BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASI TASARIMI VE İMALATI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASI TASARIMI VE İMALATI"

Transkript

1 T.C EGE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ (BİTİRME TEZİ) BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASI TASARIMI VE İMALATI Öğrencinin Adı ve Soyadı: Serdal UYANIK Latif AKPINARLI Sercan SABANCI Rüştü ÖZCAN Mahir KUYUCU Samet YILDIZ Tezi (Projeyi) Yöneten: Yrd. Doç. Dr. Aysun BALTACI Mayıs, 2011 İZMİR I

2 SINAV SONUÇ FORMU Aşağıda belirtilen bu çalışma,... /... /... günü toplanan jürimiz tarafından, BİTİRME TEZİ olarak kabul edilmiştir / edilmemiştir. Çalışmanın Adı İMALATI : BİLGİSAYAR KONTROLÜ X-Y-Z TABLASI TASARIMI VE Öğrenci Adı, Soyadı : Öğrenci No : Danışmanın Ünvanı, Adı, Soyadı : Başarı Notu (rakam ve yazı ile) : Başkan Üye Üye ONAY I

3 TEŞEKKÜR Bu çalışmanın başlangıcından bitimine kadar her aşamada çalışmayı yönlendiren, özverili yardımlarını esirgemeyen hocalarımız Yrd. Doç. Dr. Aysun BALTACI ya, tezin biçimlenmesinde değerli katkılarını aldığım Yrd. Doç Dr. Seçkin ERDEN e, Yrd. Doç. Dr. Mehmet SARIKANAT a, Arş. Gör. Barış Oğuz GÜRSES e teşekkürü bir borç biliriz. Serdal UYANIK Latif AKPINARLI Sercan SABANCI Rüştü ÖZCAN Mahir KUYUCU Samet YILDIZ İzmir, I

4 ÖZET BİLGİSAYAR KONTROLÜ X-Y-Z TABLASI TASARIMI VE İMALATI SABANCI, Sercan; UYANIK, Serdal; KUYUCU, Mahir; AKPINARLI, Latif; ÖZCAN, Rüştü; YILDIZ, Samet Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Aysun BALTACI Bu çalışmada, Ege Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümünde kompozit malzemelerin kalınlık ölçümleri, çatlak tespiti gibi işlemlerde kullanılmak üzere çeşitli uç aksamlarının 3 eksende konumlandırılması amacıyla, 3 eksenli CNC Router tasarımı ve imalatı yapılmıştır. Çalışmada tasarımın amacı, konstrüksiyonun teorik hesapları, imalat ve montaj resimleri, sonlu elemanlar analizleri ve sistemin çalışma prensibi anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: CNC Router 4

5 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... I ŞEKİLLER DİZİNİ... III TABLO DİZİNİ... V SEMBOLLER... VI 1. GİRİŞ CNC Router ve Kullanım Amacı Örnek Konstrüksiyonlar ve Farkları TASARIMI VE ÜRETİMİ YAPILAN X-Y-Z TABLASINDA KULLANILAN MAKİNA ELEMANLARI VE PARÇALAR Ana Gövde Sigma Profiller Alüminyum Lama Yataklama sistemi ve elamanları Krom Kaplı İndüksiyonlu Miller Lineer Rulman Hareket İletim Sistemi ve Elemanları Kaplin Tahrik Sistemi Ve Elemanları Step motorlar Step Motor Sürücüsü HESAPLAMALAR X Ekseni İçin Yapılan Hesaplamalar: Y Ekseni İçin Yapılan Hesaplamalar: Seçilen Rulman Ömrünün Hesaplanması: Z Ekseni İçin Yapılan Hesaplamalar: Step Motor Seçimi İçin Hesaplamalar X Eksenine göre Hesaplar Yük Torkunun Hesaplanması T L (N.m) İvmelenme Torkunun Hesaplanması T A (N.m) Gerekli Torkun Hesaplanması T M (N.m) I

6 Atalet Oranına Göre Seçilen Motorun Uygunluğu Y Eksenine Göre Hesaplar Yük Torkunun Hesaplanması TL (N.m) İvmelenme Torkunun Hesaplanması T A (N.m) Gerekli Torkun Hesaplanması T M (N.m) Atalet Oranına Göre Seçilen Motorun Uygunluğu Z Eksenine Göre Hesaplar Yük Torkunun Hesaplanması T L (N.m) İvmelenme Torkunun Hesaplanması T A (N.m) Gerekli Torkun Hesaplanması T M (N.m) Atalet Oranına Göre Seçilen Motorun Uygunluğu BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASINA AİT ANALİZLER X Eksenindeki Hareket Kontrolünün Analizi Y Eksenindeki Hareket Kontrolünün Analizi Farklı Konumlardaki Analizler BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASININ MONTAJI Ana Gövde Montajı Hatveli Millerin Sigma Profillere Montajı Millerin Sigma Profillere Montajı Y eksenini oluşturan kolların montajı Z Ekseninin Montajı Konstrüksiyonun Montajının Tamamlanmış Hali Montaj Sırasında Karşılaşılan Temel Sorunlar MALİYET HESABI SONUÇ KAYNAKLAR EKLER II

7 ŞEKİLLER DİZİNİ Bölüm Bir Şekil 1. 1 Ahşap konstrüksiyonlu CNC Router... 2 Şekil 1. 2 Tasarımın CAD Programından Alınmış Görüntüsü... 2 Bölüm iki Şekil 2. 1 Sigma Profiller... 4 Şekil 2. 3 Sigma profil ve lamaların birlikte montajı... 4 Şekil 2. 2 Alüminyum Lama... 4 Şekil 2. 4 Krom Kaplı Miller... 6 Şekil 2. 5 Lineer Rulman... 7 Şekil 2. 6 Kaplin... 8 Şekil 2. 7 Step Motor... 9 Bölüm Üç Şekil 3. 1 Mile Etki Eden Kuvvet ve Momentlerin Gösterimi Şekil 3. 2 Milin önden görünüşü,kesme gerilmesi ve moment Şekil 3. 3 Step Motora Ait Çalışma Pulse Hızı Periot Diagramı...15 Bölüm Dört Şekil 4. 1 X Ekseni Mesh Şekil 4. 2 X Ekseni Yer Değiştirme Şekil 4. 4 X Ekseni Güvenlik Faktörü Şekil 4. 5 Y Ekseni Mesh Şekil 4. 6 Y Ekseni Gerilme Şekil 4. 7 Y Ekseni Yer Değiştirme Şekil 4. 9 Y Ekseni Güvenlik Faktörü Şekil Y ekseni Farklı Konum Mesh Şekil Y ekseni Farklı Konum Gerilme Şekil Y Ekseni Farlı Konum Yer Değiştirme Şekil Farklı Konum Güvenlik Faktörü III

8 Bölüm Beş Şekil 5. 1 Ana Gövde Montajı Şekil 5. 2 Yarıklı Rulmanların Millere Takılışı Şekil 5. 3 Hatveli Millerin Sigma Profillere Montajı Şekil 5. 4 Millerin Sigma Profillere Montajı Şekil 5. 5 Yarıklı Rulmanların Alt Destekli Mile Montajı Şekil 5. 6 Y eksenini oluşturan kolların montajı Şekil 5. 8 Rulmanların Lamalara Montajı Şekil 5. 7 Lamaların Profillere Montajı Şekil 5. 9 Lineer Rulmanların X ve Y Eksenine Yerleştirilmesi Şekil Y Ekseninin Bitmiş Görüntüsü Şekil Y ekseninin ana gövdeye tam monte edilmiş hali Şekil Z Ekseninin Görüntüsü Şekil Konstrüksiyonun Montajının Tamamlanmış Hali IV

