ABD DENEYİMİ IŞIGINDA EMEK PiYASASI REFORMU VE İŞSİZLiGi AZALTlCI POLİTİKALAR. Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin. SelçukArı.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ABD DENEYİMİ IŞIGINDA EMEK PiYASASI REFORMU VE İŞSİZLiGi AZALTlCI POLİTİKALAR. Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin. SelçukArı."

Transkript

1

2 .. ISTANBUL.. TICARET ODASI ABD DENEYİMİ IŞIGINDA EMEK PiYASASI REFORMU VE İŞSİZLiGi AZALTlCI POLİTİKALAR Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin SelçukArı YAYlN NO: İstanbul, 2010

3 Copyright İTO Tüm haklar saklıdır. Bu yayının hiç bir bölümü, yazarın ve İTO'nun önceden yazılı izni olmaksızın mekanik olarak, fotokopi yoluyla veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz. Eserin bazı bölümleri veya paragrafiarı, sadece araştırma veya özel çalışmalar amacıyla, yazann adı ve İTO belirtilmele suretiyle kullanılabilir. ISBN: (Basılı) ISBN: (Elektronik) İTO ÇAGRI MERKEZi Tel: (212) 444 O 486 İTO yayınları için ayrıntılı bilgi Bilgi ve Döküman Yönetimi Şubesi Dökümantasyon Servisi'nden alınabilir. Tel : (212) Faks : (212) E-posta : İnternet: Odamız yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz. YAYINA HAZIRLIK, BASKI, CİLT Altınoluk Yayın San. A.Ş. Tel: (212) Fax: (212) o

4 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 5 TABLOLAR LİSTESİ... 6 GRAFiKLER LiSTESi ÖZET... 9 GİRİŞ ı7 BİRİNCİ BÖLÜM 1. ESNEKLİK TARTIŞMALARI VE EMEK PiYASASIREFORMU ı. ı. ESNEKLİK TARTIŞMALAR!... 2 ı 1.2. EMEK PİYASASI REFORMU ı.3. ABD DENEYiMi İKİNCİ BÖLÜM 2. ABD VE TÜRKİYE EMEK PiYASALARININ KARŞILAŞTIRILMASI 2. ı. ABD VE TÜRKİYE EKONOMİLERiNE KISA BİR B AKIŞ ı. ı. ABD EKONOMİSiNE İLİŞKİN TEMEL MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER ı.2. TÜRKİYE EKONOMİSiNE İLİŞKİN TEMEL MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER ABD VE TÜRKİYE EMEK PiYASALARININ ANALİZİ ı. ABD EMEK PİYASASI TÜRKİYE EMEK PİYASASI ABD VE TÜRKİYE EMEK PiYASALARININ KARŞILAŞTIRILMASI... 84

5 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 3. EMEK PİYASASI REFORMU VE İŞSİZLİKLE MÜCADELE KONUSUNDA TÜRKİYE İÇİN ÖNERiLER 3.1. ÜLKE DENEYİMLERİ İŞSİZLİKLE MÜCADELEDE TÜRKİYE İÇİN ÖNERiLER SONUÇ KAYNAKLAR

6 SUNU Ş Birçok ekonomist ile OECD, IMF ve Dünya Bankası gibi bazı uluslararası kuruluşların, 1990'dan sonra esnekliği artıncı yönde emek piyasasında reform yapılmasını önerdikleri görülmektedir. OECD ve IMF'nin yaklaşımı, emek piyasasında "yapısal reform" ile emek piyasasındaki sonuçlar (istihdam) arasında doğrudan bir ilişki olduğu varsayımına dayanmaktadır. Bu çerçevede, emek piyasası kurumları ve politikalarının işsizlik sorununun kalbinde olduğuna inanılrnaktadır. Yüksek işsizliğin çözümünün ise emek piyasasında reform yapmaktan geçtiği geniş ölçüde kabul görmektedir. Günümüzde Türkiye'nin en önemli ekonomik ve sosyal sorunu işsizliktir krizinden sonra artarak yüzde lo'lar düzeyinde adeta "yapısal" bir nitelik kazanan işsizlik, son küresel ekonomik krizin etkisiyle hızla artmıştır. Gelişmiş ülkelerin emek piyasalanyla karşılaştırıldığında Türkiye emek piyasasının önemli farklılıklar içerdiği görülmektedir. Hızlı nüfus artışı, eğitim sistemindeki sorunlar, ekonominin yeterli düzeyde istihdam yaratamaması, tarım sektörünün istihdamdaki payının yüksekliği, işgücüne katılma ve istihdam oranlarının düşüklüğü, part-time çalışma gibi esnek çalışma türlerinin pek yaygın olmaması ve benzeri bazı faktörler temel farklılıklar olarak öne çıkmaktadır. Öte yandan, Türkiye' deki işsizliğin temel nedeni, emek piyasasında hem arz, hem de talep yönünde varolan çeşitli sorunlar/katılıklardır. Bu nedenle, emek piyasasında bir reform yapmadan uzun vadede işsizlik sorununu tamamen çözmek mümkün değildir. Bu çerçevede, Dünya Bankası'nın 2006 yılında yayınladığı bir raporda, Türkiye emek piyasası için yapısal bir reform önerdiği hatırlanmalıdır. Dolayısıyla emek piyasasında reform ve esneklik tartışmalarının, önümüzdeki yıllarda Türkiye'nin gündeminde olacağı söylenebilir. Bu itibarla, araştırmamızın, ilgililer için güncel ve yararlı bir kaynak olacağını ümit eder, hazırlayan Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin ile Selçuk Arı 'ya ve yayınlanmasında emeği geçeniere teşekkür ederim. Dr. Cengiz Ersun Genel Sekreter 5

7 TABLOLAR LİSTESİ TABLO 2.1: ABD Ekonomisi İçin Ekonomik Projeksiyon (% Değişme) : ABD'nin Dış Ticareti (mallar bazında, milyar dolar) : Türkiye'nin Dış Ticareti (Milyon Dolar) : ABD İşgücü Göstergeleri : ABD İşgücü Göstergeleri (Kadın - Erkek) : ABD'de Yaş ve Cinsiyete Göre İşsizlik Oranları : ABD'de Yaş ve Cinsiyete Göre işgücüne Katılma Oranlan (Erkek) : ABD'de Yaş ve Cinsiyete Göre işgücüne Katılma Oranlan (Kadın) : ABD İşgücü ve Büyümesi (Doğuma Göre, ) : ABD İşgücünün Bileşimi ve Eğitim Durumu (Doğuma Göre- 2006) : Türkiye İşgücü Göstergeleri : Türkiye İşgücü Göstergeleri (Kadın- Erkek) : Türkiye'de Yaş ve Cinsiyete Göre İşsizlik Oranları : Türkiye'de Yaş ve Cinsiyete Göre işgücüne Katılma Oranları (Erkek) : Türkiye'de Yaş ve Cinsiyete Göre işgücüne Katılma Oranlan (Kadın) : Türkiye'de Eğitim Durumuna Göre İşsizlik Oranları (15+ Yaş) : OECD, ABD ve Türkiye'de Sektörlere Göre Sivil İstihdam : ABD ve Türkiye'de Yaşa Göre işgücüne Katılma : ABD ve Türkiye' de İstİlıdamın Bileşimi : ABD ve Türkiye'de İşsizlik Oranlan : OECD, ABD ve Türkiye' de işsizliğin Süresi

8 2.22: İşçi Çalıştırma Bakımından Türkiye-ABD Karşılaştırması (2009 Yılı) : 1990'lı Yıllardaki Başlıca Emek Piyasası Reformları : Türkiye'de İşsizlik ve Çözüm Önerileri GRAFiKLER LiSTESi GRAFiK 2.1: ABD Gayri Safi Yurtiçi Hasılası : Ekonomik Büyüme : ABD'de Enflasyon Oranları : ABD Cari İşlemler Açığı : Türkiye Gayri Safi Yurtiçi Hasıla : Türkiye GSYH Büyüme Oranları : Türkiye Enflasyon Oranları : Türkiye Dış Ticaret Açığı : ABD'de Irka Göre İşsizlik Oranı : OECD, ABD ve Türkiye'de Kendi Hesabına Çalışanların Oranı : OECD, ABD ve Türkiye'de Part-Time İstihdamın Toplam İstihdam İçindeki Payı : OECD, ABD ve Türkiye'de Ücret-dışı İşgücü Maliyetleri : Türkiye' de Ekonomik Büyüme-İşsizlik ilişkisi

9 DOÇ. DR. MEHMET HÜSEYiN BİLGİN Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin, 1973 yılında Siirt-BaykanAtabağı Köyü 'nde doğdu yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ni bitirdi. Aynı üniversitenin Çalışma EkonomisiAnabilimDalı 'nda başladığı yüksek lisansını "Performans Değerleme ve Türkiye 'de Uygularnalarz" adlı tezle 1996 yılmda bitirdi. Doktorasını Ab antizzet Baysal Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı 'nda 2000 yılında tamamladı. "Yeni Teknolojiler ve Üretim Sistemlerindeki Değişirnin Emek ve İstihdam Üzerindeki Etkileri" başlıklı tezi, aynı yıl Kamu İşletmeleri İşverenleri Sendikası tarafından yayınlandı yılından beri Kadir Has Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğretim üyesi olan Doç. Dr. Bilgin, yılları arasında yardımcı doçent olarak çalıştı yılında Makro İktisat alanında Doçent oldu. Halen Kadir Has Üniversitesi Uluslararası Finans Bölüm Başkanlığı görevini yürütmektedir. Öte yandan, istanbul Ekonomik Araştırmalar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı' dır. Akademik ve mesleki faaliyetlerinin yanında, arasında düzenli olarak HO Tercüman Gazetesi'nde köşe yazarlığı yaptı. Başta İTO olmak üzere, İTKİB ve Türkiye Tekstil Sanayii işverenleri Sendikası gibi mesleki kuruluşlara çeşitli konularda projeler yaptı, raporlar hazırladı. 8

10 ÖZET Ernek piyasasında reform ve esneklik, 1990 'lardan beri gelişmiş Batı Avrupa ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkede sürekli günderndedir. Gerçekten de, birçok ekonomist ile OECD, IMF ve Dünya Bankası gibi bazı uluslararası kuruluşların, 1990' dan sonra esnekliği artırıcı yönde ernek piyasasında reform yapılmasını önerdikleri görülmektedir. Konunun 1990'lı yıllarda yoğun biçimde gündeme gelmesine rağmen, emek piyasasında reform ve esneklik tartışmalannın kökeni 1980'li yıllara kadar gitmektedir. Tartışmanın temeli, ABD ile Avrupa'nın işsizlik oranları arasındaki büyük farka dayanmaktadır. 1970'li yılların ortalanndan 1980'li yıllara kadar birçok gelişmiş Batılı ülke, düşük ekonomik büyüme ve artan işsizlik sorunu yaşamıştır. Gelişmiş Batılı ülkelerdeki işsizlik sorunu 1990'lı yıllarda da devarn etmiş, fakat ABD, Avrupa' dan daha iyi bir istihdam performansı göstermiştir. Bunun sonucu olarak Avrupa'nın işsizlik oranı, 1980'li yılların ortasından beri ABD'ninkinden hep daha yüksek olmuştur. Esneklik tartışmaianna karşın, işsizlik oranının 1970'li yıllarda Avrupa'da hızla yükselmesinin temel nedeni olarak petrol şokları ve ekonomideki kısa dönemli dalgalanmaları gösterenler de vardır. Avrupa 1970'li yılların başı ve sonlannda iki petrol şoku yaşamıştır ve bu, işsizlik artışında etkili olmuş olabilir. Fakat Amerika da benzer şoklar yaşamış, ancak Amerika'da bu şoklara işsizlik artışı eşlik etmemiştir. Bu nedenle, Avrupa'nın işsizlik deneyiminin, petrol şokları ve ekonomide 1980' den sonra yaşanan küreselleşme ve teknolojik gelişme gibi değişimlerle açıklanamayacak tamamen farklı bir olgu olduğu söylenebilir. Nitekim Avrupa'da işsizlik, 1980'li yılların sonu ve 90'lı yıllarda eski düşük düzeyine dönmedi. Bu durum, geniş bir biçimde Avrupa'da emek piyasalarının katı oluşuyla açıklandı. ABD, döneminde göreli olarak yüksek işsizlik oranlarından düşük işsizlik oranlarına geçmiştir. Makroekonomik ve demografik gelişmeler bu değişimin ancak küçük bir bölümünü açıklayabilmektedir. Asıl belirleyici olanın emek piyasası kurumlarındaki değişim, yani işsizlikteki düşüşün temel nedeninin esnek emek piyasası kurumları olduğu söylenmektedir. Bu 9

11 çerçevede, Avrupa' daki yüksek işsizliğin ve ekonomik durgunluğun temel nedeninin "esnek olmayan ernek piyasaları" olduğu ifade edilmektedir. Daha az cömert sosyal koruma prograrnları ve daha az düzenlenmiş ernek piyasası nedeniyle ABD'nin daha esnek bir ernek piyasasına/ekonomiye sahip olduğuna dikkat çekilrnektedir. Birçok analist ve politika yapıcısı, ABD'nin "iş yaratma rnucizesi"ni, ABD'nin esnek ve düzenlenınemiş ernek piyasasına bağlamaktadır. Tüm bunlara rağmen, emek piyasasında esneklikle işsizlik arasındaki ilişki hala çok tartışrnalıdır. OECD ve IMF'nin savunduğu Ortodoks yaklaşırnın hata olduğu, işsizlik sorununun ernek piyasasındaki katılıklada ve refah devleti anlayışıyla açıklanarnayacağı da ileri sürülrnektedir. Gerçekten de, bu ilişki konusunda yeterli/güçlü kanıtlar yoktur. Ayrıca, çeşitli ülkelerde ernek piyasası düzenlemeleri ile istihdam performansı arasında korelasyon olmadığı da söylenebilir. Kaldı ki, istihdam yaratmada model olarak gösterilen ABD ernek piyasası, aynı zamanda birçok açıdan eleştirilrnektedir. ABD modeline yönelik temel eleştiri, istihdamdaki başanya rağmen ernek piyasasında eşitsizlik ve kutuplaşrnanın arttığı, esnek ernek piyasası koşullan altında çalışanların "korumasız" ve "güvencesiz" bırakıldıkları şeklindedir. Öte yandan, ABD deneyimi, genel inanışın aksine makroekonomik koşullarla yoksulluk arasında ilişki olmadığını da ortaya koymuştur. OECD ve IMF'nin temel yaklaşımı, kuşkusuz esnekliğin artırılması yönündedir. OECD, bazı makroekonomik politika önerileri yanında; çalışma sürelerinde esnekliğin artırılmasını, ücret ve işgücü maliyetlerinin daha esnek hale getirilmesini, iş güvencesi konusunda reform yapılmasını ve katılıkların azaltılmasını önermektedir. Diğer yandan, aktif ernek piyasası politikalarının uygulanmasını, işgücünün nitelik düzeyinin yükseltilmesini ve eğitim sisteminin bu amaçla yeniden tasadanınasım ve işsizlik sigortası ile benzeri alanlarda da gerekli reformların yapılmasını istemektedir. OECD ve IMF'nin Ortodoks yaklaşımı, ernek piyasasında "yapısal reform" ile emek piyasasındaki sonuçlar (istihdam) arasında doğrudan bir ilişki olduğunu 10

12 kabul etmektedir. Bu nedenle de, emek piyasası kurumlan ve politikalarının işsizlik probleminin kalbinde olduğuna inanılmaktadır. Bu yaklaşımda, esnek olmayan ve katılıkyaratan emek piyasası kurumları, "istihdam-dostu olmayan" (employment unfriendly) kurumlar olarak tanımlanmaktadır. İstihdam-dostu olmayan emek piyasası kurumlarına; merkezi toplu pazarlık sistemi, yasal asgari ücret, istihdamı koruyan yasalar ve sistemin İşsizlere sağladığı yararlar örnek olarak gösterilmektedir 'lerden sonra gelişmiş ülkelerde artan işsizlik karşısında, yüksek işsizliğin çözümünün emek piyasasında "yapısal reform" yapmaktan geçtiği geniş kabul görmüştür. Gelişmekte olan ülkelerde de politika yapıcılar, son yıllarda emek piyasasında devletin etkisini azaltına ve emek piyasası kurumlarını serbestleştirme üzerine yoğunlaşmışlardır. Bu, serbestleşmenin emek piyasası etkinliğini ve istihdamı artırdığı şeklindeki geleneksel Neo-Klasik varsayıma dayanmaktadır. Bu çerçevede, istihdam yaratmak için emek piyasası reformunun gerekli olduğuna inanılmaktadır. Emek piyasası reformunun, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından da gerekli olduğu vurgulanmaktadır. Yüksek işsizliğe ve emek piyasası reformunun uzun yıllardır gündemde olmasına rağmen, birçok Avrupa ülkesi reform yapmakta başarısız olmuştur. Çünkü böyle bir reformun toplumsal dirençle karşılaşma olasılığı yüksektir. Bu nedenle, böyle bir reformu yapmak politik olarak kolay değildir. Oldukça esnek bir emek piyasasına sahip olan ABD, istihdam performansı bakımından yıllardır örmek olarak gösterilmektedir. İstihdam yaratmada oldukça başarılı olan ABD'de işsizlik oranları, yaşanmakta olan küresel ekonomik krize kadar oldukça düşük bir düzeyde seyretmiştir. Gerçekten de, ABD emek piyasası 1980'lerden sonra büyük bir değişim geçirmiştir. İşsizlik oranlan yüzde 4'lere kadar inmiştir ve doğal işsizlik oranının yüzde 5'lere gerilediği tartışılmaya başlanmıştır. Öte yandan, 2007 yılı itibariyle işsiz sayısı 1987 yılındaki düzeyin bile altındadır. İş gücüne katılma oranı ise yüzde 75 gibi oldukça yüksek bir düzeydedir döneminde sivil işgücünün yaklaşık 33 milyon artmasına karşın, işsiz sayısının artmaması, ABD emek piyasasının istihdam yaratmada ne kadar başarılı olduğunu açıkça göstermektedir. ll

13 Diğer ülkelerin işgücü piyasasıyla karşılaştırıldığında Türkiye işgücü piyasasının önemli farklılıklar içerdiği görülmektedir. Tarım sektörünün istihdamdaki payının yüksekliği, buna karşılık işgücüne katılma ve istihdam oranlarının düşüklüğü, kadınların işgücüne katılma oranlannın oldukça düşük olması, part-time çalışma gibi esnek çalışma türlerinin pek yaygın olmarnası ve benzeri bazı faktörler temel farklılıklar olarak ön plana çıkmaktadır. Ernek piyasasıyla ilgili düzenlemeler ve katılıklar bakırnından Türkiye ile ABD arasında büyük bir fark olduğu, ABD'ye kıyasla Türkiye'nin oldukça katı ernek piyasası düzenlernelerine sahip olduğu görülmektedir. OECD üyesi bazı Avrupa ülkelerindeki katı düzenlerneler nedeniyle Türkiye'nin birçok gösterge bakırnından OECD ortalamalarına yakın olduğu tespit edilmektedir. Günümüzde Türkiye'nin en önemli ekonomik ve sosyal sorunu işsizliktir. Uzun yıllar yüzde 7-8' ler civarında seyreden işsizlik oranı, 2001 yılındaki ekonomik krizden sonra giderek artmış ve adeta "yapısal" bir nitelik kazanmıştır yılında yüzde 6.5 olan işsizlik oranı, 2001 'de yüzde 8.4'eyükselmiştir. Sonraki yıllarda da artmaya devam ederek 2002'de yüzde 10.3'e ve 2003'te de yüzde 10.5'e çıkmıştır ve 2005 yıllannda yüzde 10.3'te kalan işsizlik oranı, 2006 ve 2007 yıllarında ise yüzde 9.9 olarak gerçekleşmiştir. İşsizlik, yaşanan küresel kriz nedeniyle 2008 yılından itibaren yeniden artmaya başlamış ve 2008 yılı itibariyle işsizlik oranı yüzde 11 düzeyine yükselmiştir. işsiz sayısı ise 2007 yılına göre 235 bin kişi artarak 2 milyon 611 bin olmuştur. Hızlı nüfus artışının sonucu olarak işgücünün sürekli artmasına rağmen, Türkiye ekonomisinin yeterli istihdam yaratamarnası, işsizlik sorununun temel nedeni olarak öne çıkmaktadır. Gerçekten de Türkiye, hızla artan nüfusa istihdam yaratamamaktan kaynaklanan bir işsizlik sorunuyla yıllardır karşı karşıyadır. Türkiye'deki işsizlik, temelde ekonomik kalkınma süreci içinde hızlı nüfus artışı ve kentleşrnenin beslediği işgücü arz ve talep artışları arasındaki dengesiziikten kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte; eğitim sistemi, makroekonomik ortam, yasal çerçeve ve mevzuat, kurumsal yapı ve benzeri pek çok faktör de mevcut işsizliğin nedenleri arasında gösterilebilir. 12

14 2007 yılında Düşük istihdam performansının sonucu olarak istihdam oranı, yüzde 41.5 ve 2008 yılında da yüzde 41.7 düzeyinde gerçekleşmiştir. Bu, dünyadaki en düşük düzeylerden biridir. Birçok ülkede istihdam oranları yüzde 50'nin üzerinde olup, AB-15 ülkelerinde ortalama yüzde 65'tir. Tarımdan gelen niteliksiz işgücüne yeterli iş imkanlarının kentlerde yaratılamaması ve çalışma çağı nüfus artış hızının toplam nüfus artış hızından yüksek olması, işgücünün niteliğinin ekonominin ihtiyaçlarına cevap verememesi, işgücü piyasası ile eğitim arasında ilişkinin kurulamaması gibi yapısal unsurlar, istihdam oranının düşük olmasının temel nedenlerini oluşturmaktadır. Türkiye'de resmi işsizlik oranlarının düşük olmasının başlıca nedenlerinden biri, işgücüne katılma oranının düşük olmasıdır. Gerçekten de, Türkiye'de işgücüne katılma oranı OECD ve AB ortalamalarının bir hayli altındadır. OECD ülkelerinde işgücüne katılma oranı ortalama yüzde 68-70'ler düzeyindeyken, 2007 yılı itibariyle Türkiye'de yüzde 46.2'dir. Kadınlarda işgücüne katılma ve istihdam oranları erkeklerin yaklaşık üçte biri seviyesindedir. Nitekim 2008 yılı itibariyle erkeklerde işgücüne katılma oranı yüzde 70.1 iken, kadınlarda sadece yüzde 24.5'tir. Kadınların işgücüne katılma oranının bu kadar düşük olması, kısmen sosyal ve kültürel faktörlerle açıklanabilir. Türkiye'de işsizlik olgusunun son derece önemli bir ekonomik problem olduğu, varolan istihdamın yapısı ve özellikle de eksik istihdam oranları incelendiğinde sorunun resmi işsizlik oranlannın çok ötesine geçtiği görülmektedir. Öte yandan, işsizliğin gençler arasında yoğunlaşması, sorunu daha da endişe verici hale getirmektedir yılı itibariyle genç nüfustaki işsizlik oranı yüzde 20.5 gibi oldukça yüksek bir düzeydedir yılından sonra makroekonomik dengelerde görülen iyileşmeye ve büyüme başta olmak üzere bazı ekonomik göstergelerdeki müthiş performansa rağmen, işsizlik yüksek düzeyini ısrarla sürdürmüştür. Dolayısıyla 2000 'li yıllardaki ekonomik büyüme yeterli düzeyde istihdam yaratamamıştır. Burada üzerinde ısrarla durulması gereken nokta, büyümenin istihdam yaratamamasıdır. Bu saptama, işsizlikle mücadelenin salt ekonomik büyüme ile çözümlenemeyeceğini, büyümenin aynı zamanda istihdam dostu bir büyüme olması gerektiğini de ortaya koymaktadır. 13

15 Bu, işsizliğin asıl nedeninin başka faktörler olduğunu da göstermektedir. Gerçekten de, Türkiye' deki işsizliğin temel nedeni, emek piyasasında hem arz, hem de talep yönünde varolan çeşitli sorunlar/katılıklardır. Bu çerçevede, "yapısal" hale gelen işsizliğin temel nedeninin istihdamda arz ile talebin çakıştırılamaması olduğu söylenebilir. Bireysel, ekonomik ve sosyal maliyeti yüksek olduğu için işsizliğe karşı mücadele edilmesi adeta bir zorunluluktur. İşsizlik sorununun ileride daha ağır sonuçlara yol açmaması için, geç kahnmadan bazı adımların atılması şarttır. Kısa vadede Türkiye'nin işsizlik sorununu tamamen çözrnesi elbette çok zordur. Buna rağmen, küresel krizle birlikte daha da artma eğilimine giren işsizliğe karşı kısa vadede atılabilecek bazı adımlar vardır. Bu amaçla, ilk olarak yasal mevzuatla kurumsal yapı "istihdam-dostu" hale getirilmelidir. Bu çerçevede, istihdam üzerindeki yüklerin azaltılması ve kriz ortamında işçi çıkarmayan ve/veya istihdam yaratan firmalara bazı desteklerin/teşviklerin sağlanması yoluna gidilmelidir. OECD ve AB ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkede uygulanan çeşitli aktif emek piyasası politikaları da işsizlikle mücadele kapsamında uygulanmalıdır. Bu politikalar kapsamında eğitim, mesleki eğitim ve yeniden mesleki eğitime yönelik projeler geliştirilmeli ve bu projelerle belirli işsiz gruplarının meslek edinınesi sağlanmalıdır. Türkiye emek piyasasında hem arz, hem de talep yönünden bazı katılıklari sorunlar olduğu için, uzun vadede emek piyasasında bir reform yapmadan işsizlik sorununu tamamen çözmek mümkün değildir. Diğer bir ifadeyle, Türkiye 'nin işsizlik sorununu çözmesi, ernek piyasasında arz ve talep yönünde varolan katılıkların/sorunların aşılmasıyla mümkündür. Söz konusu katılık ve sorunlar, ancak kapsamlı bir emek piyasası reformuyla aşılabilir. Yapılacak yapısal reform kapsamında, istihdam korumasında "işi koruma" dan (protecting jobs) "çalışanı koruma"ya (protecting workers) geçilmelidir. İşsizlik sorununa çare bulmak için, yapılacak reform istihdam yaratmaya odaklanmalıdır. İstihdamı artırmak için emek piyasasında katılıkların kaldırılması, ücret-dışı işgücü maliyetlerinin azaltılması, part-time gibi esnek çalışma biçimlerinin önündeki engellerin kaldırılması ve işsizlik sigortası 14

16 primlerinin düşürülmesi gibi ernek piyasasıyla ilgili tedbirlerin de alınması gerekmektedir. Öte yandan, ekonominin ihtiyaçlarını dikkate alan kapsamlı bir eğitim reformu ve insangücü planlaması da söz konusu reforma eşlik etmelidir. Çünkü Türkiye' deki işsizliğin önemli nedenlerinden biri de, vasıfmeslek uyumsuzluğudur. Emek piyasasında reform yapmanın hiç kolay olmadığını, en azından politik olarak kolay olmadığını da belirtmek gerekir. Çünkü söz konusu işsizlik ve emek piyasası olunca; işin hem ekonomik, hem de sosyal boyutu olmakta, bu da işin içinden çıkmayı güçleştirmektedir. Bir yanda artan küresel rekabetin ve yüksek işsizliğin zorunlu hale getirdiği reform, diğer yanda ise mevcut durumlarının kötüleşeceğini öne sürerek reforma ve esnekliğe karşı çıkan işçiler ve işçi sendikalan vardır. Emek piyasası reformunun oldukça tartışmalı olmasına rağmen, rekabetin hızla arttığı günümüzde işveren ve işçiler daha esnek düzenlernelere ihtiyaç duymaktadırlar. Bu açıdan bakıldığında, Türkiye emek piyasasında da yapısal bir reformun şart olduğu söylenebilir. 15

17

18 GİRİŞ Emek piyasasında reform ve esneklik, 1990' lardan beri gelişmiş Batı Avrupa ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkede sürekli gündemdedir. Gerçekten de birçok ekonomist ile OECD, IMF ve Dünya Bankası gibi bazı uluslararası kuruluşların, 1990 'dan sonra esnekliği artırıcı yönde emek piyasasında reform yapılmasım önerdikleri görülmektedir. Konunun 1990'lı yıllarda yoğun biçimde gündeme gelmesine rağmen, emek piyasasında reform ve esneklik tartışmalannın kökeni 1980'li yıllara kadar gitmektedir. Tartışmanın temeli, ABD ile Avrupa'nın işsizlik oranları arasındaki büyük farka dayanmaktadır. ABD, döneminde göreli olarak yüksek işsizlik oranlarından düşük işsizlik oranlarına geçmiştir. Malaoekonomik ve demografik gelişmeler, bu değişimin ancak küçük bir bölümünü açıklayabilmektedir. Asıl belirleyici olanın emek piyasası kurumlarındaki değişim, yani işsizlikteki düşüşün temel nedeninin esnek emek piyasası kurumları olduğu söylenmektedir. Bu çerçevede, ABD'nin "iş yaratma mucizesi", ABD'nin esnek ve düzenlenınemiş emek piyasasına bağlanmaktadır. Avrupa'daki yüksek işsizliğin ve ekonomik durgunluğun temel nedeninin ise "esnek olmayan emek piyasaları" olduğu geniş kabul görmektedir. Diğer bir ifadeyle, emek piyasasındaki katılıkların işsizliğin temel nedeni olduğu konusunda yaygın bir görüş vardır. Refah devleti anlayışına dayalı Avrupa devletleri ile düzenlemeden yoksun ABD emek piyasası, ABD'de 1980'li ve 90'lı yıllardaki düşük işsizlik rakamlarını açıklamakta yaygın biçimde kullanılmaktadır. Esnek bir emek piyasasına sahip olan ABD'nin düşük işsizlik oranlarına, buna karşılık oldukça katı bir emek piyasasına, güçlü sendikalara ve "refah devleti" anlayışına dayalı bir sosyal güvenlik sistemine sahip gelişmiş Batı Avrupa ülkelerinin ise yüksek işsizlik belirtilmektedir. oranlarına sahip olduğu Avrupa ülkelerindeki yüksek işsizlik karşısında, işsizliğin çözümünün emek piyasasında esnekliğin artırılması ve "yapısal reform" yapmaktan geçtiği savunulmaktadır. Bu yaklaşıma göre, makroekonomik gelişmeler değil, 17

19 emek piyasasındaki kurumsal katılıklar işsizliğe neden olmaktadır. Bu görüşü savunan uluslararası kurumların başında OECD ve IMF gelmektedir. OECD ve IMF'nin temel yaklaşımı, kuşkusuz esnekliğin artırılması yönündedir. Bu çerçevede, OECD, bazı makroekonomik politika önerileri yanında; çalışma sürelerinde esnekliğin artınlmasını, ücret ve işgücü maliyetlerinin daha esnek hale getirilmesini, iş güvencesi konusunda reform yapılmasını ve katılıkların azaltılmasını önermektedir. Öte yandan, aktif emek piyasası politikalarının uygulanmasını, işgücünün nitelik düzeyinin yükseltilmesini ve eğitim sisteminin bu amaçla yeniden tasarıanmasını ve işsizlik sigortası ile benzeri alanlarda da gerekli reformların yapılmasını istemektedir. Böylece, emek piyasasında esnekliği artırma/katılığı azaltına ve reform yapma, birçok ülkenin gündemine girmiştir. Bu yönde adımlar atan bazı ülkelerin olumlu sonuç aldığı görülmektedir. Fakat ernek piyasasında reform yapmak kolay değildir. Günümüzde Türkiye'nin en önemli ekonomik ve sosyal sorununun işsizlik olması ve Türkiye'deki işsizliğin temel nedeninin emek piyasasında arz ve talep yönünden varolan katılıklar/sorunlar olması, böyle bir reformu Türkiye için de kaçınılmaz hale getirmektedir. Bu noktada, Dünya Bankası'nın konuyla ilgili bir raporuna da değinrnek gerekir yılında yayınlanan ve Türkiye emek piyasasının incelendiği Dünya Bankası Raporu'nda; emek piyasasındaki sorunları/katılıkları aşması ve iş sizliği azaltabilmesi için, Türkiye 'ye, emek piyasasında reform yapması önerilmektedir. Ayrıca, OECD'nin de 1994 ve 1997 yıllarında yayınladığı raporlarda, üyelerine emek piyasası reformunu önerdiği bilinmektedir. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde Türkiye'nin önemli gündem maddelerinden birinin ernek piyasasında reform olacağı söylenebilir. Gerçekten de; hem talep, hem de arz yönünden çeşitli sorunlara sahip Türkiye emek piyasasında kapsamlı bir reformun şart olduğu açıktır. Bu çalışmanın temel amacı, ABD emek piyasasını ayrıntılı bir şekilde inceleyip, emek piyasasında reform yapma yönünde ABD deneyiminden Türkiye için bazı dersler çıkarmaktır. ABD deneyiminden yararlanarak Türkiye için işsizliği azaltıcı ya da işsizlikle mücadelede kullanılabilecek bazı politika 18

20 önerilerinin geliştirilmesi de çalışmanın temel amaçlan arasındadır. Söz konusu politika önerilerinin geliştirilmesinde, ABD deneyimi yanında, işsizlikle mücadelede son yıllarda başarılı olmuş başka ülke deneyimlerine de bakılmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, genel olarak esneklik tartışmaları ve emek piyasası reformu incelenmektedir. Bu bölümde, ayrıca ABD deneyimi üzerinde de durulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ABD ve Türkiye emek piyasaları ayrıntılı olarak incelenip karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise emek piyasası reformu konusunda adımlar atmış ve işsiziilde mücadelede başarılı olmuş ülke deneyimleri incelenmekte ve işsiziilde mücadele konusunda Türkiye için politika önerileri geliştirilmektedir. Bu çalışma, toplu çalışmanın ürünü olmakla birlikte, tamamen "kolektif' değildir; bireysel işbölümüne de dayanmaktadır. Bu bağlamda, ABD ve Türkiye ekonomileriyle ilgili kısım Selçuk An, çalışmanın diğer kısımlan ise Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin tarafından yazılmıştır. 19

21

22 BİRİNCİ BÖLÜM 1. ESNEKLİK TARTIŞMALARI VE EMEK PiYASASI REFORMU 1.1. ESNEKLİK TARTIŞMALARI Emek piyasasında reform ve esneklik, 1990'lardan beri sürekli gündemdedir. Üstelik sadece Türkiye'de değil, gelişmiş Batı Avrupa ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkede durum böyledir. Gerçekten de birçok ekonomist ile OECD, IMF ve Dünya Bankası gibi bazı uluslararası kuruluşların, 1990'dan sonra esnekliği artırıcı yönde emek piyasasında reform yapılmasım önerdik leri görülmektedir. Reform önerilerindeki temel tema; esnekliği artırmak, temel amaç ise işsizliği azaltmaktır. 1 Konunun 1990'lı yıllarda yoğun biçimde gündeme gelmesine rağmen, emek piyasasında reform ve esneklik tartışmalannın kökeni 1980' li yıllara kadar gitmektedir. Tartışmanın temeli, ABD ile Avrupa'nın işsizlik oranları arasındaki büyük farka dayanmaktadır. 1970'li yılların ortalanndan 1980' li yıllara kadar birçok gelişmiş Batılı ülke, düşük ekonomik büyüme ve artan işsizlik sorununu yaşamıştır. Gelişmiş Batılı ülkelerdeki işsizlik sorunu 1990'lı yıllarda da devam etmiş, fakat ABD, Avrupa'dan daha iyi bir istihdam performansı göstermiştir resesyonundan sonra ABD'nin işsizlik oranı düşerken, Avrupa'nınki artmıştır. 1990'h yıllar ve 2000'li yıllarda (2007 yılında başlayan küresel ekonomik krize kadar) ABD'de işsizlik oranı yüzde 5'lerin altındayken, Avrupa'da yüzde 1 O'lara yakın bir düzeyde seyretmiştir. Bilindiği gibi, 1930'lu yıllar, birçok ülkede yüksek işsizliğin görüldüğü bir dönemdi. 1950'li ve 60'lı yıllar ise düşük işsizlik dönemiydi, 1970'li ve 80'li yıllar ise işsizliğin yeniden yükseldiği bir dönem oldu. 2 Bu dönemde, "Refah Devleti" anlayışlarının ve endüstri ilişkileri modellerinin farklı olmasma M. H. Bilgin, "Emek piyasasında reform: Nasıl ve kimin için?", Dünya Gazetesi, OS Mayıs R. Smith ve G. Zoega, "Global unemployment shocks", Economics Letters, Vol:94, No:3, Mart 2007, ss

23 rağmen, işsizlik birçok gelişmiş ülkeyi etkiledi. 3 ABD'nin işsizlik oranı, 1960'lı yıllar ve 70'li yılların başlarında Avrupa'nınkinden daha yüksekti döneminde işsizlik oranı ABD'de yüzde 5.4 idi; fakat Avustralya, Avusturya, Belçika, Fransa, Batı Almanya, Japonya, Hollanda, Norveç, Yeni Zelanda, İspanya, İsveç ve İngiltere' de yüzde 3 'ün altındaydı. Gelişmiş Batı ülkeleri arasında sadece İtalya yüzde 4.3 ile Amerika'ya yakın bir orana sahipti. 5 Tarihsel olarak 1960'lı yıllarda birçok Avrupa ülkesinde düşük olan işsizlik, 1970' li yıllarda neredeyse tüm Avrupa' da keskin bir biçimde artmaya başladı. Bu yükselişin sonucu olarak Avrupa'nın işsizlik oranı, 1980'li yılların ortasından beri ABD'ninkinden hep daha yüksek olmuştur. OECD üyesi Avrupa ülkelerinde işsizlik oranı, 1970'te yüzde 2.6'1ık düzeyinden 1996'da yüzde 11 'e yaklaştı. OECD-Avrupa ülkelerinde 1990'lı yıllar boyunca işsizlik yüzde 'ler düzeyinde seyretti. Bu dönemde, uzun süreli işsizlik de keskin bir biçimde arttı. Bir yıl ve daha uzun süre işsiz olanların oranı olarak tanımlanan uzun süreli işsizlik oranı, 1979'da yüzde 0.9 iken, 1994'te yüzde 6.6'ya çıktı. İstihdam artışı ise yavaşladı. 1990'lı yıllarda Avrupa'da uzun süreli işsizlikten kurtulabiimiş tek ülke olarak İngiltere görünüyordu. Fakat işsizlik, aynı zamanda İrlanda, Hollanda, Danimarka ve Portekiz'de de düştü. Buna karşılık, üç büyük Kıta Avrupa ekonomisi Fransa, İtalya ve Almanya, yüksek işsizlik sorunuyla 1990'lı yıllarda da boğuşmaya devam ettiler. İşsizlik İspanya'da son yıllarda belirgin biçimde düşmesine rağmen, kronik olarak hala yüksek bir düzeydedir ve birçok Avrupa ülkesinden daha yüksektir. Öte yandan, 1970'li yıllarda işsizlikteki artıştan kurtulabilen İskandinav ülkeleri, dış makroekonomik şoklardan dolayı 1990'lı yıllarda işsizlikte keskin bir artışla karşılaştılar. 3 D. Baker, vd., "Unemployment and Labor Market Institutions: The Failure of the Empirical Case for Deregulation", Eylül 2004, 4 R. Schettkat, "Is Labor Market Regulation at the Root of Eropean Unemployment?: The Case of Germany and the Netherlands", (içinde) Figlıting Unemployment: The Limit oj Free Market Ortlıodoxy, Editör: D. R. Howell, Oxford University Press, New York, 2005, s G. Bertola, F. D. Blau ve L. M. Kalın, "Comparative Analysis of Labor Market Outcom es: Lessons for the US from International Long-Run Evidence", NBER Working Paper, No:8526, Ekim 2001, 22

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Başarılı Mesleki Beceri ve İstihdam Politikaları

Başarılı Mesleki Beceri ve İstihdam Politikaları Başarılı Mesleki Beceri ve İstihdam Politikaları Gösterge 2004 2008 2012 Nüfus (Bin Kişi) 66.379 69.724 73.604 15+ Nüfus (Bin Kişi) 47.544 50.772 54.724 Genç Nüfus (15-24 yaş) (Bin Kişi) 11.840 11.490

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASALARI İŞSİZLİK - EŞİTSİZLİK

İŞGÜCÜ PİYASALARI İŞSİZLİK - EŞİTSİZLİK İŞGÜCÜ PİYASALARI İŞSİZLİK - EŞİTSİZLİK 2015 TÜRKİYE EKONOMİSİ RAPORU [ 97 ] İŞGÜCÜ PİYASALARI İŞSİZLİK - EŞİTSİZLİK 2015 TÜRKİYE EKONOMİSİ RAPORU [ 97 ] EDİTÖR AHMET AKİF DEMİRBAŞ YAYIN KURULU PROF. DR.

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR 14 Şubat 2009 Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından yapılan basın açıklamasında

Detaylı

TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK

TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK Yrd. Doç. Dr. S. Alp LİMONCUOĞLU İzmir 2010 TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK BİRİNCİ BÖLÜM İŞGÜCÜ PİYASASINDA

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Ülkemizdeki İşsizlik Sorununun Kısa Bir Değerlendirmesi ve Çözüm Önerileri. Erdem ALPTEKİN

Ülkemizdeki İşsizlik Sorununun Kısa Bir Değerlendirmesi ve Çözüm Önerileri. Erdem ALPTEKİN İşsizlik sorunu, dünyanın olduğu gibi ülkemizin de en önemli sosyal sorunudur. Son zamanlarda hızla artan işsizlik oranında ya da işsiz sayısında yaşadığımız son krizlerin payının çok büyük olduğu da unutulmamalıdır.

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

Politika Notu 10 05. Şubat 2010. İşsizliğe Karşı Politika Seçenekleri: Türkiye için Öneriler. Sumru Öz

Politika Notu 10 05. Şubat 2010. İşsizliğe Karşı Politika Seçenekleri: Türkiye için Öneriler. Sumru Öz İşsizliğe Karşı Politika Seçenekleri: Türkiye için Öneriler Sumru Öz Türkiye de 2001 krizinden sonra %10 un üzerine çıkan işsizlik oranı, 2002 2007 dönemindeki hızlı ekonomik büyümeye rağmen neredeyse

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Lütfi ĠNCĠROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GiriĢ Nüfusunun yarısı kadın olan ülkemizde, kadınların işgücü piyasasına

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU ESNEK GÜVENCE BAĞLAMINDA TÜRKİYE DE SOSYAL GÜVENCE Yasemin KARA Ağustos 2009 İÇERİK GİRİŞ TÜRKİYE HOLLANDA SONUÇ ve DEĞERLENDİRME 2 GİRİŞ 3 Matra Projesinin Temelleri Bu çalışma

Detaylı

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz.

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz. 1. Emeğin marjinal ürününün formulü nedir? 2. İşçi fazlasının formulü nedir? 3. İşveren fazlasının formulü nedir? 4. İş fazlasının formulü nedir? 5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU 2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYAN 27.04.2014 RAPOR Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Prof. Dr. Mustafa DELİCAN Doç. Dr. Levent ŞAHİN 1. İşgücü Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü Toplam nüfusun

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

EMEK ARAŞTIRMA RAPORU-2

EMEK ARAŞTIRMA RAPORU-2 EMEK ARAŞTIRMA RAPORU-2 KAMU İSTİHDAM RAPORU (Aralık, 2015) Ø KAMU SEKTÖRÜNDE İSTİHDAM EDİLEN İŞÇİ SAYISI YÜZDE 3,4! GERİLEDİ. KADROLU İŞÇİ SAYISI İSE YÜZDE 4,6 DÜŞTÜ! Ø BELEDİYELERDE KADROLU İŞÇİ SAYISI

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır.

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır. YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye de kadınların işgücüne katılımı 2008 yılı itibariyle yüzde 24 tür. Bu oranla Türkiye, Ortadoğu ülkeleriyle aynı grupta yer alırken Güney Avrupa ile Latin Amerika ülkelerinin, hatta

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Türkiye den AB ne Göç 1961 den itibaren göçün değişen doğası 60 lar : Batı Avrupa da niteliksiz işgücü ihtiyacı

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

DÜNYADA İSTİHDAM VE SOSYAL DURUM - EĞİLİMLER (WESO) 2016

DÜNYADA İSTİHDAM VE SOSYAL DURUM - EĞİLİMLER (WESO) 2016 ÖZET DÜNYADA İSTİHDAM VE SOSYAL DURUM - EĞİLİMLER (WESO) 2016 ÖZET Uluslararası Çalışma Ofisi- Cenevre Küresel ekonomi yeni zaaf işaretleri sergiliyor Yapılan tahminlere göre dünya ekonomisi 2015 yılında

Detaylı

Araştırma Notu 16/190

Araştırma Notu 16/190 Araştırma Notu 16/190 ASGARİ ÜCRET ETKİSİ GENÇLERDE VE KADINLARDA YOĞUNLAŞIYOR Seyfettin Gürsel * Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Bu araştırma notunda Ocak 2016'dan itibaren geçerli olan

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 i Bu sayıda; Haziran İşgücü ve İstihdam gelişmeleri; Ocak-Ağustos Bütçe verileri değerlendirilmiştir. i 1 Gerçek işsizlikte ciddi artış

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var?

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? Güven SAK Ankara, 1 Şubat 2010 Dünya Bankası TEPAV Bilgi Merkezi 8 Kasım 2006 da kuruldu. 3 yılda

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 09:45 EUR Fransa Hükümeti Bütçe Dengesi (Ağu) AZ -79,8B 09:45 EUR Fransa Sanayi Üretimi (Aylık) (Ağu) AZ 0,5% -0,8% 11:00 EUR İtalya Sanayi Üretimi

Detaylı

BÖLÜM 6 26.04.2011 İŞSİZLİK

BÖLÜM 6 26.04.2011 İŞSİZLİK BÖLÜM 6 İŞSİZLİK İŞSİZLİK İşsizlik insanları doğrudan ve en şiddetli şekilde etkileyen makroekonomik sorundur ILO kriterlerine göre bir kişinin işsiz olarak tanımlanabilmesi için, bu kişinin durumu aşağıda

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa 1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa 1 27-11-2008 Küresel Kriz Çalışma Grubu Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ekonomik krizi fırsata dönüştürmenin yollarından biri: Kitlesel ölçekte işgücüne yeniden beceri kazandırma programları

Detaylı

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır Ankara 26 Haziran 212 28, kişi başı gelirin ABD ye oranı (doğal log) Türkiye nin esas

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Politika Notu 10 14. Temmuz 2010. İstihdamsız Büyüme (Mi?) Sumru Öz

Politika Notu 10 14. Temmuz 2010. İstihdamsız Büyüme (Mi?) Sumru Öz işsizlik oranını aşan her %1 lik artışın reel GSYH yi % oranında azalttığı sonucuna varmıştı (3). Ancak kendisinin bu ilişkinin işsizlik oranı %3 ila %7,5 arasında olduğu sürece geçerli olacağını belirtmesine

Detaylı

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Türkiye Đşçi Sendikaları Konfederasyonu KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Ankara Amaç Türkiye de kayıt dışı istihdam önemli bir sorun olarak gündemdedir. Ülkede son verilere göre istihdam edilenlerin yüzde

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 02:50 JPY Parasal Taban (Yıllık) AZ 33,2% 32,8% 04:00 NZD ANZ Emtia Fiyat İndeksi (Aylık) AZ -11,2% 04:30 AUD Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 10:00 EUR İspanya İşsizlik Değişimi ORTA 17,9K 21,7K 11:30 GBP İnşaat Satın Alma Müdürleri Endeksi (PMI) (Eyl) YÜKSEK 57,5 57,3 12:00 EUR Üretici

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

: Uluslararası Karşı

: Uluslararası Karşı Türkiye Ekonomisi nde nde Sermaye Birikimi, Verimlilik ve Büyüme B : Uluslararası Karşı şılaştırma ve AB ye Yakınsama SüreciS Dr. Şeref SAYGILI TCMB, Araştırma rma ve Para Politikası Gn. Md., Ekonomist

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 03 Temmuz 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 03 Temmuz 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 03 Temmuz 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER FED Başkanı Yellen: Faiz politikası istikrar endişeleriyle değişmemeli Fed Başkanı Yellen Washington da yaptığı konuşmada, düşük faiz oranlarının finansal

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı