Değişik Özür Seviyesindeki Serebral Palsili Çocukların Annelerinin Depresyon Düzeyleri Farklı mıdır?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Değişik Özür Seviyesindeki Serebral Palsili Çocukların Annelerinin Depresyon Düzeyleri Farklı mıdır?"

Transkript

1 Orijinal makale Değişik Özür Seviyesindeki Serebral Palsili Çocukların Annelerinin Depresyon Düzeyleri Farklı mıdır? Akmer MUTLU 1, Pelin Piştav AKMEŞE 2, Mintaze Kerem GÜNEL 2 1 Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü, ANKARA 2 OKM Odyoloji Konuşma Ses ve Denge Bozuklukları Merkezi, ANKARA ÖZET Bu çalışma değişik özür seviyesine sahip serebral palsi (SP) li çocukların annelerinin depresyon düzeyleri arasında fark olup olmadığı sorusuna cevap bulmak amacıyla planlandı. Bu çalışmaya 62 SP li çocuk ve annesi dahil edildi. Olguların kaba motor fonksiyon seviyeleri Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi (Gross Motor Function Classification System-KMFSS) ne göre, ince motor fonksiyon seviyeleri El Yetenek Sınıflandırma Sistemi (Manual Ability Classification System-MACS) ne göre, annelerin depresyon düzeyleri ise Beck Depresyon Envanteri (Beck Depression Inventory BDE) ile değerlendirildi. Veriler SPSS 11.5 istatistik programı kullanılarak Kruskall-Wallis ve Spearman korelasyon testleri ile analiz edildi. p<0,05 istatistiksel anlamlı fark kabul edildi. Olguların yaş ortalaması 6,15±2,06 yıl idi (min:4-maks:10). Annelerin yaş ortalaması 32,08±6,03 yıl idi, annelerden 2 si çalışıyordu, diğerleri ev hanımıydı. KMFSS ye göre SP li çocukların 13 ü (%21) Seviye I, 12 si (%19,4) Seviye II, 10 u (%16,1) Seviye III, 19 u (%30,6) Seviye IV, 8 i (%12,9) Seviye V de idi. MACS a göre SP li çocukların 26 sı (%41,9) Seviye I, 18 i (%29,1) Seviye II, 8 i (%12,9) Seviye III, 10 u (%16,1) Seviye IV de idi. SP li çocukların KMFSS ile annelerinin depresyon düzeyi arasında (r=0.699, p<0.05), MACS ile annelerin depresyon düzeyi arasında (r=0,352, p<0,05) anlamlı ilişki bulundu. Ayrıca SP li çocukların özür düzeyleri (KMFSS) ve el yetenek seviyelerinin (MACS) annelerin depresyon düzeylerini etkilediği bulundu (p<0,05). SP li çocukların özür seviyesinin annenin ruhsal durumu üzerine olan etkilerinin belirlenmesi, hem rehabilitasyon sürecinde hedeflerin gerçekleştirilmesi hem de aileye sağlanacak desteklerin belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Serebral Palsi, özür, anne, motor fonksiyon, depresyon ABSTRACT Do the depression levels of mothers differ in different levels of disability of their children with cerebral palsy? This study aimed to investigate if the depression levels of the mothers differ in different levels of disability of their children with cerebral palsy (CP). This study included 62 children with CP. Gross motor function levels of children were determined by Gross Motor Function Classification System (GMFCS), manual ability by Manual Ability Classification System (MACS) and depression levels of the mothers by Beck Depression Inventory (BDE). Datas were analyzed by Kruskall-Wallis and Spearman correlation test by using SPSS 11.5 statistical program. Mean age of the children were 6.15±2.06 years (min:4- max:10). Mean age of the mothers were 32.08±6.03 years. The two of the mothers were working and the others were housewifes. 13 (21%) of the children were in Level I, 12 (19.4%) in Level II, 10 (16.1%) in Level III, 19 (30.6%) in Level IV and 8 (12.9%) in Level V of GMFCS. According to MACS; 26 (41.9%) children were in Level I, 18 (29.1%) in Level II, 8 (12.9%) in Level III and 10 (16.1%) in Level IV. Significant correlation was found between GMFCS levels and depression levels of the mothers (r=0.699, p<0.05); between MACS and depression levels of the mothers (r=0.352, p<0.05). In addition, GMFCS and MACS levels of the children effected depression levels of their mothers (p<0.05). The effects of level of disability in children with CP on their mothers psychological status are important to achieve rehabilitation targets and to determine the required family support. Key Words: Cerebral Palsy, disability, mother, motor function, depression GİRİŞ Ülkemizde çocukluk çağı özürleri içinde en sık karşımıza çıkan tablolardan biri serebral palsi (SP) dir. SP, gelişmekte olan fetal ya da infant beynindeki hasara bağlı olarak, hareket ve postür gelişimindeki bozukluğu tanımlayan, aktivite kısıtlılıklarına neden olan tablo olarak tanımlanmaktadır. SP de motor bozukluklara sıklıkla kognitif, duyu, iletişim, algılama, davranış, nöbet bozuklukları eşlik etmektedir 1. SP prevalansı ile ilgili birçok ülkede yapılmış farklı çalışmalar mevcuttur. Üçüncü dünya ülkelerinde, özellikle perinatal sebeplere bağlı olmak üzere, SP insidansı daha yüksektir 2. Türkiye deki SP prevalansı ile ilgili son yıllarda yapılan çalışmalarda ise, bu oran 1000 canlı doğumda 4,4 olarak bulunmuştur 3. Sağlık kontrollerindeki yetersizlikler, 87

2 elverişsiz doğum koşulları, yüksek ateş, hastalıklar, malnutrisyon ve akraba evliliklerinin bu oranın yükselmesine sebep olduğu tahmin edilmektedir 4. SP li çocuklarda nöromüsküler ve kas iskelet sistemine ait bozukluklara ek olarak öğrenme güçlüğü, epilepsi, konuşma, görme ve işitme problemleri görülebilir. Eşlik eden bu durumlar; çocuğun özür tablosunu artırmakla kalmayıp, günlük yaşam aktivitelerini ve sosyal katılımını olumsuz yönde etkilemektedir 5. Doğumu izleyen günlerde çocuğun özürlü olduğunun öğrenilmesi anne-babanın tüm beklentilerini ve hayallerini alt-üst etmektedir. Ailenin kendini hiçbir zaman özürlü bir bireye anne-babalık etmeye hazırlamaması, anne-babanın birbirine nedensel atıflarda bulunmaları, çocuğun özür tipi ve bağımlılık derecesi, aile yaşamına getirdiği sınırlılıklar, çevresel etmenler ve aile rehberliği alıp almamaları, ailenin yaşadığı stres düzeyi üzerinde etkili olmaktadır 6,8. Anne-baba bir yandan özürlü olarak dünyaya gelen çocuklarına nasıl yardımcı olacaklarını öğrenmek, bu konuda bilgi sahibi olmak isterken diğer yandan da bu yeni durumla başa çıkabilmek için psikolojik desteğe gereksinim duymaktadır 6,9. Anne-babanın SP li bir çocuk gerçeğini kabul etmesi, duruma başarılı bir biçimde uyum sağlaması ve yaşamını bu gerçeğe göre yeniden düzenlemesi kolay değildir. Aile, çocuğunun SP li olduğunu öğrendiği andan itibaren çocuklarının gelişimi, davranış ve eğitimi, bakımı ve büyütülmesi ile ilgili gündelik psikolojik sorunlar yaşamaktadır. Bu süreç içinde ne yapacaklarını bilemeyen aileler, farklı psikolojik süreçlerden geçerler. Ailelerin bu süreçlerdeki durumları, kişilik özelliklerine bağlı olmakla beraber, genel olarak reddetme (şok ve inkar), kızgınlık, uzlaşma, depresyon ve kabul sıralamalarını izler 6,7,10. Ailelerin birçoğu, aşamaların en sonuncusu olan kabul aşamasına erişememektedir. Bazı aileler, red aşamasında takılmakta ve sürekli olarak çocuklarının normale döneceği beklentisi içinde olmaktadırlar 9,10. Aile içinde yaşanan doğal problemlerin yanısıra, özürlü çocuğun ortaya çıkardığı problemler ailenin daha stresli bir yaşam sürmesine neden olmaktadır. Engelli çocuk, aile içindeki büyük ve küçük krizleri hızlandırarak sürekli stres verici bir durum yaratabilmektedir. Özellikle anneler boş zaman ve sosyal aktiviteleri kısıtlandığı, ev kadınlığı rolünden mutlu olmadıkları ve yeterli yardım alamadıkları için daha fazla stres hissetmektedirler 11. Özürlü çocukların ailelerinin stres düzeyi ile ilgili yapılan birçok araştırmada, bu ailelerde stres düzeyinin oldukça yüksek olduğu 12,14, gelişimsel gecikmeleri olan çocuğun yarattığı stresin, babalardan çok annelere depresyon açısından risk oluşturduğu 10 özürlü çocuğun gelişimindeki gecikmelerin, çocuğun bakımı için daha fazla zaman ve enerji harcayan annenin yaşam doyumsuzluğuna ve depresyonuna yol açtığını bildirmişlerdir 15. Smith ve ark. tarafından yapılan bir çalışmada da, özürlü bir çocuğa sahip olan anne-babaların, çocuğu özürlü olmayan anne-babalara göre daha fazla duygusal güçlüklere sahip olduğu ve daha fazla depresyon belirtileri gösterdikleri saptanmıştır 16. Stres ve depresyon ilişkisi incelendiğinde, bireyin depresyon belirtileri göstermesinin hemen öncesinde (yaklaşık %80 ninde) son zamanlarda geçirilmiş stres yaratan bir olayın (bir yitim, bir başarısızlık ya da engelli bir çocuğun doğumu) varolduğu görülmektedir 17. Bazı anne-babalar ise SP li bir çocuğa sahip olmayı yaşamda karşılaşılabilecek güçlüklerin bir parçası olarak algılamaktadırlar. Bu durumda, anne ve babalar karşılaştıkları bu probleme ve yeni duruma oldukça yapıcı bir biçimde yaklaşmakta, gerçekleri kabul edip, çocukları için yararlı olabilecek yardım ve hizmetlere yönelmektedirler. Buna karşın, özürlü çocuğa sahip olmayı son derece üzüntü verici, küçültücü ve çözülemeyecek bir kriz ya da problem olarak algılayan anne ve babaların SP li çocuklarına gereken yardımlara yönelmeleri güçleşmektedir. Bu anne ve babaların sürekli kaygılı ve depresif oldukları görülmektedir 18. Bu saptamalardan hareketle; bu çalışma değişik özür seviyesine sahip SP li çocukların annelerinin depresyon düzeyleri arasında fark olup olmadığı sorusuna cevap bulmak amacıyla planlandı. MATERYAL VE METOT Bu prospektif kesitsel çalışmaya pediatrik nörolog tarafından SP teşhisi konularak Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü, SP Ünitesine fizyoterapi ve rehabilitasyon için ayaktan başvuran 62 SP li çocuk ve annesi dahil edildi. Çalışmaya dahil edilme kriterleri; SP teşhisi almış olmak ve çalışmaya katılmayı kabul etmiş olmaktı. Çalışmaya yaşları 4-10 arasında değişen çocuklar katıldı ve ortalama yaşları 6,15±2,06 yıl idi. Çocukların ailelerinden çalışma izni ve onamı alındı. Çalışma için Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Etik Komitesinden izin alındı (Registration Number: HEK 09/60). Olgular ve aileleri aşağıdaki değerlendirme ölçütleriyle değerlendirildi. 1. Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi (KMFSS) Hastaların motor fonksiyon düzeylerini ve özür düzeylerini belirlemek amacıyla Kaba Motor Fonk- 88

3 siyon Sınıflandırma Sistemi nin genişletilmiş ve yeniden düzenlenmiş şeklinin (KMFSS E/R) Türkçe versiyonu kullanıldı. KMFSS E/R, kolay, basit ve kısa sürede uygulanabilen bir sınıflandırma sistemi olmakla beraber, çocukları 2 yaş öncesi, 2-4 yaş, 4-6 yaş, 6-12 yaş ve yaş arasında yaşlara göre ayırmaktadır. Her yaş için ise özür şiddetini beş seviyeye ayırmaktadır. Seviye I, toplumsal mobilitede minimal yada hiç özürü olmayan çocukları içerirken Seviye V deki çocuklar mobilite için tamamen dış desteğe bağımlı olan çocuklardan oluşmaktadır. KMFSS E/R çocuğun kaba motor hareket yeteneğini değerlendirmenin yanında aynı zamanda aktivitede ve katılımındaki kısıtlılıklarını da ortaya koymaktadır. KMFSS E/R kısaca aşağıdaki şekilde özetlenebilir. SEVİYE I: Kısıtlama olmaksızın yürür. SEVİYE II: Kısıtlamalarla yürür. SEVİYE III: Elle tutulan hareketlilik araçlarını kullanarak yürür. SEVİYE IV: Kendi kendine hareket sınırlanmıştır. Motorlu hareketlilik aracını kullanabilir. SEVİYE V: Elle itilen bir tekerlekli sandalyede taşınır El Yetenek Sınıflandırma Sistemi (MACS) El yetenek sınıflandırma sistemi, SP li çocukların günlük yaşam aktivitelerinde nesneleri tutarken ellerinin kullanımını sınıflandıran bir metodtur. MACS sınıflandırma sistemi KMFSS de olduğu gibi 5 seviye üzerinden sınıflandırılır. Seviye I, normal gelişen çocukla kıyaslandığında minör kısıtlılıkları olan SP li çocuğu içerir. Seviye I deki çocuk nesneleri kolaylıkla ve rahatlıkla tutabilirken, Seviye V deki çocuk ise, nesneleri tutup kullanamayan ve basit faaliyetleri bile gerçekleştirmek için ileri derecede kısıtlı beceriye sahip olan, tamamen yardıma ihtiyaç duyan çocukları içerir Beck Depresyon Envanteri (BDE) Beck Depresyon Envanteri (BDE), 1961 yılında Beck ve ark. tarafından geliştirilmiş, geçerlikgüvenirliği Hisli (1988, 1989) tarafından yapılmıştır. BDE depresyona verilen vegetatif, duygusal, bilişsel ve motivasyonel alanlarda ortaya çıkan belirtileri ölçmeye yarayan yirmi bir maddeden oluşmuş, kendini değerlendirme türünde bir ölçektir. Likert tipinde olan ölçek 21 belirti kategorisinden oluşmaktadır. Bunlardan; on biri bilişi, ikisi duyguyu, ikisi açıkça görülen davranışı, biri kişiler arası sorunları, beşi somatik yakınmaları ölçmektedir. Ölçekten alınabilecek puanlar 0-63 arasında değişmektedir. Ölçek için verilen kesim puanları araştırmalarda farklılık göstermekle birlikte, onyedi kesim puanının klinik depresyonu belirlemede yeterli olabileceği belirtilmektedir. Genelde; puanlar arasının hafif düzeyde depresyon, puanlar arasının orta düzeyde depresyon, puanlar arasının şiddetli düzeyde depresyonu yansıttığı kabul edilmektedir. Depresyon ölçeğinden alınan puan arttıkça depresyonun düzeyinin arttığı kabul edilmektedir 21. Olguların yaş, cinsiyet, anne-baba yaşı, eğitim durumları ve meslekleri sorgulandıktan sonra çocuk fizyoterapisti tarafından KMFFS, MACS seviyeleri değerlendirildi. Daha sonra annelere gerekli açıklamalar yapılarak sessiz bir ortamda gerekli yerlerde sorularla ilgili açıklamalar yapılarak BDE yi cevaplamaları sağlandı. Annelerle yapılan görüşme ve ölçeğin cevaplanması ortalama olarak otuz dakika sürdü. İstatistiksel Analiz: İstatistiksel değerlendirmeler SPSS 11.5 istatistik programı kullanılarak yapıldı 22. Verilere Kruskall-Wallis ve Spearman korelasyon analizi uygulandı; p<0,05 istatistiksel anlamlı fark kabul edildi. BULGULAR Olguların yaş ortalaması 6,15±2,06 yıl idi (min:4- maks:10) ve olguların 22 si (%35,5) kız, 40 ı (%64,5) erkekti. Annelerin yaş ortalaması 32,08± 6,03 yıl, babaların yaş ortalaması 35,85±4,17 yıldı. Annelerden sadece ikisi çalışıyordu, diğerleri ev hanımıydı. Annelerin eğitim durumu; 7 si (%11,3) okur-yazar değil, 42 si (%67,7) ilkokul mezunu, 5 i (%8,1) ortaokul mezunu, 8 i (%12,9) lise mezunuydu. Babaların ise; 33 ü (%53,2) ilkokul mezunu, 11 i (%17,7) ortaokul mezunu, 14 ü (%22,6) lise mezunu, 4 ü (%6,5) üniversite mezunuydu (Tablo 1). Tablo 1. SP li Çocukların ve Ailelerinin Demografik Özellikleri (N:62) Yaş (X±SD) Min-max Yaş 6,15±2, yaş N % Cinsiyet Kız 22 35,5 Erkek 40 64,5 Anne Baba X±SD X±SD Yaş 32,08±6,03 35,85±4,17 n % N % Eğitim Okur-yazar değil 7 11,3 - - İlkokul 42 67, ,2 Ortaokul 5 8, ,7 Lise 8 12, ,6 Üniversite ,5 Olgular klinik tip açısından incelendiğinde: 7 si (%11,3) diskinetik 5 i (%8,1) ataksik, 7 si (%11,3) miks tip ve 43 ü (%69,3) spastik tip SP idi. Ekstre- 89

4 mite dağılımına göre; 27 si (%62,8) diparetik, 2 si (%4,6) kuadriparetik, 13 ü (%32,6) hemiparetik idi. KMFSS ye göre; SP li çocukların 13 ü (%21) Seviye I, 12 si (%19,4) Seviye II, 10 u (%16,1) Seviye III, 19 u (%30,6) Seviye IV, 8 i (%12,9) Seviye V de idi. MACS a göre; SP li çocukların 26 sı (%41,9) Seviye I, 18 i (%29,1) Seviye II, 8 i (%12,9) Seviye III, 10 u (%16,1) Seviye IV de idi (Tablo 2). BDE ne göre; SP li çocukların annelerinin 14 ünde (%22,6) depresyon yok iken, 11 inde (%17,7) hafif derecede, 28 inde (%45,2) orta derecede, 9 unda (%14,5) şiddetli derecede depresyon saptandı. Tablo 2. SP li Çocukların Klinik Tip, Ekstremite Dağılımı ve Sınıflandırma Sistemlerine Göre Dağılımları (N:62) N % Klinik tip Diskinetik 7 11,3 Ataksik 5 8,1 Miks 7 11,3 Spastik 43 69,3 Ekstremite Dağılımı Diparetik 27 62,8 Kuadriparetik 2 4,6 Hemiparetik 13 32,6 KMFSS Seviye Seviye ,4 Seviye ,1 Seviye ,6 Seviye ,9 MACS Seviye ,9 Seviye ,1 Seviye ,9 Seviye ,1 KMFSS: Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi MACS: El Yetenekleri Sınıflandırma Sistemi SP li çocukların KMFSS ile annelerinin depresyon düzeyi arasında (r=0,699, p<0,05), MACS ile annelerin depresyon düzeyi arasında (r=0,352, p<0,05) anlamlı ilişki bulundu (Tablo 3). Ayrıca KMFSS ile MACS arasında da r=0,609 p=0,000 düzeyinde anlamlı ilişki vardı. Tablo 3. SP li Çocukların KMFSS, MACS ile Annelerin Depresyon Düzeyleri Arasındaki Korelasyon KMFSS MACS r p r p DEPRESYON 0,699 <0,05 0,352 <0,05 KMFSS: Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi MACS: El Yetenekleri Sınıflandırma Sistemi Ayrıca hastalardaki motor gelişim düzey ve el yetenek düzeylerinin etkilenimlerinin annelerin depresyon düzeyini nasıl etkilediğini araştırmak için KMFSS ye ve MACS ya göre Seviye I ve II dekiler hafif, Seviye III, IV ve V dekiler ise orta-şiddetli olarak iki gruba ayrıldı. SP li çocukların özür düzeyleri (KMFSS) ve el yetenek seviyelerinin (MACS) annelerin depresyon düzeylerini etkilediği bulundu (p<0,05) (Tablo 4). Tablo 4. Serebral Palsili Çocukların KMFSS ve MACS Seviyelerinin Annelerin Depresyon Düzeyine Etkisi Depresyon Depresyon KMFSS N Hafif grup 25 Orta-Şiddetli 37 MACS N Hafif grup 44 Orta-Şiddetli 18 X 2 30,824 4,045 p 0,0001 p<0,05 0,044 p<0,05 KMFSS: Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi MACS: El Yetenekleri Sınıflandırma Sistemi Hafif grup: Seviye I-II Orta- Şiddetli grup : Seviye III-IV-V TARTIŞMA Bu çalışma, değişik özür seviyesine sahip SP li çocukların annelerinin depresyon düzeyleri arasında fark olup olmadığı sorusuna cevap bulmayı amaçladı. Mobarak ve ark. 1,5-5 yaşları arasında yer alan SP li çocuğa sahip olan annelerin streslerini ve bu strese etki eden faktörleri inceledikleri çalışmanın sonucunda, doksan bir annenin (%41) psikiyatrik hastalık için risk altında olduğunu ve uzman kişiler tarafından sağlanan desteğin annelerin stresini doğrudan olumlu yönde etkileyeceğini belirtmişlerdir 23. Biz de çalışan ve ev hanımı olan annelerde farklı faktörlerin depresyona etki edebileceğini düşünerek; çalışmamızda annelerin mesleklerinin aynı olmasına dikkat ettik. Çalışmaya dahil edilen annelerin sadece ikisi çalışıyordu, diğerleri ev hanımıydı. Yapılan benzer çalışmalarda, Kazak ve Marvin, özürlü ve normal çocuğu olan yüz ailenin çocuklarına bakış açılarını karşılaştırdıkları araştırmalarında, özürlü çocuğu olan annelerin strese karşı daha hassas olduklarını, engelin verdiği sınırlılığın, çocuğun büyüklerine duyduğu bağımlılığın, özel istek ve ihtiyaçların fazlalığının anneleri oldukça bunalttığını bulmuşlardır 11. Schilling ve ark. ise, özürlü çocuğun gelişimindeki gecikmelerin, çocuğun bakımı için çok fazla zaman ve çaba harcayan annede yaşam doyumsuzluğuna ve depresyona yol açtığını bildirmişlerdir 15. Smit ve ark., yirmibeşi orta dereceden şiddetliye gelişim geriliği, yedisi Down sendromu, dokuzu motor ve duyusal bozukluğu ve yedisi SP li olan çocukların annelerin 90

5 davranışları ile depresyon semptomları arasındaki ilişkiyi değerlendirdikleri çalışmalarında, annelerin semptomlarının büyük bir kısmının depresyonla ilişkili olduğu ve emosyonel streslerinin daha çok indirekt faktörler (ek zaman talepleri, çocuğun yetersizliği) ile ilgili olduğu şeklinde yorumlanmıştır 16. Diğer yandan, Şenveli ve ark. çeşitli engel gruplarındaki çocukların annelerinde depresyon düzeylerine göre anlamlı bir farklılık bulunmadığını belirlemişlerdir 24. Ancak çocuğun engel türünün annenin kaygı ve depresyonu üzerinde etkili olduğunu gösteren çalışmalarda bulunmaktadır. Akkök ve ark. ile Fırat tarafından yapılan çalışmalar sonucunda; otistik çocuğu olan annelerin depresyon düzeylerinin, zihinsel engelli çocuğa sahip olan annelerin depresyon düzeyinden daha yüksek olduğu bulunmuştur 6,8. Çalışmamızda sadece SP li çocuklar ve anneleri incelenmiş olup Türkiye deki çok çeşitli ve yaygın olarak görülen diğer özür gruplarında da benzer ve karşılaştırmalı çalışmalara ihtiyaç olduğu fikrindeyiz. İnceer ve Özbey, engelli olmanın beraberinde getirdiği kaygıdan kaynaklanan krizin ortadan kaldırılması yönünde annelere verilen sosyal desteğin sonucunda annelerin kendi içlerinde depresyon düzeylerinin anlamlı olarak azaldığını saptamışlar ve ayrıca engelli çocuğu bulunan annelerin depresyon ve kaygı düzeylerinin sağlıklı çocuğa sahip annelerden daha yüksek olduğunu belirtmişlerdir 25. Lambreson ve ark., otuzu prematüre ve SP gelişme riski taşıyan, otuz beş prematüre ve SP gelişme riski olmayan, otuz biri ise tamamen sağlıklı 96 çocuğun annelerinde depresyon prevalansını araştırdıkları çalışmanın sonucunda bu üç grupta da eşit düzeyde depresyon saptamışlardır. SP gelişme riski olan çocukların annelerine verilen erken fizyoterapi müdahalesinin annelerin depresyon prevalansını etkilemediği belirtilmiştir. Bununla beraber erken fizyoterapi müdahalesinin annenin çocuğun durumunu algılaması ve çocuğun motor gelişimi açısından önemli olduğu vurgulanmıştır 26. Rosenbaum, kronik hastalığı olan çocukların annebabaları üzerinde yaptığı çalışmada, normal gelişim gösteren çocuğu olan anne-babaların iki katı kaygı ve depresyona sahip olduklarını bulmuştur. Ayrıca çocukların işlevsel sınırlılıklarının olması durumunda, depresif semptomların daha da artabileceği vurgulanmıştır 27. Sağlıklı çocuklar ve annelerinin dahil edildiği bir kontrol grubunun olmaması çalışmamızın kısıtlılıklarından biri olarak düşünülmüştür. Manuel ve ark., yaptıkları çalışmada, engelli çocuğun yetersizliğinin şiddeti ve çocuğun fonksiyonel durumu, aileye sağlanan sosyal destek, aile geliri, yakın çevre desteği ile annenin depresif semptomları arasındaki ilişkiyi değerlendirmişler ve SP li çocukların annelerinin %30 unda depresif semptomlar olduğu sonucunu elde etmişlerdir. Çocuğun fonksiyonel durumu, yetersizliğin şiddeti ile annenin depresyonu arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını saptamışlardır 28. Bu fikre zıt olarak çalışmamızda, SP li çocukların kaba motor fonksiyon sınıflandırma sistemine göre özür seviyeleri ve el yetenek sınıflandırma sistemi ile annelerinin depresyon düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Piştav-Akmeşe, SP li çocuğa sahip olan annelerin aile gereksinimlerinden destek gereksinimi alt boyu (engelli çocuk aileleriyle bir araya gelme, uzmanlarla görüşme, eşin, arkadaşların, akrabaların, komşuların ve dini görevlilerin desteğini sağlama) ile annelerin depresyon düzeyi arasında pozitif ve anlamlı bir korelasyon olduğun belirtmiştir 29. Tokad ve Sara, yaşları iki-on yedi arasında değişen SP li çocuk annelerinin %35 inde orta derecede, %15 inde ise ileri derecede depresyon olduğunu belirtmişlerdir 30. Bizim çalışmamızda, SP li çocukların özür düzeyleri (KMFSS) ve el yetenek seviyelerinin (MACS) annelerin depresyon düzeylerini etkilediği bulundu. Hafif ve Orta-Şiddetli gruptaki çocukların annelerinin depresyon düzeyleri arasında fark bulundu. Türkiye şartları gözönüne alındığında, çocukların özür seviyesi arttıkça yaşamın anneler ve aileler için çoğunlukla ağırlaştığı düşünüldüğünde bu sonuç şaşırtıcı değildir. Sonuç olarak, SP li çocukların özür seviyesi annelerin depresyon düzeylerini etkilemektedir, aileye sağlanacak sosyal destekler sayesinde annelerin yaşadıkları duruma daha kolay adapte olabileceklerini düşünmekteyiz. REFERANSLAR 1. Bax M, Goldstein M, Rosenbaum P, Leviton A, Panneth N. Proposed definition and classification of cerebral palsy. Dev Med Child Neurol 2005; 47: Albright A. Spasticity and movement disorders in cerebral palsy. Child Neurol 1996;11: Serdaroğlu A, Cansu A, Ozkan S, Tezcan S. Prevalence of cerebral palsy in Turkish children between the ages of 2 and 16 years. Dev Med Child Neurol 2006;48: Öztürk A, Demirci F, Yavuz T, Yıldız S, Değirmenci Y, Döşoğlu M, et al. Antenatal and delivery risk factors and prevalence of cerebral palsy in Duzce (Turkey). Brain Dev 2007;29: Aicardi J, Bax M. Cerebral palsy. In: Aicardi J, editors. Diseases of the Nervous System in Childhood. London: Mac Keith Pres; 1998;p: Akkök F, Aşkar P, Karancı NA. Özürlü bir çocuğa sahip annebabalardaki stresin yordanması. Özel Eğitim Dergisi 1992;1: Bailey DB. Assessing family stress and needs. İn: Bailey DB, Simeonsson RN, editors. Family assessment in early intervention. Columbus: Merrill Publishing Company 1988;p: Fırat S. Otistik ve zihinsel özürlü çocukların annelerinde kaygı, depresyon, aleksitimi ve genel psikolojik değerlendirme (Yüksek Lisans Tezi). Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sarısoy M. Otistik ve zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynlerin 91

6 evlilik uyumları (Yüksek Lisans Tezi). İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Fisman SN, Wolf LC. The handicapped child: Psychological effects of parental, marital and sibling relationships. Pervasive Development Disorders 1991;14: Kazak AE, Marvin RS. Differences difficulties and adaptation: stress and social networks in families with a handicapped child, Family Relations 1984;33: Beckman JP. Influence of selected child characteristics on stress in families of handicapped infants. American Journal of Mental Deficiency 1983;88: Wilton K, Renaut J. Stress levels in families with intellectually handicapped preschool children and families with nonhandicapped preschool children. Journal of Mental Deficits Research 1986;30: Bebko JM, Konstantareas MM, Sprınger J. Parent and Professional Evaluations of Family Stress Associated with Characteristics of Autism, Journal of Autism and Developmental Disorders 1987;17: Schilling RF, Schinke SP, Kirkham MA. Coping with handicapped child: Differences between mothers and fathers. Social Science and Medicine 1985;21: Smith TB, Innocenti MS, Boyce GC, Smith CL. Depressive symptomatology and interaction behaviors of mothers having a child with disabilities. Psychological Report 1993;73: Köroğlu, E. Depresyon: Nedir, Nasıl Baş Edilir. I. Baskı. Ankara: Hekimler Yayın Birliği Yayını Tunalı B, Power TG. Creating satisfaction: A Psychological perspective on stress and coping in families of handicapped children. Journal of Child Psychology and Psychiatry 1993;34: Palisano R, Rosenbaum P, Walter S, Russell D, Wood E, Galuppi B, Development and reliability of a system to classify gross motor function in children with cerebral palsy. Dev Med Child Neurol 1997;39: Eliasson AC, Krumlinde-Sundholm L, Rösblad B, Beckung E, Arner M, Öhrvall A-M, et al. The Manual Ability Classification System (MACS) for children with cerebral palsy: scale development and evidence of validity and reliability. Dev Med Child Neurol 2006;48: Öner N. Türkiye'de Kullanılan Psikolojik Testler. 2. baskı (2 Cilt). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. İstatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. İstanbul: Pegem Yayıncılık Mobarak R, Khan NZ, Munır S, Zamon SS, McConanchie H. Predictors of stres in mothers of children with cerebral palsy in Bangladesh. Journal of Pediatric Psychology 2000;25: Şenveli B, Molla S, Abay E, Saltık A. Zihinsel ve/veya bedensel özürlü çocukların ana-babalarında depresyon ve kaygı. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Bidiri Özetleri Kitabı, Hacettepe Tıp, Ankara. 1992,s: İnceer B, Özbey F. Zihinsel engelli bireylerin aile ile bir grup uygulaması. V.Ulusal Psikoloji Kongresi, Psikoloji-Seminer Dergisi Özel Sayı 1990;8: Lambrenos K, Weidling AM, Calam R, Cox AD. The effect of a child s disability on mother s mental health. Archieves of Disease in Childhood 1996;74: Rosenbaum PL. Prevention of psyhosocial problems in children with chronic illness. Canadian Medical Association Journal 1988;139: Manuel J, Naughton MJ, Balkrishnan R, Smith BP and Koman LA. Stres and adaptation in mothers of children with cerebral palsy. Journal of Pediatric Psychology 2003:28: Piştav-Akmeşe P. Cerebral Palsy li çocuğa sahip olan annelerin aile gereksinimlerini alglıma ve depresyon düzeylerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Tokad M, Sara R. Engelli çocuğa sahip ebeveynlerde anksiyete ve depresyon düzeyi (yayınlanmamış bildiri). II. Ulusal Özel Eğitim Kongresi. Ankara Yazışma adresi: Dr. Fzt. Akmer MUTLU Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ankara Yazının geldiği tarih : Yayına kabul tarihi :

Serebral paralizili çocukların annelerinin kaygı düzeyinin araştırılması

Serebral paralizili çocukların annelerinin kaygı düzeyinin araştırılması Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2007; 50: 236-240 Orijinal Makale Serebral paralizili çocukların annelerinin kaygı düzeyinin araştırılması Pelin Piştav Akmeşe 1, Akmer Mutlu 2, Mintaze Kerem Günel

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU AİLE DANIŞMANLIĞININ ENGELLİ ÇOCUK ANNELERİNDEKİ ANKSİYETE, DEPRESYON VE STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ TEZ ARAŞTIRMACISI

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN SÜREKLİ KAYGI DÜZEYİ İLE DURUMLUK KAYGI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN SÜREKLİ KAYGI DÜZEYİ İLE DURUMLUK KAYGI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN SÜREKLİ KAYGI DÜZEYİ İLE DURUMLUK KAYGI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI S. Sunay Yıldırım DOĞRU * Emel ARSLAN ** ÖZET Bu araştırmada, engelli çocuğu olan annelerin sürekli

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN)

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN) GÜLÇİN KARADENİZ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ E-Posta Adresi Telefon (İş) : 2166261050-2244 Faks : 2166281113 Adres : : gulcinkaradeniz@maltepe.edu.tr Maltepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985.

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nergiz Meltem Güven Email :nergismeltem@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 11.03.1954 Tel : 0535 895 03 29 3. Ünvanı : Profesör 0312 441 39 11 Adres : Hilal Mah. Hollanda Cad. No:20 Daire

Detaylı

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu 2. Doğum Tarihi : 1945 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1969 Yüksek

Detaylı

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU Öğretmenlerin Ve Anne-Babaların Öz-Yetkinlik İnançları, Tükenmişlik Algıları Ve Çocukların Problem Davranışları Proje Yürütücüsü: Prof.

Detaylı

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNE/BABALARIN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARINA VE DEPRESYON DÜZEYLERİNE PLANLI EĞİTİMİN ETKİSİ

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNE/BABALARIN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARINA VE DEPRESYON DÜZEYLERİNE PLANLI EĞİTİMİN ETKİSİ C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2005, 9 (2) ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNE/BABALARIN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARINA VE DEPRESYON DÜZEYLERİNE PLANLI EĞİTİMİN ETKİSİ Ferda YILDIRIM*, Zeynep

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2007; 10: 1

Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2007; 10: 1 ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN DEPRESYON DÜZEYİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ* Dilek ERGİN** Nesrin ŞEN*** Nurten ERYILMAZ**** Saadet PEKUSLU**** Melek KAYACI**** Kabul Tarihi:9.11.2005 ÖZET

Detaylı

CURRICULUM VITAE BIOGRAPHICAL INFORMATION

CURRICULUM VITAE BIOGRAPHICAL INFORMATION CURRICULUM VITAE BIOGRAPHICAL INFORMATION Name and Adress: Name and Surname Adress Nilay ÇÖMÜK BALCI Baskent University Faculty of Health Sciences Department of Physical Therapy and Rehabilitation Eskisehir

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora

Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora ÖZGEÇMİŞ Kişisel Bilgiler Adı soyadı: Saime Nilay BAYDOĞAN Doğum tarihi: 08.11.1986 Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı Mez. Yılı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora 2012-devam

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Şanlıurfa İlinde Engelli Çocuğa Sahip Annelerin Depresyon Durumlarinin Belirlenmesi

Şanlıurfa İlinde Engelli Çocuğa Sahip Annelerin Depresyon Durumlarinin Belirlenmesi Araştırma Makalesi Şanlıurfa İlinde Engelli Çocuğa Sahip Annelerin Depresyon Durumlarinin Belirlenmesi 1 3 Fügen Özcanarslan, Hülya Karataş, Diler Aydın 1 Determination of The Depression Status Of Mother

Detaylı

Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi

Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi Yeni Tıp Dergisi 2008;25: 164-168 Orijinal makale Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi Feyza DERELİ 1, Sibel OKUR 2 1 Muğla Üniversitesi Muğla Sağlık Yüksekokulu, MUĞLA

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

Spina Bifida Tanısı Alan Çocukların Ebeveynlerinin Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri ile Stresle Başa Çıkma Becerileri

Spina Bifida Tanısı Alan Çocukların Ebeveynlerinin Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri ile Stresle Başa Çıkma Becerileri JOPP Derg 4(2):74-79, 2012 doi:10.5222/jopp.2012.074 Araştırma Spina Bifida Tanısı Alan Çocukların Ebeveynlerinin Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri ile Stresle Başa Çıkma Becerileri The Level of Depression

Detaylı

SEREBRAL PALSİLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN BİLGİ GEREKSİNİMLERİNİN KARŞILANMASINA PLANLI BİLGİ VERMENİN ETKİSİ*

SEREBRAL PALSİLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN BİLGİ GEREKSİNİMLERİNİN KARŞILANMASINA PLANLI BİLGİ VERMENİN ETKİSİ* C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2000, 4 (2) SEREBRAL PALSİLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN BİLGİ GEREKSİNİMLERİNİN KARŞILANMASINA PLANLI BİLGİ VERMENİN ETKİSİ* Zekiye ÇETİNKAYA** Fatma ÖZ*** ÖZET Bu çalışma

Detaylı

Avrupa Komisyonu. Hayat Boyu Öğrenme Programı. Grundtvig Çok Taraflı Projeler. Ankara da Serebral Palsili Çocukların Mevcut Durumu. Raporun Adı.

Avrupa Komisyonu. Hayat Boyu Öğrenme Programı. Grundtvig Çok Taraflı Projeler. Ankara da Serebral Palsili Çocukların Mevcut Durumu. Raporun Adı. Avrupa Komisyonu Hayat Boyu Öğrenme Programı Grundtvig Çok Taraflı Projeler Serebral Palsili Çocukların Anne ve Babaları için Destekleyeci Eğitim Modüllerinin Geliştirilmesi (03-18 Age Group) 510485-LLP-1-2010-1-TR-GRUNDTVIG-GMP

Detaylı

Dr. Talha Müezzinoğlu

Dr. Talha Müezzinoğlu Kısa Form-36 (SF-36) Dr. Talha Müezzinoğlu Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD MANİSA Program: Genel Bilgi ve Tanım Puanlama SPSS e uyarlama Örnek hesaplaması Sorular & Tartışma Rand Corporation

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi-Özürlü Çocuk Heyeti'nin 2010 yılı verileri

Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi-Özürlü Çocuk Heyeti'nin 2010 yılı verileri doi:10.5222/j.goztepetrh.2012.045 KLİNİK ARAŞTIRMA ISSN 1300-526X Psikiyatri Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi-Özürlü Çocuk Heyeti'nin 2010 yılı verileri Şaziye Senem BAŞGÜL (*), Sema SALTIK (**) ÖZET

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

GRUP REHBERLİĞİ PROGRAMININ ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNELERİN STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ

GRUP REHBERLİĞİ PROGRAMININ ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNELERİN STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2013 Cilt/Volume: 10 Sayı/Issue: 24, s. 181-196 GRUP REHBERLİĞİ PROGRAMININ

Detaylı

Rehabilitasyon Teknikleri, Eğitim ve Sağlık Bakım Sistemleri

Rehabilitasyon Teknikleri, Eğitim ve Sağlık Bakım Sistemleri Modül 6 EĞİTİM KILAVUZU Rehabilitasyon Teknikleri, Eğitim ve Sağlık Bakım Sistemleri Editör Miguel Santos Yazarlar Mintaze Kerem Günel Akmer Mutlu Özgün Kaya Kara Ayşe Livanelioğlu TÜRKİYE Bu proje, Hayatboyu

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

International Journal of Family, Child and Education

International Journal of Family, Child and Education ACEDULUSLARARASI AİLE ÇOCUK VE EĞİTİM DERGİSİ International Journal of Family, Child and Education 7-7 YAŞ ARASI FARKLI GELİŞİMSEL ÖZELLİKLERİ OLAN ÇOCUKLARA SAHİP AİLELERİN STRESLE BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİNİN

Detaylı

Özürlü Çocuk Sağlık Kurulu Raporlarının Değerlendirilmesi

Özürlü Çocuk Sağlık Kurulu Raporlarının Değerlendirilmesi Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 2014;15(1):48-53 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / RESEARCH STUDY Özürlü Çocuk Sağlık Kurulu Raporlarının Değerlendirilmesi Assessment of Disabled Child Health Council Reports

Detaylı

Serebral Palsili Çocukların Anne-Babalarında Depresyon Seviyesini Belirleyen Değişkenler

Serebral Palsili Çocukların Anne-Babalarında Depresyon Seviyesini Belirleyen Değişkenler ARAŞTIRMA YAZISI Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Cilt: 3 Sayı: 4 Ekim 2012 Serebral Palsili Çocukların Anne-Babalarında Depresyon Seviyesini Belirleyen Değişkenler

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEKOKULU GÜZ DÖNEMİ DERS TANITIM FORMU FZR 3035 PEDİATRİK FİZYOTERAPİ I

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEKOKULU GÜZ DÖNEMİ DERS TANITIM FORMU FZR 3035 PEDİATRİK FİZYOTERAPİ I DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEKOKULU GÜZ DÖNEMİ DERS TANITIM FORMU FZR 3035 PEDİATRİK FİZYOTERAPİ I Dersi Veren Birim(ler): Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Dersi Alan Birim(ler):

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta ÖZEL EĞİTİM Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta 1 GÜNDEM Özel Eğitimde Temel Kavramlar Özel Eğitime gereksinim Duyan Çocuk Kimdir? Etiketleme ve Kullanılan Dil Sınıflandırma Özel

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

International Journal of Family, Child and Education

International Journal of Family, Child and Education ACEDULUSLARARASI AİLE ÇOCUK VE EĞİTİM DERGİSİ International Journal of Family, Child and Education 7-7 YAŞ ARASI FARKLI GELİŞİMSEL ÖZELLİKLERİ OLAN ÇOCUKLARA SAHİP AİLELERİN STRESLE BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİNİN

Detaylı

5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi. Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6

5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi. Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6 GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 25, Sayı 2 (2005) 19-34 5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6

Detaylı

9-12 YAŞ ÇOCUKLARININ KAYGI DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ (A Study On The Chıldren Anxıety Levels Accordıng To Some Varıables)

9-12 YAŞ ÇOCUKLARININ KAYGI DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ (A Study On The Chıldren Anxıety Levels Accordıng To Some Varıables) Ege Eğitim Dergisi 2003 (3), 1: 1-9 9-12 YAŞ ÇOCUKLARININ KAYGI DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ (A Study On The Chıldren Anxıety Levels Accordıng To Some Varıables) ÖZ Yrd.Doç.Dr. Serap

Detaylı

EVALUATION OF REQUIREMENTS AND STRESS LEVELS OF THE FAMILIES HAVING DISABLED CHILD

EVALUATION OF REQUIREMENTS AND STRESS LEVELS OF THE FAMILIES HAVING DISABLED CHILD ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERİN GEREKSİNİMLERİNİN VE STRES DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Öğr. Gör. Nazan Kaytez Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Çocuk Gelişimi Bölümü nznunal@hotmail.com Doç.

Detaylı

Ergen serebral paralizili olgularda yaşam kalitesi sonuçları

Ergen serebral paralizili olgularda yaşam kalitesi sonuçları Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2011; 54: 142-147 Orijinal Makale Ergen serebral paralizili olgularda yaşam kalitesi sonuçları Ela Tarakçı 1, Fatih Tütüncüoğlu 2 İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir Emine Sevinç Tok İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir sevinc.tok@izmir.edu.tr EĞİTİM 2009-devam Klinik Psikoloji Doktora Programı

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

SONAR. Buca Belediyesi Engelli Veri Tabanı Araştırması

SONAR. Buca Belediyesi Engelli Veri Tabanı Araştırması Buca Belediyesi Engelli Veri Tabanı Araştırması AMAÇ Buca ilçesinde yaşayan engellilerin; Kimlik ve iletişim bilgilerini, Engel grubu ve derecesinin tespitini, Ailede başka engellilerin yada sağlık sorunu

Detaylı

ZĠHĠNSEL ENGELLĠ ÇOCUKLARIN (MENTAL RETARDASYONLU ÇOCUKLARIN) ANNE VE BABALARININ YAġADIĞI GÜÇLÜKLERĠN BELĠRLENMESĠ

ZĠHĠNSEL ENGELLĠ ÇOCUKLARIN (MENTAL RETARDASYONLU ÇOCUKLARIN) ANNE VE BABALARININ YAġADIĞI GÜÇLÜKLERĠN BELĠRLENMESĠ ZĠHĠNSEL ENGELLĠ ÇOCUKLARIN (MENTAL RETARDASYONLU ÇOCUKLARIN) ANNE VE BABALARININ YAġADIĞI GÜÇLÜKLERĠN BELĠRLENMESĠ Diğdem LAFÇI 1, Gürsel ÖZTUNÇ 2, Z. Nazan ALPARSLAN 3 ÖZET Zihinsel yetersizlik, diğer

Detaylı

Serebral Palsili 132 Olgunun Demografik Verileri ve Klinik Özellikleri

Serebral Palsili 132 Olgunun Demografik Verileri ve Klinik Özellikleri Özgün Araştırma / Original Investigation nun Demografik Verileri ve Klinik Özellikleri Demografic Data and Clinical Characteristics of 132 Cerebral Palsy Cases Ebru Köseoğlu, Belgin Karaoğlan, Murat Zinnuroğlu

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Yücel ÖKSÜZ Doğum Tarihi: 05 Şubat 1966 Öğrenim Durumu: Doktora/S.Yeterlik/ Tıpta Uzmanlık Psikolojik Danışma ve Rehberlik Doc. / Prof. ----------------------------

Detaylı

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog EĞİTİMİ Lisans : İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi,Psikoloji Bölümü Tezi : Nörotiklik,zaman tahmini ve seçici dikkat 1982 Yüksek Lisans (M.A) : Marmara Üniversitesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ Atilla Senih MAYDA*, Türker ACEHAN**, Suat ALTIN**, Mehmet ARICAN**,

Detaylı

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI Hazırlayan: Yasemin KAYA Acıbadem Kayseri Hastanesi Poliklinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 20/03/2012 yasemin.kaya@acibadem.com.tr ENGELLİ HASTA; u Doğuştan

Detaylı

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4 Önsöz Yerinde Masaj hizmetleri ile Türkiye deki iş hayatı kalitesini yükseltmek üzere çıktığımız yolda, bugüne kadarki tüm pazarlama faaliyetlerimizde Yerinde Masaj ın kurumlar tarafından çalışanlarına

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN DEPRESYON DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ 1

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN DEPRESYON DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ 1 ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYNLERİN DEPRESYON DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ 1 Havva KAÇAN SOFTA Kastamonu Üniversitesi, Fazıl Boyner Sağlık Yüksekokulu, Hemşirelik Bölümü. İlk Kayıt Tarihi: 28.09.2012 Yayına

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

Turaşlı K. N.. (2012), Intercultural Approach in Early Childhood Education, Journal Of Education And Future,, ıssue:1 p. 37-47, ISSN 2146-8249

Turaşlı K. N.. (2012), Intercultural Approach in Early Childhood Education, Journal Of Education And Future,, ıssue:1 p. 37-47, ISSN 2146-8249 Nalan Kuru Turaşlı Tel: +90 5326671867 e-mail: nalanturasli@gmail.com 2000 yılında Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Okul Öncesi Öğretmenliği Programı nda yüksek lisans, 2006 yılında yine

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

BİZ ENGEL TANIMAYIZ PROJESİ

BİZ ENGEL TANIMAYIZ PROJESİ 11-13 Mayıs 2015, H.Ü. Kültür Merkezi, Ankara 12 Mayıs 12 Mayıs 2015, 2015, Salı, Salı, Sözel Sözel Bildiriler VIII, XIV, Kırmızı Yeşil Salon, Saat: 13.30 17.00-15.00 18.15 BİZ ENGEL TANIMAYIZ PROJESİ

Detaylı

Üniversite öğrencilerinde depresif belirtiler ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisi

Üniversite öğrencilerinde depresif belirtiler ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisi Üniversite öğrencilerinde depresif belirtiler... 155 Üniversite öğrencilerinde depresif belirtiler ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisi Lale ÖZDEL, 1 Mehmet BOSTANCI, 2 Osman ÖZDEL, 3 Nalan K. OĞUZHANOĞLU

Detaylı

ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANELERİNDE GELİŞİMSEL PEDİATRİ ÜNİTELERİ

ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANELERİNDE GELİŞİMSEL PEDİATRİ ÜNİTELERİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANELERİNDE GELİŞİMSEL PEDİATRİ ÜNİTELERİ Prof. Dr. İlgi Ertem Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Gelişimsel

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI

FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI Dilara Özer Akdeniz Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu ÖZEL GEREKSİNİMİ OLAN ÇOCUKLAR Bedensel Engel İşitme Engeli Zihinsel Engel

Detaylı

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME İÇİNDEKİLER Fiziksel Gelişimin Değerlendirilmesi Boy Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri Kiloya İlişkin Persentil Eğrileri Baş Çevresi Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri

Detaylı

İşitme Engelli Çocuğu Olan ve Olmayan Ana-Babaların Stres, Depresyon ve Sürekli Kaygı Belirtileri Yönünden Karşılaştırılması 2

İşitme Engelli Çocuğu Olan ve Olmayan Ana-Babaların Stres, Depresyon ve Sürekli Kaygı Belirtileri Yönünden Karşılaştırılması 2 İşitme Engelli Çocuk Ana-Babası: Stres, Depresyon, Kaygı, 231 Murat Doğan 1 İşitme Engelli Çocuğu Olan ve Olmayan Ana-Babaların Stres, Depresyon ve Sürekli Kaygı Belirtileri Yönünden Karşılaştırılması

Detaylı

POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM

POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM POSTPARTUM BAŞLANGIÇLI DEPRESYONDA GİDİŞ VE SONLANIM DR FARUK UĞUZ KONYA N.E.Ü MERAM TIP FAKÜLTESI PSIKIYATRI A.D. ÖĞR. ÜYESI Açıklama Son iki yıl içinde ilaç endüstrisi vd sivil toplum kuruluşları ile

Detaylı

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu. Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.tr Uzmanlık Alanları İletişim, dil gelişimi ve sosyal etkileşim

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

center towns. In order to determine the language development of children, Turkish Language Activities Observation Form developed by Ömeroğlu and

center towns. In order to determine the language development of children, Turkish Language Activities Observation Form developed by Ömeroğlu and ALTI YAŞ ÇOCUKLARININ TÜRKÇE DİL ETKİNLİKLERİNDE DİL KAZANIMLARI İLE ANNE BABA İŞLEVLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CİNSİYET, DOĞUM SIRASI, OKULA DEVAM SÜRESİ GİBİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Arş. Gör. Uzm.Derya

Detaylı

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN AİLE İŞLEVLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN AİLE İŞLEVLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN AİLE İŞLEVLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ S.H.U. Fuat ÖZŞENOL (*), Dr. Vedat IŞIKHAN (**), Dr. Bülent ÜNAY (*), Dr. Halil İbrahim AYDIN (*), Dr. Rıdvan AKIN (*), Dr. Erdal GÖKÇAY

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

HAFTALIK DERS PLANI. Uzmanlık Modeli. İnsan Hakları Yaklaşımı Engelli Haklarının Gelişimi V. Hafta Özürlülüğün Nedenleri

HAFTALIK DERS PLANI. Uzmanlık Modeli. İnsan Hakları Yaklaşımı Engelli Haklarının Gelişimi V. Hafta Özürlülüğün Nedenleri HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ SHO 326 ÖZÜRLÜLERLE SOSYAL HİZMET DERSİ ANAHATTI Dersin Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Gülsüm

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Onay Budak İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL : 0534 846 46 16 : onaybudak@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 01.01.1987 3.

Detaylı

Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Olan Annelerin Kaygı Düzeylerini Azaltıcı Eğitim Programının Annelerin Durumluk Ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi

Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Olan Annelerin Kaygı Düzeylerini Azaltıcı Eğitim Programının Annelerin Durumluk Ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Olan Annelerin Kaygı Düzeylerini Azaltıcı Eğitim Programının Annelerin Durumluk Ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi Dr. Bülent DİLMAÇ, 1 Dr. Yahya ÇIKILI 2, Fatih KOÇAK, 3

Detaylı

OTİZMLİ VE ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN OTİSTİK BELİRTİLER GÖSTERME EĞİLİMLERİ

OTİZMLİ VE ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN OTİSTİK BELİRTİLER GÖSTERME EĞİLİMLERİ DIŞ TİCARET ENSTİTÜSÜ WORKING PAPER SERIES Tartışma Metinleri WPS NO/ 39/ 2016-06 OTİZMLİ VE ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN OTİSTİK BELİRTİLER GÖSTERME EĞİLİMLERİ Kadriye ÖZENER* * kadriyeozener@gmail.com,

Detaylı

Uzm.Dr., Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye

Uzm.Dr., Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye Smyrna Tıp Dergisi 35 Smyrna Tıp Dergisi Araştırma Makalesi Bir İlçe Entegre Hastanesi Sağlık Çalışanlarının Sosyodemografik Özellikleri ile Depresyon Arasındaki İlişki Relationship Between Depression

Detaylı

KABA MOTOR FONKSİYON SINIFLANDIRMA SİSTEMİ (GENİŞLETİLMİŞ VE YENİDEN DÜZENLENMİŞ ŞEKLİ)

KABA MOTOR FONKSİYON SINIFLANDIRMA SİSTEMİ (GENİŞLETİLMİŞ VE YENİDEN DÜZENLENMİŞ ŞEKLİ) CanChild Centre for Childhood Disability Research Institute for Applied Health Sciences, McMaster University, 1400 Main Street West, Room 408, Hamilton, ON, Canada L8S 1C7 Tel: 905-525-9140 ext. 27850

Detaylı

Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelere Verilen Grup Danışmanlığının Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelere Verilen Grup Danışmanlığının Etkinliğinin Değerlendirilmesi 84 ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelere Verilen Grup Danışmanlığının Etkinliğinin Değerlendirilmesi Evaluation of Group Counseling for Families of Intellectually Disabled

Detaylı

Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam ARAŞTIRMA kalitesi ve depresyon (Research düzeyleri Report) ve etkileyen faktörler

Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam ARAŞTIRMA kalitesi ve depresyon (Research düzeyleri Report) ve etkileyen faktörler Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam ARAŞTIRMA kalitesi ve depresyon (Research düzeyleri Report) ve etkileyen faktörler HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERİN YAŞAM KALİTESİ VE DEPRESYON DÜZEYLERİ

Detaylı