9 TABLO DİZİNİ Bölüm İki Tablo 2. 1 Sert Krom Kaplı Mil Teknik Özellikler... 6 Tablo 2. 2 Kimyasal Özellikler... 7 Tablo 2. 3 Mekanik Özellikler... 7 Bölüm Üç Tablo 3. 1 Mil alt desteğinin izin verilen kuvvet ve moment değerleri Tablo 3. 2 Seçilen lineer rulman ölçüleri ve mukavemet değerleri Tablo 3. 3 Seçilen Step ( Adım ) motora ait özellikler...14 Bölüm Altı Tablo 6. 1 Maliyet Hesabı V

10 SEMBOLLER F r : Radyal Yük (N) F a : Eksenel Yük (N) M x : X Eksenine Göre Moment (N.m) M y : Y Eksenine Göre Moment (N.m) M z : Z Eksenine Göre Moment (N.m) L: Mil Uzunluğu (mm) P: Eksene Gelen Maksimum Yük (N) E: Elastisite Modülü (MPa) I: Asal Atalet Momenti (mm 4 ) δ: Sehim (mm) L h : Rulman Ömrü (saat) W: Kütle (kg) g: Yerçekimi İvmesi (m/s 2 ) d 3 : Vida Diş Dibi Çapı (mm) J o : Motor Rotor Atalet Momenti (kg.m 2 ) μ: Kayma Yüzeyleri Sürtünme Katsayısı ƞ: Vidalı Mil Verimi μ 0 : Somun İç Sürtünme Katsayısı D b : Vidalı Mil Çapı (mm) L b : Vidalı Mil Uzunluğu (mm) ρ: Vidalı Milin Yoğunluğu (kg/m 3 ) P b : Vidalı Mil Adımı (mm) Δl: Çözünürlük (mm/adım) l: İlerleme (mm) ϴ s : Gerekli Çözünürlük t 1 : İvmelenme Periyodu (s) f 2 : Çalışma Pulse Hızı (Hz) T L : Yük Torku (N.m) F 0 : Pilot Basınç Yükü (N) T A : İvmelenme Torku (N.m) J B : Vidalı Milin Atalet Momenti (kg.m 2 ) VI

11 J T : Toplam Kütle İçin Atalet Momenti (kg.m 2 ) J L : Toplam Atalet Momenti (kg.m 2 ) T M : Gerekli Tork (N.m) f H : Sertleştirme Faktörü f T : Sıcaklık Katsayısı f w : Yük Katsayısı f C : Kontak Katsayısı VII

12 BÖLÜM BİR 1. GİRİŞ 1.1 CNC Router ve Kullanım Amacı Bu çalışmada 3 eksenli masaüstü CNC router tasarımı ve imalatı yapılmıştır. 3 eksen CNC router, doğrusal hareket mekanizmaları (hatveli mil ve yataklar) kullanılarak, step motordan alınan tahrik ile doğrusal hareketin elde edildiği, böylece CNC cihazın amacına yönelik kullanılan uç aksamının, bilgisayar programı ile istenilen konuma getirildiği cihazlardır. Değişik uç aksamları kullanılarak değişik amaçlara hizmet edilebilir. Tezgâhın çalıştırılmasında gerekli olan doğrusal yataklar, vidalı miller ve parça programlarının düzenlendiği yazılım programı hazır olarak alınmıştır. İlk olarak CNC router tezgâhının tasarımı yapılmıştır. Tasarım esnasında tezgâhın hızı ve kapasitesi dikkate alınarak mukavemet hesapları yapılmıştır. Tasarımdan sonra masa tipi CNC router tezgâhının imalatı gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak tasarımı ve imalatı gerçekleştirilen masa tipi CNC tezgâhının sorunsuz bir şekilde çalıştığı görülmüştür. 1.2 Örnek Konstrüksiyonlar ve Farkları CNC router cihazları genel olarak küçük boyutlu masaüstü CNC tezgâhlarıdır. Bu cihazların tasarımında, gövdeyi oluşturan profiller genelde ahşap seçilmekle beraber, bu tasarımda olduğu gibi alüminyum sigma profiller de kullanılmaktadır. Tasarımda ahşap profiller (Şekil 1.1) yerine alüminyum sigma profillerin tercih edilmesinin nedeni, alüminyumun hafif ve sağlam bir konstrüksiyon oluşturmasıdır. Ancak ahşap profillere göre maliyetinin yüksek oluşu bir dezavantajdır. Yine birçok CNC router cihazında kullanılan lineer kızak sistemleri bu tasarımda tercih edilmemiştir. Maliyetinin yüksek oluşu nedeniyle lineer kızak sistemleri yerine krom kaplı miller ve hatveli miller tercih edilmiştir. Kullanılan tüm parçalar standart olup, arızalanan veya bozulan parçaların değişiminin kolaylıkla yapılması da tasarımı, diğer tasarımlardan üstün kılan bir özelliktir. 1

13 Motor olarak CNC router tezgahları için çoğunlukla step motorlar tercih edilmektedir. Bu çalışmada da step motor ve sürücüsü kullanılmıştır. Step motorlar çok pahalı olmamakla birlikte, kolay kontrol edilebilir ve ısı kaybı bakımından üstün bir özellik gösterirler. Ayrıca her boyuttaki motor için yüksek dönme momenti ile birlikte oldukça rijit motorlardır. Fakat daha gürültülü ve titreşimlidir. Tasarımda yükün büyük çoğunluğunu taşıyan, gövdenin altındaki krom kaplı millerde, çoğu konstrüksiyonda kullanılmayan mil alt desteği kullanılmıştır. Buradaki amaç sistemin rijitliğini artırmak ve mildeki olası sehimi yok ederek sistemin sorunsuz bir şekilde çalışmasını sağlamaktır. Şekil 1.1 Tasarımın CAD Programından Alınmış Görüntüsü Şekil 1.2 Ahşap konstrüksiyonlu CNC Router 2

14 BÖLÜM İKİ 2. TASARIMI VE ÜRETİMİ YAPILAN X-Y-Z TABLASINDA KULLANILAN MAKİNA ELEMANLARI VE PARÇALAR 2.1 Ana Gövde Tezgâh tipine göre, tezgâh gövdeleri birbirinden oldukça farklıdır. Ancak bir genelleştirme yapılırsa tezgâhların gövdesi, banko ve kolonlardan meydana gelir. Banko, tezgâhın bulunduğu zemine göre yatay; kolon, bu zemine göre dikey vaziyette bulunan gövde kısmıdır. Tezgâh gövdelerinin; yüksek rijitliğe ve kütleleri azaltmak için hafif konstrüksiyona sahip olmaları; başka bir deyişle rijitlik/kütle oranı yüksek olması gerekir. Ayrıca malzeme seçiminde sönümleme özelliği de dikkate alınır. Rijitlik/kütle oranı üzerinde yapılan teorik ve deneysel incelemelere göre, bu bakımdan en uygun kesitin içi bos kesit olduğu anlaşılmıştır. Bos kesitler eğilme ve burulma gibi zorlamalarda, kesitteki gerilmelerin dağılımım eşitlemekle beraber eylemsizlik momentini de artırırlar. Ancak bu durumda elemanın dış boyutu da artar. Boş kesitli elemanların rijitliklerini artırmak için kaburgalar veya özel şekillendirmeler yerleştirilir. Gövdelerin burulma rijitliği, gövdeyi oluşturan kısımların birbirine bağlama şekline bağlıdır. Genellikle cıvatalarla on gerilme seklinde yapılan bu bağlamalar, bir yandan veya iki yandan olabilir. Genelde iki yandan yapılan bağlama, burulma rijitliğini arttırır. Yapılan çalışmada tezgâhların rijitliği, tasarım sırasında günümüzde geliştirilmiş bir hesap yöntemi olan, sonlu elemanlar yöntemi ile kontrol edilmiştir. [1] Sigma Profiller Sigma profil (Alüminyum Profil) günümüzde çelik konstrüksiyonun yerini almaya başlamıştır. Uygulama alanlarına göre özel olarak dizayn edilmiş bu profillerin 8mm ve 10mm lik kanal ölçüleri sayesinde statik ve dinamik yüklemelere karşı daha sağlam ve güvenilir. bağlantılar mümkündür. Sigma profilin seçilmesindeki en önemli faktörler seri montaj özelliği, dayanıklılık, işlerlik, kullanışlılık ve tasarım özelliğidir. 3

15 Şekil 2. 1 Sigma Profiller En uygun kesitlere sahip olan alüminyum (sigma) profillerin kanallarına göre özel olarak tasarlanan bağlantı elemanları sayesinde daha kolay ve hızlı montaj imkânı verir. Planlama zamanları ve malzeme sarfiyatı asgaridir. Çünkü modüler bir yapıya sahip olan elemanlar daima birbirine uygun olması sebebiyle kullanılması çok pratiktir. Konstrüksiyonlarda değişiklik yapmak mümkündür, bütün parçalar sonradan da olsa kolaylıkla monte edilebilir. Bu alternatiflerinden dolayı sigma (aluminyum) profiller her türlü kullanım için uygun olup aynı zamanda ekonomik bir çözüm olduğundan dolayı günümüzün en çok tercih edilen alt yapı malzemelerindendir. Bizim projemizde 45x45, 30x90, 90x90, 90x180, 90x270 çeşitli ölçülerde sigma profiller kullanılmıştır Alüminyum Lama Alüminyum lamalarda projemizde sigma profiller gibi büyük bir öneme sahiptir. Yüksek rijitlik ve hafiflik gibi gereksinimlerimizi karşıladığı için projemizde gerekli yerlerde, hareket eden araba adını verdiğimiz sistemin oluşturulmasında da olduğu gibi alüminyum lamalar kullanıldı. Şekil 2. 3 Alüminyum Lama Şekil 2. 2 Sigma Profil ve Lamaların Birlikte Montajı 4

16 Tasarımımız da 45x45, 30x90, 90x90, 90x180, 90x270 ölçülerinde alüminyum lamalar kullanılmıştır. Şekil 2.3 de gösterildiği gibi alüminyum lamalar torna tezgâhında işlenerek bağlantı elemanları yardımıyla sigma profillerle montajı yapılmıştır. 2.2 Yataklama sistemi ve elamanları Bir makinenin, sağlam bir yapıda rahat bir şekilde zorlanmalara, mekanik kasılmalara maruz kalmadan çalışması için yataklama sistemlerinin iyi tasarlanmış olması gerekmektedir. Bunun nedeni, tahrik motorlarının gücünün çoğunu kesme kuvvetlerini yenmek için harcamasıdır. Bunun sağlanmaması durumunda motorlar tam olarak verimli kullanılamamaktadır. Bu nedenle makine sistemlerinde hareketli mekanizmalar kullanılıyorsa yataklamanın çok iyi yapılması gerekmektedir. Tasarım ve imalatı yapılan masa tipi CNC freze tezgahında X, Y ve Z eksenlerinin hareket sistemlerinin yataklanmasında, günümüz teknolojisinin getirmiş olduğu yeniliklerden olan, doğrusal rulmanlı yataklar ve indüksiyonlu krom kaplamalı, CK 45 malzeme kalitesinde miller kullanılmıştır. Doğrusal rulmanlı yataklar içlerinde bilye sisteminin sürekli devir daim yapması mantığıyla çalıştığı için sürtünmeyi en aza indirerek, sistemde meydana gelebilecek kasıntı ve zorlanmaları en aza indirgemiştir Krom Kaplı İndüksiyonlu Miller Sert krom kaplama kaplanacak malzeme üzerine krom iyonlarının elektrolitik çökertme yöntemi ile çökertilmesi ile malzemeye korozyon direnci sağlar. En iyi derecede sertlik, düşük sürtünme katsayısı, korozyon direnci, yıpranma direnci, aşınma direnci sağlar. [3] Sert krom kaplı millerin avantajları, sert krom kaplama yeni makine parçalarının ömrünü artırır, tekstil makine parçaları, hidrolik şaftlar, kesici takımları gibi malzemelerin dayanıklılığını geliştirir. Zamanla aşınmış makine parçalarının yenisini alarak bütçenizde oluşabilecek zarar yerine, sert krom kaplama yaparak parça üzerinde kaybolan metali tamir edebilirsiniz. Krom kaplama parçanın orijinal toleranslarında kaplama sağlar. 5

17 Şekil 2. 4 Krom Kaplı Miller Endüstride ise, hidrolik parçaları, valf parçaları, ruloları (Plastik ve matbaa ve kauçuk, ambalaj, metal şekillendirme ), çelik endüstrisi, pompa parçaları, döküm demir, metal şekillendirme parçaları, gıda makineleri, plastik akıtma ve ekstrüzyon vida ve kovanları, tekstil makine yedek parçalar gibi uygulama alanları vardır. ANA MALZEME SERTLİĞİ HB KAPLAMA KALINLIĞI 20 Micron KAPLAMA SERTLİĞİ Hv DOĞRULUK SAPMASI 0.05/1000 mm YÜZEY PÜRÜZLÜLÜĞÜ Ra Micron ÇAP TOLERANSI ISO f 7 STANDART BOY metre YUVARLAKLILIK 1/3 Çap Toleransı OVALLİK 1/3 Çap Toleransı Tablo 2. 1 Sert Krom Kaplı Mil Teknik Özellikler Malzeme W.No C % Mn% Si% S % P % Ck

18 Tablo 2. 2 Kimyasal Özellikler Malzeme Akma Dayanımı N/mm2 Çekme Dayanımı N/mm² Uzama % Ck Tablo 2. 3 Mekanik Özellikler Lineer Rulman Rulmanlı yatak imalatında kullanılan malzemelerin sertlik ve mukavemet değerleri ile aşınma, yorulma ve korozyon dayanımlarının yüksek olması istenir. Ayrıca, söz konusu malzemelerin kararlı yapısal ve mekanik özelliklere sahip olması gerekir. Rulmanlı yataklarda, yuvarlanma elemanlarının yüzeyleri ile yuvarlanma yolları arasındaki temas alanlarının çok küçük olmaları nedeniyle, rulman elemanlarının yüzeylerinde oldukça yüksek basınçlar oluşur. Rulmanlı yataklarda en yüksek yüzey basınçları, yuvarlanma elemanları ile iç bileziğin yüzeylerinde meydana gelir Oluşan basınçlar, rulman elemanlarının yüzeylerinde deformasyona, aşınmaya ve/veya yorulmaya neden olabilirler. Ağır yükler altında çalışan rulmanlı yataklarda aşırı plastik deformasyonun meydana gelmesini önlemek için, rulman malzemesinin elastiklik sınırı ile sertliğinin yüksek olması gerekir. Şekil 2. 5 Lineer Rulman 2.3 Hareket İletim Sistemi ve Elemanları Step motorlarla tahrik edilen eksen sistemleri, dönme hareketini DK tip kaplinler yardımıyla vidalı mil sistemlerine aktarırlar. 7

19 2.3.1 Kaplin Kaplin bir hareketi diğer bir ekipmana iletmek için kullanılan makine parçasıdır. Bu hareketi iletme esnasında mekanik titreşimleri ortadan kaldırmak için kaplin lastiği denilen absorban bir malzeme kullanılmak zorundadır. Kullanılmadığı takdirde ortaya çıkacak mekanik titreşimler makineye zarar verebilir ve kulağa hoş gelmeyen sesler üretebilir. Kaplinler iki parçalı veya üç parçalı üreten firmaya göre çok parçalı da olabilirler; örneğin şaftlar gibi. Şekil 2. 6 Kaplin Makinelerde emniyetli hareket iletiminde önemli bir görevi olan; sistem içersinden belki en basit, takıldığı makineye göre de en ucuz eleman gibi görünen kaplinler; seçiminde, montajında dikkatli davranılmadığında üretimin en pahalı elemanı haline gelir. Monte edildiği makinenin sık durmasına sebep olur. Tüm makineli çalışmalarda (özellikle endüstriyel) üretim zincirindeki bir halkanın aksaması tüm sistemi durduracağından, kaplinlerin seçimi montajı ve kontrolleri son derece önemlidir. Burada yapılan hatalar nedeniyle işletmelerde üretim kesintileri olur, kayıplar artar. Genel anlamda irtibat elemanlarının görevi, güç kaynağı olan motor veya döndüren eleman ile döndürülen eleman arasında irtibat sağlamak ve bu şekilde hareketi iletmektir. Mekanik irtibat elemanları olarak pratikte kaplinler ve kavramalar kullanılmaktadır. Kaplinlerde bağlantı, mekanik bağ ile gerçekleştirilir. Bu nedenle iki mil arasındaki irtibatı sağlamak veya kesmek, mekanik bağlantı elemanının takılıp sökülmesi ile yapılır; bu da ancak döndüren mil dururken mümkündür. Kavramalarda ise irtibat, mekanik veya fiziksel bir olaya (genellikle sürtünme olayına) dayanmaktadır; şöyle ki döndüren mil döndüğü halde istenildiği zaman irtibat sağlanabilir veya kesilebilir. Kaplinlere çözülemeyen kavramalar ve kavramalara çözülebilen kavramalar da denir. 8

20 2.4 Tahrik Sistemi Ve Elemanları Tahrik sistemi olarak, tasarımı yapılan X-Y-Z tablasında step motor ve bu hareketi eksenlere iletmek için krom kaplı mil sistemi kullanılmıştır. Step motorlar düşük hızlarda yüksek dönme momenti ürettikleri ve kontrolü kolay yapıldığı için seçilmiştir. Sistemde X, Y, Z eksenlerinde olmak üzere 3 adet step motor kullanılmıştır. Bu step motorlar 1,8 Nm dönme momentine sahip ve 1.5 A akım çekmektedir Step motorlar Step motorlar dönme hareketindeki adım ve yon sinyallerini dönüştürler ve basit bir şekilde kontrol edilebilirler. Her ne kadar step motorlar, dijital geri besleme sinyalleri ile ya da analog sinyal kombinasyonları ile kullanılsa da, coğunlukla geri bildirim (acık uçlu) dışında kullanılanları da vardır. Step motorların kontrolü için sürücü veya kontrol kartı gereklidir. [4] Step motorların avantajlarından bahsedecek olursak: Şekil 2. 7 Step Motor a) Maksimum dinamik dönme momenti, düşük hızlarda en yüksek değerine ulaşır. Sekil 2.4 de piyasada bulunan bir step motor görülmektedir. b) Step motorlar kolaylıkla ivmelenebilirler, rijitliğe ve sabit bir dönme momentine sahiptirler, bu yüzden genellikle fren ve kavramalara gerek duyulmaz. Step motorlar üretim yapıları itibariyle dijitaldirler. Pozisyon belirleyici adımların sayısı, hız belirleyici frekans adımlarının sayısıyla aynıdır. c) Bu avantajlara ek olarak çok pahalı değil, kolay kontrol edilebilir ve yapısında fırça yoktur, ısı kaybı bakımından ustun bir özellik gösterirler ve her boyuttaki motor için yüksek dönme momenti ile birlikte oldukça rijit motorlardır. 9

21 Step motorlarla ilgili dezavantajlarda vardır: Dezavantajların en büyüğünden biri devir sayısı arttıkça buna ters orantılı olarak dönme momenti de düşer. Çünkü çoğu step motorlar pozisyon sensoru olmadan acık uçlu olarak kullanılırlar buna bağlı olarak emniyetli dönme momenti değeri asılırsa, pozisyon kaybı olabilir ya da motor durabilir. Acık uçlu step motor sistemleri yüksek yüklemeli uygulamalarda ya da yüksek performans isteyen uygulamalarda kullanılmamalıdır. Başka bir eksiklik ise rezonans noktalarında motor milinin çok yüksek salınım yaptığı durumlarda yüksek atalet kuvvetlerini sönümleyememesidir. Sonuç olarak step motorlar yüksek hız gerektiren uygulamalarda iyi sonuçlar vermeyebilirler. Motorun maksimum adım/sn oranı ve düşük hızlardaki dönme momenti değeri dikkate değer bir özellik olabilir Step Motor Sürücüsü Step motor sürücüsü, kontrollerden gelen sinyaller doğrultusunda motora ileri veya geri ne kadar dönmesi gerektiğini söyleyen bir sistemdir. Sürücüler sayesinde motorlar kararlı bir şekilde çalışırlar Step sürücüler en kolay yönetilebilen sürücüler olmalarının yanında en hesaplı sürücülerdir. Bu sürücülerin uygulaması çok kolaydır kişinin elektronik bilgisi olması şart değil okuryazar olması yeterlidir, bu sürücülerde standart Step/Dır girişleri adım ve yon bilgisi girişleridir, Bunun dışında besleme ve motor girişleri bulunur motor fazları genelde bir bobin resmiyle tanımlanır ya da A-A bir faz B-B diğer faz olarak tanımlanır, Adım ve amper ayarları da genelde şematik ya da direnç değerleriyle tarif edilmişlerdir, kısacası step motor ve sürücüleri hem ekonomik hem de uygulaması kolaydır. 10

22 BÖLÜM ÜÇ 3. HESAPLAMALAR 3.1. X Ekseni İçin Yapılan Hesaplamalar: X eksenini için tasarımın ilk aşamasında gidip gelme hareketinin sadece mil üzerinde olmasını düşünmüştük. Ancak oluşacak sehimin lineer harekette kasmalara yol açacağı için mil alt desteği kullanılması daha uygun olmuştur. Taşıyacağı yük göz önüne alındığında ayrıca bir hesap yapmaya gerek görülmemiştir. Sadece en kritik nokta için moment hesabı yapılarak kontrol edilmiştir. Şekil 3. 1 Mile Etki Eden Kuvvet ve Momentlerin Gösterimi Tablo 3. 1 Mil alt desteğinin izin verilen kuvvet ve moment değerleri F a = 230N Tabla ağırlığından gelen maksimum kuvvet. L = 710mm Mil uzunluğu. M y = (F a /2)*(L/2) = 40,83Nm < 108,6Nm ise statik moment bakımından uygundur. 3.2 Y Ekseni İçin Yapılan Hesaplamalar: Y ekseni için kritik olan sehimin istenilen değerlerde olmasıdır. Ayrıca seçilen rulmanın hesabı da yapılmıştır. 11

23 P δ max L Şekil 3. 2 Milin önden görünüşü,kesme gerilmesi ve moment P = 45 N Eksene gelen maksimum kuvvet. L = 600 mm Mil uzunluğu. E = N/mm 2 Elastisite modülü. I 1 = = 3217 mm 4 Asal atalet momenti (r = 8 mm için ) I 2 = = 7854 mm 4 Asal atalet momenti (r = 10 mm için ) δ max = 0,3 mm hesaplanır. (r = 8 mm için ) δ max = 0,123 mm hesaplanır. (r = 10 mm için ) Bu değerlere bakılarak sistemimiz daha hassas çalışması ve daha rijit olması için r = 10mm'lik mil kullanmak uygun görülmüştür Seçilen Rulman Ömrünün Hesaplanması: Mil çapı 20mm seçildiği için lineer rulmanda LME20UU seçilir. f H = 1 ; f C = 0,81 ; f T = 1 ; f W = 1 ; C = 862N ; P = 45N ; n 1 = 1 ; l s = 1,24m/dk 12

24 Tablo 3. 2 Seçilen lineer rulman ölçüleri ve mukavemet değerleri [7] L h = saat bulunur. Bu kadar büyük bir değer çıkması normaldir. Çünkü üzerine gelen yük miktarı düşüktür. Ayrıca bu eksen için kritik olan sehim değeri olduğu için milin çapına göre seçilen rulman, gereksinimi fazlasıyla karşılamaktadır. 3.3 Z Ekseni İçin Yapılan Hesaplamalar: Z ekseni tasarımda düşey eksende yer aldığı, üzerine gelen yük çok az olduğu ve çalışma prensibine göre ne işlem yapılacaksa yalnızca ona kılavuz görevi göreceğinden küçük çaptaki mil seçilmiştir. 16mm çaplı milin kullanılması uygundur. Vidalı mil için motorun tahrik etmesi durumunda oluşan eksenel kuvvet milde basma gerimesine (flanbaj) neden olur. F a = W*g*(sinα + μ*cosα) W = 4kg ; g = 10 m/s 2 ; α = 30 0 ; Ѱ = 0,3 F a = 30,4 N bulunur. Basma gerilmesinin etkili olmaması için gerekli minimum vida diş dibi çapı: 13

25 3.4 Step Motor Seçimi İçin Hesaplamalar Seçilen step motorun ve tezgahın ilgili verilerini yazalım Seçilen motor 1.85NM23STH Motorun rotor atalet momenti J o (kg.m 2 ) 0, Toplam kütle m (kg) (X/Y/Z) 27/9/1,96 Kayma yüzeyleri sürtünme katsayısı μ 0,05 Vidalı mil verimi η 0,9 Somun iç sürtünme katsayısı μ0 0,3 Vidalı mil çapı Db (mm) 16 Vidalı milin uzunluğu Lb (mm) (X/Y/Z) 710/536/287 Vidalı mil malzemesi (demir) için yoğunluk ρ (kg/m3) 7900 Vidalı mil adımı Pb (mm) 5 Çözünürlük Δl (mm/step) 0,025 ilerleme l (mm) 180 Pozisyonlanma periyodu (s) 0,8 Gerekli çözünürlük θs 2 veya daha kısa Tablo 3.3 Seçilen Step ( Adım ) motora ait özellikler Gerekli Çözünürlük: Çalışma Pulse Sayısı: İvmelenme Periyodunun Belirlenmesi t 1 (s): İvmelenme periyodu pozisyonlanma periyodunun %25 dir. Çalışma Pulse Hızı f 2 (Hz): 14

26 Çalışma Pulse Hızı f 2 (Hz) 7200 pulse Şekil 3.3 Step Motora Ait Çalışma Pulse Hızı Periot Diagramı X Eksenine göre Hesaplar Yük Torkunun Hesaplanması T L (N.m) İvmelenme Torkunun Hesaplanması T A (N.m) 15

27 Gerekli Torkun Hesaplanması T M (N.m) Atalet Oranına Göre Seçilen Motorun Uygunluğu Seçilen motorun uygunluğu için toplam atalet momentinin seçilen motorun rotor atalet momentine oranı 10 dan küçük olmalıdır. Seçilen motor uygundur Y Eksenine Göre Hesaplar Yük Torkunun Hesaplanması TL (N.m) İvmelenme Torkunun Hesaplanması T A (N.m) 16

28 Gerekli Torkun Hesaplanması T M (N.m) Atalet Oranına Göre Seçilen Motorun Uygunluğu Seçilen motorun uygunluğu için toplam atalet momentinin seçilen motorun rotor atalet momentine oranı 10 dan küçük olmalıdır. Seçilen motor uygundur Z Eksenine Göre Hesaplar Yük Torkunun Hesaplanması T L (N.m) İvmelenme Torkunun Hesaplanması T A (N.m) 17

29 Gerekli Torkun Hesaplanması T M (N.m) Atalet Oranına Göre Seçilen Motorun Uygunluğu Seçilen motorun uygunluğu için toplam atalet momentinin seçilen motorun rotor atalet momentine oranı 10 dan küçük olmalıdır. Seçilen motor uygundur. 18

30 BÖLÜM DÖRT 4. BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASINA AİT ANALİZLER Açıklama: Analizler yapılırken sistem eksensel anlamda bölgelere ayrılarak daha kolay sonuca gitme amaçlanmıştır. 4.1 X Eksenindeki Hareket Kontrolünün Analizi Şekil 4. 1 X Ekseni Mesh Şekil 4.1 de sistem çok küçük parçalara bölünerek çözüme ulaşılma amaçlanmıştır. 19

31 Şekil 4. 2 X Ekseni Gerilme Şekil 4. 2 de analizi yapılan konumun N/m 2 cinsinden gerilme değeri verimiştir. En yüksek gerilmenin destek parçalarında olduğu görülmektedir. Sayısal değerler sağdaki sütunda görülmektedir. 20

32 Şekil 4. 2 X Ekseni Yer Değiştirme Şekil 4. 3 X EKSENİ GÜVENLİK FAKTÖRÜ Şekil 4. 4 de X ekseninin maruz kaldığı yüke karşı güvenlik faktörü minimum olarak görülmektedir 21

33 4.2 Y Eksenindeki Hareket Kontrolünün Analizi Şekil 4. 5 Y Ekseni Mesh Şekil 4. 6 de görüldüğü üzere tam orta noktadaki konumda analizler yapılmıştır. Şekil 4. 7 Y Ekseni Gerilme 22

34 Şekil 4. 8 Y Ekseni Yer Değiştirme Şekil 4. 9 Y Ekseni Güvenlik Faktörü Şekil 4. 9 da Y ekseninin maruz kaldığı yüke karşı güvenlik faktörü minimum olarak görülmektedir. 23

35 4.3 Farklı Konumlardaki Analizler Şekil Y ekseni Farklı Konum Mesh Şekil 4.10 da sistemin alacağı bir diğer konum analiz edilmiştir. Şekil Y ekseni Farklı Konum Gerilme 24

36 Şekil Y Ekseni Farlı Konum Yer Değiştirme Şekil Farklı Konum Güvenlik Faktörü Şekil de Y ekseninin maruz kaldığı yüke karşı güvenlik faktörü minimum 4.04 olarak görülmektedir. 25

37 BÖLÜM BEŞ 5. BİLGİSAYAR KONTROLLÜ X-Y-Z TABLASININ MONTAJI Yapılan tasarım doğrultusunda ve 3 boyutlu montaj resimleri yardımıyla bilgisayar kontrollü x-y-z tablasının montajı gerçekleştirilmiştir. Tasarım aşamasında maliyeti düşürmek ve montajı kolay hale getirmek amacıyla çeşitli sigma profiller kullanılmıştır. Sigma profiller ve diğer aliminyum lamalar şekil bağı ile birbirine tutturulmuştur.bu da boyut olarak küçük olan tablanın montaj süresini 1 gün gibi kısa bir süreye düşürmüştür. Montaj sırası, eksenler biribiri üzerine bağlantılı olduğundan En büyük eksenden en küçük eksene (X Y Z) şeklinde gerçeklerştirilmiştir. Montaj aşamaları aşağıdaki gibidir: Şekil 5. 1 Ana Gövde Montajı 5.1 Ana Gövde Montajı İlk olarak 16 mm çapındaki krom kalplı miller desteklerine vidalanmış daha sonra bu miller destekleriyle beraber sigma profiller üstüne vidalanmıştır. Diğer profiller üçgen bağıntı ve vidalama işlemleriyle birbirine tutturulmuştur. Son olarak ayaklar takılarak ana gövde oluşturulmuştur. Krom kaplı millerin bağlı oldukları sigma profiller ana gövdeye bağlanmadan önce yarıklı rulmanlar millere geçirilmiştir. 26

38 Şekil 5. 2 Yarıklı Rulmanların Millere Takılışı 5.2Hatveli Millerin Sigma Profillere Montajı Profillere lama adı verilen aliminyum parçalar alyan başlı cıvata ile monte edilmiş daha sonra bu lamalara hatveli millerin yatağı şekildeki gibi bağlanmıştır. Şekil 5. 3 Hatveli Millerin Sigma Profillere Montajı 27

39 5.3 Millerin Sigma Profillere Montajı İlk önce derj maddeden yapılan bir nevi burç görevi gören silindirik parçalar profillere çekiç yardımıyla çakılmış daha sonra bu parçalar içine miller çakılmıştır. Şekil 5. 4 Millerin Sigma Profillere Montajı 5.4 Y eksenini oluşturan kolların montajı Y eksenini oluşturan profiller alüminyum lama ile şekildeki gibi birbirine bağlantısı yapılmıştır. Daha sonra yarıklı rulmanlar üzerine konan başka bir lama üzerine cıvatalar ile monte edilmiştir. Şekil 5. 6 Y eksenini oluşturan kolların montajı Şekil 5. 5 Yarıklı Rulmanların Alt Destekli Mile Montajı 28

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Giriş Temel kavramlar Sınıflandırma Aks ve mil mukavemet hesabı Millerde titreşim kontrolü Konstrüksiyon

Detaylı

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI Salih DAĞLI Önder GÜNGÖR Prof. Dr. Kerim ÇETİNKAYA Karabük Üniversitesi Tasarım ve Konstrüksiyon Öğretmenliği ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Aks ve milin tanımı Akslar ve millerin mukavemet hesabı Millerde titreşim hesabı Mil tasarımı için tavsiyeler

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI AKSLAR VE MİLLER P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Dönen parça veya elemanlar taşıyan

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI 1) Yukarıdaki şekilde AB ve BC silindirik çubukları B noktasında birbirleriyle birleştirilmişlerdir, AB çubuğunun çapı 30 mm ve BC çubuğunun çapı ise 50 mm dir. Sisteme A ucunda 60 kn

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Uygulama Sorusu-1 Şekildeki 40 mm çaplı şaft 0 kn eksenel çekme kuvveti ve 450 Nm burulma momentine maruzdur. Ayrıca milin her iki ucunda 360 Nm lik eğilme momenti etki etmektedir. Mil malzemesi için σ

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA DİŞLİ ÇARLAR II: HESAPLAMA Prof. Dr. İrfan AYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Dişli Çark uvvetleri Diş Dibi Gerilmeleri

Detaylı

Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir.

Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir. BASINÇ ÇUBUKLARI Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir. Basınç çubukları, sadece eksenel basınç kuvvetine maruz kalırlar. Bu çubuklar üzerinde Eğilme ve

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. Frezeleme Đşlemleri. (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt.

MAK-204. Üretim Yöntemleri. Frezeleme Đşlemleri. (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. MAK-204 Üretim Yöntemleri Freze Tezgahı Frezeleme Đşlemleri (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Freze tezgahının Tanımı: Frezeleme işleminde

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar RULMANLI YATAKLAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Rulmanlı Yataklar Yataklar minimum sürtünme ile izafi harekete müsaade eden, fakat kuvvet doğrultusundaki

Detaylı

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Makine Elemanları 2 YUVARLANMALI YATAKLAR-I RULMANLAR Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Yuvarlanmalı Yataklamalar Ve Türleri Bilyalı Rulmanlar Sabit Bilyalı Rulmanlar Eğik

Detaylı

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR: BURULMA DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Burulma deneyi, malzemelerin kayma modülü (G) ve kayma akma gerilmesi ( A ) gibi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla uygulanır. 2. TANIMLAMALAR: Kayma modülü: Kayma gerilmesi-kayma

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLARIN MONTAJI VE BAKIMI

YUVARLANMALI YATAKLARIN MONTAJI VE BAKIMI Makine Elemanları 2 YUVARLANMALI YATAKLAR-III YUVARLANMALI YATAKLARIN MONTAJI VE BAKIMI Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Rulmanların Montajı Tolerans Değerlerinin Belirlenmesi

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Rulmanlı Yataklar YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Rulmanlı Yataklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Yuvarlanmalı

Detaylı

02.01.2012. Freze tezgahında kullanılan kesicilere Çakı denir. Çakılar, profillerine, yaptıkları işe göre gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılır.

02.01.2012. Freze tezgahında kullanılan kesicilere Çakı denir. Çakılar, profillerine, yaptıkları işe göre gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılır. Freze ile ilgili tanımlar Kendi ekseni etrafında dönen bir kesici ile sabit bir iş parçası üzerinden yapılan talaş kaldırma işlemine Frezeleme, yapılan tezgaha Freze ve yapan kişiye de Frezeci denilir.

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net www.muhendisiz.net MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ Hareket civatasında bir güç iletimi söz konusu olduğundan verimin yüksek olması istenir.bu nedenle Trapez profilli vida kullanılır. Yük ; F =

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu BASİT MESNETLİ KİRİŞTE SEHİM DENEYİ Deneyin Amacı Farklı malzeme ve kalınlığa sahip kirişlerin uygulanan yükün kirişin eğilme miktarına oranı olan rijitlik değerin değişik olduğunun gösterilmesi. Kiriş

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ İçten Yanmalı Motor Hareketli Elemanları 1- Piston 2- Perno 3- Segman 4- Krank mili 5- Biyel 6- Kam mili 7- Supaplar Piston A-Görevi: Yanma odası

Detaylı

TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ

TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ İMALAT DALI MAKİNE LABORATUVARI II DERSİ TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ DENEY RAPORU HAZIRLAYAN Osman OLUK 1030112411 1.Ö. 1.Grup DENEYİN AMACI Torna tezgahı ile işlemede, iş parçasına istenilen

Detaylı

METAL İŞLEME TEKNOLOJİSİ. Doç. Dr. Adnan AKKURT

METAL İŞLEME TEKNOLOJİSİ. Doç. Dr. Adnan AKKURT METAL İŞLEME TEKNOLOJİSİ Doç. Dr. Adnan AKKURT Takım Tezgahları İnsan gücü ile çalışan ilk tezgahlardan günümüz modern imalat sektörüne kadar geçen süre zarfında takım tezgahları oldukça büyük bir değişim

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Kayış-kasnak mekanizmalarının türü Kayış türleri Meydana gelen kuvvetler Geometrik

Detaylı

ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ. Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA

ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ. Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA *Karabük Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Eğitimi Bölümü, Karabük Özet Günümüzde Teknolojinin gelişmesi

Detaylı

Rulmanlı Yataklarla Yataklama. Y.Doç.Dr. Vedat TEMİZ. Esasları

Rulmanlı Yataklarla Yataklama. Y.Doç.Dr. Vedat TEMİZ. Esasları Rulmanlı Yataklarla Yataklama Y.Doç.Dr. Vedat TEMİZ Esasları Sabit bilyalı rulmanlar Normal uygulamalar dışında, tek rulmanın yük taşıma açısından yetersiz olduğu yerlerde veya her iki doğrultuda ön görülen

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLAR III: Yuvarlanmalı Yatakların Montajı ve Bakımı

YUVARLANMALI YATAKLAR III: Yuvarlanmalı Yatakların Montajı ve Bakımı Rulmanlı Yataklar YUVARLANMALI YATAKLAR III: Yuvarlanmalı Yatakların Montajı ve Bakımı Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Rulmanlı Yataklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015 Musa DEMİRCİ KTO Karatay Üniversitesi Konya - 2015 1/46 ANA HATLAR Temel Kavramlar Titreşim Çalışmalarının Önemi Otomatik Taşıma Sistemi Model İyileştirme Süreci Modal Analiz Deneysel Modal Analiz Sayısal

Detaylı

CNC DİVİZÖR KATALOĞU.

CNC DİVİZÖR KATALOĞU. CNC DİVİZÖR KATALOĞU www.yildiriakina.net 2017 serisi Yeni Tasarım CNC Divizör GXA - S Süper Pnomatik (Pnomatik Frenli) tabla çapı yeni tasarım dikey ve yatay bağlantı sonsuz dişli aktarma süper pnomatik

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Yorulma hasarı Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu (Havai) Uçuşu Tarih: 28 Nisan 1988 Makine elemanlarının

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

Cıvata-somun bağlantıları

Cıvata-somun bağlantıları Cıvata-somun bağlantıları 11/30/2014 İçerik Vida geometrik büyüklükleri Standart vidalar Vida boyutları Cıvata-somun bağlantı şekilleri Cıvata-somun imalatı Cıvata-somun hesabı Cıvataların mukavemet hesabı

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

Mühendislik Makina ve Metalurji San. Tic. Ltd. Şti. Standart Elemanlar. www.ozyigit.com

Mühendislik Makina ve Metalurji San. Tic. Ltd. Şti. Standart Elemanlar. www.ozyigit.com Mühendislik Makina ve Metalurji San. Tic. Ltd. Şti. Standart Elemanlar www.ozyigit.com GRAFİTLİ KAYDIRMA ELEMANLARI Grafitli kaydırma elemanları: Taşıyıcı ana yapısı genlikle yüksek dayanımlı bronz olan,

Detaylı

www.teknikrulman.com.tr

www.teknikrulman.com.tr L Kaplin L Kaplin Komple L Kaplin T LK 035 17,00 TL T LK 050 10,70 TL T LK 070 13,60 TL T LK 075 17,40 TL T LK 090 21,90 TL T LK 095 23,90 TL T LK 099 25,70 TL T LK 100 33,90 TL T LK 110 60,00 TL T LK

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 5.BÖLÜM Bağlama Elemanları Kaynak Bağlantıları Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Bağlama Elemanlarının Tanımı ve Sınıflandırılması Kaynak Bağlantılarının

Detaylı

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI GEZER KRE KÖPRÜSÜ KOSTRÜKSİYOU VE HESABI 1. GEZER KÖPRÜLÜ KRE Gezer köprülü krenler, yüksekte bulunan raylar üzerinde hareket eden arabalı köprülerdir. Araba yükleri kaldırır veya indirir ve köprü üzerindeki

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Rulmanlar

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Rulmanlar Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler Rulmanlar İçerik Giriş Rulmanlar Yuvarlanma elemanı geometrileri Rulman çeşitleri Rulman malzemeleri Rulman standardı 2 Giriş www.sezerrulman.com.tr

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI Frezelemenin Tanımı Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan takımın dönme hareketine karşılık, iş parçasının öteleme hareketi yapmasıyla gerçekleştirilen talaş

Detaylı

Servo Flexible Kaplin

Servo Flexible Kaplin Servo Flexible Kaplin SERVOFEX SFC MODE Güçlü, yüksek mukavemetli alüminyum alaşımdan gövde Düşük atalet momenti Sağlığa zararlı madde içermez RoHS direktifleriyle uyumlu Tek disk ile yüksek rijitide

Detaylı

29- Eylül KOÜ. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ( 1. ve 2. Öğretim 2. Sınıf / B Şubesi) Mukavemet Dersi - 1.

29- Eylül KOÜ. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ( 1. ve 2. Öğretim 2. Sınıf / B Şubesi) Mukavemet Dersi - 1. SORU-1) Şekildeki dikdörtgen kesitli kolonun genişliği b=200 mm. ve kalınlığı t=100 mm. dir. Kolon, kolon kesitinin geometrik merkezinden geçen ve tarafsız ekseni üzerinden etki eden P=400 kn değerindeki

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ CNC TORNA UYGULAMASI Deneyin Amacı: Deney Sorumlusu: Arş. Gör.

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR

MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR 1. Boyut, gerçek boyut, nominal boyut ve tolerans nedir, tanımlayınız. 2. Toleransları sınıflandırınız. 3. Tasarımı yapılırken bir makine parçasının boyutları

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat)

MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat) MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Oda numaram E-posta adresi : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat) : ikaymaz@atauni.edu.tr http://muhserv.atauni.edu.tr/makine/ikaymaz/makel Her hafta

Detaylı

Kuvvet ve Tork Ölçümü

Kuvvet ve Tork Ölçümü MAK 40 Konu 7 : Mekanik Ölçümler (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kitap destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır. Buradaki

Detaylı

ELASTİSİTE TEORİSİ I. Yrd. Doç Dr. Eray Arslan

ELASTİSİTE TEORİSİ I. Yrd. Doç Dr. Eray Arslan ELASTİSİTE TEORİSİ I Yrd. Doç Dr. Eray Arslan Mühendislik Tasarımı Genel Senaryo Analitik çözüm Fiziksel Problem Matematiksel model Diferansiyel Denklem Problem ile ilgili sorular:... Deformasyon ne kadar

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI 105 MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI Bölüm 20. GİRİŞ VE AÇIKLAMALAR Makina Elemanları Bilimi, makinaları oluşturan elemanların hesaplama ve şekillendirme prensiplerini inceleyen bilim dalıdır. Herhangi bir

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir.

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir. RULMANLI YATAKLAR Yataklar iki eleman arasındaki bir veya birkaç yönde izafi harekete minimum sürtünme ile izin veren fakat kuvvet doğrultusundaki harekete engel olan destekleme elemanlarıdır. Dönme şeklindeki

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2 MAKİNA ELEMANLAR I MAK 341 - Bütün Gruplar ÖDEV 2 Şekilde çelik bir mile sıkı geçme olarak monte edilmiş dişli çark gösterilmiştir. Söz konusu bağlantının P gücünü n dönme hızında k misli emniyetle iletmesi

Detaylı

Ek bilgi Internet:.../egsa. Ürün gamına genel bakıș Versiyon Boyut Strok İtme kuvveti

Ek bilgi Internet:.../egsa. Ürün gamına genel bakıș Versiyon Boyut Strok İtme kuvveti Dinamik ve hassas Vidalı mil tahrikli 300 mm ye kadar kısa stroklar Eksenel veya paralel motor bağlantısı Yedek parça servisi Onarımservisi Ek bilgi Internet:.../egsa Ürün gamına genel bakıș Versiyon Strok

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ

BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ METALURJĠ VE MALZEME MÜHENDĠSLĠĞĠ MALZEME LABORATUARI I DERSĠ BURULMA DENEY FÖYÜ BURULMA DENEYĠ Metalik malzemelerin burma deneyi, iki ucundan sıkıştırılırmış

Detaylı

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar YATAKLAR Miller, dönel ve doğrusal hareketlerini bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla üzerlerine dişli çark, zincir, kayış-kasnak ve kavramalara bağlanır. İşte yataklar; millerin bu görevlerini

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 BÖLÜM 1- MAKİNE ELEMANLARINDA MUKAVEMET HESABI Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 BU DERS SUNUMDAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Makine Elemanlarında mukavemet hesabına neden ihtiyaç

Detaylı

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası Kompakt bir yapıya sahip olan serisi frenler kontrollü veya kontrolsüz elektrik kesilmelerinde devreye giren kolay montajlı sistemlerdir. Vinç ve otomasyon sistemlerinde, asansörlerde, tekstil, tarım,

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altında elastik ve plastik davranışını belirlemek amacıyla uygulanır. Çekme deneyi, asıl malzemeyi temsil etmesi için hazırlanan

Detaylı

Kaliteli Sağlam Güvenilir

Kaliteli Sağlam Güvenilir Kaliteli Sağlam Güvenilir CD 150 Marangozlara özel. -Uygun fiyat -Şık ve zarif tasarım -Opsiyonel ve kolay kullanım -Yaygın yedek parça -Kolay temizlik, -Hızlı ve güvenli teknik destek vizyonumuz Büyüyen

Detaylı

Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1

Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1 Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1 Yılmaz Redüktörün standart üretim yelpazesinin içerisinde genel kullanım amaçlı üretilen redüktörlerin dışında sektöre özgü imal edilmiş özel redüktörlerde bulunmaktadır. Bu

Detaylı

Yapı Elemanlarının Davranışı

Yapı Elemanlarının Davranışı Kolon Türleri ve Eksenel Yük Etkisi Altında Kolon Davranışı Yapı Elemanlarının Davranışı Yrd. Doç. Dr. Barış ÖZKUL Kolonlar; bütün yapılarda temel ile diğer yapı elemanları arasındaki bağı sağlayan ana

Detaylı

TORNACILIK. Ali Kaya GÜR Fırat Ün.Teknik Eğitim Fak.MetalFırat Ün.Teknik Eğitim Fak.Metal Eğ.Böl. ELAZIĞ

TORNACILIK. Ali Kaya GÜR Fırat Ün.Teknik Eğitim Fak.MetalFırat Ün.Teknik Eğitim Fak.Metal Eğ.Böl. ELAZIĞ TORNACILIK Ali Kaya GÜR Fırat Ün.Teknik Eğitim Fak.MetalFırat Ün.Teknik Eğitim Fak.Metal Eğ.Böl. ELAZIĞ TORNANIN TANIMI VE ENDÜSTRİDEKİ ÖNEMİ Bir eksen etrafında dönen iş parçalarını, kesici bir kalemle

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar İçerik Giriş Dinamik yük sayısı Eşdeğer yük Ömür Rulman katalogları Konstrüksiyon ilkeleri Örnekler 2 Giriş www.tanrulman.com.tr

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ Makine Elemanları 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ 1 Bu bölümden elde edilecek kazanımlar Güç Ve Hareket İletim Elemanları Basit Dişli Dizileri Redüktörler Ve Vites Kutuları : Sınıflandırma Ve Kavramlar Silindirik

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0

UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0 UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0 TURQUOISE 2.0 UTS Tribometer T10/20 Yüksek kalite, hassas ölçüm Esnek Tasarım Akademik bakış açısı Hassas ve güvenilir ölçüm TRIBOMETER T10/20 UTS Mühendislik firması

Detaylı

Mukavemet-I. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mukavemet-I. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mukavemet-I Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 5 Eğilmede Kirişlerin Analizi ve Tasarımı Kaynak: Cisimlerin Mukavemeti, F.P. Beer, E.R. Johnston, J.T. DeWolf, D.F. Mazurek, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok.

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 1.1. Kuvvet Makinaları... 1 1.2. İş Makinaları... 2 1.3. Tarifler... 2 1.4. Birimler ve Uluslararası Birim Sistemleri (SI)... 3 1.5. Makinalarda Tanımlar...

Detaylı

08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar

08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar 1 08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar M. Güven KUTAY 2011 Ocak Tablo 1, Cıvatanın pratik seçimi Seçim statik ve dinamik kuvvet içinde aynıdır. Boyuna işletme kuvveti F İŞ Statik 1,6 2,5 4,0 6,3

Detaylı

PASLANMAZ ÇELİK BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1. GENEL

PASLANMAZ ÇELİK BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1. GENEL PASLANMAZ BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1/5 PASLANMAZ ÇELİK BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1. GENEL 1.1 KAPSAM Aydınlatma ünitesi, projektör, kamera, pano, anten, bayrak, flama

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU)

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Taşıma ve Destekleme Elemanları Miller ve Akslar Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Genel Bilgiler Akslar ve Millerin Tanımı Aks ve Mil Örnekleri Aks ve Mil Malzemeleri

Detaylı

FL 3 DENEY 4 MALZEMELERDE ELASTĐSĐTE VE KAYMA ELASTĐSĐTE MODÜLLERĐNĐN EĞME VE BURULMA TESTLERĐ ĐLE BELĐRLENMESĐ 1. AMAÇ

FL 3 DENEY 4 MALZEMELERDE ELASTĐSĐTE VE KAYMA ELASTĐSĐTE MODÜLLERĐNĐN EĞME VE BURULMA TESTLERĐ ĐLE BELĐRLENMESĐ 1. AMAÇ Malzemelerde Elastisite ve Kayma Elastisite Modüllerinin Eğme ve Burulma Testleri ile Belirlenmesi 1/5 DENEY 4 MAZEMEERDE EASTĐSĐTE VE KAYMA EASTĐSĐTE MODÜERĐNĐN EĞME VE BURUMA TESTERĐ ĐE BEĐRENMESĐ 1.

Detaylı

Mukavemet 1. Fatih ALİBEYOĞLU. -Çalışma Soruları-

Mukavemet 1. Fatih ALİBEYOĞLU. -Çalışma Soruları- 1 Mukavemet 1 Fatih ALİBEYOĞLU -Çalışma Soruları- Soru 1 AB ve BC silindirik çubukları şekilde gösterildiği gibi, B de kaynak edilmiş ve yüklenmiştir. P kuvvetinin büyüklüğünü, AB çubuğundaki çekme gerilmesiyle

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

Doğrusal Hareket ve Montaj Teknolojisi

Doğrusal Hareket ve Montaj Teknolojisi STAR Star Hidropar A n a B a y i Bilyalı Somun Vidalı Mil Doğrusal Ray ve Araba Doğrusal Rulman Alüminyum Profil Transfer Sistemleri Kompakt Modüller Doğrusal Hareket ve Montaj Teknolojisi Ürün Kataloğu

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler Endüstiryel uygulamalarda en çok rastlanan yükleme tiplerinden birisi dairsel kesitli millere gelen burulma momentleridir. Burulma

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları İçerik Giriş Vida Vida çeşitleri Cıvata-somun Hesaplamalar Örnekler 2 Giriş 3 Vida Eğik bir doğrunun bir

Detaylı

Titreşim Deney Düzeneği

Titreşim Deney Düzeneği Titreşim Deney Düzeneği DENEY DÜZENEĞI PROJE SÜREÇLERI Kavramsal Tasarım Standart/Ürün Taraması Sistem Planlaması Geliştirme Süreci Test platformunun elektromekanik tasarımı Ölçüm/veri toplama sistemi

Detaylı

AKSLAR VE MĐLLER 1. GENEL

AKSLAR VE MĐLLER 1. GENEL AKSLAR VE MĐLLER 1. GENEL Akslar ve miller benzer elemanlar olmakla beraber aralarında fonksiyon bakımından fark vardır. Akslar kasnak, tekerlek, halat makarası vs. gibi elemanları taşırlar ve esas olarak

Detaylı

3. 3 Kaynaklı Birleşimler

3. 3 Kaynaklı Birleşimler 3. 3 Kaynaklı Birleşimler Aynı ya da benzer alaşımlı metallerin ısı etkisi yardımıyla birleştirilmesine kaynak denir. Lehimleme ile karıştırılmamalıdır. Kaynakla birleştirmenin bazı türlerinde, benzer

Detaylı

L KESİTLİ KİRİŞTE KAYMA MERKEZİNİN ANSYS İLE VE DENEYSEL YOLLA BULUNMASI

L KESİTLİ KİRİŞTE KAYMA MERKEZİNİN ANSYS İLE VE DENEYSEL YOLLA BULUNMASI T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ L KESİTLİ KİRİŞTE KAYMA MERKEZİNİN ANSYS İLE VE DENEYSEL YOLLA BULUNMASI BİTİRME PROJESİ KADİR BOZDEMİR PROJEYİ YÖNETEN PROF.

Detaylı