Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 YASED Uluslararası Yatırımcılar Derneği ODTÜ- TEKPOL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN AR-GE ETKİNLİKLERİNİN ANALİZİ MEVCUT DURUM, SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Hazırlayanlar: Erkan ERDİL M. Teoman PAMUKÇU Yelda ERDEN Hadi Tolga GÖKSİDAN Emek KEPENEK

2 İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER GİRİŞ YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI (YSY) VE AR-GE ODAKLI YSY NİN EVRİMİ AR-GE, İNOVASYON VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN REKABET GÜCÜ ARASINDAKİ İLİŞKİLER KÜRESEL TEMEL EĞİLİMLERİN GELİŞMEKTE OLAN VE GELİŞMİŞ ÜLKELERE ETKİLERİ Dünya uygulamalarından örnekler: Gelişmekte olan Ülkelerde Yabancı Sermaye Yatırımlarını çekmek için gerekli koşullar AR-GE YATIRIMLARININ KÜRESELLEŞMESİNİ BELİRLEYEN ETMENLER Ar-Ge nin küreselleşmesini neler tetikler? Ar-Ge faaliyetlerinin Çok Uluslu Şirketlerin (ÇUŞ) merkezlerinin dışına yayılması Çok Uluslu Şirketler (ÇUŞ) Ar-Ge faaliyetini merkezde gerçekleştirme veya dış tedarikle edinme kararını belirleyen etmenler Yabancı Sermaye Yatırımlarının (YSY) türleri, Ar-Ge Birimleri ve Ar-GE odaklı YSY nin mekansal tercihleri Yabancı Sermaye Yatırımları türleri Ar-Ge faaliyetleri, Ar-Ge birimleri ve Ar-Ge odaklı YSY nin mekân tercihleri GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE UYGULANAN POLİTİKALAR Ar-Ge odaklı yabancı sermaye yatırımların teşvik edilmesi Ar-Ge odaklı yabancı sermaye yatırımlarının faydalarının güçlendirmek için sanayi odaklı politikalar Sermaye girişi olan ülkenin üstlenmesi gereken roller Ülke örnekleri Çin Hindistan İsrail İrlanda Tayvan Singapur Güney Kore Brezilya Malezya SONUÇ KAYNAKÇA

3 TABLOLAR Tablo Çok Uluslu Şirketlerin Ar-Ge Bütçelerinin Ülke/Bölge Dışında Harcanan Oranı (%) Tablo Çok Uluslu ABD Şirketlerinin ABD Dışındaki Ar-Ge Harcamalarının Dağılımı ve Toplam Değeri ( ) Tablo İnovasyonu uluslararasılaştırmanın farklı yolları Tablo OECD Ülkelerinde Toplam AR-GE Harcamalarının GSYH İçindeki Payı (%)( ) Tablo OECD Ülkelerinde Kamu AR-GE Harcamalarının GSYH İçindeki Payı (%) Tablo OECD Ülkelerinde Özel Sektör AR-GE Harcamalarının GSYH İçindeki Payı (%) Tablo 4.7 Yurtdışı kaynaklı Ar-Ge harcamalarının toplam Ar-Ge harcamalarındaki payı (%) Tablo 4.8 Kamu Ar-Ge finansmanının toplam Ar-Ge harcamalarındaki payı (%) Tablo 4.9 Özel sektör AR-Ge finansmanın toplam Ar-Ge harcamaları içerisindeki payı (% olarak) ( ) Tablo Ar-Ge birimlerinin mekânsal dağılımını belirleyen unsurlar Tablo 7.11 Yabancı Ar-Ge nin Evrilme Süreçleri

4 ŞEKİLLER Şekil 1.1 Ulusal İnovasyon Sisteminin (UİS) Temel Bileşenleri Şekil 1.2 UİS bütünündeki kurumlar, teknolojiler, bilgi ve teşvik mekanizmaları arasındaki ilişkiler Şekil 1.3 Ar-Ge odaklı UİS ve YSY arasındaki ilişki Kavramsal çerçeve Şekil ABD, AB ve Japonya arasında özel sektör Ar-Ge Hareketleri: Şekil Ar-Ge Yatırımı Çeken Ülkeler - mevcut durum (UNCTAD 2005 anketine verilen cevapların oranı) Şekil Ar-Ge Yatırımı Çeken Ülkeler: dönemine ilişkin beklentiler (UNCTAD 2005 anketine verilen cevapların oranı) Şekil OECD ülkelerinde yabancı sermayeli şirketlerin toplam imalat sanayi satışları içindeki payı (%) Şekil OECD ülkelerinde yabancı sermayeli şirketlerin toplam imalat sanayi istihdamı içindeki payı (%) Şekil OECD ülkelerinde yabancı sermayeli şirketlerin toplam imalat sanayi Ar-Ge harcamaları içindeki payı (%) Şekil ÇUŞ ların imalat sanayi satışları ve Ar-Ge harcamalarındaki payları: 2001 (%) Şekil ÇUŞ ların imalat sanayi satışları ve Ar-Ge harcamalarındaki payları: 2007 (%) Şekil İnovasyon Faaliyetlerine göre Teknolojik Gelişmenin Aşamaları Şekil Ar-Ge odaklı doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve Ulusal İnovasyon Sistemi

5 1. GİRİŞ Teknoloji, yararlı ürünler üretmeye ve yeni ürünleri tasarlamaya yarayan bilgiler bütünü ya da girdileri çıktılara dönüştüren tüm fiziki süreçleri ve bu dönüşüme eşlik eden toplumsal düzenlemeleri ifade etmektedir. Teknolojinin günümüzde uluslararası rekabet alanındaki rolü o derece belirleyici hale gelmiştir ki bugün, ekonomik gelişmişlik sınıflandırmaları giderek teknoloji üreten ve üretmeyen ülkeler şekline dönüşmektedir. Gerek ülkeler gerekse firmalar hızla değişen teknolojik, ekonomik ve siyasi şartlarda devam eden uluslararası rekabette güçlü olabilmek ve ekonomik krizlere karşı en uygun stratejiyi belirlemek ve uygulamak durumundadırlar. Gelişmiş ülkelerin 1970'li yıllardaki kriz döneminde üretimi bütün bir dünya coğrafyasını özellikle ucuz emek merkezlerine yayarak krizi atlatma girişimlerin kalıcı sonuç vermediğinin anlaşılması üzerine, 1980'li yıllarda başlattıkları uygulamalar dikkat çekicidir. Bu uygulamalar ile; ekonomileri güçlendirebilme ve geliştirebilme açısından bilim ve teknolojiye olağanüstü bir rol atfedilmekte ve bu önemli faktörü salt piyasa dinamiklerine terk etmeyerek ulusal bir politika ve stratejinin konusu haline getirdikleri görülmektedir. Gelişmiş ülkelerin teknolojik kapasitesi ve bu doğrultuda gösterilen çabaların boyutu, bu ülkeleri, teknoloji ihracatçısı konumuna getirirken, teknolojik kapasiteleri düşük ve gösterilen çabaların yetersiz, gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ) ise teknolojik bağımlılık içerisinde oldukları görülmektedir. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bu ülkelerde, bilim ve teknoloji düzeyinin yükseltilerek yeni teknolojilere erişmek, transfer yoluyla edinmek, özümsemek, geliştirmek veya üretmek ve teknoloji tabanını yeni teknolojilerle ikame etmek ihtiyacı devam etmektedir. Ekonomik kalkınma sürecinde bilim ve teknolojinin belirleyici rolü her geçen gün artış gösterirken, bu çerçeveye bağlı olarak genelde tüm ülkelerin bilim ve teknoloji politikası ekseninde giderek yoğunlaşan arayışlar içine girdiği gözükmektedir. Bunun önemli bir nedeni teknik bilginin veri tabanındaki olağanüstü çoğalma iken diğer çok önemli bir neden de, uluslararası rekabet gücünün artırılabilmesi arayışıdır. Hızla küreselleşen dünya ekonomisinde ulusların rekabetçi üstünlüklerini belirleyen temel faktörler arasında yer alan bilimsel ve teknolojik ilerlemeler kendi dinamikleri içerisine bırakılmamakta ve ülkelerinde bilinçli çabaları ve politika üretme arayışları yoğunlaşmaktadır. Çeşitli 5

6 ülkelerde gözlenen bilim ve teknoloji politikaları ile stratejileri, o ülkelerin bu alandaki geçmiş birikimlerine, sosyo-ekonomik şartlarına ve rekabet gücü bakımından sahip olduğu avantajlarla, devlet gelenekleri ve işleyişine göre farklılıklar gösterebilmektedir. Dolayısıyla standart bir yapıdan söz etmek mümkün değildir. Ancak, uygulanan politika ve stratejilerin zihinsel yapısı hakkında pek çok ortak noktadan söz edilebilir. Bunlardan önemli bazıları şöyledir: Günümüzde bilim ve teknoloji arasındaki ilişki karşılıklı etkileşim şeklinde olup, teknoloji bilime dayalı olarak gelişmekte, gelişen teknoloji yeni bilim alanları açmakta, bunlar da yeni teknolojiler doğurmaktadır. Şimdiki teknolojik ilerlemelerin büyük çoğunluğu, fevkalade kalifiye kişilerin çapraşık çok taraflı ekipler halinde devamlı çalışması ve bu çalışmaların da yüklü sermaye ile finanse edilen ve devam ettirilen çok modern ve çok yüksek maliyetli tesislerde yapılması sonucu ortaya çıkmaktadır. Bilim ve teknoloji stratejileri, ülkelerin genel ekonomik politikalarının ayrılmaz bir parçasıdır. Bilim ve teknolojinin her ülkede politik düzeyde sahibi ve izleyicisi vardır. Sağlıklı bir bilim ve teknoloji politikası ile stratejilerin tespit edilebilmesi için bir ülkenin bilim bazını oluşturan bilim adamı niteliği kanıtlanmış öğretim üyeleri ve araştırıcılar ile teknoloji bazını oluşturan ve risk alarak sermaye yatıran sanayi kuruluşlarının temsilcileri ile sürekli diyalog şarttır. Bilim ve teknoloji politikaları bağlamında batılı ülkelerde izlenen politikalar, genellikle, misyona yönelik politikalar ve teknolojik yayılmaya yönelik politikalar ile Uzak Doğu ülkelerinin uyguladığı ulusal teknolojik hedefler politikalarıdır. Gelişmekte olan ülkeler bağlamında ise yakın zamanlara dek bir teknoloji politikasından söz edilememiş ve bu ülkelerin asıl itibarıyla teknoloji transfercisi ülkeler olabileceği genel kabul görmüştür. Ancak başta uzak doğu ülkeleri olmak üzere bir çok gelişmekte olan ülkenin bu anlamda sınırlı dahi olsa başarıları son dönemlerde dikkat çekmektedir. Bu ülkelerin teknoloji politikaları açısından şu iki amaca sahip olduklarıgörülmektedir: 1. Teknoloji transferinden ve ithalatından yararlanmayı hedefleyen politikalar, 2. Teknolojiyi yurt içinde geliştirici teşvikler ve uygulamalara dayanan politikalar. Bilim ve teknoloji politikaları açısından gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkeler bağlamında çeşitli ülke uygulamalarından başarılı olarak görülen politikaların şu özellikleri ise dikkat çekmektedir: 6

7 Sektörel hedefler çerçevesinde bazı alanlara öncelik verilmesi, Mutlaka dış rekabete açılması, Devletin imalat sanayiine girmekten kaçınması ve var olanlardan çekilmesi, Etkin bir rekabet ortamının sağlanması, Bilimsel ve teknolojik Ar-Ge'ye büyük önem verilmesi ve finansmanı, Beşeri sermaye yatırımlarının hızla arttırılması, Üniversiteler ve kamu araştırma kurumları ile özel sektör arası Ar-Ge sürecinde işbirliği, Araştırma birimleri arası karşılıklı etkileşim ve enformasyon akışının sağlanması, Etkin bir teşvik sistemi, İleri teknoloji alanlarında yeni birimlerin kurulmasına yönelik faaliyetler, Yabancı sermaye yatırımlarını teşvik etmeye yönelik faaliyetler. Bu çerçevede, özellikle yabancı sermaye yatırımlarının gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde politika yapıcılar tarafından önemli bir araç olarak algılandığına dair kanıtlar vardır. Günümüzde Ar-Ge faaliyetlerinin giderek uluslararasılaştığı gözlemlenmektedir. Uluslararasılaşmanın, yazında pek çok tanımı olmakla birlikte bu raporda girişimlerin uluşlararasılaşması ile kastedilen girişimlerin faaliyetlerinin küresel piyasalarda eşgüdüm içinde gerçekleştirmeleridir. Bu bağlamda uluslarasılaşan bir girişim, faaliyet gösterdiği pazarların dışındaki pazarlara nüfuz etmeye ve bu pazarlardaki kaynaklardan yararlanmaya çalışmaktadır li yıllarla birlikte, uluslararası Ar-Ge işbirliklerinde anlamlı artışlar gözlenmiştir. Bu süreçte özellikle çok uluslu şirketlerin (ÇUŞ) Ar-Ge yatırımlarını kurulu oldukları ülkelerin dışına yönlendirmeye başladıkları görülmektedir. Ar-Ge yatırımlarının ululararasılaşması bizzat inovasyon süreçlerinin değişiyor olmasından bağımsız olarak değerlendirilmemelidir. İnovasyon faaliyetleri giderek daha pahalı, karmaşık ve disiplinlerarası bir karaktere sahip olmaya başlamıştır. Bu faaliyetler bilim adamları, mühendisler ve son kullanıcılar arasında daha fazla işbirliği gerektirirken, öte yandan tasarım, imalat, tedarik ve pazarlama faaliyetlerinin de uyum içinde gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. İletişim teknolojilerinin gelişmesi ve mükemmelliyet merkezlerinde yaratılan bilginin daha erişilir hale gelmesiyle birlikte azalan coğrafi engeller yenilik süreçlerinin hızını arttırmakta ve onları daha küresel hale getirmektedir. Bu durumda ÇUŞ ların küresel olarak yayılmış durumdaki Ar-Ge faaliyetlerini bütünleştirmek yönündeki çabalarını arttırmaktadır. ÇUŞ lar bunu gerçekleştirirken, iç ve dış kaynaklı Ar-Ge faaliyetleri ile birlikte yabancı iştiraklerindeki ya da yabancı ortaklarla yaptıkları Ar-Ge faaliyetlerinden de faydalanmakta ve küresel inovasyon ağlarını beceriyle yönetmektedirler. 7

8 Yabancı sermaye yatırımları, daha önce de belirtildiği üzere ÇUŞ larda iktisadi büyümenin daha hızlı gerçekleştirilmesi ve teknolojik birikimin arttırılmasının öenmli bir aracı olarak görülmektedirler. Son dönemde, iktisat yazınındayabancı sermaye yatırımlarının iktisadi büyümeye, teknolojik yayılmaya ve yerel beşeri sermayeye etkileri üzerine artan oranda çalışmaya rastlanmaktadır. Bu çalışmalar, farklı ülkeler yönelen yabancı sermaye yatırımlarının belirleyen faktörleri incelemekle kalmayıp, bu yatırımların uluslarası ticaret ve teknolojik gelişme ile bağlantılarını ortaya koymakta ve bunların fayda/maliyet analizini de yapmaktadırlar. Ar-Ge faaliyetlerinin uluslararasılaşması, küresel iktisadi faaliyetlerde rekabetçiliği sağlamakta önemli bir araç olarak görülmektedir. Özellikle son dönemde ÇUŞ lar tarafından Hindistan ve Çin başta olmak üzere, GOÜ lere yönelen Ar-Ge yatırımları bu ülkelerin bilgi tabanına ve rekabetçiliklerine önemli katkılar sağlamıştır. Bu eğilimin kaynağının temelde iyi çalışan bir ulusal inovasyon sisteminin (UIS) varlığı olduğu görünmektedir. Başka bir deyişle, GOÜ lerdeki ulusal inovasyon sistemleri güçlü ve olgun bir yapıya kavuştukça, bu ülkeler sosyo ekonomik kalkınma amaçlarına uygun olarak doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını daha iyi yönetebilmekte ve özümseyebilmektedirler. Uygulamalı çalışmalardan elde edilen sonuçlar çerçevesinde, uluslararası Ar-Ge yatırımlarını çekme kapasitesinin UİS in işlerliği ile doğru orantılı olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. UİS in zayıf ve güçlü yönleri, uluslararası Ar-Ge yatırımlarının hacmini ve doğasını belirklemektedir. UİS, dar anlamda sadece rekabetçi gücü sağlamak için faydalanılacak bir araç değil aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmayı sağlayabilecek bir araçtır. UİS in temel unsurları aşağıdaki gibi sıralanabilir. 1. Kavramsal Çerçeve: UİS e yönelik politikaların kavramsal bir çerçeveye bağlanması ve bunların olası fırsatlara cevap verebilir, olası sorunları çözebilir nitelikte olması gerekmektedir. Bu kavramsal çerçeve, geniş anlamda ulusal politik ve iktisadi dinamikleri yönetebilmelidir. 2. Kurumların, Teknolojilerin ve Bilginin Ortaklaşa Evrimi: Etkin bir inovasyon sisteminin varlığı ve teknoloji ve bilgi birikiminin sağlanabilmesi için güçlü bir etkileşim, sinerji ve koordinasyonun sağlanması gerekmektedir. 3. Teşvikler: Belirlenen hedeflere ulaşılması için gerekli ve kurumların, teknolojilerin ve bilginin ortaklaşa evrimini sağlayacak, iktisadi ve iktisadi olmayan unsurları biraraya getiren uygun teşvikler sağlanmalıdır. 4. Uygulama/Öğrenme/Geri Besleme/Çıktılar: Stratejilerin, politikaların, projelerin ve programların uygulanması öğrenmeye yönelik geri besleme mekanizmalarını içermelidir. Dar 8

9 kapsamda sınai kalkınma, geniş kapsamda ise sosyoekonomik kalkınma hedefleri için öğrenme ve gerekli düzeltici önlemleri alma yeteneği, teknolojik yeteneklerin ve bu yeteneklerin içine gömülü inovasyon dinamiklerinin geliştirilmesi için büyük önem arzetmektedir. Bu yolla uygulama ve pratik öğrenme bazlı çıktıları geliştirirken, bu çıktılar da keşfedilmemiş inovasyon uygulamalarının ortaya çıkarılmasını sağlayacaktır. 5. Sosyoekonomik Değişimler: Öğrenme çıktıları düzeltici, uyarlanabilir, evrimci, yapısal ve benzeri farklı sosyoekonomik değişimlere yol açabilir. Bu unsurlar arasındaki ilişki Şekil 1.1 de açıklanmaktadır. Şekil 1.1 deki kavramlaştırma dört temel unsur olan mekan, ekonomi, politika ve bilgiyi biraraya getirerek bunların etkileşimleri, sinerjileri ve sistemik birleşmesinin dönüşümü ne şekilde gerçekleştirdiğini göstermektedir. Bu unsurların etkileşimi herhangi bir tarihsel bağlamda ulusların etkin veya verimsiz sonuçlara ulaşmasına neden olmaktadır. Bu unsurların ne şekilde etkileştiği ve evrildiği etkin bir inovasyon sistemini ve dolayısıyla teknolojik birikimi ve iktisadi kalkınmayı belirlemektedir. Şekil 1.1 deki okların ters yönde hareket etmesi durumundaysa verimsiz bir UİS ortaya çıkmaktadır. Şekil 1.2 ise UİS deki kurumlar, teknolojiler ve teşvikler arasindaki bağları göstermektedir. Buradaki unsurlar ise aşağıdaki şekilde özetlenebilir: 1. Altyapılar: Bilim ve Teknoloji, Fikri mülkiyet hakları, kamu politikası, bilgi ve iletişim teknolojileri ve bilim ve teknoloji kültürü. 2. Yatırımlar: Ar-ge harcamaları ve kamu Ar-Ge destekleri, risk sermayesi ve doğrudan yabancı sermaye yatırımları. 3. Bilgi ve Yetenekler: Eğitim ve insan kaynakalrı gelişimi ve işgücü esnekliği. 4. İlişkiler ve İlişki Bağları: Üniversite-sanayi ilişkileri, kamu ve özel sektör Ar-Ge yatırımları ve sanayi, ÇUŞ kaynaklı Ar-Ge'nin uluslararasılaşması, uluslarüstü ağ yapılar. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları IMF ve OECD gibi uluslararası ve DPT gibi ulusal kuruluşlar tarafından bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan ve bir veya birden fazla uluslararası yatırımcının tamamına sahip olarak veya yerli bir veya bir kaç firma ile ortaklık halinde gerçekleştirdiği yatırımlar, doğrudan yabancı yatırım olarak tanımlanmaktadır. Herhangi bir yatırımı, doğrudan yabancı sermaye yatırımı olarak niteleyebilmek için ana girişimin bağlı girişimi kontrol edebilmesi gerekmektedir. UNCTAD bu durumu %10 luk bir paya ve buna bağlı oy hakkı 9

10 üzerinden tarif etmektedir. Dorğudan yabancı sermaye yatırımları özsermaye biçiminde olacağı gibi gelirlerin yeniden yatırıma dönüştürülmesi şeklinde de gerçekleşebilir. Şekil 1.1 Ulusal İnovasyon Sisteminin (UİS) Temel Bileşenleri ULUSAL İNOVASYON SİSTEMİ (UİS) Kaynak: Baskaran ve Muchie (2008) 10

11 Şekil 1.2 UİS bütünündeki kurumlar, teknolojiler, bilgi ve teşvik mekanizmaları arasındaki ilişkiler Kaynak: Baskaran ve Muchie (2008) 11

12 İktisat yazınında doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri olarak aşağıda sırlanan faktörler göze çarpmaktadır: Pazar büyüklüğü: Gayri Safi Milli Hâsıla (GSMH), GSMH büyüme oranı, kişi başına düşen gelir büyüme oranı. Politika değişkenleri: Ekonominin dışa açıklığı, kurumlar vergisi oranları, gümrük vergisi oranları, altyapı kalitesi. Kurumsal Özellikler: Yolsuzluk endeksi, siyasi istikrar, hukuk devleti. İşgücü piyasası şartları: Okuryazarlık oranı, ücretler. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının küresel arzı Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının iktisadi büyüme üzerinde önemli etkileri olduğu ve bunlardan ulusal ekonomilerin fayda elde ettiği üzerinde uygulamalı çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmalar, GSMH büyümesi, sabit semayeye yapılan gayri safi ilaveler ve ödemler dengesi üzerine doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının olumlu etkilerinden bahsetmektedirler. Son dönemde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının küresel ekonomi üzerindeki rolü giderek artmıştır. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının küresel GSMH içindeki payının %20 ye ulaştığı tahmin edilmektedir. Son yıllarda, Çin ve Hindistan gibi GOÜ lere doğru bir yönelme söz konusudur. Ayrıca, son on yılda bu yatırımların niteliği de değişmekte ve artan oranlarda Ar-Ge yatırımları biçiminde oldukları izlenmektedir. Daha önceki dönemlerde doğrudan yabancı sermaye aytırımı niteliğindeki Ar- Ge yatırımlarının ABD, Avrupa ve Japonya arasında gerçekleştiği gözlemlenirken, son dönemde bu yatırımların GOÜ lere yönelmesi önemli bir yapısal değişimi işaret etmektedir. UNCTAD (2005) Ar- Ge nin uluslararasılaşma sürecinde on farklı bileşenin rolünü ortya koymakla birlikte, bunların UİS i ile ilişkisini belirlememiştir. Ancak, yukarıda altını çizdiğimiz üzere Ar-Ge nin ulsulararasılaşma sürecei ile UİS arasında önemli ilişkiler bulunmaktadır. Bu ilşkileri tanımlamak gerekli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Bu çerçevede daha önemli olan, bu unsurların birbirleriyle nasıl etkileştiği ve UİS nin etkin sonuçlar üretmesine nasıl katkıda bulunduğudur. Başka bir deyişle, UİS nin Ar-Ge faaaliyetlerini ve bunların etkinliğini nasıl arttırdığı önemli bir meseledir. Ar-Ge nin uluslararasılaşma süreci ile UİS arasındaki ilişki Şekil 1.3 de sunulmaktadır. 12

13 UNCTAD (2005) tarafından belirlenen on farklı bileşen aşağıdaki gibidir: 1. Genel yatırım ortamı: Makroiktisadi ve toplumsal istikrar, düzenleme sistemi ve şeffaflık; 2. İktisadi yapı: Endüstriyel yapı, Pazar büyüklüğü, doğal kaynaklar, altyapı, kültür ve dil; 3. Gelişmiş ülkelere göre rekabetçi avantaj sağlayabilecek ücretlerle bilimsel ve mühendislik becerilerine erişim; 4. Özellikle teknik eğitim kısmı güçlü bir eğitim sistemi; 5. Ar-Ge faaliyetlerinde bulunan kurumların (kamu ve özel sektör firmaları, labaratuarlar, üniversiteler) ve standartlar ile standartları belirleyen kurumların varlığı; 6. Temel araştırma ve yayın yapan kurumların (üniversite ve diğerleri) varlığı; 7. Bilgi üreten kurumlarla üretim yapan girişimler arasındaki güçlü bağlar; 8. Özellikle ürünleri kolayca taklit edilebilen teknolojilere yönelik sağlam bir fikri mülkiyet hakları düzeni; 9. Farklı firmalar ve kurumlar arasındaki etkileşimi kolaylaştıran canlı teknoparkların varlığı; 10. Farklı teknolojik ve sınaî faaliyetleri barındıran kümelerden oluşan bir sanayi yapısının varlığı. Şekil 1.3 de görülen en olumlu senaryoda yani yukarıda bahsedilen tüm bileşenlerin bir ülkenin UİS i içinde barındırıldığı durumda, bu UİS o ülkeye Ar-Ge faaliyetleri için doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının çekilmesinde etkin bir rol oynayacaktır. Öte yandan, bu bileşenlerin tamamı ya da bir kısmı UİS içinde yer almıyorsa, o ülke anlamlı düzeylerde yabancı kaynaklı Ar-ge yatırımı çekmekte sorunlarla karşılaşacaktır (olumsuz senaryo). Birtakım bileşenlerin güçlü, bir kısmının ise zayıf olduğu ortalama bir senaryoda ise, o ülke daha az karmaşık teknolojik ve inovatif faaliyetler için yabancı Ar- Ge yatırımı çekebilecektir. Güçlü yanların olduğu bazı seçilmiş yüksek teknoloji alanlarında ise yabancı Ar-Ge çekimi mümkün olabilecektir (orta seviyede tutarlı senaryo). 13

14 Şekil 1.3 Ar-Ge odaklı UİS ve YSY arasındaki ilişki Kavramsal ULUSAL İNOVASYON SİSTEMİ (UİS) AR-GE ODAKLI DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARI ETKİLEYEN UİS BİLEŞENLERİ 1. Uygun yatırım ortamı/olanaklarının sağlanması 2. Güçlü ekonomik alt yapının sağlanması (sanayi yapısı, pazar, vd.) 3. Güçlü eğitim-öğretim sisteminin varlığı 4. Dinamik teknoparklar ve bilimparklarının olması 5. Farklı endüstriyel/teknolojik kümeleşmelerin varlığı 6. Anlamlı/önemli bilim ve teknoloji yeteneğinin varlığı 7. Ar-Ge faaliyetlerinde bulunan kurumların varlığı 8. Temel araştırma yeteneklerinin varlığı (üniversiteler ve diğer kurumlar) 9. Bilgi üreten kurumlar ve ana üretim odakları arasındaki ilişki bağlarının varlığı 10. Güçlü/tutarlı/korumacı fikri mülkiyet hakları sisteminin kurulması Mutlak Pozitif (Olumlu) Senaryo: UİS bütününde değerlenen 10 unsurun tamamının BİR ARADA varolması; ve bu unsurlar arasında güçlü ilişkisel bağların varlığı Orta Seviyede Tutarlı Senaryo: UİS bütününde değerlenen 10 unsurun tamamının BİR ARADA YA DA ÇOĞUNLUĞUNUN güçlü ve/veya görece zayıf biçimde varlığı Mutlak Negatif (Olumsuz) Senaryo: UİS bütününde değerlenen 10 unsurun tamamının BİR ARADA YA DA ÇOĞUNLUĞUNUN güçlü ve/veya görece zayıf biçimde varlığı Ar-Ge odaklı YSY: Orta ve yüksek teknoloji & karmaşık inovasyon faaliyetlerine/yapılarına yönelir. Ar-Ge odaklı YSY: Daha azkarmaşık teknoloji & inovasyon faaliyetlerine/yapılarına yönelir; öte yandan, bazı yüksek teknolojik & inovatif faaliyetlere de yönelebilir. Ar-Ge odaklı YSY: Geçerli/yeterli bir nitelik taşımaz. Kaynak: Baskaran ve Muchie (2008) 14

15 Nihai amacı politika önerileri oluşturmak olan ve Türkiye de faaliyet gösteren yabancı sermayeli (ya da çokuluslu) firmaların Ar-Ge etkinliklerinin çözümlenmesine yönelik çalışmamız birbiriyle yakından ilintili, giderek birbirini tamamlayacak olan üç bölümden oluşacaktır. İlk bölüm, çokuluslu firmaların Ar-Ge etkinliklerinin uluslararasılaşması sürecinde son yirmi yılda yaşanan değişiklikleri irdeleyen iktisat yazınından hareketle, GOÜ lerin bu sürece nasıl dâhil olabileceklerinin ve bu süreçte oynayabilecekleri rollerin saptanması ve incelenmesine yönelik olacaktır. Bu bölüm, çalışmanın diğer bölümlerinde elde edilecek verilerin/bulguların yorumlanması, çözümlenmesi ve bu raporun nihai amacı olan Türkiye deki yabancı sermayeli şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerinin teşvik edilmesine yönelik politika önerileri oluşturulması açısından önemlidir. İlk olarak, son yirmi yılda yabancı firmaların GOÜ lerdeki Ar-Ge faaliyetlerinin hem nicel hem de niteliksel olarak geçirdiği dönüşüm mercek altına alınacaktır. İkinci olarak, GOÜ lerde artan yabancı firma Ar-Ge sinin niteliğinin incelenmesi gerekmektedir. Bu tür Ar-Ge faaliyetleri uzun bir süre yabancı firmaların GOÜ lere getirdikleri ürünlerin yerel koşullara uyarlanmasından ibaret olmuştur ve sadece iç pazar hedeflenmiştir. Bu tür bir Ar-Ge faaliyetinin uzun/orta vadedeki getirisi doğal olarak düşüktür ancak yenilikçi içeriği daha yüksek ve daha ziyade üretimle ilintili olan yenilikçi Ar-Ge ye evrilebilirler. Son olarak, küresel inovatif Ar-Ge olarak adlandırılan aşamada, yabancı firmanın GOÜ lerde yaptığı Ar-Ge faaliyeti ana firmanın küresel stratejisinin bir unsuru haline gelmiştir. Bu Ar- Ge etkinliği üretimle ilintili yerel Ar-GE laboratuarlarında gerçekleşebilir ya da yerli üretimden bağımsız olup yine yerli inovasyon ağlarından ve insan gücünden yararlanmak üzere kurulmuş teknoloji yoğun birimlerde yapılabilir. Üçüncü olarak, çokuluslu firmaları Ar-Ge faaliyetlerinin gittikçe artan bir bölümünü GOÜ lere kaydırmaya iten etmenlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu etmenleri, itici ve çekici güçler olarak ikiye ayırabiliriz. İtici güçler, çokuluslu firmaların giderek artan küresel rekabet ortamında yer almalarından, Ar-Ge yapmanın maliyetinin gelişmekte olan ülkelerde gittikçe artmasından, aynı zamanda mühendis ve bilim adamı arzında görülen sıkıntılardan ve Ar-Ge sürecinin gittikçe karmaşıklaşmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum, çokuluslu firmaları hem Ar-Ge alanında uzmanlaşmaya hem de Ar- Ge lerinin bir bölümünü ülkeleri dışında yapmaya itmektedir. Çekici güçler ise, GOÜ lerde mühendis ve bilim insanı arzının ve becerilerinin artmasından ve bu işgücünün maliyetinin makul bir düzeyde kalmasından, çokuluslu firmaların üretim süreçlerinin küreselleşmesinin devam ediyor olmasından ve GOÜ lerin geniş ve hızla büyüyen pazarlara sahip 15

16 olmalarından kaynaklanmaktadır. Tüm bu özellikler, GOÜ leri çokuluslu şirketler için çekici bir Ar-Ge üssü haline getirmiştir. Projenin bu bölümü sonucunda küresel eğilimler belirlenmekle kalmayacak, başarılı ülke örneklerinden alınabilecek dersler de sunulacaktır. Bu çalışmanın geri kalan altı bölümünde; veriler ışığında Ar-Ge nin küreselleşme sürecinin geldiği nokta irdelenecek (Bölüm 2), Ar-Ge ve inovasyon ile gelişmekte olan ülkelerin rekabet gücü arasındaki ilişkiye değinilecek (Bölüm 3), özellikle 1980 lerden itibaren hızlanan küreselleşme sürecinin gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomileri üzerindeki etkileri tartışılacaktır (Böüm 4). Ar-Ge yatırımlarının küreselleşme sürecini belirleyen etmenler beşinci bölümün konusudur. Bu süreci belirleyen etmenler sıralanacak, Çok Uluslu Şirketlerin bu süreçte belirleyici olan rolü irdelenecek, özellikle de bu şirketleri Ar-GE faaliyetlerini dış tedarikle sağlamaya iten unsurlar incelenecektir. Yabancı Serymaye Yatırımlarına (YSY) paralel olarak kurulan Ar-GE birimleri, farklı YSY türleri ve Ar-GE odaklı YSY nin gerçekleştirildiği mekânları belirleyen etmenler tartışılacaktır. Altıncı bölüm, GOÜ lerde Ar-GE odaklı YSY yi çekmeye yönelik politakalar analiz konusu olacaktır. İlk olarak ir kacrasal çreve oluturlmata çalışılacak, daja sonra da dokuz ülkede bu alanda uygulanan politikalar incelenecektir. Son bölümde ise bulgular özetlenecek ve çalışmamızın bir sonraki aşaması için öneriler getirilecektir (Bölüm 7). 2. YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI (YSY) VE AR-GE ODAKLI YSY NİN EVRİMİ Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları (YSY) 1980 lerin ikinci yarısından itibaren artma eğilimi göstermiştir (UNCTAD 2009). YSY, küresel düzeyde yaratılan katma değerden daha hızlı artmıştır. Aynı eğilim, küresel mal ve hizmet ithalatı ile ölçülen dünya ticaretiyle YSY yi karşılaştırdığımız zaman da geçerlidir. Başka bir deyişle, YSY nin küresel ekonomik faaliyetlerdeki ağırlığı gün geçtikçe artmaktadır. Ülkeleri, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler olarak iki kategoriye ayırırsak; YSY akımlarının yaklaşık % 75 inin gelişmiş ülkelere yöneldiğini görürüz. Gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ) payı ise özellikle 1990 lardan itibaren artmaya başlamış ve bugünkü düzeye erişmiştir. GOÜ lere yönelen YSY nin % 80 i on beş kadar ülkeye gitmektedir, dolayısıyla eşitsiz bir coğrafi dağılım söz konusudur. Öte yandan YSY lerin % 90 ı gelişmiş ülkelerdeki Çok Uluslu Şirketler (ÇUŞ) tarafından gerçekleştirilmektedir. Son zamanlarda GOÜ kökenli ÇUŞ ların sayısında gözlenen artış, GOÜ lerin toplam YSY çıkışlarındaki payına henüz yansımamıştır. 16

17 Mevcut veriler, YSY akımlarının büyük ölçüde gelişmiş ülkeler arasında cereyan ettiğine işaret etmektedir (GOÜ lere yönelen YSY nin son dönemde artış gösterdiğini burada hatırlatalım). Ayrıca, özellikle Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın YSY veritabanı şu olgulara dikkati çekmektedir (UNCTAD 2009): (i) Şirket satın almaları ve birleşmeler, YSY nin büyük bölümünü oluşturmaktadır (ii) YSY lerin büyük bölümü teknoloji ve beceri yoğun sektörlere yönelmektedir (iii) YSY lerin yarısından fazlası gelişmiş ülke ÇUŞ ları tarafından gerçekleştirilmektedir lerde başlayan, 1990 larda devam eden ve Dünya Ticaret Örgütünün kurulmasıyla sona eren süreç sonunda, uluslararası ticaret önündeki engeller kalkmıştır. Bu serbestleşme süreci YSY yi de etkilemiş, özellikle GOÜ lerde uzun süredir yürürlükte olan YSY yi kısıtlayıcı ve bağlayıcı birçok uygulama son bulmuştur (YSY için izin alınması, asgari düzeyde yerli girdi kullanılması ve ihracat yapılması, yerli ortak ile birlikte çalışma zorunluluğu gibi). En azından GOÜ lere yönelen YSY akımlarında görülen artışın gerisindeki etmenlerden biri budur. Bir diğer etmen de bazı GOÜ lerde (özellikle Uzak Doğu ve yeni AB üyesi ülkelerde) gözlemlenen yüksek büyüme hızlarıdır. Bu bölümdeki amacımız, Ar-GE nin küreselleşme süreciyle ilgili verileri sunmak ve bu veriler ışığında bir mevcut durum analizi yapmaktır. Her ne kadar Ar-Ge nin küreselleşmesi süreci birden çok gösterge yardımıyla irdelenebilirse de, bu göstergelerin hesaplanması için gerekli güncel verilere birçok ülke için erişmek oldukça zordur. Bu nedenle aşağıdaki veriler daha ziyade OECD ülkelerindeki durumu incelememizi sağlayacaktır. Şekil 2.4 ABD, AB ve Japonya arasındaki özel girişimler (büyük ölçüde her bölgenin ÇUŞ ları) tarafından 2003 yılında gerçekleştirilen Ar-Ge hareketleri hakkında bilgi vermektedir. Bu veriler ışığında: (i) (Analizi bu üç ekonomik blokla sınırlarsak) Ar-Ge nin küreselleşme sürecinin özellikle AB ve ABD arasında yaşandığı görülmektedir. ABD ÇUŞ larının AB de gerçekleştirdiği Ar-Ge harcamaları ABD deki benzer harcamaların %10 undan azdır. AB ÇUŞ ları için bu oran % 15 civarındadır. Bu durum büyük ölçüde AB ÇUŞ larının ABD de bulunan yeni teknoloji kaynaklarına erişmeye ve bu süreçte önemli rol oynayan kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmaya yönelik çabalarını yansıtmaktadır. (ii) Gerek AB ve ABD den Japonya ya yönelen Ar-Ge akımları, gerekse Japon ÇUŞ ları tarafından bu iki bölgede yapılan Ar-Ge harcamaları, Japonya nın Ar-Ge nin küreselleşme sürecine sebebi ne olursa olsun AB ve ABD ye göre daha az müdahil olduğunu göstermektedir. 17

18 Şekil ABD, AB ve Japonya arasında özel sektör Ar-Ge Hareketleri: 2003 Kaynak: OECD (2006) Tablo 2.1; AB, ABD ve Japonya kökenli ÇUŞ ların Ar-Ge bütçelerinin yılları arasında ülke/bölge dışında harcanan oranları hakkında bilgi vermektedir. Bu veriler Şekil 2.4 ün işaret ettiği eğilimleri doğrulamaktadır: (i) AB ÇUŞ larının Ar-Ge faaliyetleri ABD ÇUŞ larına göre daha küreselleşmiştir ve (ii) Japonya kökenli ÇUŞ lar bu küreselleşme sürecini daha geriden takip etmektedir. Tablo 2.1 aynı zamanda arasındaki on yıllık dönemdeki gelişmeler hakkında bilgi vermektedir. Bu dönemde kökenleri ne olurlarsa olsun ÇUŞ ların Ar-Ge bütçelerinin kendi bölge/ülke dışında harcanan payı artmıştır: (i) AB ÇUŞ ları için dönem başında % 25,7 oran bu oran % 100 e yakın bir artış kaydetmiş ve dönem sonunda % 43,7 ye ulaşmıştır. Başka bir deyişle, AB kökenli ÇUŞ lar Ar-Ge harcamalarının yarısına yakın kısmını AB dışında gerçekleştirmektedir. (ii) Aynı gösterge ABD kökenli ÇUŞ lar için aynı dönemde AB ye göre daha düşük değer almış ve ancak % 50 ye yakın bir artışla 2004 yılında % 35,1 düzeyine erişmiştir. (iii) Japon ÇUŞ larının Ar-Ge bütçelerinin Japonya dışında harcadıkları oran yaklaşık % 200 lük bir atış gösterse de, dönem sonunda ancak % 14,6 ya ulaşabilmiştir. Tablo 2.1, ABD ÇUŞ larının ülkeleri dışında gerçekleştirdikleri Ar-Ge harcamalarının coğrafi dağılımı hakkında için veriler içermektedir (ne yazık ki benzer veriler AB ve Japonya kökenli ÇUŞ lar için yoktur). 18

19 Tablo Çok Uluslu Şirketlerin Ar-Ge Bütçelerinin Ülke/Bölge Dışında Harcanan Oranı (%) (tahmin) Batı Avrupa Japonya Kuzey Amerika Kaynak: OECD (2006) İlk olarak bu tablonun son satırı, ABD ÇUŞ larının döneminde ülkeleri dışında yaptıkları Ar- Ge harcamalarının % 159 oranında artarak 12,6 milyar dolardan 28,3 milyar dolara çıktığını göstermektedir. A-Ge harcamalarının coğrafi dağılımında şu hususlar ön plana çıkmaktadır: (i) Dönem başında ABD li ÇUŞ ların ABD dışındaki Ar-GE harcamalarının % 70,4 üne ev sahipliği yapan AB nin payı gerilemiş ve dönem sonunda % 61 olarak gerçekleşmiştir (ii) Latin Amerika ülkelerinin dönem başında % 3,1 olan payı, dönem sonunda % 3,1 olarak gerçekleşmiştir (iii) Orta Doğu ülkelerinin payı % 0,8 den % 3,7 ye yükselmiş olsa da bu artış büyük ölçüde İsrail de gerçekleşmiştir (iv) Asya-Pasifik bölgesinin payı ise % 14,8 den %18,2 ye yükselmiştir. Bu 3,4 puanlık artış büyük ölçüde ABD ÇUŞ larının Çin deki Ar-Ge faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Japonya nın toplam ABD kökenli Ar-Ge deki payı % 10,2 den % 6,2 ye gerilemiştir. Şekil 2.5 ve 2.6, Tablo 2.1 in işaret ettiği Ar-Ge nin küreselleşme sürecinin coğrafi boyutu hakkında tamamlayıcı bilgiler vermektedir. UNCTAD 2005 yılı Dünya Yatırım Raporu için 500 kadar ÇUŞ yöneticisi ile yaptığı ve en çok Ar-Ge çeken ülkeler ile ilgili bir anketin sonuçlarını vermektedir. Şekil 2.5, yılındaki mevcut durumu özetlemektedir. ABD, Birleşik Krallık ve Çin Ar-Ge birimi kurmak açısından en cazip ilk üç ülkedir. OECD üyesi olmayan ülkeler arasında ilk üç sırayı Çin, Hindistan ve Singapur almakta, Brezilya dördüncü ve Rusya beşinci sırada bulunmaktadır. Şekil 2.6 ise ÇUŞ yöneticilerin döneminde Ar-Ge birimi kurmak için en cazip olacağını düşündükleri ülkeler hakkında bilgi vermektedir. Bir önceki tabloya göre; ilk üç sırada yer alan ülkelerdeki başlıca değişiklikler şunlardır: (i) Çin ilk sırada, ABD ise ikinci sıradadır (ii) Birleşik Krallık ilk üçe girememiş ve üçüncü sırada Hindistan bulunmaktadır (iii) OECD üyesi olmayan ülkelerin sıralamasında ise ilk üçe Çin, Hindistan ve Rusya girmiştir. Singapur beşinci, Tayvan altıncı ve Malezya yedinci sıradadır (Brezilya ancak sekizinci sıradadır). 19

20 Tablo Çok Uluslu ABD Şirketlerinin ABD Dışındaki Ar-Ge Harcamalarının Dağılımı ve Toplam Değeri ( ) Kanada 8,5 11,1 12,5 11,9 9,3 11,4 10,8 10,8 11, ABi(15) 70,4 66,9 66,4 68,6 65,6 61,0 58,8 61,4 61, Doğu Avrupa 0,1 0,3 0,3 0,5 0,3 0,4 0,2 0,3 0, Latin Amerika 3,1 3,9 4,5 5,1 3,4 3,2 2,9 3,7 3, Brezilya 2,0 2,5 3,0 3,0 1,6 1,2 1,0 1,4 1, Afrika 0,2 0,1 0,2 0,2 0,1 0,1 0,1 0,1 0, Orta Doğu 0,8 1,2 1,4 1,0 2,1 3,1 3,7 3,5 3, Asya-Pasifik 14,8 14,8 12,8 10,9 17,8 19,2 21,3 18,0 18, Japonya 10,2 9,5 7,5 6,6 8,4 8,0 7,6 7,3 7, Çin 0,1 0,2 0,2 0,4 1,8 2,5... 3,1 2, Toplam (milyon dolar Kaynak: OECD (2008) 20

AR-GE, İNOVASYON VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN REKABET GÜCÜ ARASINDAKİ İLİŞKİLER

AR-GE, İNOVASYON VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN REKABET GÜCÜ ARASINDAKİ İLİŞKİLER AR-GE, İNOVASYON VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN REKABET GÜCÜ ARASINDAKİ İLİŞKİLER Prof. Dr. Erkan Erdil/Prof. Dr. M. Teoman Pamukçu ODTÜ-TEKPOL (Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi) 1. Giriş

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Özet

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Özet OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005 Summary in Turkish OECD Bilim, Teknoloji ve Sanayi: 2005 Skor Levhası Türkçe Özet Özet Bilgi tabanlı bir ekonomiye doğru uzun vadeli eğilim devam

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi RAPORUN AMACI Türk İnşaat Sektörünün rekabet gücünün arttırılması amacıyla

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

"Yenileşim ve Gelecek" 9. Kalite Sempozyumu. C. Müjdat ALTAY 15 Nisan 2011

Yenileşim ve Gelecek 9. Kalite Sempozyumu. C. Müjdat ALTAY 15 Nisan 2011 "Yenileşim ve Gelecek" 9. Kalite Sempozyumu C. Müjdat ALTAY 15 Nisan 2011 Küresel Rekabetin Sonucu Apple iphone Globalizasyon ve Glokalizasyon Gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan ülkeler için ürün geliştirmesi

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU

KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU İki metal parçayı ısıl yolla birleştirme işleminde kullanılan kaynak makine ve malzemeleri, üretim sanayinde önemli bir paya sahiptir. Geliştirilen her teknolojik malzemenin

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Altan Özkil Atılım Üniversitesi Sav. Tekno. Uyg. ve Arşt. Merkezi Müdürü Prof.Dr. Hasan AKAY Atılım Üniversitesi Rektör Yardımcısı ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular. Atilla Hakan ÖZDEMİR

İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular. Atilla Hakan ÖZDEMİR İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular Atilla Hakan ÖZDEMİR PhD, MBA, PMP Biyoteknoloji Sektörel İnovasyon Sistemi Semineri 3 Nisan 2013, Ankara İrlanda Göstergeler 2005 2012 Nüfus

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb.

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. Temmuz 2013 1 Genel kod bilgisi: XV ADİ METALLER VE ADİ METALLERDEN EŞYA 73 Demir

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ 2015 TEMMUZ- AĞUSTOS SEKTÖREL KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ Melisa KORKMAZ Küreselleşme Kavramı Günümüz dünyasında artık ülkeler ekonomik, sosyal ve teknolojik ağlar ile birbirlerine sıkı

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

TEKNİK TEKSTİL SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER

TEKNİK TEKSTİL SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER TEKNİK TEKSTİL SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER Türkiye nin Teknik Tekstil Dış Ticareti Ürün Grupları Bazında İhracat ve İthalat Dünya da Teknik Tekstil İhracat ve İthalatı Önemli İhracatçılar ve İthalatçılar

Detaylı

HİDROLİK PRES SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PRES SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PRES SEKTÖRÜ NOTU Modern yaşamın gerekleri olarak ihtiyaç duyduğumuz bir çok ürünün üretimini yapan tekstil, gıda, kimya, otomotiv sanayilerinin yanında elektronik ve haberleşme, savunma, havacılık

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

KABLO VE TELLER. Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KABLO VE TELLER. Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KABLO VE TELLER Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KABLO ve TELLER GTİP:8544 TÜRKİYE DE ÜRETIM VE DIŞ TİCARET Üretim Kablo ve teller

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

H2020 Açılış Etkinliği TÜRKİYE ve AVRUPA: Araştırma ve Yenilik ile Birlikte Daha Güçlü. TÜBİTAK Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkan

H2020 Açılış Etkinliği TÜRKİYE ve AVRUPA: Araştırma ve Yenilik ile Birlikte Daha Güçlü. TÜBİTAK Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkan H2020 Açılış Etkinliği TÜRKİYE ve AVRUPA: Araştırma ve Yenilik ile Birlikte Daha Güçlü TÜBİTAK Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkan Orta Gelir Tuzağı Yenilik Ekonomileri * Bilgi yoğun teknolojiye odaklanma

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

www.novusens.com 2012, Novusens

www.novusens.com 2012, Novusens www.novusens.com İNOVASYON VE GİRİŞİMCİLİK ENSTİTÜSÜ Vizyon... Ulusal ve uluslararası paydaşları ile sürdürülebilir büyüme ve rekabeti amaçlayan, ekonomiye ve toplumsal kalkınmaya katma değer yaratacak

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

7. Çerçeve Programı Nedir?

7. Çerçeve Programı Nedir? 7. Çerçeve Programı Nedir? Aslı VURAL 7.ÇP Enerji ve Çevre Alanları Ulusal İrtibat Noktası TÜBİTAK AB ÇERÇEVE PROGRAMLARI ULUSAL KOORDİNASYON OFİSİ REW Fuarı 20 Haziran 2009, İstanbul, TÜYAP Avrupa Topluluğu

Detaylı

GTİP 846310 Çubuk, boru, profil, tel vb. çekme tezgahları

GTİP 846310 Çubuk, boru, profil, tel vb. çekme tezgahları GTİP 846310 Çubuk, boru, profil, tel vb. çekme tezgahları Mart 2013 1 Genel kod bilgisi: XVI Makinalar ve mekanik cihazlar; elektrik malzemeleri; bunların aksam ve parçaları; ses kaydediciler ve kaydedilen

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9 Ocak 2013, Ankara BİLDİRİ İÇERİĞİ 1. Ordu-Üniversite-Sanayi İşbirliği Oluşumu 2. İşbirliği Süreci 3. Yaşanan Sıkıntılar 4. İşbirliğinin / Projenin Çıktıları 5. Deneyimden Öğrenilenler 6. Başarı İçin Öneriler ORDU - ÜNİVERSİTE

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ... Semih ERDEN EGE MODELİ 1994 den bu yana faaliyetini sürdürmektedir. Üniversitemiz: Ar-Ge ve Sanayi ilişkilerini Türkiye için tamamen özgün bir yapısı

Detaylı

İşletmelerin Karşılaştığı Tehdit Nedir? Zafer-İn Operasyonu nun Hedefleri Nedir?

İşletmelerin Karşılaştığı Tehdit Nedir? Zafer-İn Operasyonu nun Hedefleri Nedir? İşletmelerin Karşılaştığı Tehdit Nedir? Pek çok işletme, sektördeki yeniliklere ve değişen taleplere hızlı uyum sağlayamadığı için rekabet edemez ve hatta devamlılığını sağlayamaz hale gelebilmektedir.

Detaylı

Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları

Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları Mühendislik Fakültelerinin Araştırma ve Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkılarının Değerlendirilmesi Paneli

Detaylı

Tohumculuk Sektöründe Üniversite-Kamu-Özel Sektör İşbirliği

Tohumculuk Sektöründe Üniversite-Kamu-Özel Sektör İşbirliği Tohumculuk Sektöründe Üniversite-Kamu-Özel Sektör İşbirliği Prof.Dr. Mehmet Emin Çalışkan Niğde Üniversitesi Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Tarımsal Genetik Mühendisliği Bölümü caliskanme@nigde.edu.tr

Detaylı

Türkiye nin G-20 Başkanlığı ndaki 3 Önemli Önceliği. 1. Investments (Yatırımlar) 2. Inclusiveness (Kapsayıcılık) 3. Implementation (Uygulama)

Türkiye nin G-20 Başkanlığı ndaki 3 Önemli Önceliği. 1. Investments (Yatırımlar) 2. Inclusiveness (Kapsayıcılık) 3. Implementation (Uygulama) Forum İstanbul: Kritik Eşik: Açılım ve Dönüşüm Zamanı Mehmet Büyükekşi - TİM Başkanı 28 Nisan 2015 1 Türkiye nin G-20 Başkanlığı ndaki 3 Önemli Önceliği 1. Investments (Yatırımlar) 2. Inclusiveness (Kapsayıcılık)

Detaylı

TÜRKİYE CERN FIRSATINI KAÇIRDI

TÜRKİYE CERN FIRSATINI KAÇIRDI DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2012 N201288 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Bilgi ASLANKURT 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri H. Ekrem CUNEDİOĞLU 2 Araştırmacı, Finans Enstitüsü TÜRKİYE CERN

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara SUNUM İÇERİĞİ 1. İstanbul Sanayi Odası nın Sanayi Üniversite İşbirliğine Bakışı ve Bu Kapsamdaki Rolü 2. Sanayi- Üniversite

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı