SPOR ATLARINDA PERFORMANS ARTIRICI MADDELERİN ANALİZLERİ VE ÖNEMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SPOR ATLARINDA PERFORMANS ARTIRICI MADDELERİN ANALİZLERİ VE ÖNEMİ"

Transkript

1 VET348 SPOR ATLARINDA PERFORMANS ARTIRICI MADDELERİN ANALİZLERİ VE ÖNEMİ Prof. Dr. Tevhide Sel Prof. Dr. Ulvi Reha Fidancı Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Dışkapı/Ankara

2 Çeşitli kurum ve araştırmacılar tarafından değişik biçimlerde tanımlanmaya çalışılan doping, uyarıcı maddeler kullanılarak organizmanın gücünün yapay olarak ve kural dışı olarak geçici bir süre ile artırılması olayıdır. Bununla birlikte performans artırsın yada artırmasın bu amaçla verilen maddelerin tümünü doping olarak kabul eden tanımlar da vardır. Tarihin çok eski dönemlerinden itibaren insanlar fiziksel güç ve performansı artırdığına inandıkları çeşitli maddeleri kullanmışlardır. Örneğin Roma lılar hızlarını arttırmak için savaş arabalarının atlarına hidromel adını verdikleri bal ve su karışımı bir doping maddesi vermişlerdir. Benzer uygulamalar daha sonraki dönemlerde yarışlara yönelik olarak yaygınlaşmış, insan ve hayvan yarışlarında güç ve hız kazandırmak amacı ile değişik doping maddeleri kullanılmıştır. 18. Yüzyılda genellikle depressant dopingler uygulanmıştır. Arsenik, kurşun mermiler, opium gibi maddeler yarış öncesi atlara viski ile birlikte verilmiş ve atlar durdurulmaya çalışılmıştır. 19. Yüzyılın sonlarına doğru uyarıcı doping maddelerinin geliştirilmesi ile doping uygulamalarının yönü de değişmiştir. Önce Amerika Birleşik Devletleri nde geliştirilen ve üretilen birçok uyarıcı 20. Yüzyılın başlarında Avrupa ya da getirilmiş ve kullanılmıştır. At yarışlarının artan popülaritesi ile yaygınlaşan doping uygulamaları, doping kullanımının önlenmesi yönünde çalışmaları zorunlu kılmış ve ilk kez 1903 yılında İngiltere de atklarda doping kullanımı Jokey kulübünce yasaklanarak suç kabul edilmiştir. İngiltere yi Fransa ve diğer ülkeler takip etmişlerse de doping maddelerinin ve bu amaçla geliştirilen ilaçların kullanımında tek başına yasakların bir etkisi olamamıştır. Yasakların etkili olabilmesi için doping maddelerinin kullanıldığının ispatlanması gerektiğinden bu maddelerin tesbitine yönelik yöntemlerin geliştirilmesi zorunluluğu doğmuştur yılında Prof James Munch tarafından, fareler kullanılarak gerçekleştirilen Straub testi bu alandaki ilk adımı oluşturmuştur. Daha çok morfin benzeri ilaçların tesbit edildiği bu testte, yarış atlarından alınan idrar örneklerinin enjekte edildiği farelerin kuyruğunun S şeklini alması, bu tür ilaçların kullanıldığını göstermiştir. Sistematik testler ise çok daha sonra, 1960 yılında Dr. Richard Ray ve ark.tarafından gaz kromatografisi ile elektron capture deteksiyonunun uygulamasıyla gerçekleştirilmiştir. DOPİNG MADDELERİ Atlara yarış kaybettirmek için yüksek dozlarda tranklizan, sedatif veya depresant verilerek gerçekleştirilen doping uygulamaları yanında kazandırmaya yönelik uygulamalar daha önemli bir yer tutmaktadır. Doping maddeleri kullanım amaçlarına göre aşağıdaki şekilde incelenmektedir. 1. Kazandırmak amacıyla: a) Akut uygulama: Amfetamin, kokain, narkotikler gibi kısa etkili uyarıcılar. b) Kronik uygulama: Vitamin veya anabolik steroidlerin haftalarca devam eden dozlarda verilmesi. 2. Kaybettirmek amacıyla: Yüksek dozda tranklizan, sedatif veya depresant verilmesi.

3 3. Tedavi amacıyla: a) Non-steroid antienflamatuvar ilaçlar: Fenilbutazon ve benzeri ilaçlar kontrol altında uygulanmaları şartı ile kabul edilebilen ilaçlardır. b) Kortikosteroidler: Eklem ağrılarında intraartiküler olarak uygulanabilir. Kullanımı genel olarak kabul edilmez. c) Lokal anestezikler: Hissizleştirerek veya dondurarak sinir veya eklem bölgesini bloke eder. Kullanımları yasaktır. d) Sıvı ve elektrolit uygulanması: Sıklıkla kabul edilir. 4. Yanlışlıkla kullanılan dopingler: a) Prokain penisilin kullanımı sonucu prokain pozitif çıkabilir. b) Pelet yemlerde bulunan koka kabuklarından dolayı kafein, pozitif bulunabilir. c) Gliserol-guaiacolate den ileri gelen Robaxin pozitif çıkabilir. d) Yem bitkilerinden dolayı pozitifler yada yanlış pozitifler bulunabilir. 5. Uygulanan dopingleri maskelemek amacıyla: Dipyrone ve tiyamin uygulanması ile kullanımı yasak olan ilaçların varlığı maskelenebilir. 6. Uygulalanan diğer ilaçları seyreltmek-sulandırmak amacıyla: Furasemid gibi diüretikler verilen esas doping maddelerini seyreltir. 7. Diğerleri: Yarış öncesi kan transfüzyonları (Kan dopingi) veya bikarbonat verilmesi (Bikarbonat dopingi) gibi uygulamalar da vardır. Günümüzde yarış atlarında kullanılması yasak olan maddeler şunlardır : 1. Sentral sinir sistemi üzerine etki eden ilaçlar. 2. Otonom sinir sistemi üzerine etki eden ilaçlar 3. Kardiovasküler sistem üzerine etki eden ilaçlar 4. Gastrointestinal fonksiyonlar üzerine etki eden ilaçlar 5. İmmun sistem üzerine etki eden ilaçlar 6. Antibiyotikler, sentetik antibakteriyel ve antiviral ilaçlar 7. Antihistaminikler 8. Antimalarial ve antiparazitik ajanlar 9. Antipiertikler, analjezik ve antienflamatuvar etkili ilaçlar 10. Diüretikler 11. Lokal anestezikler 12. Solunum uyarıcıları 13. Cinsiyet hormonları, anabolik ajanlar, kortikosteroidler 14. Kanın pıhtılaşmasına etki eden maddeler 15. Hücre içi zehir etkili maddeler. Non Steroid Antiinflamatuvarlar NSAID dan en çok bilineni aspirindir. Diğeri ise fuilbutazonedur. 2. Dünya savaşında insanlarda çok kullanılmış, fakat daha sonra apilastik anemi ve agranulositosis sonucu ölümler görülünce kullanımı kısıtlanmıştır. Anti enflamatuvar etkileri bir çok özelliklerinin ortak sonucudur. Bunların hepsi asidik ilaçlardır. Bu asidik yapılarından dolayı % plasma proteinlerine bağlanırlar. Plazma proteinine bağlanmaları önemlidir.çünkü bu grup ilaçlar salyaya geçmez ve salya bu grup ilaçların tayini için kullanışsızdır. Asidik yapılarıda önemlidir, çünkü yangı dokusunda toplanmalarını sağlar ve bu birikim sonucu (birikmelerini) normal dokulara göre yangılı dokularda etkili olur.

4 Bunun yanında mide, ince barsak ve böbreklerde de birikir ve genellikle bu dokularda toksik etkiler meydana getirirler. İnsanlarda ilacın kendisi toksik etki oluştururken, atlarda metabolizması çok hızlı olduğundan metabolitleri toksik etkiye neden olur. Fenilbutazon İ.V. verildiğinde 3 hst.da etkisini gösterir. Etki şekli Pg sentezinin inhibe edilmesi üzerinden olmaktadır. Fenilbutazon bir anestezik değildir ve anestezik etkiside yoktur. Ağrıya duyarlılığı önlemekte veya bloke etmektedir. Flunixin Meglumine (Banamine) peros, İ.V veya İ.M verildiğinde benzer etkili özellikle spastik ve glatulent koliklerde etkilidir. Fenilbutazondan çok daha etkilidir. Çok daha az miktarları etkili olduğundan plazma ve idrar konsantrasyonlarıda düşüktür. Bu nedenle tesbiti güçtür. Plazma yarı ömrü kısadır, fakat uzun etkisi vardır. Bu ilaçlarda pek rastlanmayan bir durum bu nedenle etki mekanizmasında (şüpheler) sorular vardır. Meclofenamic asit (Arguel) oral olarak granül şeklinde verilen bir preparatdır. İdrarla % atılır, esas uzaklaşma yolu safra ve dışkıdır. Aspirin atların ve diğer herbivorların idrarlarında az miktarlarda bulunmaktadır. Bu çimen ve otlardan ileri gelmektedir. Bu nedenle yarış atlarının idrarlarında salisilat (+) sonucuna hemen varmak güçtür. Çünkü at idrarının normal içeriği içinde salisilatlar vardır ve salisilat çok kolaylıkla idrarla atılmaktadır. Asit ilaç bazik idrarla çok çabuk atılmaktadır. Salisilatlar enjeksiyon şeklinde pek kullanışlı değildir. Asetilsalisilik asit, thiosalisilat şeklinde enjeksiyon olarak daha kullanışlıdır. Tiosalisilat kimyasal olarak salisilik asitten hafif farklılıklar gösterir. Dimetil Sulfoksit (DMSO) her şekilde kullanılabilmektedir. Lokal olarak deride de kullanılmakadır. İdrar kabından tayini yapılabilir. Çünkü DMSO nun hücrelerde meydana gelir. Metabolitleri sarımsak kokusundadır. Bu nedenle de idrar numunesinde kolaylıkla tesbit edilir. Orgotein (Palosein) Cu ve Zn ihtiva eden metalloprotein olan superoksit dismutaz adlı enzimin bir versiyonudur. Özellikle intraartikular kullanımın uygundur. İdrara önemli miktarda geçmez. Geçsede idrarda tayini çok zordur. Hyaluronik Asit yüksek moleküler ağırlıkta çok sayıda elektrik yüküne sahiptir. Bu nedenle de surface-protesting propertiesdir. Yarışa katılyamacak durumdaki at örn. Danger Image adlı atta olduğu gibi fenilbutazon verildiğinde üstün performans gösterip, yarışı kazanmaktadır. Dolayısıyla yarışın eşitliğini, güvenilirliğini bozmaktadır. Sarford ve ark. Fenilbutazonu İ.M verildiklerinde (23 saat önce yarıştan) aynı mesafeyi daha kısa sürede koştukları (zaman muhakelerinin performansında artma) görmüşler. Maskeleme etkileri yok ve analiz metodları ile kolayca tayin edilebilir.

5 Napronen özellikle yumuşak doku hastalığı ve tying up (Bağlanma) hastalığında analjezik ve antipretik bir ilaçtır. Laktik asit birikimine bağlı görülen ağrı, şişlik vs yi geçirmede etkildir. Peros uygulanabilir ve % 50 oranında emilebilir. İ.M. uygulamalrı da bulunmaktadır. Tayini çok kolay ve çabuk tesbit edilebilir. U.V. Spektrofotometre ile dahi tayin yapılabilmektedir. En düşük metaboliti 2-(6- hidroksinapthyl) propionik asitdir. Narkotik Analjezikler Opiat narkotikler insanda sedasyon (narkoz) ve solunumu deprese eder. Atlardada ağrıyı ve solunumu deprese etmekle beraber, aynı zamanda uygun dozları uyarıcıdır. Doğal opiat afyonlu ilaç, morfin Sentetik opiat ise, fentanyl, pentazocine, butarphanol. Bunlar atlarda etkili lokomotor (koşmayı) uyarıcılardır. Fentanyl in Performansı artırıcı etkisi İ.V. verildiğinde ortaya çıkmaktadıır. Bu nedenle fentanil kullanılırken ilacın doğru yoldan verilmesine ve doğru dozda kullanılmasına dikkat etmek gerekmektedir. Morfin in etkisi fentanilden daha uzundur. Pentazosine gibi nartoki analjezikler, düşük dozlarda yeme davranışını stimule etmektedir. Atlarda sedatif etkisi görülmemiştir. Yüksek dozlarda ise at kendini inkoordinasyon sonucu duvara vurarak yaralayabilir. Amfenatimin, metafetamin ve metilphenidat, farmakolojik etkilerin presnaptik bölgeden norepinefrin salınmasını artırarak etki ederler. Norepinefrin postsinaptik reseptöre bağlanır ve etki eder. Bazı ilaçlarda örn. Apomorfin direkt olarak pastsinaptik reseptörü uyarır, idopamirejik sınırlarda). Fenotiazin tranklizanlar (acepromacin gibi) bunlar direk postsinaptik adrenerjik ve dopamirjek reseptörleri bloke ederek etki gösterirler. Stimulan ilaçlarda doz ayarlanması bir problemdir. Çünkü attan ata doz miktarı değişmektedir. Bir ata yeterli gelen doz diğerine az gelebilmektedir. Atları tam uyaranlar (Amfetamin, kokain, kafein, metilfenident ve diğerleri) uarıcı etkilerini norepinefrin adı verilen nörohormonun beyindeki etkisiyle gösterirler. Amfetamin ve metinafetamin: Beyni uyarıcı etkileri, sinir uçlarından norepinefrin ve dopamin salgılanmasını uyararaktır. Atlarda amfetamin verildiğinde tremor, uykusuzluk, huzursuzluk, motor aktivitelerinde artma, çarpınma vs görülmektedir. Bu etkiler, serebral korteksin uyarılması sonucudur. Dolaşım sisteminde özellikle kan basıncını artırır. Ekzersizden sonra düzensiz kalp vurumları görülür, nedeni ise kalp kasının eksitabilitesinde artmadır. Diğer bir etkisi ise, bronşiyal kaslarda relaksiyondur ki buda akciğerdeki solunum yollarının çaplarını artırır. Solunum merkezi genellikle uyarılır. Metabolizması, 24 saat

6 içinde metabolize olur. % 4 anfetamin şeklinde idrarla atılır. Plazma yarı ömrü idrar ph sandan etkilenmez. Ayrıca bazik bir ilaç olarak asit idrarda yüksek miktarlarda olur. Esas atılım ürünleri 4-hidroksiamfetaminde (bağlı veya konjuge), % 4 amfetamin, % 12 1-fenilpropaz-2-ol, % 28 1-fuilpropa-2-dir. Amfetamin verildikten 48 saat sonraya kadar idrarda bulunabilir. Toksisitesinde, konvulsiyon, ateş, dolaşım kollapsı, koma ve ölüm görülür, cerebral hemaraji vardır Ephedrin bitkilerde de bulunmaktadır. Günümüzde çoğunlukla organik sentezleri yapılmaktadır. Amfetamin gibi etki ettiği gibi direkt norepinefrin reseptörlerini de uyarabilmektedir. Ayrıca beyine uyarıcı etkisi daha az kalp, kan ve akçiğere etkileri amfetamine göre yüksektir. Norefedrin, 4-OH norefedrin, 4-Oh efedrin şeklinde (serbest ve konjuge) % 87 si 24 saat de idrarla atılır. Metilfenidat oral olarak çok iyi emilen bir ilaçtır. Plazma yarı ömrü çok kısa bir ilaç verildikten bir saat sonra serumda pik düzeyine ulaşılmakta ve 6 saat sonra ise bulunamamaktadır ve idrarda ise 24 saatte temizlenmektedir. Kokain bitkilerden (koka) elde edilmektedir. nceleri lokal anestezik olarak kullanılmış, fakat daha az toksik ve daha spesfik etkili prokain kullanılmasıyla bırakılmıştır. Kısa bir dönemde şarap ve yumuşak içkilerede katılmış. Beyindeki uyarıcı etkisinin sinaptik aralıktaki norepinefrin içeri pompalayan enzim sistemini bloke ederek gösterir. Böylece nörohormon daha uzun süre reseptöre bağlı kalarak metabolik etkide yüksek olur. Kokain solunum hızında artışa neden olur, düşük dozlarda solunum hızı artarken, doz, yükselince azalma görülür. Attan ata doz değişmektedir. Kokain yorgunluğa duyarlılığı maskelemektedir. Vazokonstriksiyon ve kalp hızında artırıcı etkisi sonucu kan basıncında artma olur. Isı düzenleme merkezi üzerine direk etkisi sonucu vücut ısısında artma görülür. Bu özellikle sıcak iklimlerde koşyan atlarda sıcak çarpmasına neden olmaktadır. Kafeinin etki mikenazmisı hem postsinaptik hemde intrasellülerdir. Kafein fosfodiesteraz enzimini inhibe eder. Fosfodiesteraz camp nin yıkımını yapan enzimdir. Enzim inhibe olunca postsinaptik hücrelerdeki camp miktarı artar, camp ise norepinefrinin etki etmesinde rol oynayan ikinci masajcıdır. Artan camp eşdeğer oranda postsinoptik reseptörlerdeki norepinefrin miktarı artar ve sonuçta beynin uyarıcı etkisi meydana gelir. Plazma yarı ömrü uzundur, verildikten sonra 9 güne kadar idrarda bulunur. Konjuge metabolikleri yok, % 30 metilurik asit deriveleri, % 4 kafein, % 15 paraksantin, % 15 tcesilin ve % 15 tcokromin şeklinde metabolize olur. Diüretik etkiside vardır. Theobromin kafein metabolitidir. Kafein yokken teobromin + çıkarsa, teobromin verilmiştir. Apomorfin doğruda dopaminerjik reseptörleri uyayarak etki gösterirler. Apomorfin s.c. daha az etkilidir. Lipid soluble olduğunda hızla beyne ulaşır.

7 DOPİNG MADDELERİNİN UYGULAMA YOLLARI Bazı ilaçlar yağlı solüsyonlar şeklinde deri altına enjekte edilmektedir (Adrenalin gibi). Bu özellikle yarıştan hemen önce yapılmakta ve jokey startla birlikte bacağı ile enjeksiyon yerine vurarak ilacı çabuk bir şekilde dağıtmakta, etki göstermesini sağlamaktadır. Kas içi uygulamalarda genellikle boyun ve gluteal bölge kasları seçilmekte ve enjeksiyon yapılmaktadır. Fentanyl gibi bazı ilaçlar ise damar içi yolla verilmektedir. Bu yolla verilen ilaçlar deri altı ve kas içi uygulamalara göre çok daha hızlı bir etki sağlamaktadır. Bazı maddeler doğrudan sinir ve eklemlere enjeksiyonla verilebilmektedir. Örneğin kortikosteroidler intraartiküler olarak kullanılmaktadır. Merkezi sinir sistemi uyarıcılarından Metilfenidat gibi ağız yolu ile verilen ilaçlar ise yavaş emilmekte, bazen de tam emilim olmamaktadır. Bazı ilaçlarda (Dimetilsülfoksit gibi) deriye yüzeysel olarak uygulanmaktadır. Rektal yolla infüzyon veya süpozituvar olarak da ilaç verilebilir. Ayrıca inhalasyon şeklinde solunum ile de dopingler kullanılabilmektedir. DOPİNGLERİN ETKİ MEKANİZMALARI Orijini ne olursa olsun, dopinglerin etkilerini gösterebilmeleri için vücutta spesifik reseptörlerle, pompalarla veya diğer sistemlerle etkileşmeleri gerekir. Reseptörler ya hücre içinde yada hücre dışında lokalize olmuştur. İlaç reseptöre bir dakikadan az bir süre bağlı kalır ve reseptörün konfigürasyonunu değiştirir. Sonra ayrılarak yeni bir ilacın bağlanmasını sağlar. Kortikosteroidler etkilerini hedef hücreleri içinde reseptöre bağlanarak gösterirler. Lasix, furosemid gibi bazı ilaçlar böbrekte klor iyonlarının geri emilme pompasını bloke ederek etki gösterirler. Lokal anestezikler ise hücre membranındaki sodyum kanalını bloke ederek bölgede anesteziyi sağlar. Salisilatların prostaglandin sentezindeki enzimleri yada kafeinin fosfodiesteraz enzimini bloke etmesi gibi bazı ilaçlarda enzimlerin etkilerini bloke ederek etki gösterirler. Bazı ilaçlarda neurohormonlar üzerinden etki gösterirler. Örneğin apomorfin neurohormon olarak dopamin, rezerpin ise norepinefrin veya serotonin salınımına neden olur. DOPİNGLERİN METABOLİZMASI Doping amacıyla verilen ilaçların emilmesinde yağda çözünürlüğün önemi oldukça büyüktür. Yağda çözünen ilaçlar hücrenin lipid membran yüzeyinden kolaylıkla emilirler ve hızla vücuda dağılarak etkilerini gösterirler. Ancak, yağda çözünen ilaçların kolay emilimlerine karşın vücuttan uzaklaştırılmaları zordur. Genelde ilaçların metabolize olduğu yer karaciğerdir. Bunun yanında bazı ilaçlar böbrek, akciğer ve barsak duvarında da metabolize olabilirler. Procaine gibi bazı ilaçlarda atlarda kan plazmasında (kandaki esteraz enzim sistemince) metabolize olurlar. İlaçların karaciğerde metabolize olmaları iki ayrı fazda olur. İlk fazda metabolik değişikliklerin etkisiyle ilaç molekülüne OH, NH 2 veya COOH gibi gruplar eklenerek ilacın sudaki çözünürlüğü artırılır. Bu arada ilacın farmakolojik etkileride değişir. Farmakolojik aktivite genellikle azalır, bazen de artarak orijinal

8 ilaçların daha toksik hale gelir. İlk fazda meydana gelen değişiklik ile ilacın vücuttan atılmasının kolaylaşması ikinci faz ile tamamlanır ve suda çözünen konjugasyon ürünleri meydana gelir. Konjugasyon genellikle glukuronik asit ile olmaktadır. Konjuge ürünlerin farmakolojik etkileri yoktur. Atlarda ilaçların atılımında esas yol idrardır. İdrara geçiş üç yolla olur. birinci ve en önemli yol glomeruler filtrasyondur. Bütün ilaçlar ve metabolitleri bu yolla idrara geçer. İkinci olarak özel organik asit ve baz pompaları ile asidik ve bazik ilaçlar idrara pompalanırlar. Örneğin penisilin (organik asit) değişmeden doğrudan idrara pompalanmaktadır. Diğer bir örnek ise furosemiddir. Üçüncü şekilde ise basit diffüzyonla ilaç idrara geçmektedir. Bu tür ilaçlar yağda çözünen ilaçlardır. Böbrekten idrara geçtiği gibi kolaylıkla geri emilebilirler. Bu tür ilaçların idrardaki konsantrasyonu idrarın ph sına (asitliğine) bağlıdır ve idrarın hacminin değişmesinden etkilenmez. DOPİNG MADDELERİNİN YAN ETKİLERİ Doping amacıyla kullanılan ilaçların etkileri farklı olup yan etkileride vardır. Uyarıcılar, yorgunluğu azaltıcı, uyanıklığı, kasların çalışma kapasitesini ve performansını artırıcı etkilidir. Ancak uzun süreli kullanımı performansı olumsuz yönde etkiler. Ağrı, yorgunluk ve sıcak stresi algılanamadığından yaşamı tehlikeye sokan tablolar ortaya çıkar. Örneğin kokain beyni uyararak yorgunluğa duyarlılığı maskelemektedir. Vazokonstriksiyon ve kalp hızında artma sonucu kan basıncında artma olur. Isı düzenleme merkezi üzerine dogrudan etkisi sonucu vücut ısısı yükselir. Bu özellikle sıcak iklimlerde koşan atlarda sıcak çarpmasına neden olmaktadır. Atlarda tam bir uyarıcı etki sağlayan amfetamin verildiğinde ise tremor, uykusuzluk, huzursuzluk, motor aktivitede artma görülmektedir. Bu etkiler beyin korteksinin uyarılması sonucudur. Dolaşım sisteminde genellikle kan basıncı artar, koşudan sonra düzensiz kalp vurumları görülür. Sinir hücrelerinin yıkımıyla oluşan anestezi kalıcı olmaktadır. Lokal anesteziklerin etkisiyle atlarda sinirlerin blokajı yanında beyin uyarılmaktadır. Bu etkisiyle performans üzerinde etkili olmaktadır. Fakat lokal anesteziklerin kullanılmaları sonucu ayaklarda ve eklemlerde zedelenmeler olabilmektedir. Oluşabilecek zedelenmelerde atın düşme riskini artırmaktadır. Bunun sonucu hem atın hem jokeyin ciddi yaralanmaları hatta ölümleri şekillenebilmektedir. Detomidine gibi narkotik olmayan yatıştırıcı (sedatif) analjeziklerin yüksek dozlarında hipoksi ve siyanoza paralel solunum depresyonu görülmektedir. Kaslarda tremor ve terleme diğer yan etkilerdir. Alkol, üre, fenol gibi maddelerin lokal anestezik olarak kullanılmalarında sinir hücrelerinde yıkımlar oluşmaktadır. Anabolik steroidlerin (beldenon, nondrelone gibi) ciddi yan etkilerinin beklenen faydadan daha önemli olduğu bildirilmektedir. Anabolik steroidlerin esas ciddi yan etkileri genç atlarda görülmektedir. Epifizyal olgunluğun üzerinde kemik büyümesi sonucu, premature epifizyal kapanma görülmektedir. Bunun yanında artan vücut ağırlığının baskısı sonucu epifizitis meydana gelmektedir. Artan kas kitlesine karşılık, kemik büyümekte fakat direnci aynı oranda olmamaktadır. Tendomların zayıf kalması sonucu, kemik tendon rupturu görülebilmektedir. Ayrıca gelecekte üreme kapasitesinde azalma olmaktadır. Kas kitlesinde ve kuvvetinde artışa karşılık testislerde küçülme, fokal dejenerasyon ve normal spermatozoa yapma kabiliyetinde azalma olmaktadır. Anabolik steroidlerin

9 metillenmiş derivelerinin kullanılması karaciğerde ciddi toksisitelere neden olmaktadır. Hatta uzun süre kullanıldıklarında karaciğer kanseri görülmektedir. Anabolik steroidlerin kullanımları yasaklanmıştır. Klorpromazin, asetilpromazin gibi fenotiazin tranklizanlar hipotalamik hormonların salgılanmasına etki etmektedirler. Follikül stimulan hormon (GSH) ve lutein hormon (LH) salgılanmasını bloke ederek ovulasyonu ve östrus siklusunu baskılamaktadır. Bunun sonucu intertilite ve yalancı gebeliğe neden olmaktadır. Kortikosteroidler uzun süreli eforlarda sürrenal bezlerin yetersiz hale geldiği düşünülerek doping amacıyla kullanılmaktadır. Fakat eklem bozukluklarına neden olmaktadır. Kortikosteroidler kullanımı ile eklem kıkırdağında azalmaya karşılık matrik sentezi şekillenmekte, proteoglikan miktarında azalma sonucu kıkırdağın dayanıklılığında azalma olmaktadır. Bu durumda at koşturulduğunda kondrosit ölümü, eklem yüzünde erozyon ve fonksiyon kaybı sonucu kuru eklem kortikosteroid artropatileri meydana gelmektedir. Ciddi yan etkileri, nedeniyle kullanımları yasaktır. İnsanlarda non-steroid antienflamatuvar ilaçların (fenilbuzaton, salisilik asit vs) kendisi toksik etki oluştururken atlarda metabolitleri özellikle mide, ince barsak ve böbreklerde birikerek toksik etkiye neden olmaktadır. DOPİNG MADDELERİNİN KONTROL KURALLARI Yukarıdaki maddelerin tedavi amaçlı uygulamaları veya normal beslenme şartlarında yemlerin bu gruplardaki maddeleri içermeleri pozitif sonuçlara neden olmakta doping olarak kabul edilebilmektedir. Non steroid antienflamatuvar ilaçların (fenilbutazon ve diğerleri) kontrol altında ve belirli dozlardaki uygulamaları kabul edilebilirken, kortikosteroidlerin eklem ağrılarında intraartiküler olarak uygulamaları kabul edilse bile yarış dönemlerinde kullanılması tavsiye edilmez. Doping olarak kullanılan rezerpin, salisilik asit, opium gibi maddeler normal olarak atların yemlerinde bulunmaktadır. Bu nedenle sağıtım amaçlı kullanılan ilaçlarla yemlerde de bulunabilen bu maddelerin kan ve idrarlarındaki eşik değerleri de dikkate alınarak, performansı artırıcı yapay yollara başvurmayı engellemek için kurallar konulmuştur da ilaç uygulaması ile ilgili olarak bildirilen 4 kural şunlardır: 1. Hiçbir kalıntı bulunmama kuralı: Bu kurala göre hiçbir vücut sıvısında herhangi bir ilaç bulunmayacaktır. İngiltere, Kanada ve Avustralya da uygulanmaktadır. 2. Tolerans sınır kuralı: İlaçlar için belli sunurlar konulmaktadır ve bu aşılmayacaktır. Örneğin fenilbutazon için tolerans sınırı 2 μg/ml dir. 3. Zaman kuralı: Belli ilaçlar yarıştan önce belli bir zamandan sonra kullanılmayacaktır. Örneğin New York da fenilbutazon yarıştan 48 saat önce, pentazosin 72 saat önce verilebilir. Prokain in ise yarıştan 7 gün önce verilmesi durdurulur. Ancak bu kuralın uygulandığının denetimi çok zordur. 4. Serbest kuralı: Bazı maddelerin tesbiti çok pahalı veya zor olacağından dikkate alınmamaktadır.

10 Bu dört kuralın birlikte uygulanması önerilmektedir. Ancak kurallar oldukça karışık ve tartışılan bir konu olmaya devam etmektedir. Almanya da 1987 yılında hayvanlarda doping maddelerinin kullanılması tamamen yasaklanmış ve ağır cezalar getirilmiştir. DOPİNG AMACI İLE KULLANILAN MADDELERİN TAYİN YÖNTEMLERİ Sadece yasakların konulması yaptırımda tam etkili olamamaktadır. Yarışlarda eşitliği sağlamak ve doping kullanılmasını önlemek için eser miktardaki maddelerin analizlerini gerçekleştirip, doping yapılıp yapılmadığını kontrol etmek gerekmektedir. Örneğin İngiltere de 1976 yılına kadar etkili bir test olmadığı için anabolik steroidler yaygın olarak kullanılmıştır. Fakat 1976 da Radioimmunoassay (RIA) in anabilok steroidlerin aranmasında kullanılmasıyla bir hafta içinde pozitif numune % 12 den sıfıra inmiştir. Günümüzde Radioimmunoassay (RIA), Enzim Linked Immunsorbent Assay (ELISA), Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ve Gaz Kromatografisi Kütle Spektrumu (GC-MS) yöntemleri kullanılarak doping maddelerinin analizleri başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Analiz materyali olarak kan ve/veya idrar numuneleri kullanılmaktadır. Genellikle yarış öncesi kan ve yarış sonrası idrar numunesi alınmaktadır. Bunların avantaj ve dezavantajlarına göre farklı ülkelerde değişik uygulamalar yürütülmektedir. Nadiren salya ve ter numunelerinde de faydalanılmaktadır. Doping maddelerinin veya bunların metabolitlerinin, idrarda ve kanda saptanabilmesine olanak veren en hassas yöntem (GC-MS) dir. Diğer yöntemlerle doping maddeleri izlenmekte, analizde doping kuşkusu uyanırsa daha ince ayırım yapabilen GC-MC ile teyid yoluna gidilmektedir. GC-MS de numune referans madde örneği ile karşılaştırılır, sonuç yine pozitif olduğu takdirde doping yapıldığına hükmedilir. RADİOİMMUNOASSAY (RIA) RIA yönteminde, reaksiyon sırasında antikorun serbest bağlanma yüzeyine bağlanmak üzere işaretli ve işaretsiz antijen molekülleri yarışarak, antijenantikor kompleksi meydana getirirler. Bağlı işaretli antijen miktarı, işaretsiz bağlı antijen ile ters orantılıdır. Bağlı ile serbest kısımlar denge haline geçtikten sonra ayrılırlar ve her iki fraksiyondaki radioaktivite ölçümü yapılarak numunedeki antijen konsantrasyonu ölçülür. ENZİM LİNKED IMMUNSORBENT ASSAY (ELISA) Biyolojik numunede antijen (ilaç) varsa, pleytteki antikora bağlanır. Bu durumda sonradan eklenen enzim işaretli antijen antikora bağlanamaz ve ortama substrat eklenince renk oluşmaz. Numunede antijen olmadığı durumda, enzim işaretliantijen antikora bağlanır, ortama substrat ilave edilince renk oluşur. Oluşan renk konsantrasyonu ile numunedeki ilaç miktarı ters orantılıdır.

11 YÜKSEK BASINÇ SIVI KROMATOGRAFİSİ (HPLC) Hareketli faz olarak kullanılan sıvı çözücü, güçlü bir pompa yardımıyla tüm sistemden geçirilir. Sonra ilave edilen numune hareketli faz yardımıyla kolona (sabit faz) geçer ve orada ayrılır. Ayrılan maddeler değişik zamanlarda kolonu ters ederek detektöre ulaşırlar ve burada genellikle optik özellikleri vasıtasıyla (UV absorpsiyonu, ışığı kırması, fluoresans göstermesi) konsantrasyonlarıyla orantılı olarak elektrik akımı oluştururlar. Kuvvetlendirilen bu akım bir kaydedici tarafından piklerden oluşan kromatograma dönüştürülür. Retensiyon zamanı (Rt) değerlerine göre kalitatitf, pik alanlarının madde konsantrasyonuyla orantılı olmasından yararlanarakta kantitatif analiz yapılır. GAZ KROMATOGRAFİSİ (GC) Hareketli faz gaz (örneğin azot veya helyum) olup, basınç altında çelik bir tüpten sağlanır ve aletin enjektör kısmına bir boru ile gelir. Numune enjektörle bu kısma verildiği zaman burada buharlaşır ve taşıyıcı gaz ile kolona geçer. Kolonda ayrılma olayı gerçekleşir. Ayrılan maddeler yine farklı zamanlarda kolonu terk ederek detektöre ulaşırlar. Burada değişik şekillerde, örneğin bir hidrojen/hava alevinde yakılarak (Flameionisation Detector, FID) veya etrafından geçtiği kızgın bir telin iletkenliğini değiştirerek (Thermal Conductivity Detector, TCD) elektrik akımına dönüştürülür. Akım elektronik bir kısımda kuvvetlendirildikten sonra kaydedici tarafından milivolt olarak zamana karşı kaydedilir. Piklerden oluşan bu kromatogram retensiyon zamanı (Rt) değerlerine göre kalitatif, pik alanlarının madde konsantrasyonuyla orantılı olmasından yararlanarak kantitatif değerlendirme yapılmasını sağlamaktadır. GAZ KROMATOGRAFİ-KÜLTE SPEKTROFOTOMETRESİ (GC-MS) Gaz kromatografisine, külte spektrofotometrisinin bağlanmasıyla numunelerin kütle spektrumları alınabilir. GC den gelen numune vakum odasına alınarak elektron bombardımanına tutulur. Bu sırada molekülden elektronlar kopar ve sonuçta (+) yüklü iyonlar elde edilir. Bir kısmı da elektronların etkisiyle başka parçalanmalarada uğrar. Daha sonra (+) yüklü iyonlar bir magnetik alan içerisinde hızlandırılırlar ve kütle/yük (m/e) oranlarına göre ayrılırlar. Ayrılan iyonlar detektörde kaydedilir. Kütle spektrumları bilinen benzer yapıdaki madde spektrumları ile karşılaştırılarak sonuç hesaplanır. DÜNYADA DOPİNG UYGULAMALARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR Belçika da yılları arasında yapılan doping analizlerinde; periyodunda daha çok klasik stimulan ilaçlara (anfetamin, kafein gibi) rastlanmıştır, periyodunda ise amfetamin kullanımı azalırken kafeinin halen kullanıldığı, bunun yanında arsenik kullanımının arttığı bildirilmektedir. Şili de yılları arasında yarış sonrası ve özellikle kazanan atlardan alınan 9733 numunenin analizinde 15 pozitif sonuç alınmıştır. En sık rastlanan ilaç amfetamin olmuştur (Aynı dönemde müsaade edilen ilaç yönünden 227 pozitif bulunmuştur); yıllarında ise numune de 27 pozitif bulunmuştur.

12 Avustralya, Melbourne de yılları arasında yapılan yarışlarda yarış sonrası ve daha çok kazanan atlardan alınan numunenin doping analizlerinde % 0.06 pozitif bulunmuştur. Pozitif numunelerin % 50 sini non steroid-antienflamatuarlar, % 12 ksantinler, % 12 kortikosteroidler oluşturmaktadır. Kuzey Amerika da çeşitli eyaletlerde yılları arasında yarış öncesi veya sonrası kan ve idrar numunelerinde yapılan doping analizlerinde en düşük pozitiflik New Jersey de (0.2/1000 numunede) en yüksek Güney Dakota da (6.5/1000 numunede) bulunmuştur. Verilen değerler stimulanlar, depresanlar, narkotikler, trankilizanlar ve lokal anestezikler içindir. Stimulanlar, depresanlar, narkotikler, trankilizanlar ve lokal anestezikler için İngiltere de yılları arasında yapılan analizlerden % 0.46 sı pozitif bulunmuştur. Yunanistan da aynı dönem için oran % 0.07 dir. Trinidad- Tobaco daki % 19 civarındaki doping pozitiflik etkili kontroller sonucu 3-5 ay içinde % 0 a inmiştir yıllarında İran da ise pozitiflik oranı % dür. İran daki yüksek düzeyde doping maddelerinin kullanımı, doping maddelerinin kontrollerinin yetersizliğine bağlanmaktadır. İstatistik bilgilere göre atların % 12 sinde illegal ilaç uygulaması yapıldığını göstermektedir. TÜRKİYE DE DOPİNG UYGULAMALARI İLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR Ülkemizde at yarışları için bir doping yönetmeliği bulunmakta ve yasal düzenlemelerde Türkiye Jokey kulübü (TJK) tarafından yürütülen at yarışlarında doping kontrolü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı ilgili kuruluşlarca yapılmaktadır. Türkiye de atlarda doping kontrolüne yönelik ilk araştırma, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı Türkiye Binicilik Federasyonu tarafından yürütülen konkurhipik yarış atlarında gerçekleştirilmiştir. Ankara Üniversitesi Araştırma Fonu nun desteklediği bir proje kapsamında Binicilik Federasyonu 1993 yarış programı çerçevesinde yapılan yarışlara katılan 26 konkurhipik yarış atından, yarış sonrası kan örnekleri alınmıştır. Ayrıca yarış dışı 20 konkurhipik yarış atından da kan örnekleri alınarak 11 doping maddesinin (Fenilbutazon, Furasemid, Rezerpin, Morfin, Prokain Etorpin, Butarfenol, Klenbuterol, Pentazosin, Dekzametazon, Fentanil) analizleri ELISA ile yapılmıştır. Aynı örnekler Almanya da GC-MS ile de analiz ettirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre 11 doping maddesinin 9 tanesi ELISA ile pozitif bulunmuştur. Pozitiflik yüzdesi % 4-27 arasında değişmektedir. GC-MS ile yapılan analizlerin sonucuna göre ise sadece fenilbutazon pozitif bulunmuştur. Analiz edilen 11 doping maddesi için ELISA ile pozitif serum örneklerinin deteksiyon limitleri tesbit edilmiştir. Bir diğer çalışmada ise, binicilik Fedarasyonunun 1997 yarış programı çerçevesinde yapılan yarışmalarda konkurhipik yarış atlarından yarış sonrası toplanan 12 serum örneğinde Amfetamin, Kokain, Detomidin, Teofilin ve Flumixinin ELISA ile analizleri yapılmıştır (Tablo 1). Yarış dışı 20 yarış atından da serum örnekleri toplanarak aynı doping maddelerinin ELISA ile analizleri yapılmıştır. Amfetamin, Kokain, Detomidin, Teofilin ve Flumixin için ELISA ile pozitif serum örneklerinin deteksiyon limitleri saptanmıştır.

13 Organizmanın gücünü yapay olarak ve kural dışı bir şekilde artırmak amacı ile kullanılan uyarıcı maddeler doping olarak tanınmaktadır. Uluslararası Binicilik Federasyonu (FEI), yarışlarda yer alacak atların sağlıklı olmalarını ve kendi kalıtsal güçleri ile yarışmaları gerektiğini bildirmektedir. Zararlı yan etkileri yanında yarış koşullarına aykırı olduğu için doping yapılmasını önlemek ve her geçen gün sayıları artan, performans artırıcı yapay yollara başvurmayı engellemek için bugün dünyada bu maddelerin uygulanması ile ilgili kurallar mevcuttur. Yasaklanan doping maddeleri farmakolojik etkili tüm maddeleri içermektedir. Yasaklanan bu maddeler atların performansını etkilemekte veya sağlık problemlerini maskeleyebilmektedir. Sadece yasaklanır konulması yaptırımda tam etkili olamamaktadır. Kullanımı azaltmak için kontrolde kullanılan analiz yöntemlerinin de çok hassas olması gerekir. Ülkemizde TJK tarafından yürütülen at yarışlarında doping kontrolü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı ilgili kuruluşlarca yapılmaktadır. Türkiye Binicilik Federasyonu organizatörlüğünde yapılan ulusal ve uluslar arası yarışlarda ise doping kontrolü amacı ile alınan kan numuneleri yurt dışında, Uluslararası Binicilik Federasyonu nun kabul ettiği uluslararası nitelikteki laboratuvarlarda analiz ettirilmektedir. Ülkemizde de bu spor dalında atlar arasında eşitliği sağlamak doping kullanılmasını önlemek ve standardizasyonu oluşturmak şarttır. Bu nedenle; yapılacak yeni yasal düzenlemelerle ülkemiz yarış atlarında doping kontrolüne yönelik uluslar arası nitelikte referans laboratuvarları oluşturulmalı, serum ve idrar için doping maddelerinin deteksiyon limitleri belirlenmeli, diğer ülkelerde olduğu gibi yasak olan doping maddalerinin kullanılıp kullanılmadığı hassas yöntemlerle belirlenerek, kurallar ve yasaklar etkin hale getirilmelidir. Ancak bu şekilde her biri servet olan elit atlarımızın sağlığının korunması ve yarışların eşit şartlarda yapılabilmesi mümkün olabilecektir.özellikle doping kullanımının etik yönü üzerinde ısrarla durulmalıdır. Çünkü doping yapmak hiledir. Hakça oyun, eşit şans, kurallara uygun yarışma ve sağlıklı yarışma ilkelerine uymaz. Yarışmada atın sağlığında belirebilecek olumsuzluklar hem organizasyon düzenini ve yarışmalarla ilgili tüm kişi ve kurumları doğrudan etkileyecek hem de spor ve toplum etiği bağlamında izleyicilere uzanacaktır. Sadece yasakların konulması yaptırımda tam etkili olamamaktadır. Kullanımı azaltmak için kontrolde kullanılan analiz yöntemlerinin de çok hassas olması gerekir. Hasas yöntemlerin kullanılması atlarda doping kullanımı için bir baskı oluşturabilecek ve yasal olmayan kullanımı azaltacak, hassas yöntemlere dayalı kurallar ve yasaklar korunabilecektir. KAYNAKLAR 1 - Sel, T., Karagül, H., Özdemir, T., Borazancı, N., Fidancı, U.R. (1995): Atlarda Doping Grubu Maddelerin Deteksiyon Limitlerinin ELISA ile Tesbiti. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 42 (2): Karagül, H., Sel, T., Fidancı, U.R. (1997): Yarış Atlarında Kullanılan Doping Maddeleri ve Tayin Yöntemleri. Spor Atı Cerrahisi Sempozyumu Mayıs 1997, Kirazlıyayla-Bursa

Yasaklı maddeler Kullanımı kısıtlı maddeler Kullanımı izinli olan maddeler Yasaklı doping yöntemleri

Yasaklı maddeler Kullanımı kısıtlı maddeler Kullanımı izinli olan maddeler Yasaklı doping yöntemleri Dopingin Tanımı Doping, "Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) tarafından yasaklanmış madde veya yöntemlerin sporcu tarafından bilinçli veya bilinçsiz olarak kullanımı" diye tanımlanmaktadır. Yasaklı maddeler

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır.

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır. Prospektüs FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Metamizol steroid olmayan yangı giderici bir pyrazolone'dur. Analjezik, antiinflamatuar ve antipiretik etkilere sahiptir. Narkotik olmayan analjezikler grubuna girer.

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Mikotoksinlerin Önemi ve Mikotoksin Test Metotları Dilek ÇİMEN TÜBİTAK ATAL 8-9 EKİM 2008 İZMİR MİKOTOKSİNLER Mikotoksinler, Mantarlar tarafından uygun ortam, ışık,sıcaklık ve nem şartlarında sentezlenen

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA

KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Ergenliğe kadar boy, ağırlık ve kuvvet bir cinsiyet farkı göstermezken, ergenlikten sonra cinsiyetler arasındaki bazı değişiklikler belirginleşir.

Detaylı

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ETKİLEŞİMDE PRENSİPLER Farmasötik Farmakokinetik Emilim Dağılım infüzyon sıvılarındakimyasal

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY SIVI KROMATOGRAFİSİ Hareketli fazın sıvı olduğu bu kromatografi türünde sabit faz bir dolgu maddesi üzerine

Detaylı

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN NEDİR? Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Lokal anestetik preparatları

Lokal anestetik preparatları Lokal anestetikler Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Lokal anestetik preparatları 2 2/30 1 3 3/30

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

ATLET (SPORCU) BİYOLOJİK PASAPORTU (ABP)

ATLET (SPORCU) BİYOLOJİK PASAPORTU (ABP) ATLET (SPORCU) BİYOLOJİK PASAPORTU (ABP) Sporcu Biyolojik Pasaportu nun temel prensibi, yasaklı madde ve metotların etkilerinin, seçilen parametrelerde (değişkenlerde) zaman içinde oluşturduğu değişikliklerin

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Uygulama şekli: Az miktarda su ile seyreltilerek ya da seyreltilmeden yutulmaksızın gargara yapılır.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Uygulama şekli: Az miktarda su ile seyreltilerek ya da seyreltilmeden yutulmaksızın gargara yapılır. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI: DİCLORAL gargara 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her 1 ml 0,74 mg diklofenak (serbest asit şeklinde) içerir. Yardımcı madde(ler): Yardımcı

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VENDİOS 600 mg Tablet

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VENDİOS 600 mg Tablet KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VENDİOS 600 mg Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her tablette; Diosmin 600 mg Yardımcı maddeler: Yardımcı maddeler için bölüm 6.1. e bakınız.

Detaylı

16 yaş altı hastalarda viral grip/ soğuk algınlığı veya suçiçeği durumlarında hekime danışılmadan kullanılmamalıdır.

16 yaş altı hastalarda viral grip/ soğuk algınlığı veya suçiçeği durumlarında hekime danışılmadan kullanılmamalıdır. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI DENCOL Jel Sprey 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her 1 g jel, Etkin madde: Kolin salisilat içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol (%70) Karboksimetil selüloz sodyum 87.1 mg 70.0

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İlk kez 1855 te Thomas Addison tarafından tanımlanmıştır Sıklığı milyonda 60-120

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Uyku tanımı Uyku Fizyolojisi (uyku evreleri) Sirkadiyen ritim Uyku yoksunluğu İdeal uyku Uyku ile ilgili bazı hastalıklar

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ-4 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni-4 Işınlar İyonizan olmayan ışınlar İyonizan ışınlar Eşik değerler 1 Işınlar

Detaylı

Gazlı İçecekler Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor?

Gazlı İçecekler Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor? Son yıllarda özellikle sofralarımıza hakim olmuş gazlı içecekleri içmeden önce bir kez daha düşünmek de yarar var. Gazlı içecekler hakkındaki gerçekleri anlatan Judith Valentine'in makalesi, bu yabancıyı

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı:

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Katılımcılara; klinik mikrobiyoloji laboratuarlarında doğru, geçerli ve

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

Doping nedir? Sporcu doping kontrol işlemleri nasıl yapılır?

Doping nedir? Sporcu doping kontrol işlemleri nasıl yapılır? Doping nedir? Sporcu doping kontrol işlemleri nasıl yapılır? Doping Nedir? Doping, sporcunun yarışma sırasında fiziksel ve zihinsel performansını arttırmak amacı ile, "Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC)

Detaylı

Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin

Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin Elif Ayşe Anlı, Asuman Gürsel, Ayşe Gürsoy Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Süt Teknolojisi Bölümü, Ankara MELATONİN Melatonin memelilerin pineal bezi (beyin

Detaylı

Senkronizasyon. Prostaglandin ile senkronizasyon Kontrolü yöntem Pazartesi yöntemi 2+2 yöntemi ½ yöntemi

Senkronizasyon. Prostaglandin ile senkronizasyon Kontrolü yöntem Pazartesi yöntemi 2+2 yöntemi ½ yöntemi Prostaglandin gibi luteolitik ajanlar kullanarak luteolizisi premature olarak oluşturmak, Progesteron veya sentetik derivelerini kullanarak CL'un fonksiyonuna benzer etkiyi oluşturmak. Prostaglandin ile

Detaylı

BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ. Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı

BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ. Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı İki ilaç etkileşime girdiği zaman ne tür ürünle karşımıza gelebilirler? Pozitif etkileşim

Detaylı

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar

Detaylı

2) Kolekalsiferol (D 3)

2) Kolekalsiferol (D 3) Sunum İçeriği Öğretim Görevlisi :Yrd.Doç.Dr.Bekir ÇÖL Hazırlayan ve Sunan : Fulya ÇELEBİ Konu : D Vitamini 31/10/2008 D vitamini formları kaynaklarına genel bakış Deride ve vücutta D vitamini sentezi İnce

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria Mikotoksin nedir? Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria belirli nem ve ısı koşullarında oluşturdukları fungal metabolitler En sık karşılaşılan mikotoksinler; o aflatoksinler, o okratoksin, o trikotesen,

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir?

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir? Tükettiğimiz imiz gıdalarg daların n güvenilirlig venilirliği i hayati derecede önemlidir KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz

Detaylı

ph = 6,1 + log [CO 2 ]

ph = 6,1 + log [CO 2 ] ASİT-BAZ DENGESİ Asit-baz dengesi tanımı Biyolojik reaksiyonların hepsi optimum bir ph ortamında normal olarak cereyan ederler; ortamın ph değerinin değişmesi, önemli bozukluklara neden olur. Organizmada

Detaylı

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 Kalsiyum, fosfor ve magnezyum, kas yapısı, fizyolojik olaylar ve birçok dokunun normal fonksiyonları için gereklidir. Kemik formasyonu, kas kontraksiyonu,

Detaylı

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Nefronların yapısını ve idrar oluşumunu, Glomerul filtrasyon hızı ve klirens kavramını, Jukstaglomeruler aparatus ve renin-anjiotensin

Detaylı

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık S00 S01 S02 S03 S04 S05 S06 S07 S08 S09 S10 S11 S12 S13 S14 S15 S16 S17 S18 S19 S20 S21 S22 S23 S24 S25 S26 S27 S28 S29 S30 S31 S32 S33 S34 S35 S36 S37 S38 S39 BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin

Detaylı

Tevhide Seli Hilal Ergun 2

Tevhide Seli Hilal Ergun 2 A. Ü. Vet. Fak. Derg. 39 (1-2): 41-59, 1992 YARI~ ATLARıNDA PERFORMANSı ARTıRMAK AMACIYLA KULLANILAN İI_AÇLAR VE KONTROL YÖNTEMLERİ Tevhide Seli Hilal Ergun 2 Drugs used to improve performance in race

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

Gıdalarda Taklit Tağşişlerin Tespiti ve Gelişen Analiz Yöntemleri. Dr. Berrin Şenöz Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı

Gıdalarda Taklit Tağşişlerin Tespiti ve Gelişen Analiz Yöntemleri. Dr. Berrin Şenöz Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı Gıdalarda Taklit Tağşişlerin Tespiti ve Gelişen Analiz Yöntemleri Dr. Berrin Şenöz Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı TAKLİT; bir maddeyi şekil, bileşim ve nitelikleri itibarıyla yapısında bulunmayan özelliklere

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması Pestisit; herhangi bir istenmeyen canlının (zararlı organizma), yayılmasını engelleyen, uzaklaştıran ya da ondan koruyan her türlü bileşik ya da bileşikler karışımıdır. Tarımda pestisitler, zararlı organizmaları

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. TIBBI FARMASÖTIK ÜRÜNÜN ADI: TRIVASTAL 50 RETARD 2. KALITATIF VE KANTITATIF TERKIBI Piribedil sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg 3. FARMASÖTIK ŞEKLI

Detaylı

Kısa Ürün Bilgisi. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NİMELİD 100 mg TABLET

Kısa Ürün Bilgisi. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NİMELİD 100 mg TABLET Kısa Ürün Bilgisi 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NİMELİD 100 mg TABLET 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir tablet 100 mg Nimesulide (mikronize) içermektedir. Yardımcı madde(ler): Laktoz

Detaylı

PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI

PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI Bir hücre ve dokudan istenilen bir proteinin saf halde izole edilmesi oldukça güç bir olaydır. Bu proteinin konsantrasyonu düşük ise binlerce farklı protein arasından ayırmak

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

Santral (merkezi) sinir sistemi

Santral (merkezi) sinir sistemi Santral (merkezi) sinir sistemi 1 2 Beyin birçok dokunun kontrollerini üstlenmiştir. Çalışması hakkında hala yeterli veri edinemediğimiz beyin, hafıza ve karar verme organı olarak kabul edilir. Sadece

Detaylı

MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN

MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN MADDE BAĞIMLILIĞI NEDİR? Madde kullanımı sonucunda gelişen belirli bir hastalık

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ SPORCU BESLENMESİ SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ Yeterli ve dengeli beslenmenin bir sporcunun başarısını garanti etmediği, ancak yetersiz ve dengesiz beslenmenin bazı sağlık problemlerine ve performans

Detaylı

HUMAN ALBÜMİN Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Finansal Analiz Daire Başkanlığı Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı

HUMAN ALBÜMİN  Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Finansal Analiz Daire Başkanlığı Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı HUMAN ALBÜMİN 2013 yılında Stok Takip ve Analiz Daire Başkanlığınca ilaç tasarrufuna teşvik etmek ve maliyetini azaltmak amacıyla Human Albümin çalışması yapılmıştır. ALBUMİN NEDİR? Albumin karaciğerde

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

İÇİNDEKiLER. Önsöz...,... v BÖLÜM I. TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ

İÇİNDEKiLER. Önsöz...,... v BÖLÜM I. TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ İÇİNDEKiLER Önsöz...,... v BÖLÜM I TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ 1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 2. 2.1 2.2 2.3 3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Toksikoloji de Temel Kavramlar...2 Toksikoloji'nin alt birimleri...2 Zehir ve Toksik

Detaylı

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Hipofiz bezi (hypophysis) Hipofizial çukurlukta bulunur (sella turcica) 9 adet hormon üretir İki bölümü vardır: Anterior

Detaylı