SAYISAL TASARIM Derin

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SAYISAL TASARIM Derin"

Transkript

1 0

2 BÖLÜM 7 (OSİLATÖLE) MULTİVİBBATÖLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Multivibratör(Osilatörler) Monostable (tek kararlı) Multivibratörler, Yeniden tetiklenmeyen (Nonretrigerrable) Monostable Multivibratörler, Yeniden tetiklenen (etrigerrable) Monostable Multivibratörler, Astable ( serbest çalışan)multivibratörler, Entegre zamanlama devreleri

3 GİİŞ Sayısal devrelerde tetikleme sinyali olarak kullanılan kare,dikdörtgen sinyali üreten devrelere multivibratör (osilatör) adı verilir. Multivibratörler üç grupta incelenirler. I. Tek kararlı (Monostable) multivibratörler, II. Serbest çalışan (Astable) multivibratörler, III. Çift kararlı (Bistable) multivibratörler. 7.. MONOSTABLE (TE AALI) MULTİVİBATÖLE Monostable multivibratörler girişlerine uygulanan işarete bağlı olarak sadece tek bir darbe şeklinde çıkış işareti verirler. Bu devreler one-shot olarak adlandırılırlar. Çıkış işaretinin süresi, dışarıdan bağlanacak olan zamanlama (direnç ve kondansatör) elemanlarının değerlerine bağlıdır. Şekil 7. de bir monosatable multivibratörün giriş (tetikleme) ve çıkış işaret gerilimleri gösterilmiştir. Tetikleme sinyalinin süresi çıkış darbesinden bağımsız olarak büyük veya küçük olabilir.çıkış darbesinin süresi, giriş darbesinden geniş olabilir. Tetikleme Sinyali Çıkış T y Şekil 7. Monostale multivibratörde giriş ve çıkış Aşağıda Şekil 7.2 transistörlü monostable multivibratör devresini göstermektedir. Başlangıçta direnci üzerinden beyz polarması alan T tranzistörü iletimde,t 2 tranzistörü kesimdedir. Bu sırada C kondansatörü şekildeki gibi şarj olacaktır. Tetikleme girişinden pozitif bir tetikleme sinyali verildiği anda T 2 tranzistörü iletime geçecek, C kondansatörü ve T 2 tranzistörü üzerinden deşarj olacak ve beyz polarması alamayan T transiztörü kesime gidecektir. Bu durum kondansatör deşerj olana kadar devam edecektir. ondansatör deşarj olduğunda T tranzistörü tekrar iletime geçecek ve T 2 tranzistörü kesime gidecektir.bir sonraki tetikleme sinyaline kadar bu durum korunacaktır. 2

4 V CC Şekil 7.2 Transiztörlü Monostable Multivibratör C C2 2 C - T T 2 Tetikleme girişi 3 Çeşitli lojik kapılardan elde edilmiş monostable multivibratörlerde vardır. Şekil 7.3-a VEYA-eğil (NO) ve EĞİL(NOT) kapısından oluşmuş bir monostable multivibratör devresini ve 7.3-b ise lojik sembolünü göstermektedir. V V t t 2 Tetikleme girişi (trigger-t) G G 2 C t t 2 T T CX X/CX t t 2 t t 2 (a) (b) Şekil 7.3. Basit bir monostable multivibratör (a) Lojik diyagramı (one-shot); (b) Blok diyagramı Şekil 7.3 deki devrenin tetikleme girişine uygulanan tetikleme sinyalinin yüksek lojik seviyesi (lojik-) G kapısının çıkışını alçak seviyeye (lojik-0), G 2 kapısının çıkışını yüksek seviyeye (lojik-) çekecektir. Bu durumda C kondansatörü direnci üzerinden şarj olmaya başlayacak ve G 2 girişindeki gerilim artacaktır. C kondansatörü şarj olunca G 2 girişindeki gerilim yüksek seviyeye (lojik-) çekilecek ve G 2 kapı çıkışı alçak seviyeye (lojik-0) çekilecektir. G kapısının her iki girişide alçak seviyeye (lojik- 0) çekildiğinden çıkış yüksek (lojik-) olacaktır. Çıkışta oluşan darbenin süresi -C elemanı tarafından belirlenmektedir. 3

5 7... Monostable Multivibrator Entegre evreleri Monostable multivibratörler entegre devreleri yeniden tetiklenebilen (retriggerable) ve yeniden tetiklenmeyen (nontriggerable) olmak üzere iki temel türdedir. Bu iki temel türdeki ayrım ilk tetikleme ile başlayan çıkış dalga süresince gelen bir sonraki tetikleme sinyaline verilen cevapla ilgilidir. Şekil 7.4 yeniden tetiklenmeyen (nontriggerable) türdeki devrelere ait çıkış dalga şekillerini göstermektedir. Şekil 7.4. a gelen ilk tetikleme sinyali ile yeniden tetiklenmeyen (nonretriggerable) monostable multivibratörün çıkış dalga şeklini göstermektedir. T T t w (a) Çıkış sinyali devam ettiğinden, tetikleme sinyali kabul edilmez (b) t w Şekil 7.4 Şekil 7.4. b ise ilk tetikleme sinyali ile oluşan çıkış devam ederken gelen ikinci bir tetikleme sinyalinin yeni bir tetikleme sinyali olarak kabul edilmediğini göstermektedir. Bu durumda yeni bir tetikleme gerçekleşmez ve çıkış işareti t w süresince devam edecektir. T t w (a) T Yeniden tetikleme t w (b) Şekil 7.5 Şekil 7.5 yeniden tetiklenen (retriggerable) monostable multivibratörlerde tetikleme sonrası çıkış dalga şekillerini göstermektedir. Şekil 7.5 a gelen ilk tetikleme sinyali ile yeniden tetiklenen (retriggerable) monostable multivibratörün çıkış dalga şeklini göstermektedir. Şekil 7.5.b ise ilk tetikleme sonrası çıkış işareti devam ederken gelen ikinci bir tetikleme sonrası çıkış işaretinin t w süresince devam etmesini göstermektedir. 4

6 742 Yeniden Tetiklenmeyen (Nonretriggerable) Monostable Multivibratör Yeniden tetiklenmeyen (nontriggerable) monostable multivibrator entegrelerine Şekil 7.7 de gösterilen 742 verilebilir. A,A 2 ve B ile gösterilen girişler tetikleme girişleridir. Harici olarak zamanlama elemanlarının bağlanabilmesi için EXT ve C EXT adlı iki girişe sahiptir. INT ile gösterilen giriş dahili zamanlama direnç girişidir. (3) A (4) A 2 (5) B (9) İNT (0) C EXT () EXT /C EXT 2Ω I CX X/CX (6) () Girişler Çıkışlar A A 2 B L X X L H X L H L H X X L L H H H X L H H H H H H L X X L (a)blok diyagramı (b) oğruluk tablosu Şekil Yeniden tetiklenmeyen (nonretriggerable) Monostable multivibrator Çıkış sinyalinin değeri harici zamanlama elemanları tarafından belirlenir. Harici -C zamanlama elemanlarının kullanılmaması halinde(şekil 7.7. a) çıkış sinyalinin süresi 30ns olacaktır. Harici zamanlama elemanları yardımı ile bu aralık 40ns ile 28s olabilir. Harici olarak bağlanabilen zamanlama elemanları; EXT,4 ile 40Ω, C EXT, 0 ile 000µF aralığında seçilmelidir. Şekil 7.7 (b) dahili direnç (2Ω) ve harici kondansatörün bağlantısını göstermektedir. Şekil 7.7 (c) ise harici ve C elemanlarının bağlantısını göstermektedir. alga genliği; t w = 0,7..C EXT olarak hesaplanabilir. Eğer harici direnç EXT bağlanmamışsa =2Ω alınacaktır. 5

7 (3) A (4) A 2 (5) B (9) (0) () 2Ω I CX X/CX (6) () (3) A V cc (4) A 2 (5) B C EXT 2Ω I CX X/CX (6) () (a) Harici bir eleman bağlı değil (tw=30ns) (b) ahili ve C EXT C EXT B A A 2 2Ω I CX X/CX EXT (c) EXT ve C EXT Şekil 7.7 Bir 742 ile dalga genliği ayarı üç farklı bağlantı Örnek: Çıkış dalga genliği 0ms olan bir monostable multivibrator devresini 742 kullanarak gerçekleştiriniz. Çözüm: Böyle bir devre için harici olarak bağlanması gereken EXT direnç değerini 0Ω olarak seçersek bu durumda C EXT değerinin hesaplanması gerekecektir. t w = 0,7. EXT.C EXT C EXT = ifadesinden C EXT değeri hesaplanabilir. tw 0,7. EXT bulunur. C EXT = 0,7.(0 0 3 = 4,285 0 ) - 6 = 4,285µF 6

8 5V B 0,7µF A A 2 2Ω I CX X/CX 0ms 0Ω Şekil Yeniden Tetiklenebilir (etriggerable) Monostable Multivibrator Yeniden tetiklenebilir (retriggerable) monostable multivibrator entegrelerine örnek TTL ailesinden 7422 verilebilir. A,A 2 ve B, B 2 ile gösterilen tetikleme girişleri ile birlikte düşük lojik seviyede aktif olan silme ( ) girişine sahiptir. Harici olarak zamanlama elemanlarının bağlanabilmesi için EXT ve C EXT adlı iki girişe sahiptir. INT ile gösterilen giriş dahili zamanlama direnç girişidir. () A (2) A 2 (3) B (4) B 2 İNT C EXT EXT /C EXT (9) I (0) CX () X/CX (8) (6) (5) Şekil 7.9 Yeniden tetiklenen(retrigerable) monostable multivibrator lojik sembolü Çıkış dalga genliği harici olarak bağlanan direnç ( EXT ) ve kondansatör (C EXT ) ile ayarlanabilir. Çıkış dalga genliği; 0,7. w =. EXT.C EXT EXT t olarak bulunabilir. Burada kullanılan monostable multivabrator için üretici veri sayfalarında verilen sabittir için sabiti 0,32 dir. 7

9 Örnek: Çıkış dalga genliği 0µsn olan yeniden tetiklenen (retriggerable) monostable multivibratoru 7422 kullanarak elde ediniz. Çözüm: 7422 için üretici veri sayfasında =0,32 olarak verildiğine göre; ifadesinde C EXT = 200pF seçilirse; t w t..c 0,7. w = EXT EXT EXT t 0,7. w =. EXT.C EXT EXT =. EXT EXT EXT EXT.C EXT t w =. EXT.C EXT t = 0,7..C.CEXT = 56,250Ù bulunur. Standart direnç değeri olarak w. 0,7 EXT = (0,32).(200 0 EXT.C EXT 0,7.. C tw =.C 2 EXT EXT 0,7 ) EXT 0,7 seçilebilir. EXT =60Ω 8

10 7.2. SEBEST ÇALIŞAN (ASTABLE) MULTİVİBATÖLE Bir diğer tür multivibrator devresi astable (serbest çalışan) multivibrator adını alır. Çalışma gerilimi uygulandığı andan itibaren zamanlama elemanlarının belirlediği sürelerde durum değiştiren devrelerdir. Astable multivibrator zamanlama devrelerinde tetikleme sinyali amaçlı bir kare dalga osilatör olarak kullanılırlar. A V CC Şekil 7.0 Transistorlü Astable Multivibratör C C2 C C 2 B C 2 T T 2 Şekil 7.0 transistorlü astable multivibrator devresini göstermektedir. evrede birbirine simetrik bağlı iki npn transistör vardır. evredeki elemanlar T =T 2, C =C 2, c = c2 ve = 2 seçilse bile, güç uygulandığı zaman transistorlerden biri iletimde diğeri kesimde olacaktır. V CC V CC C I 2 2 C2 C C I C 2 C2 C C T (esimde) T 2 (oyumda) T (esimde) T 2 (oyumda) (a) (b) Şekil 7. evrenin çalışmasını açıklamak için güç verildiği anda T transistörünün kesim ve T 2 transistörünün iletimde olmasını (Şekil 7. a) kabul edelim. Bu anda C kondansatörü deşarj ve C 2 kondansatörü sarj olmuş durumdadır. Bundan sonra C kondansatörü C direnci üzerinden şarja, C 2 kondansatörü 2 direnci üzerinden 9

11 deşarja başlayacaktır. Bir süre sonra C 2 kondansatörü T transistörünü iletime sokacak şekilde deşarj, C kondansatörü T 2 transistörünü kesime götürecek şekilde şarj olacaktır. Şekil 7. b bu durumda kondansatörlerin polaritelerini göstermektedir. V CC V CC C I 4 I 3 2 C2 C C C 2 C2 C C T (oyumda) T 2 (esimde) T (oyumda) T 2 (esimde) (a) (b) Şekil 7.2 Şekil 7.2 a da görüldüğü gibi T transistörü doyuma, T 2 transistörü kesime gidecektir. Bu andan sonra C kondansatörü direnci üzerinden deşarja ve C 2 kondansatörü C2 direnci üzerinden şarja başlayacaktır. Bir süre sonra C kondansatörü T 2 transistörünü doyuma götürecek şekilde deşarj, C 2 kondansatörü T transistörünü iletime sokacak şekilde şarj olacaktır. Şekil 7.2 b bu durumda kondansatörlerin polaritelerini göstermektedir. Transistorlerin iletimde olma süreleri kondansatörlerin deşarj sürelerine bağlıdır. Yani T transistörü 2 -C 2, T 2 transistörü -C zamanlama elemanlarının belirlediği sürelerde kesimde ve doyumda olacaktır. Astable multivibratorün osilasyon peryodu; T=0,7.(.C 2.C 2 ) süresi ile belirlenir. Lojik kapılar ile gerçekleştirilmiş basit bir astable multivibrator devresi Şekil 7.3 a da gösterilmiştir. evre tek bir schmitt trigger inverter ve C devresinden oluşmuştur. 0

12 V C V cc V T V T- V out 0V V C C V out V OH V OL (a) (b) Şekil 7.3 Schmitt trigger astable multivibratör ve çıkış dalga formları evrenin çalışması aşağıdaki gibi olacaktır, evreye güç verildiği an kondansatör üzerindeki gerilim V c =0V olduğundan çıkış gerilimi V out yüksek gerilim seviyesine çekilecektir. ondansatör çıkış geri beslemesi ile direnci üzerinden sarj olacaktır. ondansatör sarj gerilimi inverter pozitif eşik gerilimine (V T ) ulaşınca, inverter çıkışı konum değiştirerek düşük gerilim seviyesine çekilecektir. V out =0V olduğundan, kondansatör direnç üzerinden deşarj olmaya başlayacaktır. ondansatör üzerindeki deşarj gerilimi iverter negatif eşik gerilimine(v T- ) ulaşınca çıkış gerilimi yüksek gerilim seviyesine çekilecektir. Çıkış dalga formları Şekil 7.3 b de gösterilmiştir. Bu durumda çıkışın yüksek gerilim seviyesinde kalma süresi (t H ) ve çıkışın düşük gerilim seviyesinde kalma süreleri aşağıdaki gibi hesaplanmalıdır. şeklinde olacaktır. t t H L V = C ln V V = C ln V OH OH OL OL - V - V - V - V T - T T T -

13 Örnek: 74HC4 yüksek-hızlı CMOS Schmitt inverter ile yapılmış bir astable multivibrator devresi ve çıkış dalga şekilleri verilmiştir. 0 V C V cc =5V V T =2,75V V T- =,67 V V out 0V 0,022µF 74HC4 V out V H =5V V L =0V Çıkış sinyalinin yüksekte kaldığı süre (t OH ), sinyalin alçakta kaldığı süre (t OL ), çıkış sinyalinin peryodu ve frekansını hesaplayınız.- t OH t OL Çözüm: Çıkış sinyalinin yüksekte kaldığı süre (t OH ), t OH VOH - VT - = C ln VOH - VT 5 -,67 = (0Ω) (0,022µF) ln 5-2,75 Çıkış sinyalinin alçakta kaldığı süre (t OL ), Çıkış sinyalinin peryodu ve frekansı, = 86,2µs VOL - VT t OL = C ln VOL - VT - 0-2,75 = (0Ω) (0,022µF) ln 0 -,67 = 0µs T =86,20 =96,2µsf = T f =5, Hz olacaktır. 2

14 7.3. ÇİFT AALI (BİSTABLE) MULTİVİBATÖLE ışarıdan bir tetikleme sinyali gelmediği müddetçe durumlarını koruyan devrelere çift kararlı (bistable) multivibrator adı verilir. ışarıdan uygulanan her tetikleme sinyalinde devre konum değiştirecektir. V CC Şekil 7.4 Transistörlü Bistable Multivibratör C C 2 2 T T 2 4 S S 2 3 Şekil 7.4 transistörlü bistable multivibrator devresini göstermektedir. evrede birbirine simetrik bağlı iki npn transistör vardır. evredeki elemanlar T =T 2, c = c2, = 2 ve 3 = 4 seçilse bile, güç uygulandığı zaman transistorlerden biri iletimde diğeri kesimde olacaktır. evrenin çalışmasını açıklamak için güç verildiği anda T transistörünün doyumda, T 2 transistörünün kesimde olduğunu kabul edelim. Bu durumda = ve = 0 durumu (Şekil 7.5 a) çıkışlarda görülecektir. evreye bir tetikleme sinyali gelmediği müddetçe transistorler bu durumlarını koruyacaktır. V CC V CC = 0 C 2 C2 = C I 2 C2 = =0 T (oyumda) T 2 (esimde) T (esimde) T 2 (oyumda) 4 S S S S 2 3 (a) (b) Şekil 7.5 3

15 evrenin konumunu değiştirmek için S anahtarına basıp T transistörünün beyzine negatif bir tetikleme sinyali verilirse (Şekil 7.5 b), bu durumda T transistörü kesime,t 2 transistörü doyuma geçecektir. Bu durumda çıkışlar =0 ve = olacaktır. Bir sonraki tetikleme sinyaline kadar çıkışlar bu durumlarını koruyacaktır. evrenin konumunu değiştirmek için S 2 anahtarına basılırsa (Şekil 7.6 a), T 2 transistörünün beyzine negatif tetikleme sinyali uygulanır. Bu durumda T 2 transistörü kesime,t transistörü doyuma gideceğinden (Şekil 7.6 b) çıkışlar konum değiştirecek, = ve = 0 olacaktır. V CC V CC C C 2 C 2 2 = =0 = 0 2 = C I 2 T (esimde) 3 T 2 4 S S 2 (oyumda) T (oyumda) 4 S S 2 3 T 2 (esimde) (a) (b) Şekil 7.6 evrenin durumunu değiştirecek olan tetikleme girişi o an doyumda olan trnsistörün beyzine bağlı olan giriştir. evrenin anahtarlama zamanlarını azaltmak, devrenin çalışma frekansının arttırılması için ve 2 dirençlerine 00pF lık kondansatörler bağlanmalıdır.çift kararlı multivibratör devreleri Flip-Flop olarak adlandırılır. Ve sayıcı devreleri,kaydedici devreleri, bellek devreleri gibi uygulama alanlarında sıklıkla kullanılırlar ENTEGE ZAMANLAMA EVELEİ Osilatör (multivibrator) devrelerinin yapımında hazır entegre zamanlama devrelerinden faydalanılır. En çok kullanılan zamanlama entegresi NE555 devresidir. Maliyeti ucuz olup çok farklı uygulama alanı vardır. Şekil entegresini göstermektedir. 4

16 (8) Eşik (6) ontrol Gerilimi (5) - Tetikleme (2) - 2 S Çıkış katı Çıkış (3) eşarj (7) eşarj transistörü Toprak () eset (4) Şekil 7.7 Besleme gerilimi 5V ile 8V arasında herhangi bir gerilim olabilir. İç devrenin sürülebilmesi için besleme geriliminin her voltuna karşılık 0,7mA akım gerekir. Yani besleme gerilimi 0V ise kaynaktan 7mA akım çekilir. Maximum güç kaybı 600mW tır. 555 in çıkış ucu 3 nolu uç olup çıkışın veya 0 olduğu her iki durum için 0Ω luk dirençler üzerinden toprağa veya kaynağa bağlanır (Şekil 7.8). aynaktan çekilebilecek maximum akım 200mA olup, 0 seviyesi için bu akım en çok 0mA olabilir. Vcc Vcc 0Ω L 0 0Ω Şekil 7.8 5

17 2 Eşik geriliminin uygulanacağı 6 nolu uç gerilimi, kaynak geriliminin Vcc ye eşit 3 veya büyük iken. arşılaştırıcı çıkışı değişir. Flip-Flop eset girişi olacağından çıkış 0 olacak ve deşarj transistörü iletime geçecektir. Tetikleme girişi 2 numaralı uç olup, bu uçtaki gerilim 3 Vcc ye eşit veya küçük olduğunda Flip-Flop çıkışı tetiklenir, buna bağlı olarak çıkış (3 nolu uç) olur. Ve deşarj transistorü kesime gidecektir. Sıfırlama (eset) girişi 4 numaralı uçtur. Bu uç kullanılmadığı zaman ye bağlanmalıdır. Topraklandığı zaman veya 0,4V tun altında ki bir gerilimde 7numaralı deşarj ucu yaklaşık olarak sıfır potansiyelinde olur. Çıkış seviyesinde ise bu reset ucu topraklanırsa çıkış 0 seviyesine çekilir. Çıkışın 0 seviyesinde olduğu sürece dışarıdan bağlanmış zamanlama kondansatörünün deşarjı 7 numaralı uç üzerinden olur. Çıkış seviyesinde iken kondansatör dışarıdan bağlanmış direnç üzerinden şarj olur. (7) (7) I d C 0Ω V C C I d =eşarj akımı (a) (b) Şekil 7.9 ondansatörün şarj ve deşarjı 6

18 5 nolu kontrol girişi ile toprak arasına 0,0µF kondansatör bağlanır. Böylece çeşitli gürültü ve besleme kaynağındaki titreşimlerin etkisi azaltılır. Bu uç aynı zamanda tetikleme ve eşik gerilim seviyelerini değiştirmek için kullanılır Monostable (Tek kararlı) Çalışma Bazı uygulamalarda belirli süreli tek bir kare dalga gereklidir. 555 zamanlama entegresini monostable multivibrator olarak çalıştırarak kontrollü tek dalga veya senkronize peryodik işaretler elde etmek mümkündür. Bu çalışmaya ait bağlantı Şekil 7.20 de gösterilmiştir V cc Şekil 7.20 A V out 555 zamanlama entegresi ile Monostable multivibratör devresi C 2 5 Tetikleme girişi 0,0µF Tetikleme girişine uygulanan tetikleme işaretinin düşen kenarında deşarj olan C kondansatörü şarj olmaya başlayacaktır. Bu durumda çıkış yüksek gerilim seviyesine çekilecektir. ondansatör üzerindeki gerilim xc zaman sabiti süresince dolacaktır. 2 ondansatör üzerindeki gerilim Vcc ye ulaşınca numaralı karşılaştırıcı konum 3 değiştirecek ve çıkış alçak gerilim seviyesine çekilecektir. alga şekilleri aşağıda gösterilmiştir. 7

19 V tetikleme V cc V c 2 Vcc 3 V cc -,5V V out 0,V T Şekil 7.2 Monostable multivibratör dalga şekilleri Çıkış geriliminin yüksek gerilim seviyesinde kalma süresi, T=,x A xc dir. Çıkış darbesinin frekansı ise, f = T =, A C olacaktır. A ve C değerleri uygun olarak seçilerek istenilen zaman süresi elde edilebilir. Ω< A <3,3MΩ C>500pF aralığında seçilmesi gereklidir. 8

20 Örnek: Aşağıda verilen monostable multivibrator devresinde A =9,Ω ve C=0,µ F seçilirse çıkış darbesinin periyodunu bulunuz. V cc 9,Ω V out 0,µF 2 5 Tetikleme girişi 0,0µF Çözüm: Monostable multivibrator çıkış darbe süresi, T=,x A xc eğerleri formülde yerine yazarsak, T=,x9,x0 3 x0,x0-6 = ms olacaktır. Çıkış darbesinin frekansı, olacaktır. f = T = 0 = 3 Hz 9

21 7.4.. Astable (Tek kararlı) Çalışma Bir 555 zamanlayıcı entegresi ile astable (kararsız) multivibrator elde etmek için gerekli bağlantı Şekil 7.22 de gösterilmiştir. V cc Şekil zamanlama entegresi ile astable multivibrator devresi A B C V out 0,0µF evrede tetikleme girişi ile eşik gerilim girişi birbirine kısa devre edilmiştir. C kondansatörü A ve B dirençleri üzerinden şarj, B direnci ve 7 numaralı uç üzerinden toprağa deşarj olur. ondansatör A ve B direnci üzerinden şarj olurken çıkış yüksek gerilim seviyesindedir. ondansatör şarj gerilimi 3 2 Vcc ye ulaşınca numaralı karşılaştırıcı çıkışı konum değiştirerek çıkışın düşük gerilim seviyesine çekilmesini sağlar. ondansatör B direnci üzerinden deşarj olmaya başlar. ondansatör deşarj gerilimi Vcc olunca 2 numaralı karşılaştırıcı konum değiştirecek ve çıkış yüksek gerilim 3 seviyesine çekilecektir. Çıkış geriliminin yüksek gerlim seviyesinde kalma süresi kondansatör geriliminin 2 Vcc den Vcc ye kadar şarj olma süresidir. Bu süre, 3 3 t H = 0,7 ( A B ) C olacaktır. Çıkışın düşük gerilim seviyesinde kalma süresi ise kondansatörün 2 Vcc den Vcc ye kadar deşarj olma süresidir. Yani, 3 3 olacaktır. t L =0,7 B C 20

22 Çıkış sinyalinin toplam peryodu, olacaktır. Frekans ise, T= t H t L = 0,7 ( A 2 B ) C f = T = 0,7( 2 A B )C şeklinde yazılabilir. ullanılan zamanlama elemanlarının seçimi, A B <3,3MΩ A >Ω B >Ω C 500Pf aralığında olmalıdır. Şekil zamanlama entegresi ile elde edilmiş bir astable multivibrator devresine ait dalga şekilleri gösterilmiştir. τ = (A B) C τ = B C V c 2 3 Vcc Vcc 3 V cc t L t H V cc -,5V V out 0,V Şekil astable multivibrator devresi dalga şekilleri Böyle bir titreşimin sıfır seviyesinde kalma süresinin, titreşimin peryoda oranı dalga boşluk oranı (dalga boşluk yüzdesi) diye adlandırılır. tl = = T A B 2 B 2

23 Eşitlikten görüleceği gibi bu oran = = % 50 yapılamaz. Yani t L =t H eşitliği 2 sağlanamaz. Bu eşitliğin sağlanabilmesi için A direncinin 0 olması gerekmektedir. Bu durumda deşarj transistor ü kaynağa bağlanmış olacağından deşarj anında devreden yüksek akım akacaktır. Bu durum transistor ün tahrip olmasına yol açar. Transistor üzerinden akacak olan akım maxsimum 0,2A dir. Bu durumda A direncinin minimum değeri A(min) =5V cc olmalıdır. uty scale değerinin %50 den büyük yapmak için B direncine paralel ve anodu 7 no lu uca gelecek şekilde bir diyot bağlanmalıdır. olayısı ile kondansatör yalnız A üzerinden şarj ve B üzerinden deşarj olacaktır. Bu devreye ait büyüklükler, t H =0,7 A C t L =0,7 B C T=0,7 ( A B ) olacaktır. Eğer A = B ise =%50 ve çıkış işareti kare dalga olacaktır. Örnek: Aşağıda verilen astable multivibrator devresinin t L, t H, dalga boşluk oranı ve frekansını hesaplayınız. 2V 4,7Ω Ω V out 680pF 6 5 0,0µF 22

24 Çözüm: Verilen değerleri ifadelerde yerine yazarsak, t L = 0,7 B C = 0, = 4,76µs t H = 0,7 ( A B ) C = 0,7 ( ,7 0 3 ) = 6,99µs alga boşluk oranı ise, olacaktır.çıkış darbe frekansı, = t = H tl t L 4,76ìs 6,99ìs 4,76ìs = 0,405 = %40,5 f = T f = f = th tl 6,99ìs 4,76ìs olacaktır. f = 85,Hz 23

25 BÖLÜM 8 MANAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLA Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Mandallar(Latches),-S Mandalı, Mandalı ontak sıçramasının mandallar yardımı ile engellenmesi Flip-Floplar,-S Flip-Flop, Flip-Flop, - Flip-Flop, T Flip-Flop Tetikleme sinyali (Clock pulse) Flip-Flop larda asenkron girişler Ana-Uydu Flip-Flop (Master Slave Flip-Flop) Flip-Flop uyarma (geçiş ) tabloları 24

26 GİİŞ Bu bölüme kadar birleşik devreler ele alındı. Bir birleşik devrenin çıkışı o anda girişlerin durumuna bağlıdır. Sayısal devrelerde çoğu zaman birleşik devreler bulunsa bile bilginin saklanması ve işlenmesi için bir sıralı devreye ihtiyaç vardır. Sıralı bir devre birleşik bir devre ve oluşan bilginin saklaması için bellek elemanlarından oluşur. Böylelikle belli bir zaman ve sırada ikili durumların oluşması sağlanabilir. Bellek elemanının bellibir anda saklanan ikili bilgiler sıralı devrenin o andaki durumunu belirler. Sıralı bir devrenin çıkışı ise o anda sadece girişlerin durumu ile değil aynı zamanda bellek elmanlarında saklanan ikili bilgiye de bağlıdır. En fazla karşılaşılan sıralı devre uygulamaları sayıcılar (counters), kaydediciler (registers),belleklerdir (memory). İki temel sıralı devre türü vardır. Sınıflandırma sıralı devrenin bilgiyi işleyebilmesi için gerekli olan zamanlama sinyaline bağlıdır. Senkron sıralı devre, bellek elemanlarının etkilenmesi aynı anda olacaktır. Bunu sağlamanın bir yolu sistemin tamamında aynı tetikleme sinyalınin kullanılmasıdır. Asenkron sıralı devre ise giriş sinyallerinin değişim sırasına bağlıdır. Bu yüzden asenkron sıralı devrelerde sayısal devrele elemanlarındaki yayılım gecikmesi süresi kullanılır.sıralı devrelerde kullanılan devre elemanları mandal (latch) veya Flip-Flop lardır. Bu devre elemanları üzerindeki ikili bir bilgiyi saklayabilen hücrelerdir. Bir mandal (latch) veya flip-flop un saklanan bilgiyi ve saklana bilginin değilini gösteren iki ayrı çıkışı vardır. Aşağıda kullanılan çeşitli mandal ve flip-flop türleri incelenecektir. 8. MANALLA ( LATCHS) Bir mandal (latch) devresi bir giriş sinyali ile durumu değişmedikçe ikili bir bilgiyi güç verildiği müddetçe saklayabilen devre elemanlarıdır. Çeşitli mandal (mandal) devreleri arasındaki fark, giriş sayısı ve çıkışın girişlerin durumuna göre etkilenme şeklidir S Mandalı (-S Latch) Temel olarak bir -S Mandalı VEYA eğil (NO) ve VE eğil (NAN) kapıları olmak üzere iki temel kapı türü ile elde edilebilir. (eset) ve S (Set) olmak üzere iki girişi ve ve ile gösterilen iki çıkış vardır.bu iki çıkış normal çalışma durumlarında birbirinin tersidir. Temel olarak -S Mandalının iki farklı çıkış durumu vardır. Bu durumlar =0 olduğu duruma silme, = durumuna kurma adı verilir. Aşağıda Şekil 7. -S mandalına ait lojik diyagramı,sembolü ve doğruluk tablosunu göstermektedir. 25

27 S S S 2 2 (a) VEYA EĞİL kapılı (b) VE EĞİL kapılı (c) Sembolü Girişler Çıkışlar S n n 0 0 n n urum eğişme yok 0 0 Silme 0 0 urma Tanımsız (d) oğruluk tablosu Şekil 8. -S Mandalı 8..2 Mandalı ( Latch) Bir -S mandalının S ve girişleri arasına EĞİL kapısı bağlanarak (ata) mandalı elde edilebilinir. Aşağıda mandalına ait lojik diyagram, sembol, doğruluk tablosu Şekil 7.2 de verilmiştir. S S S 2 2 (a) VEYA EĞİL kapılı (b) VEEĞİL kapılı (c) Sembolü 26

28 n n (d) oğruluk tablosu Şekil 8.2 Mandalı ( Latch) 8..3 ontak Sıçramasının Mandal (Latch) Yardımı ile Önlenmesi Mandallarda kontak sıçraması sinyal kaynağı olarak mekanik anahtarların kullanımında oldukça sık görülen bir olaydır. ontak sıçraması tek bir bağlantı yapılmadan önce anahtarın mekanik yapısı nedeni ile ortaya çıkan farklı çıkış darbeleridir. V Şekil 8.3 Mekanik anahtarlarda kontak sıçraması 2 V 0 Anahtar kapandığında çıkış ontak sıçramaları özellikle sıralı devrelerin çalışmasını etkileyen en önemli faktörlerdir.bir seri darbe devre çalışmasına etki eden girişleri oluştururlar. ontak sıçramasının etkisini önlemek için kullanılan S- Mandal devresi Şekil 7.4 de gösterilmiştir. Eğer anahtar pozisyonunda ise girişi 0, S girişi olacağından(silme durumu) çıkış 0 olacaktır. Anahtar 2 pozisyonuna alınırsa girişi pull-up direnci ile e çekilecek ve S girişi 0 olacaktır. Çok kısa süre S girişinde kontak sıçraması görülecek ( S =0) ancak bu durumda mandal bir önceki konumunu koruyacaktır.aşağıda Şekil 8.4 ontak sıçrama etkisini ortadan kaldırmak için kullanılan S- mandal devresini göstermektedir. 27

29 V 2 2 S S Anahtar - 2 Anahtar Yetki Girişli -S Mandalı Şekil 8.4 ontak sıçrama etkisini ortadan kaldıran S- Mandal devresi Bazı tip mandallarda yetki girişi (enable input- EN) bulunmaktadır. Şekil 8.5 yeki girişli bir -S Mandalını göstermektedir. -S girişlerinin durumuna bağlı olarak çıkışın konum değiştirebilmesi için EN girişinin yetkilenmesi gerekmektedir. Yetkilenme EN girişine Lojik- uygulanması ile gerçekleşecektir. S S EN EN 2 (a)lojik diyagram (b) Lojik sembol EN S n n 0 x x n n 0 0 n n (c)-oğruluk tablosu Şekil 8.5 Yetki Girişli -S Mandalı 28

30 8..5. Yetki Girişli Mandalı Bir diğer yetki girişli mandal türü mandalıdır. girişine uygulanan işarete bağlı olarak çıkışın değişmesi için yetkilendirme işleminin yapılması gerekmektedir.yetkilendirme EN girişine lojik- uygulayarak gerçekleştirilir. Yetkilendirme işlemi yapılmazsa çıkışlarda bir önceki durum korunacaktır. Şekil 8.6 Yetki girşli mandalını göstermektedir. EN 2 EN 7475 ört-bit Mandalı a- Lojik diyagram b-lojik sembol EN 0 x c-oğruluk tablosu Şekil 8.6 Yetki girişli Mandalı mandalı için bir IC örnek 7475 dört bit mandalı gösterilebilir. Şekil 8.7 lojik sembol ve doğruluk tablosunu göstermektedir. Tekbir entegre içinde dört tane mandalı bulunmaktadır. İki mandal için tek bir yetki girişi vardır.oğruluk tablosunda x ile gösterilen durumlar dikkate alınmaz durumları(don t care) göstermektedir. Eğer yetkilendirme işlemi gerçekleşmezse girişlerin durumları ne olursa olsun mandal bir önceki durumunu koruyacaktır. Girişler Çıkışlar EN 0 0 Silme 0 urma x eğişim yok 2 2 EN -2 GN a- oğruluk tablosu b-lojik sembolü Şekil ört bit Mandalı EN EN EN EN EN Vcc

31 8.2. FLIP- FLOPLA (FLIP-FLOPS) Temel bir mandal (latch) asenkron sıralı bir devredir. Girişlerin değişimine bağlı olarak çıkış değeri değişecektir. Temel bir mandal devresinin girişine kapı eklemek suretiyle mandalın çıkışının harici bir saat darbesi (clock pulse- ) ile girişlerin değişimine tepki vermesi sağlanabilir. Flip-Flopların bu anlık değişimine tetiklenme adı verilir. Ve bu değişimi sağlayan duruma ise flip-flop un tetiklenmesi denir. Saat darbesi belli bir frekansta 0 ve arasında değişen bir kare dalga sinyalidir. Flip-Flop ların tetiklenmesi, saat darbesinin () veya 0 düzeyinde gerçekleşebilir. 0 Flip-Flop Flip-Flop a-saat darbesi (Clock Pulse) b- düzeyinde tetikleme c- 0 düzeyinde tetikleme Şekil 8.8 Tetikleme sinyali ve düzey tetiklemeleri Bir diğer tür tetikleme biçimi kenar tetiklemesidir. Bu tür flip-floplar kenar tetiklemeli flip-flop lar olarak adlandırılırlar. Tetikleme saat darbesinin den 0 a yükselen kenarında gerçekleşiyorsa yükselen kenar tetiklemeli flip-flop, 0 dan e düşen kenarda gerçekleşiyorsa düşen kenar tetiklemeli flip-flop adını alırlar. Flip Flop Flip Flop (a) Yükselen kenar (b) üşen kenar (c) Yükselen kenar tetiklemeli (d) üşen kenar tetiklemeli S (eset-set) Flip-Flop Şekil 8.9 enar tetiklemesi Bir -S mandalının girişlerine harici VE kapıları eklemek suretiyle -S flip-flopu elde edilebilir. Aşağıda Şekil 8.0 yükselen kenar tetiklemeli -S Filip-Flop a ait lojik diyagramı, sembolü ve doğruluk tablosunu göstermektedir. 30

32 S S 2 S 2 (a) Lojik diyagramı (c) Sembolü S x x n n 0 0 n n eğişim yok eğişim yok Silme urma Tanımsız (d) oğruluk tablosu Şekil 8.0 Yükselen kenar tetiklemeli -S Flip-Flop Bir flip-flop un tetiklenmemesi halinde bir önceki durumunu koruyacağı doğruluk tablosundan görülmelidir (ata) Flip-Flop Bir -S flip-flop un S girişine EĞİL kapısı bağlanarak girişine bağlanması halında flip-flop elde edilebilir. Aşağıda Şekil 8. de yükselen kenar tetiklemeli flip-flop a ait lojik diyagram, sembol ve doğruluk tablosu gösterilmektedir. S = S 2 S 2 (a) Lojik diyagramı (b) Sembolü ve -S denkliği 3

33 n n x n n 0 0 eğişim yok Silme 0 urma Flip-Flop (c) oğruluk tablosu Şekil 8. Yükselen kenar tetiklemeli Flip-Flop - filp-flop -S flip-flop tipindeki tanımsız durumun ortadan kaldırılması açısından bu tipin gelişmiş bir şekli denilebilir. ve girişleri gösterirken, ve olmak üzere iki çıkışı vardır. Aşağıda Şekil 8.2 de yükselen kenar tetiklemeli - flip-flop a ait lojik diyagram, sembol ve doğruluk tablosu gösterilmektedir. 2 S 2 (a) Lojik iyagram (b) Sembolü n n x x n n eğişim yok 0 0 n n eğişim yok 0 0 Silme 0 0 urma n n Tümleyen (c) oğruluk Tablosu Şekil.8.2 Yükselen kenar tetiklemeli - Flip-Flop 32

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır AYIAL ELETONİ BÖLÜM 8 MANAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLA Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Mandallar(Latches),- Mandalı, Mandalı ontak sıçramasının mandallar yardımı ile engellenmesi Flip-Floplar,-

Detaylı

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır SYISL ELETRONİ ÖLÜM 9 (OUNTERS) SYIILR u bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Sayıcılarda Mod kavramı senkron sayıcılar senkron yukarı sayıcı (Up counter) senkron aşağı sayıcı (Down counter) senkron

Detaylı

BÖLÜM 10 KAYDEDİCİLER (REGİSTERS) SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 10 KAYDEDİCİLER (REGİSTERS) SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır erin BÖLÜM 10 KYEİCİLER (REGİSTERS) Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Kaydedicilerin(Registers) bilgi giriş çıkışına göre ve kaydırma yönüne göre sınıflandırılması. Sağa kaydırmalı kaydedici(right

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

Teorik Bilgi DENEY 7: ASENKRON VE SENKRON SAYICILAR

Teorik Bilgi DENEY 7: ASENKRON VE SENKRON SAYICILAR DENEY 7: ASENKRON VE SENKRON SAYICILAR Deneyin Amaçları Asenkron ve senkron sayıcı devre yapılarının öğrenilmesi ve deneysel olarak yapılması Deney Malzemeleri 74LS08 Ve Kapı Entegresi (1 Adet) 74LS76

Detaylı

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek.

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. DENEY 7-2 Sayıcılar DENEYİN AMACI 1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. GENEL BİLGİLER Sayıcılar, flip-floplar

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

SAYISAL ELEKTRONİK. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL ELEKTRONİK. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL ELEKTRONİK Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 6 Tutucular, Flip-Floplar ve Zamanlayıcılar Tutucular (Latches) Tutucu iki kararlı (bistable state) durumu olan en temel sayısal depolama

Detaylı

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması 25. Sayıcı Devreleri Giriş darbelerine bağlı olarak belirli bir durum dizisini tekrarlayan lojik devreler, sayıcı olarak adlandırılır. Çok değişik alanlarda kullanılan sayıcı devreleri, FF lerin uygun

Detaylı

Deney 4: 555 Entegresi Uygulamaları

Deney 4: 555 Entegresi Uygulamaları Deneyin Amacı: Deney 4: 555 Entegresi Uygulamaları 555 entegresi kullanım alanlarının öğrenilmesi. Uygulama yapılarak pratik kazanılması. A.ÖNBİLGİ LM 555 entegresi; osilasyon, zaman gecikmesi ve darbe

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS)

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) 18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) Flip Flop lar iki kararlı elektriksel duruma sahip olan elektronik devrelerdir. Devrenin girişlerine uygulanan işarete göre çıkış bir kararlı durumdan diğer (ikinci) kararlı

Detaylı

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ 1. 8 bitlik Okunur Yazılır Bellek (RAM) Her biri ayrı adreslenmiş 8 adet D tipi flip-flop kullanılabilir. RAM'lerde okuma ve yazma işlemleri CS (Chip Select), RD (Read), WR (Write) kontrol sinyalleri ile

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY NO : 1 DENEYİN ADI : OSİLATÖR DEVRESİ Giriş

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

Tek kararlı(monostable) multivibratör devresi

Tek kararlı(monostable) multivibratör devresi Tek kararlı(monostable) multivibratör devresi Malzeme listesi: Güç kaynağı: 12V dc Transistör: 2xBC237 LED: 2x5 mm standart led Direnç: 2x330 Ω, 10 K, 100 K Kondansatör: 100μF, 1000μF Şekildeki tek kararlı

Detaylı

DENEY 6: FLİP-FLOP (BELLEK) DEVRESİ UYGULAMALARI

DENEY 6: FLİP-FLOP (BELLEK) DEVRESİ UYGULAMALARI DENEY 6: FLİP-FLOP (BELLEK) DEVRESİ UYGULAMALARI Deneyin Amaçları Flip-floplara aģina olmak. DeğiĢik tipte Flip-Flop devrelerin gerçekleģtirilmesi ve tetikleme biçimlerini kavramak. ArdıĢık mantık devrelerinin

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL DEVRE TASARIMI LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 3 FF Devreleri

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL DEVRE TASARIMI LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 3 FF Devreleri TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL DEVRE TASARIMI LABORATUVARI DENEY RAPORU Deney No: 3 FF Devreleri Yrd. Doç Dr. Ünal KURT Yrd. Doç. Dr. Hatice VURAL Arş. Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV

Detaylı

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır?

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? 1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? a) Yüzde 10 b) Yüzde 5 c) Yüzde 1 d) Yüzde 20 3. Direnç

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde temel lojik kapılar incelenecek; çift kararlı ve tek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecektir. ÖN HAZIRLIK Temel lojik

Detaylı

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme BÖLÜM X OSİLATÖRLER 0. OSİLATÖRE GİRİŞ Kendi kendine sinyal üreten devrelere osilatör denir. Böyle devrelere dışarıdan herhangi bir sinyal uygulanmaz. Çıkışlarında sinüsoidal, kare, dikdörtgen ve testere

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 TEMEL LOJİK ELEMANLAR VE UYGULAMALARI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Erdem ARSLAN Arş. Gör.

Detaylı

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları 1 Sayısal alga Şekilleri 1 2 4 3 1. Yükselme Zamanı 2. Alçalma Zamanı 3. Sinyal Genişliği 4. Genlik (Amplitude) 2 Periot (T) : Tekrar eden bir sinyalin arka arkaya

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ FLİP-FLOP Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

1 ELEKTRONİK KAVRAMLAR

1 ELEKTRONİK KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER VII İÇİNDEKİLER 1 ELEKTRONİK KAVRAMLAR 1 Giriş 1 Atomun Yapısı, İletkenler ve Yarı İletkenler 2 Atomun Yapısı 2 İletkenler 3 Yarı İletkenler 5 Sayısal Değerler (I/O) 8 Dalga Şekilleri 9 Kare

Detaylı

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol EEM122SAYISAL MANTIK BÖLÜM 6: KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Flip-flopkullanan devreler fonksiyonlarına göre iki guruba

Detaylı

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ BÖLÜM 3 OSİİLATÖRLER Radyo sistemlerinde sinüs işaret osilatörleri, taşıyıcı işareti üretmek ve karıştırıcı katlarında bir frekansı diğerine dönüştürmek amacıyla kullanılır. Sinüs işaret osilatörlerinin

Detaylı

6. DİJİTAL / ANALOG VE ANALOG /DİJİTAL ÇEVİRİCİLER 1

6. DİJİTAL / ANALOG VE ANALOG /DİJİTAL ÇEVİRİCİLER 1 6. DİJİTAL / ANALOG VE ANALOG /DİJİTAL ÇEVİRİCİLER 1 Günümüzde kullanılan elektronik kontrol üniteleri analog ve dijital elektronik düzenlerinin birleşimi ile gerçekleşir. Gerilim, akım, direnç, frekans,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1-1 Lojik ve Anahtara Giriş Lojik Kapı Devreleri... 9

İÇİNDEKİLER. 1-1 Lojik ve Anahtara Giriş Lojik Kapı Devreleri... 9 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 TEMEL LOJİK KAPI DENEYLERİ 1-1 Lojik ve Anahtara Giriş 1 1-2 Lojik Kapı Devreleri... 9 a. Diyot Lojiği (DL) devresi b. Direnç-Transistor Lojiği (RTL) devresi c. Diyot-Transistor Lojiği

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

DENEY 4a- Schmitt Kapı Devresi

DENEY 4a- Schmitt Kapı Devresi DENEY 4a- Schmitt Kapı Devresi DENEYİN AMACI 1. Schmitt kapılarının yapı ve karakteristiklerinin anlaşılması. GENEL BİLGİLER Schmitt kapısı aşağıdaki karakteristiklere sahip olan tek lojik kapıdır: 1.

Detaylı

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Lab. SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ.Ön Bilgiler. Schmitt Tetikleme Devreleri Schmitt tetikleme devresi iki konumlu bir devredir.

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 İÇİNDEKİLER Deney 1 OSİLATÖR DEVRESİ... 2 Deney 2 FLİP-FLOP LAR....... 6 Deney 3 FLİP-FLOP

Detaylı

BLM 221 MANTIK DEVRELERİ

BLM 221 MANTIK DEVRELERİ 9. HAFTA BLM 221 MANTIK DEVRELERİ Prof Dr Mehmet AKBABA mehmetakbaba@karabuk.edu.tr Temel Kavramlar FLIP FLOPS S-R: Set-Reset Latch (Tutucu) Tetiklemeli D Latch (Tutucu) Kenar Tetiklemeli D Flip-Flop S-R

Detaylı

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES)

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES) 5. LOJİK KPILR (LOGIC GTES) Dijital (Sayısal) devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilmektedir. Her lojik kapının bir çıkışı, bir veya birden fazla girişi vardır.

Detaylı

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ 3 Bitlik Bir Sayının mod(5)'ini Bulan Ve Sonucu Segment Display'de Gösteren Devrenin Tasarlanması Deneyin Amacı: 3 bitlik bir sayının mod(5)'e göre sonucunu bulan

Detaylı

ÖN BİLGİ: 5.1 Faz Kaymalı RC Osilatör

ÖN BİLGİ: 5.1 Faz Kaymalı RC Osilatör DENEY 7 : OSİLATÖR UYGULAMASI AMAÇ: Faz Kaymalı RC Osilatör ve Schmitt Tetikleyicili Karedalga Osilatörün temel çalışma prensipleri MALZEMELER: Güç Kaynağı: 12VDC, 5VDC Transistör: BC108C veya Muadili

Detaylı

SAYISAL DEVRE TASARIMI LABORATUVARI DENEY 1: TEMEL LOJİK KAPI KARAKTERİSTİKLERİNİN ÖLÇÜMÜ

SAYISAL DEVRE TASARIMI LABORATUVARI DENEY 1: TEMEL LOJİK KAPI KARAKTERİSTİKLERİNİN ÖLÇÜMÜ SAYISAL DEVRE TASARIMI LABORATUVARI DENEY 1: TEMEL LOJİK KAPI KARAKTERİSTİKLERİNİN ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI 1. Temel lojik kapı sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. GENEL BİLGİLER TTL kapıların karakteristikleri,

Detaylı

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI Deney 5 Flip Flop Devreleri Öğrenci Adı & Soyadı: Numarası: 1. Flip Flop Devresi ve VEYADEĞİL

Detaylı

DENEY 1a- Kod Çözücü Devreler

DENEY 1a- Kod Çözücü Devreler DENEY 1a- Kod Çözücü Devreler DENEYİN AMACI 1. Kod çözücü devrelerin çalışma prensibini anlamak. GENEL BİLGİLER Kod çözücü, belirli bir ikili sayı yada kelimenin varlığını belirlemek için kullanılan lojik

Detaylı

LOJİK DEVRELER-I IV. HAFTA DENEY FÖYÜ

LOJİK DEVRELER-I IV. HAFTA DENEY FÖYÜ LOJİK DEVRELER-I IV. HAFTA DENEY FÖYÜ 4 Bitlik İki Sayının Tam Toplayıcı Entegresi ile Toplama Ve Çıkarma İşlemlerinin Yapılması Ve Sonucu Segment Display'de Gösteren Devrenin Tasarlanması Deneyin Amacı:

Detaylı

ARDIŞIL DEVRELER (Sequential Circuits)

ARDIŞIL DEVRELER (Sequential Circuits) ayısal evreler (Lojik evreleri) AIŞIL EVELE (equential ircuits) ersin ilk bölümünde kombinezonsal (combinational) devreleri inceledik. Bu tür devrelerde çıkışın değeri o andaki girişlerin değerlerine bağlıdır.

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ Eşzamanlı (Senkron) Ardışıl Devrelerin Tasarlanması (Design) Bir ardışıl devrenin tasarlanması, çözülecek olan problemin sözle anlatımıyla (senaryo) başlar. Bundan sonra aşağıda açıklanan aşamalardan geçilerek

Detaylı

LOJİK DEVRELER-I IV. HAFTA DENEY FÖYÜ

LOJİK DEVRELER-I IV. HAFTA DENEY FÖYÜ LOJİK DEVRELER-I IV. HAFTA DENEY FÖYÜ 4 Bitlik İki Sayının Tam Toplayıcı Entegresi ile Toplama Ve Çıkarma İşlemlerinin Yapılması Ve Sonucu Segment Display'de Gösteren Devrenin Tasarlanması Deneyin Amacı:

Detaylı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit değerli pozitif gerilim regülatörleri basit bir şekilde iki adet direnç ilavesiyle ayarlanabilir gerilim kaynaklarına dönüştürülebilir.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN:

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ YAPANLAR Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: Deneyin Yapılış Tarihi Raporun Geleceği Tarih Raporun

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI SAYICILAR Ankara, 2014 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ SAYICI VE KAYDEDİCİ DEVRELERİ 522EE0257 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 00223 - Mantık Devreleri Tasarımı Laboratuar Föyleri Numara: Ad Soyad: Arş. Grv. Bilal ŞENOL Devre Kurma Alanı Arş. Grv. Bilal ŞENOL

Detaylı

BĠLEġĠMSEL DEVRELER (COMBĠNATIONAL)

BĠLEġĠMSEL DEVRELER (COMBĠNATIONAL) BĠLEġĠMSEL DEVRELER (COMBĠNATIONAL) ARĠTMETĠK ÜNĠTELER Toplama, çıkarma,çarpma ve bölme gibi aritmetik iģlemleri yapan sayısal devrelere aritmetik devreler adı verilir. Sayısal sistemlerde temel aritmetik

Detaylı

Bölüm 10 D/A Çeviriciler

Bölüm 10 D/A Çeviriciler Bölüm 10 /A Çeviriciler 10.1 AMAÇ 1. Bir dijital analog çeviricinin çalışma prensibinin anlaşılması.. AC0800 ün çalışma prensibinin anlaşılması.. AC0800 kullanarak tek kutuplu yada çift kutuplu çıkışların

Detaylı

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?...

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... İçerik Düzeni Entegre Tanımı Entegre Seviyeleri Lojik Aileler Datasheet Okuma ENTEGRE TANIMI Entegreler(IC) chip adı da verilen,

Detaylı

Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere latch leri inceledik.

Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere latch leri inceledik. Flip-Flop lar Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere latch leri inceledik. Latch ler bazı problemlere sahiptir: Latch i ne zaman enable yapacağımızı bilmeliyiz. Latch i çabucak devredışı bırakabilmeliyiz

Detaylı

Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere tutucuları inceledik.

Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere tutucuları inceledik. Flip-Flop Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere tutucuları inceledik. Tutucular bazı problemlere sahiptir: Tutucuyu ne zaman enable yapacağımızı bilmeliyiz. Tutucuyu çabucak devredışı bırakabilmeliyiz

Detaylı

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ SAYISAL DEVRE UYGULAMALARI Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER TABLOSU... vi MALZEME LİSTESİ... viii ENTEGRELER... ix 1. Direnç ve Diyotlarla Yapılan

Detaylı

* DC polarma, transistörün uçları arasında uygun DC çalışma gerilimlerinin veya öngerilimlerin sağlanmasıdır.

* DC polarma, transistörün uçları arasında uygun DC çalışma gerilimlerinin veya öngerilimlerin sağlanmasıdır. Elektronik Devreler 1. Transistörlü Devreler 1.1 Transistör DC Polarma Devreleri 1.1.1 Gerilim Bölücülü Polarma Devresi 1.2 Transistörlü Yükselteç Devreleri 1.2.1 Gerilim Bölücülü Yükselteç Devresi Konunun

Detaylı

DENEY 1 BOOLEAN CEBİRİ TEMEL İŞLEMLERİ

DENEY 1 BOOLEAN CEBİRİ TEMEL İŞLEMLERİ Sayısal Elektronik aboratuvarı DENEY 1 BOOEAN CEBİRİ TEME İŞEMERİ Boolean cebiri, George Boole (1815-1864) tarafından mantık problemlerini çözmek amacıyla geliştirilmiştir. 1983 yılında Claude Shannon

Detaylı

DENEY FÖYÜ8: Lojik Kapıların Elektriksel Gerçeklenmesi

DENEY FÖYÜ8: Lojik Kapıların Elektriksel Gerçeklenmesi DENEY FÖYÜ8: Lojik Kapıların Elektriksel Gerçeklenmesi Deneyin Amacı: Temel kapı devrelerinin incelenmesi, deneysel olarak kapıların gerçeklenmesi ve doğruluk tablolarının elde edilmesidir. Deney Malzemeleri:

Detaylı

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek.

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. DENEY Temel Lojik Kapıların Karakteristikleri DENEYİN AMACI. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak.. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. GENEL İLGİLER Temel lojik

Detaylı

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2 DENEY 1 AMAÇ: VE Kapılarının (AND Gates) çalısma prensibinin kavranması. Çıkıs olarak led kullanılacaktır. Kullanılacak devre elemanları: Anahtarlar (switches), 100 ohm ve 1k lık dirençler, 7408 entegre

Detaylı

Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü DENEY-5-

Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü DENEY-5- KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektrik Makinaları ve Güç Sistemleri Laboratuarı DENEY-5- HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1. Opamp uygulama devreleri

Detaylı

Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir.

Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir. Sayıcılar (Counters) Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir. Genel olarak iki gruba ayrılır: Senkron sayıcılar Asenkron

Detaylı

M BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİEĞİ

M BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİEĞİ T.C. MİLLİEĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİEĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİPROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ FLİP-FLOP ANKARA 27 Milli Eğitim Bakanlığıtarafından geliştirilen modüller; Talim ve

Detaylı

7.Yazmaçlar (Registers), Sayıcılar (Counters)

7.Yazmaçlar (Registers), Sayıcılar (Counters) 7.Yazmaçlar (Registers), Sayıcılar (Counters) 7..Yazmaçlar Paralel Yüklemeli Yazmaçlar Ötelemeli Yazmaçlar 7.2.Sayıcılar Đkili Asenkron Sayıcılar (Binary Ripple Counter) Đkili Kodlanmış Onlu Asenkron Sayıcı

Detaylı

BÖLÜM 1 RF OSİLATÖRLER

BÖLÜM 1 RF OSİLATÖRLER BÖÜM RF OSİATÖRER. AMAÇ. Radyo Frekansı(RF) Osilatörlerinin çalışma prensibi ve karakteristiklerinin anlaşılması.. Osilatörlerin tasarlanması ve gerçeklenmesi.. TEME KAVRAMARIN İNEENMESİ Osilatör, basit

Detaylı

AMLİFİKATÖRLER VE OSİLATÖRLER

AMLİFİKATÖRLER VE OSİLATÖRLER BÖLÜM 5 Multivibratörler KONULAR: 1. Dengesiz (astable) multivibratörün çalışması ve özelliklerini incelemek. 2. Çif dengeli (bistable) multivibratörün çalışmasını ve özelliklerini incelemek. GEREKLİ DONANIM:

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız.

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız. BÖLÜM. Büyüklüklerin genel özellikleri nelerdir? 2. Analog büyüklük, analog işaret, analog sistem ve analog gösterge terimlerini açıklayınız. 3. Analog sisteme etrafınızdaki veya günlük hayatta kullandığınız

Detaylı

Algılayıcılar (Sensors)

Algılayıcılar (Sensors) Algılayıcılar (Sensors) Sayısal işlem ve ölçmeler sadece elektriksel büyüklüklerle yapılmaktadır. Genelde teknik ve fiziksel büyüklükler (sıcaklık, ağırlık kuvveti ve basınç gibi) elektrik dalından olmayan

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Sayısal Elektronik

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Sayısal Elektronik Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Sayısal Elektronik Günümüz Elektroniği Analog ve Sayısal olmak üzere iki temel türde incelenebilir. Analog büyüklükler sonsuz sayıda değeri içermesine

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

(I) şimdiki. durum (S) belleği. saat. girşi

(I) şimdiki. durum (S) belleği. saat. girşi ers Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ Eşzamanlı (Senkron) Ardışıl evreler (Synchronous Sequential Circuits) Ardışıl (sequential)

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ LOJİK UYGULAMALAR 3 ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME Amaç Elektronikte geniş uygulama alanı bulan geribesleme, sistemin çıkış büyüklüğünden elde edilen ve giriş büyüklüğü ile aynı nitelikte bir işaretin girişe gelmesi

Detaylı

Aşağıdaki uygulama faaliyetini yaparak asenkron yukarı sayıcıdevresini kurabileceksiniz.

Aşağıdaki uygulama faaliyetini yaparak asenkron yukarı sayıcıdevresini kurabileceksiniz. Aşağıdaki uygulama faaliyetini yaparak asenkron yukarı sayıcıdevresini kurabileceksiniz. Şekil1.17: Asenkron yukarı sayıcıdevresi 7476 entegreli asenkron yukarısayıcı Devrenin sağlıklı çalışabilmesi için

Detaylı

Mantık Devreleri Laboratuarı

Mantık Devreleri Laboratuarı 2013 2014 Mantık Devreleri Laboratuarı Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Mehmet AKBABA Laboratuar Sorumlusu: Emrullah SONUÇ İÇİNDEKİLER Deney 1: 'DEĞİL', 'VE', 'VEYA', 'VE DEĞİL', 'VEYA DEĞİL' KAPILARI... 3 1.0.

Detaylı

Seri Giriş, Seri Çıkış

Seri Giriş, Seri Çıkış Seri Giriş, Seri Çıkış Seri-giriş/seri-çıkış kaydıran yazmaçlar bir zaman için bir veri geciktirir. Her bir kaydırma için bir bit veri saklarlar. Bir seri-giriş/seri-çıkış kaydıran yazmacı birden 64 bite

Detaylı

DENEY 4-1 Kodlayıcı Devreler

DENEY 4-1 Kodlayıcı Devreler DENEY 4-1 Kodlayıcı Devreler DENEYİN AMACI 1. Kodlayıcı devrelerin çalışma prensibini anlamak. GENEL BİLGİLER Kodlayıcı, bir ya da daha fazla girişi alıp, belirli bir çıkış kodu üreten kombinasyonel bir

Detaylı

Deney 1: Lojik Kapıların Lojik Gerilim Seviyeleri

Deney 1: Lojik Kapıların Lojik Gerilim Seviyeleri eney : Lojik Kapıların Lojik Gerilim Seviyeleri eneyin macı: Lojik kapıların giriş ve çıkış lojik gerilim seviyelerinin ölçülmesi Genel ilgiler: ir giriş ve bir çıkışlı en basit lojik kapı olan EĞİL (NOT)

Detaylı

VE DEVRELER LOJİK KAPILAR

VE DEVRELER LOJİK KAPILAR ÖLÜM 3 VE DEVELEI LOJIK KPIL VE DEVELE LOJİK KPIL Sayısal devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilir. ir lojik kapı bir çıkış, bir veya birden fazla giriş hattına

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 2 Elektrik iletkenliği bakımından, iletken ile yalıtkan arasında kalan

Detaylı

Bölüm 14 FSK Demodülatörleri

Bölüm 14 FSK Demodülatörleri Bölüm 14 FSK Demodülatörleri 14.1 AMAÇ 1. Faz kilitlemeli çevrim(pll) kullanarak frekans kaydırmalı anahtarlama detektörünün gerçekleştirilmesi.. OP AMP kullanarak bir gerilim karşılaştırıcının nasıl tasarlanacağının

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I Prof. Dr. Selçuk YILDIRIM Siirt Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kaynak (Ders Kitabı): Fundamentals of Electric Circuits Charles K. Alexander Matthew N.O. Sadiku

Detaylı

Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve elektronik bilim dalları arasında bir bilim dalıdır.

Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve elektronik bilim dalları arasında bir bilim dalıdır. 3. Bölüm Güç Elektroniğinde Temel Kavramlar ve Devre Türleri Doç. Dr. Ersan KABALC AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ Güç Elektroniğine Giriş Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve

Detaylı

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır.

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. SYISL TSIM BÖLÜM SYISLNLOG (DC NLOGSYISL(DC DÖNÜŞTÜÜCÜLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Sayısal ve nalog sinyaller İşlemsel yükselteçler (Operatinal mplifieropmp Sayısalnalog Çeviriciler

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ SAYICI VE KAYDEDİCİ DEVRELERİ 522EE0257 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEYİN AMACI 1. Kodlayıcı devrelerin çalışma prensibini anlamak. GENEL BİLGİLER Kodlayıcı, bir ya da daha fazla girişi alıp, belirli bir çıkış kodu üreten kombinasyonel bir

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

KENAR TETİKLEMELİ D FLİP-FLOP

KENAR TETİKLEMELİ D FLİP-FLOP Karadeniz Teknik Üniversitesi Bilgisaar Mühendisliği Bölümü Saısal Tasarım Laboratuarı KENAR TETİKLEMELİ FLİP-FLOP 1. SR Flip-Flop tan Kenar Tetiklemeli FF a Geçiş FF lar girişlere ugulanan lojik değerlere

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Flip-Flopların temeli olan multivibratör devrelerini tanıyacak ve bu devreleri hatasız kurup çalıştırabileceksiniz. ARAŞTIRMA Kare dalga çıkışı olan bir osilatörün

Detaylı

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri Armatür (endüvi) gerilimini değiştirerek devri ayarlamak mümkündür. Endüvi akımını değiştirerek torku (döndürme momentini) ayarlamak mümkündür. Endüviye uygulanan

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 3 TTL Entegre Karakteristiği

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 3 TTL Entegre Karakteristiği TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU Deney No: 3 TTL Entegre Karakteristiği Yrd.Doç. Dr. Ünal KURT Arş. Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Öğrenci: Adı Soyadı

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı