ENERJİ SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI VE TÜRKİYE'NİN ÖNÜNDEKİ FIRSATLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENERJİ SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI VE TÜRKİYE'NİN ÖNÜNDEKİ FIRSATLAR"

Transkript

1

2 İSTANBUL TİCARET ODASI ENERJİ SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI VE TÜRKİYE'NİN ÖNÜNDEKİ FIRSATLAR HAZIRLAYAN Nusret Alemdaroğlu Elektrik Müh. (Emekli SEDAŞ Genel Müdürü) YAYIN NO: İstanbul, 2007

3 Copyright İTO Tüm haklar saklıdır. Bu yayının hiç bir bölümü, yazarm ve İTO'nun önceden yazılı izni olmaksızın mekanik olarak, fotokopi yoluyla veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz. Eserin bazı bölümleri veya paragrafları, sadece araştırma veya özel çalışmalar amacıyla, yazarın adı ve İTO belirtilmek suretiyle kullanılabilir. ISBN İTO ÇAĞRI MERKEZİ Tel: (212) İTO yayınları için ayrıntılı bilgi Bilgi ve Doküman Yönetimi Şubesi Dokümantasyon Servisi'nden alınabilir. Tel : (212) Faks : (212) E-posta : İnternet : Odamız yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz. YAYINA HAZIRLIK, BASKI, CİLT Prive Grafik Matbaacılık San. ve Tic. Ltd.Şti. Alayköşkü Cd. Küçük Sk. No.4 Cağaloğlu/İSTANBUL Tel: Faks: gmail.com

4 ÖNSÖZ Günümüzde hem ulusal hem de uluslararası politikalarm en önemli belirleyicilerinden biri enerji konusudur. Üretimin, sanayileşmenin ve kalkmmanm en önemli girdilerinin başmda yer almasınm yanısıra enerji, toplumun yaşam standartlarınm ve refahınm yükseltilmesinin de en önemli bileşenlerinden biridir. Bu çerçevede, en yaygm biçimde tüketilmeleri dolayısıyla başta petrol olmak üzere, dogalgaz ve kömür gibi fosil yakıtlar, uluslararası enerji politikalarının ve jeo-stratejilerin şekillenmesinde uzunca bir süreden beri birincil etken konumunda bulunagelmişlerdir. Fosil yakıtlar açısından fakir bir ülke olmasına rağmen Türkiye coğrafi açıdan, sözkonusu kaynaklar açısından en zengin bölgeler olan Ortadoğu ve Kafkaslar/Hazar Bölgesi ile dünyanın en büyük ekonomik oluşumlarından olan Avrupa Birliği arasında tam bir köprü konumunda yer almaktadır. Dünyanın en büyük ilk 20 ekonomisi içerisinde yer alan ve sahip olduğu potansiyel ile son yıllarda gösterdiği üstün performans sayesinde kısa sürede çok daha yukarılara tırmanacağı açık olan Türkiye, bu açıdan sahip olduğu coğrafi ve jeo-stratejik avantajı da değerlendirerek büyük bir bölgesel güç olmak arzusundadır. Bu çerçevede, Avrupa ile Ortadoğu ve Kafkaslar arasında bir enerji terminali ve koridoru olma doğrultusunda son yıllarda geliştirilen ve yavaş yavaş hayata geçirilmeye başlanan "Boru Hattı" projeleri, Türkiye'nin yakın gelecekte bölgesinde söz sahibi olacağının en önemli göstergeleridir. Diğer taraftan, sözkonusu fosil yakıtların yerküremizde sınırlı miktarda bulunmaları ve dünya ekonomisinin sözkonusu büyümesini arttırarak devam ettireceği öngörüsünden hareketle, zaten büyük bir kısmı şimdiden tüketilmiş olan bu yakıtların yakın bir gelecekte tamamen tükenecek olmaları gerçeği, bugün bütün dünya kamuoyunun gündeminde bulunan en öncelikli konuların başına yerleşmiştir. Dolayısıyla petrol ve doğalgaza alternatif enerji kaynakları arayışı hızlanarak devam etmekte, nükleer enerji kullanımı tekrar daha yoğunlukla gündeme gelmekte, rüzgar, jeo-termal, biyo-kütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına ağırlık verilmekte ve hidrojen gibi yeni ve temiz enerji teknolojilerinin geliştirilmesi aciliyet kazanmaktadır. Ayrıca, fosil yakıtların aşırı tüketimine bağlı olarak neredeyse geri dönüşü olmayan bir noktaya gelen ve dünyamızın geleceğini önemli bir biçimde tehdit eden küresel ısınma olgusu da, bu aciliyeti bir kat daha arttıran bir diğer önemli etkendir.

5 Bu bağlamda, sahip olduğu önem nedeniyle genel olarak tüm dünyada enerji politikalarmda yaşanan eğilimler, ülkemizde enerji sektörünün mevcut görünümü ve olası senaryolar ile ağırlığı ve önemi giderek artan alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklan konularım etraflı bir biçimde inceleyen, dolayısıyla Türkiye'nin bulunduğu coğrafya açısmdan önemine binaen oluşturacağı ulusal ve uluslararası enerji politikalarına yön vermesi amacıyla hazırlanan yayınımızın ilgili yetkililere ve üyelerimize faydalı olmasmı diler, yaymı Odamız adma hazırlayan Nusret Alemdaroğlu'na teşekkür ederim. Dr. Cengiz Ersun Genel Sekreter

6 İÇİNDEKİLER Önsöz 3 İTO Enerji Tanıtım Notu 9 BÖLÜM 1 L DÜNYA ENERJI KAYNAKLARI...13 l.l Fosil Kaynaklı Enerjiler Hidrolik Enerji Dünya Hidrolik Enerji Potansiyeli Nükleer Enerji Nükleer Enerji Üretimi Nükleer Enerjiden Elektrik Üretimi Nükleer Enerjinin Dünyadaki Durumu Nükleer Santrallarm Dünyadaki Gelişim Süreci Dünya'da Nükleer Santraller Nükleer Enerji ve Çevre Alternatif Enerji kaynakları 24 l,4,ljeotermal Enerji Rüzgar Enerjisi Güneş Enerjisi Biyokütle Enerjisi Biyomas Enerji Biodizel Enerji Biodizel Üretim ve Tüketim Alanları Hidrojen Enerjisi Hidrojen Üretimi, Hidrojen Üretim Tekn.olojisi...32 BÖLÜM 2 2, TÜRKİYE WN ENERJİ EKONOMİSİ Enerji, Petrol Piyasası ve Petrol Krizleri ABD Jrak İşgali ve Petrol Fiyatları Petrolün Türk Ekonomisine Faturası Türkiye'nin Petrol İthalatı 39

7 3. TÜRKİYE'NİN ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKASI Enerji Stratejisinin Temel Hususları Enerji Sekröründe AB'ye Uyum Süreci Enerji Koridoru Olarak Türkiye Boğazlar Yerine Yeni Hatlar Boru Hatları Güvenliği Petrolde Türkiye'nin Yurtdışındaki Faaliyetleri Yeni Petrol Kanun Tasarısı TÜRKİYE ve DOĞALĞAZ Doğalgaz ve Türkiye Doğalgaz Boru Hatları TÜRKİYE ve ELEKTRİK ENERJİSİ Türkiye Elektrik Enerjisi Durumu Türkiye Elektrik Üretimi Kurulu Gücün Kaynağa Göre Dağılımı Türkiye Termik Enerji Kaynakları Türkiye Kömür Yatakları Türkiye'de Sıvı ve Gaz Yakıtlar Türkiye'de Kömürle Çalışan Santraller Türkiye'de Sıvı ve Gaz Yakıtla Çalışan Santraller TÜRKİYE ve HİDROLİK ENERJİ Türkiye Hidroelektrik Enerji Potansiyeli Türkiye Hidroelektrik Enerji Kurulu Gücü HES (Hidroelektrik Santral) Projeleri Yapım Prosedürü TÜRKİYE ve RÜZGAR ENERJİSİ Türkiye Rüzgâr Enerjisi Potansiyeli Türkiye Rüzgar Enerji Haritası TÜRKİYE ve GÜNEŞ ENERJİSİ TÜRKİYE ve JEOTERMAL ENERJİ Türkiye'nin Jeotermal Enerji Potansiyeli Türkiye Jeotermal Enerji Kaynakları 70

8 10. TÜRKİYE ve BİYODİZEL ENERJİ Türkiye'de Sektörlere Göre Dizel Yakıt Tüketimi Biyodizel Yakıtın Faydaları TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ ARZ-TALEP DENGESİ Elektrik Enerji Fiyatları ENERJİ DARBOĞAZI Türkiye'de Enerji Darboğazı Mobil Santraller NÜKLEER ENERJİ ve Türkiye Türkiye Uranyum ve Toryum Yatakları Nükleer Enerjinin Ülkemize Katkıları Nükleer Enerjinin Çevre Özellikleri ELEKTRİKTE YERLİ KATKININ ARTTRILMASI MADENCİLİK ve ENERJİ, Madencilikte Yasal Durum Türkiye'de Bor Madeni ve Enerji ENERJİDE SEKTÖRÜNDE ÖZELLEŞTİRME Enerjide Özelleştirmenin Amacı Enerjide Özelleştirme Reformu Sonuçları Bazı Ülkelerdeki Elektrik Dağıtım Kayıpları Başarılı Özelleştirme Kriterleri Özelleştirme Mevzuatmm Gelişimi Elektrik Enerjisi Sektör Reformu ve Stratejisi Özelleştirme Esasları Özelleştirmenin Temel İlkeleri Özelleştirme Çalışma Programı Dağıtım Bölgelerinin Özelleştirilmesi Dağıtım Özelleştirmesi Eylem Planı Elektrik Üretim Santrallerinin Özelleştirilmesi Özelleştirme Piyasa UygulamasI Geçiş Dönemi Uygulamaları Tarifeler Geçiş Dönemi Sözleşmeleri 97

9 17. TALEP PROJEKSİYONU ve GÜVENLİĞİ Özelleştirme Kapsamında Yapılacak İşlemler Özelleştirilecek Bölge ve Şirketler Elektrik Sektöründe Özelleştirme Yöntemleri MEVCUT SANTRALLERİN ÖZEL ŞİRKETLERE DEVREDİLMESİ SANTRALLERİN ÖZEL ŞİRKETLERCE YAPIM MODELLERİ DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN ÖZELLEŞTİRİLMESİ Başarılı Özelleştirme Sonuçları ENERJİDE ALTERNATİF KAYNAKLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Petrolün Önemi Enerjide Petrol Talebi Enerjide AB'ye Uyum TÜRKİYE ENERJİ KONUSUNDA ÖNEMLİ PROBLEMLER ENERJİDE ÇÖZÜM YOLLARI TÜRKİYE ve ENERJİ BAKIŞ ALANLARI TÜRKİYE SANAYİSİNDE YENİ TEKNOLOJİ TÜRKİYE TARIMINDA ENERJİNİN ÖNEMİ TÜRKİYE ENERJİDE NE YAPMALI? 116 KAYNAKÇA 117 İTO YAYINLARI 118

10 İTO Enerji Tanıtım Notu Günümüzde dünyada her geçen an enerji konusunda, gelişen teknolojiler sayesinde, birçok yenilikler ortaya çıkarken enerji her bakımdan önemini arttırmaktadır. Halen dünyada yaşayan yaklaşık 6,5 milyar insanın 1,5 milyarı elektrik enerjisinden faydalanamamaktadır. Dünya üzerinde yeraltı ve yer üstü kaynaklarının kullanımıyla, gereksinim duyulan enerjinin sağlanması için yapılan araştırmalar, kullandıkları kaynaklar büyük boyutta devam etmektedir. Bunlar arasında tükenmekte olan kaynaklar yerine alternatif arayışlar sürmektedir. Nükleer enerjiler sahip oldukları kaynağı en uzun süre kullanarak ilk sırada yer almaktadır. Yenilenebilir enerji kaynakları ise tükenen enerji kaynağına bağımlı olmadıklarından sonsuz potansiyele sahip olduğu varsayılmaktadır yılı itibariyle Dünya kömür rezervlerinin %25'i, petrol rezervlerinin %80'i, doğalgaz rezervlerinin ise %65'inin tükenmiş olacağı tahmin edilmektedir. Dünya kömür rezervlerinin 1 trilyon ton olduğu tahmin edilmektedir. Bu rezervin %32,7'si Asya Pasifik coğrafyasında yer almakta olup, %27,9Tuk rezerv ile Kuzey Amerika ikinci sıradadır. Büyük kısmı, elektrik üretmek amaçlı termik santrallerde yakılan katı fosil yakıtlar, konut ve sanayide ısınma ve üretim safhasında da kullanılmaktadır. AB Avrupa Komisyonu 8 Mart 2006 tarihinde yayımladığı Enerji Direktifinde Avrupa için güvenli, rekabetçi, sürdürülebilir enerji siyasetini esas almıştır. Yenilenebilir enerji kaynakları arasında yer alan; rüzgâr, güneş, jeotermal, biyoenerji vb. kaynakların kullanımı her geçen gün artarak devam etmekte özellikle elektrik üretimi için gerekli yeraltı kaynaklarına sahip olmayan ülkeler, yenilenebilir enerji kaynaklarmı kullanarak, elektrik üretim maliyetlerini düşürmeyi hedeflemektedirler. Dünya'daki rüzgâr enerjisi kurulu gücü 2005 yılı için MW (Megawatt)'tır. Avrupa bu kurulu güçten elde edilen enerjinin büyük bir bölümünü kullanırken, Amerika ise bunun %6,4'ünü kullanmaktadır. Türkiye Rüzgâr Enerjisi yönünden önemli bir potansiyele sahiptir. Son tespitiere göre MW gücünde yararlı rüzgâr kaynağı bulunmaktadır.

11 Halen Türkiye'de 5 ayrı yerde toplam 50 MW gücünde rüzgâr santralı bulunmaktadır. Güneş Enerjisi konusunda önemli çalışmalar yapılırken dünyadaki güneş pili kurulu gücü kw (kilowatt) olup, en büyük kurulu güç KW ile Japonya'da bulunmaktadır. Jeotermal enerji konusunda ülkemiz dünyada 7, Avrupa'da ise 1. sırada olup önemli bir potansiyele sahiptir. Gelişmiş tüm ülkelerde özellikle Amerika, Avrupa, Japonya'da elektrik enerjisi üretiminde kullanılan Nükleer Enerjiyi mutlaka kullanmalıyız. Nükleer Enerjide Yeni teknolojiler ile 50 yıl sonra atık sorunu kalmayacağı açıktrr Haziran 2005 tarihinde İtalya Milano Avrupa Enerji Konferansında 2050 yılı Dünya Enerji Senaryolarmda KYOTO Konferansmda sera gazlarmm azaltılması yönünde alman kararlar gereği kömür kullanımındaki kısıntı sebebiyle NÜKLEER Enerjiye dönüş olacağı belirtilmektedir. Türkiye Elektrik Kurulu güçü arasında yer alan termik santraller, hidrolik santraller ve yenilenebilir enerji kaynaklarmm enerji üretimi içersindeki paylan sırasıyla Termik %74,Hidrolik %25 ve Yenilenebilir %1 'dir. Türkiye enerjide başta yerli kaynaklar olmak üzere enerjide çeşitliliğe gitmeli, tüm enerji kaynaklarını (su, kömür, jeotermal, güneş, rüzgâr, biyoenerji v.d.) kullanmalıdır. Öncelikli olarak birincil kaynaklarımız olan hidrolik ve linyit kömür kaynaklarımızın tamamını kullanmalıyız. Bu arada yenilenebilir enerji kaynaklarımızı da yatmm teşvikleri getirerek ekonomiye kazandırmalıyız. Böylece dışa bağımlılık en aza indirilmelidir. Türkiye enerji konusunda bir köprü konumunda olup enerji kaynaklarının %75'ı doğusunda, tüketim kaynaklarının %80'i batısmdadır. Bu durum çok iyi değerlendirilmelidir. Enerji arzında dar boğaza girilmemesi için Türkiye çevresinde bulunan ülkeler ile enterkoneksiyonları tamamlayarak enerji alışverişinde bulunur hale gelmelidir. Bu bağlamda Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya'yı içine alan NABUCCO Projesi'nin bir an önce devreye alınması gerekmektedir.

12 Türkiye'de Elektrik Arz Güvenliğini tehdit eden unsurlar - Üretim yatırımlarmm zamamnda yapılmaması, - Elektrik ithal kapasitesinin dar ve yetersiz olması, - Doğalgaz arzının ihtiyaç oranında artırılmaması, - Maliyetlerden dolayı otoprodüktörlerin kapanma tehlikesi altında olması, - Pahalı üretim yapan mobil santrallerin kapatılması, en önemlileridir. Türkiye Enerji Reformu İçin Çözüm Yolları -"Milli Enerji Şurası" yapılarak burada yeni stratejiler belirlenmeli ve yol haritası ortaya konmalı, böylece uzun vadeli planlama yapılmalı, - Enerji politikamıza uzun vadeli petrol politikası eklenmeli, - Projelendirilen HES yapımları için bürokratik engeller bir an önce kalduilmal, - Rüzgâr, güneş, su, temiz kömür teknolojisi ve nükleer enerjiye ağırlık verilmeli, - Yenilebilir Enerji yasası ile ilgili yönetmelikler çıkarılarak alternatif enerji konusunda ileri düzeyde hamleler yapılmalı. - Türkiye jeotermal potansiyeli açısından Avrupa'da birinci, dünyada yedinci sırada yer almakta olup kaynaklar değerlendirilmelidir. - Biyodizelle ilgili idari, teknik, hukuki, mali ve politik düzenlemeler ve mevzuatlar gerçekleştirilmeli, teşvik edici kararlar alınmalı, - Nükleer enerji santralleri, daha fazla zaman geçirmeksizin hayata geçirilmeli, hidrojen enerjisi çalışmaları desteklenmeli, - Kendi petrol kaynaklarımızı geliştirme ve üretme doğrultusunda ciddi atılımlarda bulunulmalı, - ürkiye'nin petrol ve gaz koridoru olması yönündeki çalışmalara hız verilmeli, - "Enerji verimliliği yasası" bir an önce uygulanarak etkin kullanım sağlanmalıdır.

13 - Türkiye'nin 2020 yılma kadar enerji ihtiyacı %200 artacağı oysa Dünya'da bu artışın %60 olacağı hesaplanmaktadır. Bu duruma bakıldığında Türkiye enerji yatırımlarını dünya ortalamasının 3 katı arttırarak yatırım yapmalıdır. - Enerji verimliliği ve tasarrufu yasası en kısa sürede çıkarılmalıdır. - Elektrik tüketimindeki kayıp kaçaklar Türkiye'de AB ve OECD ülkelerindeki ortalamanın çok üzerinde olup mutlaka düşürülmelidir. - Elektrik sektöründe başlayan özelleştirme çalışmaları öncelikli olarak dağıtımdan başlayarak biran önce sonuçlandırılmalıdır. - Elektrik santrallerinin doğalgaza yönlendirilmesinden vazgeçilmelidir. - Yeni inşaatlarda ısı yalıtımı standartları oluşturulmalı ve sıkı biçimde denetlenmelidir. - Şehirlerarası ulaşımda, özellikle de yük taşımacılığında demiryolu, şehiriçi taşımacılıkta ise, toplu taşıma özendirilmelidir. - Bor madeni konusunda araştırma ve yatırımlar desteklenmeli, dünya liderliği hedeflenmelidir. İstanbul Ticaret Odası

14 1. DÜNYAMDA ENERJİ KAYNAKLARI 1.1 FOSİL KAYNAKLI ENERJİLER Dünyamızda katı, sıvı veya gaz halinde bulunan fosil yakıtların bünyesinde bulundurduğu enerjilerin yakılarak elektrik enerjisine dönüştürülmesiyle elde edilen enerjiye fosil kaynaklı enerji diğer tabiriyle termik enerji denir. Fosil enerji kaynakları arasında kömür (Taş kömürü. Linyit Kömürü vb.), petrol, doğalgaz, asfaltit gibi ürünleri sayabiliriz. Dünyamızda 2030 yılı itibariyle, belirlenen ve yapılan etüdlere göre tespit edilen kömür rezervlerinin %25'i, doğalgaz rezervlerinin %65'i, petrol rezervlerinin %85'inin sona ereceği tahmin edilmektedir. Buna rağmen yeni kaynaklar tespit edilmesi için çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmektedir. Enerji üretiminde kullanılan fosil kaynaklarının en önemlilerinden olan kömür ve kömür çeşitlerinden olan linyit kömürünün kullanılması önemli ölçüde çevre üzerinde olumsuzluklara neden olmaktadır. Bundan dolayı milletlerarası görüşmelerde önemli tartışmalara yol açmaktadrr. Bütün bu tartışmalara rağmen enerji üretiminde kullanılan kömürden kolayca vazgeçilememektedir. Yapılan enerji üretim santrallerinde çevresel olumsuzlukları en aza indirgemek için gerekli filtre teknolojileri uygulanarak çevresel kirlilik en aza indirilmeye çalışılmaktadır. Kömür kaynaklarının kullanımındaki kolaylığı ve güvenilirliği nedeniyle enerji elde edilmesinde bu kaynaktan faydalanılmaya devam edilmektedir. Dünya Enerji Ajanasının verilerine göre günümüzde dünya enerji ihtiyacının büyük bir bölümü (%25) kömür kaynaklarından karşılanmaktadır. ( Tablo 1)

15 Tablo 1. Dünya Kömür Rezervleri 2005 Yılı Sonu İtibariyle Dünya Görünür Kömür Rezervleri (Milyon Ton) Antrasit ve Bitümlü Kömür Alt-Bitümlü ve Linyit TOPLAM Toplam İçindeki Payı (%) Kuzey Amerika ,9% Güney Amerika ,2% Avrupa ,6% Afrika ve Ortadoğu ,6% Asya - Pasifik ,7% DÜNYA TOPLAMI % Kaynak : U.S. Department of Energy,2005 "International Energy Outlook" Dünyada bilinen kömür kaynaklarmm kömür ihtiyacmı yaklaşık 60 yıl süre ile karşılayacağı tahmin edilmesine rağmen yeni arayışlar devam etmektedir. Ayrıca kömür kullanımında teknolojiler geliştirilerek özellikle elektrik elde edilmesinde ağırlıklı kullanılmaktadır. Enerji üretiminde kullanılan fosil kaynaklardan bir diğeri de doğalgazdır. Bugün enerji ihtiyacı için önemli miktarda kullanılan doğalgazın büyük bir bölümü (%80) on ülkede bulunmaktadır. Bunlardan en büyük doğalgaz rezervine sahip olanlar Rusya Federasyonu (47 Trilyon metreküp) ile İran, Türkmenistan, Nijerya, Ukrayna ve Bağımsız Devletler Topluluğu, bazı Avrupa ülkeleridir. Tablo 2'de görüldüğü üzere dünya doğalgaz rezervlerinin büyük bir bölümü ülkemizin kuzey ve doğusunda bulunan ülkelerdedir. BÖLGE Kuzey Amerika Tablo 2. Dünya Doğalgaz Rezervleri Orta ve Güney Amerika Avrupa ve Rusya O.Doğu Afrika Asya Pasifik Toplam Trilyon m3 7,3 7,2 62,3 71,7 13,8 13,5 175,8 Kaynak: BP Statistical Review World Energy, 2004 Tabloda görüldüğü gibi dünyanın en büyük doğalgaz rezervlerinden birine sahip olan Rusya, enerji üretiminde tamamen doğalgaza dayalı bir strateji uygulamamaktadu*. Öncelikli olarak birincil kaynaklarım kullanmakta, doğalgaz üretimini dışa pazarlamaktadır.

16 Enerjide çeşitliliğe giderek farklı kaynaklardan ihtiyacını gidermektedir. Türkiye doğalgazda önemli bir kaynağa sahip olmamasına rağmen önemli bir geçiş noktasında bulunmaktadır. Doğalgaz ihtiyacını farklı ülkelerden temin ederek çeşitliliğe gitmekte, bunun sonucu olarak da arz güvenliğini sağlamaya çalışmaktadır. Dünya Doğalgaz Rezervlerinin dağılımı Diğer 249 Katar 15% Nijerya 3% ABD 3% ^ BAE 3% Venezüella 2% S.Arabistan Cezayir 3% j^usya 26% Kaynak: World Energy Council, Aralık 2004, Petrol ve Doğalgaz Arama 1.2. HİDROLİK ENERJİ Dünyadaki hidroelektrik enerji kaynakları ağırlıklı olarak Amerika, Avrupa, Asya kıtalarında bulunmakta olup, hidrolik enerji birincil enerji kaynaklarındandır. Suyun potansiyel enerjisinden faydalanılarak elektrik enerjisi elde edilmesinde ve tarımsal alanların sulanmasında kuuamlmaktadır.bilinen dünya ülkelerinin büyük bir bölümünde (%50) hidrolik enerji potansiyeli mevcuttur. Dünyanın bilinen ekonomik ve güvenilir hidroelektrik potansiyeli yaklaşık olarak TWH/ yıl olarak tahmin edilmektedir. Yapımı planlanan hidrolik kapasite ise 228 GW'dir. Projesi geliştirilmemiş önemli potansiyel Latin Amerika, Afrika, Asya ülkelerinde bulunmaktadır. (Tablo 3.)

17 Tablo:3 Kıtalarda Su Dengesi Kıta Yağış Buharlaşma Fark Akış (mm) (km3) (mm) (km3) (mm) (km3) Avrupa Asya Afrika Kuzey Amerika Güney Amerika Okyanusya Antartika DÜNYA Kaynak: Igor A. Shiklomanov "World Fresh Water Resources" K. Pamukçu Dünya hidrolik potansiyeli açısından Asya ve Amerika ile Kuzey Avrupa önemli potansiyele sahiptir.ülkemiz hidrolik potansiyel açısından çok zengin olmasına rağmen mevcut potansiyelin hala %35'inden faydalanmaktadır.bu durum yeterli olmadığı gibi tamammm değerlendirilmesi ülkemiz enerji açığmı kapatmakta büyük rol oynayacaktır.

18 1.2.1.DÜNYA HİDROELEKTERİK ENERJİ POTANSİYELİ Tablo 3. Dünya Hidroelektrik Enerji Potansiyeli TEORIK TEKNIK EKONOMIK IŞLETMEDE H.ELEKTRIK POTANSIYEL (GWh/yıl) Kurulu GÜÇ (MW) Ortalama ÜRETIM (GWh/yıl) YAPıLABILIR H.ELEKTRIK POTANSIYEL (GWh/yıl) YAPıLABILIR H.ELEKTRIK POTANSIYEL (GWh/yıl) Afrika Asya Avustralya Avrupa Kuzey ve Orta Amerika G. Amerika Toplam Kaynak : World Atlas&Industry Guide Günümüzde Dünya'da adetin üzerinde baraj bulunmakta, bunlardan sadece %20'si hidroelektrik enerji üretiminde kullanılmaktadır. Elektrik enerjisi üretiminde kullanılan büyük baraj %20'sini oluşturmakta olup, farklı kıtalarda bulunmaktadır. Büyük barajların %46' sı Çin'de %30' u gehşmiş ülkelerde, %9' u Hindistan'da geriye kalan %14'ü diğer ülkelerde yapılmıştır. Hidroelektrik enerji dünyadaki 65 ülkenin elektrik ihtiyacının %50 'sini, 32 ülkenin % 80'ini, 13 ülkenin bütün ihtiyacını karşılamaktadır. Halen dünyadaki birçok ülke hidroelektrik potansiyeline göre enerji ihtiyacını karşılamak için önceliği bu kaynakların değerlendirilmesine vermektedir NÜKLEER ENERJİ Atom çekirdeklerinin parçalanması ve ağır atom çekirdeklerinin bombardımanıyla büyük bir tepkime meydana gelir; bu parçalanma ve tepkime sonucu açığa çıkan fisyon ürünleri enerjiye dönüşür, bu da atom enerjisini, yani nükleer enerjiyi meydana getirir. Yapılan teknolojik sistemlerle tepkime sonucu meydana çıkan nötronlar kullanılarak işletmede süreklilik sağlanır. Atom çekirdeklerinin birleşmesi ile

19 enerji açığa çıkar. Bu birleşme hadisesi "füzyon" olarak adlandmlır. Meydana getirilen bu fisyon ve füzyon olayları sonucu elde edilen enerji nükleer enerjidir. Nükleer enerji atom çekirdeğinin parçalanması sonucu meydana gelen bir fisyon reaksiyonu içerdiği için önemli boyutta tehlikeler arz etmektedir. Bu tehlikelerden dolayı Nükleer Enerji Santralleri maliyetleri yüksek yatırımlar ile gerçekleştirilmekte, kalite standartları yüksek tutulmakta, kontrol ve denetimleri en üst seviyede tasarlanmaktadır. Özellikle uranyum, plütonyum, toryum gibi ağır atom çekirdekleri proton ve nötronları bir arada tutan enerjiye sahiptir. Nükleer santraller, atom çekirdeğinin bölünmesiyle açığa çıkan ısı enerjisinin, termik santrale benzer şekilde, önce mekanik enerjiye, sonra elektrik enerjisine çevrildiği sistemlerdir. Nükleer enerji elde etmek için yer kürede bulunan en önemli madenler Uranyum, Plütonyum ve Toryum'dur. Bunlardan özellikle Uranyum madeninin zenginleştirilme çalışması ile atom çekirdeğinin parçalanması sonucu nükleer enerji elde edilmektedir. Nükleer santrallerde atom çekirdeğinin parçalanması sonucu meydana gelen ısı enerjisi önce mekanik enerjiye, arkasından elektrik enerjisine çevrilerek ekonomik alanlarda kullanıma sunulur NÜKLEER ENERJİ ÜRETİMİ Nükleer Enerji santral reaktörleri, soğutma sistemlerine gore üç grupa ayrılmaktadır. Su soğutmalı reaktörler ( Basınçlı su reaktörleri) Gaz soğutmalı reaktörler Sıvı metal soğutmalı reaktörler Bu tür nükleer reaktörlerde genelde enerji üretmek için uranyum kuuaralmaktadrr. Uranyum madeni enerji üretiminde kullanılmaya başlanmadan önce zenginleştirme işlemine tabi tutulur. Zenginleştirilen uranyumlar topak halden çubuk hale getirilir ve böylece uranyum çubukları elde edilir. Oluşturulan çubuklar nükleer parçalanma sonucu yüksek ısı meydana getirir. Daha sonra yüksek ısının soğutulması için verilen basınçlı su buharlaşır ve bu yüksek basınçlı buharın türbinleri döndürmesiyle oluşan mekanik enerji sistemde elektrik enerjisine çevrilir.

20 Günümüzde nükleer teknoloji pek çok bilimsel çalışmanm önemli bir boyutunu oluşturmasma rağmen ağırlıklı olarak enerji üretiminde kıullanılmaktadır. Nükleer teknoloji ülkelerde gelişmeyi desteklediği gibi uzun vadede enerjinin ucuza maledilmesinde büyük öneme sahiptir. Nükleer santralin ilk yatırım maliyetleri yüksek olmasına rağmen( dolar/kw ) inşa edilen nükleer santrallerde üretilen elektriğin işletme değeri düşüktür. Nükleerde atırım maliyeti 2.30 cent/kwh, işletme bakım maliyeti 0,9 cent/kwh, yakıt maliyeti 0.45 cent/kwh olmak üzere işletme sırasında yapılacak olan sermaye yatırımı hariç piyasa satış maliyeti 3-4cent/kWh civarındadır. Günümüzde 1 kilo kömürden 3kwh,l kilo petrolden 4,5kwh elektrik elde edilirken İkilo Uranyumdan kwh elektrik elde edilebilmektedir. Görüldüğü üzere bu teknolojiden faydalanmak çok cazip görülmektedir. Bilhassa gelişmiş ülkeler nükleer teknoloji ve nükleer enerjiden vazgeçmemektedirler NÜKLEER ENERJİDEN ELEKTRİK ÜRETİMİ Dünyada bilinen enerji kaynakları tamamen kullanılsa dahi enerji ihtiyacının tamamını karşılamak mümkün olmamaktadır. Bu nedenle arayışlar devam etmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklan kullanılsa dahi ihtiyaca yetmemektedir. Bunun için çeşitli kesimlerin karşı çıkmasma rağmen nükleer enerjiden elektrik üretimi yapmak kaçınılmaz olmuştur. Bu konuda bilhassa gelişmiş ülkeler önemli miktarda üretim yapmaktadırlar. Nükleer Enerji santral yapımında kullanılan malzemelerin kimyasal ve fiziksel özellikleri farklı ve değişik özellikte olması nedeniyle seçilen nükleer reaktör tipleri ayn ayn olmaktadır. Ağırlıklı olarak basmçlı su reaktörlerinin kuuamldığı yeni nesil nükleer santrallerde meydana gelen yüksek ısı enerjisi ve basınç altmda üretilen buhar türbin jeneratör sistemi ile elektrik enerjisine dönüştürülür. Nükleer enerji güvenliğin en yüksek seviyede sağlanması, çevresel etkilerin en aza indirilmesi, sürekli, ucuz elektrik elde etme imkani sunması nedeniyle çok sayıda ülke tarafından tercih edilmektedir. Dünyada 2005 yılı istatikleriyle 442 adet nükleer satral bulunmakta, kurulu güç MW olup dünya elektrik üretiminin %18'i nükleer enerjiden sağlanmaktadır.

21 Nükleer teknoloji hem güvenli olması hem de ucuza elektrik elde etme imkânı sunması sebebiyle çok sayıda ülke tarafından tercih edilmektedir. Dünyada 2005 yılı itibariyle 442 adet nükleer santral bulunmakta 35 adet de inşa halindedir. Bu santrallerin kurulu gücü 367 binmw olup dünya elektrik üretiminin %18'ne ulaşmıştır yılında yapılan Kyoto Protokolü ile sera gazı çıkarmayan, güvenilir ve ucuz elektrik üreten nükleer enerjiye doğru bir dönüşüm dünyada hızla yayılmaktadır. Nükleer enerjideki bu hareket özellikle Kuzey Amerika, Doğu Avrupa, Uzakdoğu ülkelerinde elektrik üretiminde özellikle nükleer enerjiye dönüşümü başlatmıştır. Bu amaçla dünyada otuzbeş adet nükleer reaktör inşa halinde olup, sadece Çin'de 2020 yılına kadar mevcut 32 adet nükleer santrale 11 santral daha ilave edilecektir. DÜNYADAKİ NÜKLEER ELEKTRİK ÜRETİMİ VE PLANLAMALAR ALT SINIR REFERANS ÜST SINIR 1995 (MEVCUT) 339 Gwe 339 Gwe 339 Gwe 2000 (TAHMİN) 357 Gwe 362 Gwe 367 Gwe 2010 (TAHMİN) 358 Gwe 401 Gwe 414 Gwe 2015 (TAHMİN) 333 Gwe 411 Gwe 473 Gwe Kaynak: D^nya Enerji Ajans" (WEA) Nükleer Enerji üretimi ileri bir teknolojiyi gerekli kıldığından gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bu teknolojiyi elde ederek nükleer santrallere kavuşmak isterler. Nükleer Enerji konusunda günümüzde dünyada birçok ülke enerji üretimi için Nükleer Enerjiye dayalı sistemler kurmaktadır. Dünyamızda 56 ülkede Nükleer Enerji üretimi konusunda 284 Araştırma Reaktörü çalışmaktadrr. Halen (Ocak 2006 itibariyle) 31 ülkede ticari olarak enerji üretiminde kuuamlan 442 adet Nükleer Reaktör mevcuttur. Nükleer Enerjinin en önemli üretim kaynaklarından biri nükleer santrallerdir. Nükleer santrallerin yapımı uzun süreli ve kuruluş maliyeti yüksek olmasına rağmen bu santrallerden elde edilen elektrik ucuz olduğu için gelişmiş ülkelerde tercih edilmektedir. Ayrıca nükleer teknolojiye sahip ülkelerin dünya konjoktöründe önemli bir yeri olduğu açıktır. Bu teknolojide önemli bir konu olan atıklarla baş etmek oldukça pahalı ve tehlikelidir.

22 Nükleer atıklar konusunda kamuoyunda varolan düşünceler ön yargılıdır. Kömür santrallerinden çevreye yayıla CO2 ve SO2 nükleer santrallerde yoktur. Radyoaktif atıklar küçük bir alanda 10 yıl ve üzeri bekletilmesi ile tehlikeli özelliklerini kaybederler NÜKLEER ENERJİNİN DÜNYADAKİ DURUMU 100-] 60 i 40 i 20 H mıjjıu um İ l m S. o c d -2 c I ı ı I < ı < ü ^ Tablodan da görüleceği üzere dünyada nükleer enerji başta gelişmiş ülkeler olmak üzere çok sayıda ülke tarafından kullanılmaktadır. Artan enerji ihtiyacını karşılamak için alternatif enerji kaynaklan yamnda güvenilir, yüksek teknolojiye dayalı nükleer enerji kullanılmalıdır NÜKLEER SANTRALLARIN DÜNYADAKİ GELİŞİM SÜRECİ Nükleer enerjiden ticari amaçlı elektrik üretimi için ilk uygulamalar 1964 yılında başlamış ve bilahare 1970'li yıllara doğru çoğalmıştır yılında ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan petrol krizi sonucu nükleer enerjiden elektrik elde etme büyük bir hızla yayılmıştır. Gelişmiş ülkelerde ortaya konulan tasarruf önlemleri ve enerjiyi verimli kullanma yolundaki çalışmalar sonucu elektrik enerjisine olan talep sınırlı kaldığından nükleer santral yapımında önemlli miktarda zaman kazanılmasına fırsat yaratılmıştır. Yüksek güçteki nükleer santrallerde elektrik üretim maliyetleri

23 düşük kaldığından tercih sebebi olmuştur. Fosil yakıtlı enerji üretimine bağlılığı azaltmak isteyen ülkeler nükleer enerjiye yönelmişlerdir. Nükleer enerji üretiminde nükleer atıkların çevreyle ilgili problemlerinden dolayı 1980'li yıllarda ABD ve Avrupa ülkelerinde nükleer karşıtı gelişmeler olmuştur. Avrupa'da Doğu Bloku ülkeler dışında nükleer santral yapımları azalmıştır. Dünyadaki ekonomik gelişmelerin önemli bir yükselme kaydetmesi sonucu elektrik tüketiminde artışlar meydana gelmiş, bu artışları karşılamak için elektrik üretiminde tekrar nükleer enerjiden faydalanma yoluna gidilmiştir. Fakat 1986 yılında Ukrayna-Çemobil'de meydana gelen nükleer enerji santral kazası nedeniyle nükleer karşıtı hareketler meydana gelmiştir. Bütün bu gelişmelere rağmen günümüzde dünyada nükleer enerjiden elektrik üretimi önemli bir oranda yapılmaktadır. Toplam üretimin %80'lik kısmı OECD ülkelerinde bulunmaktadır. Ülkemizde nükleer santral olmamasına rağmen komşu ülkelerden Ermenistan Metsamor'da bulunan nükleer santral sınırımıza sadece 19 km mesafededir. İğdır ilimizin hemen yambaşmdadir. Yine komşu ülke olan Bulgaristan'da 2adet, Romanya'da 4 adet, Karadeniz'in hemen karşısında bulunan Ukrayna'da 17 adet nükleer santral bulunmaktadır. Çevremiz nükleer santraller ile çevrili olduğu halde hala nükleer santrale karşı çıkmayı anlayamamaktayız. Bugün dünyada gelişmiş bütün ülkelerde nükleer santral öncelikli oarak kullanılmaktadır. Ülkemizin de hem nükleer teknolojiyi tanıması, hem de enerji ihtiyacının karşılanması noktasında mutlaka nükleer enerjiyi bilinen son teknolojiyi uygulayarak elde etmelidir DÜNYA'DA NÜKLEER SANTRALLER 2005 yılı sonu itibariyle dünyada toplam 442 adet nükleer santral bulunmaktadır. Bu nükleer santrallerin toplam kurulu gücü MW, elektrik üretimindeki payı ise %18'dır. Nükleer enerjinin ülkelerin elektrik üretimindeki payına bakıldığında, Fransa %77 ile ilk sırada bulunmaktadır. (Tablo 4) Fransa'yı sırasıyla Belçika, Slovakya ve Ukrayna takip etmektedir. Toplamda 104 adet nükleer santrale sahip olan ABD'de, nükleer enerjinin elektrik üretimindeki payı %20 düzeyinde bulunuyor. Bu oranm 2020 ve 2050 yıuarmda

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE

ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE İÇİNDEKİLER NÜKLEER ENERJİ NEDİR? NÜKLEER ENERJİ ÜRETİMİ NASIL YAPILIR? DÜNYADA

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Nükleer Reaktörler. Özgür AYTAN

Nükleer Reaktörler. Özgür AYTAN Nükleer Reaktörler Özgür AYTAN Bu sunuda anlatılacak olanlar Fisyon Nedir? Nükleer Reaktörler Çalışma Prensipleri Dünyadaki Durum Neden Nükleer Reaktör? Dünyadaki Enerji Kaynakları Dünyadaki Enerji Projeksiyonu

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M E H M E T A Ş K E R, 2 5. 0 9. 2 0 1 3 I S T A N B U L TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POLİTİKALARI : Elektrik enerjisi üretmek için yenilenebilir kaynakların kullanımını

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir?

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? SORULAR 1- Termik enerji nedir? 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 3- Gaz atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? 5- Bir termik

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır.

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Yüzyıllarca evlerde biyoenerji,odun ve organik atıklardan gelen biyo kütle şeklinde kullanılmıştır.

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70 Türkiye nin ve DünyaD nya nın Enerji Profili 1/70 Sunumdaki grafik ve tabloların n büyük b k kısmk smı TMMOB Makine Mühendisleri M Odası Enerji Çalışma Grubu Başkan kanı Sn. Oğuz O TÜRKYILMAZ T tarafından

Detaylı

2002 ENERJİ İSTATİSTİKLERİ

2002 ENERJİ İSTATİSTİKLERİ World Energy Council CONSEIL MONDIAL DE L'ENERGIE Turkish National Committee COMITE NATIONAL TURC Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi 22 ENERJİ İSTATİSTİKLERİ TÜRKİYE 9. ENERJİ KONGRESİ ENERJİ İSTATİSTİKLERİ

Detaylı

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Ülkemizde 2010-2011 yılı itibari ile çeşitli

Detaylı

Enerji Kaynağı Olarak Kömür

Enerji Kaynağı Olarak Kömür SOMA'DAN SONRA: TÜRKİYE'DE ENERJİ KAYNAKLARI, ÜRETİM VE TÜKETİMİ, ALTERNATİF ENERJİLER, ENERJİ POLİTİKALARI PANELİ Enerji Kaynağı Olarak Kömür Prof. Dr. Ahmet Arısoy Giriş. Enerji kaynağı olarak kömürün

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

PETROL PİYASASI 2010 YILI 1. ÇEYREK RAPORU

PETROL PİYASASI 2010 YILI 1. ÇEYREK RAPORU PETROL PİYASASI 2010 YILI 1. ÇEYREK RAPORU ANKARA 2010 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 2010 Birinci Çeyrek Petrol İthalatı (Ton)... 3 Tablo 2 Petrol İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı... 4 Tablo 3 2010 Birinci

Detaylı

Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON

Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON 27 MAYIS 2015 - İZMİR Yavuz Aydın Başkan TÜRKOTED KÜRESEL ENERJİ PİYASALARINDA GELİŞMELER VE BEKLENTİLER 2 02.06.2015 The future

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

HİDROELTRİK SANTARALLERİ

HİDROELTRİK SANTARALLERİ HİDROELTRİK SANTARALLERİ Bir miktar yükseklik kazandırılmış akışkanın(suyun) potansiyel enerjisine hidrolik enerji denir. Bu enerjiyi önce çeşitli düzeneklerle mekanik enerjiye, ordanda elektrik enerjisine

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU PLANLAMA ALANININ KONUMU: Planlama Alanı Türkiye'nin Batısında Ege Bölgesinde Aydın ili,sultanhisar ilçesi

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2000, saat 18:00 Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon

Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2000, saat 18:00 Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon ÜLKEMİZİN ENERJİ DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2, saat 18: Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon Doç.

Detaylı

Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor

Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor Sebigas ve Maccaferri Endüstriyel Grubu Maccaferri Endüstriyel Grubu yüzyılı aşkın bir süredir aktif olup enerji alanı dahil birçok farklı endüstriyel sektörde

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum

Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum E P D K Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum Rıza GÜNGÖR Grup Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu EİE Toplantı Salonu 21 Mart 2007 E P D K Kojenerasyon Nedir? Isı ve elektrik

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012

Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012 GENSED Güneşin Güçbirliği Prof. Dr. Engin TÜRE GENSED Yönetim Kurulu Başkanı Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012 Kuruluş Tarihi 01 Ekim 2009 Kuruluş Tarihi 01 Ekim 2009 Kuruluş Amacı Türkiye de güneş

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton)

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton) NARENCİYE DOSYASI Kökeni Güneydoğu Asya olan turunçgillerin, çağdaş anlamda üretimi 19. yüzyılda ABD`de başlamış ve hızla yayılmıştır. Turunçgil yetiştiriciliği dünyada 40 derece kuzey enlemi ile 40 derece

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 Enerji Tasarrufunda Kombine Çevrim ve Kojenerasyon Yaşadığımız dünyada elektrik üretiminin % 80 i fosil yakıtlardan

Detaylı