Hatice YILDIRIM SARI *

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hatice YILDIRIM SARI *"

Transkript

1 ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN AİLELERDE AİLE YÜKLENMESİ Hatice YILDIRIM SARI * ÖZ Zihinsel engelli çocukların bakımı, tüm aile üyelerini, aile içi ve dışı ilişkileri etkileyen, yaşam boyu süren bir durumdur. Çalışmalar zihinsel engelli çocuğu olan annebabalarda, sağlıklı çocuğu olan anne-babalara göre ebeveynlik stresinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ailelerin çoğu duygusal, sosyal ve ekonomik güçlükler yaşadıklarını belirtmektedirler. Hemşireler zihinsel engelli çocuk ve ailesine klinikte, rehabilitasyon merkezlerinde ve birinci basamak sağlık hizmetlerinde bakım verirler. Bu nedenle hemşireler zihinsel engelli çocuğun aileyi nasıl etkilediğini, zihinsel engelli çocukla yaşama hakkında ailenin duygularını ve güçlüklerini bilmelidirler. Anahtar Sözcükler: Zihinsel engelli çocuğu olan aile, zihinsel engelli çocuk, aile yükü, hemşirelik ABSTRACT Family Burden on Families of Children with Intellectual Disability Caring for a child with intellectual disability is a lifelong activity that affects all members of the family, and their intrafamilial and extrafamilial relationships. The studies have shown that parenting stress to be significantly higher among parents caring for children with intellectual disabilities than those with no disabilities. Many families report negative feelings as well as emotional, social and financial challenges. Nurses care to child with intellectual disability and their families in clinical setting, rehabilitation centres or primary health care. Therefore, nurses must know the effect of children with intellectual disability to the family, and the feelings and difficulties of the family who live with a intellectually disable child. Key Words: Family of children with intellectual disability, child with intellectual disability, family burden, nursing. GİRİŞ Zihinsel engellilik, gelişimsel engeller arasında yer alan ve çocukluk çağında ele alınması gereken önemli konulardan biridir. Zihinsel engellilik; çocuğun genel entellektüel işlevinin belirgin şekilde ortalamanın altında olmasıdır (Servonsky ve Opas, 1987). Uluslararası Zihinsel Yetersizlikler Bilimsel Çalışma Birliği (International Association for the Scientific Study of Intellectual Disabilities: IASSID) zihinsel engelli bireylerin ve ailelerinin sorunlarıyla ilgilenen toplumsal kurumların yetersiz olduğunu ve sağlık profesyonellerinin zihinsel engelli bireyler ve ailelerinin sorunlarını saptamada ve çözüm bulmada yetersiz kaldığını belirtmektedir (DSÖ, 2001). Türkiye Özürlüler Araştırması (2002) sonucuna göre zihinsel engelli bireylerin %84 ü bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden, %49,2 si sağlık hizmetlerinden, %87,7 si ise aile rehberliği ve danışmanlık hizmetlerinden yararlanamamaktadır (http://www.ozida.gov.tr). Zihinsel engelli bireylere bakım verecek olan sağlık profesyonelleri arasında hemşirelerin önemli bir yeri vardır. Betz, Baer, Poulsen ve ark. (2004) özellikle toplum hemşirelerinin güçlendirilmesi ve rollerinin artırılmasının önemini belirtmişlerdir. Hemşireler birincil, ikincil ve üçüncül sağlık hizmetlerinde zihinsel engelliliğin önlenmesi, erken tanısı ve aile merkezli bakımın sürdürülmesinde önemli girişimlerde bulunabilirler. Zihinsel engelli bireylere yönelik aile merkezli bakımı sürdürürken zihinsel engelli çocuğun aileye hangi açıdan etkilediğinin bilinmesi hemşirelik sürecinin planlı yürütülmesine katkı sağlayacaktır. * Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, İzmir 1

2 Yıldırım Sarı Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Aile Kearney ve Griffin (2001) e göre, batı toplumlarında ve başarı odaklı kültürlerde zeka, güzellik ve gençliğe fazla değer verilmektedir. Bu kültürlerde çirkin, fakir, sakat veya başarısız insanlar yetersiz olarak görülmekte ve etiketlenmektedirler. Bu düşünce sisteminin bir yansıması olarak yetersizliği/sakatlığı olan insanlar uzun süre topluma yük olarak görülmüşlerdir. Toplumsal yükün bir yansıması olarak da yetersizliği olan çocuklar aile için bir trajedi olarak algılanmıştır. Farklı özelliklere sahip bir çocuğun anne-babası olma rolü, anne-babaların kendi seçtikleri bir rol değildir, hiçbir anne-baba bu role kendini hazırlamaz. Genelde, aileler çocuklarını kendi düşünce, hayal ve amaçlarını gerçekleştirecek bir eser olarak görmektedir (Akkök 2005). Her çocuğun doğumu aile yaşantısında değişikliklere neden olmaktadır. Akkök e (2005) göre, ailenin gelişim aşamaları ile çocuğun gelişim aşamaları paralel devam ettiğinden dolayı bu değişiklikler ailede kabul edilebilir durumlardır. Ancak zihinsel engelli çocukların gelişim aşamaları normal/sağlıklı çocuklarınki ile karşılaştırıldığında daha yavaş bazen de oldukça geçtir. Zihinsel engelli bir çocuğa sahip olmak ailenin gelişim dönemlerini sağlıklı çocuklara oranla daha fazla etkilemektedir (Akkök 2005). Holroyd un (2003) çalışmasına katılan bir anne, zihinsel engelli çocuğunun bakımı ile ilgili yaşadığı süreci uzun bir koşu olarak tanımlamıştır. Aile Yüklenmesi Zihinsel engelli çocukla yaşamak ve bakım vermek aile üyelerinde yüklenme (burden) duygusu oluşturmaktadır. Yüklenme, bakım verenin/annenin engelli çocuğa yönelik bakımları yerine getirirken yaşadığı öznel algıları ya da bireysel tepkileridir (Chou 2000). Yüklenme, bakımın bir sonucu olarak bakım verenin algıladığı duyguları, fiziksel sağlığı, sosyal yaşamı ve ekonomik durumunu kapsamaktadır (Chou 2000). Duygusal Yüklenme: Hollahan ın (2003) aktardığına göre Wikler, Wasow ve Hatfield (1981) zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinde dört stres kaynağı olduğunu belirlemişlerdir. Bunlar; keder, bakım yükünün uzaması, sosyal etkileşimlerde etiketlenme ve ebeveynlik açısından rol model eksikliğidir. Ailede duygusal yüklenmeyi etkileyen önemli bir unsur, engelli bir çocuğun doğumuyla yaşanan kayıptır. Engelli bir çocuğa sahip olan aileler idealize ettikleri çocuklarının kaybını yaşarlar ve engelli çocuklarının gelişimi boyunca da kederlidirler (Akkök 2005). Damrosch ve Perry (1989) Down Sendromlu çocukların ebeveynleriyle yaptığı çalışmasında, tüm ebeveynlerin kronik keder yaşadıklarını ve keder duygusunun annelerde daha yüksek boyutlarda olduğunu belirtmektedirler. Zihinsel engelli çocuğa verilen tepkiler her ailede ve her ebeveynde farklı düzeyde yaşanmaktadır. Bazı ailelerde ya da ebeveynlerde bu süreç daha kolay atlatılıp, aile/ebeveyn yapıcı birtakım yaklaşımları planlama ve hayatlarında gerekli düzenlemeleri yapmaya başlarken, bazı aileler uzun süreli keder ve yas yaşayabilir. Van Riper (1999) Down Sendromlu çocuğu olan ailelerle yürüttüğü çalışmasında aile yükünün orta düzeyde olduğunu saptamış ve ailelerin baş etme ve sorun çözme yeterliliklerinin yüksek düzeyde olduğuna işaret etmiştir. Olsson un (2004) çalışmasında, bazı Down Sendromlu çocuğu olan aileler yaşama karşı yeni bir bakış açısı kazandıklarını ifade ederken, Hastings, Beck ve Hill (2005) zihinsel engelli çocuğun aileye olumlu katkılarının olduğundan söz etmişlerdir. Stainton ve Besser (1998) ailelerin zihinsel engelli çocuklarını neşe ve umut kaynağı olarak gördüklerini belirtmişlerdir. Kearney ve Griffin (2001) zihinsel engelli çocuğa sahip olmanın neşe ve keder olmak üzere iki uçlu olduğunu, ailelerin bu duygular arasında geçişler gösterdiğini ifade etmiştir. Zihinsel engelli çocukların aileleriyle yapılan birçok araştırmada ebeveynlerin stres durumlarının normal/sağlıklı çocuğu olan ebeveynlere göre daha fazla görüldüğü sonucu ortaya konmuştur (Hastings ve ark 2005; Emerson ve ark 2004; Dyson 1997). Tonge ve ark. (2004) zihinsel engelli çocukların annelerinde toplumun genelinden 2-3 kat fazla oranda ruh sağlığı sorunları olduğunu, Emerson (2003) ise annelerin %22 sinin çocuğundan kaynaklanan nedenlerle, ruhsal durumu ile ilgili olarak bir hekime göründüğünü saptamıştır. Eisenhower ve Blacher (2004) ise tek ebeveynlerin (bekar annelerin) stres düzeyinin yüksek olduğunu belirtmişlerdir. Pelchat, Ricard, Bouchard ve ark. (1999) ebeveynlerin stresini etkileyen faktörleri; engelin geri dönüşsüz / düzeltilemez olması, zihinsel gelişimin sınırlı olması, zeka düzeyindeki yetersizliğin sosyal bir leke olarak değerlendirilmesi ve çocuğun hayatta kalmasında ciddi risklerin olması şeklinde belirtmektedir. Duvall ın Aile Yaşam Döngüsü Modeli ne göre aileler çocuklarının gelişimsel geriliği nedeniyle yaşam 2

3 döngüsünün her bir aşamasında bazı özellikleri gerçekleştirememektedir. Örn; yaşam döngüsünde okul çağı çocuğu olan ailede çocuğun okula başlaması ve bununla birlikte yaşamlarında bazı değişikliklerin görülmesi gerekmektedir (Servonsky ve Opas 1987). Ancak zihinsel engelli çocuğu olan ailelerde bu durum sağlıklı çocuğu olan ailelerdeki gibi gerçekleşememektedir. Hollahan ın (2003) aktardığına göre Wikler, Wasow ve Hatfield (1981) gelişimsel geriliği olan çocukların ailelerinin bazı gelişimsel krizler yaşadığını açıklamışlardır. Bu gelişimsel krizler arasında çocuğun konuşmaya başlaması, okula başlaması ve 21. doğum günü yer almaktadır. Sarı, Başer ve Turan (2006) ise çalışmalarında, ergenlik döneminde Down Sendromlu çocuğu olan annelerin, çocuklarının evlenip yuva kuramayacak olmaları ve erkek çocuklarının askere gidemeyecek olmalarından dolayı üzüldüklerini saptamıştır. Haveman, Berkum, Reijnders ve ark. (1997) 0-9 yaşlar arasında zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin gelişimsel ve tıbbi konular konusunda bilgi ve duygusal desteğe gereksinimleri olduğuna işaret etmektedirler. Yaşları arasında çocuğu olan ailelerin gereksinimleri ise; okul ve boş zaman aktivitelerinin düzenlenmesine yoğunlaşmaktadır (Haveman, Berkum, Reijnders ve ark. 1997). Emerson ve arkadaşları (2004) çocuğun konuşma yeteneğinin sınırlı olmasının ailenin stresini artırdığını saptamışlardır. Literatürde yer alan önemli bir konu da ailelerin çocuklarının geleceğine yönelik kaygı yaşadıklarıdır (Sarı ve ark. 2006; Minnes ve Woodford 2004; Holroyd 2003; Chen 2000; Dyson 1997; Ergenekon 1996; Cullen ve ark 1991). Cullen ve arkadaşları (1991) ebeveynlerin çocuklarının geleceği konusundaki düşünceleri nedeniyle zihinsel engelli çocuklarının rahat ve mutluluğunu sağlamaya, en iyi bakımı vermeye çalıştıklarını bu nedenle de kendilerine daha az zaman ayırdıklarına, daha az eğlendiklerine, dinlendiklerine yer vermektedirler. Chen (2000) zihinsel engeli olan çocukların ailelerinin %61 inin gelecekte çocuklarına kardeşlerinin bakmasını planladıklarını belirtmiştir. Argyrakouli ve Zafiropoulou (2003) zihinsel engelli çocuğu olan annelerin engelli çocuğu olmayan annelere göre benlik saygılarının anlamlı düzeyde düşük olduğunu saptamıştır. Yazarlar bunun nedenini annelerin artmış yüklerine ve bakım sorumluluklarına bağlamaktadırlar. Zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynlerin yaşadıkları stresten dolayı evlilik ilişkilerinin olumsuz yönde etkilendiğini belirten araştırmalar bulunmasına karşın (Sarı ve ark 2006; Sarısoy 2000), Cunningham (1996) çalışmasında ailelerin büyük çoğunluğunda iyi evlilik ilişkilerinin var olduğunu, boşanmaların ulusal oranlarla karşılaştırıldığında daha az olduğuna dikkat çekmektedir. Sarı ve arkadaşları (2006) ise çalışmasında eşlerin birbirlerine yeterince zaman ayıramadıklarını ve eşler arasında birbirlerini suçlama gibi sorunların görüldüğünü belirtmişlerdir. Ebeveynler dışında ailede etkilenen bireylerden biri de zihinsel engelli çocuğun sağlıklı kardeşleridir. Çalışmaların bazılarında kardeşlerin olumlu olarak etkilendiği belirtilirken (Van Riper 1999; Cunningham 1996), bazılarında ise kardeşlerde engelli bir kardeşe sahip olmadan dolayı davranış bozuklukları, okul başarısızlığı, yetersiz sosyal ilişki gibi sonuçlara yer verilmektedir (Pirimoğlu 1996; Pearson ve Sternberg 1986). Bazı çalışmalarda sağlıklı çocuğa ebeveynleri tarafından ayrılan zamanın azaldığı belirtilmektedir (Sarı ve ark 2006; Cunningham 1996; Pearson ve Sternberg 1986). Pearson ve Sternberg (1986) çalışmalarında sağlıklı kardeşlerde engelli çocuğa karşı aşırı koruyuculuk, özellikle kendisinden daha küçük yaştaki engelli kardeşin sorumluluğunu üstlenme görüldüğüne işaret etmektedir. Sarı ve ark. (2006) sağlıklı kardeşlerin ev dışındaki sosyal alanlarda engelli kardeşiyle birlikte olmak istemediklerini, ancak akut bir hastalık gibi durumlarda zihinsel engelli kardeşlerine karşı koruyucu ve yardım edici tavır sergilediklerini belirtmişlerdir. Özet olarak; zihinsel engelli çocuğu olan ailelerde farklı düzeylerde duygusal yüklenme görülmektedir. Zihinsel engelin geri dönüşsüz ve düzeltilemez olması duygusal yüklenmeyi önemli ölçüde etkilemektedir. Duygusal yüklenmeden ailenin tüm bireyleri farklı düzeylerde etkilenmektedir. Sosyal Yüklenme Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerle yapılan birçok araştırmada ailelerin sosyal izolasyon yaşadıkları vurgulanmaktadır (Kearney ve Griffin 2001; Pearson ve Sternberg 1986). Cunningham ve arkadaşları (2000) çalışmalarında, ebeveynlerin %44 ünün Down Sendromu hakkında konuşmaktan çekindiklerini, çevreleriyle bu konuyu konuşmak istemediklerini belirtirken ebeveynlerin çocukların etrafında koruyucu bir kapsül oluşturduğu görüşüne de yer vermektedirler. Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin sosyal izolasyon yaşamasının önemli bir nedeni sosyal etiketlenme (stigma)dir (Sarı ve ark 2006; Emerson 2003). Ailelerin toplumsal yaşamda kendilerine ve engelli çocuklarına yöneltilen bakışlardan rahatsızlık duyduklarını gösteren 3

4 Yıldırım Sarı çalışmalar bulunmaktadır (Kearney ve Griffin 2001; Sarı ve ark. 2006). Özürlü Kadınlarımız ve Özürlü Çocuklarımızın Anneleri paneli (1997) nde de bir anne benzer bir durumu şu şekilde ifade etmiştir: Gözler üzerimizde, film seyreder gibi insanlar bizi seyrediyor, bunu bizlere ızdırap vermek için yapmadıklarını biliyoruz, ama sonuç değişmiyor. Holroyd un (2003) çalışmasına katılan annelerden biri toplumsal mekanlarda zihinsel engelli çocuğuna idiot kelimesi ile seslenildiğini ve bu durumda üzüntü yaşadığını belirtmiştir. Sarı ve arkadaşları (2006) tarafından yapılan çalışmada ise araştırmaya katılan anneler, ergenlik dönemindeki Down Sendromlu çocuklara çevrelerindeki sağlıklı çocuklar tarafından deli muamelesi yapıldığını belirtmişlerdir. Anneler bu tepkiler karşısında öfkelenmekte, yetersizlik ve utanma duyguları yaşayabilmektedirler. Aileler kendilerine yönelen tepkilerden korunmak, etkilenmemek ve daha az zarar görmek için sosyal ilişkilerini sınırlandırmaktadırlar. Zihinsel engelli çocuğun yaşı gelişimsel olarak arttıkça güçlükler de artmaktadır. Çocuğun kronolojik yaşı ile zeka yaşı arasındaki fark arttıkça sosyal etiketlenme (stigma) artabilir ve daha görünür hale gelebilir (Hollahan 2003). Argyrakouli ve Zafiropoulou (2003) Yunanistan da hala sosyal etiketlemenin görüldüğünü ve ileriki yıllarda bunu azaltmaya yönelik çalışmaların yapılması gerektiğine işaret etmektedir. Erken çocukluk döneminde ise çocuğun bakım sorumluluklarının fazla olması ailelerin sosyal etkileşimlerini sınırlandırmalarının bir diğer nedeni olarak görülmektedir (Sarı ve ark. 2006). Olsson (2004) annelerin en sıklıkla zaman ve sosyal yaşam açısından güçlük yaşadıklarını belirtmiştir. Seltzer ve ark. (2001) gelişimsel yetersizliği olan çocukların annelerinin akranlarına göre arkadaş ziyaretlerini daha az gerçekleştirdiklerini ve bunun yıllar içerisinde düzelmediğini saptamışlardır. Özet olarak; zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin sosyal yaşamları kendilerinden ya da sosyal çevrelerinden kaynaklanan nedenlerle etkilenmektedir. Sosyal etiketleme, ailelerin sosyal izolasyon yaşamasına yol açan önemli bir etmendir. Ekonomik Yüklenme Normal bir çocuğu yetiştirmek aileye ekonomik olarak bir yük getirirken, özel gereksinimleri olan zihinsel engelli çocukların yetiştirilmesi ailede ekonomik açıdan daha büyük bir yük yaratmaktadır. Özel okullar, tıbbi bakım çocuğun optimal gelişimi için gereklidir, ancak pahalı olabilmektedir. Zihinsel engelli çocukların aileleri ile yapılan çalışmaların birçoğunda ailenin ekonomik yükü nedeniyle ekonomik desteğe gereksiniminin olduğu bulunmuştur (Eisenhower ve Blacher 2004; Chen 2000; Evcimen 1996; Pearson ve Sternberg 1986). Ekonomik sorunların fazlalığı nedeniyle aile içi ilişkilerin olumsuz yönde etkilendiği ve stresin daha fazla arttığına Cunningham (1996) çalışmasında yer vermiştir. Floyd ve Saitzyk (1992) zihinsel engelli çocukların ailelerinin sosyoekonomik durumları yüksek olduğunda, olumlu ebeveynlik tutumları ve destekleyici aile yapısı görüldüğünü saptamışlardır. Farmer ve ark. (2004) sosyo ekonomik düzey düştükçe ve aile yükü arttıkça ailenin gereksinimlerinin arttığını belirtmişlerdir. Sonuç olarak; zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin ekonomik gereksinimleri fazla olup, ekonomik yetersizlikler ailelerin duygusal yüklenmelerinin artmasına neden olmaktadır. Fiziksel Yüklenme Aileler zihinsel engelli çocuğun bakım sorumluluklarının fazla olmasından dolayı fiziksel olarak yüklenme yaşamaktadırlar (Neely-Barnes ve Marcenko 2004; Haveman ve ark. 1997). Erickson ve Upshur (1989) annelerin zihinsel engelli çocuğa bakım vermeyi zor bir durum olarak algıladıklarını belirtmiştir. Haveman ve ark. (1997), Erickson ve Upshur (1989) ailelerin yemek hazırlama, kişisel bakım, ilaç verme, banyo yaptırma, tehlikeden koruma, giydirme, diş bakımı, tuvalet, yemek yedirme, bez değiştirme, öfke nöbetleri, merdiven kullanma, tekerlekli sandalye kullanma, kendine zarar veren davranışları önleme alanlarında zorlandıklarını ve yardım gereksinimleri olduğunu ifade etmişlerdir. Sarı ve ark. (2006) benzer şekilde ailelerin bakım sorumluluklarının fazlalığından söz ederken sağlıklı çocuklara göre bu bakım sorumluluklarının daha uzun süreli olmasının aileyi olumsuz yönde etkilediğini belirtmektedirler. Essex ve Hong (2005) annelerin evdeki işlerle ilgili sorumluluklarının daha fazla olduğunu buna karşın babaların da zihinsel engelli çocuklarının ve evlerinin bakımlarında görev aldıklarını belirtmişlerdir. Zihinsel engelli çocuğun yaşı küçükken her iki ebeveyn de çocuğun bakım sorumluluğunu paylaşmaktadır ancak çocuk büyüdükçe annenin yüklendiği bakım sorumluluğu artmaktadır (Hollahan 2003). Özgün ve Honig (2005) Türk annelerin babalardan daha fazla çocuğun bakımına katıldığını saptamışlardır. Erickson ve Upshur (1989) ve Sarı ve ark. (2006) annelerin çocuklarının bakımları için uzun zaman harcamalarından dolayı kendilerine zaman 4

5 ayıramadıklarını belirtmektedirler. Seltzer ve ark. (2001) annelerin fiziksel sağlık durumlarının iyi olmadığını saptarken, Minnes ve Woodford (2004) annelerin %63,8 inin sağlık durumunun iyi olduğunu saptamıştır. Özetle; aileler, zihinsel engelli çocuğun bakımında güçlük yaşamaktadırlar. Anneler zihinsel engelli çocuğun bakımında babalardan daha fazla görev almaktadır. Bunun sonucunda annelerde de fiziksel rahatsızlıklar görülebilmektedir. Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Aileye Yönelik Hemşirelik Girişimleri Zihinsel engelli çocuğu olan aileye yönelik hizmetler birçok disiplinin bir arada çalışmasını gerektirmektedir. Ailelere; eğitim, danışmanlık, ev ziyareti, dil-konuşma ve odyoloji hizmetleri, fizik tedavi, psikolojik hizmetler, tıbbi hizmetler, erken tanı, tarama ve değerlendirme, sağlık hizmetleri, sosyal çalışma hizmetleri, teknolojik hizmetler sunulmalıdır. Bu hizmetleri verecek ekipte; özel eğitimci, konuşma-dil terapisti, odyolog, fizik tedavi uzmanı, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, hemşire, beslenme uzmanı, aile terapisti, pediatrist ve duruma göre gereken diğer profesyoneller yer almaktadır (Servonsky ve Opas 1987). Hemşirenin zihinsel engelli çocuğu olan aileye yönelik girişimleri çocuğa yönelik ve aileye yönelik girişimler olarak iki başlıkta ele alınabilir. Zihinsel engelli çocuğa yönelik girişimler: Hemşirenin zihinsel engelli çocuğun genel iyilik düzeyini artırmaya yönelik her türlü girişimi aile yükünün azalmasına katkı sağlamaktadır. Çocuğun fonksiyonel durumunun artması da ailenin stresini ve yükünü azaltmaktadır (Hastings ve Beck 2004). Hemşire zihinsel engelli çocuğun özbakım becerilerinin geliştirilmesi, fonksiyonel yeterliğinin artması için girişimlerde bulunmaktadır. Ailelere tuvalet eğitimi, giyinmesoyunma, yemek yeme, uyku hazırlığı ve uyuma, vücut temizliği gibi birçok konuda eğitim, danışmanlık sağlanabilir (Servonsky ve Opas 1987). Özellikle çocuktaki davranışsal sorunların azaltılmasına yönelik planlamalar annenin stresini azaltmada etkilidir (Hastings ve Beck 2004). Hemşireler zihinsel engelli çocuğun özel eğitim alması için aileyi yönlendirmelidir. Zihinsel engelli çocuğun olumlu yönleri ön plana çıkarılmalı, desteklenmeli, çocuğun geliştirilmesi gereken yönleri ve bireysel özellikleri aileyle konuşulmalıdır. Hemşire ev ziyareti sırasında aileye çocuğun davranışlarının kontrolü konusunda kendi yaklaşımlarıyla model olmalıdır (Giarelli ve ark. 2005). Aileye yönelik girişimler: Araştırmalar ailelere yönelik profesyonel destek hizmetlerinin anne-babaların stresini azalttığını ve iyilik düzeylerini artırdığını belirtmektedir. Özellikle bilişsel davranışçı terapilerin ailelerin yükünü azalttığı gösterilmiştir (Hastings ve Beck 2004). Hemşire fazla yüklenmiş olan aileleri aile terapisi için uygun kaynaklara yönlendirebilir. Ailelere stresle baş etme teknikleri, problem çözme teknikleri konusunda danışmanlık yapabilir. Hemşire annebabaların duygularını, inançlarını, beklentilerini açıklamasına olanak sağlamalı, çocuğun tedavi-bakımeğitimiyle ilgili planları aileyle tartışmalıdır. Ailenin çocuğun tedavi-bakım-eğitimine ilişkin güçlü yönleri ve engelleri belirlenmelidir (Giarelli ve ark. 2005). Hemşire, bunların dışında zihinsel engelli çocuğu olan ailelere yönelik aşağıdaki girişimlerde bulunmalıdır. Ailelerin benzer sorunları yaşayan ailelerle bir araya gelmeleri aileleri olumlu etkilemektedir (Hastings ve Beck 2004). Hemşire zihinsel engelli çocuğu olan aileyi diğer ailelerle görüşmeleri için cesaretlendirebilir. Bu aileler arasında telefon ağı kurulabilir, aileleri bir araya getiren derneklerde buluşmalarını sağlayabilir. Ailelere gereksinimleri olan konularda bilgi sağlanmalıdır. Aileye çocuğunun tıbbi bakımı, eğitimi için hangi kurumlara başvurması gerektiği açıklanmalıdır. Aileler zihinsel engelli çocuklarla ilgili yasal konularda yeterli bilgiye sahip olurlarsa kendilerine sağlanan haklardan yararlanabilirler (Johnson 1979; Giarelli ve ark. 2005). Hemşire ailelere yasal konularda bilgi vermeli, kendilerine sunulan haklardan yararlanması için aileyi desteklemelidir. Ailelerin ekonomik durumu değerlendirilmeli, giderleri, ekonomik kaynakları, geçmişteki ekonomik sorunlarla nasıl başettiği ve bu sorunları nasıl çözümlediği beirlenmelidir. Hemşire ailelere koruyucu ekonomik önlemleri, sağlık bakım harcamalarını azaltabilmenin yollarını öğreterek onlara ekonomik açıdan yararlı olabilir. Hemşireler aileler için ulaşılabilecek, faydalanılabilecek kaynakların neler olduğunu bilmeli ve gerektiğinde ailenin bu hizmetlerden faydalanabilmesi için onları bu kurumlara yönlendirmelidirler (Johnson 1979). Her ailenin kültürü, yaşam biçimi, kaynakları birbirinden farklıdır ve bu farklılıklar ailenin tepkilerini 5

6 Yıldırım Sarı etkilemektedir. Bu nedenle hemşire çocuk ve aileye yönelik girişimlerini planlarken her aileyi tek tek ele almalıdır. Bütüncül ve aile merkezli bir bakım sürdürülmelidir (Giarelli ve ark. 2005). Sonuç: Zihinsel engelli çocuğu olan aileler duygusal, sosyal, ekonomik ve fiziksel yüklenme yaşamaktadır. Klinikte, rehabilitasyon merkezlerinde ve toplumda zihinsel engelli çocuk ve ailesine bakım veren hemşirelerin bu aileleri tanımaları, yaşamlarını bilmeleri, hemşirelik bakımını planlamaları açısından önemlidir. Hemşire bu alanda çalışmalarını yürütürken eğitici, danışman, savunucu, karar verici, bakım verici gibi birçok rolünü ve bağımsız işlevlerini kullanırken ailenin içinde bulunduğu süreci bilerek aileye yönelik bakımı planlamalıdır. KAYNAKLAR Özürlü kadınlarımız ve özürlü çocuklarımızın anneleri paneli (1997). Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ankara. Akkök F (2005). Farklı Özelliğe Sahip Çocuk Aileleri ve Ailelerle Yapılan Çalışmalar: Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitime Giriş, Ankara. A Ataman (Ed), Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, Argyrakoulı E, Zafıropoulou M, (2003). Self-esteem of Greek mothers of children with intellectual disabilities, International Journal of Disability, Development and Education, 50 (2): Betz C, Baer MT, Poulsen M et al. (2004). Secondary analysis of primary and preventive services accessed and perceived service barriers by children with developmental disabilities and their familie, Issues in Comprehensive Pediatric Nursing, 27: Chen SY (2000). Primary Caregivers Current and Future Expectations of Long-term Planning for Their Children with Mental Retardation in Taiwan, Unpublished Doctorate Thesis, The Pennsylvania State University, Department of Educational and Social Psychology and Special Education, USA. Chou KR (2000) Caregiver burden: A concept analysis, Journal of Pediatric Nursing, 15(6): Cullen JC, MacLeod JA, Williams PD et al. (1991). Coping, satisfaction, and the life cycle in families with mentally retarded persons, Issues Comprehensive Pediatric Nursing, 14: Cunningham CC (1996). Families of children with Down Syndrome, Down Syndrome Research and Practice, 4(3): Cunningham CC, Glenn S, Fitzpatrick H (2000). Parents telling their offspring about Down Syndrome and disability, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 13: Damrosch SP, Perry LA (1989). Self raported adjustment, chronic sorrow, and coping of parents of children with Down Syndrome, Nursing Research, 38(1): Dyson LL (1997). Fathers and mothers of school-age children with developmental disabilities: Parental stress, family functioning, and social support, American Journal on Mental Retardation, 102 (3): Eisenhower A, Blacher J (2004). Employment, marital status and well-being among mothers of young adults with severe intellectual disability, IASSID World Congress Abstracts, Journal of Intellectual Disability Research, 48: 373. Emerson E (2003). Mothers of children and adolescents with intellectual disability: Social and economic situation, mental health status, and the self-assessed social and psychological impact of the child s difficulties, Journal of Intellectual Disability Research, 47 (4/5): Emerson E, Robertson J, Wood J (2004). Levels of psychological distress experienced by family carers of children and adolescents with intellectual disabilites in an urban conurbation, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 17: Ergenekon Y (1996). Öğretilebilir Zihinsel Engelli Çocukların Ailelerinin Karşılaştıkları Sorunların Değerlendirilmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Erickson M, Upshur CC (1989). Caretaking burden and social support: Comparison of mothers of infants with and without disabilities, American Journal on Mental Retardation, 94(3): Essex EL, Hong J (2005). Older caregiving parents: Division of household labor, marital satisfaction, and caregiver burden, Family Relations, 54: Evcimen E (1996). Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelerin Gereksinimlerinin Belirlenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir. Farmer JE, Marien WE, Clark MJ et al. (2004) Primary care supports for children with chronic health conditions: Identifying and predicting unmet family needs, Journal of Pediatric Psychology, 29(5):

7 Floyd FJ, Saitzyk AR (1992). Social class and parenting children with mild and moderate mental retardation, Journal of Pediatric Psychology 17(5): Giarelli E, Souders M, Pinto-Martin J, Bloch J, Levy SE (2005). Intervention pilot for parents of children with autistic spectrum disorder, Pediatric Nursing (5): 389. Hastings RP, Beck A, Hill C (2005). Positive contributions made by children with an intellectual disability in the family, Journal of Intellectual Disabilities, 9(2): Hastings RP, Beck A (2004). Practitioner review: stress intervention for parents of children with intellectual disabilities, Journal of Child Psychology and Psychiatry 45 (8): Haveman M, Berkum GV, Reijnders R et al. (1997). Differences in service needs, time demands, and caregiving burden among parents of persons with mental retardation across the life cycle, Family Relations, 46(4): Hollahan NC (2003). Parental Coping and Family Functioning in Families with Children with Mental Retardation and Chronic Illness, Unpublished Doctorate Thesis, Georgia State University, College of Arts and Sciences. Holroyd EE (2003). Chinese cultural influences on parental caregiving obligations toward children with disabilities, Qualitative Health Research, 13(1):4-19. Johnson, SH (ed.) (1979). High risk parenting: nursing assessment and strategies for the family at risk, JB Lippincott Company, Philadelphia. Kearney PM, Griffin T (2001). Between joy and sorrow: Being a parent of a child with developmental disability, Journal of Advanced Nursing, 34 (5): Minnes P, Woodford L (2004). Mediators and moderators of well-being in ageing family caregivers of adults with intellectual disabilities, IASSID World Congress Abstracts, Journal of Intellectual Disability Research, 48:370. Neely-Barnes S, Marcenko M (2004). Predicting impact of childhood disability on families: Results from the 1995 National Health Interview Survey Disability Supplement, Mental Retardation, 42(4): Families with normal children and children with special needs, Early Child Development and Care, 175(3): Pearson JE, Sternberg A (1986). A mutual-help project for families of handicapped children, Journal of Counseling and Development, 65(4): Pelchat D, Ricard N, Bouchard JM et al. (1999). Adaptation of parents in relation to their 6-month-old infant s type of disability, Child: Care, Health and Development, 25(4): Pirimoğlu N (1996). Zihinsel Özürlü Kardeşe Sahip Olan ve Olmayan İlkokul Çocuklarının Davranış Problemlerinin Karşılaştırılarak, Annenin Kaygı Düzeyi İle Olan İlişkisinin İncelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir. Sarı HY, Baser G, Turan JM (2006). Experiences of mothers of children with Down Syndrome, Paediatric Nursing, 18(4): Sarısoy M (2000). Otistik ve Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Evlilik Uyumları, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir. Seltzer MM, Greenberg JS, Floyd FJ et al (2001). Life course impacts of parenting a child with a disability, American Journal on Mental Retardation, 106(3): Servonsky J, Opas SR (1987). Nursing Management of Children, Jones and Bartlett Publishers, Boston, s Stainton T, Besser H (1998). The positive impact of children with an intellectual disability on the family, Journal of Intellectual & Developmental Disability, 23(1): Tonge BJ, Einfeld SL, Gray KM et al. (2004). The family burden of emotional and behavioural problems in children with intellectual disability, IASSID Worlg Congerss Abstracts, Journal of Intellectual Disability Research, 48:370. Van Riper M (1999). Living with Down Syndrome: The family experience, Down Syndrome Quarterly, 4(1):1-7. WHO (2001). Healthy ageing adults with intellectual disabilities: summative report. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities 14: (Erişim tarihi: ). Olsson MB (2004). Parents of Children with Intellectual Disabilities, Goteborgs Universitet, Unpublished Doctorate Thesis, Sweden (AAT C816832). =2&clientId=42977&RQT=309&VName=PQD (Erişim tarihi: ). Özgün O, Honig AS (2005). Parental involvement and spousal satisfaction with division of early childcare in Turkish 7

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN)

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN) GÜLÇİN KARADENİZ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ E-Posta Adresi Telefon (İş) : 2166261050-2244 Faks : 2166281113 Adres : : gulcinkaradeniz@maltepe.edu.tr Maltepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu. Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.tr Uzmanlık Alanları İletişim, dil gelişimi ve sosyal etkileşim

Detaylı

GRUP REHBERLİĞİ PROGRAMININ ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNELERİN STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ

GRUP REHBERLİĞİ PROGRAMININ ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNELERİN STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2013 Cilt/Volume: 10 Sayı/Issue: 24, s. 181-196 GRUP REHBERLİĞİ PROGRAMININ

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU AİLE DANIŞMANLIĞININ ENGELLİ ÇOCUK ANNELERİNDEKİ ANKSİYETE, DEPRESYON VE STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ TEZ ARAŞTIRMACISI

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999 Resume 1. Name, Last Name: Ferzan Curun 2. Date of Birth: 11.04.1975 3. Position Title: :Assistant Professor 4. Education Info: :PhD. Derece Alan Üniversite Yıl BA Psychology Hacettepe 1999 Yüksek Lisans

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Onay Budak İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL : 0534 846 46 16 : onaybudak@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 01.01.1987 3.

Detaylı

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları Engelleri Kaldıralım Ülkemizde kentsel yaşam çevreleri fiziksel yaşam düzenlemelerin yetersizliği ve çeşitli engeller nedeniyle engelliler tarafından yeterince kullanılamamaktadır. Engellilerin toplum

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Olan Annelerin Kaygı Düzeylerini Azaltıcı Eğitim Programının Annelerin Durumluk Ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi

Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Olan Annelerin Kaygı Düzeylerini Azaltıcı Eğitim Programının Annelerin Durumluk Ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Olan Annelerin Kaygı Düzeylerini Azaltıcı Eğitim Programının Annelerin Durumluk Ve Sürekli Kaygı Düzeylerine Etkisi Dr. Bülent DİLMAÇ, 1 Dr. Yahya ÇIKILI 2, Fatih KOÇAK, 3

Detaylı

ENGELLĠ ÇOCUĞU OLAN EBEVEYNLERDE EVLĠLĠK UYUMU VE YAġAM DOYUMUNUN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE ETKĠLEYEN FAKTÖRLERĠN BELĠRLENMESĠ*

ENGELLĠ ÇOCUĞU OLAN EBEVEYNLERDE EVLĠLĠK UYUMU VE YAġAM DOYUMUNUN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE ETKĠLEYEN FAKTÖRLERĠN BELĠRLENMESĠ* ENGELLĠ ÇOCUĞU OLAN EBEVEYNLERDE EVLĠLĠK UYUMU VE YAġAM DOYUMUNUN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE ETKĠLEYEN FAKTÖRLERĠN BELĠRLENMESĠ* Zuhal ENDE İNCE 1, Fatma GÜDÜCÜ TÜFEKCİ 2 ÖZET Araştırma, engelli çocuğu olan

Detaylı

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNE/BABALARIN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARINA VE DEPRESYON DÜZEYLERİNE PLANLI EĞİTİMİN ETKİSİ

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNE/BABALARIN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARINA VE DEPRESYON DÜZEYLERİNE PLANLI EĞİTİMİN ETKİSİ C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2005, 9 (2) ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP ANNE/BABALARIN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARINA VE DEPRESYON DÜZEYLERİNE PLANLI EĞİTİMİN ETKİSİ Ferda YILDIRIM*, Zeynep

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Nurgül Akmanoğlu Doğum yeri ve yılı : Sakarya, 07.12.1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Yücel ÖKSÜZ Doğum Tarihi: 05 Şubat 1966 Öğrenim Durumu: Doktora/S.Yeterlik/ Tıpta Uzmanlık Psikolojik Danışma ve Rehberlik Doc. / Prof. ----------------------------

Detaylı

ZĠHĠNSEL ENGELLĠ ÇOCUKLARIN (MENTAL RETARDASYONLU ÇOCUKLARIN) ANNE VE BABALARININ YAġADIĞI GÜÇLÜKLERĠN BELĠRLENMESĠ

ZĠHĠNSEL ENGELLĠ ÇOCUKLARIN (MENTAL RETARDASYONLU ÇOCUKLARIN) ANNE VE BABALARININ YAġADIĞI GÜÇLÜKLERĠN BELĠRLENMESĠ ZĠHĠNSEL ENGELLĠ ÇOCUKLARIN (MENTAL RETARDASYONLU ÇOCUKLARIN) ANNE VE BABALARININ YAġADIĞI GÜÇLÜKLERĠN BELĠRLENMESĠ Diğdem LAFÇI 1, Gürsel ÖZTUNÇ 2, Z. Nazan ALPARSLAN 3 ÖZET Zihinsel yetersizlik, diğer

Detaylı

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog EĞİTİMİ Lisans : İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi,Psikoloji Bölümü Tezi : Nörotiklik,zaman tahmini ve seçici dikkat 1982 Yüksek Lisans (M.A) : Marmara Üniversitesi

Detaylı

IV-BİLİMSEL İLGİ ALANLARI Uygulamalı davranış analizi, grup ve tek-denekli bilimsel araştırma yöntemleri, etkinlik temelli öğretim, aile eğitimi

IV-BİLİMSEL İLGİ ALANLARI Uygulamalı davranış analizi, grup ve tek-denekli bilimsel araştırma yöntemleri, etkinlik temelli öğretim, aile eğitimi ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Arzu Özen Doğum yeri ve yılı : Bursa, 1968 Bildiği yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470Eskişehir.

Detaylı

Nagihan OĞUZ DURAN Tel: +90 (224) 294 22 11 e-mail: nagihan@uludag.edu.tr

Nagihan OĞUZ DURAN Tel: +90 (224) 294 22 11 e-mail: nagihan@uludag.edu.tr Nagihan OĞUZ DURAN Tel: +90 (224) 294 22 11 e-mail: nagihan@uludag.edu.tr EĞİTİM Doktora,Orta Doğu Teknik Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bilim Dalı (2006) Yüksek Lisans, Uludağ Üniversitesi

Detaylı

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME İÇİNDEKİLER Fiziksel Gelişimin Değerlendirilmesi Boy Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri Kiloya İlişkin Persentil Eğrileri Baş Çevresi Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir Emine Sevinç Tok İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir sevinc.tok@izmir.edu.tr EĞİTİM 2009-devam Klinik Psikoloji Doktora Programı

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

Ebru ÖZKURT TOPCU. Uzman Klinik Psikolog. Aile ve Çift Terapisti

Ebru ÖZKURT TOPCU. Uzman Klinik Psikolog. Aile ve Çift Terapisti Ebru ÖZKURT TOPCU Uzman Klinik Psikolog Aile ve Çift Terapisti 2009 yılında Maltepe Üniversitesi Psikoloji bölümünden başarısı dolayısıyla Onur Öğrencisi olarak mezun olmuştur. Üsküdar Üniversitesi nde

Detaylı

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önemi SUNUŞ Tıbbi Rehabilitasyonun

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 EK 3 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Ferzan Curun 2. Doğum Tarihi: 11.04.1975 3. Unvanı: :Yrd.Doç.Dr 4. Öğrenim Durumu: :Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 Yüksek Lisans Doktora

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Annelerde Sosyal Desteğin Önemi

Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Annelerde Sosyal Desteğin Önemi Yıl: 11 Cilt: 5 Sayı: 17 Nisan-Mayıs-Haziran 2009 Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Annelerde Sosyal Desteğin Önemi Yrd. Doç. Dr. Özlem ERSOY* Arş. Gör. Uzm. Neslihan ÇÜRÜK* Öz Bu makale, özel gereksinimli

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Zümra Özyeşil 2. Doğum Tarihi : 11.10.1979 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu : Ph.D. 5. Çalıştığı Kurum : MEF Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans EĞİTİM

Detaylı

Turaşlı K. N.. (2012), Intercultural Approach in Early Childhood Education, Journal Of Education And Future,, ıssue:1 p. 37-47, ISSN 2146-8249

Turaşlı K. N.. (2012), Intercultural Approach in Early Childhood Education, Journal Of Education And Future,, ıssue:1 p. 37-47, ISSN 2146-8249 Nalan Kuru Turaşlı Tel: +90 5326671867 e-mail: nalanturasli@gmail.com 2000 yılında Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Okul Öncesi Öğretmenliği Programı nda yüksek lisans, 2006 yılında yine

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985.

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nergiz Meltem Güven Email :nergismeltem@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 11.03.1954 Tel : 0535 895 03 29 3. Ünvanı : Profesör 0312 441 39 11 Adres : Hilal Mah. Hollanda Cad. No:20 Daire

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta ÖZEL EĞİTİM Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta 1 GÜNDEM Özel Eğitimde Temel Kavramlar Özel Eğitime gereksinim Duyan Çocuk Kimdir? Etiketleme ve Kullanılan Dil Sınıflandırma Özel

Detaylı

Dr. Nur DEMİRBAŞ ÇELİK

Dr. Nur DEMİRBAŞ ÇELİK İLETİŞİM BİLGİLERİ Adres: Çağlayan mah. Cendere Cad. Profilo Teknik ve EML Kağıthane/İST GSM : 506 253 04 90 E- Posta : demirbas.nur@gmail.com Dr. Nur DEMİRBAŞ ÇELİK EĞİTİM Doktora: (2010 2014). İSTANBUL

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 EK 3 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Ferzan Curun 2. Doğum Tarihi: 11.04.1975 3. Unvanı: :Yrd.Doç.Dr 4. Öğrenim Durumu: :Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 Yüksek Lisans Doktora

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

FAKÜLTE VE BÖLÜMLERİMİZ

FAKÜLTE VE BÖLÜMLERİMİZ www.izu.edu.tr 1 2 3 4 FAKÜLTE VE BÖLÜMLERİMİZ Eğitim Fakültesi - İngilizce Öğretmenliği - Okul Öncesi Öğretmenliği - Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık - Türkçe Öğretmenliği - Üstün Zekalılar Öğretmenliği

Detaylı

BUCA EĞİTİM FAKÜLTESİ DERGİSİ 32 (2012)

BUCA EĞİTİM FAKÜLTESİ DERGİSİ 32 (2012) ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARI OLAN EBEVEYNLERİN YAŞAMLARINDA ALGILADIKLARI STRESİ YORDAYAN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ* THE EXAMINATION OF PREDICTING FACTORS OF PERCEIVED STRESS OF PARENTS WITH MENTAL RETARDED

Detaylı

ANKARA VE KIRŞEHİR İL MERKEZİNDEKİ ENGELLİ ÇOCUKLARIN VE AİLELERİNİN GENEL DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ANKARA VE KIRŞEHİR İL MERKEZİNDEKİ ENGELLİ ÇOCUKLARIN VE AİLELERİNİN GENEL DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 259 ANKARA VE KIRŞEHİR İL MERKEZİNDEKİ ENGELLİ ÇOCUKLARIN VE AİLELERİNİN GENEL DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ CEYLAN, Remziye * -ARAL, Neriman ** TÜRKİYE/ТУРЦИЯ ÖZET Bu araştırma, Ankara ve Kırşehir il

Detaylı

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır. K. K. T. C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik

Detaylı

Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelere Verilen Grup Danışmanlığının Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelere Verilen Grup Danışmanlığının Etkinliğinin Değerlendirilmesi 84 ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Zihinsel Engelli Çocuğu Olan Ailelere Verilen Grup Danışmanlığının Etkinliğinin Değerlendirilmesi Evaluation of Group Counseling for Families of Intellectually Disabled

Detaylı

LCD Panelli Etkileşimli Tahtanın Özel Eğitim Uygulama Okullarında Kullanımı

LCD Panelli Etkileşimli Tahtanın Özel Eğitim Uygulama Okullarında Kullanımı LCD Panelli Etkileşimli Tahtanın Özel Eğitim Uygulama Okullarında Kullanımı Ömer ARPACIK *, Engin KURŞUN ** ve Yüksel GÖKTAŞ *** Öz Ülkemizde uygulanmaya başlayan FATİH projesi ile sınıflara etkileşimli

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Information på turkiska DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

Ebe ve Hemşirelerin Zihinsel Engelli Çocuklarla İlgili Bilgileri

Ebe ve Hemşirelerin Zihinsel Engelli Çocuklarla İlgili Bilgileri Araştırma/Research Article Kor Hek. 2008; 7(2):127-132 Ebe ve Hemşirelerin Zihinsel Engelli Çocuklarla İlgili Bilgileri [The Knowledge of Nurses and Midwives Related to Mentally-Handicapped Children] ÖZET

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır. KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ. 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı

Detaylı

1. Cihan, H. Doktor-Hasta İletişim Envanteri: Geçerlik ve Güvenirlilik Çalışması, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 1999.

1. Cihan, H. Doktor-Hasta İletişim Envanteri: Geçerlik ve Güvenirlilik Çalışması, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 1999. 1.YÖNETİLEN TEZLER 1.1. Yüksek Lisans Tezleri: 1. Cihan, H. Doktor-Hasta İletişim Envanteri: Geçerlik ve Güvenirlilik Çalışması, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 1999. 2. Kuru, R. Kronik Bir Hastalığın Çocuklar

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu 2. Doğum Tarihi : 1945 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1969 Yüksek

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Psikolojik Danışma ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2009

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Psikolojik Danışma ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2009 ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. S. Gülfem Çakır Adres Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, 07058, Antalya E-posta glfmcakir@gmail.com; sgcakir@akdeniz.edu.tr Telefon 02423106626 Faks

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993.

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993. ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Onur, Kurt Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1976 Yabancı dili : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni. Çocuk ve Cinsellik

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni. Çocuk ve Cinsellik Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni Çocuk ve Cinsellik Cinsel kimlik kişinin ait olduğu cinsi bilme hissidir. Cinsel kimlik gelişimi, doğumla başlayan ve yetişkinliğe kadar devam eden

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Tiedot turkiksi DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu)

Detaylı

Psikolog Seda BİLGEN IŞIK İÇİNDEKİLER: 1. TIRNAK YEME 2. ÇOCUKLARDA BİLGİSAYAR KULLANIMI 3. SINAV KAYGISI 4. KAYNAKÇA

Psikolog Seda BİLGEN IŞIK İÇİNDEKİLER: 1. TIRNAK YEME 2. ÇOCUKLARDA BİLGİSAYAR KULLANIMI 3. SINAV KAYGISI 4. KAYNAKÇA Psikolog Seda BİLGEN IŞIK İÇİNDEKİLER: 1. TIRNAK YEME 2. ÇOCUKLARDA BİLGİSAYAR KULLANIMI 3. SINAV KAYGISI 4. KAYNAKÇA 1. TIRNAK YEME Tırnak yeme, her yaşta ve her iki cinste de görülebilen, zaman içinde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER

ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER 1 ÖZGEÇMİŞ I-KİŞİSEL BİLGİLER Adı-Soyadı : Yasemin Ergenekon Doğum yeri ve yılı : Beypazarı, 1971 Bildiği yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470

Detaylı

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN SÜREKLİ KAYGI DÜZEYİ İLE DURUMLUK KAYGI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN SÜREKLİ KAYGI DÜZEYİ İLE DURUMLUK KAYGI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN SÜREKLİ KAYGI DÜZEYİ İLE DURUMLUK KAYGI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI S. Sunay Yıldırım DOĞRU * Emel ARSLAN ** ÖZET Bu araştırmada, engelli çocuğu olan annelerin sürekli

Detaylı

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Yük. Hem. Gül Şav Özaydemir Danışman Hemşire EUKAM E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi ABD XIX. Ege Onkoloji Günleri 6-7 Nisan 2015 İzmir «Kanserle mücadele

Detaylı

ÖZÜRLÜ ÇOCUK AİLELERİNE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ

ÖZÜRLÜ ÇOCUK AİLELERİNE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ ÖZEL EĞİTİM DERGİSİ, 1993 1 (3), 23-29 21 ÖZÜRLÜ ÇOCUK AİLELERİNE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ o *Uzm. Sevgi KÜÇÜKER A ilede özürlü bir çocuğun doğumu, üyelerin yaşamlarını, duygularını, düşüncelerini

Detaylı

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul H. GAYE TOLUN Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Kişisel Bilgi: Doğum tarihi: 19.10.1971 Doğum yeri: Ankara Medeni durum: Evli, 1 çocuklu Eğitim ve Görev: 2008 Serbest Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Boğaziçi Üniversitesi 1994

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Boğaziçi Üniversitesi 1994 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Ahmet Cezmi SAVAŞ 2. Doğum Tarihi : 10.07.1972 3. Unvanı : Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Fizik Boğaziçi Üniversitesi 1994 Y. Lisans Eğitim Bilimleri

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Serhat Odluyurt Doğum yeri ve yılı : Kırıkkale, 1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü 26470 ESKİŞEHİR

Detaylı

Kişisel Bilgiler. Akademik Ünvan : Dr.(PHD) Doğum Yeri : İSTANBUL Doğum Tarihi : 1972 Ana Dil(ler) : TÜRKÇE

Kişisel Bilgiler. Akademik Ünvan : Dr.(PHD) Doğum Yeri : İSTANBUL Doğum Tarihi : 1972 Ana Dil(ler) : TÜRKÇE Kişisel Bilgiler Adı Soyadı : ERSİN ŞAHİN Akademik Ünvan : Dr.(PHD) Doğum Yeri : İSTANBUL Doğum Tarihi : 1972 Ana Dil(ler) : TÜRKÇE Cinsiyet : ERKEK Tel : 555 483 44 63 İş Tel : 294 22 46 Posta Adresi

Detaylı

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi DANS TERAPİ MSc Sevinç RENKVER Dokuz Eylül Üniversitesi 1 Dans terapi nedir? Tarihçesi İlkeleri Yaratıcı süreç Kimler yararlanabilir? Nerelerde uygulanabilir? Türk halk danslarıyla meditasyon, Meditatif

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. RahĢan SiviĢ Çetinkaya

Yrd. Doç. Dr. RahĢan SiviĢ Çetinkaya Yrd. Doç. Dr. RahĢan SiviĢ Çetinkaya Uludağ Üniversitesi Görükle Kampüsü Eğitim Fakültesi B Blok Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü 16059 Bursa, Türkiye Tel: 0 224 294 22 13 e-mail: rahsansivis@yahoo.com

Detaylı

İşitme engelli bebeklerin geleceğini değiştirecek bu bilgi şölenine,yurt dışından büyük fedakarlıklarla getirttiğimiz

İşitme engelli bebeklerin geleceğini değiştirecek bu bilgi şölenine,yurt dışından büyük fedakarlıklarla getirttiğimiz DAVETİYE İşitme Engelliler ve Aileleri Derneği, İstanbul Valiliği, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Eğitim Bölümü, Ankara Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi işbirliği, Beşiktaş Belediyesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: Latife Utaş Akhan DOĞUM TARİHİ: 28 Aralık 1979 YABANCI DİL: İngilizce ( Aralık 2007 ÜDS: 71.250) Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl lisans

Detaylı

International Journal of Family, Child and Education

International Journal of Family, Child and Education ACEDULUSLARARASI AİLE ÇOCUK VE EĞİTİM DERGİSİ International Journal of Family, Child and Education 7-7 YAŞ ARASI FARKLI GELİŞİMSEL ÖZELLİKLERİ OLAN ÇOCUKLARA SAHİP AİLELERİN STRESLE BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİNİN

Detaylı

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ Prof.Dr. Güler CİMETE II. Çocuk Sağlığı sempozyumu 29 Mayıs 2009 İstanbul Çocuklarda Hastalık kavramı Gelişimi 0-2 yaş; Anlayamama, akıl erdirememe

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Dilek (KARA) YILMAZ 2. Doğum Tarihi : 13/10/1985 3. Unvanı : Öğretim Görevlisi 4. Öğrenim Durumu :

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Dilek (KARA) YILMAZ 2. Doğum Tarihi : 13/10/1985 3. Unvanı : Öğretim Görevlisi 4. Öğrenim Durumu : ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Dilek (KARA) YILMAZ 2. Doğum Tarihi : 13/10/1985 3. Unvanı : Öğretim Görevlisi 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Eskişehir Osmangazi Üniversitesi,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi Okul Öncesi Öğretmenliği Gazi Üniversitesi 2005-2013

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi Okul Öncesi Öğretmenliği Gazi Üniversitesi 2005-2013 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Döndü Neslihan Bay İletişim Bilgileri Adres: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Meşelik Yerleşkesi, 26480 ESKİŞEHİR Telefon: +90 222 239 37 50 / 1622 Mail: bayneslihan@gmail.com

Detaylı

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK Yrd.Doç.Dr. Faruk Levent Marmara Üniversitesi 19 Şubat 2016 3.Marmara Pediatri Kongresi Hilton Kozyatağı, İstanbul ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUK ve ÜSTÜN YETENEKLİLİK KAVRAMI

Detaylı

5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi. Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6

5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi. Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6 GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 25, Sayı 2 (2005) 19-34 5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6

Detaylı

Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi

Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi Yeni Tıp Dergisi 2008;25: 164-168 Orijinal makale Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi Feyza DERELİ 1, Sibel OKUR 2 1 Muğla Üniversitesi Muğla Sağlık Yüksekokulu, MUĞLA

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Lisans : Hacettepe Üniversitesi, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü, 1999.

ÖZGEÇMİŞ. Lisans : Hacettepe Üniversitesi, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü, 1999. ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Burcu ÜLKE-KÜRKÇÜOĞLU Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1977 Bildiği yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü

Detaylı

Ġsmihan ARTAN I. MAKALELER Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ.; Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ.; Artan, Ġ.; Artan, Ġ. Artan, Ġ.

Ġsmihan ARTAN I. MAKALELER Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ.; Artan, Ġ. Artan, Ġ. Artan, Ġ.; Artan, Ġ.; Artan, Ġ. Artan, Ġ. Ġsmihan ARTAN I. MAKALELER 1. Çalışandemir, F.; Bencik, S.; Artan, Ġ. (2008). Çocukların Cinsel Eğitimi: Geçmişten Günümüze Bir Bakış. Eğitim ve Bilim, Cilt: 33, Sayı:150, 14-27. 2. Artan, Ġ. (2005). Okulöncesi

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE BİLİMSEL YAYINLAR LİSTESİ. Yard. Doç. Dr. Şerife YÜCESOY-ÖZKAN. Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü

ÖZGEÇMİŞ VE BİLİMSEL YAYINLAR LİSTESİ. Yard. Doç. Dr. Şerife YÜCESOY-ÖZKAN. Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü ÖZGEÇMİŞ VE BİLİMSEL YAYINLAR LİSTESİ Yard. Doç. Dr. Şerife YÜCESOY-ÖZKAN KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Şerife Yücesoy-Özkan Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1977 Yabancı dili Yazışma adresi : İngilizce

Detaylı

HUZUREVİNDE ÇALIŞAN PSİKOLOG VE SOSYAL ÇALIŞMACILARIN MESLEKİ YETERLİLİK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ ÖZET

HUZUREVİNDE ÇALIŞAN PSİKOLOG VE SOSYAL ÇALIŞMACILARIN MESLEKİ YETERLİLİK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ ÖZET HUZUREVİNDE ÇALIŞAN PSİKOLOG VE SOSYAL ÇALIŞMACILARIN MESLEKİ YETERLİLİK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Zeynep HAMAMCI, Gaziantep Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Hatice Serap ATALAY, Gaziantep Üniversitesi, Sağlık

Detaylı

Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme. Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam

Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme. Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu na göre 2008 yılı sonu itibariyle evlatt edindirilen

Detaylı

Deneyimsel Oyun Terapisi Đle Çocuklara Ulaşma

Deneyimsel Oyun Terapisi Đle Çocuklara Ulaşma Deneyimsel Oyun Terapisi Đle Çocuklara Ulaşma Oyun yoluyla çocuklarla çalışmayı isteyen profesyonellere özel bir atölye çalışması I. Düzey: 20 21 Ekim II. Düzey: 22 23 Ekim Deneyimsel Oyun Terapisi (Experiential

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

İyi Ölüm. 28-29 Haziran 2016, Kanserde Destek Tedavileri Sempozyumu, Adana

İyi Ölüm. 28-29 Haziran 2016, Kanserde Destek Tedavileri Sempozyumu, Adana İyi Ölüm Neden Ölümü Konuşuyoruz? Rindlerin Ölümü Ölüm asude bahar ülkesidir bir rinde; Yahya Kemal Beyatlı Vara vara vardım ol kara taşa Hasret kodun beni kavim kardaşa Sebep gözden akan bu kanlı yaşa

Detaylı

TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT

TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT E-Posta Adresi : tugbayardimci@hotmail.com Telefon (İş) : 3682715588 Telefon (Cep) : Faks : Adres : Sinop Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü/Sinop Öğrenim

Detaylı