T.C. SELÇUK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. SELÇUK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ"

Transkript

1 T.C. SELÇUK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ TKĐ-GLĐ-ILGIN LĐNYĐT ĐŞLETMESĐ ÇG-1 PANOSUNDA ĐNKLĐNOMETRE VE MANYETĐK OTURMA KOLON ÖLÇER CĐHAZLARI ĐLE ŞEV DURAYSIZLIĞININ ĐZLENMESĐ Murat MIH YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Maden Mühendisliği Anabilim Dalı Temmuz KONYA Her Hakkı Saklıdır

2

3

4 ÖZET YÜKSEK LĐSANS TKĐ-GLĐ-ILGIN LĐNYĐT ĐŞLETMESĐ ÇG-1 PANOSUNDA ĐNKLĐNOMETRE VE MANYETĐK OTURMA KOLON ÖLÇER CĐHAZLARI ĐLE ŞEV DURAYSIZLIĞININ ĐZLENMESĐ Murat MIH Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Maden Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Đhsan ÖZKAN 2011, 138 Sayfa Jüri Doç. Dr. Đhsan ÖZKAN Doç. Dr. Alpaslan TURANBOY Yrd. Doç. Dr. Celal AĞAN Açık ocak madenciliğinde ekonomi ve işletme güvenliği açısından şev tasarımı önemli bir yer tutmaktadır. Şev duraysızlığı can ve mal kayıplarına neden olabilmektedir. Açık ocak madenciliği sırasında şevin sürekli izlenmesi gerekir. Bu projenin planlandığı gibi sürdürülmesi için zorunludur. Bu tez çalışmasında, TKĐ-GLI-Ilgın Linyit Đşletmesi maden ocağı doğu şevinde görülen şev duraysızlığı yerinde ölçümlerle izlenmiştir. Şevde iki ayrı sondaj kuyusu yerinde ölçümler için açılmıştır. Yatay ve düşey deformasyonlar 7 ay boyunca sondaj kuyuları kullanılarak izlenmiştir. Saha ölçümleri inklinometre ve manyetik kolon ölçerler yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Sahada ayrıca aynı zaman süresince jeodezik ölçümler yapılmıştır. Ayrıca kaya malzemesi ve kaya kütle davranışını belirlemek amacıyla bazı kaya mekaniği deneyleri yapılmıştır. Ölçüm kuyularının Güney-Batı yönünde hareket ettiği belirlenmiştir. Bir başka değişle şevde ölçülen deformasyonların maden ocağının dip noktasına doğru olduğu anlaşılmıştır. Kuyuların 5. metresinde ölçülen en büyük deformasyonun yaklaşık 5-10 mm olduğu belirlenmiştir. Kuyuların bu noktalarından geçen bir dairesel kayma düzleminin olduğu tespit edilmiştir. Şev için ayrıca bu çalışmada duraylılık analizleri de yapılmıştır. Görgül analizler sonucunda güvenlik katsayısının 1 den az olduğu (F < 1) yanı şevin güvenli olmadığı belirlenmiştir. Görgül analizler yanında PHASE2 yardımıyla sayısal çözümleme yapılmıştır. Sayısal analiz sonucunda şevde dairesel kayma düzleminin olduğu ve şevin yenildiği anlaşılmıştır. Yerinde ölçüm sonuçları ile sayısal çözümleme sonuçlarının örtüştüğü ancak PHASE2 programının ön gördüğü deformasyonların daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Görgül şev analizi, Đnklinometre, Kaya kütle sınıflaması, Manyetik oturma, Sayısal şev analizi, Yerinde kaya mekaniği deneyleri. iv

5 ABSTRACT MASTER THESIS MONITORING OF SLOPE STABLE BY INCLINOMETER AND SETTLEMENT TUBE DEVICES AT ÇG-1 PANEL OF TKI-GLI-ILGIN LIGNITE OPERATĐON Murat MIH THE GRADUATE SCHOOL OF NATURAL AND APPLIED SCIENCE OF SELÇUK UNIVERSITY THE DEGREE OF MASTER OF SCIENCE IN MINING ENGINEERING Advisor: Assoc. Prof. Dr. Đhsan ÖZKAN 2011, 138 Pages Jury Assoc. Prof. Dr. Đhsan ÖZKAN Assoc. Prof. Dr. Alpaslan TURANBOY Asst. Prof. Dr. Celal AĞAN The slope design for economic and operational safety in open-pit mining is very important. The unstability which is seen in slope can cause loss of life and property. During open pit mining must be continuous monitoring of the slope. It is necessary to sustain the project as planned. In this thesis, the slope unstability seen in the eastern slope of the TKI-GLI-Ilgin lignite open-pit mine was monitored by in-situ measurements. Two bore holes were drilled for in-situ measuring. The horizontal and vertical deformations using in-situ bore holes measuring have been followed for 7 months. The field measurements were carried out by inclinometer and magnetic tube probes. During the same measuring time, geodetic measurements from bore holes were also made. In addition, to determine rock material and rock mass behavior, some rock mechanical tests were carried out in mine field. It was determined that both bore holes were moved toward to South-West direction. In order words, the deformations measured in slope were towards bottom level of open-pit mine. It was noticed that the maximum deformation measured in bore holes were formed as approximately 5-10 mm in fifth meters of both bore holes. These points in the plane of the bore holes were found to be a circular shift. Slope stability analyses for this study also have been made. As a result of empirical analysis of the security coefficient is less than 1 (F <1), as well slope was determined to be unsafe. In addition, Numerical analysis is made with the help of PHASE2. As a result of the numerical analysis, it was noticed that the circular slip plane was failured. On-site measurement results coincide with the results of numerical analysis, but determined that the deformations predicted by PHASE2 program were higher than in-situ measurement. Keywords: Emprical slope analysis, Inclinometer, In-situ rock mechanics test, Numerical slope analysis, Settlement tube, Rock mass classification. v

6 ÖNSÖZ Bu tez çalışmamda bilgi ve deneyimlerini esirgemeyen, beni yönlendiren ve bana yardımcı olan danışmanım Doç. Dr. Đhsan ÖZKAN a, Maden Mühendisliği bölümü imkânlarından sınırsız yararlanmamı sağlayan Prof. Dr. Kemal GÖKAY a, yardımlarını esirgemeyen Arş. Grv. Mehmet MESUTOĞLU na, Maden Mühendisliği laboratuarı çalışmalarımda yardımcı olan Đbrahim KÜÇÜK e, TKĐ-GLĐ-Ilgın işletme müdürü Ahmet GĐTMEZ e, istihsal şube müdürü Đbrahim KAYA ya, başmühendis Seyit KAHVECĐ ye sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca saha çalışmalarımda bana yardım eden Maden Mühendisliği öğrencileri; Yasin Yavuz KAZDAL a, Taner ÖZKAN a, Emir Đlker KIZILGÖL e ve Hülya TARAKÇI ya minnettarım. Ayrıca tezin değerlendirmesinde değerli katkılarını esirgemeyen tez jüri üyeleri Doç. Dr. Alpaslan TURANBOY ve Yrd. Doç. Dr. Celal AĞAN a teşekkürlerimi sunarım. Son olarak maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen aileme teşekkür ederim. Murat MIH KONYA-2011 vi

7 ĐÇĐNDEKĐLER ÖZET... iv ABSTRACT... v ÖNSÖZ... vi ĐÇĐNDEKĐLER...vii SĐMGELER VE KISALTMALAR... x 1. GĐRĐŞ Problemin Tanımı Çalışmanın Amacı Çalışmanın Đçeriği KAYNAK ARAŞTIRMASI Genel Açık Ocaklarda Şev Kayması ve Şev Kayma Türleri Dairesel kayma Düzlemsel kayma Kama tipi kayma Devrilme Açık Ocak Đşletmelerinde Gözlenen Şev Kayma Örnekleri Şev Kayması için Geliştirilen Đzleme Yöntemleri Jeodezik yöntemler Jeodezik olmayan yöntemler Đnklinometre cihazı Đnklinometrik ölçüm için hazırlıklar Đnklinometrik ölçümler Đnklinometrik ölçüm verilerinin değerlendirilmesi Manyetik oturma cihazı Manyetik oturma ölçümleri için hazırlıklar Manyetik oturma ölçümleri Manyetik oturma ölçümlerinin değerlendirmesi Şev Duraylılık Analiz Yöntemleri Görgül analiz yöntemleri Dairesel kayma diyagramları yardımıyla analiz yöntemi Dairesel kayma grafikleri yardımıyla analiz yöntemi Toplam gerilim (Φ = 0 º) analiz yöntemi Đsveç dilim yöntemi Etken gerilim analizi (Bishop yöntemi) Fellenius yöntemi Hoek ve Bray yöntemi Jumikis yöntemi Sayısal analiz yöntemleri vii

8 PHASE Tez Konusuyla Đlgili Yapılan Önceki Çalışmalar MATERYAL VE YÖNTEM Genel TKĐ-GLĐ-Ilgın Linyit Đşletmesi Kuruluş ve tarihçe Coğrafi konum ve ulaşım Đklim Sahanın Jeolojik Yapısı Sahanın genel jeolojisi Sahanın yapısal jeolojisi Sahanın hidrojeolojisi Rezerv Madencilik çalışmaları Saha Çalışmaları Ölçüm alanı ile ilgili bilgiler Sondaj çalışmaları Ölçüm kuyusu için hazırlıklar Đnklinometrik ölçüm çalışmaları Smart yazılımı Incli2 yazılımı Manyetik oturma ölçüm çalışmaları Jeodezik ölçümler Arazide gerçekleştirilen kaya mekaniği deneyleri Sahada deney numunelerinin belirlenmesi Schmidt sertlik değerini belirleme deneyi Nokta yükleme dayanım indeks deneyi Saha Yağış Durumu ARAŞTIRMA SONUÇLARI VE TARTIŞMA Genel Đnklinometre Ölçümleri Üst kuyu ölçümleri Alt kuyu ölçümleri Değerlendirme Manyetik Oturma Ölçümleri Üst kuyu ölçümleri Alt kuyu ölçümleri Değerlendirme Jeodezik Ölçümler Üst kuyu ölçümleri Alt kuyu ölçümleri Şev Duraylılık Analizi Görgül analiz Grafiksel yaklaşım yardımıyla şev duraylılık çözümlemesi Diyagram yaklaşımı yardımıyla şev duraylılık çözümlemesi Sayısal analiz viii

9 5. SONUÇLAR VE ÖNERĐLER Genel Sonuçlar Öneriler KAYNAKLAR EKLER ÖZGEÇMĐŞ ix

10 SĐMGELER VE KISALTMALAR A : 50 mm A+ : Referans yönü A- : Okuma yönü B : Dilimin genişliği (m) B+ : Okuma yönü B- : Okuma yönü c : Kohezyon (MPa) D : Derinlik (m) D ı : Numune çapı (cm) F ı : Çap düzeltme katsayısı h : Dilim yüksekliği (m) H : Şev (basamak) yüksekliği (m) H w : Su tablası yüksekliği (m) I s : Nokta yükleme dayanımı (MPa) I s(50) : Düzeltilmiş nokta yükleme dayanımı (MPa) i : Şev açısı (derece) L : Đnklinometre ölçüm uzunluğu (okuma aralığı, m) L ı : Numune boyu (cm) L1 : Her dilime etkiyen kuvvet L2 : Her dilime etkiyen kuvvet Ln : Dilimler arası etkiyen kuvvet Ln+1 : Dilimler arası etkiyen kuvvet P : Dilimin tabanında etkiyen toplam normal kuvvet (MPa) P ı : Yenilme yükü (kn) r u : Gözenek suyu basıncı oranı R : Kayma dairesinin yarıçapı (m) T : Dilimin tabanında etkiyen makaslama gerilmesi (MPa) u : Deformasyon (mm) U : Gözenek suyu basıncı (MPa) W : Dilim ağırlığı (kg) X : Şev açısı fonksiyonu X ı : Dilim merkezinden O dönme merkezine olan yatay mesafe (m) Y : Şev yüksekliği fonksiyonu Z 0 : Çekme çatlağının derinliği (m) α : Dilim tabanı eğim açısı (derece) β : Kayma düzlemi açısı (derece) Φ : Kayacın içsel sürtünme açısı (derece) ι : Dilim tabanının uzunluğu (m) θ : Algılayıcının uzun ekseninin düşeyle yapmış olduğu sapma açısı (derece) γ : Kayacın birim hacim ağırlığı (kn/m 3 ) σ c : Tek eksenli basınç dayanımı (MPa) σ t : Çekme dayanımı (MPa) AA ı A1 A2 A3 : 2010 yılı imalat haritası üzerinde kesit : Kaya bloğu : Kaya bloğu : Kaya bloğu x

11 BB ı : 2010 yılı imalat haritası üzerinde kesit B1 : Kuzey yönündeki basamakta kireçtaşı tabakası B2 : Doğu yönündeki basamakta kireçtaşı bandı C1 : Kömür üretim aynasındaki ilk tabaka C2 : Kömür üretim aynasındaki ikinci tabaka ÇG-1 : Kömür üretim panosu ÇG-2 : Kömür üretim panosu DEM : Sayısal yükseklik modeli DDA : Süreksizlik deformasyon analizi F : Güvenlik katsayısı Fx : Dikey eksendeki güvenlik katsayısı Fy : Yatay eksendeki güvenlik katsayısı GLĐ : Garp Linyit işletmesi GSI : Jeolojik dayanım indeksi ISRM : Uluslar arası kaya mekaniği derneği(international Society for Rock Mechanics) MPa : Birim alana etkiyen gerilme ( 1 MPa = 10 kgf/cm2 = 1000 kn/m 2 (kpa)) MTA : Maden Tetkik ve Arama R : Manyetik halka istasyon adı RDG : Sapma miktarı (mm) RIP : Direnç görüntü kesit RMR : Kaya kütle indeks puanı SMR : Şev kayma oranı SPT : Standart penatrasyon deneyi TDR : Zaman alanı tepki ölçme TKĐ : Türkiye Kömür Đşletmeleri YASS : Yeraltı su seviyesi xi

12 1 1. GĐRĐŞ 1.1. Problemin Tanımı Açık ocak madenlerinde çalışmaların emniyetli bir şekilde yürütülebilmesi için ocak şev duraylılığı önemli bir etken olmaktadır. Açık ocaklardaki şevlerin duraylılığı ise; bölgedeki yağış miktarı, yeraltı suyu, kaya kütle özellikleri ile ocakta yapılan delme-patlatma, kazı çalışmaları ve deprem gibi parametrelere bağlıdır. Ocak çalışmalarına bağlı olarak yukarıda belirtilen parametrelerin etkisiyle ocak şevlerinde zamanla hareketlilikler yaşanmaktadır. Bu olumsuz durum ocakta can ve mal güvenliğini tehlikeye sokabilmektedir Çalışmanın Amacı TKĐ-GLĐ-Ilgın Linyit işletmesi kömür açık ocağında bir şev duraysızlık probleminin olduğu tespit edilmiştir. Tez çalışmasında, sahada söz konusu olan kaya kütle hareketlerinin açılacak sondaj kuyuları içerisinden inklinometre ve manyetik oturma ölçer cihazları ile izlenmesi amaçlanmıştır. Bu izleme çalışmalarının zamana bağlı olarak uzun dönemde gerçekleştirilmesi, sahada bazı kaya mekaniği deneylerinin yapılması ve ayrıca kaya kütle sınıflama indeks değerinin belirlenmesi tez çalışmasının ilk hedefidir. Đlk hedefe ait çalışmaların sonucunda oluşturulan veri tabanı kullanılarak gerçekleştirilen şev duraylılık analizleri ise bu çalışmanın ikinci ana amacını oluşturmuştur Çalışmanın Đçeriği Tez çalışması; giriş, kaynak araştırması, materyal ve yöntem, araştırma sonuçları ve tartışma, sonuçlar ve öneriler olmak üzere 5 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü; problemin tanımı, çalışmanın amacı ve içeriği ile ilgili bilgilerin sunulduğu alt başlıklardan oluşmaktadır. Kaynak araştırması bölümü; açık ocaklarda şev kayması ve şev kayma türleri, açık ocak işletmelerinde gözlenen şev kayma örnekleri, şev kayması için geliştirilen izleme yöntemleri, şev duraylılık analiz yöntemleri ve tez konusuyla ilgili yapılan önceki çalışmalar ile ilgili bilgilerin yer aldığı alt başlıklardan oluşmaktadır.

13 2 Materyal ve yöntem bölümü; TKĐ-GLĐ-Ilgın Linyit Đşletmesi, sahanın jeolojik yapısı, gerçekleştirilen madencilik çalışmaları ve sahada gerçekleştirilen ölçüm sistemlerinin kurulması ile ilgili bilgilerin sunulduğu alt başlıklardan oluşmaktadır. Araştırma sonuçları ve tartışma bölümü; inklinometre ölçümleri, manyetik oturma ölçümleri, jeodezik ölçümler ve değerlendirmeleri ile birlikte şev duraylılık analizi ile ilgili bilgilerin yer aldığı alt başlıklardan oluşmaktadır. Sonuçlar ve öneriler bölümü ise; bu tez çalışması sonucunda ulaşılan sonuçlar ve önerilerden oluşmaktadır.

14 3 2. KAYNAK ARAŞTIRMASI 2.1. Genel Gelişen teknolojiye bağlı olarak büyük kapasiteli ve hacimli iş makineleri geliştirildikçe açık ocak madenciliğinde de ocak derinlikleri oldukça artmıştır. Bugün 400 metre derinliklerine inen açık ocak madenleri mevcuttur (Özkan ve Özşen, 2010). Açık maden ocağını çevreleyen kaya kütlesinin duraysızlığı çalışmaları engellemektedir. Uygulayıcı ve tasarımcı mühendisler, en az dekapaja neden olacak şev geometrisini tercih etmektedirler ancak bu kaya kütle ve madde yapısı ile şekillenmektedir. Hatta oluşturulan şev tasarımına en uygundur denildikten sonra bile duraysızlık gündeme gelebilmektedir. Dikkate alınmayan duraysızlıklar, mutlaka işletmedeki işlerin aksamasına hatta can ve mal kayıplarına neden olabilmektedir. Bu bölümde; açık ocaklarda şev kayması ve şev kayma türleri, açık ocak işletmelerinde gözlenen şev kayma örnekleri, şev kayması için geliştirilen izleme yöntemleri, şev duraylılık analiz yöntemleri ve tez konusuyla ilgili yapılan önceki çalışmalar konu başlıkları altında detaylı bilgiler sunulmuştur Açık Ocaklarda Şev Kayması ve Şev Kayma Türleri Karayolu ve demiryolu yarmaları, baraj yamaçları, açık ocak şevleri teknik olarak mühendisler tarafından tasarlanan mühendislik yapılarıdır. Bu yapılarda genel eğim açısı, jeolojik yapılar, kaya malzeme ve kütle özellikleri yapının duraylı olup olmayacağını belirler. Bu temel arazi parametreleri ayrıca yağış miktarı, deprem ve çevresel etkiler gibi parametreler tarafından da etkilenir. Duraysızlık, sözü edilen parametrelerin hepsinin birden etkilenmesi ile bazen küçük bir hızla bazen yüksek bir hızla, kaya kütlesinin kendi ağırlığı ile aşağı doğru kayması olarak tanımlanır. Bu istenmeyen bir durumdur. Mühendislik yapılarının haricinde doğal yamaçlar üzerinde kurulan yerleşim birimleri de bazen benzer riskler altında olabilir. Bu çalışmada hem doğal yamaçlar hem de açık maden ocakları için eğimli yapı şev olarak tanımlanmıştır. Mühendislik açısından şevlerde ve doğal yamaçlarda karşılaşılan kayma türlerini inceleyen Hoek ve Bray (1981) e göre kayma türlerinin aşağıdaki gibi sınıflandırılabileceğini belirtmişlerdir (Şekil 2.1).

15 Dairesel kayma Malzeme çok zayıf olduğunda, bir zemin (toprak) şevinde veya döküm harmanında ya da sık eklemli, kırılmış kaya kütlesinde olduğu gibi, kayma yine bir süreksizlik boyunca gerçekleşir ancak kayma yüzeyi daireseldir (Şekil 2.1a) Düzlemsel kayma Tabakalanma gibi bir süreksizlik düzleminin, şev yönünde eğimli ve sürtünme açısından daha büyük bir yatımla olması durumunda meydana gelmektedir. Arduvaz gibi belirgin yapısal düzene sahip kayalarda bu kayma türü gerçekleşir (Şekil 2.1b) Kama tipi kayma Đki süreksizlik düzlemi oblik olarak şev yüzeyini keserek, onların kesişim doğrusu şev yüzeyine çakıştığında ve bu doğrunun eğimi sürtünme açısından büyük olduğunda bu kayma türü gerçekleşir (Şekil 2.1c) Devrilme Yüksek eğimli süreksizliklerle ayrılarak kolonlu bir yapıya sahip sert kayalarda bu kayma türü gerçekleşir. Şekil 2.1d de bu durum görülmektedir. Şekil 2.1. Şev kayma türleri (Hoek ve Bray, 1981)

16 Açık Ocak Đşletmelerinde Gözlenen Şev Kayma Örnekleri Ülkemizde gerçekleştirilen açık ocak madencilik çalışmalarında sıkça karşılaşılan şev duraysızlığına tipik iki örnek TKĐ-Muğla-Yatağan ve Afşin-Elbistan ocağından sunulmuştur (Şekil 2.2) yılında gerçekleşen Afşin-Elbistan Çöllolar ocağındaki 50 milyon m 3 lük şev kayması, 9 kişinin can kaybına ve birçok iş ekipmanının toprak altında kalmasına neden olmuştur. Şekil 2.2. Açık ocak madenlerinde gözlenen şev kayma örnekleri 2.4. Şev Kayması için Geliştirilen Đzleme Yöntemleri Şevlerde kaya kütlesi içerisinde zamanla oluşan yer değişimlerinin uzun zaman diliminde izlenmesi gerekmektedir. Şevlerde zamanla meydana gelebilecek yer değişimleri izlemek üzere, jeodezik ve jeodezik olmayan birçok yöntem geliştirilmiştir. Çizelge 2.1 de bu yöntemler ve kullanılan cihazlar sunulmuştur. Çizelge 2.1. Jeodezik ve jeodezik olmayan yöntemler (Kalkan, 2009) Jeodezik Yöntemler Aliynman ölçmeleri Klasik konum ölçmeleri Uydu tabanlı konum ölçmeleri Hassas trigonometrik nivelman Hassas geometrik nivelman Laser scaner tekniği Đnterferometrik SAR görüntü tekniği Jeodezik Olmayan Yöntemler Eğim ölçmeleri Deplasman ölçmeleri Uzunluk değişim ölçmeleri Boşluk suyu basıncı ölçmeleri Düşeyden ayrılma ölçmeleri Derz ölçmeleri Çatlak Ölçmeleri Kullanılan Cihaz ve Donanımlar Teodolit, laser optik, invar tel vs. Total station, teodolit ve uzaklıkölçer GPS, Glonas ve Galilo alıcıları Hassas total station, teodolit ve uzaklık ölçer Presizyonlu nivelman donanımı Laser scanner SAR uydu görüntülerinin değerlendirilmesi Ölçme Donanımları Đnklinometre Settlement tube (Manyetik oturma) Ekstensometreler Piezometreler Reserved pendulum Jointmetreler Crackmetreler

17 Jeodezik yöntemler Jeodezik yöntemlerde yer değişim izleme işlemi, Çizelge 2.1 de belirtilen cihazlar yardımıyla hareketin oluşacağı bölgenin yüzeyindeki noktalara yerleştirilen izleme noktalarıyla yapılmaktadır. Bu yöntemde topografik yüzeyin yer değişimleri izlenebilmektedir (Şekil 2.3). Şekil 2.3. Jeodezik yöntemler (Sisgeo, 2006) Jeodezik olmayan yöntemler Jeodezik olmayan yöntemler Çizelge 2.1 de belirtilen cihazlar yardımıyla jeodezik yöntemlerin tam aksine, izleme işlemi hareketin gerçekleştiği bölgede noktasal olarak yapılabilmektedir (Şekil 2.4). Bu başlık altında tez konusunun temelini oluşturan inklinometre ve manyetik oturma cihazlarının çalışma prensibi aşağıda sunulmuştur. Şekil 2.4. Jeodezik olmayan yöntemler (Sisgeo, 2006) Đnklinometre cihazı Đnklinometre cihazı, bir algılayıcı (prob) yardımıyla sahada açılmış sondaj ölçüm kuyusunun eksenindeki düşey açısal sapmaları ölçmeye yarayan bir alettir.

18 7 Đnklinometrelerin esas kullanım amacı yer yüzeyinden belirli bir derinlikte meydana gelmesi beklenilen yatay hareketlerin gözlemlenmesidir. Bunun için ölçüm borusu genellikle düşey veya düşeye yakın bir açıyla yerleştirilir ve böylece kuyu içerisindeki yatay hareketlerin ölçümüne olanak sağlar. Boru ekseninde gerçekleşen açısal sapmalar trigonometrik fonksiyonların yardımıyla deformasyon değerlerine dönüştürülür. Đnklinometre cihazının başlıca kullanım alanları; i. Şevlerde ve dolgularda kayma bölgesinin belirlenmesi. ii. Dolgu barajlarında baraj setindeki kayma oturmaların izlenmesi. iii. Kazıklarda veya istinat yapılarında oluşan yatay hareketlerin gözlenmesi. iv. Dolguların veya yumuşak zemin üzerinde yapılan diğer yapıların oturmalarının gözlenmesi. v. Yatay deformasyonlardan yola çıkılarak eğilme momentlerinin hesaplanmasıdır. Đnklinometrik ölçüm seti genel olarak üç bileşenden oluşmaktadır. Bunlar; hassas bir şekilde ölçüm yapabilen taşınabilir bir algılayıcı, algılayıcının ölçtüğü değerleri hafızasına kaydeden ve aynı zamanda bir elektrik güç kaynağı olarak da kullanılan okuma ünitesi ve ölçüm yapan algılayıcının okuma ünitesiyle bağlantısını sağlayan ölçekli kablodur (Özcan, 2008). Đnklinometre ölçüm cihazının bahsedilen kısımları Şekil 2.5 de sunulmuştur. Şekil 2.5. Đnklinometre cihazı bileşenleri (Sisgeo, 2006)

19 Đnklinometrik ölçüm için hazırlıklar Đnklinometrik ölçüm yapılabilmesi için öncelikle ölçüm borusundan daha geniş çaplı ve istenen derinlikteki sondaj kuyusu açma işlemi gerçekleştirilir. Daha sonra ölçüm borusunun sondaj kuyusuna yerleştirilmesi ve ölçüm yapılabilir hale gelecek şekilde diğer işlemler tamamlanır. Ölçüm borusu, 1,5-3,0 m uzunluğunda ve değişik çaplarda, plastik malzemeden yapılmıştır. Bu borunun içinde ölçüm sırasında algılayıcı tekerleklerinin yerleştirildiği birbirine dik açılar yapan 4 adet kılavuz ray bulunmaktadır (Şekil 2.6). Ölçüm borusu hareket beklenen bölgede sondaj kuyusuna art arda eklenerek yerleştirilir. Sondaj kuyusu hareket beklenen bölgeden 3-5 m daha derin olmalıdır. Bu şekilde hareket olan yerde deformasyonların ölçülmesi sağlanacaktır. Ölçüm borusu yerleştirildikten sonra çimento-bentonit-su karışımı malzeme kuyu ile ölçüm borusu arasına doldurulur. Böylece ölçüm borusu bu karışım içerisinde sabitlenir (Özcan, 2008). Bu işlem Şekil 2.7 de görülmektedir (Machan ve Bennett, 2008). Şekil 2.6. Ölçüm borusu ve bileşenleri ((Sisgeo, 2006) Şekil 2.7. Ölçüm borusunun kuyuya yerleştirilmesi (Machan ve Bennett, 2008)

20 Đnklinometrik ölçümler Ölçüm borularının sondaj kuyusu içerisine yerleştirilmesi tamamlandıktan ve boru çevresine yapılan çimento-bentonit karışımının donmasından hemen sonra sondaj kuyusu inklinometre ölçümlerine hazır hale gelmiş olacaktır. Şekil 2.8 de görüldüğü gibi ölçümün alınabilmesi için algılayıcının en üst tekerleği referans olarak seçilen A+ yönüne getirilir ve okuma ünitesi ile bağlantısı sağlanarak kuyu tabanına kadar özenli ve yavaş bir biçimde indirilir. Referans yönü, ölçüm borusunun sondaj kuyusuna yerleştirilmesi esnasında, Kuzey yönünün her iki tarafı için 45 o şartını sağlayacak şekilde ayarlanmalıdır (Ertürk, 1996). Şekil 2.8. Đnklinometre cihazının kuyuya yerleştirilmesi (Graham, 1989) Ölçümlerin alınabilmesi için algılayıcının kuyu tabanına değmesi gerekmektedir. Algılayıcı kuyu tabanına indirildikten sonra inklinometre aletinin daha doğru ölçüm yapabilmesi için yaklaşık 10 dakika inklinometrenin ortam sıcaklığına uyum göstermesi beklenmelidir. Đnklinometre ile okuma ünitesi arasındaki bağlantıyı sağlayan 0,5 m aralıklara bölünmüş olan ölçekli kablo ile algılayıcı yukarı doğru çekilir ve ölçüm kuyusu ağzındaki sabitleyici kıskaç yardımıyla sabitlenir. Kayıt cihazının ekranında görülen ölçüm değerleri hafızasına kaydedilir (Şekil 2.9). Bu işleme algılayıcının kuyu başına gelmesine kadar 0,5 m okuma aralıkları ile devam ettirilir (Ertürk, 1996).

21 10 Şekil 2.9. Đnklinometre algılayıcısının sondaj kuyusu içerisinde hareketi ve veri kaydı (Sisgeo, 2006) Đnklinometre ölçümleri iki yönlü ve dört yönlü olmak üzere iki ayrı şekilde yapılabilmektedir. Dört yönlü ölçüm sisteminde; ilk okumada alınan A+ ve B+ (Şekil 2.8) ölçümlerinden sonra oluşabilecek hatalı okumaların giderilmesi ve her derinlik için alınan okumaların doğruluğunun kontrol edilebilmesi için algılayıcı yüzeye çıktıktan sonra 180º çevrildikten sonra tekrar özenli ve yavaş bir biçimde kuyu tabanına indirilir ve ilk okumadaki yol izlenerek A- ve B- yönlerindeki okumalar alınır. Đki yönlü diğer ölçüm sisteminde ise; ilk okumada alınan A+ (Şekil 2.8) ölçümlerinden sonra oluşabilecek hatalı okumaların giderilmesi ve her derinlik için alınan okumaların doğruluğunun kontrol edilebilmesi için algılayıcı yüzeye çıktıktan sonra 180º çevrildikten sonra tekrar özenli ve yavaş bir biçimde kuyu tabanına indirilir ve ilk okumadaki yol izlenerek A- yönlerindeki okumalar alınır.

22 11 Ölçüm borularının yerleştirilmesi tamamlandıktan ve boru çevresine yapılan çimento-bentonit karışımının donmasından sonra sondaj kuyusunun eğri olarak açılmış ve kayma hareketinin hızlı bir şekilde gelişeceği göz önünde bulundurularak ilk okuma alınır ve bu okuma sıfır okuması olarak adlandırılır. Diğer bir deyişle, inklinometre borusunun tesis edilmesini izleyen sürede deformasyon yapmadan önceki konumu belirlenmelidir. Çünkü sıfır okuması daha sonra yapılacak ölçümlerde referans olarak kullanılacaktır. Ölçüm aralığının sıklığı kuyuda gözlenen deformasyonun büyüklüğüne bağlı olarak seçilmelidir. Sorunlu bölgelerde açılan kuyularda okuma aralıkları daha kısa seçilirken, hızlı bir kayma hareketinin olmadığı kuyularda daha uzun seçilmektedir. Đnklinometre okumalarının 15 günde bir yapılması önerilir (Ertürk, 1996). Okuma dönemleri, okuma sonuçlarının değerlendirilmesine göre değiştirilebilir. Hareketin olacağı yön olarak kabul edilen ve referans noktası olarak tayin edilen A+ yönünde meydana gelecek yanal hareketlerin yeri ve büyüklüğü, 0,5 m de bir algılayıcı ile alınan okumalarda farklı sapma açılarının hesaplanması sonucu saptanabilmektedir. Algılayıcı kuyu tabanına indirilip her 0,5 m de bir yukarı çekilerek alınan ölçüm değerleri algılayıcının bulunduğu derinliklerde, ölçüm borusunun düşeyle yaptığı açısal sapma miktarını göstermektedir (Şekil 2.10). Şekil Đnklinometre ile düşeyden sapmanın ölçümü (Sisgeo, 2006) Ölçüm sonunda kaydedilen A+, A-, B+, B- değerleri kullanılarak kuyu eksenindeki yatay sapma değerleri aşağıdaki eşitlik ile hesaplanmaktadır (Ertürk, 1996);

23 12 RDG = ± L.Sinθ (2.1) Eşitlik 2.1 de; RDG : Sapma miktarı (mm) L : Đnklinometre ölçüm uzunluğu (okuma aralığı, m) θ : Algılayıcının uzun ekseninin düşeyle yapmış olduğu sapma açısı (Derece)(º) dır. Eşitlik 2.1 deki ± hareketin yönünü ifade etmektedir. Sapma miktarı, sapma açısının sinüsü ile doğru orantılıdır. Yani hareket beklenen A+ yönünde giderek artıyorsa sapma açısı θ da artar ve böylece ölçüm değerinin artmasına neden olacaktır. Eşitlik 2.1 de hesaplanan sapma değerleri, sapma açıları çok küçük olduğunda ise çok küçük değerler olarak hesaplanacaktır. Đşlemleri basitleştirmek için Eşitlik 2.1 de bulunan sapma miktarları 100 ile çarpılır (Ertürk, 1996). Buna göre; RDG (10 2 mm) = ± L.Sinθ.100 (2.2) eşitliği elde edilir. Đnklinometre borusunun en üst tekerliği A+ rayında iken kuyunun her 0,5 metresindeki sapma miktarları Eşitlik 2.2 kullanılarak hesaplanır. Bu sapma miktarları algılayıcının orta noktasının bulunduğu derinliğe aittir (Ertürk, 1996) Đnklinometrik ölçüm verilerinin değerlendirilmesi ISRM (2007) tarafından sunulan standartlar kılavuzunda bu deney için çalışma yöntem ve değerlendirme prosedürü sunulmuştur. ISRM (2007) standart föyünde örnek olarak verilen bir çalışmanın verileri kullanarak ilgili hesaplamalar, bu tezde ayrıntıları görülecek şekilde yeniden düzenlenmiş ve sunulmuştur. Đlk olarak derinliğe karşılık Kuzey (A+) ve Güney (A-) yönlerindeki başlangıç referans okuma sonuçları Çizelge 2.2a da, ilk okuma sonuçları ise Çizelge 2.2b de ve ikinci okuma sonuçları ise Çizelge 2.2c de sunulmuştur. Çizelge 2.2a da Kuzey (A+) Güney (A-) yönlerindeki, tarihinde yapılan referans okumanın sonuçları sırasıyla; açı değerleri, Eşitlik 2.2 ye göre hesaplanan deformasyon değerleri, açı fark değerleri, deformasyon fark değerleri ve kabul (0) değerleri verilmiştir. Referans okumasındaki deformasyon fark değerleri sıfır kabul edilmektedir.

24 13 Çizelge 2.2a. Referans ölçüm ( ) sonuçları (ISRM, 2007) Derinlik D (m) Kuzey Açı (A+) (º) Kuzey (A+) Deformasyon u (mm) Güney Açı (A-) (º) Güney (A-) Deformasyon u (mm) Açı Farkı (º) Deformasyon Farkı u (mm) 1,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , ,0 0, , , ,5 0, , , ,0 0, , , Kabul Çizelge 2.2b de Kuzey (A+) Güney (A-) yönlerindeki, tarihinde yapılan ilk okumanın sonuçları sırasıyla; açı değerleri, Eşitlik 2.2 ye göre hesaplanan deformasyon değerleri, açı fark değerleri, deformasyon fark değerleri, ilk okumadaki deformasyon fark değerlerinden (Çizelge 2.2b), referans okumasındaki deformasyon fark değerlerinin (Çizelge 2.2a) çıkarılmasıyla elde edilen değişim değerleri ve değişim değerlerinin toplanması (aşağıdan yukarı toplama) sonucu belirlenen toplam değişim değerleri sunulmuştur.

SOMA LİNYİT AÇIK OCAĞINDA OLUŞAN DEFORMASYONLARIN İNKLİNOMETRİK YÖNTEMLE İZLENMESİ. Hakan ÖZŞEN 1, Atakan Cengiz KURT 2

SOMA LİNYİT AÇIK OCAĞINDA OLUŞAN DEFORMASYONLARIN İNKLİNOMETRİK YÖNTEMLE İZLENMESİ. Hakan ÖZŞEN 1, Atakan Cengiz KURT 2 S.Ü. Müh. Bilim ve Tekn. Derg., c.3, s.3, 2015 Selcuk Univ. J. Eng. Sci. Tech., v.3, n.3, 2015 ISSN: 2147-9364 (Elektronik) SOMA LİNYİT AÇIK OCAĞINDA OLUŞAN DEFORMASYONLARIN İNKLİNOMETRİK YÖNTEMLE İZLENMESİ

Detaylı

1 GERİLME-BİRİM DEFORMASYON

1 GERİLME-BİRİM DEFORMASYON Kaya Mekaniği - ilkeleri, uygulamaları İçindekiler Sunuş...... Önsöz......... v vii 1 GERİLME-BİRİM DEFORMASYON.. 1 1.1 GERİLME....... 3 1.2 DÜZLEMDEKİ GERİLMELER VE GERİLME ÇEVİRİMİ (TRANSFORMASYON)...

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 Zemin incelemesi neden gereklidir? Zemin incelemeleri proje maliyetinin ne kadarıdır? 2 Zemin incelemesi

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ LABORATUVARI TEK EKSENLİ SIKIŞMA (BASMA) DAYANIMI DENEYİ (UNIAXIAL COMPRESSIVE STRENGTH TEST) 1. Amaç: Kaya malzemelerinin üzerlerine uygulanan belirli bir basınç altında kırılmadan önce ne kadar yüke dayandığını belirlemektir.

Detaylı

YENİLME KRİTERİ TEORİK GÖRGÜL (AMPİRİK)

YENİLME KRİTERİ TEORİK GÖRGÜL (AMPİRİK) YENİLME KRİTERİ Yenilmenin olabilmesi için kayanın etkisinde kaldığı gerilmenin kayanın dayanımını aşması gerekir. Yenilmede en önemli iki parametre gerilme ve deformasyondur. Tasarım aşamasında bunlarda

Detaylı

16.07.2012 11. ŞEV DURAYLILIĞI

16.07.2012 11. ŞEV DURAYLILIĞI 11. ŞEV DURAYLILIĞI ŞEV DURAYLILIĞI (Slope Stability) Şev: Düzensiz veya belirli bir geometriye sahip eğimli yüzeydir. Şevler Düzensiz bir geometriye sahip doğal şevler (yamaç) Belirli bir geometriye sahip

Detaylı

8. TOPRAK ZEMİNLERİN TAŞIMA GÜCÜ (BEARING CAPACITY OF SOILS)

8. TOPRAK ZEMİNLERİN TAŞIMA GÜCÜ (BEARING CAPACITY OF SOILS) 8. TOPRAK ZEMİNLERİN TAŞIMA GÜCÜ (BEARING CAPACITY OF SOILS) TEMELLER (FOUNDATIONS) Temel, yapı ile zeminin arasındaki yapısal elemandır. Yapı yükünü zemine aktaran elemandır. Temeller, yapıdan kaynaklanan

Detaylı

YTÜ İnşaat Fakültesi Geoteknik Anabilim Dalı. Ders 5: İÇTEN DESTEKLİ KAZILAR. Prof.Dr. Mehmet BERİLGEN

YTÜ İnşaat Fakültesi Geoteknik Anabilim Dalı. Ders 5: İÇTEN DESTEKLİ KAZILAR. Prof.Dr. Mehmet BERİLGEN YTÜ İnşaat Fakültesi Geoteknik Anabilim Dalı Ders 5: İÇTEN DESTEKLİ KAZILAR Prof.Dr. Mehmet BERİLGEN İçten Destekli Kazılar İçerik: Giriş Uygulamalar Tipler Basınç diagramları Tasarım Toprak Basıncı Diagramı

Detaylı

Şev Stabilitesi. Uygulama. Araş. Gör. S. Cankat Tanrıverdi, Prof. Dr. Mustafa Karaşahin

Şev Stabilitesi. Uygulama. Araş. Gör. S. Cankat Tanrıverdi, Prof. Dr. Mustafa Karaşahin Şev Stabilitesi Uygulama Araş. Gör. S. Cankat Tanrıverdi, Prof. Dr. Mustafa Karaşahin 1) Şekilde zemin yapısı verilen arazide 6 m yükseklikte ve 40⁰ eğimle açılacak bir şev için güvenlik sayısını belirleyiniz.

Detaylı

NOKTA YÜKLEME DAYANIM İNDEKSİ TAYİNİ. Bu deney, kayaların nokta yükleme dayanım indekslerinin tayinine ilişkin bir deneydir.

NOKTA YÜKLEME DAYANIM İNDEKSİ TAYİNİ. Bu deney, kayaların nokta yükleme dayanım indekslerinin tayinine ilişkin bir deneydir. NOKTA YÜKLEME DAYANIM İNDEKSİ TAYİNİ KONU Bu deney, kayaların nokta yükleme dayanım indekslerinin tayinine ilişkin bir deneydir. KAPSAM Nokta yük deneyi, kayaçların dayanımlarına göre sınıflandırılmasında

Detaylı

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar).

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). . KONSOLİDASYON Konsolidasyon σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). σ nasıl artar?. Yeraltısuyu seviyesi düşer 2. Zemine yük uygulanır

Detaylı

Zeminlerin Sıkışması ve Konsolidasyon

Zeminlerin Sıkışması ve Konsolidasyon Zeminlerin Sıkışması ve Konsolidasyon 2 Yüklenen bir zeminin sıkışmasının aşağıdaki nedenlerden dolayı meydana geleceği düşünülür: Zemin danelerinin sıkışması Zemin boşluklarındaki hava ve /veya suyun

Detaylı

ATIK BARAJLARINDA UYGULANAN JEOTEKNİK ÇALIŞMALAR; GÜMÜŞTAŞ (GÜMÜŞHANE) ÖRNEĞİ SELÇUK ALEMDAĞ ERDAL GÜLDOĞAN UĞUR ÖLGEN

ATIK BARAJLARINDA UYGULANAN JEOTEKNİK ÇALIŞMALAR; GÜMÜŞTAŞ (GÜMÜŞHANE) ÖRNEĞİ SELÇUK ALEMDAĞ ERDAL GÜLDOĞAN UĞUR ÖLGEN ATIK BARAJLARINDA UYGULANAN JEOTEKNİK ÇALIŞMALAR; GÜMÜŞTAŞ (GÜMÜŞHANE) ÖRNEĞİ SELÇUK ALEMDAĞ ERDAL GÜLDOĞAN UĞUR ÖLGEN Bu çalışmada; Gümüşhane ili, Organize Sanayi Bölgesinde GÜMÜŞTAŞ MADENCİLİK tarafından

Detaylı

KARADENİZ MÜHENDİSLİK

KARADENİZ MÜHENDİSLİK KARADENİZ MÜHENDİSLİK BAĞLIK MAH. ŞEHİT RIDVAN CAD. NO:25/1 KDZ EREĞLİ / ZONGULDAK TEL & FAX : 0 (372) 322 46 90 GSM : 0 (532) 615 57 26 ZONGULDAK İLİ EREĞLİ İLÇESİ KIYICAK KÖYÜ İNCELEME ALANI F.26.c.04.c.4.d

Detaylı

9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI

9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI 9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI Birçok mühendislik probleminin çözümünde, uygulanan yükler altında toprak kütlesinde meydana gelebilecek gerilme/deformasyon özelliklerinin belirlenmesi

Detaylı

Laboratuar Kayma Mukavemeti Deneyleri

Laboratuar Kayma Mukavemeti Deneyleri Laboratuar Kayma Mukavemeti Deneyleri 1 Kesme deneyleri: Bu tip deneylerle zemin kütlesinden numune alınan noktadaki kayma mukavemeti parametreleri belirilenir. 2 Kesme deneylerinin amacı; doğaya uygun

Detaylı

JEM 302 MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ UYGULAMA NOTLARI

JEM 302 MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ UYGULAMA NOTLARI ANKARA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JEM 302 MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ UYGULAMA NOTLARI Dr. Koray ULAMIŞ Şubat 2010 Ankara Ad Soyad : Numara : JEM 302 Mühendislik Jeolojisi

Detaylı

9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI

9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI 9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI Birçok mühendislik probleminin çözümünde, uygulanan yükler altında toprak kütlesinde meydana gelebilecek gerilme/deformasyon özelliklerinin belirlenmesi

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

ZEMİNLERİN GERİLME-ŞEKİL DEĞİŞTİRME DAVRANIŞI VE KAYMA MUKAVEMETİ

ZEMİNLERİN GERİLME-ŞEKİL DEĞİŞTİRME DAVRANIŞI VE KAYMA MUKAVEMETİ ZEMİNLERİN GERİLME-ŞEKİL DEĞİŞTİRME DAVRANIŞI VE KAYMA MUKAVEMETİ GİRİŞ Zeminlerin gerilme-şekil değiştirme davranışı diğer inşaat malzemelerine göre daha karmaşıktır. Zeminin yük altında davranışı Başlangıç

Detaylı

HEYELANLAR HEYELANLARA NEDEN OLAN ETKENLER HEYELAN ÇEŞİTLERİ HEYELANLARIN ÖNLENMESİ HEYELANLARIN NEDENLERİ

HEYELANLAR HEYELANLARA NEDEN OLAN ETKENLER HEYELAN ÇEŞİTLERİ HEYELANLARIN ÖNLENMESİ HEYELANLARIN NEDENLERİ HEYELANLAR Y.Doç.Dr. Devrim ALKAYA Pamukkale Üniversitesi Doğal zemin veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın; yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru hareketidir.

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

Seyitömer Dragline Panosu Şevlerinin Duraylılığının İncelenmesi

Seyitömer Dragline Panosu Şevlerinin Duraylılığının İncelenmesi Seyitömer Dragline Panosu Şevlerinin Duraylılığının İncelenmesi The Investigation of the Stability of Slopes at Seyitömer Dragline Panel Abdurrahim ÖZGENOĞLU * Günhan PAŞAMEHMETOĞLU ** ÖZET Bu bildiride,

Detaylı

Şev Stabilitesi I. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Şev Stabilitesi I. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Şev Stabilitesi I Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Farklı Malzemelerin Dayanımı Çelik Beton Zemin Çekme dayanımı Basınç dayanımı Kesme dayanımı Karmaşık davranış Boşluk suyu! Zeminlerin Kesme Çökmesi

Detaylı

Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü

Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak DÜŞEY MESAFELERİN YÜKSEKLİKLERİN

Detaylı

Bahar. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1.

Bahar. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1. Su Yapıları II Dolgu Barajlar Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

Yapılma Yöntemleri: » Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) TOPOĞRAFİK KONTURLAR

Yapılma Yöntemleri: » Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) TOPOĞRAFİK KONTURLAR TOPOĞRAFİK HARİTALAR EŞ YÜKSELTİ EĞRİLERİ TOPOĞRAFİK HARİTALAR Yapılma Yöntemleri:» Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) HARİTALAR ve ENİNE KESİT HARİTALAR Yeryüzü şekillerini

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

JEO156 JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

JEO156 JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ JEO156 JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Genel Jeoloji Prof. Dr. Kadir DİRİK Hacettepe Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü 2015 JEOLOJİ (Yunanca Yerbilimi ) Yerküreyi inceleyen bir bilim dalı olup başlıca;

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 10 Eylemsizlik Momentleri Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R. C.Hibbeler, S. C. Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 10. Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Zemin Suyu. Yrd.Doç.Dr. Saadet BERİLGEN

Zemin Suyu. Yrd.Doç.Dr. Saadet BERİLGEN Zemin Suyu Yrd.Doç.Dr. Saadet BERİLGEN Giriş Zemin içinde bulunan su miktarı (su muhtevası), zemin suyundaki basınç (boşluk suyu basıncı) ve suyun zemin içindeki hareketi zeminlerin mühendislik özelliklerini

Detaylı

ZEMİNLERİN KAYMA DİRENCİ

ZEMİNLERİN KAYMA DİRENCİ ZEMİNLERİN KYM İRENİ Problem 1: 38.m çapında, 76.m yüksekliğindeki suya doygun kil zemin üzerinde serbest basınç deneyi yapılmış ve kırılma anında, düşey yük 129.6 N ve düşey eksenel kısalma 3.85 mm olarak

Detaylı

YÜKSEKLİK ÖLÇÜMÜ. Ölçme Bilgisi Ders Notları

YÜKSEKLİK ÖLÇÜMÜ. Ölçme Bilgisi Ders Notları YÜKSEKLİK ÖLÇÜMÜ Yeryüzündeki herhangi bir noktanın sakin deniz yüzeyi üzerinde (geoitten itibaren) çekül doğrultusundaki en kısa mesafesine yükseklik denir. Yükseklik ölçümü; belirli noktalar arasındaki

Detaylı

İSTİNAT DUVARLARI YRD.DOÇ.DR. SAADET BERİLGEN

İSTİNAT DUVARLARI YRD.DOÇ.DR. SAADET BERİLGEN İSTİNAT DUVARLARI YRD.DOÇ.DR. SAADET BERİLGEN İstinat Duvarı Zemin kütlelerini desteklemek için kullanılır. Şevlerin stabilitesini artırmak için Köprü kenar ayağı olarak Deniz yapılarında Rıhtım duvarı

Detaylı

RİJİT CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ

RİJİT CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ RİJİT CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ MUTLAK GENEL DÜZLEMSEL HAREKET: Genel düzlemsel hareket yapan bir karı cisim öteleme ve dönme hareketini eşzamanlı yapar. Eğer cisim ince bir levha olarak gösterilirse,

Detaylı

Proje Adı: İstinat Duvarı Sayfa 1. Analiz Yapı Tel:

Proje Adı: İstinat Duvarı Sayfa 1.  Analiz Yapı Tel: Proje Adı: İstinat Duvarı Sayfa 1 BETONARME KONSOL İSTİNAT DUVARI HESAP RAPORU GEOMETRİ BİLGİLERİ Duvarın zeminden itibaren yüksekliği H1 6 [m] Ön ampatman uç yüksekliği Ht2 0,4 [m] Ön ampatman dip yüksekliği

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu B - Zeminlerin Geçirimliliği Giriş Darcy Kanunu Geçirimliği Etkileyen Etkenler Geçirimlilik (Permeabilite) Katsayısnın (k) Belirlenmesi * Ampirik Yaklaşımlar ile * Laboratuvar deneyleri ile * Arazi deneyleri

Detaylı

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 ÖZET Yer yüzündeki her cismin bir konumu vardır. Zemine her cisim bir konumda oturur. Cismin dengede kalabilmesi için konumunu koruması gerekir. Yapının konumu temelleri üzerinedir.

Detaylı

İSTİNAT DUVARLARI DOÇ.DR. MEHMET BERİLGEN

İSTİNAT DUVARLARI DOÇ.DR. MEHMET BERİLGEN İSTİNAT DUVARLARI DOÇ.DR. MEHMET BERİLGEN İstinat Duvarı Zemin kütlelerini desteklemek için kullanılır. Şevlerin stabilitesini artırmak için Köprü kenar ayağı olarak Deniz yapılarında Rıhtım duvarı Doklar

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI- İZMİR ŞUBESİ

İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI- İZMİR ŞUBESİ İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI- İZMİR ŞUBESİ GEOTEKNİK UYGULAMA PROJESİ ÖRNEĞİ 08.07.2014 Proje Lokasyonu Yapısal/Geoteknik Bilgiler Yapı oturum alanı yaklaşık 15000 m2 Temel alt kotu -13.75 m Konut Kulesi

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI. (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI. (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ THE POINT LOAD TEST DENEY:4 Amaç ve Genel Bilgiler: Bu deney, kayaçların

Detaylı

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU AR TARIM SÜT ÜRÜNLERİ İNŞAAT TURİZM ENERJİ SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇESİ SÜLEYMANİYE KÖYÜ TEPELER MEVKİİ Pafta No : ÇANAKKALE

Detaylı

İSTİNAT YAPILARI TASARIMI

İSTİNAT YAPILARI TASARIMI İSTİNAT YAPILARI TASARIMI İstinat Duvarı Tasarım Kriterleri ve Tasarım İlkeleri Yrd. Doç. Dr. Saadet BERİLGEN İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı Devrilmeye Karşı Güvenlik Devrilmeye Karşı

Detaylı

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ Deney 1. Sievers Minyatür Delme Deneyi Deney 2. Kırılganlık(S20) Deneyi Deney 3. Cerchar Aşındırıcılık İndeksi (CAI)

Detaylı

JEOLOJİK-JEOTEKNİK BİLGİ SİSTEMİNE BİR ÖRNEK: AKSARAY İL MERKEZİ

JEOLOJİK-JEOTEKNİK BİLGİ SİSTEMİNE BİR ÖRNEK: AKSARAY İL MERKEZİ JEOLOJİKJEOTEKNİK BİLGİ SİSTEMİNE BİR ÖRNEK: AKSARAY İL MERKEZİ A. Yalçın 1, C. Gökçeoğlu 2, H. Sönmez 2 1 Aksaray Üniversitesi, Jeoloji Müh. Bölümü, Uygulamalı Jeoloji ABD, Aksaray 2 Hacettepe Üniversitesi,

Detaylı

INM 308 Zemin Mekaniği

INM 308 Zemin Mekaniği Hafta_3 INM 308 Zemin Mekaniği Zeminlerde Kayma Direnci Kavramı, Yenilme Teorileri Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN inankeskin@karabuk.edu.tr, inankeskin@gmail.com www.inankeskin.com ZEMİN MEKANİĞİ Haftalık Konular

Detaylı

1.1 Statik Aktif Durum için Coulomb Yönteminde Zemin Kamasına Etkiyen Kuvvetler

1.1 Statik Aktif Durum için Coulomb Yönteminde Zemin Kamasına Etkiyen Kuvvetler TEORİ 1Yanal Toprak İtkisi 11 Aktif İtki Yöntemi 111 Coulomb Yöntemi 11 Rankine Yöntemi 1 Pasif İtki Yöntemi 11 Coulomb Yöntemi : 1 Rankine Yöntemi : 13 Sükunetteki İtki Danimarka Kodu 14 Dinamik Toprak

Detaylı

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR: BURULMA DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Burulma deneyi, malzemelerin kayma modülü (G) ve kayma akma gerilmesi ( A ) gibi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla uygulanır. 2. TANIMLAMALAR: Kayma modülü: Kayma gerilmesi-kayma

Detaylı

AKADEMİK BİLİŞİM Şubat 2010 Muğla Üniversitesi GEOTEKNİK RAPORDA BULUNAN HESAPLARIN SPREADSHEET (MS EXCEL) İLE YAPILMASI

AKADEMİK BİLİŞİM Şubat 2010 Muğla Üniversitesi GEOTEKNİK RAPORDA BULUNAN HESAPLARIN SPREADSHEET (MS EXCEL) İLE YAPILMASI AKADEMİK BİLİŞİM 2010 10-12 Şubat 2010 Muğla Üniversitesi GEOTEKNİK RAPORDA BULUNAN HESAPLARIN SPREADSHEET (MS EXCEL) İLE YAPILMASI 1 ZEMİN İNCELEME YÖNTEMLERİ ZEMİN İNCELEMESİ Bir alanın altındaki arsanın

Detaylı

ANALİZ YÖNTEMLERİ. Şevlerin duraylılığı kaya mekaniği ve geoteknik bilim dallarının en karmaşık konusunu oluşturmaktadır.

ANALİZ YÖNTEMLERİ. Şevlerin duraylılığı kaya mekaniği ve geoteknik bilim dallarının en karmaşık konusunu oluşturmaktadır. ŞEV STABİLİTESİ VE GÜVENSİZ ŞEVLERİN İYİLEŞTİRİLMESİ Y.Doç.Dr. Devrim ALKAYA PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ŞEVLERİN DURAYLILIĞI Şevlerin duraylılığı kaya mekaniği ve geoteknik bilim

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

Zemin Gerilmeleri. Zemindeki gerilmelerin: 1- Zeminin kendi ağırlığından (geostatik gerilme),

Zemin Gerilmeleri. Zemindeki gerilmelerin: 1- Zeminin kendi ağırlığından (geostatik gerilme), Zemin Gerilmeleri Zemindeki gerilmelerin: 1- Zeminin kendi ağırlığından (geostatik gerilme), 2- Zemin üzerine eklenmiş yüklerden (Binalar, Barağlar vb.) kaynaklanmaktadır. 1 YERYÜZÜ Y.S.S Bina yükünden

Detaylı

Yamaç dengesinin bozulması kütle hareketlerinin oluşumunun en önemli nedenidir.

Yamaç dengesinin bozulması kütle hareketlerinin oluşumunun en önemli nedenidir. KÜTLE HAREKETLERİ Ayrışma ile oluşmuş malzemenin veya kaya kütlelerinin yerçekiminin etkisiyle yamaçlardan aşağıya doğru yavaş veya hızlı bir şekilde kütlesel olarak yer değiştirme olayına kütle hareketi

Detaylı

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi YDGA2005 - Yığma Yapıların Deprem Güvenliğinin Arttırılması Çalıştayı, 17 Şubat 2005, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Detaylı

INM 308 Zemin Mekaniği

INM 308 Zemin Mekaniği Hafta_12 INM 308 Zemin Mekaniği Zeminlerin Taşıma Gücü; Kazıklı Temeller Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN inankeskin@karabuk.edu.tr, inankeskin@gmail.com www.inankeskin.com ZEMİN MEKANİĞİ Haftalık Konular Hafta

Detaylı

2. Basınç ve Akışkanların Statiği

2. Basınç ve Akışkanların Statiği 2. Basınç ve Akışkanların Statiği 1 Basınç, bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvet olarak tanımlanır. Basıncın birimi pascal (Pa) adı verilen metrekare başına newton (N/m 2 ) birimine

Detaylı

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

EK-2 BERGAMA OVACIK ALTIN İŞLETMESİ TÜBİTAK RAPORU ELEŞTİRİSİ NE İLİŞKİN GÖRÜŞLER

EK-2 BERGAMA OVACIK ALTIN İŞLETMESİ TÜBİTAK RAPORU ELEŞTİRİSİ NE İLİŞKİN GÖRÜŞLER EK- BERGAMA OVACIK ALTIN İŞLETMESİ TÜBİTAK RAPORU ELEŞTİRİSİ NE İLİŞKİN GÖRÜŞLER Rüştü GÜNER (İnş. Y. Müh.) TEMELSU Uluslararası Mühendislik Hizmetleri A.Ş. ) Varsayılan Zemin Parametreleri Ovacık Atık

Detaylı

Bursa İl Sınırları İçerisinde Kalan Alanların Zemin Sınıflaması ve Sismik Değerlendirme Projesi

Bursa İl Sınırları İçerisinde Kalan Alanların Zemin Sınıflaması ve Sismik Değerlendirme Projesi Bursa İl Sınırları İçerisinde Kalan Alanların Zemin Sınıflaması ve Sismik Değerlendirme Projesi 17 Ağustos 1999, Mw=7.4 büyüklüğündeki Kocaeli depremi, Marmara Denizi içine uzanan Kuzey Anadolu Fayı nın

Detaylı

Hakan AKÇIN* SUNU Ali ihsan ŞEKERTEKİN

Hakan AKÇIN* SUNU Ali ihsan ŞEKERTEKİN AÇIK İŞLETME MADENCİLİĞİ UYGULAMALARINDA GNSS ÖLÇÜLERİNDEN YÜKSEKLİK FARKLARININ GEOMETRİK NİVELMAN ÖLÇMELERİNDEN YÜKSEKLİK FARKLARI YERİNE KULLANIMI ÜZERİNE DENEYSEL BİR ARAŞTIRMA Hakan AKÇIN* SUNU Ali

Detaylı

ELASTİSİTE TEORİSİ I. Yrd. Doç Dr. Eray Arslan

ELASTİSİTE TEORİSİ I. Yrd. Doç Dr. Eray Arslan ELASTİSİTE TEORİSİ I Yrd. Doç Dr. Eray Arslan Mühendislik Tasarımı Genel Senaryo Analitik çözüm Fiziksel Problem Matematiksel model Diferansiyel Denklem Problem ile ilgili sorular:... Deformasyon ne kadar

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

AÇIK KANAL AKIMI. Hopa Yukarı Sundura Deresi-ARTVİN

AÇIK KANAL AKIMI. Hopa Yukarı Sundura Deresi-ARTVİN AÇIK KANAL AKIMI Hopa Yukarı Sundura Deresi-ARTVİN AÇIK KANAL AKIMI (AKA) Açık kanal akımı serbest yüzeyli akımın olduğu bir akımdır. serbest yüzey hava ve su arasındaki ara yüzey @ serbest yüzeyli akımda

Detaylı

Ön Söz Çeviri Editörünün Ön Sözü

Ön Söz Çeviri Editörünün Ön Sözü vii İçindekiler Ön Söz Çeviri Editörünün Ön Sözü x xi 1 GİRİŞ 1 1.1 Seçilmiş Genel Kitaplar ve Jeoloji Üzerine Kaynak Malzemeler 2 1.2 Jeolojik Saha Teknikleri ile İlgili Kitaplar 3 2 ARAZİ DONANIMLARI

Detaylı

BARAJLARDA YAPI PERFORMANSI

BARAJLARDA YAPI PERFORMANSI BARAJLARDA YAPI PERFORMANSI Bilindiği gibi ülkemiz genç oluşumlu bir yapıya sahiptir. Dünyanın önemli deprem kuşakları üzerinde bulunmaktadır. Çok büyük depremler yaşamış olan ülkemizde bu tehlike devam

Detaylı

HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü HARİTA NEDİR? Harita; yer yüzeyinin bir düzlem üzerine belirli bir oranda küçültülerek bir takım çizgi ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ İÇİNDEKİLER II Sayfa No: ÖNSÖZ...I İÇİNDEKİLER...III ŞEKİLLER LİSTESİ...VIII ÇİZELGELER LİSTESİ...XII EKLER LİSTESİ...XIII BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ 1. ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım ÖLÇME BİLGİSİ Dersin Amacı Öğretim Üyeleri Ders Programı Sınav Sistemi Ders Devam YRD. DOÇ. DR. HAKAN BÜYÜKCANGAZ ÖĞR.GÖR.DR. ERKAN YASLIOĞLU Ders Programı 1. Ölçme Bilgisi tanım, kapsamı, tarihçesi. 2.

Detaylı

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ Ön çöktürme havuzlarında normal şartlarda BOİ 5 in % 30 40 ı, askıda katıların ise % 50 70 i giderilmektedir. Ön çöktürme havuzunun dizaynındaki amaç, stabil (havuzda

Detaylı

4. Hafta. Y. Doç. Dr. Himmet KARAMAN

4. Hafta. Y. Doç. Dr. Himmet KARAMAN 4. Hafta Y. Doç. Dr. Himmet KARAMAN Ders Konusu 4. Tünel İnşaatlarındaki Jeodezik Ölçmeler ve Tünel Aplikasyonları 2 Kaynaklar Madencilik Ölçmeleri Özgen, M.G., Tekin, E. İstanbul, İTÜ, 1986 Yeraltı Ölçmeleri

Detaylı

Sıvılaşma hangi ortamlarda gerçekleşir? Sıvılaşmaya etki eden faktörler nelerdir? Arazide tahkik; SPT, CPT, Vs çalışmaları

Sıvılaşma hangi ortamlarda gerçekleşir? Sıvılaşmaya etki eden faktörler nelerdir? Arazide tahkik; SPT, CPT, Vs çalışmaları SIVILAŞMA Sıvılaşma Nedir? Sıvılaşma hangi ortamlarda gerçekleşir? Sıvılaşmaya etki eden faktörler nelerdir? Sıvılaşmanın Etkileri Geçmiş Depremlerden Örnekler Arazide tahkik; SPT, CPT, Vs çalışmaları

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 2 Duvar Altı (veya Perde Altı) Şerit Temeller (Duvar Temelleri) 3 Taş Duvar Altı Şerit Temeller Basit tek

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU Erzurum Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU Erzurum Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU Erzurum Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü 1 kışkan Statiğine Giriş kışkan statiği (hidrostatik, aerostatik), durgun haldeki akışkanlarla

Detaylı

HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU

HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU İL HEYELAN AKTİVİTE DURUMU Olmuş Muhtemel Her ikisi FORMU DÜZENLEYENİN İLÇE AFETİN TARİHİ ADI SOYADI BELDE ETÜT TARİHİ TARİH KÖY GENEL HANE/NÜFUS İMZA MAH./MEZRA/MEVKİİ

Detaylı

FAYLAR FAY ÇEŞİTLERİ:

FAYLAR FAY ÇEŞİTLERİ: FAYLAR Fay (Fault); kayaçlarda gözle görülecek kadar kayma hareketi gösteren kırıklara verilen genel bir isimdir. FAY, Yerkabuğundaki deformasyon enerjisinin artması sonucunda, kayaç kütlelerinin bir kırılma

Detaylı

İNM 305 ZEMİN MEKANİĞİ

İNM 305 ZEMİN MEKANİĞİ İNM 305 ZEMİN MEKANİĞİ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Prof. Dr. Zeki GÜNDÜZ 1 2 Zeminde gerilmeler 3 ana başlık altında toplanabilir : 1. Doğal Gerilmeler : Özağırlık, suyun etkisi, oluşum sırası ve sonrasında

Detaylı

Yeraltısuları. nedenleri ile tercih edilmektedir.

Yeraltısuları. nedenleri ile tercih edilmektedir. DERS 2 Yeraltısuları Türkiye'de yeraltısularından yararlanma 1950den sonra hızla artmış, geniş ovaların sulanmasında, yerleşim merkezlerinin su gereksinimlerinin karşılanmasında kullanılmıştır. Yeraltısuları,

Detaylı

Geometrik nivelmanda önemli hata kaynakları Nivelmanda oluşabilecek model hataları iki bölümde incelenebilir. Bunlar: Aletsel (Nivo ve Mira) Hatalar Çevresel Koşullardan Kaynaklanan Hatalar 1. Aletsel

Detaylı

TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ

TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ İMALAT DALI MAKİNE LABORATUVARI II DERSİ TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ DENEY RAPORU HAZIRLAYAN Osman OLUK 1030112411 1.Ö. 1.Grup DENEYİN AMACI Torna tezgahı ile işlemede, iş parçasına istenilen

Detaylı

DEPREMLER - 2 İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Deprem Nedir?

DEPREMLER - 2 İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Deprem Nedir? İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ 10.03.2015 DEPREMLER - 2 Dr. Dilek OKUYUCU Deprem Nedir? Yerkabuğu içindeki fay düzlemi adı verilen kırıklar üzerinde biriken enerjinin aniden boşalması ve kırılmalar

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN Yrd. Doç. Dr. Ayhan CEYLAN Yrd. Doç. Dr. İsmail ŞANLIOĞLU 9.3. Nivelman Ağları ve Nivelman Röper Noktası Haritası yapılacak olan arazi üzerinde veya projenin

Detaylı

ORMANCILIKTA SANAT YAPILARI

ORMANCILIKTA SANAT YAPILARI 1 ORMANCILIKTA SANAT YAPILARI SANAT YAPISI NEDİR? 2 Orman yollarının yapımında bu yollara zarar veren yer üstü ve yer altı sularının yol gövdesinden uzaklaştırılması amacıyla yüzeysel ve derin drenaj yapılması;

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

İnşaat Mühendisliği Bölümü. Niğde Üniversitesi Toprak İşleri Ders Notları TOPRAK İŞLERİ. Dersin Amacı

İnşaat Mühendisliği Bölümü. Niğde Üniversitesi Toprak İşleri Ders Notları TOPRAK İŞLERİ. Dersin Amacı TOPRAK İŞLERİ Dersin Amacı Ulaştırma projelerinin yapımında gerekli olan toprak işleri konularında temel kavramların öğretilmesi. 1 Dersin Hedefleri Toprak işlerin hakkında genel bilgiye sahip 1 : olmak

Detaylı

Bir Rezervuardaki Su Seviyesinin Değişmesinin Yamaç Duraylılığına Etkisi

Bir Rezervuardaki Su Seviyesinin Değişmesinin Yamaç Duraylılığına Etkisi Bir Rezervuardaki Su Seviyesinin Değişmesinin Yamaç Duraylılığına Etkisi H. FUTİJA Japonya Çeviren : Jeoloji F. Müh. NECDET TÜRK DÜYF Jeoloji Mühendisliği Bölümü, tzmir ÖZ; Japonya'da, rezervuarlardaki

Detaylı

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI Herhangi bir düzlem üzerinde doğrultuya dik olmayan düşey bir düzlem üzerinde ölçülen açıdır Görünür eğim açısı her zaman gerçek eğim açısından küçüktür Görünür eğim

Detaylı

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

REZA SHIRZAD REZAEI 1

REZA SHIRZAD REZAEI 1 REZA SHIRZAD REZAEI 1 Tezin Amacı Köprü analiz ve modellemesine yönelik çalışma Akberabad kemer köprüsünün analizi ve modellenmesi Tüm gerçek detayların kullanılması Kalibrasyon 2 KEMER KÖPRÜLER Uzun açıklıklar

Detaylı

MEVCUT YAPININ DEPREM PERFORMANSININ BELĐRLENMESĐ

MEVCUT YAPININ DEPREM PERFORMANSININ BELĐRLENMESĐ StatiCAD-Yigma Đle Yığma Binaların Performans Değerlendirilmesi ve Güçlendirilmesi Giriş StatiCAD-Yigma Programı yığma binaların statik hesabını deprem yönetmeliği esaslarına göre elastisite teorisi esasları

Detaylı

7. TOPRAĞIN DAYANIMI DAYANIM

7. TOPRAĞIN DAYANIMI DAYANIM 7. TOPRAĞIN DAYANIMI DAYANIM Dayanım bir malzemenin yenilmeye karşı gösterdiği dirençtir. Gerilme-deformasyon ilişkisinin üst sınırıdır. 1 Toprak Zeminin Yenilmesi Temel Kavramlar Makaslama Dayanımı: Toprağın

Detaylı

Bu ders notunun çıkarılmasında değerlendirilen ve okunması tavsiye edilen kaynaklar

Bu ders notunun çıkarılmasında değerlendirilen ve okunması tavsiye edilen kaynaklar kaynaklar Amedei, B. and Stefanson, O., 1997. Rock Stress and Its Measurement. Chapman & Hall, London, 490p. Bell, F.G., 1983, Engineering Propeties of Soils and Rocks. Butterworth & Co., Second Edition,

Detaylı