R.Okursoy. 22 Kasım 2011 Salı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "R.Okursoy. 22 Kasım 2011 Salı"

Transkript

1 1 22 Kasım 2011 Salı

2 2 TTK-3802 Sulama Makinaları Dersinin Amacı, Hedefi ve Öğrenim Kazanımları Dersin Amacı Tarımsal mekanizasyon alanında sulama prensipleri ve sulamada kullanılan makinalar ile sulama amaçlı kullanılan pompaj tesislerinin tasarımı, ekonomik kullanımları konularında bilgi ve beceriler kazandırmak. Dersin Hedefleri 1-Değişik tarım ürünlerinin yetiştirilmesi için uygulanan sulama yöntemlerini ve sulamada kullanılan makina ve ekipmanları tanıyabilmesi, 2-Farklı iklim ve toprak koşullarında değişik tarım ürünleri için sulama ve özellikle pompaj projelerini tasarlamaya yönelik parametreleri bildiğini gösterebilmesi, 3-Başta pompaj ünitelerinde kullanılan pompalar olmak üzere, tarımda sulama amaçlı kullanılan her türlü alet ve makinaların, tasarımları, kullanımı, tamir bakım ve ayarlarının yapılabilmesi konusunda bilgilerle donatılmış olması. 4-Pompaj tesislerin projelendirilmesinde temel bilgileri aktarmak 22 Kasım 2011 Salı

3 3 Dersin WEB Sayfası Adresi: adresindeki Uludağ Üniversitesi ana sayfasından <Kişisel WEB sayfaları> bağlantısından da ulaşılabilir.) Öğretim Elemanının Elektronik Posta Adresi Dersin İçeriği : Bu ders kapsamında, hidroliğin temel prensipleri yanında, tarımsal amaçlı sulama için kurulması planlanan santrifüj ve derin kuyu pompalarına sahip pompaj ünitelerinin yapısı, parçaları ve işletim parametreleri verilmektedir. Santrifüj ve derin kuyu pompalarının yapısal özellikleri, pompa kanat profilleri ve kanat yapılarının, suyu belirli bir derinlikten emerek pompa ekseninden itibaren farklı yüksekliklere pompalamada etkili olan işletim parametreleri detaylı olarak anlatılmaktadır. Özelikle küçük ölçekli pompaj tesislerinde sistem yük kaybı eğrileri, pompa karakteristik eğrileri ve bu eğrileri kullanarak optimum işletme noktasındaki verdi değerlerinden hareketle çıkarılacak suyun maliyeti konusunda teknik ve detaylı bilgiler sunulmaktadır. Bunun yanında tesislerde çıkarılacak suyun özelliklerine bağlı olarak kavitasyon konuları işlenmekte ve olası kavitasyon problemlerini yok edebilecek önlemler tartışılmaktadır. Pompaj ünitelerinin projelenmesine yönelik hesaplamaların yapılmasında bilgisayar destekli uygulamalardan da yararlanılmaktadır. Derste Yararlanılan Bazı Kaynaklar 1-Tezer, E Sulamada Pompaj Tesisleri. Proje Seçim ve İşletme Yöntemleri. Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığı Toprak-Su Genel Müdürlüğü yayınları. Ankara. 2-Babbitt, H.E., J.J. Donald, J.L. Cleasby Water Supply Engineering. Mc.Graw Hill Book Co. New York., NY. USA.3-Gökelim, A.T.,1976..Pompalar. Birsen Kitabevi Yayınları. İstanbul. 22 Kasım 2011 Salı

4 Genel anlamda sulama 4 Sulama, bitkinin ihtiyacı olan ve doğal yağışlarla karşılanamayan suyun yapay yollarla bitkiye verilmesidir. Genel anlamda sulama ile verimde %40 oranında bir artış sağlanabilmektedir. Sulamada en önemli konulardan birisi mevcut su kaynaklarının en iyi bir şekilde kullanılmasına yönelik yöntemlerin geliştirilmesidir. 22 Kasım 2011 Salı

5 Su Çıkarmanın Tarihçesi 22 Kasım 2011 Salı 5 Zaman İşlem M.Ö Yeryüzünde sulama yapıldığı sanılmakta.. M.Ö Persler (İranlılar) sulama ile üretimde artış sağladı.. M.Ö Babilliler (Iraklılar) sulama ile üretimde artış sağladı.. M.Ö Eski Mısır da Nil nehri 12 mil uzunluğunda bir kanal ile taşınarak sulamada kullanılmak üzere Moeris gölünde depolanmıştır. M.Ö Hindistanda sulama ile çift ürün yetiştirildi.. M.Ö Mısır da joseph kuyusu adı verilen 90 m derinliğinde kuyu açılmıştır M.Ö Fenike liler ilk sulama kanalını yaptı MS - 10 Romalılar İtalya da Fas lılar İspanya da sulama kanalları yaptılar MS-1540 İtalya da St.Patrick adlı 60 m derinliğinde bir sulama kuyusu açılmıştır Giovanni Cassini İtalya da ilk artezyen kuyuyu açmıştır 1830 Fransa da senatör Degousse tarafından açtırılan kuyu ilk teknik kuyudur.

6 Su Çıkarmanın Tarihçesi 22 Kasım 2011 Salı 6 Zaman İşlem M.Ö 140 İlk Pistonlu Pompa İskenderiye li Ktesibius tarafından yapılmıştır Johann Jordan santrifüj pompa tasarlamış, Denis Papin ise geliştirmiştir 1855 Amerikalı J.F.Vose ilk kez çift pistonlu pompayı tasarlamıştır 1818 Boston da gövdesi çift girişli massachusette pompası yapılmıştır 1830 Mc Carty, NewYork ta gemi havuzları için yüksek verimli bir pompa yapmıştır 1831 Amerika da Blake seri pompa üretimine geçmiştir 1839 Amerika da Andrews seri pompa üretimine geçerek satmaya başlamıştır 1846 W.H.Johnson, üç kademeli bir pompa üretmiştir 1846 İngiltere de Thompson kardeşler seri pompa üretimine geçmiştir 1848 Lloyd yeni bir çarkın patentini almış ve Appold bu çarkı üretmiştir Reynolds difüzer kanatlarını geliştirmiş ve bu gelişme Mather ve Platt tarafından uygulamaya aktarılmıştır İlk derin kuyu pompası Byron Jackson tarafından üretilmiştir Ülkemizde sulama çalışmaları su umum müdürlüğü kanalı ile 19.yüzyılın başında Ankara çubuk barajının ıslah edilmesiyle başlanmıştır. Daha sonra Su işleri Reisliği ve 1953 ten buyana ise DSİ 1960 ta ise Toprak- Su Md.Lüğü kurularak sulama işleri devlet eliyle yapılmaya başlanmıştır.

7 Günümüzün Pompaları 7 22 Kasım 2011 Salı Verdi Sınırları Basınç Sınırları L/dakika 1, mss Halen dünyanın en büyük pompaj tesislerinden birisi Kuzey Amerika da Columbia nehri üzerinde bulunmaktadır. Grand Coulee adındaki bu tesis, pompalarının çalışması için gerekli olan enerjiyi barajdaki hidroelektrik santralinden sağlamaktadır. Tesiste : Basma Borusu Çapı : 144 (inç) = 3,65 m Çarkın çapı : 4,24 m Kapasitesi : saniyede 40 ton su Saniyede 40 ton suyu basabildiği yükseklik 90 m Pompaların yuttuğu güç : BG

8 Sulanan alan 22 Kasım 2011 Salı 8 Ülke Yüz ölçümü (km 2 ) Tarım alanı (km 2 ) Sulanan alan (km 2 ) Sulanan Alan % İtalya Yunanistan BDT (SSCB) ABD İsrail Türkiye Türkiyede : Yer altı su potansiyeli : 9430 milyar m 3 Yerüstü, akan su potansiyeli : 180 milyar m 3 (%50 si ancak kullanılıyor) İçme ve kullanma suyu :1200 milyar m 3 Sulama suyu : 645 milyar m 3

9 Su çıkarma makinaları 22 Kasım 2011 Salı 9 Sulama, doğal yağışlarla sağlanamayan ve bitkinin yaşaması ve gelişmesi için gerekli olan suyun yapay yollarla toprağa verilerek bitkiye ulaşmasını sağlamaktır. Sulama kaynağı olarak yer altı ve yerüstü sularından yararlanılır. Su çıkarmada kullanılan makinalar, tarihsel gelişim süreci içerisinde çok çeşitlilik göstermiştir. Genel olarak su çıkama araçları basit ve modern araçlar olarak iki gurupta toplamak mümkündür. Su çıkarma Makinaları 1-Basit makinalar Seren Çıkrıklı Kuyu Su dolapları Su helezonları Su koçu 2-Modern Makinalar Pistonlu pompalar Santrifüj pompalar

10 Temel Kavramlar ve Birimler Kasım 2011 Salı Hidrolik Hidrolik, hidrostatik ve hidrodinamik prensiplerinin uygulanmasını kapsayan bir mühendislik dalıdır.hidrostatik durgun durumdaki sıvılar ve hidrodinamik ise hareketli sıvılarla ilgili prensipleri kapsar Akışkan Akışkan, sabit basınç ve sıcaklık altında belirli bir kütlesi ve hacmi olan fakat belirli bir şekli bulunmayan cisimdir. Dolayısı ile akışkan, içinde bulunduğu kabın şeklini alır. Akışkanlar, gazlar ve sıvılar olarak iki grupta incelenir.akışkanlarda moleküler arasındaki boşluk katı cisimlere göre biraz daha fazladır. Akışkanlarda moleküllerin birbirine göre bağıl hareketine akıcılık denir. Sulama suyu bir akışkandır.

11 Verdi (Debi) Belirli bir noktadan birim zamanda akan su miktarıdır. Birimi ; Metrik sistemde : L/s, m 3 /s, L/dak, m 3 /dak, L/h, m 3 /h İngiliz birimler sisteminde gal/s, in3/s, gal/dak in 3 /dak gal/h, in 3 /h Dönüşec ek çarpım L/s 1/1000 m 3 /s L/s 0.06 m 3 /d L/s in 3 /s L/s in 3 /d L/h 1/3600 L/s L/h 1/60 L/d gal/dak 2,228*10-3 ft 3 /s gal/dak 6,308*10-2 L/s gal/dak ft 3 /h Elde edilen 1 ABD galonu=3,785 L Kasım 2011 Salı Dönüşecek çarpım Elde edilen cm 3 /s 1/1000 L/s cm 3 /s 10-6 m 3 /s cm 3 /s 6,102*10-2 in 3 /s L/dak 5,886*10-4 ft 3 /s L/dak 4.403*10-3 gal/s L/dak 1/60000 m 3 /s L/dak in 3 /s L/dak in 3 /d L/s 60 L/d

12 Tanımlar Kasım 2011 Salı Özgül Ağırlık Bir cismin birim hacminin ağırlığıdır. Birimi : kg/cm 3, kg/dm 3 veya g/cm 3 Yoğunluk Saf su için özgül ağırlık 0 ile +4 arasındaki sıcaklıklarda sıcaklıkla birlikte artar, +4 C de 1 g/cm 3 e eşit olur ve +4C üzerindeki sıcaklıklarda sıcaklıkla birlikte azalır. Bir cismin ağırlığının cisimle aynı hacimdeki +4 C deki saf suyun ağırlığına oranıdır. Dolayısı ile yoğunluk ağırlıklar oranı olduğuna göre birimsiz ve göreceli bir kavramdır. Özgül Kütle Bir cismin birim hacminin kütlesine özgül kütle denir. Bir cismin kütlesi ise ağırlığının yer çekimi ivmesine oranı olduğuna göre, özgül kütle sonuçta özgül ağırlığın yerçekimi ivmesine oranı olarak karşımıza çıkmaktadır.

13 Vizkosite-akıcılık Kasım 2011 Salı Akışkan, sabit basınç ve sıcaklık altında belirli bir kütlesi ve hacmi olan fakat belirli bir şekli bulunmayan cisimdir. Dolayısı ile akışkan, içinde bulunduğu kabın şeklini alır. Akışkan moleküllerinin birbirine göre bağıl hareketliliğine akıcılık, akışkanların akmaya karşı gösterdiği dirence de vizkosite denir. Bazı kaynaklarda vizkositeye akışmazlık adı da verilmektedir. Akışkanın vizkositesi ihmal edilecek kadar küçük ise buna ideal akışkan denir. Her akışkanın vizkositesi vardır. Vizkosite, mutlak ve kinematik vizkosite olmak üzere iki kısımda incelenebilir. Kinematik vizkosite, mutlak vizkosite değerinin özgül kütleye oranlanması ile hesaplanır.

14 Sıcaklık (C) Saf suyun özellikleri Özgül ağ. kg/m 3 Kinematik V.(m 2 /s) *10-6 Mutlak B.B.(mSS) Kasım 2011 Salı 0 999,8 1,79 0, ,9 1,67 0, ,56 0, ,9 1,46 0, ,8 1,38 0, ,6 1,31 0, ,4 1,24 0, ,2 1,17 0, ,8 1,11 0, ,5 1,06 0, ,2 1,01 0, ,2 0,658 0, ,0 0,557 0, ,2 0,478 0, ,8 0,366 0, ,3 0,295 1,0332

15 Mutlak Viskozite Kasım 2011 Salı Eşitliklerde : F : plakalara uygulanan ağırlık (kg) h : plakalar arasındaki uzaklık (m) a : plakaların yüzey alanı (m 2 ) Vp : plakanın çekilme hızı (m/s) U : mutlak viskozite (kgs/m 2 ) t : sıvının sıcaklığı (santigrat derece) Mutlak viskozitenin birimi kgs/m 2 veya dyn-s/cm 2 (pois)dir. Kinematik viskozite m2/s ile gösterilir 1 m 2 /s değerine 1 stok denir. SI birmler siteminde viskozite Ns/m 2 ile belirtilir ve 1 Ns/m 2 değerine Pa-s (paskal-saniye) denilmektedir.

16 Problemler 1-Birimler dönüşümünde 3 m 3 /h kaç L/s ye denktir? Kasım 2011 Salı 2-Birimler dönüşümünde 10 L/s kaç in 3 /s eder? 3-Sıcaklığı 25 derece olan suyun mutlak ve kinematik viskozitesini belirleyiniz. 1-Bir m 3 hacim 1000 L demektir. Diğer yandan 1 saat 3600 saniyeye eşittir. Bir ile çarpma kuralına göre : (3 m 3 /h)(1000 L/m 3 )(saat/3600saniye) = L/s eder. 2-1 L/s= in 3 /s olduğuna göre : (10 L/s )=(10)( in 3 /s) = in 3 /s bulunur. 3-mutlak vizkosite= 9.079*10-5 kgs/m 2 kinematik vizkosite= 8,934*10-7 m 2 /s

17 Birimler Kasım 2011 Salı Aşağıdaki birim dönüşümlerini yapınız 1) 8 L/d=.. m 3 /s 2) 5 in 3 /h=. L/s 3) 11 m 3 /s =.. L/d 4) 1 in 3 /s=. L/d 5) 68 L/s=.. m 3 /h 6) 4 m 3 /h =. m 3 /s 7) 12 L/d=.. cm 3 /d 8) 5 in 3 /d =. cm 3 /d 9) 6 m 3 /s =.. cm 3 /h 10) 7 in 3 /h=. cm 3 /s 11) 9 gal/d=.. m 3 /s 12) 13 m 3 /s =. gal/s 13) 15 in 3 /h =.. gal/s 14) 21 in 3 /s=. L/s 15) 23 in 3 /d=.. cm 3 /s 16) 17 in 3 /h=. gal/h 17) 11 in 3 /s =.. gal/h 18) 11 gal/d =. L/s 19) 3 in 3 /s =.. gal/d 20) 14 in 3 /h=. in 3 /d Problemler : 1-Sıcaklığı 10 ºC olan suyun mutlak ve kinematik viskozitesini belirleyiniz. 2-Sıcaklığı 53 ºC olan suyun mutlak ve kinematik viskozitesini belirleyiniz ºC sıcaklığındaki saf suyun mutlak ve kinematik viskozitesini, a)tabloyu kullanarak interpolasyonla belirleyiniz. b)hesaplama yolu ile bulunuz ºC sıcaklığındaki saf suyun mutlak ve kinematik viskozitesini, a)tabloyu kullanarak interpolasyonla belirleyiniz. b)hesaplama yolu ile bulunuz.

18 Pompalar Kasım 2011 Salı Pompalar, bir iş makinası olarak durgun veya hareketli akışkanlara sağladığı mekanik enerji ile onların konumunu değiştiren makinalardır. Pompalar mekanik enerjiyi hidrolik enerjiye dönüştürür. Çeşitleri : 1-Dişli pompalar 2-Paletli pompalar 3-Membranlı pompalar 4-Helezon pompalar arşimet vidası 5-Pistonlu pompalar 6-Santrifüj pompalar Santrifüj pompalara rotodinamik pompalar, pistonlu pompalara ise volumetrik-hacimsel pompalar denir.

19 Pompalar Kasım 2011 Salı

20 Santrifüj pompalar Kasım 2011 Salı

21 Santrifüj pompa çarkları Kasım 2011 Salı

22 Pistonlu pompalar Kasım 2011 Salı

23 Pistonlu pompalar Kasım 2011 Salı Tek etkili Pistonlu çift etkili pistonlu

24 Pistonlu pompalar 22 Kasım 2011 Salı 24 Tek etkili Pistonlu pompalarda verdi şu eşitlikle hesaplanır : Qe Burada : A. s. n 60 A: piston yüzeyi alanı (m 2 ) s: strok (m) n : pistona hareket veren krank devri (d/d) η v : volumetrik verim (%) v Çift etkili Pistonlu pompalarda verdi şu eşitlikle hesaplanır : Qe (2A Burada : a).s.n 60 η v A: piston yüzeyi alanı (m 2 ), a ise piston kolu kesit alanıdır. (m 2 ) s: strok (m) n : pistona hareket veren krank devri (d/d) η v : volumetrik verim (%)

25 Pistonlu pompalar Kasım 2011 Salı Tek etkili Pistonlu çift etkili pistonlu

26 Pistonlu pompalar 26 Problem2 : Strok boyu 5 cm olan çift etkili bir pistonun çapı 8 cm dir. Piston kolu kesiti dairesel olup çapı 2 cm olduğuna göre Problem 1: Strok boyu 8 cm olan tek etkili bir pistonun yarıçapı 3 cm dir.piston koluna hareket ileten krank milinin devir sayısı 200 d/d ve pompanın volumetrik verimi %60 ise, pompanın 1 saatte pompalayabileceği su miktarı kaç litredir? Qe A.s.n 60 η v a)pompanın dakikada 100 L suyu basabilmesi için minimum krank devri ne olmalıdır?(pompanın volumetrik verimi %70 alınacak) b)krank devrinin 1000 d/d olması durumunda pompa aynı koşullarda ne kadar su basabilir, hesaplayınız. Qe (2A a).s.n 60 η v 22 Kasım 2011 Salı

27 Pistonlu pompalar Çözüm 2: 22 Kasım 2011 Salı 27 Veriler : r=3 cm, D=8 cm =0.08 m, d=2 cm=0.02 m S=5 cm =0.05 m Qe=100 L/d=6 m 3 /s ηv=%70=0.7 Problem2 : Strok boyu 5 cm olan çift etkili bir pistonun çapı 8 cm dir. Piston kolu kesiti dairesel olup çapı 2 cm olduğuna göre a)pompanın dakikada 100 L suyu basabilmesi için minimum krank devri ne olmalıdır?(pompanın volumetrik verimi %70 alınacak) b)krank devrinin 1000 d/d olması durumunda pompa aynı koşullarda ne kadar su basabilir, hesaplayınız. a) b) Qe (2A- a).s.n η *10 6 d/d (2A- a).s.n Qe η L/s v v n Qe Qe(76.4) 2 2 (2D d ).s.η 2 2 (2D - d ).s.n η 76.4 v v Qe (2A a).s.n 60 η v

28 28 22 Kasım 2011 Salı v P2 v1 P z 1 2 z1 2g γ 2g γ Hız yüksekliği Basınç yüksekliği yükseklik

29 Süreklilik Yasası Kasım 2011 Salı Verdi : Bir borunun herhangi bir noktasından birim zamanda akan su miktarıdır. Birimi L/s, m 3 /s Hız : Boru kesiti içerisindeki su kütlesinin birim zamanda aldığı yoldur. m/s Alan :Verdinin ölçüldüğü boru kesitinin alanıdır. Sulamada kullanılan borular genellikle yuvarlak kesitli olduğundan, kesit alanı : πd 2 /4 (D boru çapı, π=22/7) Süreklilik yasası : Q=Av = (πd 2 /4)v = D 2 O halde Verdi : Q=Av Q=0.785D 2 v V: suyun akış hızı m/s

30 Sürtünmeli akım 22 Kasım 2011 Salı 30 Basınç kaybı h 1 -h 2 = h k Hidrolik gradient hidrolik eğim i= h k / L Osborne Reynolds a göre, suyun kapalı borularda akışı 2 türlüdür : 1-Laminar akım 2-Turbilans akım Re ρvd μ Re-Reynolds katsayısıdır. vd ν Re 2000 Re >2000 akım laminar akım türbilans Re= labil gölge

31 31 Mutlak pürüzlülük 22 Kasım 2011 Salı

32 Moody diagramı 32 k boruların mutlak pürüzlülük değerdir (mm) 22 Kasım 2011 Salı

33 Moody diagramı Kasım 2011 Salı

34 34 Moody diyagramının kullanımı 22 Kasım 2011 Salı D/k oranı bulunur D ve Q kullanılarak v(hız) hesaplanır Süreklilik yasası Suyun sıcaklığına göre kinematik viskozite ve Re katsayısı hesaplanır Re değerinde çıkılan dikme ile D/k oranının kesim noktası bulunur Bu noktadan hareketle süstünme katsayısı (λ) değeri okunur Problem : İç çapı 20 cm olan bir borudan akan suyun sıcaklığı 40 derece ve suyun akış hızı 1.75 m/s olduğuna göre akış türünü tayin ediniz. Çözüm : D=200 mm= 0.2 m v=1.75 m/s t=40 derece Tablodan 40 derece su sıcaklığı için kinematik viskozite 0.658*10-6 m2/s bulunur. Re ρvd μ vd ν Eşitliğinde değerler yerine konup hesaplamalar yapıldığında, Re katsayısı olarak hesaplanır. Buluna bu değer 2800 den büyük olduğundan akım türbilanstır.

35 35 22 Kasım 2011 Salı Mutlak pürüzlülük Dönüşecek Durumu k (mm) Çekme borular-cam prinç aluminyumplastik Kaynaklı Çelik Boru Pürüzsüz ve yeni durumda yeni Az paslı Çok paslı Perçinli boru genellikle 1-10 Döküm Borular Astarlı Astarsız Az paslı Çok paslı Beton borular kaba (en fazla) 0.40 (en fazla) 3.0 (en fazla) düzgün Aspestli çimento borular yeni 0.10

36 Boru Hatlarında Kayıplar 36 1-düz borulardaki Yük kayıpları (hk) 2-Şekil kayıpları (hf) Hk=hk + hf Darcy e Göre hk = λ Boru Cinsi L D 2 v 2g Çimento Kaplı boru Ahşap boru Beton Boru Yeni çelik çekme boru Çıplak döküm Perçinli çelik boru N Chezy e Göre v = c Ri c = i N N R i Veya : C = 100 m + R R 22 Kasım 2011 Salı

37 Darcy formulündeki sürtünme katsayısı çeşitli yolla hesaplanabilir : 37 LANG a göre : λ = a + Boru Cinsi vd Kaynaklı çelik boru Beton Boru Perçinli çelik boru Darcy e göre : λ = a D Von Prandtl a göre : λ = 0.15( k D 0.3 ) Weisbach a göre : λ = v 22 Kasım 2011 Salı

38 Üslü Formuller 38 1-Manning Formülü 2-Williams-Hazen formulü 3-Blair Formulleri Manning Formulü 6,349 hk = c λ = c v = cr LD v D 0.66 i 0.5 Boru Cinsi C Yeni Döküm boru 94 Eski döküm boru 54 Yeni kaplama döküm boru 114 Eski kaplama döküm boru 94 Perçinli çelik boru 70 Perçinsiz çelik boru Kasım 2011 Salı

39 Üslü Formuller 39 Williams-Hazen Formulü 5,038 hk = c λ = 98,84 c LD v D v v = cr 0.63 i 0.54 Boru Cinsi C Yeni Döküm boru Yeni savurma döküm boru Bitum kaplı çelik/döküm Beton boru Eski döküm boru Kasım 2011 Salı

40 Blair Formülleri 40 v = ar b i c hk = dld e v f λ = gv h D k Blair-1 Blair-2 Blair-3 Blair-4 a 194,4 154,1 133,4 107,3 b 0,71 0,69 0,68 0,67 c 0,57 0,55 0,54 0,52 d 5,428x10-4 6,4x10-4 6,64x10-4 7,43x10-4 e -1,246-1,243-1,259-1,288 f 1, g 1,07x10-2 1,26x10-2 1,31x10-2 1,46x10-2 h -0,246-0,199-0,148-0,077 K -0,246-0,243-0,259-0, Kasım 2011 Salı

41 41 Blair- Nomogramı 22 Kasım 2011 Salı

42 42 Problem 1: Yeni dökümden yapılmış bir su borusunun çapı 10 cm uzunluğu ise 100 metredir. Boru içerisinden akan suyun verdisi 15 L/dak olarak bilindiğine göre hidrolik eğim (gradient) nedir? Problem 2: Yeni durumda kaynaklı çelik borudan oluşan 15 cm çapındaki bir borunun uzunluğu 98 metredir. Boru içerisinden akan 20 o C sıcaklığındaki suyun akış hızı 2 m/s olarak ölçüldüğüne göre BLAİR e göre borudaki yük kaybını ve toplam verdi değerini bulunuz. 22 Kasım 2011 Salı

43 43 22 Kasım 2011 Salı

44 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Problem 1 : Deniz seviyesinden 2000 metre yükseklikte kurulması düşünülen bir pompaj ünitesinde kullanılan santrifüj pompa ile statik emme yüksekliği 3 metre olan bir kuyudan emilen 20º C sıcaklığındaki su, pompa ekseninden itibaren 10 metre yüksekliğe basılmak istenmektedir. Pompaj tesisine ait sistem sürtünme eğrilerini skalalı kağıda çiziniz. Eğriye göre 14 metre yüksekliğe kaç L/s debi ile su basılabilir, bulunuz. Özellik Emme Basma Boru boyu 13 m 86 m Boru çapı 120 mm 150 mm Boru cinsi Asp. çimento galvaniz Armatürler Dip klapesi ve süzgeç- 1adet Toplam şekil katsayısı : D/R= 1,6 olan 3 adet dirsek 50 d2/d1=0,6 olan 5 adet ani daralma Prof.Dr.Rasim OKURSOY

45 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi V (m/s) Emme Hattı : Boru sınıfı BLAIR-2 Q f (L/s) i hk=il g Hm=Hg+(hk+hf) 0,50 5,65 0,0026 0,03 0,10 3,14 1,00 11,30 0,0089 0,12 0,41 3,52 1,50 16,96 0,0185 0,24 0,92 4,16 2,00 22,61 0,0311 0,40 1,63 5,04 2,50 28,26 0,0465 0,61 2,55 6,15 3,00 33,91 0,0646 0,84 3,67 7,51 3,50 39,56 0,0853 1,11 4,99 9,10 4,00 45,22 0,1086 1,41 6,52 10,94 5,00 56,52 0,1623 2,11 10,19 15,30 h = f v 2 2 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

46 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Emme hattı (Blair-2) Prof.Dr.Rasim OKURSOY

47 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Basma hattı (Blair-4) V (m/s) Q (L/s) i hk hf Hm 0,50 8,83 0,0023 0,19 0,64 5,83 1,00 17,66 0,0086 0,74 2,55 8,28 1,50 26,49 0,0187 1,60 5,73 12,34 2,00 35,33 0,0324 2,79 10,19 17,98 2,50 44,16 0,0498 4,28 15,93 25,21 3,00 52,99 0,0707 6,08 22,94 34,02 3,50 61,82 0,0952 8,18 31,22 44,40 4,00 70,65 0, ,58 40,77 56,35 5,00 88,31 0, ,25 63,71 84,96 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

48 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Basma hattı Blair Prof.Dr.Rasim OKURSOY

49 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Emme ve Basma hattı Prof.Dr.Rasim OKURSOY

50 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Sistem (emme+basma) Prof.Dr.Rasim OKURSOY

51 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Problem 2 : Deniz seviyesinden 3000 metre yükseklikte kurulması düşünülen bir pompaj ünitesinde kullanılan santrifüj pompa ile statik emme yüksekliği 5 metre olan bir kuyudan emilen 25º C sıcaklığındaki su, pompa ekseninden itibaren 8 metre yüksekliğe basılmak istenmektedir. 1- Pompaj tesisine ait sistem sürtünme eğrilerini skalalı kağıda çiziniz. 2-Optimum işletme noktasını belirleyiniz. 3-Eğriye göre yük kayıpları açısından 25 metre yüksekliğe kaç L/s debi ile su basılabilir, bulunuz. Emme Hattı Boru Çapı (cm) 10,0 Boru Uzunluğu (m) 15 Boru Cinsi Beton boru Toplam Şekil Katsayısı 25,0 Basma Hattı Boru Çapı (cm) 10,0 Boru Uzunluğu (m) 25,0 Boru Cinsi PVC-plastik Toplam Şekil Katsayısı 30,0 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

52 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi V (m/s) Emme Hattı : Boru sınıfı BLAIR-3 Q f (L/s) i hk=il g Hm=Hg+(hk+hf) 0,50 3,93 0,0026 0,05 0,32 5,37 1,00 7,85 0,0089 0,18 1,27 6,46 1,50 11,78 0,0185 0,38 2,87 8,25 2,00 15,70 0,0311 0,65 5,10 10,75 2,50 19,63 0,0465 0,99 7,96 13,95 3,00 23,55 0,0646 1,38 11,47 17,85 3,50 27,48 0,0853 1,84 15,61 22,45 4,00 31,40 0,1086 2,36 20,39 27,74 5,00 39,25 0,1623 3,56 31,86 40,42 h = f v 2 2 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

53 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Emme Hattı : Boru sınıfı BLAIR Prof.Dr.Rasim OKURSOY

54 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi V (m/s) Basma Hattı : Boru sınıfı BLAIR-1 Q f (L/s) i hk=il g Hm=Hg+(hk+hf) 0,50 3,93 0,0028 0,07 0,38 8,45 1,00 7,85 0,0096 0,24 1,53 9,77 1,50 11,78 0,0195 0,49 3,44 11,93 2,00 15,70 0,0323 0,81 6,12 14,92 2,50 19,63 0,0477 1,19 9,56 18,75 3,00 23,55 0,0657 1,64 13,76 23,40 3,50 27,48 0,0861 2,15 18,73 28,88 4,00 31,40 0,1088 2,72 24,46 35,18 5,00 39,25 0,1609 4,02 38,23 50,25 h = f v 2 2 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

55 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Prof.Dr.Rasim OKURSOY

56 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Prof.Dr.Rasim OKURSOY

57 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi İşletme noktasında Hm=35 m Q=20 L/s =%60 fbg=15.5 BG Eğriye göre, yük kayıpları açısından 25 m yüksekliğe en fazla 15 L/s debi ile su basılabilir. Prof.Dr.Rasim OKURSOY

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 1

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 1 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 1 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ DENEY FÖYÜ (BORULARDA SÜRTÜNME KAYIPLARI) Hazırlayan: Araş. Gör.

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

Pompalar: Temel Kavramlar

Pompalar: Temel Kavramlar Pompalar: Temel Kavramlar Sunum Akışı 1. Genel Tanımlar 2. Tesisat ve Sistem 3. Tasarım 4. Çok Pompalı Sistemler 5. Problemler Tarihçe Santrifüj pompanın esas mucidi Fransız fizikçi DENIS PAPIN (1647-1714).

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR-II BORU ve DİRSEKLERDE ENERJİ KAYBI DENEYİ 1.Deneyin Adı: Boru ve dirseklerde

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET 11 1.1. Dairesel Hareket 12 1.2. Açısal Yol 12 1.3. Açısal Hız 14 1.4. Açısal Hız ile Çizgisel Hız Arasındaki Bağıntı 15 1.5. Açısal İvme 16 1.6. Düzgün Dairesel

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ HİDROLİK/PNÖMATİK SİSTEMLER

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ HİDROLİK/PNÖMATİK SİSTEMLER MEKATRONİĞİN TEMELLERİ HİDROLİK/PNÖMATİK SİSTEMLER Enerji Kaynakları Hidroliğin Tanımı Sıkıştırılamaz özellikteki akışkanların kullanıldığı, akışkanın basıncının, debisinin ve yönünün kontrol edilebildiği

Detaylı

HİDROLİK-PNÖMATİK. Prof. Dr. İrfan AY. Makina. Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Balıkesir - 2008

HİDROLİK-PNÖMATİK. Prof. Dr. İrfan AY. Makina. Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Balıkesir - 2008 Makina * Prof. Dr. İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU * Balıkesir - 008 1 HİDROLİK VE PNÖMATİK 1.BÖLÜM HİDROLİK VE PNÖMATİĞE GİRİŞ TARİHÇESİ: Modern hidroliğin temelleri 1650 yılında Pascal ın kendi

Detaylı

SU YAPILARI. 2.Hafta. Genel Tanımlar

SU YAPILARI. 2.Hafta. Genel Tanımlar SU YAPILARI 2.Hafta Genel Tanımlar Havzalar-Genel özellikleri Akım nedir? ve Akım ölçümü Akım verilerinin değerlendirilmesi Akarsularda katı madde hareketi Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr

Detaylı

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE 2012 OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE www.ogendidactic.com Giriş OAG-100 Hidroloji Tezgahı ve çeşitli yardımcı modül üniteleri ile Akışkanlar Mekaniği derslerinde ayrıntılı ve kapsamlı deneysel

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii Last A Head xvii İ çindekiler 1 GİRİŞ 1 1.1 Akışkanların Bazı Karakteristikleri 3 1.2 Boyutlar, Boyutsal Homojenlik ve Birimler 3 1.2.1 Birim Sistemleri 6 1.3 Akışkan Davranışı Analizi 9 1.4 Akışkan Kütle

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I BERNOULLİ DENEYİ FÖYÜ 2014 1. GENEL BİLGİLER Bernoulli denklemi basınç, hız

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM DERSİ-DÖNEM SONU PROJELERİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM DERSİ-DÖNEM SONU PROJELERİ BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM DERSİ-DÖNEM SONU PROJELERİ 4. Proje: Hidrolik Türbin Tasarımı (Hydrolic Turbine) Barajlardan ve çaylardan elektrik üretmek için hidrolik (sıvı) türbinler kullanılır. Bunlar

Detaylı

BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ

BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MM30 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DERSİ BORULARDA BASINÇ KAYBI E SÜRTÜNME DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Mustafa ÖZBEY SAMSUN

Detaylı

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1 SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1. Giriş Deney düzeneği tank, su dolaşımını sağlayan boru sistemi ve küçük ölçekli bir santrifüj pompadan oluşmaktadır. Düzenek, üzerinde ölçümlerin yapılabilmesi için elektronik

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı Su Debisi Hesabı Sıcak sulu ısıtma sistemleri, günümüzde bireysel ve bölgesel konut ısıtmasında, fabrika ve atölye, sera ısıtmasında, jeotermal enerjinin kullanıldığı ısıtma

Detaylı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Reynolds Sayısı ve Akış Türleri Deneyi 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle belirtilen

Detaylı

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout Su seviyesi = h a in Kum dolu sütun out Su seviyesi = h b 1803-1858 Modern hidrojeolojinin doğumu Henry Darcy nin deney seti (1856) 1 Darcy Kanunu Enerjinin yüksek olduğu yerlerden alçak olan yerlere doğru

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

YEREL KAYIPLAR. Borudaki yerel fiziki şekil değişimleri akımın yapısını mansaba doğru uzunca bir mesafe etkileyebilir.

YEREL KAYIPLAR. Borudaki yerel fiziki şekil değişimleri akımın yapısını mansaba doğru uzunca bir mesafe etkileyebilir. YEREL KAYIPLAR Bir boru hattı üzerinde akımı rahatsız edebilecek her çeşit yerel değişim bir miktar enerjinin kaybolmasına sebep olur. Örneğin boru birleşimleri, düğüm noktaları, çap değiştiren parçalar,

Detaylı

900*9.81*0.025*61.91 19521.5 Watt 0.70

900*9.81*0.025*61.91 19521.5 Watt 0.70 INS 61 Hidrolik İnşaat Müendisliği ölümü Hidrolik nabilim alı Uygulama 5 Soru 1 : Şekildeki sistemle aznesinden aznesine Q = 5 l/s, özgül kütlesi = 900 kg/m, kinematik viskozitesi =10 - m /s olan yağ akmaktadır.

Detaylı

Akışkanlar mekaniği genel anlamda hidrostatik, kinematik ve hidrodinamik olmak üzere başlıca üç gruba ayrılmaktadır.

Akışkanlar mekaniği genel anlamda hidrostatik, kinematik ve hidrodinamik olmak üzere başlıca üç gruba ayrılmaktadır. 1. GİRİŞ Hidrolik, genel anlamda durgun veya hareket halinde bulunan sıvıların hareketlerini ve bunların ilgili tesislerle olan karşılıklı ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Hidrolik bilimi de diğerleri

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN KÜTLE: Yeryüzünde hacim kaplayan cisimlerin değişmez madde miktarıdır. ( sıcaklığa, basınca, çekim ivmesine bağlı olarak değişmez. ) Terazi ile ölçülür. Kütle birimi SI birim sisteminde Kg dır. Herhangi

Detaylı

KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ 1. ÖDEVİ

KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ 1. ÖDEVİ KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ 1. ÖDEVİ Soru 1: Zemin boy kesiti şekilde verilen serbest yüzeyli akiferde açılacak bir d= 0.8 m çaplı bir kuyudan; a) Çekilebilecek optimum debiyi, b) Bu kuyunun

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

Bölüm 5: Sonlu Kontrol Hacmi Analizi

Bölüm 5: Sonlu Kontrol Hacmi Analizi Bölüm 5: Sonlu Kontrol Hacmi Analizi Reynolds Transport Teoremi (RTT) Temel korunma kanunları (kütle,enerji ve momentumun korunumu) doğrudan sistem yaklaşımı ile türetilmiştir. Ancak, birçok akışkanlar

Detaylı

Deneye Gelmeden Önce;

Deneye Gelmeden Önce; Deneye Gelmeden Önce; Deney sonrası deney raporu yerine yapılacak kısa sınav için deney föyüne çalışılacak, Deney sırasında ve sınavda kullanılmak üzere hesap makinesi ve deney föyü getirilecek. Reynolds

Detaylı

OAG 100-A-B-C HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTELERİ

OAG 100-A-B-C HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTELERİ 2012 OAG 100-A-B-C HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTELERİ www.ogendidactic.com Giriş OAG-100 Hidroloji tezgahı, akışkanlar mekaniği deneyleri için ana ünite yani; akış sağlayıcı su kaynağı olarak kullanılmaktadır.

Detaylı

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1)

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1) Yer altı Suyu Yeraltı Suyu Hidrolojisi Giriş Hidrolojik Çevrim Enerji Denklemleri Darcy Kanunu Akifer Karakteristikleri Akım Denklemleri Akım Ağları Kuyular Yeraltısuyu Modellemesi 1 Su, tüm canlılar için

Detaylı

Temel Hidrolik- Karakteristik Eğrilerğ

Temel Hidrolik- Karakteristik Eğrilerğ Temel Hidrolik- Karakteristik Eğrilerğ Arzu Kulil, KSB A.Ş., İstanbul Hydraulic basics - Characteristic curves 1 Bir santrifüj pompanın Karakteristik QH-eğrileriğ Basma yüksekliği H [%] 160 140 120 Pompa

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I OSBORN REYNOLDS DENEY FÖYÜ 1. Deney Amacı Bu deneyin amacı laminer (katmanlı)

Detaylı

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1: TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Mekanik, Tanımlar 12 1.1.1.Madde ve Özellikleri 12 1.2.Sayılar, Çevirmeler 13 1.2.1.Üslü Sayılarla İşlemler 13 1.2.2.Köklü Sayılarla İşlemler 16 1.2.3.İkinci

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

GİRİş. Boşaltım için pompaj yöntemini. çıkış ağızlan uygun boyutlarda yapılan pompaj kuyusuna bağlanmalçta, pompadır. Bu pompalar santrifüj pompalar

GİRİş. Boşaltım için pompaj yöntemini. çıkış ağızlan uygun boyutlarda yapılan pompaj kuyusuna bağlanmalçta, pompadır. Bu pompalar santrifüj pompalar III DERLEMELER TARIMSAL ALANLARıN DRENAJıNDA POMPAJ UYGULAMASı Sücaattin Kınmhan (1) GİRİş Kurak ve yarı kurak bölgelerdeki sulanan taban arazilerde önceden var olan tabali suyunun düzeyini bitki gelişmesini

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

Temel Hidrolik- Karakteristik Eğriler

Temel Hidrolik- Karakteristik Eğriler Temel Hidrolik- Karakteristik Eğriler Vahap UĞURLUDEMİR, KSB A.Ş., Adana Hydraulic basics - Characteristic curves 1 Bir santrifüj pompanın ana parçaları Bir santrifüj pompa 4 ana parçadan oluşur. 1 Çark:Kinetik

Detaylı

10 m. Su Seviyesi ----------------------------------- 1 adet balık 0,25 kg (250 g) ise = 15700 kg balık = 62800 adet balık yapar.

10 m. Su Seviyesi ----------------------------------- 1 adet balık 0,25 kg (250 g) ise = 15700 kg balık = 62800 adet balık yapar. YUVARLAK AĞ KAFES = Çap: 10 m Su derinliği : 10 m 10 m 10 m Su Seviyesi ----------------------------------- HACİM: r 2 h : = 3,14 x 5 2 x 10 = 785 m 3 1 m 3 hacimden 20 kg balık elde edilecekse = 785 m

Detaylı

YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu

YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu Laboratuar Yeri: E1 Blok Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Laboratuvarı

Detaylı

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ Kimya Mühendisi, bir prosesin belirlenen koşullarda çalışıp çalışmadığını denetlemek için, sıcaklık, basınç, yoğunluk, derişim, akış hızı gibi proses değişkenlerini

Detaylı

1.1. Giriş 16.9.2014. 1. GİRİŞ ve TEMEL KAVRAMLAR

1.1. Giriş 16.9.2014. 1. GİRİŞ ve TEMEL KAVRAMLAR 1. GİRİŞ ve TEMEL KAVRAMLAR Doç.Dr. Serdar GÖNCÜ (Ağustos 2011) 1.1. Giriş Mekanik: Kuvvetlerin etkisindeki durağan (statik) ve hareketli (dinamik) cisimler ile ilgilenen bilim. Akışkanlar Mekaniği: Akışkanların,

Detaylı

BORU BASINÇ KAYIPLARI DENEYİ

BORU BASINÇ KAYIPLARI DENEYİ Rev. No: T.C. İTİT ÜNİVERSİTESİ MÜENDİSLİ FAÜLTESİ MAİNA MÜENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BORU BASINÇ AYIPLARI DENEYİ ÇORUM 16 BORU BASINÇ AYIPLARI EĞİTİM SETİ ŞEMASI 9 dirsek Te bağlantı 3 küresel vana Fark basınç

Detaylı

Toprak frezeleri. 15.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1

Toprak frezeleri. 15.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1 15.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1 Toprak frezeleri, titreşimli dipkazanlar ve kuyruk mili tırmıkları ile birlikte hareketini traktörün kuyruk milinden alarak çalışan toprak işleme aletlerindendir. Birçok

Detaylı

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 52.Sok. No:18A BALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948 http://www.deneysan.com mail: deneysan@deneysan.com

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TE-605 SERİ PARALEL HAVA KOMPRESÖR EĞİTİM SETİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TE-605 SERİ PARALEL HAVA KOMPRESÖR EĞİTİM SETİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TE-65 SERİ PARALEL HAVA KOMPRESÖR EĞİTİM SETİ HAZIRLAYAN: EFKAN ERDOĞAN KONTROL EDEN: DOÇ. DR. HÜSEYİN BULGURCU BALIKESİR-1

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

SU POMPALAYAN YELKAPAN TEKNOLOJİSİ

SU POMPALAYAN YELKAPAN TEKNOLOJİSİ SU POMPALAYAN YELKAPAN TEKNOLOJİSİ G e n e l T a n ı m l a m a Yelkapan, 8m çapında 30 kw gücünde düşey eksenli pervaneye sahiptir. Sistem özel olarak su pompalamak için tasarlanmıştır. Pervane, pistonlu

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Bir otomobile lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır. Hava sıcaklığı

Detaylı

Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı

Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı Basınç sensörleri için, farklı pazarlarda değişik önemler taşıyan pek çok uygulama vardır. Şekilde kimya endüstrisiyle ilgili bir kullanım görülmektedir. Mutlak

Detaylı

Viskozite, Boyutsuz Reynolds Sayısı, Laminer ve Türbülanslı akımlar

Viskozite, Boyutsuz Reynolds Sayısı, Laminer ve Türbülanslı akımlar Borularda Akış Tipleri Viskozite, Boyutsuz Reynolds Sayısı, Laminer ve Türbülanslı akımlar Reynolds Osborne Deney Sistemi Viskozitenin tanımı; Bir akışkanın (sıvı veya gaz) viskozitesi, akışkan üzerine

Detaylı

Şekilde, K3 kollektörlerini seçtiğimizde ve 300 l/saat lik bir debi deki basınç kaybı 50 mbar.

Şekilde, K3 kollektörlerini seçtiğimizde ve 300 l/saat lik bir debi deki basınç kaybı 50 mbar. Sistem kurulurken dikkat edilmesi gereken önemli konulardan birisi de, kurulacak sisteme uygun pompanın seçilmesidir. Küçük sistemlerde ( 30 m 2 ye kadar kollektör yüzeyine sahip sistemlerde), normal solar

Detaylı

TA-COMPACT-P. Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar Basınçtan bağımsız balans ve kontrol vanası (PIBCV)

TA-COMPACT-P. Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar Basınçtan bağımsız balans ve kontrol vanası (PIBCV) Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar Basınçtan bağımsız balans ve kontrol vanası (PIBCV) IMI TA / Kontrol vanaları / Basınçtan bağımsız kombine balans ve kontrol vanası,

Detaylı

Proses Tekniği 3.HAFTA YRD.DOÇ.DR. NEZAKET PARLAK

Proses Tekniği 3.HAFTA YRD.DOÇ.DR. NEZAKET PARLAK Proses Tekniği 3.HAFTA 3.HAFTA YRD.DOÇ.DR. NEZAKET PARLAK Sürekli Akışlı Açık Sistemlerde Enerji Korunumu de = d dt Sistem dt eρdv + eρ V b n A Bu denklemde e = u + m + gz Q net,g + W net,g = d dt eρdv

Detaylı

AKIġKANLAR MEKANĠĞĠ LABORATUARI 1

AKIġKANLAR MEKANĠĞĠ LABORATUARI 1 AKIġKANLAR MEKANĠĞĠ LABORATUARI 1 Deney Sorumlusu ve Uyg. Öğr. El. Prof. Dr. İhsan DAĞTEKİN Prof. Dr. Haydar EREN Doç.Dr. Nevin ÇELİK ArĢ.Gör. Celal KISTAK DENEY NO:1 KONU: Su jeti deneyi. AMAÇ: Su jetinin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

GİRİŞ TURBO MAKİNALARIN TANIMI SINIFLANDIRMASI KULLANIM YERLERİ

GİRİŞ TURBO MAKİNALARIN TANIMI SINIFLANDIRMASI KULLANIM YERLERİ GİRİŞ TURBO MAKİNALARIN TANIMI SINIFLANDIRMASI KULLANIM YERLERİ Turbo kelimesinin kelime anlamı Turbo yada türbin kelimesi latince kökenli olup anlamı bir eksen etrafında dönen parçadır. 1 TANIM Turbo

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

SİTE SULAMA PROJESİ DEBİ & GÜNLÜK TÜKETİM US-400 + NOZUL 44 10 3,3 328,35 54,73 3504-5004-GELİŞMİŞ 19 23 1,2 52,95 20,30 TOPLAM SPRINKLER 4,5 75,02

SİTE SULAMA PROJESİ DEBİ & GÜNLÜK TÜKETİM US-400 + NOZUL 44 10 3,3 328,35 54,73 3504-5004-GELİŞMİŞ 19 23 1,2 52,95 20,30 TOPLAM SPRINKLER 4,5 75,02 SİTE SULAMA PROJESİ DEBİ & GÜNLÜK TÜKETİM ET : 7 mm/gün Depo kapasitesi; Sulama suyu ihtiyacı: 81,50 m³/gün 98 m³ Toplam sulama süresi : 5,5 h/gün Uygulanan debi miktarı : 20 m³/h SPRINKLER Çimin ET'si

Detaylı

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ Ön çöktürme havuzlarında normal şartlarda BOİ 5 in % 30 40 ı, askıda katıların ise % 50 70 i giderilmektedir. Ön çöktürme havuzunun dizaynındaki amaç, stabil (havuzda

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

AKIġKAN BORUSU ve VANTĠLATÖR DENEYĠ

AKIġKAN BORUSU ve VANTĠLATÖR DENEYĠ AKIġKA BORUSU ve VATĠLATÖR DEEYĠ. DEEYĠ AMACI a) Lüle ile debi ölçmek, b) Dairesel kesitli bir borudaki türbülanslı akış şartlarında hız profili ve enerji kayıplarını deneysel olarak belirlemek ve literatürde

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 5 Kondens Miktarı Hesapları KONDENS MİKTARI HESAPLARI

EĞİTİM NOTLARI 5 Kondens Miktarı Hesapları KONDENS MİKTARI HESAPLARI KONDENS MİKTARI HESAPLARI Buhar kullanan bazı ünitelere ait kondens miktarı hesaplama örnekleri aşağıdadır. Ana Buhar Hatları Isınma süresinde kondens miktarı en yüksek değere ulaşır. Bu değer kondenstop

Detaylı

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 407 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI II DERSİ FRANCİS TÜRBİN DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Mustafa ÖZBEY SAMSUN 1/6 FRANCİS

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.IbrahimCayiroglu.com. STATİK (2. Hafta)

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.IbrahimCayiroglu.com. STATİK (2. Hafta) AĞIRLIK MERKEZİ STATİK (2. Hafta) Ağırlık merkezi: Bir cismi oluşturan herbir parçaya etki eden yerçeki kuvvetlerinin bileşkesinin cismin üzerinden geçtiği noktaya Ağırlık Merkezi denir. Şekil. Ağırlık

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler Bu tür akışölçerlerde, akışta kısıtlama yapılarak yaratılan basınç farkı (fark basınç), Bernoulli denkleminde işlenerek akış miktarı hesaplanır. Bernoulli denkleminin

Detaylı

Mekanik Deneyleri II ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI

Mekanik Deneyleri II ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI Mekanik Deneyleri II Yazar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI ÜNİTE 6 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; iş-enerji, basit makina, sıvı ve gazların basıncı, Boyle-Mariotte ve Gay-Lussac yasaları ile ilgili

Detaylı

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri Kavitasyon Pompanın içinde statik basınç, basılan sıvının buharlaşma basıncının altına düştüğünde sıvı buharlaşır ve içinde küçük buhar kabarcıkları oluşur. Sıvının pompa içinde dinamik hareketiyle sürüklenen

Detaylı

BÖLÜM BİNA İÇİ DOĞALGAZ TESİSATI. Amaç: Doğalgazın binalarda kullanım yerlerini, bağlantılarını ve boru çapı hesabını öğrenme

BÖLÜM BİNA İÇİ DOĞALGAZ TESİSATI. Amaç: Doğalgazın binalarda kullanım yerlerini, bağlantılarını ve boru çapı hesabını öğrenme BÖLÜM BİNA İÇİ DOĞALGAZ TESİSATI Amaç: Doğalgazın binalarda kullanım yerlerini, bağlantılarını ve boru çapı hesabını öğrenme 3.1. DOĞALGAZIN BİNALARDA KULLANIM YERLERİ Doğalgaz genel anlamda ham madde

Detaylı

MAKİNA BİLGİSİ / 2. KISIM ÖRNEK PROBLEMLER

MAKİNA BİLGİSİ / 2. KISIM ÖRNEK PROBLEMLER 1 BUHAR KAZANLARI ÖRNEK PROBLEM (BUHAR KAZANI): Bir buar kazanında alt ısıl değeri 12.5 MJ olan 157 kg odun yakılarak 20 bar basınçta saatte 5 ton su buarı üretiliyor. Kazan besleme suyu sıcaklığı 60 olduğuna

Detaylı

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi Döküm Prensipleri Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar Şekilvermeyöntemleri Talaşlı Talaşsız Torna Freze Matkap Taşlama Dövme Çekme Ekstrüzyon Döküm Kaynak, lehim Toz metalurjisi Birleştirme Döküm 1. Metal veya

Detaylı

Selçuk Üniversitesi. Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı. Venturimetre Deney Föyü

Selçuk Üniversitesi. Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı. Venturimetre Deney Föyü Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı Venturimetre Deney Föyü Hazırlayan Arş.Gör. Orhan BAYTAR 1.GİRİŞ Genellikle herhangi bir akış

Detaylı

14.Şeker Pancarı Ekim Makinaları

14.Şeker Pancarı Ekim Makinaları Pancar tohumları büyüklükleri ve çimlenme yetenekleri farklı tohumlardır. İri tohumlar fazla embriyolu olup çimlenme yüzdeleri yüksektir. Küçük tohumlar ise tek embriyolu olup çimlenme yetenekleri düşüktür.

Detaylı

ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ

ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sayı: 70430465-TİM.OAİB.GSK.ARG1.2015/1020-10057 Ankara, 01/06/2015 Konu: Su Pompalarının Piyasaya Arz Edilmesi hk. Sayın Üyemiz, SİRKÜLER (M-2015)

Detaylı

Su Temini ve Sistem Tasarımı Adı Soyadı: Öğrenci No: SORU 1) Verilenler: SORU 2) a) b) c) SORU 3) Soru 4) (Çözüm çift kollu olarak yapılacaktır.

Su Temini ve Sistem Tasarımı Adı Soyadı: Öğrenci No: SORU 1) Verilenler: SORU 2) a) b) c) SORU 3)  Soru 4) (Çözüm çift kollu olarak yapılacaktır. S. Ü. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su Temini ve Sistem Tasarımı Dersi Ara Sınavı - 9..0 Adı Soyadı: 4 Toplam Öğrenci No: SORU ) Nüfusu 6000, ortalama günlük su sarfiyatı 00 L/kişi-gün

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik 1 -Fizik I 2013-2014 Statik Denge ve Esneklik Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 2 İçerik Denge Şartları Ağırlık Merkezi Statik Dengedeki Katı Cisimlere ler Katıların Esneklik Özellikleri 1

Detaylı

LABORATUVARDA YAPILAN ANALİZLER

LABORATUVARDA YAPILAN ANALİZLER Laboratuvar Adı: Yapı Malzemesi ve Beton Laboratuvarı Bağlı Olduğu Kurum: Mühendislik Fakültesi- İnşaat Mühendisliği Bölümü Laboratuvar Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. M. Haluk Saraçoğlu E-Posta: mhsaracoglu@dpu.edu.tr

Detaylı

YERALTI SULARI POMPAJ EKONOMİSİ

YERALTI SULARI POMPAJ EKONOMİSİ 1 YERALTI SULARI POMPAJ EKONOMİSİ A.Özden ERTÖZ Vansan Makina Sanayii ABSTRAKT Yeraltı suyu elde edilmesinde kullanılan pompaların karakteristikleri sadece pompa asambleleri için verilmektedir. Kuyuya

Detaylı

Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri. GÖKHAN UZUNER / WILO Pompa Sistemleri A.Ş.

Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri. GÖKHAN UZUNER / WILO Pompa Sistemleri A.Ş. GÖKHAN UZUNER / WILO Pompa Sistemleri A.Ş. Tarihçe : Su temini 2 Tarihçe : Su temini Başlangıçta 3 Tarihçe : Su temini M.Ö.250 yıllarında: Arşimet vidası döndürme mekanizması taşınan su sonsuz dişli 4

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ -1- Pompa Sistemleri Akışkanları transfer etmek, tesisat direncini karşılayabilmek ve Farklı seviyelerde yükseklik farkını karşılayabilmek için kullanılırlar. Genel olarak

Detaylı

Ürün serisi tanımlaması: Wilo-Helix V

Ürün serisi tanımlaması: Wilo-Helix V Ürün serisi tanımlaması: Wilo-Helix V H/m 280 240 200 Wilo-Helix V 2.. - V 52.. 50 Hz 160 120 80 40 Helix V 2.. Helix V 4.. Helix V 6.. Helix V 10.. Helix V 16.. Helix V 22.. Helix V 36.. Helix V 52..

Detaylı

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar YATAKLAR Miller, dönel ve doğrusal hareketlerini bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla üzerlerine dişli çark, zincir, kayış-kasnak ve kavramalara bağlanır. İşte yataklar; millerin bu görevlerini

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI 2. HİDROLİK SİSTEMLERDE KULLANILAN ENERJİ TÜRÜ

MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI 2. HİDROLİK SİSTEMLERDE KULLANILAN ENERJİ TÜRÜ MAK-LAB017 HİDROLİK SERVO MEKANİZMALAR DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Bu deneyin amacı temel ilkelerden hareket ederek, hidrolik sistemlerde kullanılan elemanların çalışma ilkeleri ve hidrolik devre kavramlarının

Detaylı

BAHAR YARIYILI KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ ÖDEV I

BAHAR YARIYILI KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ ÖDEV I 2015-2016 BAHAR YARIYILI KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ ÖDEV I Öğrenci Numarası 060410ba (b ve/veya a 0 ise 5 olarak alınacak.) (NOT 1: ÖDEVLER 1. YILİÇİ SINAV GÜNÜ TOPLANACAK OLUP, DAHA SONRA

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİN SU MUHTEVASI DENEYİ Birim

Detaylı

BETON KARIŞIM HESABI. Beton; BETON

BETON KARIŞIM HESABI. Beton; BETON BETON KARIŞIM HESABI Beton; Çimento, agrega (kum, çakıl), su ve gerektiğinde katkı maddeleri karıştırılarak elde edilen yapı malzemesine beton denir. Çimento Su ve katkı mad. Agrega BETON Malzeme Türk

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TC ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEBİ ÖLÇÜM DENEYİ Hazırlayan DoçDr Bahattin TOPALOĞLU SAMSUN DEBİ ÖLÇÜM DENEYİ DENEYİN AMACI Bu deneyin amacı dört farklı

Detaylı