FADE EDC DL BECERLER SINIRLI OLAN ZHNSEL ENGELL ÇOCUKLARIN DL GELMLERN DESTEKLEMEK ÇN ÖRETMENN SINIF ORTAMINDA YAPACAKLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FADE EDC DL BECERLER SINIRLI OLAN ZHNSEL ENGELL ÇOCUKLARIN DL GELMLERN DESTEKLEMEK ÇN ÖRETMENN SINIF ORTAMINDA YAPACAKLARI"

Transkript

1 FADE EDC DL BECERLER SINIRLI OLAN ZHNSEL ENGELL ÇOCUKLARIN DL GELMLERN DESTEKLEMEK ÇN ÖRETMENN SINIF ORTAMINDA YAPACAKLARI Rüya GÜZEL ÖZMEN Özet Yetersizlikten etkilenmi çocuklar için ana dilinin kazanımı sorunlu olabilecek alanlardan biridir. Çeitli derecelerde zihinsel yetersizlikten etkilenmi çocuklarda hem alıcı hem de ifade edici dil geliimlerinde problemler görülebilir. Yakın geçmiten günümüze kadar yapılan aratırmalarda sosyal etkileimci teorinin temellerine dayanan doal dil saaltım yaklaımının yetersizlikten etkilenmi çocuklara ana dilinin kazandırılmasında etkili olduu görülmektedir. Bu çalımada, sınırlı ifade edici dil becerileri olan zihinsel engelli çocukların ifade edici dilini gelitirmek için doal dil yaklaım teknikleri temel alınarak öretmenin sınıf ortamında yapması gerekenler açıklanmıtır. Çalımada çocukların dil geliimini desteklemek amacıyla aktivite önerileri de yer almaktadır. Anahtar sözcükler: Dil edinimi, zihinsel engelli, doal dil yaklaımı Abstract Mother tongue acquision is one of the potential problem areas for children suffering from disability. It is possible for children suffering from various degrees of mental disability to have problems in the development of both their receptive and their productive language skills. Recent research shows that the naturalistic approach to the betterment of their language, based on the social interaction theories, has been effective in the teaching of their mother tongue to the mentally handicapped children. In this study, based on the techniques of the naturalistic approach, what the teacher should do in the classroom environment in order to help the mentally handicapped children to develop their communicative language skills has been explained. The study also covers a range of activities suggested to help these children to improve their language skills. Key words: Language acqusition, mentally handicapped, naturalistic language approach letiim, insan etkileiminin temelidir. Dil bu etkileimin salanmasında bir araç görevini görür. Çocuun sözel dildeki yeterlilii onun sosyal ve akademik ortamlardaki baarısında rol oynar. Dil geliimindeki aksamalar ve gerilikler çocukların dier alanlarındaki geliimlerini etkiler. Sözel dil problemleri sıklıkla bebeklik döneminde ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden dil problemlerinin erken tanılanması ve saaltılması dil geliiminin desteklenmesinde ve daha sonraki yıllarda akademik becerilerin kazanılmasında önem taır (Brown, 1988). Yazıma Adresi: Yard. Doç. Dr. Rüya Güzel Özmen, Gazi Üniversitesi, Gazi Eitim Fakültesi Özel Eitim Bölümü Teknikokullar/Ankara.

2 Sözel iletiimin salanmasında bu derece önemli olan dil, Bloom ve Lahey e (1978) göre birbiriyle etkileim hâlinde bulunan üç bileenden meydana gelir. Bunlar biçim, içerik ve kullanımdır. Dilin biçim bileeni, dildeki konuma seslerini, sözcüklerdeki kök ve ekleri ve sözcüklerin cümle içinde diziliini inceler. Dilin içerik bileeni, dilin anlam yönüyle ilgilidir. Anlam bilim tek tek sözcüklerin anlamları ve sözcüklerin farklı ekillerde bir araya getirilmesinden oluan cümle anlamlarıyla ilgilenir (McLoughlin ve Lewis, 2002). Bloom ve Lahey e göre dil kullanımının iki yönü bulunmaktadır. Birincisi ilevler, ikincisi balamlardır. levler, kiinin konuma amacını belirler. Bir kii ihtiyacını karılamak için, bakalarını yönlendirmek için, etkileimde bulunmak için, duygularını anlatmak için, çevresindeki nesne ve olaylar hakkında bilgi edinmek için, bilgi sunmak için dili kullanabilir. Bu amaçların doru mesajlar eklinde sözlü iletiimde bulunan kiiye ulatırılabilmesi için doru balamların seçilmesi gerekir. Bu da doru sözcüklerin ve cümle biçimlerinin seçimiyle gerçekleir. Örnein, ders anlatırken seçtiimiz sözcük ve cümlelerle bir arkadaımızla aynı konu hakkında tartıırken seçtiimiz sözcük ve cümleler farklılaır. Her ikisinde de bilgi sunma amacı taımamıza ramen ortamlar ve dinleyiciler farklılatıı için dili kullanma eklimiz de deiir. Dilin kullanımı bu iki yönünü kapsayacak ekilde, konuan kiinin iletiimde bulunma amacı ve bu amacı gerçekletirmek için dili ortamına uygun kullanma biçimi olarak tanımlanabilir (McLoughlin ve Lewis, 2002). Biçim, içerik ve kullanım bileenlerinin karılıklı ilikileri ve bir bütün olarak kaynamaları herhangi bir dili konuan kiinin yetikin düzeyindeki dil yeterliliini oluturur (Tüfekçiolu, 1998). Yatmadan önce süt içen bir çocuun, annesine Sütümü istiyorum. demesi dilin üç bileenine göre incelendiinde çocuun biçim yönünden konuma seslerine uygun konutuu, söz düzeni bakımından nesne-eylem bildiren bir cümle yapısını kullandıı, anlam yönünden incelendiinde sütün bir nesne olduunu düündüünde sütle ilgili nesne bilgisine ve istemekle ilgili eylem bilgisine sahip olduunu görürüz. Kullanım olarak incelendiinde ise çocuk, gereksinimlerini karılamak amacıyla dili doru balamda kullanmaktadır. Çocuklara dilin seslerini, cümle yapılarını öreterek veya sadece taklit yoluyla kelimeleri söyleterek, cümleleri tekrar ettirerek dili kazandıramayız. Bu durumda sadece dilin biçim boyutuna önem vermi oluruz. Önemli olan çocuun söyledii cümle ve kelimeleri, konumanın amacına uygun olarak doru anlamda kullanabilmesidir. Bu nedenle çocukların dili kullanmasına yol açacak ortamlar hazırlanarak, bu ortamlarda dilin biçimsel ve anlamsal özelliklerinin kazandırılmasına önem verilmelidir. Normal geliim çizgisi gösteren çocuklar dilin bileenlerini çevreleriyle etkileime girerek doal olarak kazanırlar. Çocuklar üç-dört yalar arasında kendi ana dillerinin temel yapılarını örenirler (Dönmez ve Arı, 1987). Be yaına kadar ve daha sonraki yıllarda çocuun dili aama aama geliir. Yetersizlikten etkilenmi çocuklar için dilin kazanımı sorunlu olabilecek alanlardan biridir. Dil geliiminde yetersizliklerin ortaya çıkmasında geliimsel gerilikler, iitme engeli, otizm rol oynar. Dil geliimini olumsuz yönde etkileyen faktörlerden biri de zihinsel yetersizliktir. Çeitli derecelerde zihinsel yetersizlikten etkilenmi çocuklarda hem alıcı hem de ifade edici dil geliimlerinde problemler görülebilir. Zihinsel yetersizlikten etkilenmi çocukların alıcı dil boyutunda verilen çeitli tipteki yönergeleri anlama, dil bilgisi kurallarını anlama, kendisine okunan öyküyü anlama gibi alanlarda problemleri olabilir. fade edici dil boyutundaki problemler ise, anlamlı sesler

3 çıkarmama, yetersiz kelime hazinesi veya kullanılan kelime ve cümlelerin çeitliliinde sınırlılık, söz dizim yapısında problemler, okuduunu ve dinlediini anlamada zorluk çekme, yazılı ifadedeki problemlere kadar geniletilebilir. fade edici dil becerisi sınırlı olan zihinsel engelli çocuklar, konuma seslerini çıkarabilen, belirli sözcükleri veya cümleleri olan fakat sözcük türleri ve kurdukları cümle yapıları çeitlilik göstermeyen, dili birçok amaç için kullanamayan çocuklardır. Bu çocukların ifade edici dili normal geliim gösteren yaıtlarına göre geridir. Sınırlı ifade edici dil becerileri olan zihinsel engelli çocukların ifade edici dilini, dilin üç bileenini birbiriyle etkileim hâlinde kullanarak gelitirmek için amaçlar aaıdaki gibi sıralanabilir (Pieterse, Treloar ve Cairns, 1996): Daha fazla sözcüü anlaması ve kullanması Daha çeitli durumlarda dili kullanması Karılıklı konumalarda sıra alma becerisini gelitirmesi Sözcük ve cümlelerle daha zengin anlamları ifade etmesi, yani sadece nesneleri isimlendirmek için deil bu nesnelerin ne yaptıkları, neye benzedikleri, kime ait oldukları hakkında konuması Dil geliimine uygun dil bilgisi kurallarını kullanması (çoullar, zaman ekleri, iyelik ekleri, zamirler gibi) Telâffuz becerilerini ya ve geliim düzeyine uygun olarak gelitirmesi Cümleler kurması veya cümleler kuruyorsa daha uzun cümleler ve çeitli yapıda cümleler kurması fade edici dil becerisi sınırlı olan zihinsel engelli çocuklara yukarıdaki amaçların kazandırılması için saaltım uygulanmalıdır. Geçen 30 yıl süresinde yeni bulgular ııında aratırmalarda doal dil saaltım yöntemleri önem kazanmıtır (Warren ve Yoder, 1994) Bu tür düzeltme yaklaımları sosyal etkileimci teorilere dayanmaktadır. Bu teoriye göre çocuk sosyal ortamlarda etkileim sonucunda dil edinir (Warren ve Yoder 1994). Birçok aratırmada çeitli performanslardaki, yetersizlikten etkilenen çocuklarda doal dil saaltım yönteminin etkili olduu bulunmutur (Cole ve Dale, 1986 ve 1991; Elliot, Hall ve Soper, 1991; Hemmeter, Ault, Collins ve Meyer, 1996; Koegel, O Dell ve Koegel, 1987; Losardo ve Bricker,1994). Ayrıca çocukların örendiklerini genelleme de doal dil yaklaımlarının etkili olduu aratırmalarda görülmektedir (Elliot, Hall ve Soper, 1991; Koegel, O Dell ve Koegel, 1987; Losardo ve Bricker,1994). Delprato (2001), küçük yataki otistik çocuklara dil öretmek amacıyla tek denekli deneysel yöntemlerle yapılan dorudan öretim ve doal dil yaklaımlarının karılatırmaya yönelik sekiz aratırmayı incelemitir. Bu sekiz çalımanın ana sonucu olarak incelenen tüm aratırmalarda doal dil yaklaımının yapılandırılmı bir yöntem olan dorudan öretime göre daha etkili olduu sonucu elde edilmitir. Dört aratırmada genellemeye bakılmı üçünde doal dil yaklaımıyla yapılan öretimlerin genellemeyle sonuçlandıı bulunmutur. Ülkemizde zihinsel yetersizlikten etkilenmi çocuklara doal dil yaklaımlarıyla dil öretmek amacıyla yapılan aratırmalar bulunmamaktadır. Bu tür çalımaların yapılması için öncelikle doal dil yaklaım tekniklerinin açıklanması gerekmektedir. Doal dil yaklaımında çocuun dil geliimine göre konulan amaçlarla, çocuun ilgisine yönelik hazırlanan ortamlarda öretmenin model olarak dili kazandırması amaçlanmaktadır (Cole ve Dale, 1986; 1991; Delprato, 2001; Warren ve Yoder 1994). letiim, çocuklar ortamda bulunan nesne veya aktiviteyle ilgili etkileime girmeye hazır olduu zaman balar (Cole ve Dale, 1986; 1991; Delprato, 2001). letiimi balatan

4 çocuktur. Öretmen, çocuun iletiimi balatması için ortamı çocuun ilgisine yönelik düzenleyerek ve geciktirme tekniklerini kullanarak gerekli ip uçlarını verir (Lowenthal,1995; Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Çocuk iletiimi balattıktan sonra öretmen, çocuun ilgilendii nesne veya olayla ilgili sözel model olur, geniletmeler ve düzeltmeler yapar (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991; Lowenthal, 1995). Çocuk, öretmenin çevredeki nesneler veya olaylarla ilgili kullandıı dili model alarak örenir. Öretmen çocuu sözel dili kullanması için cesaretlendirir. Bunu çocuk iletiime katıldıı zaman çocuun iletiime girme giriimini ve sözel ifadelerini onaylayarak ve doal pekitireçler kullanarak yapar (Cole ve Dale, 1986; 1991; Delprato, 2001; Koegel, O Dell ve Koegel,1987). Doal dil yaklaımlarında çocua dil kazandırmak için kendiliinden oluan fırsatların deerlendirilmesine önem verilir (Barnett ve Carey, 1993; Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Çocuun bulunduu tüm ortamlar dilin kazandırılması için uygun ortamlardır. Doal dil yaklaımları birçok teknikten oluur. Bu tekniklerin açıklanması öretmenin sınıf ortamında yapması gerekenlere yol gösterecektir. Bu nedenle çalımada ilk olarak, doal dil öretim yöntemlerinin uygulanmasında, çocuklarla etkileimin balatılmasında, sürdürülmesinde ve sözlü iletiim sürecinin gerçekleebilmesinde rol oynayan sözel iletiim becerilerinin neler olduu, çocua kazandırılması için neler yapılması gerektii açıklanacaktır. kinci olarak, doal dil saaltım yönteminin tekniklerine dayanılarak ifade edici dil becerisi sınırlı olan çocuklara yukarıda belirlenen amaçlar çerçevesinde dili kazandırmak için öretmenin sınıf ortamında yapacakları sıralanacak ve son olarak da doal dil saaltım yöntemiyle uygulanabilecek aktiviteler önerilecektir. Sözel iletiim ögeleri Zihinsel engelli çocuun dil ediniminde çevrenin önemi büyüktür. Çocukların çevresindeki uyaranlar ne kadar çok zenginse çocuun dil kazanım süreci o derece hızlanır. Çocukların, dili doru balamda doru cümleler kurarak kullanması onlara salanan yaantıların çeitliliine balıdır. Bu yaantılardan çocukların dil edinim boyutunda yararlanabilmeleri için öretmenin ve ailenin çocukla iletiim kurarken üç temel sözel iletiim ögesine dikkat etmesi gerekir. Bunlar göz kontaı kurma, ortak ilgi kurma ve sıralı konumadır. 1-Göz kontaı kurma : Yüze bakmak, dikkati yöneltmek hem kiisel ve toplumsal geliim hem de alıcı dil ve ifade edici dilin kazanılması için gereklidir. Yüze bakmak göz kontaı kurmanın ilk basamaıdır. Karılıklı konumalarda birbirimizin yüzüne bakarız. lettiimiz mesajlarla birlikte yüz ifademiz, insanlara konutuklarımız hakkında fikir verir. Çocukların iletiime girerken yüze bakmaları onların iletilen mesajı anlamlandırmasını salar. Çocuunuzla göz kontaı kurmak için neler yapmalısınız? Çocuun adını söyleyin ve size bakmasını isteyin. Bakmazsa, tekrar adını söyleyip size tepki vermesini bekleyin. Adını söylediiniz hâlde bakmazsa, hafifçe baını size doru çevirin veya ses tonunuzu deitirin. Bakmasını ödüllendirin. Kullanacaınız materyali yüzünüze yakın tutun, bakınca ödüllendirin.

5 Çocuunuzun sizin yüzünüzden ve sesinizden mimik ve tonlamalarla holanmasını arttırın. Çocuunuza, sizin iletiim kurma çabalarınıza cevap vermesi için fırsat tanıyın. 2-Ortak ilgi kurma: Sözlü iletiimin gerçeklemesi için aynı konu üzerinde konuulmalıdır. Öretmen küçük çocuklarla çalıırken onların ilgilendii ile ilgilenmeli, yava yava bu ilgiyi kendi ilgilendii yöne çekmelidir. Çocuunuzla ortak ilgi kurmak için neler yapmalısınız? Çocuunuzun sevdii oyuncaklarla oynayın veya sevdii aktiviteler yapın. Çocuunuzun ilgilendii eyle ilgili konuun. Çevrede olup bitene dikkatini çekin. Çocuunuzun oyununa katılın. 3-Sıralı konuma: Sıra alma karılıklı konumanın temelidir. Konuma karılıklı bir top oyununa benzer. Biz topu atarız, karıdaki kii topu tutar ve bize atar. Sözlü iletiimin salıklı olarak gerçeklemesi için konuan kiilerin birbirini dinlemesi gerekir. Sıra alma, daha konumaya balamadan önce çocua öretilmelidir. Sıra almayı çocuunuza nasıl öretebilirsiniz? Oyun oynarken imdi benim sıram imdi senin sıran gibi cümlelere yer vererek sırayla oynayın. Çocuunuzun da sıraya uymasını salayın. Çocuunuz konumasa bile çıkardıı sesleri dinleyin sonra konuun. Konuurken arada duraklayarak onun cevabını beklediinizi gösterin. Öretmenin sözel iletiimin gerçeklemesi için gerekli olan üç temel ögeye dikkat ederek sınıf ortamında ifade edici dil becerisi sınırlı olan zihinsel engelli çocua dil kazandırmak için yapması gerekenler bu bölümde sıralanmıtır. Öretmenin Sınıf Ortamında Dil Kazandırmak çin Yapması Gerekenler 1. Öretmen öretimi düzenlerken çocukların performans düzeyini dikkate almalı bunun içinde çocuu deerlendirmeli, amaçları belirlemelidir. Tüm programlarda olduu gibi dil programı hazırlarken çocukların performansları göz önüne alınmalıdır. Çocuun dil performansının deerlendirmesi, saaltım plânı hazırlamak için gereklidir. Çeitli deerlendirme yöntemlerinden yararlanarak öretmen çocuun ifade edici ve alıcı dil beceri düzeylerini belirlemelidir. Sınıfta çeitli düzeylerde sınırlı ifade edici dil becerisi olan çocuklar olabilir. Bu çocukların her biri için konulacak amaçlar farklıdır. Ayrıca çocukların ilgi alanlarına yönelik deerlendirme de yapılmalıdır (Kaiser,

6 Hendrickson ve Alpert, 1991). Çünkü doal dil öretiminde çocuun ilgi alanlarına yönelik ortamların hazırlanması temel alınır. Bu nedenle, yapılan deerlendirmelerle saaltımda kullanılacak aktivite ve materyale karar verilmelidir. Tek tip deerlendirmeyle çocuun dil düzeyine yönelik bilgi sahibi olmak kolay deildir. Doal deerlendirme teknikleri, çocukların okul ortamında hangi iletiimsel davranıları gerçekletirdiiyle ilgili bilgiyi öretmene verir. Doal deerlendirmelerin en önemli avantajı dilin kullanımına yönelik bilgiyi öretmene vermesidir (Schoenbrodt ve Kumin,1997). Doal deerlendirme teknikleri; aile ile yapılan görümeleri, anekdot kayıtlarını, dil örneklerinin alınmasını, yapılan tüm deerlendirme sonuçlarının normal dil geliimine göre hazırlanmı kontrol listelerine ilenerek çocuun düzeyinin belirlenmesini içerir (Lowenthal,1995; Pieterse, Treloar ve Cairns, 1996; Schoenbrodt ve Kumin,1997). Aile ile yapılan görümelerde çocuun alıcı ve ifade edici dilini deerlendirmeye yönelik sorular sorularak aileden çocuk hakkında bilgi alınabilir. Anekdot kayıtlar çocuun sınıfta, yemekhanede, bahçede farklı ortamlarda gözlenerek belirli bir süre için tutulmalıdır. Çocukların farklı ortamlarda ne yaptıklarının ve ne söylediklerinin yazılması bize hangi ortamlarda ne tür iletiim becerilerini kullandıı, arkadalarıyla nasıl iletiime geçtii, hangi balamlarda neler söyledii hakkında bilgi verir. Dil örneklerin toplanması, çocuun dilin üç bileeni bakımından dil performansının belirlenmesinde öretmene önemli bilgiler veren bir deerlendirmedir. Dil örnekleri çocuun her söylediini yazmak yoluyla yapılır. Dil örnekleri yapılandırılmı ortamlarda alınabilir. Öretmen çocuun sevdii ve hakkında konumak istedii bazı aktiviteleri seçerek dil örnekleri alabilir. Dil örnei tüm gün boyunca da alınabilir. Çocuun oyun ortamında, günlük aktiviteler sırasında tüm konumaları yazılmalı veya video ile kayıt edilmelidir. Öretmen dil örnekleri alırken çocuun söyledikleriyle birlikte çocukla konuan kiinin ne söyledii ve bu sözel davranıların hangi ortamda gerçekletiini yazmalıdır. Böylece çocuun sadece ne söyledii deil aynı zamanda bu sözcüklerin hangi amaçla kullanıldıı deerlendirilebilir (Pieterse, Treloar ve Cairns, 1996). Ayrıca dilin deerlendirilmesinde normal dil geliim aamalarına göre hazırlanmı kontrol çizelgelerinden de yararlanılmalıdır. Kontrol listeleriyle, davranıın çocukta olup olmadıı deerlendirilir (Pieterse, Treloar ve Cairns, 1996). Toplanan dil örneklerinden, anekdot kayıtlardan ve görümelerden elde edilen bilgiler kontrol listelerine ilenerek çocuun düzeyi belirlenir. Çocuun dil düzeyi belirlendikten sonra normal dil geliimini temel alarak ilevsel dil amaçları seçilmeli ve bu amaçları öretmek için saaltım düzenlenmelidir. Amaçlar çocua belli bir kelime veya cümle öretmek amacıyla deil biçim, kullanım ve anlam boyutunda dilini gelitirmek için düzenlenmelidir. Örnein ifade edici dil becerisi sınırlı olan bir çocuun ifade edici dilini incelendiimizde, daha çok isim niteliinde kelimeler kullandıı, çok az sayıda iki kelimelik cümleleri olduu ve kullanım boyutunda ise dili etkileimde bulunmak için kullanamadıını belirledik. Öretmen bu çocuun kullandıı sözcüklerin niteliini çeitlendirmeli, çocuk genellikle tek kelimelerle konutuu için çeitli nitelikteki sözcükleri (eylem bildiren, tekrar bildiren, yer bildiren vb) iki kelimelik cümleler kurarak gelitirmesine yönelik amaç koymalıdır. Ayrıca dilin kullanım yönünde de gelitirmek amacıyla etkileim ortamlarını hazırlamalı ve etkileimde bulunmak amacıyla dili kullanması için fırsatlar salamalıdır.

7 Öretmen ifade edici dil becerisi sınırlı olan çocuklara dil kazandırmak için doal dil yaklaımlarından yararlanarak sınıf ortamında öretimi düzenlerken aaıdaki ilkelere dikkat etmelidir: 2. Öretmen, çocuklara model olmalıdır. Doal dil saaltım yaklaımlarında çocua model olunarak dil öretilir. Çocuunuza nasıl model olmalısınız? Öretimden önce çocuun ilgi alanı belirlenmelidir. Öretim amacına ve çocuun ilgi alanına yönelik materyaller veya aktiviteler ortamda bulundurulmalıdır (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Örnein çocuk, bebeklerden holanabilir. Öretmen bir bebek yıkama aktivitesi düzenleyebilir. Ortak ilgi kurularak, ortamdaki materyal veya aktiviteye yönelik çocuun ilgisi deerlendirilmelidir. Bu ilgisine yönelik olarak öretmen, çocuktan iletiimi balatmasını beklemelidir (Cole ve Dale, 1986; 1991; Delprato, 2001; Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Bunu öretmen, çocuu bekleyerek soru sorar gibi ona 15 saniye bakarak yapmalıdır. Bu süre, öretmen uygun dille ilgili model olmadan önce çocua tepki verme fırsatı salar (Lowenthal, 1995). Örnein, çocuun önüne bebek yıkamak için gerekli materyaller (leen, ampuan, lif, bebek) konarak öretmen çocua bakabilir. Çocuk konumasa bile ampuana elini uzatması iletiimi balatması için uygun bir davranıtır. Çocuk sözel bir tepki vermiyorsa fakat öretmen onun ortamda kullanılacak sözel ifade ile ilgili söyleyecei sözcük veya cümlelerinin olduunu biliyorsa imdi ne yapacaız? gibi bir soru ile veya Of bu bebek çok pis kokuyor. gibi bir ifade ile çocuu sözel iletiime girmesi için cesaretlendirmelidir. Çocuun ilgi odaına yönelik sözel model oluturulmalıdır (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Öretmen, çocuun ilgilendii eyle ilgili konumalıdır. Çocuun ampuana elini uzatması sonucu öretmenin Bebei mi yıkayacaksın? demesi çocuun ilgi odaına yönelik sözel model oluturmaya örnek olarak verilebilir. Öretmen, çocuun doru tepkilerini onaylayarak doal pekitireçlerle hemen pekitirmelidir (Delprato, 2001). Yani sözel olarak ifade ettii materyale ulaım salanmalıdır. Doru tepkilere dil girdisi verilmelidir. Çocuk sözel tepki üretmediinde veya doru olmayan sözel tepki ürettiinde bu düzeltilmeli ve tekrar model olunmalıdır. kinci kez model olunduunda çocuk doru tepkide bulunursa öretmen doru tepkiyi onaylayarak dil girdisi vermeli ve materyale ulaım salanmalıdır. Eer çocuk doru tepkiyi bildii hâlde model olunduunda tepki vermiyorsa çocua soru sorularak doru tepki vermesi salanmalıdır (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Model olma sürecinde de görüldüü gibi öretmen dil girdisi vermekte, düzeltmeler yapmakta ve pekitirmelere yer vermektedir. Model olma sürecinin daha iyi anlaılması için sırasıyla bu kavramlar açıklanacak, öretmenin doru modeller oluturabilmesi için yapacakları sıralanacaktır.

8 Öretmen çocua model olurken dil girdisi vermelidir. Çocua sadece uygun yaantılar salamak yeterli deildir. Önemli olan bu yaantılar hakkında çocukla konumaktır. Öretmenin çocukla konuurken doru sözel modelleri oluturması için dil girdisinin hangi durumlarda nasıl verileceini bilmesi gerekir. Dil girdisi üç durumda verilir: Çocuun hareketlerine, çocuun söylediklerine ve çocuun çevresinde olanlarla ilgili dil girdisi verilir. Çocuun hareketlerine dil girdisi verme, çocuun davranılarıyla anlattıklarını öretmenin sözel olarak ifade etmesidir. Lowenthal (1995), doal dil saaltım teknii olan bu teknii paralel konuma olarak isimlendirmitir. Paralel konuma çocuun yaptıının ya da gördüünün tanımlanmasıdır. Çocuk arabayla oynarken öretmenin Innn, ınnn araba gidiyor. demesi veya oyuncak çekicini masaya vuran çocua Çekici mi vuruyorsun bak tak tak ses çıkarıyor. demesi çocuun hareketlerine dil girdisi vermeye örnek olarak verilebilir. Çocuun söyledikleri geniletilerek ve söylediklerine ekleme yapılarak dil girdisi verilir. Geniletme, konumacının anlamsal bir bilgi eklemeksizin yeni söz dizimi eliinde önceki ifadeyi genilettii ifadedir (Moseley, 1990). Geniletme, konuan fakat cümle kuramayan veya ancak iki kelimelik cümleler kuran ifade edici dil becerileri sınırlı olan çocuklar için yararlıdır (Lowenthal, 1995). Geniletmede öretmen, çocuun söylediini dinler, onun söylediini anlamaya çalıır, cümleyi tüm ve basit bir ekilde söyler. Böylece öretmen tüm cümle ile model olur. Aaıda bunun bir örnei verilmitir: Çocuk:Boya (boyayı göstererek) Öretmen: Boya istiyorum. Çocuk: Boya Öretmen: Boyanı mı istiyorsun? Çocuk : Boya istiyorum. Öretmen : Evet. Al sana boya. Öretmen çocuun söylediine ekleme yaparak da dil girdisi vermelidir. Ekleme, konumacının önceki ifadesini geniletmeye ek olarak yeni anlamsal bilginin eklenmesidir (Moseley, 1990). Ekleme yaparak dil girdisi verme ifade edici dil becerileri sınırlı olan zihinsel engelli çocukların daha uzun cümle kurmaları ve dillerinin anlam yönünden zenginlemesinde yararlı olan bir tekniktir. Aaıda ekleme ile ilgili bir örnek verilmitir: (Öretmen ve çocuk resimli kitaba bakıyorlar.) Çocuk: Ördek Öretmen: Evet ördek yüzüyor.(geniletme) Çocuk: Ördek yüzüyor. Öretmen: Bak ördein sarı bir gagası var. Sarı gagalı ördek yüzüyor. (ekleme) Çocuun çevresinde olanlarla ilgili dil girdisi verilmelidir. Dil öretimi sadece dil dersleri için belirlenen amaçların öretimiyle sınırlı deildir. lenen birçok derste dil edinimi salanabilir (Brown, 1988).

