalık sıklığı genel Türk populasyonundan daha düşük oranlarda bulunmuştur (9,10,15,16,21). Bir diğer deyişle, TSK personelinden oluşan grup bu konuda genel toplum evrenini yansıtacak uygun bir kesit değildir. Ayrıca, genel toplum tabanlı bilinen çalışmalar çoğunlukla 35 yaş ve üzeri hasta gruplarında yapılmıştır. Burada alınan kesitin erişkin orta yaş grubu kişiler olması, yine TSK mensuplarının zaten düzenli sağlık taramalarından geçirilmesi ve hastalığın ilerlemiş formu bulunan kişilerin görevden ayrılması gibi nedenler rakamların düşük bulunmasında önemli etkendir. Ancak oranlar, her ne kadar genel Türk populasyonuyla karşılaştırılamasa da, bulgularımızın TSK personeli genelini yansıttığını düşünmekteyiz. Tarama amaçlı yapılan çalışmamızın en önemli sonucu belki de direkt personele olan faydalarıdır. Çalışma sonucunda, ileri tetkik amacıyla 3 hasta ileri merkeze sevkedilirken 3 hastada yeni diyabet ve 12 hastada yeni hiperlipidemi tespit edilerek tedavi başlandı. Ayrıca diğer tüm hiperlipidemi ve diyabet olgularına özel diyet programları önerildi. Böylece hem eski hastaların tedavileri kontrol edilmiş, hem de yeni olgular için uygun yönlendirmeler ve tedaviler zamanında yapılarak gerekli görülenler takip altına alınmış oldu. TSK personeli, periyodik muayene kapsamında belirli aralıklarla kontrollere tabi tutulmakta, hastalık ve arıza tespit edilenler hakkında gerekli işlemler yapılmakta, gerektiğinde görev yeri değiştirilmekte, emekliye ayrılmakta veya takip ve tedavi altına alınmaktadır. Bu kapsamda düşünüldüğünde sağlık taramalarının en düzenli yapıldığı kurum olarak TSK dan söz etmek yanlış olmayacaktır. Bununla birlikte, çalışmamızın konusunu oluşturan kardiyovasküler risk faktörleri içinde, tıbbi tedavi gerektiren diyabet, hipertansiyon gibi durumların dışında, hiperlipidemi, kilo fazlalığı, sigara, hareketsiz yaşam gibi yaşam tarzı değişiklikleri önemli bir oranı oluşturmaktadır. Bu durumlar da her ne kadar periyodik muayenelerde tespit edilmekle birlikte çalışmaya engel olmadığından sağaltımı kişiler tarafından - tedavinin özünü oluşturmasına rağmen - göz ardı edilmektedir. Bu kapsamda örneğin, personelin düzenli spor alışkanlığına dikkat edilmesi, gerekirse mesainin bir kısmının bu amaçla ayrılması, sigara bıraktırma kampanyalarının üst komutanlıkların öncülük/önderlikleri eşliğinde mutlaka başlatılması önemli adımlar olabilir. Bu şekilde yapılacak yaşam tarzı değişikliği ile kilo fazlalığı ve hiperlipidemi, hipertansiyon, diyabet gibi hastalık durumlarının da dolaylı olarak tedavi edilebileceği düşünülmektedir. Periyodik olarak yapılmakta olan muayene sonuçlarının, EKG lerinin ve biyokimya test sonuçlarının mutlaka kayıt altına alınması gerekmektedir. Özellikle bu kayıtların bir nüshasın bireyin kendisine verilmesi de kişilerin gelecekteki muayenelerinde veya herhangi bir kardiyovasküler olay geçirdiklerinde ilgilenen doktora mutlaka yardımcı olacaktır. Halen üzerinde çalışılan akıllı kart sistemi ile bireylerin tüm bilgilerini yanında taşımaları bu konuda atılacak en büyük adım olacaktır. 378

7 Yine halen yürürlükte olan 45 yaşına kadar üç yılda daha sonra iki yılda bir yapılan periyodik muayenelerin farklı şekillerde düzenlenmesi düşünülebilir. Çalışılan 1311 kişilik grubun Framingham risk skorlarına bakıldığında (anket sonuçlarından hesaplanan yaklaşık değerlere göre) 35 yaşına kadar 10 yıllık riskin ortalama %1,63, yaşları arasında %4,59 ve yaşları arasında %8,75 gibi değerlerde olduğu görülmektedir. Şekil 6 da görüldüğü gibi özellikle 40 yaşlarına kadar düşük seyreden risk oranlarında 41 yaşından itibaren belirgin artış görülmektedir. Bu nedenle periyodik muayenelerin örneğin 35 yaşına kadar üç yılda bir yapılması belki de gereksizken, 35 yaşından sonra üç yılda bir yapılması, bu arada hastalık tespit edilenlerin veya 45 yaş üzeri personelin mutlaka her yıl takibe alınarak daha sıkı takibi, normal bulunanların daha seyrek kontrole alınması, bu şekilde iş yükünün azaltılması ve sağlığın korunması üzerine daha iyi odaklanılması sağlanabilir. Ancak bu değerlendirme yalnızca kardiyovasküler risk açısından yapılmıştır ve tüm hastalık grupları birlikte değerlendirilerek düzenleme yapılması gerektiği muhakkaktır. SONUÇ VE ÖNERİLER Koroner arter hastalığının önlenmesi ve geriletilmesinde tüm dünyada yürütülmekte olan risk sağaltımının ülkemizde de yürütülmesi önem taşımaktadır. Bu tür çalışmaların tüm özgün gruplarda yapılarak belli kanallarla organize edilmesi ve belki de tüm bu yapılanların tek bir merkez kontrolünde belli standartlardaki programlarla yürütülmesi ülkemizde kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde ciddi bir adım olacaktır. KAYNAKLAR 1. Mitka, M. Heart disease a global health threat. JAMA. 2004; 291: Sofi F, Cesari F, Abbate R, Gensini GF, Casini A. Adherence to Mediterranean diet and health status: meta-analysis. BMJ. 2008; 337: a Snehalatha C, Mary S, Joshi VV, Ramachandran A. Beneficial effects of strategies for primary prevention of diabetes on cardiovascular risk factors: results of the Indian Diabetes Prevention Programme. Diab Vasc Dis Res. 2008; 5(1): Onat A. Türk Halkında koroner kalp hastalığı sıklığının nedenleri ve bu bilginin risk değerlendirmesi ile korunma açılarından büyük önemi. Türk Kardiyol Dern Arş. 2001; 29(10): Nissinen A, Berrios X, Puska P. Community based noncommunicable disease interventions: lessons from developed countries for developing ones. Bulletin of the World Health Organizations. 2001; 79(10): Bobak M, Hense HW, Kark J, Kuch B, Vojtisek P, Sinnreich R at al. An ecological study of determinants of coronary heart disease rates: a comparison of Czech, Bavarian and Israeli men. Int J Epidemiol. 1999; 28(3): Onat A, Keleş İ, Çetinkaya A, Başar Ö, Yıldırım B, Erer B ve ark. On yıllık TEKHARF çalışması verilerine göre Türk erişkinlerinde koroner kökenli ölüm ve olayların prevalansı yüksek. Türk Kardiyol Dern Arş. 2001; 29: Deveci SE, Açık Y, Güler H, Gülbayrak C. Elazığ Emniyet Müdürlüğü Kurum Hekimliğine Başvuran Emniyet Teşkilati Çalışanı ve Eşlerinde Koroner Arter Hastalıkları Risk Faktörleri Araştırması. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni. 2006; 5(4): Altiparmak S, Karadeniz G, Altiparmak O, Ataseven M, Şahin R. Yaşlılarda hipertansiyon prevalansı: Manisa örneği. Türk Geriatri Dergisi. 2006; 9(4): Maral I, Aksakal N, Baykan Z, Özkan S, Yildirim A, Aycan S, Aygün R, Bumin MA. Ankara'nın Gölbaşı ilçesi kırsal alanında on beş yaş ve üzeri kişilerde diabetes mellitus prevalansı ve risk faktörleri. Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi. 2001; 21(5): ESH/ESC Hypertension Practice Guidelines Committee. Practice guidelines for primary care physicians: 2003 ESH/ESC hypertension guidelines. J Hypertens. 2003; 21: American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care. 2006; 29(Suppl 1): Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III) final report. Circulation Dec 17;106(25): Zannad F. Cardiovascular high-risk patients-treat to protect, but whom? Medscape J Med. 2008; 10(Supp): S Onat A, Hergenç G, Uyarer H, Can G, Özhan H. Prevalence, incidence, predictors and outcome of type 2 diabetes in Turkey. Anadolu Kardiyoloji Dergisi. 2006; 6(4): Onat A, Uyarel H, Karabulut A, Albayrak S, Doğan Y, Can G, Hergenç G, Sansoy V. Halkımızda abdominal obezitede risk faktörü 379

8 kümelenmeleri ve demografik dağılımı. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi. 2005; 33(4): Perreault L, Ma Y, Dagogo-Jack S, Horton E, Marrero D, Crandall J, Barrett-Connor E. Sex differences in diabetes risk and the effect of intensive lifestyle modification in the Diabetes Prevention Program. Diabetes Care. 2008; 31(7): Sobal J, Rauschenbach B, Frongillo EA. Marital status changes and body weight changes: a US longitudinal analysis. Soc Sci Med. 2003; 56(7): Boraita Pérez A. Exercise as the cornerstone of cardiovascular prevention. Rev Esp Cardiol. 2008; 61(5): Thompson PD, Franklin BA, Balady GJ, Blair SN, Corrado D et al; Exercise and acute cardiovascular events placing the risks into perspective: a scientific statement from the American Heart Association Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism and the Council on Clinical Cardiology. Circulation. 2007; 115(17): Emsal T, Işık A. Kalecik Merkez Sağlık Ocağı bölgesinde 40 yaş ve üzeri nüfusta hipertansiyon prevalansı. İbni Sina Tıp Dergisi. 2003; 8(1):

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

AİLE HEKİMLİĞİ POLİKLİNİKLERİNDE KARDİOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİ NİN DEĞERLENDİRİLMESİ i

AİLE HEKİMLİĞİ POLİKLİNİKLERİNDE KARDİOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİ NİN DEĞERLENDİRİLMESİ i Tepecik Eğit Hast Derg 2012; 22 (3): 163-169 163 KLİNİK ARAŞTIRMA AİLE HEKİMLİĞİ POLİKLİNİKLERİNDE KARDİOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİ NİN DEĞERLENDİRİLMESİ i THE EVALUATION OF CARDIOVASCULAR RISC FACTORS IN

Detaylı

Kardiyolojik Hastalarda Kardiyak Risk Durumu Önerilerine Uyum-Başkent Üniversitesi Kesiti

Kardiyolojik Hastalarda Kardiyak Risk Durumu Önerilerine Uyum-Başkent Üniversitesi Kesiti Sayfa 1 / 9 Kardiyolojik Hastalarda Kardiyak Risk Durumu Önerilerine Uyum-Başkent Üniversitesi Kesiti Selin Akyüz Sema Atasever Can Kerestecioğlu Hakan Oral Özer Tuç Melek Uluçam ÖZET: Kardiyovasküler

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Frequency of Some Chronic Diseases and Risk Factors Among the Elderly People

Detaylı

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ 1. Dünyada kalp-damar hastalıkları ile ilgili epidemiyolojik gerçekler 1.1. Kalp ve Damar Hastalığı Kavramı 1.2. Dünyada Kalp ve Damar Hastalıklarının Epidemiyolojisi

Detaylı

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek 2 Egzersiz programına başlamadan önce bireyin aşağıdaki değerlendirmesinin

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 15 (1) 29-33 (2008) Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı Serkan İpek Doğanşehir Devlet Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, Malatya Amaç: Bu çalışma,

Detaylı

Ülkemizde ölüm nedenleri arasında koroner

Ülkemizde ölüm nedenleri arasında koroner Türk Kardiyol Dern Arş - Arch Turk Soc Cardiol 2011;39 Suppl 4:1-5 doi: 10.5543/tkda.2011.abaci 1 Kardiyovasküler risk faktörlerinin ülkemizdeki durumu The current status of cardiovascular risk factors

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir

Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir Dr. Cem Alhan XVI. Ulusal Kongre, 19-22 Mayıs, Eskişehir Changing patterns of initial treatment selection among medical therapy (MED, yellow line), percutaneous

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünya Sorunu Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre kronik hastalıklar

Detaylı

SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ

SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ Uzm. Dr. Lütfi AKGÜN Afyonkarahisar Halk Sağlığı Müdürlüğü İnsanlara; mevcut sağlık durumları başta olmak üzere sosyoekonomik durumları ve istekleri göz önünde

Detaylı

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Lipid Paneli Hangi Yaşta Taranmaya Başlanmalı? Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Koroner kalp hastalığı-ateroskleroz ğ t Ateroskleroz çocuk yaş grubunda başlar ş ve ileri yaşlarda ş bulgu verir

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk) 2007 Türk Hipertansiyon Prevalans

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Sosyoekonomik düzey ile miyokart enfarktüsü ve komplikasyonları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Sosyoekonomik düzey ile miyokart enfarktüsü ve komplikasyonları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi doi:10.5222/j.goztepetrh.2011.143 KLİNİK ARAŞTIRMA ISSN 1300-526X Kardiyoloji Sosyoekonomik düzey ile miyokart enfarktüsü ve komplikasyonları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi Ahmet Yıldırım (*),

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Kocaeli İlinde Obezite ve Bir Tedavi Alternatifi Olan Obezite Cerrahisi Farkındalığının Değerlendirilmesi

Kocaeli İlinde Obezite ve Bir Tedavi Alternatifi Olan Obezite Cerrahisi Farkındalığının Değerlendirilmesi Kocaeli İlinde Obezite ve Bir Tedavi Alternatifi Olan Obezite Cerrahisi Farkındalığının Değerlendirilmesi Sertaç Ata Güler, Sertaç Kırnaz, Ezgi Uçar Taş, Oktay Yirmibeşoğlu, Tonguç Utku Yılmaz, Nihat Zafer

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER.

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER. EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER FİZYOLOJİ BİLİM DALI NIN BİR ALT DİSİPLİNİDİR. FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN (ANTRENMAN) DÖNEMDEKİ STRES SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Anahtar Gerçekler 2014 yılı, 18 yaş üzeri yetişkinlerde

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDİYOLOJİ Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 402 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi:2 Yıl ve Dönemi 4. sınıf & 7. ya da 8. sömestr AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri

Detaylı

Araştırmalar / Original Articles Astımlı Hastalarda Obezite ve Metabolik Sendrom İlişkisi

Araştırmalar / Original Articles Astımlı Hastalarda Obezite ve Metabolik Sendrom İlişkisi ISSN 1300-2961 Tüm hakları saklıdır, tamamen ve kısmen tıpkıbasımı yasaktır Araştırmalar / Original Articles Astımlı Hastalarda Obezite ve Metabolik Sendrom İlişkisi The Association Between Metabolic Syndrome,

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı HİPERTANSİYON Prof. Dr. Mustafa ARICI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı ve Halk Sağlığı Enstitüsü Öğretim Üyesi

Detaylı

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments Gülşen AYTAR 1, Nuray YEŞİLDAL 2 1 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Sosyal Hizmet Uzmanı 2 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Düzce ÖZET Düzce Tıp Fakültesinde yatan 61 hastada memnuniyet

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Kadınlarda Koroner Bypass Operasyonunun Özellikleri ve Sonuçları

Kadınlarda Koroner Bypass Operasyonunun Özellikleri ve Sonuçları Kadınlarda Koroner Bypass Operasyonunun Özellikleri ve Sonuçları DOÇ. DR. GÖKÇEN ORHAN Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi İSTANBUL Euroscore risk sınflaması STS risk

Detaylı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi KALP KRİZİ Kalp krizi (miyokard

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2.

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. UDAİS, İstanbul SERDAR GÜLER Amasya Trabzon Samsun Anadolu Lisesi Hacettepe

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya Gebelikte diyabet taraması Prof. Dr. Yalçın Kimya Gestasyonel diyabet İlk defa gebelik sırasında saptanan diyabet Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010;33(Suppl 1):S62 9.

Detaylı

Dr. Türker TÜRKER*, Sag. Tek. Erdogan YILDIZ**

Dr. Türker TÜRKER*, Sag. Tek. Erdogan YILDIZ** Arastirma BIR ASKERI BIRLIKTE BIRINCI BASAMAK SAGLIK HIZMETI UYGULAMASININ BASLAMASIYLA ELDE EDILEN TASARRUF Dr. Türker TÜRKER*, Sag. Tek. Erdogan YILDIZ** * GATA Halk Sagligi AD/Ankara ** Deniz Kuvvetleri

Detaylı

Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar

Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar 1. Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme Ve Farmakokinetik Araştırma-Uygulama Merkezi (ARGEFAR) 2. Central

Detaylı

Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Determination Of Medical Treatment Adherence, Self-Efficacy

Detaylı

Doğumsal kalp hastalığı ve PAH. Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Doğumsal kalp hastalığı ve PAH. Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Doğumsal kalp hastalığı ve PAH Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı 39 y kadın hasta Nefes darlığı, morarma ile başvurdu. 22 y iken (17 sene önce 1998) gebeliğin 3.

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Kardiyovasküler olayların önlenmesinde statinler. Dr. Sadi GÜLEÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kardiyovasküler olayların önlenmesinde statinler. Dr. Sadi GÜLEÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kardiyovasküler olayların önlenmesinde statinler Dr. Sadi GÜLEÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Cleveland, Ohio/ABD, Kasım 1998 Kaza notları: 2 kişi olay anında, 1 kişi hastanede

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER Doç. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD 8 Nisan 2009 Hastasının sigarayı bırakmasını sağlamak her hekimin görevi

Detaylı

Basın bülteni sanofi-aventis

Basın bülteni sanofi-aventis Basın bülteni sanofi-aventis 7 Kasım 2007 ULUSLARARASI DİYABET TEDAVİ PRATİKLERİ KAYIT ÇALIŞMASI NIN (IDMPS) TÜRKİYE SONUÇLARI HEDEF TEDAVİ KALİTESİNİ ARTIRMAK ÇALIŞMANIN AMACI ve YÖNTEMİ Uluslararası

Detaylı

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon HİPERTANSİYON Dr. Hatice ODABAŞ Yüksek Kan Basıncının Nasıl Bir Tehlikesi Vardır?

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNDA HİPERTANSİF HASTALARIN TAKİBİ

BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNDA HİPERTANSİF HASTALARIN TAKİBİ ARAŞTIRMA BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNDA HİPERTANSİF HASTALARIN TAKİBİ Uz.Dr. Sibel GÖGEN*, Diyetisyen Yasemin ÖZDEMİR** * Sağlık Bakanlığı, RSHMB, Hıfzısıhha Mektebi Müdürlüğü, Ankara ** Ankara İI

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları. Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları. Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD TURDEP-II: Genel Obezite* (Obezite: BKİ 30kg/ 2 ; Kilolu: BKİ

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014 Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Kontrolsüz Hipertansiyonun Bedeli SVO geçiren hastaların.. J Rendon et al.,

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım. Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3

Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım. Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3 Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3 Periferik arter hastalıkları uygarlık tarihinin ilk medeniyetlerinde bile dikkat çeken bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 Eylül Dünya Kalp Günü olması sebebiyle, eşzamanlı olarak merkez ve tüm ilçelerde etkinlikler düzenlenmiştir. Yerel Medyada 29

Detaylı

KANSER ERKEN TEŞHİS TARAMA ve EĞİTİM MERKEZİ HEMŞİRE GÜLBAHAR GÜNEŞ OKUDUCU

KANSER ERKEN TEŞHİS TARAMA ve EĞİTİM MERKEZİ HEMŞİRE GÜLBAHAR GÜNEŞ OKUDUCU KANSER ERKEN TEŞHİS TARAMA ve EĞİTİM MERKEZİ HEMŞİRE GÜLBAHAR GÜNEŞ OKUDUCU Sunum Planı Ketem Kuruluş ve Amaçları İdari ve Teknik Yapılanması Ketem Faaliyetleri Ketem Çalışma programları Hedefler KURULUŞ

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Görevler Görev Unvanı Görev Yeri Yıl Hemşire Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Koroner Yoğun Bakım Ünitesi, Ankara

ÖZGEÇMİŞ. Görevler Görev Unvanı Görev Yeri Yıl Hemşire Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Koroner Yoğun Bakım Ünitesi, Ankara ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Hafize ÖZDEMİR 2. Doğum Yeri ve Tarihi : Giresun 24.02.1981 3. Unvanı : Araştırma Görevlisi 4. Öğrenim Durumu : Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe

Detaylı

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRıZINDE ILK MÜDAHALE Kalp krizi tıbbi bir acil durumdur. Erken tanı ve hızlı tedavi oldukça hayati

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir.

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. On5yirmi5.com Kolesterol Nedir? Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. Yayın Tarihi : 21 Haziran 2011 Salı (oluşturma : 11/3/2015) Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar,

Detaylı

OBEZİTE VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR / HİPERTANSİYON

OBEZİTE VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR / HİPERTANSİYON OBEZİTE VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR / HİPERTANSİYON Hazırlayanlar Yrd. Doç. Dr. Gülhan Samur Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Detaylı

KALP SAĞLI. Prof. Dr. Dilek Ural. Kardiyoloji Anabilim Dalı

KALP SAĞLI. Prof. Dr. Dilek Ural. Kardiyoloji Anabilim Dalı GÜNÜMÜZDE KALP SAĞLI LIĞI Prof. Dr. Dilek Ural Kocaeli Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı XX. YÜZYILY 20. YY Sonunda Doğumdan İtibaren Beklenen Yaşam am SüresiS Kaynak: Healthy People

Detaylı

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D.

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Endotel zedelenmesi ATEROSKLEROZ Monositlerin intimaya göçü Lipid yüklü makrofajlar Sitokinler İntimaya kas h. göçü

Detaylı

ELAZIĞ EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ KURUM HEKİMLİĞİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN POLİSLERDE OBEZİTE SIKLIĞI

ELAZIĞ EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ KURUM HEKİMLİĞİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN POLİSLERDE OBEZİTE SIKLIĞI F.Ü. Sağlık Bil. Dergisi 2004, 18(4), 223-228 ELAZIĞ EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ KURUM HEKİMLİĞİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN POLİSLERDE OBEZİTE SIKLIĞI Süleyman Erhan DEVECİ 1 Haydar GÜLER 2 Canan GÜLBAYRAK 3 Ayşe Ferdane

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı