R.Okursoy. 22 Kasım 2011 Salı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "R.Okursoy. 22 Kasım 2011 Salı"

Transkript

1 1 22 Kasım 2011 Salı

2 2 TTK-3802 Sulama Makinaları Dersinin Amacı, Hedefi ve Öğrenim Kazanımları Dersin Amacı Tarımsal mekanizasyon alanında sulama prensipleri ve sulamada kullanılan makinalar ile sulama amaçlı kullanılan pompaj tesislerinin tasarımı, ekonomik kullanımları konularında bilgi ve beceriler kazandırmak. Dersin Hedefleri 1-Değişik tarım ürünlerinin yetiştirilmesi için uygulanan sulama yöntemlerini ve sulamada kullanılan makina ve ekipmanları tanıyabilmesi, 2-Farklı iklim ve toprak koşullarında değişik tarım ürünleri için sulama ve özellikle pompaj projelerini tasarlamaya yönelik parametreleri bildiğini gösterebilmesi, 3-Başta pompaj ünitelerinde kullanılan pompalar olmak üzere, tarımda sulama amaçlı kullanılan her türlü alet ve makinaların, tasarımları, kullanımı, tamir bakım ve ayarlarının yapılabilmesi konusunda bilgilerle donatılmış olması. 4-Pompaj tesislerin projelendirilmesinde temel bilgileri aktarmak 22 Kasım 2011 Salı

3 3 Dersin WEB Sayfası Adresi: adresindeki Uludağ Üniversitesi ana sayfasından <Kişisel WEB sayfaları> bağlantısından da ulaşılabilir.) Öğretim Elemanının Elektronik Posta Adresi Dersin İçeriği : Bu ders kapsamında, hidroliğin temel prensipleri yanında, tarımsal amaçlı sulama için kurulması planlanan santrifüj ve derin kuyu pompalarına sahip pompaj ünitelerinin yapısı, parçaları ve işletim parametreleri verilmektedir. Santrifüj ve derin kuyu pompalarının yapısal özellikleri, pompa kanat profilleri ve kanat yapılarının, suyu belirli bir derinlikten emerek pompa ekseninden itibaren farklı yüksekliklere pompalamada etkili olan işletim parametreleri detaylı olarak anlatılmaktadır. Özelikle küçük ölçekli pompaj tesislerinde sistem yük kaybı eğrileri, pompa karakteristik eğrileri ve bu eğrileri kullanarak optimum işletme noktasındaki verdi değerlerinden hareketle çıkarılacak suyun maliyeti konusunda teknik ve detaylı bilgiler sunulmaktadır. Bunun yanında tesislerde çıkarılacak suyun özelliklerine bağlı olarak kavitasyon konuları işlenmekte ve olası kavitasyon problemlerini yok edebilecek önlemler tartışılmaktadır. Pompaj ünitelerinin projelenmesine yönelik hesaplamaların yapılmasında bilgisayar destekli uygulamalardan da yararlanılmaktadır. Derste Yararlanılan Bazı Kaynaklar 1-Tezer, E Sulamada Pompaj Tesisleri. Proje Seçim ve İşletme Yöntemleri. Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığı Toprak-Su Genel Müdürlüğü yayınları. Ankara. 2-Babbitt, H.E., J.J. Donald, J.L. Cleasby Water Supply Engineering. Mc.Graw Hill Book Co. New York., NY. USA.3-Gökelim, A.T.,1976..Pompalar. Birsen Kitabevi Yayınları. İstanbul. 22 Kasım 2011 Salı

4 Genel anlamda sulama 4 Sulama, bitkinin ihtiyacı olan ve doğal yağışlarla karşılanamayan suyun yapay yollarla bitkiye verilmesidir. Genel anlamda sulama ile verimde %40 oranında bir artış sağlanabilmektedir. Sulamada en önemli konulardan birisi mevcut su kaynaklarının en iyi bir şekilde kullanılmasına yönelik yöntemlerin geliştirilmesidir. 22 Kasım 2011 Salı

5 Su Çıkarmanın Tarihçesi 22 Kasım 2011 Salı 5 Zaman İşlem M.Ö Yeryüzünde sulama yapıldığı sanılmakta.. M.Ö Persler (İranlılar) sulama ile üretimde artış sağladı.. M.Ö Babilliler (Iraklılar) sulama ile üretimde artış sağladı.. M.Ö Eski Mısır da Nil nehri 12 mil uzunluğunda bir kanal ile taşınarak sulamada kullanılmak üzere Moeris gölünde depolanmıştır. M.Ö Hindistanda sulama ile çift ürün yetiştirildi.. M.Ö Mısır da joseph kuyusu adı verilen 90 m derinliğinde kuyu açılmıştır M.Ö Fenike liler ilk sulama kanalını yaptı MS - 10 Romalılar İtalya da Fas lılar İspanya da sulama kanalları yaptılar MS-1540 İtalya da St.Patrick adlı 60 m derinliğinde bir sulama kuyusu açılmıştır Giovanni Cassini İtalya da ilk artezyen kuyuyu açmıştır 1830 Fransa da senatör Degousse tarafından açtırılan kuyu ilk teknik kuyudur.

6 Su Çıkarmanın Tarihçesi 22 Kasım 2011 Salı 6 Zaman İşlem M.Ö 140 İlk Pistonlu Pompa İskenderiye li Ktesibius tarafından yapılmıştır Johann Jordan santrifüj pompa tasarlamış, Denis Papin ise geliştirmiştir 1855 Amerikalı J.F.Vose ilk kez çift pistonlu pompayı tasarlamıştır 1818 Boston da gövdesi çift girişli massachusette pompası yapılmıştır 1830 Mc Carty, NewYork ta gemi havuzları için yüksek verimli bir pompa yapmıştır 1831 Amerika da Blake seri pompa üretimine geçmiştir 1839 Amerika da Andrews seri pompa üretimine geçerek satmaya başlamıştır 1846 W.H.Johnson, üç kademeli bir pompa üretmiştir 1846 İngiltere de Thompson kardeşler seri pompa üretimine geçmiştir 1848 Lloyd yeni bir çarkın patentini almış ve Appold bu çarkı üretmiştir Reynolds difüzer kanatlarını geliştirmiş ve bu gelişme Mather ve Platt tarafından uygulamaya aktarılmıştır İlk derin kuyu pompası Byron Jackson tarafından üretilmiştir Ülkemizde sulama çalışmaları su umum müdürlüğü kanalı ile 19.yüzyılın başında Ankara çubuk barajının ıslah edilmesiyle başlanmıştır. Daha sonra Su işleri Reisliği ve 1953 ten buyana ise DSİ 1960 ta ise Toprak- Su Md.Lüğü kurularak sulama işleri devlet eliyle yapılmaya başlanmıştır.

7 Günümüzün Pompaları 7 22 Kasım 2011 Salı Verdi Sınırları Basınç Sınırları L/dakika 1, mss Halen dünyanın en büyük pompaj tesislerinden birisi Kuzey Amerika da Columbia nehri üzerinde bulunmaktadır. Grand Coulee adındaki bu tesis, pompalarının çalışması için gerekli olan enerjiyi barajdaki hidroelektrik santralinden sağlamaktadır. Tesiste : Basma Borusu Çapı : 144 (inç) = 3,65 m Çarkın çapı : 4,24 m Kapasitesi : saniyede 40 ton su Saniyede 40 ton suyu basabildiği yükseklik 90 m Pompaların yuttuğu güç : BG

8 Sulanan alan 22 Kasım 2011 Salı 8 Ülke Yüz ölçümü (km 2 ) Tarım alanı (km 2 ) Sulanan alan (km 2 ) Sulanan Alan % İtalya Yunanistan BDT (SSCB) ABD İsrail Türkiye Türkiyede : Yer altı su potansiyeli : 9430 milyar m 3 Yerüstü, akan su potansiyeli : 180 milyar m 3 (%50 si ancak kullanılıyor) İçme ve kullanma suyu :1200 milyar m 3 Sulama suyu : 645 milyar m 3

9 Su çıkarma makinaları 22 Kasım 2011 Salı 9 Sulama, doğal yağışlarla sağlanamayan ve bitkinin yaşaması ve gelişmesi için gerekli olan suyun yapay yollarla toprağa verilerek bitkiye ulaşmasını sağlamaktır. Sulama kaynağı olarak yer altı ve yerüstü sularından yararlanılır. Su çıkarmada kullanılan makinalar, tarihsel gelişim süreci içerisinde çok çeşitlilik göstermiştir. Genel olarak su çıkama araçları basit ve modern araçlar olarak iki gurupta toplamak mümkündür. Su çıkarma Makinaları 1-Basit makinalar Seren Çıkrıklı Kuyu Su dolapları Su helezonları Su koçu 2-Modern Makinalar Pistonlu pompalar Santrifüj pompalar

10 Temel Kavramlar ve Birimler Kasım 2011 Salı Hidrolik Hidrolik, hidrostatik ve hidrodinamik prensiplerinin uygulanmasını kapsayan bir mühendislik dalıdır.hidrostatik durgun durumdaki sıvılar ve hidrodinamik ise hareketli sıvılarla ilgili prensipleri kapsar Akışkan Akışkan, sabit basınç ve sıcaklık altında belirli bir kütlesi ve hacmi olan fakat belirli bir şekli bulunmayan cisimdir. Dolayısı ile akışkan, içinde bulunduğu kabın şeklini alır. Akışkanlar, gazlar ve sıvılar olarak iki grupta incelenir.akışkanlarda moleküler arasındaki boşluk katı cisimlere göre biraz daha fazladır. Akışkanlarda moleküllerin birbirine göre bağıl hareketine akıcılık denir. Sulama suyu bir akışkandır.

11 Verdi (Debi) Belirli bir noktadan birim zamanda akan su miktarıdır. Birimi ; Metrik sistemde : L/s, m 3 /s, L/dak, m 3 /dak, L/h, m 3 /h İngiliz birimler sisteminde gal/s, in3/s, gal/dak in 3 /dak gal/h, in 3 /h Dönüşec ek çarpım L/s 1/1000 m 3 /s L/s 0.06 m 3 /d L/s in 3 /s L/s in 3 /d L/h 1/3600 L/s L/h 1/60 L/d gal/dak 2,228*10-3 ft 3 /s gal/dak 6,308*10-2 L/s gal/dak ft 3 /h Elde edilen 1 ABD galonu=3,785 L Kasım 2011 Salı Dönüşecek çarpım Elde edilen cm 3 /s 1/1000 L/s cm 3 /s 10-6 m 3 /s cm 3 /s 6,102*10-2 in 3 /s L/dak 5,886*10-4 ft 3 /s L/dak 4.403*10-3 gal/s L/dak 1/60000 m 3 /s L/dak in 3 /s L/dak in 3 /d L/s 60 L/d

12 Tanımlar Kasım 2011 Salı Özgül Ağırlık Bir cismin birim hacminin ağırlığıdır. Birimi : kg/cm 3, kg/dm 3 veya g/cm 3 Yoğunluk Saf su için özgül ağırlık 0 ile +4 arasındaki sıcaklıklarda sıcaklıkla birlikte artar, +4 C de 1 g/cm 3 e eşit olur ve +4C üzerindeki sıcaklıklarda sıcaklıkla birlikte azalır. Bir cismin ağırlığının cisimle aynı hacimdeki +4 C deki saf suyun ağırlığına oranıdır. Dolayısı ile yoğunluk ağırlıklar oranı olduğuna göre birimsiz ve göreceli bir kavramdır. Özgül Kütle Bir cismin birim hacminin kütlesine özgül kütle denir. Bir cismin kütlesi ise ağırlığının yer çekimi ivmesine oranı olduğuna göre, özgül kütle sonuçta özgül ağırlığın yerçekimi ivmesine oranı olarak karşımıza çıkmaktadır.

13 Vizkosite-akıcılık Kasım 2011 Salı Akışkan, sabit basınç ve sıcaklık altında belirli bir kütlesi ve hacmi olan fakat belirli bir şekli bulunmayan cisimdir. Dolayısı ile akışkan, içinde bulunduğu kabın şeklini alır. Akışkan moleküllerinin birbirine göre bağıl hareketliliğine akıcılık, akışkanların akmaya karşı gösterdiği dirence de vizkosite denir. Bazı kaynaklarda vizkositeye akışmazlık adı da verilmektedir. Akışkanın vizkositesi ihmal edilecek kadar küçük ise buna ideal akışkan denir. Her akışkanın vizkositesi vardır. Vizkosite, mutlak ve kinematik vizkosite olmak üzere iki kısımda incelenebilir. Kinematik vizkosite, mutlak vizkosite değerinin özgül kütleye oranlanması ile hesaplanır.

14 Sıcaklık (C) Saf suyun özellikleri Özgül ağ. kg/m 3 Kinematik V.(m 2 /s) *10-6 Mutlak B.B.(mSS) Kasım 2011 Salı 0 999,8 1,79 0, ,9 1,67 0, ,56 0, ,9 1,46 0, ,8 1,38 0, ,6 1,31 0, ,4 1,24 0, ,2 1,17 0, ,8 1,11 0, ,5 1,06 0, ,2 1,01 0, ,2 0,658 0, ,0 0,557 0, ,2 0,478 0, ,8 0,366 0, ,3 0,295 1,0332

15 Mutlak Viskozite Kasım 2011 Salı Eşitliklerde : F : plakalara uygulanan ağırlık (kg) h : plakalar arasındaki uzaklık (m) a : plakaların yüzey alanı (m 2 ) Vp : plakanın çekilme hızı (m/s) U : mutlak viskozite (kgs/m 2 ) t : sıvının sıcaklığı (santigrat derece) Mutlak viskozitenin birimi kgs/m 2 veya dyn-s/cm 2 (pois)dir. Kinematik viskozite m2/s ile gösterilir 1 m 2 /s değerine 1 stok denir. SI birmler siteminde viskozite Ns/m 2 ile belirtilir ve 1 Ns/m 2 değerine Pa-s (paskal-saniye) denilmektedir.

16 Problemler 1-Birimler dönüşümünde 3 m 3 /h kaç L/s ye denktir? Kasım 2011 Salı 2-Birimler dönüşümünde 10 L/s kaç in 3 /s eder? 3-Sıcaklığı 25 derece olan suyun mutlak ve kinematik viskozitesini belirleyiniz. 1-Bir m 3 hacim 1000 L demektir. Diğer yandan 1 saat 3600 saniyeye eşittir. Bir ile çarpma kuralına göre : (3 m 3 /h)(1000 L/m 3 )(saat/3600saniye) = L/s eder. 2-1 L/s= in 3 /s olduğuna göre : (10 L/s )=(10)( in 3 /s) = in 3 /s bulunur. 3-mutlak vizkosite= 9.079*10-5 kgs/m 2 kinematik vizkosite= 8,934*10-7 m 2 /s

17 Birimler Kasım 2011 Salı Aşağıdaki birim dönüşümlerini yapınız 1) 8 L/d=.. m 3 /s 2) 5 in 3 /h=. L/s 3) 11 m 3 /s =.. L/d 4) 1 in 3 /s=. L/d 5) 68 L/s=.. m 3 /h 6) 4 m 3 /h =. m 3 /s 7) 12 L/d=.. cm 3 /d 8) 5 in 3 /d =. cm 3 /d 9) 6 m 3 /s =.. cm 3 /h 10) 7 in 3 /h=. cm 3 /s 11) 9 gal/d=.. m 3 /s 12) 13 m 3 /s =. gal/s 13) 15 in 3 /h =.. gal/s 14) 21 in 3 /s=. L/s 15) 23 in 3 /d=.. cm 3 /s 16) 17 in 3 /h=. gal/h 17) 11 in 3 /s =.. gal/h 18) 11 gal/d =. L/s 19) 3 in 3 /s =.. gal/d 20) 14 in 3 /h=. in 3 /d Problemler : 1-Sıcaklığı 10 ºC olan suyun mutlak ve kinematik viskozitesini belirleyiniz. 2-Sıcaklığı 53 ºC olan suyun mutlak ve kinematik viskozitesini belirleyiniz ºC sıcaklığındaki saf suyun mutlak ve kinematik viskozitesini, a)tabloyu kullanarak interpolasyonla belirleyiniz. b)hesaplama yolu ile bulunuz ºC sıcaklığındaki saf suyun mutlak ve kinematik viskozitesini, a)tabloyu kullanarak interpolasyonla belirleyiniz. b)hesaplama yolu ile bulunuz.

18 Pompalar Kasım 2011 Salı Pompalar, bir iş makinası olarak durgun veya hareketli akışkanlara sağladığı mekanik enerji ile onların konumunu değiştiren makinalardır. Pompalar mekanik enerjiyi hidrolik enerjiye dönüştürür. Çeşitleri : 1-Dişli pompalar 2-Paletli pompalar 3-Membranlı pompalar 4-Helezon pompalar arşimet vidası 5-Pistonlu pompalar 6-Santrifüj pompalar Santrifüj pompalara rotodinamik pompalar, pistonlu pompalara ise volumetrik-hacimsel pompalar denir.

19 Pompalar Kasım 2011 Salı

20 Santrifüj pompalar Kasım 2011 Salı

21 Santrifüj pompa çarkları Kasım 2011 Salı

22 Pistonlu pompalar Kasım 2011 Salı

23 Pistonlu pompalar Kasım 2011 Salı Tek etkili Pistonlu çift etkili pistonlu

24 Pistonlu pompalar 22 Kasım 2011 Salı 24 Tek etkili Pistonlu pompalarda verdi şu eşitlikle hesaplanır : Qe Burada : A. s. n 60 A: piston yüzeyi alanı (m 2 ) s: strok (m) n : pistona hareket veren krank devri (d/d) η v : volumetrik verim (%) v Çift etkili Pistonlu pompalarda verdi şu eşitlikle hesaplanır : Qe (2A Burada : a).s.n 60 η v A: piston yüzeyi alanı (m 2 ), a ise piston kolu kesit alanıdır. (m 2 ) s: strok (m) n : pistona hareket veren krank devri (d/d) η v : volumetrik verim (%)

25 Pistonlu pompalar Kasım 2011 Salı Tek etkili Pistonlu çift etkili pistonlu

26 Pistonlu pompalar 26 Problem2 : Strok boyu 5 cm olan çift etkili bir pistonun çapı 8 cm dir. Piston kolu kesiti dairesel olup çapı 2 cm olduğuna göre Problem 1: Strok boyu 8 cm olan tek etkili bir pistonun yarıçapı 3 cm dir.piston koluna hareket ileten krank milinin devir sayısı 200 d/d ve pompanın volumetrik verimi %60 ise, pompanın 1 saatte pompalayabileceği su miktarı kaç litredir? Qe A.s.n 60 η v a)pompanın dakikada 100 L suyu basabilmesi için minimum krank devri ne olmalıdır?(pompanın volumetrik verimi %70 alınacak) b)krank devrinin 1000 d/d olması durumunda pompa aynı koşullarda ne kadar su basabilir, hesaplayınız. Qe (2A a).s.n 60 η v 22 Kasım 2011 Salı

27 Pistonlu pompalar Çözüm 2: 22 Kasım 2011 Salı 27 Veriler : r=3 cm, D=8 cm =0.08 m, d=2 cm=0.02 m S=5 cm =0.05 m Qe=100 L/d=6 m 3 /s ηv=%70=0.7 Problem2 : Strok boyu 5 cm olan çift etkili bir pistonun çapı 8 cm dir. Piston kolu kesiti dairesel olup çapı 2 cm olduğuna göre a)pompanın dakikada 100 L suyu basabilmesi için minimum krank devri ne olmalıdır?(pompanın volumetrik verimi %70 alınacak) b)krank devrinin 1000 d/d olması durumunda pompa aynı koşullarda ne kadar su basabilir, hesaplayınız. a) b) Qe (2A- a).s.n η *10 6 d/d (2A- a).s.n Qe η L/s v v n Qe Qe(76.4) 2 2 (2D d ).s.η 2 2 (2D - d ).s.n η 76.4 v v Qe (2A a).s.n 60 η v

28 28 22 Kasım 2011 Salı v P2 v1 P z 1 2 z1 2g γ 2g γ Hız yüksekliği Basınç yüksekliği yükseklik

29 Süreklilik Yasası Kasım 2011 Salı Verdi : Bir borunun herhangi bir noktasından birim zamanda akan su miktarıdır. Birimi L/s, m 3 /s Hız : Boru kesiti içerisindeki su kütlesinin birim zamanda aldığı yoldur. m/s Alan :Verdinin ölçüldüğü boru kesitinin alanıdır. Sulamada kullanılan borular genellikle yuvarlak kesitli olduğundan, kesit alanı : πd 2 /4 (D boru çapı, π=22/7) Süreklilik yasası : Q=Av = (πd 2 /4)v = D 2 O halde Verdi : Q=Av Q=0.785D 2 v V: suyun akış hızı m/s

30 Sürtünmeli akım 22 Kasım 2011 Salı 30 Basınç kaybı h 1 -h 2 = h k Hidrolik gradient hidrolik eğim i= h k / L Osborne Reynolds a göre, suyun kapalı borularda akışı 2 türlüdür : 1-Laminar akım 2-Turbilans akım Re ρvd μ Re-Reynolds katsayısıdır. vd ν Re 2000 Re >2000 akım laminar akım türbilans Re= labil gölge

31 31 Mutlak pürüzlülük 22 Kasım 2011 Salı

32 Moody diagramı 32 k boruların mutlak pürüzlülük değerdir (mm) 22 Kasım 2011 Salı

33 Moody diagramı Kasım 2011 Salı

34 34 Moody diyagramının kullanımı 22 Kasım 2011 Salı D/k oranı bulunur D ve Q kullanılarak v(hız) hesaplanır Süreklilik yasası Suyun sıcaklığına göre kinematik viskozite ve Re katsayısı hesaplanır Re değerinde çıkılan dikme ile D/k oranının kesim noktası bulunur Bu noktadan hareketle süstünme katsayısı (λ) değeri okunur Problem : İç çapı 20 cm olan bir borudan akan suyun sıcaklığı 40 derece ve suyun akış hızı 1.75 m/s olduğuna göre akış türünü tayin ediniz. Çözüm : D=200 mm= 0.2 m v=1.75 m/s t=40 derece Tablodan 40 derece su sıcaklığı için kinematik viskozite 0.658*10-6 m2/s bulunur. Re ρvd μ vd ν Eşitliğinde değerler yerine konup hesaplamalar yapıldığında, Re katsayısı olarak hesaplanır. Buluna bu değer 2800 den büyük olduğundan akım türbilanstır.

35 35 22 Kasım 2011 Salı Mutlak pürüzlülük Dönüşecek Durumu k (mm) Çekme borular-cam prinç aluminyumplastik Kaynaklı Çelik Boru Pürüzsüz ve yeni durumda yeni Az paslı Çok paslı Perçinli boru genellikle 1-10 Döküm Borular Astarlı Astarsız Az paslı Çok paslı Beton borular kaba (en fazla) 0.40 (en fazla) 3.0 (en fazla) düzgün Aspestli çimento borular yeni 0.10

36 Boru Hatlarında Kayıplar 36 1-düz borulardaki Yük kayıpları (hk) 2-Şekil kayıpları (hf) Hk=hk + hf Darcy e Göre hk = λ Boru Cinsi L D 2 v 2g Çimento Kaplı boru Ahşap boru Beton Boru Yeni çelik çekme boru Çıplak döküm Perçinli çelik boru N Chezy e Göre v = c Ri c = i N N R i Veya : C = 100 m + R R 22 Kasım 2011 Salı

37 Darcy formulündeki sürtünme katsayısı çeşitli yolla hesaplanabilir : 37 LANG a göre : λ = a + Boru Cinsi vd Kaynaklı çelik boru Beton Boru Perçinli çelik boru Darcy e göre : λ = a D Von Prandtl a göre : λ = 0.15( k D 0.3 ) Weisbach a göre : λ = v 22 Kasım 2011 Salı

38 Üslü Formuller 38 1-Manning Formülü 2-Williams-Hazen formulü 3-Blair Formulleri Manning Formulü 6,349 hk = c λ = c v = cr LD v D 0.66 i 0.5 Boru Cinsi C Yeni Döküm boru 94 Eski döküm boru 54 Yeni kaplama döküm boru 114 Eski kaplama döküm boru 94 Perçinli çelik boru 70 Perçinsiz çelik boru Kasım 2011 Salı

39 Üslü Formuller 39 Williams-Hazen Formulü 5,038 hk = c λ = 98,84 c LD v D v v = cr 0.63 i 0.54 Boru Cinsi C Yeni Döküm boru Yeni savurma döküm boru Bitum kaplı çelik/döküm Beton boru Eski döküm boru Kasım 2011 Salı

40 Blair Formülleri 40 v = ar b i c hk = dld e v f λ = gv h D k Blair-1 Blair-2 Blair-3 Blair-4 a 194,4 154,1 133,4 107,3 b 0,71 0,69 0,68 0,67 c 0,57 0,55 0,54 0,52 d 5,428x10-4 6,4x10-4 6,64x10-4 7,43x10-4 e -1,246-1,243-1,259-1,288 f 1, g 1,07x10-2 1,26x10-2 1,31x10-2 1,46x10-2 h -0,246-0,199-0,148-0,077 K -0,246-0,243-0,259-0, Kasım 2011 Salı

41 41 Blair- Nomogramı 22 Kasım 2011 Salı

42 42 Problem 1: Yeni dökümden yapılmış bir su borusunun çapı 10 cm uzunluğu ise 100 metredir. Boru içerisinden akan suyun verdisi 15 L/dak olarak bilindiğine göre hidrolik eğim (gradient) nedir? Problem 2: Yeni durumda kaynaklı çelik borudan oluşan 15 cm çapındaki bir borunun uzunluğu 98 metredir. Boru içerisinden akan 20 o C sıcaklığındaki suyun akış hızı 2 m/s olarak ölçüldüğüne göre BLAİR e göre borudaki yük kaybını ve toplam verdi değerini bulunuz. 22 Kasım 2011 Salı

43 43 22 Kasım 2011 Salı

44 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Problem 1 : Deniz seviyesinden 2000 metre yükseklikte kurulması düşünülen bir pompaj ünitesinde kullanılan santrifüj pompa ile statik emme yüksekliği 3 metre olan bir kuyudan emilen 20º C sıcaklığındaki su, pompa ekseninden itibaren 10 metre yüksekliğe basılmak istenmektedir. Pompaj tesisine ait sistem sürtünme eğrilerini skalalı kağıda çiziniz. Eğriye göre 14 metre yüksekliğe kaç L/s debi ile su basılabilir, bulunuz. Özellik Emme Basma Boru boyu 13 m 86 m Boru çapı 120 mm 150 mm Boru cinsi Asp. çimento galvaniz Armatürler Dip klapesi ve süzgeç- 1adet Toplam şekil katsayısı : D/R= 1,6 olan 3 adet dirsek 50 d2/d1=0,6 olan 5 adet ani daralma Prof.Dr.Rasim OKURSOY

45 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi V (m/s) Emme Hattı : Boru sınıfı BLAIR-2 Q f (L/s) i hk=il g Hm=Hg+(hk+hf) 0,50 5,65 0,0026 0,03 0,10 3,14 1,00 11,30 0,0089 0,12 0,41 3,52 1,50 16,96 0,0185 0,24 0,92 4,16 2,00 22,61 0,0311 0,40 1,63 5,04 2,50 28,26 0,0465 0,61 2,55 6,15 3,00 33,91 0,0646 0,84 3,67 7,51 3,50 39,56 0,0853 1,11 4,99 9,10 4,00 45,22 0,1086 1,41 6,52 10,94 5,00 56,52 0,1623 2,11 10,19 15,30 h = f v 2 2 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

46 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Emme hattı (Blair-2) Prof.Dr.Rasim OKURSOY

47 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Basma hattı (Blair-4) V (m/s) Q (L/s) i hk hf Hm 0,50 8,83 0,0023 0,19 0,64 5,83 1,00 17,66 0,0086 0,74 2,55 8,28 1,50 26,49 0,0187 1,60 5,73 12,34 2,00 35,33 0,0324 2,79 10,19 17,98 2,50 44,16 0,0498 4,28 15,93 25,21 3,00 52,99 0,0707 6,08 22,94 34,02 3,50 61,82 0,0952 8,18 31,22 44,40 4,00 70,65 0, ,58 40,77 56,35 5,00 88,31 0, ,25 63,71 84,96 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

48 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Basma hattı Blair Prof.Dr.Rasim OKURSOY

49 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Emme ve Basma hattı Prof.Dr.Rasim OKURSOY

50 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Sistem (emme+basma) Prof.Dr.Rasim OKURSOY

51 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Problem 2 : Deniz seviyesinden 3000 metre yükseklikte kurulması düşünülen bir pompaj ünitesinde kullanılan santrifüj pompa ile statik emme yüksekliği 5 metre olan bir kuyudan emilen 25º C sıcaklığındaki su, pompa ekseninden itibaren 8 metre yüksekliğe basılmak istenmektedir. 1- Pompaj tesisine ait sistem sürtünme eğrilerini skalalı kağıda çiziniz. 2-Optimum işletme noktasını belirleyiniz. 3-Eğriye göre yük kayıpları açısından 25 metre yüksekliğe kaç L/s debi ile su basılabilir, bulunuz. Emme Hattı Boru Çapı (cm) 10,0 Boru Uzunluğu (m) 15 Boru Cinsi Beton boru Toplam Şekil Katsayısı 25,0 Basma Hattı Boru Çapı (cm) 10,0 Boru Uzunluğu (m) 25,0 Boru Cinsi PVC-plastik Toplam Şekil Katsayısı 30,0 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

52 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi V (m/s) Emme Hattı : Boru sınıfı BLAIR-3 Q f (L/s) i hk=il g Hm=Hg+(hk+hf) 0,50 3,93 0,0026 0,05 0,32 5,37 1,00 7,85 0,0089 0,18 1,27 6,46 1,50 11,78 0,0185 0,38 2,87 8,25 2,00 15,70 0,0311 0,65 5,10 10,75 2,50 19,63 0,0465 0,99 7,96 13,95 3,00 23,55 0,0646 1,38 11,47 17,85 3,50 27,48 0,0853 1,84 15,61 22,45 4,00 31,40 0,1086 2,36 20,39 27,74 5,00 39,25 0,1623 3,56 31,86 40,42 h = f v 2 2 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

53 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Emme Hattı : Boru sınıfı BLAIR Prof.Dr.Rasim OKURSOY

54 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi V (m/s) Basma Hattı : Boru sınıfı BLAIR-1 Q f (L/s) i hk=il g Hm=Hg+(hk+hf) 0,50 3,93 0,0028 0,07 0,38 8,45 1,00 7,85 0,0096 0,24 1,53 9,77 1,50 11,78 0,0195 0,49 3,44 11,93 2,00 15,70 0,0323 0,81 6,12 14,92 2,50 19,63 0,0477 1,19 9,56 18,75 3,00 23,55 0,0657 1,64 13,76 23,40 3,50 27,48 0,0861 2,15 18,73 28,88 4,00 31,40 0,1088 2,72 24,46 35,18 5,00 39,25 0,1609 4,02 38,23 50,25 h = f v 2 2 Prof.Dr.Rasim OKURSOY

55 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Prof.Dr.Rasim OKURSOY

56 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi Prof.Dr.Rasim OKURSOY

57 Sulama Makinaları-SSE Eğrisi İşletme noktasında Hm=35 m Q=20 L/s =%60 fbg=15.5 BG Eğriye göre, yük kayıpları açısından 25 m yüksekliğe en fazla 15 L/s debi ile su basılabilir. Prof.Dr.Rasim OKURSOY

SU ÜRÜNLERİNDE MEKANİZASYON

SU ÜRÜNLERİNDE MEKANİZASYON SU ÜRÜNLERİNDE MEKANİZASYON 8 Yrd.Doç.Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları & Teknolojileri Mühendisliği Bölümü Su Ürünleri Teknolojileri Su temini Boru parçaları

Detaylı

Bölüm 8: Borularda sürtünmeli Akış

Bölüm 8: Borularda sürtünmeli Akış Bölüm 8: Borularda sürtünmeli Akış Laminer ve Türbülanslı Akış Laminer Akış: Çalkantısız akışkan tabakaları ile karakterize edilen çok düzenli akışkan hareketi laminer akış olarak adlandırılır. Türbülanslı

Detaylı

Borularda Akış. Hesaplamalarda ortalama hız kullanılır.

Borularda Akış. Hesaplamalarda ortalama hız kullanılır. En yaygın karşılaşılan akış sistemi Su, petrol, doğal gaz, yağ, kan. Boru akışkan ile tam dolu (iç akış) Dairesel boru ve dikdörtgen kanallar Borularda Akış Dairesel borular içerisi ve dışarısı arasındaki

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 1

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 1 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 1 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ DENEY FÖYÜ (BORULARDA SÜRTÜNME KAYIPLARI) Hazırlayan: Araş. Gör.

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

ÇÖZÜM 1) konumu mafsallı olup, buraya göre alınacak moment ile küçük pistona etkileyen kuvvet hesaplanır.

ÇÖZÜM 1) konumu mafsallı olup, buraya göre alınacak moment ile küçük pistona etkileyen kuvvet hesaplanır. SORU 1) Şekildeki (silindir+piston) düzeni vasıtası ile kolunda luk bir kuvvet elde edilmektedir. İki piston arasındaki hacimde yoğunluğu olan bir akışkan varıdr. Verilenlere göre büyük pistonun hareketi

Detaylı

Pompalar: Temel Kavramlar

Pompalar: Temel Kavramlar Pompalar: Temel Kavramlar Sunum Akışı 1. Genel Tanımlar 2. Tesisat ve Sistem 3. Tasarım 4. Çok Pompalı Sistemler 5. Problemler Tarihçe Santrifüj pompanın esas mucidi Fransız fizikçi DENIS PAPIN (1647-1714).

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Şube. Alınan Puan. Adı- Soyadı: Fakülte No: 1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin eşit olduğunu gösteriniz. 1/6

NÖ-A NÖ-B. Şube. Alınan Puan. Adı- Soyadı: Fakülte No: 1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin eşit olduğunu gösteriniz. 1/6 Şube NÖ-A NÖ-B Adı- Soyadı: Fakülte No: Kimya Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 20.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR-II BORU ve DİRSEKLERDE ENERJİ KAYBI DENEYİ 1.Deneyin Adı: Boru ve dirseklerde

Detaylı

Şekil 1.1. Arşimed vidası

Şekil 1.1. Arşimed vidası 1. GİRİŞ 1.1. Genel Sulama, bitkinin ihtiyaç duyduğu suyun zamanında ve gerektiği miktarda bitki kök bölgesine verilmesidir. Sulama, tarımsal üretim teknikleri içerisinde önemli bir yer tutar. Birim alandan

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz.

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz. Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, 2. Ara Sınavı Soruları 10.12.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20) 5 (20)

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET 11 1.1. Dairesel Hareket 12 1.2. Açısal Yol 12 1.3. Açısal Hız 14 1.4. Açısal Hız ile Çizgisel Hız Arasındaki Bağıntı 15 1.5. Açısal İvme 16 1.6. Düzgün Dairesel

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI BORULARDA VE HİDROLİK ELEMANLARDA SÜRTÜNME KAYIPLARI DENEY FÖYÜ 1. DENEYİN AMACI Borularda

Detaylı

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1 Y. Doç. Dr. Güray Doğan 1 Kinematik Kinematik: akışkanların hareketlerini tanımlar Kinematik harekete sebep olan kuvvetler ile ilgilenmez. Akışkanlar mekaniğinde

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No:

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No: Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 05.01.2017 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

2. SUYUN BORULARDAKİ AKIŞI

2. SUYUN BORULARDAKİ AKIŞI 2. SUYUN BORULARDAKİ AKIŞI 2.6.4.4. Tesis yük kaybı eğrisinin değişik durumları Pompaj tesislerinde tesis yük kaybı eğrileri değişik alternatifler altında incelenebilir. Boru hatlarında kullanılan borular

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ HİDROLİK/PNÖMATİK SİSTEMLER

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ HİDROLİK/PNÖMATİK SİSTEMLER MEKATRONİĞİN TEMELLERİ HİDROLİK/PNÖMATİK SİSTEMLER Enerji Kaynakları Hidroliğin Tanımı Sıkıştırılamaz özellikteki akışkanların kullanıldığı, akışkanın basıncının, debisinin ve yönünün kontrol edilebildiği

Detaylı

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1.

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. SORULAR - ÇÖZÜMLER 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0216-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru

Detaylı

SORU 1) ÇÖZÜM 1) UYGULAMALI AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 1

SORU 1) ÇÖZÜM 1) UYGULAMALI AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 1 SORU 1) Şekildeki sistemde içteki mil dönmektedir. İki silindir arasında yağ filmi vardır. Sistemde sızdırmazlık sağlanarak yağ kaçağı önlenmiştir. Verilen değerlere göre sürtünme yolu ile harcanan sürtünme

Detaylı

HİDROLİK-PNÖMATİK. Prof. Dr. İrfan AY. Makina. Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Balıkesir - 2008

HİDROLİK-PNÖMATİK. Prof. Dr. İrfan AY. Makina. Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Balıkesir - 2008 Makina * Prof. Dr. İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU * Balıkesir - 008 1 HİDROLİK VE PNÖMATİK 1.BÖLÜM HİDROLİK VE PNÖMATİĞE GİRİŞ TARİHÇESİ: Modern hidroliğin temelleri 1650 yılında Pascal ın kendi

Detaylı

POMPALAR FLYGT SUMAK FLYGT POMPA

POMPALAR FLYGT SUMAK FLYGT POMPA POMPALAR FLYGT FLYGT POMPA Flygt Experior, son teknoloji hidrolik kısmı, üstün verimlilikteki motorlar ve akıllı kontrollerden oluşan üç ana işlevin avantajlarını içerir. Flygt Experior, kurulumu ve çalıştırılması

Detaylı

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK490 Makine Laboratuarı Dersi Akışkanlar Mekaniği Deneyi

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK490 Makine Laboratuarı Dersi Akışkanlar Mekaniği Deneyi BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK490 Makine Laboratuarı Dersi Akışkanlar Mekaniği Deneyi 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün

Detaylı

CMK-202 / CMT204 Hidrolik - Pnömatik. Prof. Dr. Rıza GÜRBÜZ

CMK-202 / CMT204 Hidrolik - Pnömatik. Prof. Dr. Rıza GÜRBÜZ CMK-202 / CMT204 Hidrolik - Pnömatik Prof. Dr. Rıza GÜRBÜZ Hafta 1 Hidrostatik ve hidrodinamikle ilgili temel kanunları kavrayabilme Çankırı Karatekin Üniversitesi - 2016 2 Bu Derste İşlenecek Konular

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE 2012 OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE www.ogendidactic.com Giriş OAG-100 Hidroloji Tezgahı ve çeşitli yardımcı modül üniteleri ile Akışkanlar Mekaniği derslerinde ayrıntılı ve kapsamlı deneysel

Detaylı

HİDROLİK. Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU

HİDROLİK. Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU HİDROLİK Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU Ders Hakkında Genel Bilgiler Görüşme Saatleri:---------- Tavsiye edilen kitaplar: 1-Hidrolik (Prof. Dr. B. Mutlu SÜMER, Prof. Dr. İstemi ÜNSAL. ) 2-Akışkanlar Mekaniği

Detaylı

Alınan Puan NOT: Yalnızca 5 soru çözünüz, çözmediğiniz soruyu X ile işaretleyiniz. Sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR ve ÇÖZÜMLER

Alınan Puan NOT: Yalnızca 5 soru çözünüz, çözmediğiniz soruyu X ile işaretleyiniz. Sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR ve ÇÖZÜMLER Gıda Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, Bahar yarıyılı 0216-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru Çözümleri 30.05.2017 Adı- Soyadı: Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20) 5 (20)

Detaylı

ŞEKİL P4. Tavanarası boşluğu. Tavanarası boşluğu. 60 o C. Hava 80 o C 0.15 m 3 /s. Hava 85 o C 0.1 m 3 /s. 70 o C

ŞEKİL P4. Tavanarası boşluğu. Tavanarası boşluğu. 60 o C. Hava 80 o C 0.15 m 3 /s. Hava 85 o C 0.1 m 3 /s. 70 o C 8. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR 1) 15 o C de su (ρρ = 999.1 kg m 3 ve μμ = 1.138 10 3 kg m. s) 4 cm çaplı 25 m uzunluğında paslanmaz çelikten yapılmış yatay bir borudan 7 L/s debisiyle sürekli olarak akmaktadır.

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Akışkanlar Mekaniği Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No : Grup

Detaylı

Bileşen Formüller ve tarifi Devre simgesi Hidro silindir tek etkili. d: A: F s: p B: v: Q zu: s: t: basitleştirilmiş:

Bileşen Formüller ve tarifi Devre simgesi Hidro silindir tek etkili. d: A: F s: p B: v: Q zu: s: t: basitleştirilmiş: Fomüller ve birimler Fomüller ve birimler Hidrolik tesislerin planlaması ve boyutlandırılması çeşitli açılardan yapılmak zorundadır ve hidrolik elemanlar istenen işlevsel akışlara göre seçilmelidir. Bunun

Detaylı

SU YAPILARI. 2.Hafta. Genel Tanımlar

SU YAPILARI. 2.Hafta. Genel Tanımlar SU YAPILARI 2.Hafta Genel Tanımlar Havzalar-Genel özellikleri Akım nedir? ve Akım ölçümü Akım verilerinin değerlendirilmesi Akarsularda katı madde hareketi Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr

Detaylı

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek Boyut analizi, göz önüne alınan bir fiziksel olayı etkileyen deneysel değişkenlerin sayısını ve karmaşıklığını azaltmak için kullanılan bir yöntemdir. Akışkanlar mekaniğinin gelişimi ağırlıklı bir şekilde

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

E = U + KE + KP = (kj) U = iç enerji, KE = kinetik enerji, KP = potansiyel enerji, m = kütle, V = hız, g = yerçekimi ivmesi, z = yükseklik

E = U + KE + KP = (kj) U = iç enerji, KE = kinetik enerji, KP = potansiyel enerji, m = kütle, V = hız, g = yerçekimi ivmesi, z = yükseklik Enerji (Energy) Enerji, iş yapabilme kabiliyetidir. Bir sistemin enerjisi, o sistemin yapabileceği azami iştir. İş, bir cisme, bir kuvvetin tesiri ile yol aldırma, yerini değiştirme şeklinde tarif edilir.

Detaylı

2. SUYUN BORULARDAKİ AKIŞI

2. SUYUN BORULARDAKİ AKIŞI . SUYUN BORULARDAKİ AKIŞI Akışkanlar mekaniği, sıvı ve gaz akışkanların durgun ve hareket halindeki durumlarını inceler. Akışkanlar mekaniği sıvılara ve gazlara etki eden kuvvetleri ve bu kuvvetlerin meydana

Detaylı

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii Last A Head xvii İ çindekiler 1 GİRİŞ 1 1.1 Akışkanların Bazı Karakteristikleri 3 1.2 Boyutlar, Boyutsal Homojenlik ve Birimler 3 1.2.1 Birim Sistemleri 6 1.3 Akışkan Davranışı Analizi 9 1.4 Akışkan Kütle

Detaylı

Sulama makineleri. Bitkinin gereksinimi olan suyu kaynaktan alan, basınçlı olarak sulama sistemini besleyen ve bitkiye dağıtan makinalardır.

Sulama makineleri. Bitkinin gereksinimi olan suyu kaynaktan alan, basınçlı olarak sulama sistemini besleyen ve bitkiye dağıtan makinalardır. . 1 Sulama makineleri Bitkinin gereksinimi olan suyu kaynaktan alan, basınçlı olarak sulama sistemini besleyen ve bitkiye dağıtan makinalardır. Sınıflandırma: Basınçlı sulama makine ve araçları, aşağıdaki

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

HR. Ü. Müh. Fak. Makina Mühendisliği Bölümü Termodinamik I Bütünleme Sınavı (02/02/2012) Adı ve Soyadı: No: İmza:

HR. Ü. Müh. Fak. Makina Mühendisliği Bölümü Termodinamik I Bütünleme Sınavı (02/02/2012) Adı ve Soyadı: No: İmza: HR. Ü. Müh. Fak. Makina Mühendisliği Bölümü 050304-0506304-Termodinamik I Bütünleme Sınavı (0/0/0) Adı ve Soyadı: No: İmza: Alınan uanlar:..3.4.5.6.. Sınav sonucu. Süre: 90 dak. Not: erilmediği düşünülen

Detaylı

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek

5. Boyut Analizi. 3) Bir deneysel tasarımda değişken sayısının azaltılması 4) Model tasarım prensiplerini belirlemek Boyut analizi, göz önüne alınan bir fiziksel olayı etkileyen deneysel değişkenlerin sayısını ve karmaşıklığını azaltmak için kullanılan bir yöntemdir. kışkanlar mekaniğinin gelişimi ağırlıklı bir şekilde

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

713 SU TEMİNİ VE ÇEVRE ÖDEV #1

713 SU TEMİNİ VE ÇEVRE ÖDEV #1 713 SU TEMİNİ VE ÇEVRE ÖDEV #1 Teslim tarihi:- 1. Bir şehrin 1960 yılındaki nüfusu 35600 ve 1980 deki nüfusu 54800 olarak verildiğine göre, bu şehrin 1970 ve 2010 yıllarındaki nüfusunu (a) aritmetik artışa

Detaylı

DEN 322. Pompa Sistemleri Hesapları

DEN 322. Pompa Sistemleri Hesapları DEN 3 Pompa Sistemleri Hesapları Sistem karakteristiği B h S P P B Gözönüne alınan pompalama sisteminde, ve B noktalarına Genişletilmiş Bernoulli denklemi uygulanırsa: L f B B B h h z g v g P h z g v g

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I BERNOULLİ DENEYİ FÖYÜ 2014 1. GENEL BİLGİLER Bernoulli denklemi basınç, hız

Detaylı

Birimler. Giriş. - Ölçmenin tanımı. - Birim nedir? - Birim sistemleri. - Uluslararası (SI) birim sistemi

Birimler. Giriş. - Ölçmenin tanımı. - Birim nedir? - Birim sistemleri. - Uluslararası (SI) birim sistemi Birimler Giriş - Ölçmenin tanımı - Birim nedir? - Birim sistemleri - Uluslararası (SI) birim sistemi 1 Ölçme: Değeri bilinmeyen bir büyüklüğün birim olarak isimlendirilen ve özelliği bilinen başka bir

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ

BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MM30 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DERSİ BORULARDA BASINÇ KAYBI E SÜRTÜNME DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Mustafa ÖZBEY SAMSUN

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı Su Debisi Hesabı Sıcak sulu ısıtma sistemleri, günümüzde bireysel ve bölgesel konut ısıtmasında, fabrika ve atölye, sera ısıtmasında, jeotermal enerjinin kullanıldığı ısıtma

Detaylı

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1 SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1. Giriş Deney düzeneği tank, su dolaşımını sağlayan boru sistemi ve küçük ölçekli bir santrifüj pompadan oluşmaktadır. Düzenek, üzerinde ölçümlerin yapılabilmesi için elektronik

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM DERSİ-DÖNEM SONU PROJELERİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM DERSİ-DÖNEM SONU PROJELERİ BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM DERSİ-DÖNEM SONU PROJELERİ 4. Proje: Hidrolik Türbin Tasarımı (Hydrolic Turbine) Barajlardan ve çaylardan elektrik üretmek için hidrolik (sıvı) türbinler kullanılır. Bunlar

Detaylı

Đçten Yanmalı Motor Tasarımı

Đçten Yanmalı Motor Tasarımı 1-Tasarımda kıyas yapılacak motor seçimi 2- Sayfa 86 dan 99 a kadar ısıl analiz yapılacak Uygulama-1 Motor hacmi 1298 cc 1000 rpm Sıkıstırma oranı (ε) 10 2000 rpm Ne 64 kw/6000 rpm Uygulanacak Motor 3000

Detaylı

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout Su seviyesi = h a in Kum dolu sütun out Su seviyesi = h b 1803-1858 Modern hidrojeolojinin doğumu Henry Darcy nin deney seti (1856) 1 Darcy Kanunu Enerjinin yüksek olduğu yerlerden alçak olan yerlere doğru

Detaylı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Reynolds Sayısı ve Akış Türleri Deneyi 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle belirtilen

Detaylı

900*9.81*0.025*61.91 19521.5 Watt 0.70

900*9.81*0.025*61.91 19521.5 Watt 0.70 INS 61 Hidrolik İnşaat Müendisliği ölümü Hidrolik nabilim alı Uygulama 5 Soru 1 : Şekildeki sistemle aznesinden aznesine Q = 5 l/s, özgül kütlesi = 900 kg/m, kinematik viskozitesi =10 - m /s olan yağ akmaktadır.

Detaylı

2. Basınç ve Akışkanların Statiği

2. Basınç ve Akışkanların Statiği 2. Basınç ve Akışkanların Statiği 1 Basınç, bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvet olarak tanımlanır. Basıncın birimi pascal (Pa) adı verilen metrekare başına newton (N/m 2 ) birimine

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI I BASINÇ KAYIPLARI DENEYİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI I BASINÇ KAYIPLARI DENEYİ T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI I BASINÇ KAYIPLARI DENEYİ DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Ocak 2013 KAYSERİ T-420 BASINÇ KAYIPLARI

Detaylı

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I BERNOLLİ DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I BERNOLLİ DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 BERNOLLİ DENEYİ Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 1. Amaç Yapılacak olan Bernoulli deneyinin temel amacı, akışkanlar mekaniğinin en önemli denklemlerinden olan, Bernoulli (enerjinin

Detaylı

KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ 1. ÖDEVİ

KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ 1. ÖDEVİ KENTSEL ALTYAPI SİSTEMLERİNİN HİDROLİĞİ 1. ÖDEVİ Soru 1: Zemin boy kesiti şekilde verilen serbest yüzeyli akiferde açılacak bir d= 0.8 m çaplı bir kuyudan; a) Çekilebilecek optimum debiyi, b) Bu kuyunun

Detaylı

YEREL KAYIPLAR. Borudaki yerel fiziki şekil değişimleri akımın yapısını mansaba doğru uzunca bir mesafe etkileyebilir.

YEREL KAYIPLAR. Borudaki yerel fiziki şekil değişimleri akımın yapısını mansaba doğru uzunca bir mesafe etkileyebilir. YEREL KAYIPLAR Bir boru hattı üzerinde akımı rahatsız edebilecek her çeşit yerel değişim bir miktar enerjinin kaybolmasına sebep olur. Örneğin boru birleşimleri, düğüm noktaları, çap değiştiren parçalar,

Detaylı

Hidrolik ve Pnömatik Sistemler

Hidrolik ve Pnömatik Sistemler Hidrolik ve Pnömatik Sistemler Doç. Dr. Davut KARAYEL 1 GİRİŞ Hidrolik ve pnömatik sistemler her geçen gün uygulama alanını genişletmektedir. Günümüzde en az elektronik ve bilgisayar kadar endüstride yerini

Detaylı

SORU #1. (20 p) (İlişkili Olduğu / Ders Öğrenme Çıktısı: 1,5,6 Program Çıktısı: 1)

SORU #1. (20 p) (İlişkili Olduğu / Ders Öğrenme Çıktısı: 1,5,6 Program Çıktısı: 1) Süre 90 dakikadır. T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ DERSİ 2015-2016 GÜZ FİNAL SINAVI (Prof.Dr. Tahsin ENGİN - Doç.Dr. Nedim Sözbir - Yrd.Doç.Dr. Yüksel KORKMAZ Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-8 SIVI AKIŞKANLARDA BASINÇ. Akışkanlar sıvı ve gaz olarak ikiye ayrılırlar.

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-8 SIVI AKIŞKANLARDA BASINÇ. Akışkanlar sıvı ve gaz olarak ikiye ayrılırlar. Bölüm-8 SIVI AKIŞKANLARDA BASINÇ 8.1. Sıvı Akışkanlarda Basınç Akışkanlar sıvı ve gaz olarak ikiye ayrılırlar. Sıvı akışkanlar sıkıştırılamayan, gaz akışkanlar ise sıkıştırılabilen akışkanlar olarak isimlendirilirler.

Detaylı

HİDROJEOLOJİ. Hidrolojik Çevrim Bileşenleri Akış ve süzülme. 3.Hafta. Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT

HİDROJEOLOJİ. Hidrolojik Çevrim Bileşenleri Akış ve süzülme. 3.Hafta. Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT HİDROJEOLOJİ 3.Hafta Hidrolojik Çevrim Bileşenleri Akış ve süzülme Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Hidrolojik Çevrim Bileşenleri Buharlaşma-terleme Yağış Yüzeysel akış Yeraltına süzülme ve

Detaylı

Bölüm 5: Sonlu Kontrol Hacmi Analizi

Bölüm 5: Sonlu Kontrol Hacmi Analizi Bölüm 5: Sonlu Kontrol Hacmi Analizi Reynolds Transport Teoremi (RTT) Temel korunma kanunları (kütle,enerji ve momentumun korunumu) doğrudan sistem yaklaşımı ile türetilmiştir. Ancak, birçok akışkanlar

Detaylı

ÇEV-220 Hidrolik. Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT

ÇEV-220 Hidrolik. Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT ÇEV-220 Hidrolik Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT Borularda Türbülanslı Akış Mühendislik uygulamalarında akışların çoğu türbülanslıdır ve bu yüzden türbülansın

Detaylı

OAG 100-A-B-C HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTELERİ

OAG 100-A-B-C HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTELERİ 2012 OAG 100-A-B-C HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTELERİ www.ogendidactic.com Giriş OAG-100 Hidroloji tezgahı, akışkanlar mekaniği deneyleri için ana ünite yani; akış sağlayıcı su kaynağı olarak kullanılmaktadır.

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

Akışkanlar mekaniği genel anlamda hidrostatik, kinematik ve hidrodinamik olmak üzere başlıca üç gruba ayrılmaktadır.

Akışkanlar mekaniği genel anlamda hidrostatik, kinematik ve hidrodinamik olmak üzere başlıca üç gruba ayrılmaktadır. 1. GİRİŞ Hidrolik, genel anlamda durgun veya hareket halinde bulunan sıvıların hareketlerini ve bunların ilgili tesislerle olan karşılıklı ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Hidrolik bilimi de diğerleri

Detaylı

SALYANGOZLU NORM POMPALAR SNP

SALYANGOZLU NORM POMPALAR SNP SALYANGOZLU NORM POMPALAR SNP 32 300 Yüksek verim, Uzun ömür, Üstün kalite, DIN 24255 normunda (TS EN 733 standardında), DIN 2533 normuna (TS EN 1092-2 ve TS EN 1092-1 standartlarına) uygun flanşlar, Elektrik

Detaylı

7. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR

7. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR 7. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR 1) Denver, Colorao da (rakım 1610 m) yerel atmosfer basıncı 8.4 kpa dır. Bu basınçta ve 0 o C sıcaklıktaki hava, 120 o C sıcaklıkta ve 2.5m 8m boyutlarında düz bir plaka

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü HİDROLOJİ Buharlaşma Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü BUHARLAŞMA Suyun sıvı halden gaz haline (su buharı) geçmesine buharlaşma (evaporasyon) denilmektedir. Atmosferden

Detaylı

SORU #1. (20 p) (İlişkili Olduğu / Ders Öğrenme Çıktısı: 1,5,6 Program Çıktısı: 1)

SORU #1. (20 p) (İlişkili Olduğu / Ders Öğrenme Çıktısı: 1,5,6 Program Çıktısı: 1) Süre 90 dakikadır. T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ DERSİ 015-016 GÜZ FİNAL SINAVI (Prof.Dr. Tahsin ENGİN - Doç.Dr. Nedim Sözbir - Yrd.Doç.Dr. Yüksel KORKMAZ Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti KALDIRMA KUVVETİ Her cisim, dünyanın merkezine doğru bir çekim kuvvetinin etkisindedir. Buna rağmen su yüzeyine bırakılan, tahta takozun ve gemilerin batmadığını, bazı balonların da havada, yukarı doğru

Detaylı

508 HİDROLOJİ ÖDEV #1

508 HİDROLOJİ ÖDEV #1 508 HİDROLOJİ ÖDEV #1 Teslim tarihi: 30 Mart 2009 16:30 1. Yüzey alanı 40 km 2 olan bir gölde Haziran ayında göle giren akarsuyun ortalama debisi 0.56 m 3 /s, gölden çıkan suyun ortalama debisi 0.48 m

Detaylı

Deneye Gelmeden Önce;

Deneye Gelmeden Önce; Deneye Gelmeden Önce; Deney sonrası deney raporu yerine yapılacak kısa sınav için deney föyüne çalışılacak, Deney sırasında ve sınavda kullanılmak üzere hesap makinesi ve deney föyü getirilecek. Reynolds

Detaylı

2. POTANSİYEL VE KİNETİK ENERJİ 2.1. CİSİMLERİN POTANSİYEL ENERJİSİ. Konumundan dolayı bir cismin sahip olduğu enerjiye Potansiyel Enerji denir.

2. POTANSİYEL VE KİNETİK ENERJİ 2.1. CİSİMLERİN POTANSİYEL ENERJİSİ. Konumundan dolayı bir cismin sahip olduğu enerjiye Potansiyel Enerji denir. BÖLÜM POTANSİYEL VE KİNETİK ENERJİ. POTANSİYEL VE KİNETİK ENERJİ.1. CİSİMLERİN POTANSİYEL ENERJİSİ Konumundan dolayı bir cismin sahip olduğu enerjiye Potansiyel Enerji denir. Mesela Şekil.1 de görülen

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN KÜTLE: Yeryüzünde hacim kaplayan cisimlerin değişmez madde miktarıdır. ( sıcaklığa, basınca, çekim ivmesine bağlı olarak değişmez. ) Terazi ile ölçülür. Kütle birimi SI birim sisteminde Kg dır. Herhangi

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 4

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 4 Akışkanlar ile ilgili temel kavramlar MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 4 Yrd. Doç. Dr. Yüksel HACIOĞLU Su,, gaz, buhar gibi kolayca şekillerini değiştirebilen ve dış etkilerin etkisi altında kolayca hareket

Detaylı

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No :

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No : Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 06.01.2015 Soru (puan) 1 (15) 2 (15) 3 (15) 4 (20)

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I OSBORN REYNOLDS DENEY FÖYÜ 1. Deney Amacı Bu deneyin amacı laminer (katmanlı)

Detaylı

Surface Processes and Landforms (12.163/12.463) Fall K. Whipple

Surface Processes and Landforms (12.163/12.463) Fall K. Whipple MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 12.163./12.463 Yeryüzü Süreçleri ve Yüzey Şekillerinin Evrimi 2004 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için http://ocw.mit.edu/terms

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

SIVI AKIŞKANLAR SIVI AKIÞKANLAR

SIVI AKIŞKANLAR SIVI AKIÞKANLAR BÖLÜM 4 SIVI AKIÞKANLAR Teknolojinin Bilimsel İlkeleri dersinde (YÖK-End. Eğitim Projesi Meslek Yüksekokulları için) sıvı akışkanlara ait basınç, kuvvet, özgül kütle, basınç birimleri, bağıl basınç, mutlak

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1: TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Mekanik, Tanımlar 12 1.1.1.Madde ve Özellikleri 12 1.2.Sayılar, Çevirmeler 13 1.2.1.Üslü Sayılarla İşlemler 13 1.2.2.Köklü Sayılarla İşlemler 16 1.2.3.İkinci

Detaylı

(b) Model ve prototipi eşleştirmek için Reynolds benzerliğini kurmalıyız:

(b) Model ve prototipi eşleştirmek için Reynolds benzerliğini kurmalıyız: AKM 205 BÖLÜM 7 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Askeri amaçlı hafif bir paraşüt tasarlanmaktadır. Çapı 7.3 m, deney yükü, paraşüt ve donanım ağırlığı

Detaylı

Temel Hidrolik- Karakteristik Eğrilerğ

Temel Hidrolik- Karakteristik Eğrilerğ Temel Hidrolik- Karakteristik Eğrilerğ Arzu Kulil, KSB A.Ş., İstanbul Hydraulic basics - Characteristic curves 1 Bir santrifüj pompanın Karakteristik QH-eğrileriğ Basma yüksekliği H [%] 160 140 120 Pompa

Detaylı

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1)

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1) Yer altı Suyu Yeraltı Suyu Hidrolojisi Giriş Hidrolojik Çevrim Enerji Denklemleri Darcy Kanunu Akifer Karakteristikleri Akım Denklemleri Akım Ağları Kuyular Yeraltısuyu Modellemesi 1 Su, tüm canlılar için

Detaylı

ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ

ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ 1. Teorik Esaslar: Isı değiştirgeçleri, iki akışın karışmadan ısı alışverişinde bulundukları mekanik düzeneklerdir. Isı değiştirgeçleri endüstride yaygın olarak kullanılırlar

Detaylı

GİRİş. Boşaltım için pompaj yöntemini. çıkış ağızlan uygun boyutlarda yapılan pompaj kuyusuna bağlanmalçta, pompadır. Bu pompalar santrifüj pompalar

GİRİş. Boşaltım için pompaj yöntemini. çıkış ağızlan uygun boyutlarda yapılan pompaj kuyusuna bağlanmalçta, pompadır. Bu pompalar santrifüj pompalar III DERLEMELER TARIMSAL ALANLARıN DRENAJıNDA POMPAJ UYGULAMASı Sücaattin Kınmhan (1) GİRİş Kurak ve yarı kurak bölgelerdeki sulanan taban arazilerde önceden var olan tabali suyunun düzeyini bitki gelişmesini

Detaylı