9 Bu nedenle dil girdileri kendiliinden oluan tüm fırsatlar deerlendirilerek verilmelidir. Örnein, sınıfa yeni ayakkabılarıyla gelen bir çocuk, ders ilerken dıarıda karın yamaya balaması, birlikte yapılan gezi sırasında küçük bir kediyi görmek kendiliinden oluan örenme ortamları hazırlar. Öretmen bu fırsatları deerlendirerek model olmalıdır. Dil girdisi verirken nelere dikkat edilmelidir? Gerçekletirmek istediimiz amaçlara göre sözel model olmalıdır. Dil girdisi verirken çocuun öretmeni dinlediinden emin olunmalıdır. Çocuk konumasına ara verince dil girdisi vermelidir. Sıralı konumaya dikkat edilmelidir. Öretmen model olurken çocukların çıkardıı sesleri, kelimeleri ödüllendirmelidir. Çocuun, söylediklerinin ilginizi çektiini fark etmeye ve sizin tarafınızdan anlaıldıını hissetmeye ihtiyacı vardır. Doal dil saaltım yaklaımlarında doal pekitireçler kullanılır (Delprato, 2001). Doal pekitireçler çocuun ortamda ilgilendii nesne veya olaydır. Öretmen çocuun tepkilerini deerlendirerek iletiimsel davranılarını onaylamalı ve çocuun doru olarak ifade ettii nesne ve olaylarla ilgili ödüller kullanmalıdır. Model olma öretim süresinde de görüldüü gibi öretmen ve çocuk bebek yıkarken çocuun Bebei yıkayacaım. demesi sonucunda öretmenin Evet bebei yıkayacaız. diyerek bebei vermesi ödüllendirmeye örnek olarak verilebilir. Öretmen model olurken çocukların çıkardıı sesleri, kelimeleri ödüllendirmelidir. Çocuun, söylediklerinin ilginizi çektiini fark etmeye ve sizin tarafınızdan anlaıldıını hissetmeye ihtiyacı vardır. Doal dil saaltım yaklaımlarında doal pekitireçler kullanılır (Delprato, 2001). Doal pekitireçler çocuun ortamda ilgilendii nesne veya olaydır. Öretmen çocuun tepkilerini deerlendirerek iletiimsel davranılarını onaylamalı ve çocuun doru olarak ifade ettii nesne ve olaylarla ilgili ödüller kullanmalıdır. Model olma öretim süresinde de görüldüü gibi öretmen ve çocuk bebek yıkarken çocuun Bebei yıkayacaım. demesi sonucunda öretmenin Evet bebei yıkayacaız. diyerek bebei vermesi ödüllendirmeye örnek olarak verilebilir. Öretmen model olurken, çocukların konuurken yaptıkları hataları düzeltmelidir. Düzeltme anlamsal, biçimsel ve kullanımsal olarak çocuun yaptıkları yanlıların öretmen tarafından dorusunun söylenmesi eklinde olur. Çocuun, dili kurallara uygun olarak kullanabilmesi dilin doru kullanımını duyması ile mümkündür. Çocuun konuma sırasında yaptıı hataları düzeltmek için konumasının bitmesi beklenmelidir. Aksi hâlde konumanın akıcılıı bozulur. Çocuun konuma cesareti kırılabilir.

10 3. Öretmen geciktirme tekniklerini kullanarak çocuu konumaya tevik etmelidir. uygulanabilir. Geciktirme, konumayı uyaran bir doal dil saaltım tekniidir. Bu teknik çeitli ekillerde Beklenen sosyal rutin geciktirilerek uygulanabilir. Bu durumda çocuk, yapılan deiiklikle ilgili fikrini söyler (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991; Lowenthall, 1995). Çocua gerekli bir materyal verilmeyerek bir davranıı gerçekletirmesi istenebilir. Örnein, boyama yapmasını istediimiz çocua resim kâıdını verip boya kalemlerini vermemek bu uygulamaya bir örnek oluturabilir. Çorabını giymesini istediimiz çocua çorabın bir tekinin verilip dierinin verilmemesi de sosyal rutinin geciktirilmesine örnek olarak verilebilir. Oluturulmu bir rutini bozarak da çocuk konumaya tevik edilebilir (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991; Lowenthal,1995). Bebein apkasının ayaa giydirilmesi bu teknie örnek oluturur. Ayrıca yardım gerektiren iler verilmesi çocuu konumaya uyarıcı bir uygulamadır (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Örnein, kolu çıkmı bir bebein verilmesi veya legoların verilerek köprü yapmasının istenmesi sırasında çocuk yardıma ihtiyaç duyabilecektir. Bu da onu konuma durumunda bırakacaktır. Verilen materyalin parçalara sahip olması öretmenin bu parçaları çocuk istedikçe vermesi geciktirmeye örnek olarak verilecek uygulamalardandır (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Oyuncak bebei vererek giysilerini giydirmesini istediimizde, giysilerini çocuk istedikçe vermemiz onun giysi isimlerini söylemesine ortam hazırlar. Çocua seçenek sunma da geciktirme uygulamalarından biridir (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). Toplar gösterilerek hangi topu istiyorsun denmesi, istedii topu tanımlamasını gerektirir. Geciktirme uygulamaları sırasında çocuktan doru sözel tepki gelmediinde veya çocuk tepkisiz kaldıında öretmen ya model olmalı ya da çocuk doru cevabı biliyorsa sorularla doru tepki alınmalıdır. Bu teknikler uygulanarak çocuun konuması için fırsatlar yaratılmalıdır. 4. Öretmen kendi kendine konuma tekniini uygulamalıdır. Kendi kendine konuma teknii de bir doal dil saaltım tekniidir. Öretmenler ne yaptıkları, ne gördükleri veya hissettikleriyle ilgili çocuk yanlarındayken konuur (Lowenthal,1995). Örnein, öretmen oyuncak yemek takımlarıyla oynarken Bebeimiz acıkmı. Ona yemek piireceim. Acaba hangi yemei yapsam?, diyerek çocua baktıktan sonra çocuktan tepki gelirse deerlendirerek O zaman ona çorba yapalım. Önce suyu tencereye koyuyorum. Tencereyi ocaa koyuyorum. Ocaın altını yaktım. imdi suyun kaynamasını bekliyorum. çine hazır çorbamızı döküyorum. Evet... çorba piti. imdi artık tabaa koyup bebeimize yedirebiliriz. diyerek kendi kendine konuma tekniini uygulayabilir. Kendi kendine konuma teknii çocua

11 gelimi cümleler, paragraflar, yeni kelimeler duyma fırsatı salar (Lowenthal,1995). Özellikle ifade edici dil becerisi olan sınırlı çocukların dil bilgisi kurallarını örenmeleri daha çeitli cümleleri kurmaları açısından yararlı bir tekniktir. Bu teknik kullanılırken basit ve kısa cümlelerle konuulmalıdır. Hareketler ve düünceler açıklanmalıdır. Öretmen, çocuun ilgilendii bir aktivite veya nesne ile ilgili konumalı, arada çocua bakarak ve konumasına ara vererek, sorular sorarak çocuktan tepkide bulunmasını beklemeli ve çocuu yaptıı aktiviteye katmalıdır. Çocukların tam olarak öretmeni taklit etmesi beklenmemelidir. Kendi kendine konuma, paralel konumada olduu gibi çocuun daha karmaık dil modellerini duyması ve dilin iletiim için kullanılan bir araç olduunu anlaması için kullanılır (Lowenthal,1995). 5. Öretmen çocukla sözel iletiim kurarken, sözel olmayan iletiimden de yararlanmalıdır. Çoumuz sözel iletiim kurarken yüz ifadelerimiz ve jestlerimizle söylediklerimizi destekleriz. Bu tür sözel olmayan iletiim biçimleriyle ifadelerimizi desteklememiz, konumanın anlaılırlıını artırdıı gibi ifadelerimizi de destekler. Jestler sözel bir mesaja elik ettiinde konumayı pekitirirler. Konumada ifade edilen anlamı destekleyici jestlerin yapılması mesajların daha kolay anlaılmasını salar (McNeil, Alibali ve Evans, 2000). McNeil, Alibali ve Evans (2000) okul öncesi ve ana okulu çocukları üzerine yaptıkları aratırmada, konumayı pekitirici jestlerin karmaık olan sözel mesajları anlamayı kolaylatırdıını bulmulardır. Özellikle alıcı dili yetersiz olan çocuklarda abartılı olmamak üzere doal jestlerin kullanılması anlamayı kolaylatırır. 6. Öretmen çocukla tonlamalı ve ritmik konumalıdır. Tekdüze konuma hepimizin bir müddet sonra konuulan eye karı ilgimizi kaybetmemize neden olur. Özellikle çocuklarla kurulan iletiimde ses ini çıkılarının yapılması, onların konumaya dikkat etmesini salar. Hatta çocuklarla konuurken bunu biraz abartılı yaparak ortak ilgiyi kurabiliriz. Çocukla konuurken sesimiz ho bir tonda, ne çok yüksek ne de çok düük bir iddete sahip olmalıdır. Açıklamalar, pekitirmeler ve sorular içten bir ses tonu ile yapılmalı, ses mekanik ve donuk olmamalıdır (Kaiser, Hendrickson ve Alpert, 1991). 7. Öretmen, çocukların davranılarını kontrol etmelidir. Çocuun davranı problemi iletiimin salanamamasına neden olabilir. Dil saaltım çalımaları sırasında ortak ilgi kurulmalıdır. Ortak ilginin kurulması için çocukları bir alanda tutabilme, birbirleriyle etkileime girme, materyalleri uygun kullanma davranılarının olması gerekir. Bu nedenle öretmen ortak ilgiyi salayacak ve sürdürecek kuralları belirlemeli ve çocukların bu kurallara uyması için gerekli davranı yönetimi tekniklerine bavurmalıdır. 8. Öretmen, yönergelerinin açık, net, anlaılır ve çocuun performansına göre olmasına dikkat etmelidir. Yönergeler çocuun alıcı ve ifade edici dilini gelitirir. Çocuklar yönergeleri anlamadıı zaman ya yaparak göstermeli ya da görsel, sözel ipuçları verilmelidir. Ayrıca bir etkinlii gerçekletirmeleri için hep aynı

12 yönergeleri kullanmak bu yönergeleri takip etmelerini salayacak ve ifade edici dilin gelimesine de katkıda bulunacaktır. Örnein, her beslenme saati öretmenin çocuklara beslenmelerinizi çıkarın, peçetelerinizi açın, yiyeceklerinizi çıkarın ve yemeye balayın demesi özellikle ifade edici dili sınırlı olan çocukların bir olayı sırasıyla anlatma ve cümle kurma becerilerini gelitirecektir. Bu yönergeleri önce öretmen kendi kendine konuma tekniiyle kendisi yaparak göstermelidir. 9. Öretmen aile ile her zaman i birlii içinde bulunmalıdır. Özel eitimde yetersizlikten etkilenen çocuun ailesinin eitime katılması daha fazla yol kat edilmesinde rol oynar. Okuma, matematik gibi derslerin öretiminde ailenin katkısı istenmeyebilir. Çünkü bu alanlarda ailenin öretime katkıda bulunması yanlı örenmelere yol açabilir. Fakat ana dilinin öretimi, tamamıyla aile ile ibirlii içinde bulunulması gereken bir alandır. Çünkü çocuklar yaantılarının büyük bir bölümünü aile ile birlikte geçirirler. Dil yaantı sonucu kazanılan bir beceri olduu için aile üyelerinden bu beceriyi gelitirmeleri için yardım istenmelidir. Ailelerle iletiimi kurmanın ve sürdürmenin çeitli yolları vardır. Aile eitimleri ve toplantıları, telefon konumaları, haftalık ve aylık olarak yazılan öneriler, çocuun dil edinimini desteklemek için gönderilen mektuplar bu yollardan birkaçıdır. Bu yollarla kurulan iletiimlerde öretmenin aile ile i birlii salaması için yapacakları aaıda sıralanmıtır: Aile ile i birliini salamak için neler yapılabilir? Sınıfta yapılan çalımalarda kullanılan materyaller gönderilerek, ailenin okulda yapılanı tekrar etmesi istenebilir. Okulda birlikte resimli bir kitaba bakıldı ise çocukla resimli kitabı göndererek ailenin de bu kitaba bakması istenebilir. Çocuun yaptıı bir resim çalıması eve gönderilerek ailenin bu çalımayla ilgili konuması istenebilir. Evde yapılan çalımalara ilikin aile öretmeni bilgilendirerek, evde yapılan çalımaların sınıfta tekrar edilmesi salanabilir. Aile çocuuyla birlikte kek yapmıtır. Aile öretmene keke koydukları malzemelerin kutu ve ambalajlarını göndererek veya kek yaptıklarını gösteren bir resim ve bir dilim kek göndererek evde yapılan çalıma üzerinde sınıfta tekrar konuulabilir. Hem evde hem de sınıfta yapılan çalımaların tekrar edilmesi çocuun çalıılan konuyla ilgili sözcük ve cümleleri tekrar duymasını salar ve gerekli dil girdisinin verilmesine ortam oluturur. Aileye ilenen üniteyle ilgili evde yapılacak aktiviteler önerilebilir. Bu aktiviteler ev koullarında, ailenin gerçekletirebilecei aktiviteler olmalıdır. Kı ünitesi ilenirken aileye kıın havadaki deiiklikler konusunu ileyin veya kılık giysi resimli kartlarını yaparak kılık giysileri öretin gibi öneriler vermek yerine, Birlikte çocuunuzun gardırobunu düzeltin. Kılık giysi çeitleri hakkında konuun. Fotoraf albümüne bakarak kıın çekilen resimleri ayırın, kı olduunu nereden anladıınız hakkında konuun. Buzdolabını yerletirirken

13 kılık sebze ve meyveler hakkında konuun. Bir kı sebzesinden yemek yapın. gibi evde zorluk çekilmeden gerçekletirilebilecek öneriler verilmelidir. Aileye çocuklarıyla birlikte yapabilecekleri dil aktiviteleri önerilebilir. Bu aktivitelerin de ailenin yapabilecei çalımalar olması gerekir. Resimli kitap bakma, hikâye ve masal okuma, çeitli evcilik oyunları oynama, gazetelerden, dergilerden çocuun ilgisini çeken resimler keserek hakkında konuma gibi aktiviteler önerilebilir. Ailenin, çocuklarını yaptıkları ilere katarak, onunla yaptıkları i hakkında konumaları önerilebilir. Amaç, ailenin çocukla konumasıdır. Özellikle rutin olarak yapılan iler çocua dil kazandırır. Bunlar yatak toplama, bulaık yıkama, yemek piirme, buzdolabı yerletirmedir. Aile, çocuunu bu tür ilere katarak, yaptıklarıyla ilgili konuarak çocua model olmalıdır. Her gün aynı eyler yapıldıı için bu ileri yaparken kullanılan sözel dil hemen hemen aynıdır. Bu nedenle çocuun uygun sözel dil modellerini alması kolaylaır. Tüm bu uygulamaların aile tarafından gerçekletirilebilmesi için öretmen, aileye çocuklarıyla nasıl iletiime geçecekleriyle ilgili model olmalı, gerekli düzeltme ve dönütleri vermelidir. Bu nedenle aile eitimleri düzenli olarak yapılmalı, aile çocuun durumuyla ilgili sürekli bilgilendirilmelidir. 10. Öretmen, çocukların dili kullanmaları ve uygun dil modellerin salanması için ortamlar hazırlamalıdır. fade edici dil becerisi sınırlı olan çocuklara dilin kazandırılmasında ilk adım etkileimin salanacaı ortamlar hazırlamaktır. Etkileim ortamları çocuklara birçok amaç için, farklı ortamlarda konuma ve konumayı dinleme fırsatı verir. Etkileim ortamlarının hazırlanması için sınıflardaki masa ve sandalyeler ilenen konuya ve yapılan aktiviteye göre düzenlenmeli veya grupça bir araya gelmek için bir alan oluturulmalıdır (Schoenbrodt ve Kumin,1997). Sınıflarda köelere yer verilmelidir. Evcilik köesi, alıveri köesi, evcil hayvan köesi gibi köelere yer verilmesi çocukların oyun ortamında birbirleriyle etkileimde bulunmalarını salar. Öretmen dil derslerinde seçtii aktivitelerle çocuklara dil geliimini destekleyici etkileim ortamları hazırlayabilir. Resimli kitap bakma, sıralı olay kartlarını anlatma, hikâye okuma ve anlatma, tombala, domino gibi sıralı oyunlar oynama, ilginç eya köesi hazırlanarak her gün bir eya getirip özellikleri hakkında konuma, torbaya çeitli nesneler koyarak torbadan çıkan eya üzerinde konuma, doktorculuk, manavcılık vb. gibi çeitli evcilik oyunları oynama, sınıfta meyve salatası, kek gibi basit yiyecekler yapma, her gün konuma saatleri düzenlenerek çocukların yaantılarından seçilen konular hakkında konuma (parklardaki davranılarımız, evcil hayvanların bakımı, servisteki davranılarımız, bir telefon getirerek telefonla nasıl konumalıyız vb.) gibi aktiviteler sözel dilin kazanılmasına ortam hazırlar. Öretmenler dil dersleri dıında birçok derste çocukların dil geliimlerini destekleyici ortamları yaptıı aktiviteler yoluyla hazırlayabilir. Hayat bilgisi dersi dilin kazanılmasına ortam hazırlayan en önemli derslerden biridir. Bu derste ilenen ünitelere göre çocuklarla çevre gözlemleri, geziler yapılarak, bir resim veya maket

14 hakkında konuularak, çocukların kendi eyaları evden getirilerek dil yönünden zengin ortamlar oluturulabilir. Ders ilerken bu tür etkinliklerden ve materyallerden faydalanmanın yanı sıra ilenen konuyu pekitirmek amacıyla yapılan aktiviteler çocukların dili kullanmalarına ortam oluturur. Vücudumuzun bölümleri konusu ilendikten sonra çocuklara vücudun bölümleriyle ilgili bir arkı öretilmesi, kılık yiyecekler konusu ilendikten sonra manava bir gezi düzenlenmesi veya sınıfta kıın yediimiz meyvelerden birlikte meyve salatası hazırlanması, ailedeki kiilerin birbirine karı görevlerini ilerken dramatizasyona yer verilmesi bu aktivitelere örnek olarak verilebilir. Bu tür aktiviteler çocukların ders sunumlarında kazandıkları dili kullanmalarını, dolayısıyla genelleme aamasında dili kazanmalarını salar. Müzik, sanat ve fen derslerinde de zengin etkileim ortamları oluturularak çocuklara dil kazandırılabilir. Müzik derslerinde, arkı ve tekerleme öretimi, çeitli konularda müzikli dramatizasyonlar düzenleme; sanat derslerinde, birlikte yapılan bir poster çalıması; fen derslerinde, projeler hazırlama, çevre gözlemleri ve deneyler yapma çocukların aynı zamanda dil geliimlerini destekleyici aktivitelerdir. Çocukların bu ortamlarda birbirleriyle ve öretmenle etkileime girmeleri için fırsatlar verilmelidir. Bu aktiviteler uygulanırken öretmen sözel model olmalı çocukların konumalarına dil girdisi vermelidir. Özet Bu makale, ifade edici dil becerisi sınırlı olan zihinsel engelli çocukların ifade edici dillerini gelitirmek için öretmenin yapacaklarını açıklamak amacıyla yazılmıtır. Öretmenin yapacakları, doal dil saaltım tekniklerine dayandırılarak önerilmitir. Bu teknikler sırasıyla doal dil deerlendirmesi, model olma, dil girdisi verme ve düzeltme, kendi kendine konuma, geciktirme, doal pekitireç kullanımıdır. Ayrıca öretmenin, doal jest ve mimiklerle sözel iletiime geçmeye, ses tonlamalarına ve davranı kontrolüne, net ve açık yönergeler kullanmaya dikkat etmesi gerekir. Öretmen etkileim ortamlarının hazırlanmasında aktivitelerden yararlanmalıdır. Ev ortamında da dil geliimini desteklemek için ailelerle i birlii yapmalıdır. Bu çalımada üzerinde durulan uygulamalar ifade edici dil becerileri sınırlı olan çocuklar dıında konuması gecikmi olan çocuklar, otistik çocuklar, iitme engelli çocuklar ve ifade edici dil becerisi olmayan çocuklar için de düzenlenebilir. Kaynaklar Barnett, D.W. ve Carey, K.T. (1993). Naturalistic Intervention Design for Young Children: Foundations, Rationales, and Strategies Topics in Early Childhood Special Education Cilt: 13, Sayı: 4. (430-45) Bloom, L. ve Lahey, M. ( 1978). Language Development and Language Disorders Canada: John Wiley ve Sons, Inc. Brown, D.P. (1988). A Classrom Based - Model of Language Intervention for Preschool Language-Impaired Children: Principles and Procedures Annals of Dylexia. Cilt: 38 ( )

15 Cole, K.N. ve Dale, P.S. ( 1986). Direct Instruction and Interactive Language Instruction with Language Delayed Preschool Children: A Comparison Study. Journal of Speech and Hearing, Cilt:29. ( ). Cole, K.N. ve Dale, P.S.(1991). Individual Differences in Language Delayed Children s Responses to Direct and Interactive Preschool Instruction Topics in Early Chilhood Special Education, Cilt:11,Sayı:1.(99-124) Delprato, D.J. (2001). Comparisons of Discrete-Trial and Normalized Behavioral Language Intervention for Young Children with Autism Journal of Autism and Developmental Disorders. Cilt:31, Sayı: 3. ( ) Dönmez Baykoç, N. ve Arı, M. (1987) Aylık Çocuklarda Dilin Kazanılması Çocuk Geliimi ve Eitimi Dergisi Sayı: 2 (36-58) Elliot, R.O.; Hall, K.L. ve Soper, H.V. (1991). Analog Language Teaching Versus Natural Language Teaching: Generaliztion and Retention of Language Learning for Adults with Autism and Mental Retardation Journal of Autism Developmental Disorders Cilt: 21, Sayı: 4.( ) Hemmeter, M.L.; Ault, M.J.; Collins, B.C. ve Meyer, S. (1996). The Effects of Teacher Implemented Language Instruction within Free Time Activities. Education and Training in Mental Reterdation and Developmental Disabilities, Cilt:31 Sayı:3.(203-12). Kaiser, A.P.; Hendrickson, M. ve Alpert, C.L. (1991). Milieu Language Teaching: A Second Look Advances In Mental Retardation and Developmental Disabilities Cilt: 4 (63-92) Koegel, R.L.; O Dell, C.M. ve Koegel, L.K. ( 1987). A Natural Language Teching Paradigm for Nonverbal Autistic Children. Journal of Autism and Development Disorders, Cilt:17, Sayı:2 (187-99). Losardo, A. ve Bricker, D. (1994). Activity-Based Intervention and Direct Instruction: A Comparison Study. American Journal on Mental Retardation, Cilt :98 Sayı:6. (744 65). Lowenthal, B. (1995). Naturalistic Language Intervention In Inclusive Environments Intervention in School and Clinic (Electronic version)31, 2, McLoughlin, J.A. ve Lewis, R.B. (2002). Özel Gereksinimli Örencilerin Ölçümlenmesi (Çev. Filiz Gencer) Ankara: Gündüz Yayınevi. McNeil, N.M.; Alibali, M.W. ve Evans, J.L (2000). The Role Of Gesture In Children s Comprehension Of Spoken Language: Now They Need It, Now They Don t (Electronic version) Journal Of Nonverbal Behavior 24, ( ) Moseley, M.J. (1990). Mother Child nteraction with Preschool Language-Delayed Children: Structuring Conversation Journal of Communication Disorders Cilt: 23, Sayı:3 ( ) Pieterse, M.; Treloar, R. ve Cairns, S. (1996). Küçük Adımlar Geliimsel Gerilii Olan Çocuklara Yönelik Erken Eitim Programı. 3. Kitap letiim Becerileri (Çev. Yıldız Uzuner ve Gönül Kırcaali ftar) stanbul: Zihinsel Özürlülere Destek Dernei. Schoenbrodt, L. ve Kumin, L. (1997). Learning Disabilities Existing Concomitantly with Communication Disorder Journal of Learning Disabilities. Cilt: 30, Sayı: 3.(264-82) Tüfekçiolu, U. (1998). Farklı Eitim Ortamlarındaki itme Engelli Örencilerin Konuma Dillerinin ncelenmesi. Eskiehir: Eitim Salık Aratırma Çalımaları Vakfı Yayınları.

16 Warren, S.F. ve Yoder, P.J. (1994). Communication and Language Intervention: Why A Constructivist Approach is Insufficient (Electronic version). Journal Of Special Education, 28,

17 Summary WHAT THE TEACHER SHOULD DO IN THE CLASSROOM ENVIRONMENT IN ORDER TO HELP THE MENTALLY HANDICAPPED CHILDREN WITH LIMITED COMMUNICATIVE LANGUAGE SKILLS TO IMPROVE THEIR LANGUAGE Rüya GÜZEL ÖZMEN other tongue acquision is one of the potential problem areas for children suffering from disability. It is possible for children suffering from various degrees of mental disability to have problems in the development of both their receptive and their productive language skills. Recent research shown that the naturalistic approach to the betterment of their language, based on the social interaction theories, has been effective in the teaching of their mother tongue to the mentally handicapped children. In this study, based on the techniques of the naturalistic approach, what the teacher should do in the classroom environment in order to help the mentally handicapped children to develop their communicative language skills has been explained. The study also covers a range of activities suggested to help these children to improve their language skills. In the article, what the teacher should do in the classroom environment are explained under the following headings: The teacher should: evaluate the child s language performance and identify the objectives display a model for the child employ time-delay techniques employ the self- talk technique use non-verbal clues when establishing verbal communication speak clearly using intonation and rhythm control the child s behaviour give clear, unambiguous, and understandable instructions in line with the child s performance, and be in collaboration with the child s family. The study also covers a range of activities suggested to help these children to improve their language skills. Addres for Correspondence: Yard. Doç. Dr. Rüya Güzel Özmen, Gazi Üniversitesi, Gazi Eitim Fakültesi Özel Eitim Bölümü Teknikokullar/Ankara.

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES Bu aratırma 005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

Otistik Bir Çocuğa Dil Öğretimi* Teaching Language to an Autistic Child

Otistik Bir Çocuğa Dil Öğretimi* Teaching Language to an Autistic Child Eğitim vc Bilim 2005. Cilt 30. Sayı 138 (18-27) Education and Science 2005, Vol. 30, No 138 (18-27) Otistik Bir Çocuğa Dil Öğretimi* Teaching Language to an Autistic Child Rüya Güzel-Özmen Gazi Üniversitesi

Detaylı

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

Dil Gelişimine Uygun Etkinlikler

Dil Gelişimine Uygun Etkinlikler DİL GELİŞİMİ-2 Dil Gelişimine Uygun Etkinlikler O Çocukların dil gelişimlerinin desteklenmesi onların dil kazanımlarını hızlandırmak, çeşitlendirmek ve akıcı olmalarını sağlamak açısından önemli olmaktadır.

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

ÇOCUKLARDA DLN DEERLENDRLMES: BETMLEYC YAKLAIM LANGUAGE ASSESSMENT IN CHILDREN: DESCRIPTIVE APPROACH

ÇOCUKLARDA DLN DEERLENDRLMES: BETMLEYC YAKLAIM LANGUAGE ASSESSMENT IN CHILDREN: DESCRIPTIVE APPROACH ! "#$#%$#%&$#' #$$ ÇOCUKLARDA DLN DEERLENDRLMES: BETMLEYC YAKLAIM LANGUAGE ASSESSMENT IN CHILDREN: DESCRIPTIVE APPROACH Funda ACARLAR Yrd. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi, Eitim Bilimleri Fakültesi, Özel

Detaylı

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE)

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) Yrd.Doç.Dr. Öznur Öztosun Yrd.Doç.Dr. Dolunay Akgül Barı *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES Sayfa No 1 / 23 Sayfa No 2 / 23 PERFORMANS YÖNETM Gözlem ve Takip (kontrol ) Hedefleri konusunda nereye kadar ulatıklarını, gelitiklerini düzenli olarak sorun, takip edin htiyaçlarını belirleyin Gözlem

Detaylı

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi INTOSAI KAMU KESMÇ KONTROL STANDARTLARI REHBER Özet Çeviri Baran Özeren Sayıtay Uzman Denetiçisi 2 Haziran 2004 Çevirenin Notu Denetim meslei ile ilgili kamu ve özel sektör organizasyonları, son yirmi

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

DOĞAL DİL ÖĞRETİM YÖNTEMİYLE SÖZ ÖNCESİ İLETİŞİM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI UYGULAMA ÖRNEĞİ

DOĞAL DİL ÖĞRETİM YÖNTEMİYLE SÖZ ÖNCESİ İLETİŞİM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI UYGULAMA ÖRNEĞİ DOĞAL DİL ÖĞRETİM YÖNTEMİYLE SÖZ ÖNCESİ İLETİŞİM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI UYGULAMA ÖRNEĞİ Sinem ALTUNORDU, Hatice ABAZ, Reyhan BAYRU KESKİN Sinem_23m@hotmail.com,haticeabaz@hotmail.com,bayrum17@hotmail.com

Detaylı

YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE KAYNATIRMA

YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE KAYNATIRMA YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE Yard. Doç. Dr. Alev GRL; D.E.Ü. E. Bil. Fak. PDR AB Dalı KAYNATIRMA Yetersizlii olan bireylerin eitimleriyle ilgili düzenlemeler, yatılı

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU. Tolga ERDOAN * ÖZET

LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU. Tolga ERDOAN * ÖZET lköretim 3. Sınıf Türkçe Dersi Öretmen Kılavuz Tolga ERDOAN LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU Tolga ERDOAN * ÖZET Bu aratırmada,

Detaylı

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Nurgül Akmanoğlu Doğum yeri ve yılı : Sakarya, 07.12.1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir,

Detaylı

GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA

GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA A STUDY ON LEARNING SYTLES OF VISUALLY IMPAIRED STUDENTS IN ACCORDANCE WITH CERTAIN VARIABLES Tazegül DEMR Ülker EN Özet

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM. Özlem Ömür ÖZET

PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM. Özlem Ömür ÖZET Piyano Eitimine Yeni Balayan Örenciyle lk Dersin Önemi Özlem ÖMÜR PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM Özlem Ömür ÖZET Piyano eitimine yeni balayan bir örenciye, piyano enstrümanını benimsetmek

Detaylı

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU 2009 PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER VE SÜRELERİ Modülün

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKS* THE ASSOCIATION BETWEEN GENERAL TARGETS AND GOALS/ACQUISITIONS IN TURKISH LANGUAGE PROGRAM Erhan DURUKAN**

Detaylı

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK UYGULAMASI

Detaylı

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS THE EFFECT OF PUZZLE EXPERINCE TO THE STUDENTS SUCCESS IN MATHS TEACHING Yrd.Doç.Dr. EMN AKKAN ÖZET Bu çalımanın amacı; bulmaca etkinliinin, ilköretim

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 KAVRAM HARTALARI LE NOT TUTMANIN LKÖRETM ÖRENCLERNN DNLEDN ANLAMA

Detaylı

GÖKCEM İLETİŞİM REHABİLİTASYON Ve ÖZEL EĞİTİM MERKEZİ

GÖKCEM İLETİŞİM REHABİLİTASYON Ve ÖZEL EĞİTİM MERKEZİ GÖKCEM İLETİŞİM REHABİLİTASYON Ve ÖZEL EĞİTİM MERKEZİ DİL ÖĞRETİMİ AİLE EĞİTİM PROGRAMI 1. OTURUM DİL NEDİR? DİLİN BİLEŞENLERİ NORMAL ÇOCUKLARDA DİL GELİŞİMİ ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLARDA DİL GELİŞİMİ Dil

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA *

MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA * MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA * Dr. Belir Tecimer Kasap GR *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

DOKTORA E TMNDE DANIMAN

DOKTORA E TMNDE DANIMAN DOKTORA E TMNDE DANIMAN Prof. Dr. Nee Atabey DEÜ Tp Fakültesi Tbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dal Ö"retim Üyesi DEÜ Tp Fakültesi Dekan Yard., &zmir PhD e"itimi hedefleri Danmann nitelikleri Danmann bilimsel

Detaylı

ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN

ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi SDÜ, 7-10 Nisan 2004, Isparta Okul öncesi eitim kurumlarından yüksek

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Serhat Odluyurt Doğum yeri ve yılı : Kırıkkale, 1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü 26470 ESKİŞEHİR

Detaylı

CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ

CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ EKİM 2014 AYLIK REHBERLİK BÜLTENİ Çocuğumla Nasıl Oyun Oynayacağım? Oyun nedir? Oyun, çocukların dünyayı algılamalarını, hayal ile gerçek dünya arasında köprü kurmalarını

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

YABANCI DL ÖRETMNDE OTONOM ÖRENME: NEDEN VE NASIL? AUTONOMOUS LEARNING IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: WHY AND HOW?

YABANCI DL ÖRETMNDE OTONOM ÖRENME: NEDEN VE NASIL? AUTONOMOUS LEARNING IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: WHY AND HOW? YABANCI DL ÖRETMNDE OTONOM ÖRENME: NEDEN VE NASIL? AUTONOMOUS LEARNING IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: WHY AND HOW? Cihan AYDODU* Özet Son yıllarda, otonom örenciler yetitirmenin gereklilii eitim/öretim

Detaylı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı 03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) En muhtemel sayı yöntemi, tüp dilüsyon yönteminin gelitirilmi eklidir. Bu yöntemde, materyalden FTS ile standart 1 : 9 oranında dilüsyon yapılır. Dilüsyonlardan

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993.

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993. ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Onur, Kurt Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1976 Yabancı dili : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur.

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur. AVUSTRALYA NIN YEN GÜNEY GALLER EYALET SAYITAYI PERFORMANS DENETM RAPORU Yıllık Raporlardan Hareketle Performansın Deerlendirilmesi: Sekiz Kuruluun Yıllık Raporlarının ncelenmesi (Özet Çeviri) Sacit Yörüker

Detaylı

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu. Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.tr Uzmanlık Alanları İletişim, dil gelişimi ve sosyal etkileşim

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR THE MODELS AND APPROACHES ABOUT THE PARENT INVOVEMENT IN EDUCATION PROCESS

ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR THE MODELS AND APPROACHES ABOUT THE PARENT INVOVEMENT IN EDUCATION PROCESS GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 75-90 75 ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR H.Ömer BEYDOAN G.Ü. Kırehir Eitim Fakültesi, Eitim Bilimleri Bölümü, Kırehir/TÜRKYE

Detaylı

DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU

DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU Uzm.Psk. Semra Öztürk Beslenme problemleri otizmde, normal geliim gösteren çocuklarda rastlanan örüntülerden

Detaylı

PAPATYALAR ve PARLAK YILDIZLAR SINIFLARI ŞUBAT AYI BÜLTENİ

PAPATYALAR ve PARLAK YILDIZLAR SINIFLARI ŞUBAT AYI BÜLTENİ PAPATYALAR ve PARLAK YILDIZLAR SINIFLARI ŞUBAT AYI BÜLTENİ KAVRAMLAR *Büyük küçük orta *Sivri-küt *Önünde-arkasında *Alt-üst-orta *Altında-üstünde-ortasında *Arasında *Renk kavramı: Kahverengi, gri *Sayı

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Yönetiim, Bölgesel Kalkınma ve Kalkınma Ajansları: Çukurova Kalkınma Ajansı Uygulaması A. Celil Öz 1 1- Giri Son çeyrek yüzyılda küresellemenin ve uluslar arası ve uluslar üstü kurumların da etkisiyle

Detaylı

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları ANKARA ÜNVERSTES BLGSAYAR MÜHENDSL BÖLÜMÜ YÜKSEK LSANS PROGRAMI Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları Bölümümüzde yürütülmekte olan Tezli Yüksek Lisans Programı, YÖK,

Detaylı

Arzu Güngören & Erkan Altıntaş -2013 ETKİNLİK PLANI

Arzu Güngören & Erkan Altıntaş -2013 ETKİNLİK PLANI ETKİNLİK PLANI 1.Etkinliğin Adı: KELİME AVI Yaş gurubu: 7-14 yaş (çocuğun düzeyine göre değişebilir) Etkinliğin hedefi: okuma 2.Materyaller: İki adet masa 16 adet 20x20 kesilmiş mukavva üzerinde (E,Ş,E,K-K,U,Z,U-K,E,D,İ-

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

Kompozisyon ve Müzik Teorisi: 7 Kompozisyon ve Müzik Teorisi: 1 (%100 Burslu) Kompozisyon ve Müzik Teorisi 2 (%25 Burslu)

Kompozisyon ve Müzik Teorisi: 7 Kompozisyon ve Müzik Teorisi: 1 (%100 Burslu) Kompozisyon ve Müzik Teorisi 2 (%25 Burslu) 2011-2012 E!itim-Ö!retim Yılında Ba"kent Üniversitesi Devlet Konservatuvarı na Önkayıt ve Özel Yetenek Sınavları ile ö!renci alınacaktır. Ön Kayıt Ko"ulları : 2011 YGS puanlarının herhangi birinden en

Detaylı

OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET

OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET Hizmetöncesi öretmen eitimi programı iki bileenden olumaktadır. Birinci bileen kuramsal yanı aır basan ve fakültede yürütülen derslerden,

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır."

Detaylı

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR Öz yeterlik (self efficacy) Bandura nın Sosyal Örenme Kuramı nda dikkati çeken bir kavramdır. Öyleyse nedir öz yeterlilik? Öz Yeterlilik Bandura ya

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

LEGOLİNO. HEDEF-1 Legolino oyununu tanıma

LEGOLİNO. HEDEF-1 Legolino oyununu tanıma LEGOLİNO HEDEF-1 Legolino oyununu tanıma 1-1 Oyunla ilgili dikkatini toplar. 1-2 Anlatılanları dikkatle dinler. 1-3 Parçaları kendisinin çıkarıp tekrar toplaması gerektiğini bilir. 1-4 Uygulama kutusunu

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar

BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar Sürüm 1.0 21 Ekim 2004 Dr. Yaman AKDENIZ * akdeniz@bilgiedinmehakki.org Bilgiedinmehakki.org

Detaylı

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 7, Sayı 2, (2006), 207-215 207 KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Selçuk

Detaylı

Bu yayında verilen bilgiler a_a_ıdaki ki_ilere yardımcı olacaktır:

Bu yayında verilen bilgiler a_a_ıdaki ki_ilere yardımcı olacaktır: Return to Study A Guide to VCE and VCAL / Turkish OKULA GER_ DÖNÜ_ VCE ve VCAL REHBER_ Bu yayında verilen bilgiler a_a_ıdaki ki_ilere yardımcı olacaktır: 18 ya_ından büyükler ve Orta dereceli okulların

Detaylı

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde; Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.

Detaylı

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002. " ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması" Hk.

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002.  ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması Hk. Bilgi Notu ARATIRMA VE TASNF GRUBU 30.05.2002 "ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması" Hk. ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması Kamu Kurumlarındaki

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL. Abdurrahman LAN * ÖZET

CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL. Abdurrahman LAN * ÖZET CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL * ÖZET Glickman tarafından ortaya çıkarılan geliimsel denetim modeli, klinik denetimin eksik taraflarıyla birlikte, klinik denetimin ortaya çıkmasından sonra, insan

Detaylı

ÜNVERSTELERN GÖREVLER

ÜNVERSTELERN GÖREVLER ÜNVERSTELERN GÖREVLER VE YENDEN YAPILANMA Günümüz Türkiye sini gelecee taıyanlar i adamlarıdır. Ancak, i hayatının gayretleri Türkiye yi belli bir sınıra kadar ilerletebilir. Eer Türkiye, kaybettii bilimin

Detaylı

DENEY YÖNTEM VE CORAFYA ÖRETMNDE KULLANILMASI EXPERIMENTS METHOD AND ITS USAGE IN GEOGRAPHIC TEACHING

DENEY YÖNTEM VE CORAFYA ÖRETMNDE KULLANILMASI EXPERIMENTS METHOD AND ITS USAGE IN GEOGRAPHIC TEACHING Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 1-19 1 DENEY YÖNTEM VE CORAFYA ÖRETMNDE KULLANILMASI Ufuk KARAKU Ahi Evran Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü

Detaylı

Yazılım Takımlarında Baarı

Yazılım Takımlarında Baarı Yazılım Takımlarında Baarı Tunca SELBES Meteksan Sistem, Simülasyon ve Görsel Sistemler Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgisayar Mühendislii, Ankara, Türkiye e-posta: tunca.selbes@sgs.meteksan.com.tr e-posta:

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara güvercinlikozelegitim@yahoo.com ÖZET Bu uygulamanın

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

SAĞLIK BİLGİSİ DERSİ MÜZÂKERE KONULARI

SAĞLIK BİLGİSİ DERSİ MÜZÂKERE KONULARI SAĞLIK BİLGİSİ DERSİ MÜZÂKERE KONULARI Bu dosyadaki maddeler, 2014 Haziran döneminde yapılan mesleki çalışmalardan seçilmiştir. Bilindiği gibi Haziran döneminde; İHL Meslek Dersleri, DKAB ve Kültür Dersleri

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı

IRROMETER NASIL ÇALIIR...

IRROMETER NASIL ÇALIIR... IRROMETER NASIL ÇALIIR... Irrometer bir tansiyometre prensibi ile görev yapar. Irrometer içi saf su dolu bir tüp, bir vakum göstergesi ve gözenekli porselen bir balık ihtiva eder. Kök bölgesi derinliine

Detaylı

ÜNVERSTELERMZDE BAKA SORUNLAR DA VAR. Fikret enses 1

ÜNVERSTELERMZDE BAKA SORUNLAR DA VAR. Fikret enses 1 http://www.bagimsizsosyalbilimciler.org/yazilar_bsb/iktisattoplum28ocak04-senses.doc ÜNVERSTELERMZDE BAKA SORUNLAR DA VAR Fikret enses 1 Üniversitelerimize ilikin yasal düzenleme tartımaları, özellikle

Detaylı

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 123-135 123 ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Mehmet Arif ÖZERBA Gazi Üniversitesi

Detaylı

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN GLOBAL L DERL K FORUMU AÇILI KONU MASI. 11 Mayıs 2007 Bahçe ehir Üniversitesi, stanbul

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN GLOBAL L DERL K FORUMU AÇILI KONU MASI. 11 Mayıs 2007 Bahçe ehir Üniversitesi, stanbul TÜRK SANAYCLER VE ADAMLARI DERNE TÜSAD YÖNETM KURULU BAKANI ARZUHAN DOAN YALÇINDA IN BAHÇEEHR ÜNVERSTES GLOBAL LDERLK FORUMU AÇILI KONUMASI 11 Mayıs 2007 Bahçeehir Üniversitesi, stanbul Deerli katılımcılar,

Detaylı

.. Özel Eğitim Uygulama Merkezi. Kaba Değerlendirme Formu

.. Özel Eğitim Uygulama Merkezi. Kaba Değerlendirme Formu .. Özel Eğitim Uygulama Merkezi Kaba Değerlendirme Formu Öğrenci Adı-Soyadı: Değerlendirme Tarihi: Sınıfı: Değerlendiren: AMAÇLAR +/- AÇIKLAMA 1. Ellerini yıkar. 2. Ellerini kurular. 3. Yüzünü yıkar. 4.

Detaylı

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL *

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL * Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmu ve lkıık Dergisi Mart 1999 sayısında yayınlanmıtır. NGLL ÇOCUU OLAN ALLRN SOSYAL DSTK ÖRÜNTÜLR V BUNUN PSKOLOJK SALIK L L KS Özet Uzm.

Detaylı

Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma

Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma Kevser Baykara Pehlivan Mula Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Eitim Bilimleri Bölümü E-posta: baykara@mu.edu.tr ÖZ: Bu çalımada, Hacettepe

Detaylı

TME ENGELL YETKNLERN FARKLI ORTAMLARDA KULANDIKLARI LETM YÖNTEMLERNN/BECERLERNN NCELENMES

TME ENGELL YETKNLERN FARKLI ORTAMLARDA KULANDIKLARI LETM YÖNTEMLERNN/BECERLERNN NCELENMES ! "#$#%$#%&$#' #$$ TME ENGELL YETKNLERN FARKLI ORTAMLARDA KULANDIKLARI LETM YÖNTEMLERNN/BECERLERNN NCELENMES Çogun GÜRBOA T.C. Babakanlık Özürlüler daresi Bakanlıı Yrd. Doç. Dr. Tevhide KARGIN Ankara Üniversitesi

Detaylı

stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor?

stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? Sayıtay Dergisi Sayı: 44-45 Performans Denetimi Raporu: stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor Raporu, Sayıtay Bakanlıınca 6.5.2002 tarihinde TBMM Bakanlıına gönderilmitir.

Detaylı

MAVİ YUNUSLAR SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ

MAVİ YUNUSLAR SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ ÖZEL ASÇAY ANAOKULU MAVİ YUNUSLAR SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ Hazırlayan:HATİCE DEVECİ ÖĞRETMENİN MESAJI: MERHABA; 13.10.2014-17.10.2014 tarihleri arasında uygulanan etkinlikleri sizlere sunmaktayım. SEVGİLERLE

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

- 422 - 1) Komisyon: lköretim 7 Türkçe Örenci Çalıma Kitabı, MEB Yayınları, Ankara,

- 422 - 1) Komisyon: lköretim 7 Türkçe Örenci Çalıma Kitabı, MEB Yayınları, Ankara, Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 4 Sayı: 19 Volume: 4 Issue: 19 Güz 2011 Fall 2011 www.sosyalarastirmalar.com 7. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRENC ÇALIMA

Detaylı

ÖZEL ATAFEN İLKOKULU 1. SINIFLAR İNGİLİZCE VELİ BİLGİLENDİRME

ÖZEL ATAFEN İLKOKULU 1. SINIFLAR İNGİLİZCE VELİ BİLGİLENDİRME ÖZEL ATAFEN İLKOKULU 1. SINIFLAR İNGİLİZCE VELİ BİLGİLENDİRME Öğretmenlerimiz: Esra Akkoyun: 1 A/B Pelin Yaman: 1 C/D ATAFENDE İngilizce programı Avrupa Dil standartları ve çoklu zekâ kuramına uygun olarak

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER

ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER 1 ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER Adı-Soyadı : Yasemin Ergenekon Doğum yeri ve yılı : Beypazarı, 1971 Bildiği yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470

Detaylı

AİLE EĞİTİMİNİN ANNELERİN DOĞAL DİL SAĞALTIM TEKNİKLERİNİ KULLANMALARINDA ETKİLİLİĞİ

AİLE EĞİTİMİNİN ANNELERİN DOĞAL DİL SAĞALTIM TEKNİKLERİNİ KULLANMALARINDA ETKİLİLİĞİ AİLE EĞİTİMİNİN ANNELERİN DOĞAL DİL SAĞALTIM TEKNİKLERİNİ KULLANMALARINDA ETKİLİLİĞİ Uzm. Mehrizar Yakın Milli Eğtim Bakanlığı Dr. Rüya Güzel Özmen Gazi Üniversitesi Özet Bu araştırmanın amacı, aile eğitiminin

Detaylı

OKUL ÖNCES ETM KURUMLARININ FZK DURUMUNUN NCELENMES PHYSICAL EXAMINATION OF THE STATE OF PRESCHOOL EDUCATION INSTITUTIONS Yasemin KUBANÇ

OKUL ÖNCES ETM KURUMLARININ FZK DURUMUNUN NCELENMES PHYSICAL EXAMINATION OF THE STATE OF PRESCHOOL EDUCATION INSTITUTIONS Yasemin KUBANÇ OKUL ÖNCES ETM KURUMLARININ FZK DURUMUNUN NCELENMES PHYSICAL EXAMINATION OF THE STATE OF PRESCHOOL EDUCATION INSTITUTIONS Yasemin KUBANÇ Öz Bir okul öncesi eitim kurumunun iç ve dı fiziki yapısının taıması

Detaylı

1-Zihinsel kazanýmlar 2-Duyuþsal kazanýmlar 3-Bedensel kazanýmlar

1-Zihinsel kazanýmlar 2-Duyuþsal kazanýmlar 3-Bedensel kazanýmlar ÖÐRENME Öðrenme, bireyin çevresi ile etkileþimi sonucu kalýcý olan davranýþ kazanmasýdýr. Öðrenme planlý ve düzenli etkileþim sonucu olur. Eðitimde hedef, toplumun geliþimine katký saðlayacak bireyi geliþtirmektir.

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Volume: 3 Issue: 12 Summer 2010

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Volume: 3 Issue: 12 Summer 2010 Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Volume: 3 Issue: 12 Summer 2010 TÜRKÇE ÖRETMNDE YAZMA ETM WRITING EDUCATION IN TURKISH TEACHING Ali GÖÇER Özet Örencilerin

Detaylı

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi

Detaylı

Danman-Ö renci letiiminde Önemli Ö eler:yetikinlerin Ö renme Özellikleri ve Temel letiim Becerileri

Danman-Ö renci letiiminde Önemli Ö eler:yetikinlerin Ö renme Özellikleri ve Temel letiim Becerileri Danman-Ö renci letiiminde Önemli Ö eler:yetikinlerin Ö renme Özellikleri ve Temel letiim Becerileri Prof.Dr.Berna Musal Yard.Doç.Dr.Sema Özan DEÜ Tp Fakültesi Tp E itimi Anabilim Dal Sunum Çerçevesi Yetikinlerin

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ LSANS ETMLERNN ÖZEL ALAN YETERLKLERN KAZANDIRMASINA YÖNELK GÖRÜLER * THE OPINIONS OF PROSPECTIVE ELEMENTARY SCHOOL TEACHERS REGARDING THEIR UNDERGRADUATE EDUCATION EFFECTIVENESS

Detaylı

ÇOCUK VE OYUN. Doç. Dr. Ayperi Sığırtmaç. Ç.Ü. Eğitim Fak. İlköğretim Böl. Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı

ÇOCUK VE OYUN. Doç. Dr. Ayperi Sığırtmaç. Ç.Ü. Eğitim Fak. İlköğretim Böl. Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı ÇOCUK VE OYUN Doç. Dr. Ayperi Sığırtmaç Ç.Ü. Eğitim Fak. İlköğretim Böl. Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı Çocuk için çok ciddi bir uğraş olan oyun, aynı zamanda bir eğlence ve öğrenme kaynağıdır.

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalı ması: STANBUL - 2010

Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalı ması: STANBUL - 2010 Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalıması: Set Üzerinde Kullanılacak Ekipman: 1 Motor sürücü ve çıkı potansiyometresi, 1 Ayarlama amplifikatörü, 1 Türevsel amplifikatör, 1 Toplama amplifikatörü,

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME TÜRKÇE DERS KTAPLARININ TÜRLER AÇISINDAN NCELENMES 1 A TEXTBOOK ANALYSIS OF SENIOR PRIMARY EDUCATION TURKISH COURSE BOOKS

LKÖRETM KNC KADEME TÜRKÇE DERS KTAPLARININ TÜRLER AÇISINDAN NCELENMES 1 A TEXTBOOK ANALYSIS OF SENIOR PRIMARY EDUCATION TURKISH COURSE BOOKS LKÖRETM KNC KADEME TÜRKÇE DERS KTAPLARININ TÜRLER AÇISINDAN NCELENMES 1 A TEXTBOOK ANALYSIS OF SENIOR PRIMARY EDUCATION TURKISH COURSE BOOKS Murat SOLAK 2 Derya YAYLI 3 Özet Türkçe ders kitaplarında yer

Detaylı

BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET ANONM RKET Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU 31 MART 2010 TBARYLE

BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET ANONM RKET Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU 31 MART 2010 TBARYLE Sayfa No: 1 A- 1-RAPORUN DÖNEM : Faaliyet raporu, BOYASAN A. nin MART/2010 yılı faaliyetlerini kapsar. 2-ORTAKLIIN ÜNVANI : BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET A.. 3-DÖNEM ÇNDE YÖNETM VE DENETM KURULUNDA GÖREV

Detaylı