II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ"

Transkript

1 tmmob makina mühendisleri odası II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ BİLDİRİLER KİTABI KASIM 2001 İSTANBUL Yayın No: E/2001/289

2 tmmob makina mühendisleri odası Sümer Sok. No: 36/1 -A Kızılay / ANKARA Tel: (0312) Fax: (0312) ISBN : Bu kitabın yayın hakkı MMO'ya aittir. Kitabın hiçbir bölümü değiştirilemez, MMO'nun izni olmadan kitabın hiçbir bölümü elektronik, mekanik fotokopi vs. yollarla kopya edilip kullanılamaz. Kaynak göstermek şartıyla kitaptan alıntı yapılabilir. Baskı: Yapım Tanıtım Yayıncılık San. ve Tic. Şti. Tel: (0212)

3 TMMOB Makina Mühendisleri Odası "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ" Kasım 2001 İSTANBUL'DA BİNALARDAKİ ISINMA AMAÇLI YAKIT TÜKETİMİNDEN KAYNAKLANAN KARBON DİOKSİT EMİSYONLARI Mikdat Kadıoğlu", Ahmet Durmayaz "İTÜ, Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi, Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Maslak, 80626, İstanbul, Tel: (212) , h İTÜ, Nükleer Enerji Enstitüsü, Maslak, 80626, İstanbul Tel: (212) , E-posta: Doç. Dr.Mikdat KADIOĞLU; 1984'te İTÜ Meteoroloji Müh. Bölümünden mezun oldu. 1994'te İTÜ Meteoroloji Müh. Ana Bilim Dalından doçentlik unvanını aldı. Birçok bilimsel dengide hakemlik yapmış olup, onlarca yayınlanmış uluslararası makale, bildiri, ulusal araştırma makaleleri, ulusal bildiriler, ARGE projeleri vardır. Birçok doktora ve master tezinde danışmanlık yapmış olup, 1994'ten beri İTÜ Meteoroloji Müh. Ana Bilim Dalında görev yapmaktadır. Doç. Dr. Ahmet DURMAYAZ; 1981 yılında ADMMA'dan mezun olan Ahmet DURMAYAZ 1999 yılında YÖK Nükleer Teknoloji Bilim Dalında Doçent Unvanını almıştır. Hakemli birçok ulusal ve yabancı dergide makaleleri yayınlanmış olup, birçok ulusal kongre ve sempozyumda basılmış, sunulmuş bildirileri vardır yılından beri İTÜ Nükleer Enerji Enstitüsünde görev yapmaktadır. ÖZET: Bu çalışmada, binalarda ısınma amacıyla doğal gaz yakılması halinde, bir ısıtma mevsimi süresince İstanbul'da ortaya çıkan CO 2 emisyonları Hükümetlerarası İklim Değişimi Paneli tarafından hazırlanmış dokümanlardan yararlanılarak ayrıntılı bir şekilde belirlenmiştir. Bir şehirdeki ısınma amaçlı yıllık toplam yakıt tüketimi, istatistiki verilerle stokların muhasebesi yapılarak doğrudan belirlenebilir. Alternatif bir yöntem ise, ısıtma derece-saatlerinden yararlanarak yapılan hesaplama ile tahminde bulunulmasıdır. Bu çalışmada, ısıtma derece-saatleri ile elde edilen enerji talebi ve yakıt tüketimi tahminlerinden yararlanarak bir ısıtma mevsimi süresince İstanbul'da ortaya çıkan CO 2 emisyonları hesaplanmıştır. Bu çalışma esnasında en iyi ve en kötü olarak isimlendirilen iki farklı inşaat koşulları için elde edilen sonuçların karşılaştırılması yapılarak, en kötü diye nitelendirilen inşaat koşullarında CO 2 emisyonlarının diğerinin yaklaşık olarak üç katı olduğu belirlenmiştir. Carbon dioxide emissions from the fuel consumption for heating in buildings in istanbul in this study, energy requirements and natural gas consumptions for heating purpose in apartment buildings in istanbul for a heating season are estimated parametrically by degree-hours method. Depending on these estimations, carbon dioxide emissions from natural gas combustion for heating in buildings in istanbul are estimated in detail by the aid of Revised 1996 Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Guidelines for National Greenhouse Gas Inventory. it is estimated that the yearly CO 2 emissions in istanbul reaches up to 19.1 Mt considering mean number of the people living in an apartment building is 30 people, glazing area percentage is 50%, air exchange rate is 2.0 that is called, in this study, as the worst building and usage conditions. Anahtar sözcükler: Karbon dioksit emisyonu, IPCC, ısınma. 1. GİRİŞ: Bir yerleşim merkezinde binalardaki ısınma amaçlı enerji talebi hava koşullarına, binaların mimari özellikleri ile ısıl-fiziksel karakteristiklerine ve yerleşim merkezinde bulunan bina

4 sayısına dolayısıyla yerleşim merkezinin nüfusuna bağlıdır. Binalarda soğuk havalarda ısınma için ihtiyaç duyulan enerji ve yakıt miktarı hava sıcaklığı ile ters orantılıdır. Hava sıcaklığı, ölçümlemeleri ve dolayısıyla ısıtma derece-saat (IDS) değerleri dikkate alınarak, şehirdeki yıllık / ısınma amaçlı enerji talepleri belirlenebilir. ', Bu amaçla yapılan bir çalışmada hesaplarda veri olarak yıllarında Göztepe klima istasyonunda kaydedilen saatlik ortalama sıcaklık değerleri kullanılmış ve İstanbul için ısınma ' amaçlı yıllık enerji talebi ve yakıt tüketimi değerlen tahmin edilmiştir [1]. Diğer bir çalışmada, İstanbul ilinin Şile, Florya, Kumköy, Sarıyer, Göztepe, Bahçeköy ve Kartal ilçelerinde bulunan 7 adet klima istasyonunda yıllarında kaydedilen günlük ortalama sıcaklık değerleri kullanılarak elde edilen ısıtma derece-gün (IDG) indeksleri ile bu ilçelerdeki ısınma amaçlı enerji ihtiyaçları ve doğalgaz tüketimleri tahmini olarak belirlenmiş ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır [2]. Bir başka çalışmada, İstanbul, Ankara, Bursa, Adana ve Konya şehir merkezleri için ısıtma amaçlı yıllık enerji talebi ve yakıt tüketimi değerleri tahmin edilmiştir [3]. Sözkonusu çalışmalarda ısıtma amaçlı yıllık toplam enerji talebi ve yakıt tüketimi hesaplamaları, on dairelik < prototip bir apartman gözönüne alınarak gerçekleştirilmiştir. Tek-çift cam kullanımı, hava f değişim oranları, binflarda yaşayan kişi sayıları ile buna bağlı olarak toplam bina sayısı ve dış cephede yer alan pencerelerin toplam alanının toplam dış cephe alanına oranları değişken olarak kullanılarak, bir ısınma mevsimi süresince tahmini ısınma amaçlı enerji talebi ve doğal gaz tüketimi miktarları parametrik analizle ayrıntılı bir biçimde hesaplanmıştır. Bu çalışmada ise, ulusal sera gazı envanteri hazırlanmasına ilişkin olarak Hükümetlerarası İklim Değişimi Paneli (IPCC) tarafından hazırlanmış dokümanlarda [4-6] yer alan yöntemden yararlanılarak, İstanbul'da binalarda ısınma amacıyla doğal gaz yakılması halinde, bir ısıtma mevsimi süresince ortaya çıkan CO 2 emisyonları parametrik olarak, ayrıntılı bir şekilde belirlenmeye çalışılmıştır. Aşağıda, öncelikle İstanbul'da seçilen bir prototip apartmanda yıllık ısınma amacıyla gereken enerji talebi ve İstanbul'un tümü için ısınma amacıyla doğal gaz tüketimi ısıtma-derece saat yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Daha sonra, bu yakıt tüketimi değerlerine dayalı olarak CO 2 emisyonları belirlenmiştir. j t 2. VERİLER: İstanbul gibi şehirlerde, yeterince güvenilir enerji talebi projeksiyonları elde edebilmek için mümkün olduğunca çok verinin kullanılması gereklidir. Bu çalışmada, İstanbul ili sınırları içinde bulunan ve T.C. Başbakanlık Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı olan Göztepe klimatoloji istasyonunda yıllarında kaydedilen saatlik ortalama hava sıcaklıkları kullanılmıştır. 3. ISITMA DERECE-SAATLERİ: i İç ortam sıcaklığı ile dış ortam hava sıcaklığı arasındaki farkların bir ifadesi olan IDS değerleri ısıtma sektöründe binalarda ısıtma ihtiyacının tespitinde kullanılmaktadır [7]. IDS değerleri dış hava sıcaklığının belirli bir düzeyin altına inmesi halinde tanımlanır ki, bu düzeye taban sıcaklığı denir. Taban sıcaklığı, ısıtma prosesinin başlatılacağı en yüksek sıcaklıktır. Buna göre, bulunulan bölgedeki dış hava sıcaklığı taban sıcaklığının altına, düştüğünde ısıtmanın başlatılacağı kabul edilir. Taban sıcaklığı amaca, kişiye, yöreye, enlemlere ve topoğrafık özelliklere göre değişebilir. Dünya çapında yapılan çeşitli araştırmalarda insanların genel olarak 18,3 C ve altındaki sıcaklıklarda ısınma ihtiyacı duydukları saptanmıştır [8]. Türkiye'de yapılan bazı araştırmalarda Ankara ve İstanbul gibi büyük metropollerde dış ortam sıcaklığının 15 C ve altına düştüğü günlerde ısıtma ihtiyacı j duyulduğu kabul edilmiştir [1-3,9]. Hava sıcaklığının, taban sıcaklığı üzerinde olduğu ; durumlarda ise ısıtma talebinin olmadığı kabul edilir. Bir yörenin herhangi bir saatlik IDS değeri, dış hava sıcaklığının taban sıcaklığının altına inmesi durumunda, iç ortam hava sıcaklığı ile saatlik ortalama dış hava sıcaklığı arasındaki farktır. Belirli bir periyot için IDS değeri ise, iç ortam hava sıcaklığı ile saatlik ortalama i dış hava sıcaklıkları arasındaki farkların kümülatif toplamıdır. ; Genel olarak IDS değerleri İ2

5 - ^ # *» < 1 ' " ~ '! N IDS= (T i -T d ) j> (D şu bağıntisıyla hesaplanmaktadır. Eş.(l)'de, Tj ortalama saatlik dış ortam hava sıcaklığı, Tj bina içi konfor sıcaklığı (20 C), T t ise ısıtma için öngörülen taban sıcaklığıdır (15 C). İstanbul'da yıllarında kaydedilen günlük ortalama hava sıcaklıkları Şekil l'de sunulmaktadır.» Ölçülen sıcaklıklar Eö" uydumla ' ' ı ' ' ' ' ı ' ' ' ' ı ' ' ' r ' ı T ı» r ı Yılın günleri Şekil 1. İstanbul'da kaydedilen günlük ortalama hava sıcaklıkları [3]. Şekil 1 yardımıyla, İstanbul'da ısıtma mevsimi başlangıç ve bitim tarihleri yılın 298. günü (19 Ekim) ve 125. günü (5 Mayıs), ısıtma mevsiminin süresi ise ortalama 193 gün olarak elde edilir. Eş.(l) ısıtma günlerinin her biri için ayrı ayrı uygulanarak, ısıtma mevsimi süresince ısıtma derece-saatlerinin günlere dağılımı elde edilmiş ve sonuçlar Şekil 2'de sunulmuştur. Isıtma mevsimi boyunca ısıtma derece saatlerinin toplamı ise Eş.(l)'de N, 298. günden 125. güne olan aralığı kapsayacak şekilde alınarak IDS=51601,7 olarak elde edilmiştir n İ :.. s w A O 6> E «orta e 3 ( ^ : I I 150 -_ ; ; : c $ t/ 1 > k ' 't : ; : : c ' i o> ' Sn r^^^^^ CM ; I ( ( t 200 Yılın günleri J ı < I 250 I I i ' $S i *»! ' O). c ' ; i " M ı ı ı ı ı ı Şekil yılları verilerine göre İstanbul'a ait ısıtma derece-saat değerleri.

6 4. İSTANBUL'DA TAHMİNİ ISITMA AMAÇLI YAKIT TÜKETİMİ HESABI: Bu çalışmadaki hesaplamalar, 20x11x14 m genişlik-en-yükseklik boyutlarına sahip 5 katlı, 10 daireli prototip bir apartman dikkate alınarak yapılmıştır. Öngörülen boyutlara göre, çatı, dış duvar ve döşeme alanları sırasıyla 220, 868 ve 220 m 2 'dir, binanın toplam hacmi ise V=3080 m 3 olur. Prototip binanın temel seviyesi yer seviyesinden 1.8 m derinlikte kabul edilmiştir. Bu nedenle, binanın temel duvarı için ısıl geçirgenlik katsayısı U=0,12 W/m 2 K olarak seçilmiştir [10]. Bir binanın ısı kaybı çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu faktörlerin başlıcaları; doğal ventilasyon ve infıltrasyon değerleri, bina içi ve dışı hava sıcaklığı farkları ve yapının çeşitli kısımları için seçilen yapı malzemelerinin kalınlıkları, alanları ve ısı iletim katsayılarıdır. Prototip bina için seçilen inşaat malzemelerinin fiziksel ve ısıl özelikleri Tablo 1 'de özetlenmiştir. İstanbul'da ısıtma için dizayna esas teşkil eden koşullar (%99,6); dış hava sıcaklığı -3,2 C, dizayna esas alınan rüzgar hızı 11,8 m/s, coğrafık konum bilgileri ise enlem 40,47 kuzey, boylam 28,82 doğu, rakım 37 m olarak belirlenmiştir [10]. Ventilasyon ve infıtrasyon ile olan ısı kayıpları için Hava Dolaşım Sayıları (HDS) 1=0,5, 1,0, 1,5 ve 2,0 olarak, Pencere Alanı Yüzdeleri (PAY) ise toplam dış duvar alanlarının %20'si (173,6 m 2 ), %30'u (260,4 m 2 ), % 4O'ı (347,2 m 2 ) ve %50'si (434,0 m 2 ) olarak seçilmiş, ayrıca tek veya çift camlı pencere kullanılabileceği dikkate alınarak parametrik bir analiz gerçekleştirilmesine olanak sağlanmıştır. Binanın toplam ısı kaybı katsayısı L (W/K), =IUA+I(pc p ) ha =XUA+IV/3 av/3,6 (2) eşitliği ile hesaplanır. Burada, havanın ısıl kapasitesi (JJC j n a v a = l,2 kj/m 3 K alınmıştır. Binada tek veya çift cam kullanılması hallerinde, farklı HDS ve PAY değerleri için Eş.(2) ile hesaplanan bina toplam ısı kaybı katsayısı değerleri Tablo 2'de özetlenmiştir. Seçilen bir prototip apartman için bir ısıtma mevsimi süresince ısıtma amaçlı enerji gereksinimi Q(J), Q = LxIDSx3600 (3) ifadesi ile hesaplanmış ve sonuçlar GJ birimiyle Tablo 3'de parametrik olarak sunulmuştur. Isıtmanın tamamen doğalgaz ile yapıldığı varsayımı ile İstanbul'daki binaların tümünde bir ısıtma mevsimi boyunca toplam doğalgaz gereksinimi (veya tüketimi) B (m 3 ), Tablo 1. Prototip bina için seçilen inşaat malzemelerinin fiziksel ve ısıl özelikleri [1-3], Eleman Alan Malzeme Isı iletkenliği Kalınlık (m 2 ) (W/mK) (m) U-faktörü (ısıl geçirgenlik) (W/nrK) Çatı tavan altındaki 220 Cam yünü Kum ve çakıl agregalı beton Kum agregalı beton sıva 0,038 2,1 0,72 0,05 0,15 0,02 0,707 Dış duvarlar 868 eksi pencere alanı Kum agregalı beton sıva Tuğla Perlit Tuğla Kum agregalı beton sıva 0,72 0,405 0,0485 0,405 0,72 0,02 0,09 0,02 0,19 0,02 0,8626 Pencereler Dış duvarların %20, 30, 40, Tek cam 50'si Çift cam 5,91 3,46 Döşeme 220 0,12 14

7 Tablo 2. Çeşitli PAY (%) ve I (HDS) değerleri için bina ısı kaybı katsayıları, L, (W/K) [1-3J. PAY (%) 0,5 HDS 1,0 HDS 1,5 HDS 2,0 HDS Tek cam ,0 2983,0 3496,0 4009,0 2983,3 3496,3 4009,3 4522,3 3496,7 4009,6 4522,6 5035,6 4010,0 4523,0 5036,0 5549,0 Çift cam ,7 2345,0 2645,3 2945,7 2558,0 2858,3 3158,7 3459,0 3071,3 3371,7 3672,0 3972,3 3584,7 3885,0 4185,3 4485,7 Tablo 3. Isıtma mevsiminde IDS=51601,7 alınarak İstanbul'daki 10 daireli bir prototip apartman için elde edilen yıllık ısıtma enerjisi gereksinimi tahminleri, Q (GJ). PAY (%) 0,5 HDS 1,0 HDS 1,5 HDS 2,0 HDS Tek cam ,8 554,1 649,4 744,7 554,2 649,5 744,8 840,1 649,6 744,9 840,2 935,4 744,9 840,2 935,5 1030,8 Çift cam ,8 435,6 491,4 547,2 475,2 531,0 586,8 642,6 570,5 626,3 682,1 737,9 665,9 721,7 777,5 833,3 B = QP r]hn (4) ifadesi ile elde edilebilir. Burada İstanbul'un 1997 sayımına göre nüfusu P= kişi, apartmanlarda yaşayan insan sayısı n; 30 ile 60 arasında (ve buna bağlı olarak bina sayısı da) değişken bir parametre, kazan için yanma verimi T =0,92 [11] doğalgazın alt ısıl değeri H=8788 kcal/m 3 = J/m 3 [12] olarak alınmıştır. İstanbul'da ısıtmanın tamamen doğalgaz ile yapıldığı varsayımı ile binalarda bir ısıtma mevsimi boyunca toplam doğalgaz tüketimi hesaplama sonuçları Tablo 4'de verilmiştir. 5. KARBON DİOKSİT EMİSYONU HESABI: Ulusal ölçekte sera gazı envanteri hazırlanmasına ilişkin olarak IPCC tarafından hazırlanmış dokümanlarda [4-6] yer alan CO 2 emisyonlarının hesaplanması yöntemi, istatistiki verilere dayalı olarak 6 adımda gerçekleştirilmektedir: 1. adım; Gözüken yakıt tüketiminin orijinal birimlerle tahmin edilmesi, 2. adım; Gözüken yakıt tüketiminin ortak enerji birimine (TJ) dönüştürülmesi, 3. adım; Bulunan değeri, karbon içeriğini (miktarını) hesaplamak üzere Emisyon Faktörleri ile çarpma, 15

8 Tablo 4. İstanbul'da ısıtmanın tamamen doğalgaz ile yapıldığı varsayımı ile elde edilen ısıtma mevsimindeki tahmini doğalgaz tüketimi (Gm 3 ). Apartmanlard a yaşayan insan sayısı PAY (%) Tek cam 0,5HDS 1,0 HDS 1,5 HDS 2,0HDS Çift cam 0,5HDS 1,0 HDS 1,5 HDS 2.0HDS ,2 5,0 5,9 6,7 5,0 5,9 6,7 7,6 5,9 6,7 7,6 8,5 6,7 7,6 8,5 9,3 3,4 3,9 4,5 5,0 4,3 4,8 5,3 5,8 5,2 5,7 6,2 6,7 6,0 6,5 7,0 7, ,6 4,3 5,0 5,8 4,3 5,0 5,8 6,5 5,0 5,8 6,5 7,3 5,8 6,5 7,3 8,0 2,9 3,4 3,8 4,2 3,7 4,1 4,6 5,0 4,4 4,9 5,3 5,7 5,2 5,6 6,0 6, ,8 4,4 5,1 3,8 4,4 5,1 5,7 4,4 5,1 5,7 6,4 5,1 5,7 6,4 7,0 2,6 3,0 3,3 3,7 3,2 3,6 4,0 4,4 3,9 4,3 4,6 5,0 4,5 4,9 5,3 5, ,8 3,3 3,9 4,5 3,3 3,9 4,5 5,1 3,9 4,5 5,1 5,6 4,5 5,1 5,6 6,2 2,3 2,6 3,0 3,3 2,9 3,2 3,5 3,9 3,4 3,8 4,1 4,5 4,0 4,4 4,7 5, ,5 3,0 3,5 4,0 3,0 3,5 4,0 4,6 3,5 4,0 4,6 5,1 4,0 4,6 5,1 5,6 2,1 2,4 2,7 3,0 2,6 2,9 3,2 3,5 3,1 3,4 3,7 4,0 3,6 3,9 4,2 4, ,3 2,7 3,2 3,7 2,7 3,2 3,7 4,2 3,2 3,7 4,2 4,6 3,7 4,2 4,6 5,1 1,9 2,2 2,4 2,7 2,3 2,6 2,9 3,2 2,8 3,1 3,4 3,6 3,3 3,6 3,8 4, ,1 2,5 2,9 3,4 2,5 2,9 3,4 3,8 2,9 3,4 3,8 4,2 3,4 3,8 4,2 4,7 1,7 2,0 2,2 2,5 2,2 2,4 2,7 2,9 2,6 2,8 3,1 3,3 3,0 3,3 3,5 3,8 4. adım; Yakıt tüketimi esnasında atmosfere bırakılmadan depolanan (biriken) karbonun hesaplanması, 5. adım; Oksitlenmemiş karbon için düzeltme, 6.adım; Oksitlenmiş karbonu CO 2 emisyonlarına dönüştürme. Bu çalışmada, uygulanan yöntem ise şöyle özetlenebilir: 1. adım; İstanbul'da binalarda ısınma amacıyla gerekli tahmini toplam doğalgaz tüketimi miktarları olarak, yukarıda ayrıntılı olarak anlatılan IDS yöntemi ile belirlenen ve Tablo 4'de sunulan değerler kullanılmıştır. 2. adım; Tablo 4'de Gm 3 birimiyle sunulan doğalgaz tüketimi değerleri, doğalgazın alt ısıl değeri H= J/m 3 yardımıyla TJ birimine dönüştürülmüştür. 3. adım; Karbon emisyon faktörleri sıvı doğalgaz için 17,2 tc/tj, kuru doğalgaz için 15,3 tc/tj, fuel oil 21,1 tc/tj, linyit için 27,6 tc/tj olarak verilmektedir [5]. Bu çalışmada, 2. adımda elde edilen değerler 15,3 tc/tj değeri ile çarpılarak ton cinsinden karbon emisyonu hesaplanmıştır 4. adım; Bu çalışmada sadece doğrudan ısıtma amaçlı yakıt tüketimleri ile ilgilenilmekte, örneğin kok üretimi gibi amaçlarla yakıt tüketimleriyle ve dolayısıyla üretilen kokta vb.

9 biriken karbon ile ilgilenilmemekte ve bu nedenle de bu adımda herhangi bir işlem gerekmemektedir. 5. adım; Karbonun bir bölümü çeşitli nedenlerle kazanda, bacada ve diğer yanma sistemine ilişkin bileşenlerde oksitlenmeden kalır. Bu nedenle kömür, sıvı petrol ile ürünleri ve gaz yakıtları yakan sistemler için oksitlenmiş karbon kesri (çarpanı) olarak sırasıyla 0,98, 0,99 ve 0,995 değerleri tavsiye edilmektedir [5]. Bu çalışmada, 3. adımda elde edilen değerler 0,995 değeriyle çarpılarak oksitlenmiş karbon emisyonu hesaplanmıştır. 6. adım; Oksitlenmiş karbonu CO2 emisyonlarına dönüştürmek için 5. adımda bulunan değerler 44/12 ile çarpılmıştır. 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER: İGDAŞ Doğalgaz El Kitabına göre 1998 yılında ısıtma için İstanbul'da kullanılan doğalgaz miktarı 1,86 Gm 3 değerindedir [13]. Bu değer, İstanbul'da ısıtma amaçlı olarak tüketilen yakıtın yaklaşık % 50'sidir. İstanbul'daki doğalgaz kullanan bina sayısının bu çalışmada öngörülen prototip apartman cinsinden eşdeğerinin kabaca tahmin edilmesi durumunda, bu çalışmada hesaplanan tahmini doğalgaz tüketimi miktarlarının İGDAŞ tarafından verilen doğalgaz tüketimi miktarı ile de uyumlu olacağı görülebilir. Doğalgaz tüketimi hesaplamalarına dayalı CO 2 toplu halde Tablo 5'de sunulmaktadır. emisyonu tahminlerine ilişkin sonuçlar Doğalgaz için yapılan yakıt tüketimi ve CO 2 emisyonu hesaplamaları, ısıtmanın tamamen linyit ile yapılması halinde; kazan için yanma verimi T) =0,65, alt ısıl değer H= kcal/kg = J/kg, tamamen kok ile yapılması halinde; T) =0,72, H=6000 kcal/kg = J/kg ve tamamen fuel oil ile yapılması halinde ise; T =0,82, H=10000 kcal/kg = J/kg [11] alınarak tekrar edilip, yakıt tüketimi ve CO 2 emisyonları elde edilebilir. Bu çalışma esnasında tek cam, PAY=%50, 1=2,0 HDS en kötü ve çift cam, PAY=%20, 1=0,5 HDS ise en iyi inşaat koşulları olarak isimlendirilerek karşılaştırmalar yapılmıştır. Isıtma amacıyla sadece doğalgaz kullanılması halinde binalarda yaşayan kişi sayısına (dolayısıyla toplam bina sayısına) bağlı olarak en kötü ve en iyi inşaat koşullarında bir ısıtma mevsimi süresince İstanbul'un tümünde CO 2 emisyonları parametrik olarak Şekil 3'de sunulmuştur. 9, Binalarda yaşayan insan sayısı (kişi) D En kötü B En iyi] Şekil 3. Isıtmada doğalgaz kullanılması halinde binalarda yaşayan kişi sayısına bağlı olarak en iyi ve en kötü inşaat koşullarında İstanbul'daki bir ısıtma mevsimi süresince CO 2 emisyonları. Isıtma amacıyla sadece doğalgaz kullanılması halinde farklı inşaat ve kullanım koşullarında İstanbul'da yıllık CO 2 emisyonlarının 3,5-19,1 Mt (milyon ton) aralığında değişen bir değerde olduğu Tablo 5 ve Şekil 3'ten, ayrıca en kötü inşaat koşullarındaki CO 2 emisyonlarının en iyi koşullardaki emisyonların yaklaşık olarak üç katı olduğu Şekil 3'ten görülmektedir. 17

10 Elde edilen bu sonuçlar, 1000 MW (megavvatt) elektrik gücüne sahip kömür yakıtlı bir elektrik enerjisi üretimi tesisinde, bir yılda yaklaşık olarak 6 milyon ton CO 2 gazının atmosfere bırakmakta olduğu [14] bilgisi ile birlikte değerlendirilip bir karşılaştırma yapmaya olanak sağlanabilir. Tablo 5. İstanbul'da ısıtmanın tamamen doğalgaz ile yapıldığı varsayımı ile ısıtma mev: mi süresince CO> emisyonu Apartmanlard a yaşayan insan sayısı 30 PAY (%) Tek cam 0,5HDS 8,5 10,3 12,1 13,9 1,0 HDS 10,3 12,1 13,9 15,6 1,5 HDS 12,1 13,9 15,6 17,4 2,0 HDS 13,9 15,6 17,4 19,1 Çift cam 0.5HDS 7,1 8,1 9,1 10,2 1,0 HDS 8,8 9,9 10,9 12,0 1,5 HDS 10,6 11,7 12,7 13,7 2,0 HDS 12,4 13,4 14,5 15, ,3 8,8 10,4 11,9 8,8 10,4 11,9 13,4 10,4 11,9 13,4 14,9 11,9 13,4 14,9 16,4 6,1 6,9 7,8 8,7 7,6 8,5 9,4 10,2 9,1 10,0 10,9 11,8 10,6 11,5 12,4 13, ,4 7,7 9,1 10,4 7,7 9,1 10,4 11,7 9,1 10,4 11,7 13,1 10,4 11,7 13,1 14,4 5,3 6,1 6,9 7,6 6,6 7,4 8,2 9,0 8,0 8,7 9,5 10,3 9,3 10,1 10,8 11, ,7 6,9 8,1 9,2 6,9 8,1 9,2 10,4 8,1 9,2 10,4 11,6 9,2 10,4 11,6 12,8 4,7 5,4 6,1 6,8 5,9 6,6 7,3 8,0 7,1 7,8 8,5 9,2 8,3 9,0 9,6 10, ,1 6,2 7,2 8,3 6,2 7,2 8,3 9,4 7,2 8,3 9,4 10,4 8,3 9,4 10,4 11,5 4,2 4,9 5,5 6,1 5,3 5,9 6,5 7,2 6,4 7,0 7,6 8,2 7,4 8,1 8,7 9, ,7 5,6 6,6 7,6 5,6 6,6 7,6 8,5 6,6 7,6 8,5 9,5 7,6 8,5 9,5 10,5 3,9 4,4 5,0 5,6 4,8 5,4 6,0 6,5 5,8 6,4 6,9 7,5 6,8 7,3 7,9 8, ,3 5,2 6,0 6,9 5,2 6,0 6,9 7,8 6,0 6,9 7,8 8,7 6,9 7,8 8,7 9,6 3,5 4,1 4,6 5,1 4,4 4,9 5,5 6,0 5,3 5,8 6,3 6,9 6,2 6,7 7,2 7,8 REFERANSLAR: [1] A. Durmayaz, M. Kadıoğlu,Z. Şen, "An application of the degree-hours method to estimate the residential heating energy requirement and fuel consumption in İstanbul", Energy, The International Journal, 25/12, Dec. 2000, [2] M. Kadıoğlu, A. Durmayaz, "İstanbul'da Konut Isıtmacilığında Doğalgaz Kullanımının Analizi", 1. Çevre ve Teknoloji Sempozyumu, Sayfa , İstanbul, 17/18 Nisan [3] A. Durmayaz, M. Kadıoğlu, "Heating energy requirements and fuel consumptions in the biggest city centers of Turkey", Energy Conversion and Management, 2001 (at press). [4] Intergovernmental Panel on Climate Change, Greenhouse Gas Inventory Reporting Instructions, Revised 1996 IPCC Guidelines for NationalGreenhouse Gas Inventories, Volume 1, Edited by J.T. Houghton, L.G. Meira Filho, B. Lim, K. Treanton, I. Mamaty, Y. Bonduki, D.J. Griggs and B.A. Callander, IPCC, OECD and IEA (International Energy Agency) [5] Intergovernmental Panel on Climate Change, Greenhouse Gas Inventory Workbook, Revised 1996 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 2, Edited by J.T. Houghton, L.G. Meira Filho, B. Lim, K. Treanton, I. Mamaty, Y. Bonduki, D.J. Griggs and B.A. Callander, IPCC, OECD and IEA, [6] Intergovernmental Panel on Climate Change, Greenhouse Gas Inventory Manual, Revised 1996 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 3, Edited by J.T. Houghton, L.G. Meira Filho, B. Lim, K. Tr6anton, I. Mamaty, Y. Bonduki, D.J. Griggs and B.A. Callander, IPCC, OECD and IEA,

11 [7] Kadıoğlu M, Şen Z. Degree Day Formulations and Application in Turkey. Journal of Applied Meteorology 1999; 38 (6): [8] R. G. Quayle, H. F., Diaz, "Heating Degree Day Data Applied to Residential Heating Energy Consumption", Journal of Applied Meteorology. 19, American Society of Heating and Ventilating Engineers (A.S.H.V.E.), 54, 1980, [9] M. Kadıoğlu, "İstanbul için Isıtma ve Soğutma Derece-Gün Hesaplamaları": 1994 Temiz Enerji Sempozyumu Bildirisi, İ.T.Ü. Meteoroloji Mühendisliği Bölümü, 1994, 10 s. [10] ASHRAE Handbook Fundamentals. Atlanta: American Society of Heating, Refrigerating and Airconditioning Engineers, Inc., [11] Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Teknik Esasları, TMMOB, Makina Mühendisleri Odası, 13. Basım, Yayın No:84, 1999, Ankara. [12] A. Satman, N. Yalçınkaya, "Heating and Cooling Degree-Hours For Turkey". Energy, 24 (10) [13] İGDAŞ (İstanbul Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.) "Doğalgaz El Kitabı". İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul, [14] A. Durmayaz, M. Kadıoğlu,, "Enerji Üretiminin Atmosferik Sera Gazlarına ve Küresel Isınmaya Etkisi", TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası, Meteoroloji Mühendisliği, 2001, (Baskıda).

12 TMMOB Makina Mühendisleri Odası "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ' Kasım 2001 İSTANBUL'DA FOTOKİMYASAL KİRLİLİK SEVİYELERİ VE KAYNAKLARI ÜZERİNDE BİR DEĞERLENDİRME Sema Topçu 1 - Selahattin İncecik 2 istanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi, Maslak istanbul itu. edu. tr Prof. Dr. Selahattin İNCECİK; Meteoroloji Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi olup, hava kirliliği alanında çalışmakta ve bu alanda lisans ve yüksek lisans dersleri vermektedir. Prof. İncecik halen NATO ITM'de Türkiye'yi temsil etmektedir. Doç. Dr. Sema TOPÇU; Doç Dr. Sema Topçu İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü öğretim üyesidir de Atmosferde Radyasyon alanında doktorasını tamamlamıştır. Güneş radyasyonu, Troposferik ozon, Aerosoller Fiziği ve Rüzgar enerjisi konularında ulusal ve uluslararası yayınları bulunmaktadır. Halen Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkan Yardımcılığı görevini sürdüren Doç.Dr.Sema Topçu atmosfer fiziği alanında çeşitli ulusal ve uluslararası araştırma projelerini yürütmektedir. ÖZET: İstanbul son yıllarda kış mevsimlerinde yaşanılan klasik hava kirliliği anlamında önemli bir değişim geçirmektedir. Kentte tüketilen kömür 1995 yılından itibaren hızla azalmış bunun yerine doğal gaz kullanımı giderek artmıştır. Buna bağlı olarak kentte gerek SO 2 ve gerekse de TSP seviyeleri hızla azalmıştır. Ancak İstanbul her büyük şehirde olduğu gibi giderek artan sayıda bir motorlu araç potansiyeline sahiptir. 1.5 milyonu aşan motorlu araç emisyonunun yanı sıra doğal gaz kullanımındaki artış kent atmosferinde NOx seviyelerinin yükselmesine yol açmaktadır. Etkin güneş radyasyonu NOx seviyeleri ile birlikte fotokimyasal reaksiyon mekanizmalarını harekete geçirmektedir. Bu suretle meydana gelen ozon, dikkatle izlenmesi gereken bir hava kirleticisidir. Yüzey ozon standardları bu amaçla Avrupa Birliği ülkelerinde sürekli denetlenmekte ve sağlık bakımından risk oluşturan kirletici seviyelerinin düşürülmesi ve kontrolü için stratejiler uygulanmaktadır. Yüzey ozon konsantrayonları İstanbul'da henüz kritik bir düzeye erişmemiştir. Ancak motorlu araç sayısındaki artış ve doğal gazın çeşitli amaçlarla yaz mevsiminde de kullanımı fotokimyasal kirlilik bakımından şehirde NOx seviyelerinin kontrol sürecinin başlatılması gerektiğini işaret etmektedir. Bu çalışmada, İstanbul'un şehir atmosferinde Şubat Aralık 1999 dönemi içerisinde ölçülen ozon konsantrasyonları incelenmiştir. Ozon konsantrasyonlarının yıllık değişimleri yanısıra meteorolojik değişkenler ile olan bağlantıları irdelenmiştir. l.giriş: Şehir çevresi, sağlığa zarar veren yüksek seviyede hava kirleticilerinin meydana geldiği ortamlardır. İstanbul son otuz yıl içerisinde önemli hava kirliliği olaylarına maruz kalmıştır. Şehirde meydana gelen hızlı büyüme ve istanbul'a göç hareketi, plansız gelişme ve şehirleşme, kontrolsuz yakıt kullanımı sonucunda Türkiye' nin bu en büyük metropolünde önemli hava kirliliği olaylarının yaşanmasına yol açmıştır. Bu süreç içerisinde en çarpıcı örnek 18 Ocak 1993 gunu meydana gelen 4000 Hg/m 3 lük SO2 ve 1400 ng/m 3 lük APM episodudur. İstanbul 1994 yılından sonra etkin bir yakıt kontrol stratejisi geliştirmiştir. Bunun sonucu olarak şehre giren yüksek kükürtlü ve düşük kalorili kömür yasaklanmış ve yüksek vasıflı ithal kömür yanısıra doğal gazın yaygınlaştırılması hızlanmıştır. İşte bu durum İstanbul'da bu yeni süreç içerisinde geleneksel kirlilik şeklinin giderek azalmasına ve yerine yeni tip kirliliğin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu kirletici en önemli fotokimyasak kirletici olan yer seviyesi ozonun meydana gelmesine yol açmıştır. Ozon, bir fotokimyasal kirletici olarak insan sağlığına, görme bozukluğu, akciğerler ve solunum yolları üzerinde çeşitli şekillerde olumsuz etkiler yanısıra, malzeme ve tarım ürünleri ile ormanlar üzerinde önemli kayıplara yol açmaktadır.

13 Uluslararası literatürde ozon formasyonu üzerinde atmosferik koşulların etkileri kırsal araziler için detaylı şekilde araştırılmıştır. Bununla beraber, şehir alanlarında emisyonların karmaşık mekanizması nedeniyle şehir ozon formasyonu tam olarak araştırılmamıştır. Bu nedenle şehir ortamlarında lokal çalışmaların ayrıntılı bir şekilde sürdürülmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Genellikle şehir alanları trafik emisyonları ve kış mevsiminde konutların ısıtılmasından etkilenmektedir. Ozon, önemli bir fotokimyasal kirletici olarak troposferik kimya üzerinde önemli bir rol oynar. Ozon, güneş ışığı altında azot oksitler ve hidrokarbonlar arasındaki reaksiyonlardan ortaya çıkar. Antropojenik yüzey ozon normal olarak kirlenmiş bir atmosferde NO 2 nin fotokimyasal dekompozisyonu ile oluşur. Ayrıca, şehir alanlarında hidrokarbonların varlığı ozon formasyon sürecini şiddetlenmesine yol açar. Aşağıda ifade edildiği gibi fotokimyasal smog için kinetik mekanizmaya göre güneş enerjisinin N0 2 tarafından absorbsiyonu NO ve atomik oksijen, oluşumunu sağlar. NO, O3 ile reaksiyona girerek NO2 yi oluşturur. Daha sonra da, O, O2 ile reaksiyona girerek O3 ü oluşturur. N ) ItV * o 2 + NO * > NO Hh 0 0, H- M NO 2 H (D Ölçülen yüksek ozon konsantrasyonları ile ilgili lokal meteorolojik koşulları tanımlamak için çeşitli bölgesel çalışmalar yapılmıştır. Ozon konsantrasyonlarının lokal meteorolojik şartlar ile büyük ölçüde etkilendiği bilinmektedir [1-3]. Bununla beraber meteorolojik değişkenlerin bir kısmı ve ozon konsantrasyonu arasındaki ilişkiyi açıklayan kabul edilmiş bir teori bulunmamasına rağmen ozonun NO ya da NO2 ile ilişkisi yanında atmosferik değişkenlere bağlılığı açıklanmaktadır. Ozon klimatolojisi alanındaki araştırmalar çevre hava sıcaklığı ve ozon konsantrasyonu üzerine odaklanmaktadır. Şehir yer seviyesi ozonun maksimum değerlerindeki mevsimsel değişimler ile yaz trendinin bir analizi buna en iyi örnektir. Bunun yanısıra belirli bir dönem esnasında meydana gelen episodların incelendiği çalışmalar literatürde çokça yer almaktadır [4,5]. Hava sıcaklığının ozon konsantrasyonunun en kuvvetli tek prediktörü olduğu Hubbard ve Coburn tarafından gösterilmiştir [6]. Kanbour vd., ise şehir atmosferi için ozonun saatlik değişimlerinin, güneş radyasyonu, hava sıcaklığı ve nemin ozon ile saatlik değişimlerinden etkilendiğini göstermiştir [7]. Buna göre 120 ppb yi aşan ozon konsantrasyonlarının %40 dan düşük nem, 25 C den yüksek hava sıcaklığı ve 30 calcırf" yüksek güneş radyasyonu altında meydana geldiği belirlenmiştir. Diğer yandan Xu vd., yer seviyesi ozon trendlerini bir regresyon modeli ile ve kategorik bir değişken yardımıyla araştırmıştır [3]. Buna göre 15 C üzerindeki günlük maksimum sıcaklıkların günlük maksimum ozon konsantrasyonlarıyla ilişkili olduğu gösterilmiştir. V j f Ozon üzerindeki yoğun uluslararası ilgiye rağmen Türkiye'de şehir ozon karakteristiklerinin çok sınırlı analizlerinin yapıldığı görülmektedir [8]. Yüzey ozon ve buna yol açan kimyasalların ölçme programı ilk kez Şubat 1998 de şehrin Anadolu yakasında Kadiköy Bölgesinde başlamıştır. istanbul şehirleşmede, endüstrileşmede ve araç sayısında önemli gelişmeler kaydetmiş olan bir şehirdir. Henüz kritik seviyelerin yoğun bir şekilde oluşmamasına rağmen ozon probleminin potansiyeli İstanbul'da özellikle artan araç sayısına bağlı olarak büyümektedir. j Bu çalışmanın amacı yukarıda açıklanan gerekçelere dayanarak İstanbul'un şehir atmosferinde ozon konsantrasyonu seviyelerini ve meteorolojik değişkenler arasındaki bağlantıları ve yıllık değişimlerini ortaya koymaktır. Çalışma iki fazda yapılmıştır. Birinci faz atmosferik değişkenleri gözönüne almadan yıllık değişimler incelenmesini kapsamaktadır. Bu amaçla Büyük Şehir Belediyesi Çevre Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen iki yıllık veri gözönüne alınmıştır. İkinci fazda ise en yüksek fotokimyasal aktivitenin meydana geldiği aylarda meteorolojik etkiler incelenmiştir. 2.BÖLGE VE VERİ: İstanbul metropolitanı <j>=41n: A,=29E de yer almaktadır. Şehir nüfusu yaklaşık olarak 10 milyon f civarındadır. Şehirde 1.5 milyonun üzerinde motorlu araç bulunmaktadır. Bu araçların her gün 1/3 ünün trafiğe çıktığı gözönüne alınmaktadır. Ayrıca şehirdeki taksilerin tamamına yakın kısmı 1998 den beri LPG kullanmaktadır. I

14 Ozon O34IM of Environment S.A. analizörü ile UV radiation absorbsiyonuna dayanarak ölçülmektedir. Minimum seçilme sınırı 1 ppb dir. NO X analizörü ise AC31M Environment S.A.dır [9]. Yukarıdaki ölçmelere ek olarak güneş radyasyonu, sıcaklık, rüzgar şiddeti ve yönü ile atmosferik basınç verileri Göztepe meteoroloji istasyonundan alınmıştır. Bu çalışmada, İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Çevre Dairesi tarafından gerçekleştirilen 1998 ve 1999 yıllarına ait ölçümler kullanılmıştır.. Günlük maksimum ozon konsantrasyonlarının çalkantıları ile kuvvetlice ilgili olan meteorololik parametreleri tanımlamak ve ozon konsantrasyonlarının zamansal değişiminin patemlerini anlamak için meteorolojik parametreler ve ozon konsantrasyonları ozon mevsimini temsil etmek üzere kullanılmıştır. Ancak, kulanilan bu veriler tüm yaz mevsimini temsil etmemektedir. İki hava kirliliği istasyonunda meydana gelen teknik problemler nedeniyle 1998 yılında Ocak, Temmuz ve Ağustos aylarında, 1999 yılında ise Ağustos-Aralık arasında ölçme yapılamamıştır. En yüksek fotokimyasal aktiviteye sahip olan 1998 yılına ait Nisan, Mayıs, Haziran; 1999 yılına ait Nisan, Mayıs Haziran ve Temmuz aylarına ait ozon ve ozon öncülleri kullanılmıştır. 3. YILLIK VE GÜNLÜK DEĞİŞİMLER: Yüzey atmosferde maksimum ozon konsantrasyonu en önemli hava kirliliği göstergelerinden birisidir. Şekil 1 Saraçhane İstasyonlarında ölçülen Şubat 1998den Aralık 1999 a kadar olan döneme ait günlük maksimum ozon değerlerini göstermektedir. Nisan Temmuz arasındaki ozon seviyeleri diğer aylara göre daha yüksek seviyede meydana gelmektedir ve 1999 yılları için ortalama ve maksimum ozon ve NOx değerleri ise Tablo 1 de gösterilmiştir.yukarıda açıklandığı gibi şehir alanlarında yüzey ozon güneş ışığı altında özellikle araç egzostlarından çıkan NOx and VOCs in reaksiyonları sonucunda meydana gelir. Bu üretim mekanizması İstanbul'un şehir atmosferinde ozonun günlük değişimi ile açıkça görülebilir. Bunun yanısıra Kadiköy şehir istasyonunda ozon konsantrasyonlarını kontrol eden faktörleri incelemenin en önemli yolu ozonun günlük değişimini incelemektir. Diğer yandan herhangi bir yerde ölçülen saatli ozon konsantrasyonlarının günlük paterni ozonun formasyonu ve taşınımını açıklayabilir ve 1999 ozon mevsimi dönemine ait karakteristik ay olan Temmuz için ozonun günlük ortalama değişimleri yukarıda açıklanan paterni daha iyi açıklayabilir. Bu suretle ozon konsantrasyonların günlük değişimlerinden şehirdeki ozonun aylık çevrimine yönelik bilgiler elde etmek mümkündür. Ozonun günlük değişimine bakıldığında, ozon mevsimi esnasında öğle sonrası saatlerde meydana gelen kuvvetli konveksiyon geç öğle sonrası saatlerinde ozonun pik değerlere erişmesine yol açmaktadır. Diğer taraftan tüm aylara ait ozon konsantrasyonları 08 lokal saat civarında artmakta, öğle sonrası saatlerinde ise maksimum değere çıkmakta ve daha sonra azalmaktadır. Ozon konsantrasyonları 15:00 civarında en yüksek seviyesine erişmektedir. Gün ışığının yokluğunda ozon üretilmediği için güneşin batışını takiben minimum seviyeye yaklaşmaktadır. Ayrıca ozon sabah erken saatleri esnasındaki ozon formasyonunun gerek sınır tabakanın henüz gelişmemesi ve gerekse de NO ve NO 2 tarafından meydana gelen kayıplar nedeniyle ortaya çıkabileceği de bilinmektedir. Yüzey ozon kısmen nitrik oksit reaksiyonları ile kaldırılır ve gece boyunca birkime uğrar [8]. Beklendiği gibi de ozon konsantrasyonları öncül gazların foto oksidasyonu yoluyla artış gösterir. Bunun sonucu olarak ölçme bölgesinde yaz aylarında gündüz kış mevsimine kıyasla üç ya da dört kez yüksek değerler ortaya çıkar. Bununla beraber gece dönemi esnasında ortaya çıkan ilginç yapı sıfır güneş radyasyonunda dahi ozon seviyelerinin gorülebilmesidir. Bu durum enverziyon tabakası altında bulunan ozonun tuzaklanmasıyla açıklanabilir. 4.OZON KONSANTRASYONLARI ÜZERİNDE METEOROLOJİK ŞARTLARIN ETKİLERİ: Ozonun formasyonu ve taşınımı karmaşık bir olay olmasına rağmen, meteorolojik şartlar yüzey ozonun formasyonunda ve bozulma mekanizmasında ve ozon değişintisinde. önemli bir rol oynar. Yüzey ozon ve meteorolojik parametreler arasındaki bağlantıyı açıklayan bir teori olmamasına rağmen fiziksel mekanizmanın anlaşılması için günlük toplam güneş radyasyonu, maksimum sıcaklık ve ortalama rüzgar şiddetinin günlük maksimum ozon konsantrasyonları üzerindeki etkisini anlamak gereklidir. Bu amaçla bu çalışmada, saatlik ozon değerleri ve meteorolojik parametreler arasındaki ilişkiler incelenmişir. Ayrıca günlük maksimum ozon konsantrasyonlarının günlük ortalama sıcaklık, toplam radyasyon, günlük 23

15 ortalama rüzgar şiddeti ve ortalama yüzey basıncı ile bağlantıları araştırılmıştır. Güneş radyasyonu ile olan bağlantısı nedeniyle ozon konsantrasyonu üzerinde hava sıcaklığının etkisi bulunmaktadır. Bu etki kış aylarında son derece zayıf, ancak yaz ve ozon mevsimine ait aylarda ise açıkça görülmektedir. Kadıköy bölgesinde, ozon konsantrasyonlarının oluşum sürecini ayırmak için veri paketi aşağıda belirtildiği gibi iki zaman bölümüne ayrılmıştır. Buna dayanarak da yaz mevsimine ait saatlik ozon konsantrasyonlarının gündüz ve gece dönemi için saçılma diyagramları oluşturulmuştur. 1.Ozonun tam olarak geliştiği fotokimyasal üretimindeki periyod (10:00-16:00 lokal saatler). Bu dönem en i yüksek saatlik ozon konsantrasyonlarının oluşum zamanına karşı gelen saatleri içermektedir. ; 2. Sabah saatlerine ve gece dönemine karşı gelen periyod (17:00-09:00 lokal saatler). Şekil 2a ve 2b, Kadiköy Bölgesinde yüzey ozon konsantrasyonlarının hava sıcaklığına bağlılığını işaret etmektedir. Buna göre ozon konsantrasyonları genellikle artan sıcaklıkla artış gösterir. Beklendiği üzere ozon konsantrasyonları genellikle artan güneş radyasyonu ile artar. Bu nedenle özellikle ozon mevsimine ait aylarda maksimum ozon ve günlük toplam güneş radyasyonu arasında kuvvetli ilişki ortaya çıkmıştır. Özellikle etkin güneş radyasyonunmeydana geldiği aylarda ortaya çıkan yüksek ilişki açıkça görülmektedir. Bu sonuç artan sıcaklıkla ozon konsantrasyon kinetiğinin yapısını desteklemektedir. Burada karakteristik bir yaz ayını temsil etmek üzere Temmuz ayı için ozonun sıcaklıkla saçılma diyagramları gün ve gece saatleri için gösterilmiştir. Diğer yandan günlük maksimum sıcaklık ve maksimum ozon konsantrasyonları t arasındaki ilişki Temmuz ayı için Şekil 3 de incelenmiştir. Wakamatsu vd., [9] bu değişkenler arasındaki ^ pozitif ilişkiyi göstermiştir. Genel olarak hava kirliliği konsantrasyonlarının rüzgar şiddetiyle ters orantılı olması beklenir. Oysa ikincil kirletici olarak ozonun formasyonu ve taşınımı daha karmaşık bir olaydır ve her koşulda aynı sonucu vermesi sz konusu değildir. Bundan dolayı ozon seviyelerinin rüzgar şiddetine bağlı olarak değişimleri belirli bir meteorolojik veri seti ile birlikte değerlendirilmelidir. NOx konsantrasyonlarının ozon seviyeleri üzerindeki etkilerini daha iyi anlayabilmek için ozon ve NOx konsantrasyonları kıyaslanmıştır. O3 ün NOx e karşı saçılma diyagramları Şekil 4 de gösterilmiştir. Nisan- Temmuz dönemine ait bu saçılma değerleri 10:00-16:00 lokal saatler arasındaki değişimi işaret etmektedir. Ozon karaktersitik mevsimine karşı gelentemmuz esnasında NO and NO2 nin sabah ve akşam öncesi iş, trafik saatleri esnasında yüksekliği burada göz önüne alınmamıştır. Bunun yanısıra O 3 ün NOx ile yaz $ aylarında fotokimyasal formasyonun en şiddetli olduğu zamanlar ters ilişkili olması beklenir. Bu çalışmada "<l da O 3 ve NOx arasında negatif korelasyon belirlenmiştir. Korelasyon katsayısı gün esnasındaki dönem için bulunmuştur. Burada ortaya çıkan ozon ve NOx arasındaki negatif korelasyonun nedeni NO nun NO 2 ye oksidasyonudur. Geceleyin fotooksidasyona yol açan öncüller olmadığı için ozon seviyeleri oldukça düşüktür. 4.1.OZON KONSANTRASYON SEVİYELERİNİN AŞILMASI: İstatistik teknikler lokal ozon konsantrasyonlarına maruz kalmanın faydalı bir ölçüsünü sağlarken meteorolojik şartların etkileri ile ilgili detayları saklayabilmektedir. Burada konu edilen şehir ozon seviyeleri henüz kritik bir durum oluşturmamakla beraber şehirde giderek artan araç sayısı yakın gelecekte bu «seviyelerin yükseleceğini ve episod değerlere ulaşacağını göstermektedir. Bu çalışmada Kadıköy'de ölçülen f saatlik ozon seviyeleri gözönüne alınarak seçilen bir eşik değerin aşıldığı günlerde ozonun yükselme nedenleri incelenmiştir. Burada göz önüne alman aşılma sevisi 70 ng/m 3 dir. Tablo 2, 1999 yılındaki aşılma günlerinin listesini ve bu günlere karşı gelen meteorolojik değişkenleri göstermektedir. Nisan ayı içerisinde meydana gelen bu değişim paketi ozonun yükselme sebeplerini güneş radyasyonu, maksimum sıcaklık ve atmosfer basıncına ait değerlerin ışığında açıklamaktadır. Şekil 5, burada öne çıkarılan Nisan (7-10) periyodunu göstermektedir. Şekilde görüldüğü üzere maksimum ozon seviyesi şiddetli radyasyonun meydana geldiği öğle saatlerinde kuvvetli konveksiyon ile beraber meydana gelmektedir. Nisan 1999 esnasında aylık ortalama yüzey basıncının mb ile meydana gelmesine rağmen, 9 ve 10 Nisan günleri günlük ortalama basınçlar sırasıyla 1015 ve mb dır. Göztepe Meteoroloji istasyonunda ölçülen pik radyasyon değerleri ise 8-10 Nisan günlerine W/m 2 iken maksimum günlük sıcaklık değerleri aynı günler için 18.3 C den 21.8 C ye yükselmiştir. Diğer yandan günlük ortalama rüzgar şiddetleri 0.8 ile 1.5 m/s arasında j değişmiştir Nisan 1999 arasında satlik ortalama rüzgar şiddetlerinin %51' i 1.0 m/s den küçüktür. Bu { durum bu üç gün esnasında aşağı atmosferde meydana gelen sıcak sektör oluşumundan etkilenmektedir. 8 Nisan 1999 günlü sinoptik yer kartı İstanbul'un güney ve güneybatılı ve düşük rüzgarlarla etkilendiğini işaret 24

16 etmektedir. Rüzgar şiddetinin ortalama değeri 1 m/s den düşüktür. NOx ve hidrokarbonlar durgun atmosfer şartları altında seyrelme işlemine uğrayamazlar bunun sonucu olarak da tuzaklı şartlar yüksek ozon seviyelerinin birikme ile oluşmasına yol açar. Bu olayın ozon birkimi için önemi büyüktür. Bunun sonucu olarak ozon konsantrasyonları en yüksek seviyesine 8 Nisan günü erişmiştir. Maksimum değer 10 Nisan günü 99 ng/m 3 olarak ölçülmüştür. 5. SONUÇLAR Yüzey ozon insan sağlığına ve bitki örtüsüne olumsuz etki yapan ikinci dereceden bir hava kirleticisidir. Bu nedenle şehirlerde potansiyel ozon problemini tanımaya yönelik olarak fotokimyasal ozon öncüllerinin artması çevre konusunda politika yapıcılarını zorlamaktadır, istanbul'da şehirleşmede görülen önemli büyüme ile beraber motorlu araç sayısında artış görülmektedir. Bunun yanısıra istanbul henüz ozon seviyeleri bakımından kritik bir yapıda bulunmamaktadır. Ancak araç sayısındaki artışlar, şehirde yaygınlaşan LPG kullanımı İstanbul'da ozon seviyelerinin yakın gelecekte kritik seviyeleri aşacağına işaret etmektedir. Bu çalışmada ortaya çıkan sonuçlar aşağıda özetlenmiştir. 1. Lokal orijinli olduğu tahmin edilen ozonun, ozon mevsim aylarında tipik bir günlük değişime sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ozon konsantrasyonları sabah 08 saatleri civarında artmaya başlamakta, 15 civarında ise maksimum değere erişmekte ve daha sonra da güneşin batışını takiben azalmaktadır. Gündüz seviyeleri geceye göre üç ya da dört kat yüksek olabilmektedir. 2. Güneş radyasyonun pik değerleri Nisan ayında 700W/m 2 yi, Mayıs ayında 800 W/m 2 ve Haziran- Temmuz aylarında ise 900 W/m 2 yi aşmıştır. Ozon konsantrasyonları genellikle ozon mevsim aylarında artan sıcaklıkla artmaktadır. 3. NOx ve hidrokarbonlar durgun atmosferik şartlar altında seyrelemezler ve bu nedenle de ozonun birikimine yol açarlar. O 3 ve NOx arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Bunların yanısıra İstanbul ve çevresi cephesel bir sistemin sıcak sektörü içinde yer aldığı zaman meteorolojik koşullar yüksek ozon konsantrasyonlarının oluşumuna yol açabilmektedir. 6.KAYNAKLAR: [1] Riveros H.G., J.L, Arriaga, J.Tejede, A.Julian-Sanchez, H.Riveros-Rosas, " Ozone and its precursors in the atmosphere of Mexico City". J.Air &Waste Manage. Assoc. 48,1998, [2] Cox W.M. ve S-H Chu, "Assessment of interannual ozone variation inurban areas from a climatological perspective", Atmospheric Environment, 30,1996, [3] Xu J, Y.Zhu and J.Li, "Case studies on the processes of surface ozone pollution in Shanghai," J.Air &Waste Manage. Assoc.,49, 1999, [4] Ziomas I.C, P.Tzoumaka, D.Balis, D.Melas, C.S..Zerefos, O.Klemm. "Ozone episodes in Athens, Greece", Atmospheric Environment, 32,1998, [5] Lal, S, M.Naja, B.H.Subbaraya, "Seasonal variations in surface ozone and its precursors över an urban site in lndia", Atmospheric Environment, 34, 2000, [6] Hubbard, M, W.G. Cobourn, "Development of a regression model to forecast ground- level ozone concentration in Louisville, KY", Atmospheric Environment, 32, 1998, [7] Kanbour F, S.Y.Faiq, F.A.Al-Taie, A.M.N.Kitto.N.Bader, "Variation of ozone concentrations in the ambient air of Baghdad", Atmospheric Environment, 21, 1987, [8 Topçu S, S.incecik, ''İstanbul'da Şehir Ozon Seviyeleine ait İlk Ölçümlerin Değerlendirilmesi" Hava Kirlenmesi ve Kontrolü Ulusal Sempozyumu Bildiri Kitapçığı İzmir 1999, [9] İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Çevre Dairesi Arşivi, 2000 [10] Wakamatsu. S, T.Ohara, I.Uno, "Recent trends in precursor concentrations and oxidant distribution in ıhe Tokyo and Osaka areas". Atmospheric Environment, 30, 1996, TABLO 1. Kadıköy'de O 3 (ug/m 3 ) ve NOx ( ig/m 3 ) değerlerinin istatistiksel özeti O, (Yıllık Ort) NOx(Yıhk Ort.) Oı (Ozon Mevsimi Ort.) NOx (Ozon Mevsim Ort.)

17 TABLO 2. Kadıköy ozon istasyonunda 70 ^g/m 3 aşılma değerleri ve bunlara ait meteorolojik değerler Ozon Eşiğinin aşıldığı günler Nisan 8, 99 Nisan 9, 99 Nisan 10,99 Nisan 11,99 Nisan 13,99 Nisan 18,99 Nisan 20, 99 Nisan 22, 99 Nisan 23, 99 Haziran 21,99 Maksimum saatlik ozon kons. (Ug/m 3 ) Maksimum sıcaklık ( C) Günlük global güneş radyasyonu (MJ/m 2 ) Ortalama atmosferik basınç (mb) Saraçhane 1998 Oc Şub Mar Nis May Haz Tem Agu Ey Ek Kas Ar Şekil ve 1999 yıllarına ait İstanbul'da ölçülen günlük maksimum ozon değerleri Temm uz r= Şekil 2a. Hava sıcaklığının ozon üzerindeki etkisi (10:00-16:00) Temmuz17-09 r=0.4 9 on " 20 n İMİİ W T(C) I t 40.0 Şekil 2b. Hava sıcaklığının ozon üzerindeki etkisi (17:00-09:00) 26

18 Temmuz R-0.67 Temmuz R= Ozo C) NOx Şekil 3.Günlük maksimum sıcaklıkların günlük maksimum ozon konsantrasyonları Şekil 4. Gün esnasında saatlik ozon konsantrasyonların Nox üzerindeki etkisi ile değişimi Şekil Nisan 1999 döneminde saatlik ozon konsantrasyonları ve meteorolojik parametrelerin değişimi 27

19 TMMOB Makina Mühendisleri Odası "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ" Kasım 2001 DOĞAL GAZ YANMASI VE EMİSYON OLUŞUMU Y.Erhan BÖKE 1, A. Abdülkadir AKGÜNGÖR 2, Cihat AYDIN 3 'İT.Ü. Makina Fakültesi, Gümüşsuyu-İST. Tel: , E-Posta: 2 İGDAŞ Selimiye Hizmet Binası, Tıbbiye Cad. No:7, Üsküdar-İST. Tel: , E-Posta: 3 İGDAŞ Kağıthane Şebeke Şefliği, Merkez Mah. Uğur Sk. No:59, Kağıthane-İST. Tel: , E-Posta: Yrd. Doç. Dr. Y.Erhan BÖKE 1 ; 1962 İstanbul doğumludur yılında YTÜ Makina Fakültesi'nde lisans yılında İTÜ Fen Bil. Ens. Makina Anabilim Dalı'ında yüksek lisans, 1993 yılında İTÜ Fen Bil. Ens. Makina Anabilim Dalı'ında doktora eğitimini tamamlamıştır. Halen İTÜ Makina Fakültesinde öğretim üyesidir. Mak. Yük. Müh. A.Abdülkadir AKGÜNGÖR; 1974 Ankara doğumludur yılında İTÜ Makine Fakültesi'nden mezun olmuş ve 2000 yılında İTÜ Fen Bil. Ens. Makine Anabilim Dah'nda yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Halen igdaş'ta mühendis olarak çalışmaktadır. Mak. Yük. Müh. Cihat AYDIN; 1973 Fatsa doğumludur yılında İTÜ Sakarya Müh. Fakültesi Makine Mühendisliği bölümünden mezun olmuş ve 1999 yılında SAÜ Fen Bilimleri Ens. Makine Müh. Bölümünde yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Halen İGDAŞ'da teknik şef olarak çalışmaktadır. ÖZET: Bu çalışma cebri üflemeli gaz brülörlerinin işletilmesi ile ilgili genel şartları, brülörler için deney metotlarını kapsamakta ve hava kirliliğinin azaltılması, ısı tekniği ve ekonomisi açısından kazan-brülör uyumunun sağlanması gerektiğini vurgulamayı amaçlamaktadır. Çalışmada, 70 kw ısıl kapasiteli TS 11392, Pr EN 676 standardlarına uygun olarak brülör testi için tasarlanmış doğal gaz yakan bir deney kazanına cebri üflemeli brülör monte edilerek, laboratuar şartlarında doğal gaz yakılmıştır. Çeşitli parametrelerin doğal gaz yanması üzerine olan etkisi, alev özelikleri ve emisyonlar incelenerek belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaca uygun dizayn edilmiş deney kazanı, yanma hücresi küçültülüp büyültülebilen alev geri dönüşlü (karşı basınçlı), üzerinde brülör alevinin şeklini ve özeliklerini gözleme ve aynı zamanda termoeleman yerleştirilmesine imkan sağlayan belli aralıklarla yerleştirilmiş prizler ihtiva etmektedir. Araştırma ve deneyler sonunda elde edilen tespitlerin ışığında doğal gaz dağıtım şirketlerinin, merkezi ısıtma santrallerinde, sanayi yakıcılarında ve kalorifer kazanlarında brülör-kazan uyumunu da dikkate almaları ve kontrol esnasında nelere dikkat etmeleri gerektiği de belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Doğal Gaz, Yanma, Brülör, Emisyon. 1. GİRİŞ: Teknolojinin gelişimi ve nüfus artışıyla birlikte karşımıza çıkan hava kirliliği, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde ve özellikle büyük şehirlerimizde insan sağlığını tehdit edici ana unsurlardan biri haline gelmiştir. Bu nedenle, oldukça temiz ve verimli bir yakıt olan doğal gaz en çok tercih edilen yakıt durumuna gelmiştir. Diğer dünya ülkelerine göre ülkemize kullanımı oldukça geç yaygınlaşan doğal gaz. İstanbul'da 1992'den beri kullanılmaktadır. İstanbul'daki hava kirliliği sorununun çözülmesinde rolü tartışılmaz olan doğal gazın, doğru yöntemlerle ve maksimum verimlilikle kullanılmasını sağlamak için, yakma sistemlerinde brülör-kazan uyumu ve yakıcı dizaynı en önemli unsurlardan biridir. Yakma sistemlerinin doğal gaz yanmasına uyumu baca gazı analiziyle kontrol edilir. Yüksek kapasiteli sistemler başta olmak üzere özellikle merkezi sistem, sanayi ve ticari kuruluşlarda bu kontroller gaz dağıtım kurumlarınca gerek tesisler devreye alınırken, gerekse devreye alındıktan sonra düzenli olarak yapılmalı ve kayıtları tutulmalıdır. Karşılaşılan problemler, cihaz imalatçıları ve gaz dağıtım kurumlarınca incelenmeli, çözüm önerileri sunulmalı ve araştırmalar yapılmalıdır. 29

20 2. YANMA Birinci enerjinin yanma ile kullanılabilir enerjiye dönüşümü ve bunun sonucunda oluşan zararlı madde emisyonu ısıtma tekniğinin ana konulan arasındadır. Çok yalın bir ifadeyle yakıtın yanabilen kısmının oksijen ile ısı enerjisi üretecek şekilde kimyasal reaksiyona girmesi "yanma" olarak tariflenmektedir. Yanma, yakıt-hava karışımının sağlanması, tutuşma sıcaklığına getirilmesi ve reaksiyona girmeleri için gerekli sürenin sağlanması durumunda gerçekleşmektedir. Alev, tutuşma sıcaklığının altına inilmesi durumunda sönmektedir. Tam yanma sonucunda baca gazında yanabilen gazlar ve yakıt parçacıkları bulunmamaktadır. Havanın azotu, oksijen, su buharı, karbondioksit ve zararlı maddeler baca gazının içerdiği belli başlı bileşenleridir. Zararlı bileşenlerin en önemlileri; kükürtdioksit (SO2), karbonmonoksit (CO), azotoksitler (NOx) ve yanmamış hidrokarbonlardır (CxHy). Azot oksitler ve yanmamış hidrokarbonlar, çeşitli madde komponentlerinin değişik paylarıyla oluşan değişken gaz karışımlarıdır. Doğal gazın yanması sonucunda, diğer fosil yakıtlarla karşılaştırıldığında daha düşük olan CO 2,r, ax değeri sebebiyle düşük CO 2 emisyonu ortaya çıkmaktadır. CO 2 emisyonu yakıta özgü olarak belirlenmiş olduğundan, azaltılması ancak enerji tasarrufu ve birinci enerjinin ekonomik olarak dönüştürülmesi ile sağlanabilmektedir. Tam yanmanın teorik olarak gerekli olan hava miktarı ile sağlanması mümkün olmadığından, uygulamadaki yakma sistemleri hava fazlalığı ile işletilmektedir. Hava fazlalığı, yanma odasına giren ve bir kısmı yanmaya katılmayan tüm hava miktarının ısıtılması gerektiğinden, mümkün olduğunca düşük tutulmalıdır. Hava fazlalığının gereğinden fazla olması halinde ocak sıcaklığı düşmekte, eksik yanma olmakta, baca gazı miktarı artmakta, verim düşmesi sonucu aynı ısıl kapasitenin eldesi için yakılması gereken yakıt miktarı artmaktadır. Düşük ocak sıcaklığı, domestik kazan veya buhar kazanının konstrüksiyon ısıl kapasitesinin altında çalışmasına sebep olmaktadır. Yüksek baca gazı kayıpları ve buna bağlı olarak oluşan çevre kirliliği nedeniyle verimsiz yanma istenmeyen durumdur. Yanma için önemli olan üç unsur; iyi karışma, sıcaklık ve gerekli zaman ile uygun hava fazlalığı gereği gibi sağlanamadığında yakıt sarfiyatı artmakta ve bunun sonucu olarak aynı oksijen bazındaki zararlı emisyon ve toplam emisyon değerleri artmaktadır. Kükürtdioksit, kükürt içeren yakıtların, örneğin kömür veya sıvı yakıt yanmasında yakıtta bulunan kükürtün oksijenle reaksiyonu sonucu açığa çıkmaktadır. Yanmada ürünlerinde biri olan su buharıyla kükürtdioksid düşük sıcaklıklarda cihaz içinde asit meydana getirmektedir. Ayrıca kükürtdioksit atmosferde asit yağmurlarını oluşturan ana etken olarak görülmektedir. Kükürtdioksit emisyonu sadece yakıtta bulunan kükürt miktarının ve yakıt sarfiyatının azaltılması ile düşürülebilmektedir. Doğal gaz bileşiminde kükürt içermediğinden, yanma sonucunda kükürtoksit emisyonları meydana gelmemektedir. Karbonmonoksit (CO); yetersiz hava, hava ve yakıt karışımının kötü olması veya yeterli büyüklükte boyutlandırılmamış yanma odası nedeniyle oluşan eksik yanma neticesinde meydana gelmektedir. Karbonmonoksit emisyonunun artması, genellikle yakıcının yanlış ayarlanmasından veya kazan dairesine yeterince hava girişi olmamasından kaynaklanmaktadır. Emisyonların kontrol altında tutulabilmesi için bazı atmosferik brülörlü kazanlarda yanma odasının yüksek yapılması bu amaca yönelik güzel bir örnektir. CO değerlerini azaltmaya yönelik önlemler esasen NOx değerlerinin artmasına neden olabilir. Yanma sonucu açığa çıkan diğer zararlı emisyonlar azot oksitlerdir (NOx). NOx konsantrasyonunda artış zehirli ozon oluşumunun kuvvetlenmesini sağlamakta ve ayrıca "asit yağmuruna" sebep olmaktadır. Azot oksitler, azot (N) ve oksijen (O) elementlerinin kimyasal bileşimleridir. Emisyon grubu kavramı olan azotoksitler veya NOx, genelde azotmonoksit (NO) ve azotdioksit (NO 2 ) bileşenlerini içermektedir. Yanma işleminde, yanmada hemen hemen tamamına yakın NO oluşmaktadır. Bunun sadece düşük bir miktarı (< % 10 hacimsel) kazan içerisinde NOj'ye okside olmaktadır. NO'nun kalan miktarı ilk başta atmosfer içerisinde oksijen ile reaksiyona girerek NO 2 'ye dönüşmekte ve NO 2 de nitrik asit oluşturmaktadır. Bu da orman ölümlerine neden olmaktadır [1,5]. 3. DENEY TESİSATI Deney tesisatının şematik görünüşü Şekil l'de verilmiştir. Deneylerde, doğal gaz yakmaya uygun cebri üflemeli bir brülör ve TS Pr EN 676/Nisan 1996 "Brülörler-Vantilatörlü-Gaz Yakıtlar İçin" standardında yer alan deney kazanı kullanılmıştır. Deney kazanı yanma odası hacmi değiştirilebilen, ocak iç çapı 40 cm olan, 12 adet 36.5 mm iç çaplı 30

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ Hüsamettin BULUT Orhan BÜYÜKALACA Tuncay YILMAZ ÖZET Binalarda ısıtma ve soğutma için enerji ihtiyacını tahmin etmek amacıyla kullanılan

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu çalışma da 2000-2010 yıllarındaki yıllık, aylık, saatlik veriler kullanılarak kirleticilerin mevsimsel değişimi incelenmiş, sıcaklık, rüzgar hızı, nisbi

Detaylı

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ISITMA TEKNİĞİ 1.Tarihsel gelişim 2.Günümüz ısıtma teknikleri Bir ısıtma tesisatının uygun olabilmesi için gerekli

Detaylı

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA ve BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI ARAŞTIRMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon i 2008-2009 Kış Dönemi (Ekim, Kasım, Aralık,

Detaylı

ISI Mühendisliği İçindekiler

ISI Mühendisliği İçindekiler ISI Mühendisliği İçindekiler Aktarım hesabı...2 Genel...2 Nominal tüketim...2 Nominal tüketimin hesaplanması...4 Tesis kapasitesi...6 Tesis kapasitesinin hesaplanması...8 1 Aktarım Hesabı Genel Aktarım

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Meral Ozel:Sablon 02.01.2013 14:44 Page 5 Farklı Yakıt Türü ve Yalıtım Malzemelerine Göre Optimum Yalıtım Kalınlığının Belirlenmesi Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, Antalya ve Kars

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI SEMA TOPÇU* 1. GİRİŞ Dünya üzerindeki büyük su kütlelerinden meydana gelen buharlaşma ve canlıların terleme olayı atmosferdeki subuharının

Detaylı

Boyler, Baca hesabı. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Boyler, Baca hesabı. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Boyler, Baca hesabı Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Boyler nedir? Kalorifer kazanının sıcaklığından yararlanarak içindeki suyun ısıtılması sağlayan ve bu su ile yerleşim yerine sıcak su sağlayan

Detaylı

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI HAVA Etrafımızı saran gaz karışımıdır ( Atmosfer). Kuru Temiz hava içerisinde yaklaģık olarak ; - %78 Azot - %21 Oksijen - %0,03 Karbondioksit

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara HAVA KİRLİLİĞİ İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN NO VE O KİRLİLİĞİ İĞİ 2 3 Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı 12 Ocak 2012 - Ankara SUNUM PLANI 1. GİRİŞ İŞ 2. HUKUKİ

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Binaların Isı Merkezlerinde Bulunan Kalorifer Kazanlarının Yanma Havası ve Hava Fazlalık Katsayılarına Göre Yanma Gazlarının Özelliklerindeki Değişim

Binaların Isı Merkezlerinde Bulunan Kalorifer Kazanlarının Yanma Havası ve Hava Fazlalık Katsayılarına Göre Yanma Gazlarının Özelliklerindeki Değişim Binaların Isı Merkezlerinde Bulunan Kalorifer Kazanlarının Yanma Havası ve Hava Fazlalık Katsayılarına Göre Yanma Gazlarının Özelliklerindeki Değişim Okan KON 1*, Bedri YÜKSEL 1 1 Balıkesir Üniversitesi

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

KARABÜK İÇİN DERECE-ZAMAN HESAPLAMALARI DEGREE-TIME CALCULATIONS FOR KARABÜK

KARABÜK İÇİN DERECE-ZAMAN HESAPLAMALARI DEGREE-TIME CALCULATIONS FOR KARABÜK KARABÜK İÇİN DERECE-ZAMAN HESAPLAMALARI Şaban PUSAT 1, Nuri TUNÇ 2, İsmail EKMEKÇİ 3 ve Yaşar YETİŞKEN 4 *1 Yıldız Teknik Üniversitesi, Makine Mühendisliği Bölümü, Beşiktaş, İstanbul 2 Meteoroloji Genel

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

BİNA HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BİNA HAKKINDA GENEL BİLGİLER Sayfa : 1 Bina Bilgileri BİNA HAKKINDA GENEL BİLGİLER Projenin Adı : ISORAST DEFNE Binanın Adı : DEFNE Ada/Parsel : Sokak-No : Semt : İlçe : İl : ISTANBUL Dizayn Bilgileri: Brüt Hacim : 593 Net Kullanım

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

tmmob makina mühendisleri odası kocaeli şubesi Enerji Çalışma Grubu

tmmob makina mühendisleri odası kocaeli şubesi Enerji Çalışma Grubu tmmob makina mühendisleri odası kocaeli şubesi Enerji Çalışma Grubu Mart - 2011 Yahya Kaptan Toplu Konut Alanının Isı Yalıtımı Açısından Değerlendirilmesi Hazırlayan : Ünal ÖZMURAL, Alpaslan GÜVEN, Yavuz

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

Yüksek verimli gaz yakıtlı çelik kazan CompactGas

Yüksek verimli gaz yakıtlı çelik kazan CompactGas Yüksek verimli gaz yakıtlı çelik kazan CompactGas Patentli alufer teknolojisi ile yüksek verim, düşük emisyon 1 CompactGas ın (1000-2800) avantajları Hoval CompactGas; konfor,ekonomi, güvenilirlik ve teknik

Detaylı

BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ

BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ Cem SORUŞBAY (*), Metin ERGENEMAN, H.A. Taha ÖZTÜRK ve Ender SEL İstanbul Teknik Üniversitesi, Makina Fakültesi, Otomotiv Laboratuvarı,

Detaylı

Döküm Kazanlar. G115-21 kw BE MAVİ ALEV BRÜLÖRLÜ KAZAN

Döküm Kazanlar. G115-21 kw BE MAVİ ALEV BRÜLÖRLÜ KAZAN Döküm Kazanlar Modern, Yüksek Kaliteli ve İşletme Emniyetli Kazan Dizaynı: EN 303' e uygun test edilmiş, Thermostream Tekniği sayesinde yüksek işletme emniyetine sahip,lpg,sıvıyakıt veya doğalgaza uygun,

Detaylı

DOĞAL GAZ YANMASINDA OCAK YÜKÜNÜN KARBONMONOKSİT EMİSYONU ÜZERİNE ETKİSİ

DOĞAL GAZ YANMASINDA OCAK YÜKÜNÜN KARBONMONOKSİT EMİSYONU ÜZERİNE ETKİSİ Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi Cilt:XXIII, Sayı:1, 2010 Journal of Engineering and Architecture Faculty of Eskişehir Osmangazi University, Vol: XXIII, No:1, 2010

Detaylı

Ek 7.1: Güney Akım Açık Deniz Doğalgaz Boru Hattı ndan Kaynaklanan Atmosferik Emisyonlar Türkiye Bölümü: İnşaat ve İşletim Öncesi Aşamaları

Ek 7.1: Güney Akım Açık Deniz Doğalgaz Boru Hattı ndan Kaynaklanan Atmosferik Emisyonlar Türkiye Bölümü: İnşaat ve İşletim Öncesi Aşamaları Ek 7.1: Güney Akım Açık Deniz Doğalgaz Boru Hattı ndan Kaynaklanan Atmosferik Emisyonlar Türkiye Bölümü: İnşaat ve İşletim Öncesi Aşamaları URS-EIA-REP-203876 Giriş Bu Ek'te, Proje'nin İnşaat ve İşletim

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL ANALİZ YÖNTEMİYLE UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLERİN ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONLARINA ETKİ EDEN METEOROLOJİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

ÇOKLU DOĞRUSAL ANALİZ YÖNTEMİYLE UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLERİN ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONLARINA ETKİ EDEN METEOROLOJİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ ÇOKLU DOĞRUSAL ANALİZ YÖNTEMİYLE UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLERİN ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONLARINA ETKİ EDEN METEOROLOJİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ Sema Yurdakul, Mihriban Civan, Gürdal Tuncel Eylül, 2015 1. Giriş

Detaylı

Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com

Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com Yenilikçi ve Güvenilir... Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri Çukurova Isı nın kendi markası olan ve son teknolojiyle üretilen Silversun Hot Air Gaz

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

BATIKENT, TAM ISI YALITIMLI 5.000 KONUTTA İŞLETME DÖNEMİ SONUÇLARI

BATIKENT, TAM ISI YALITIMLI 5.000 KONUTTA İŞLETME DÖNEMİ SONUÇLARI 77 BATIKENT, TAM ISI YALITIMLI 5.000 KONUTTA İŞLETME DÖNEMİ SONUÇLARI Abdullah BİLGİN ÖZET Proje, uygulama ve işletme dönemini yaşadığımız 50,000 konutluk Batıkent projesinde, ısı yalıtımı uygulamasına,

Detaylı

ANKARA ŞEHRİNİN HAVA KALİTESİNİN UOB LER AÇISINDAN İNCELENMESİ

ANKARA ŞEHRİNİN HAVA KALİTESİNİN UOB LER AÇISINDAN İNCELENMESİ ANKARA ŞEHRİNİN HAVA KALİTESİNİN UOB LER AÇISINDAN İNCELENMESİ Sanaz Lakestani, Gülen Güllü Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü E mail: ggullu@hacettepe.edu.tr Amaç Bu çalışmada Ankara ilininin

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan

Detaylı

EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR

EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR 1) Kullanılmış lastikler 2) I ve II nci kategori atık yağlar 3) Boya çamurları 4) Solventler 5) Plastik atıklar 6) Çevre ve Orman Bakanlığı

Detaylı

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ Hasan GÜVEN Çevre Yüksek Mühendisi Çevre ve Şehircilik İl Müdürü DÜZCE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ Hava: Dünya atmosferini meydana getiren gaz karışımı. Ancak, atmosferin halk

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

Her İşletmenin Mutlaka Bir Enerji Politikası Olmalıdır.

Her İşletmenin Mutlaka Bir Enerji Politikası Olmalıdır. ENVE Enerji, mekanik ve elektrik uygulama konularında 40 yılı aşkın süredir mühendislik hizmeti vermekte olan Ka Mühendislik A.Ş. bünyesinde yapılandırılmış bir kuruluştur. Günümüzde artan enerji maliyetleri

Detaylı

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M DEÜ HASTANESİ KLİMA SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA SİSTEMLERİNİN N ISIL VE HİDROLİK DENGELENMESİ Burak Kurşun un / Doç.Dr.Serhan KüçüK üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M BölümüB GİRİŞ Değişen

Detaylı

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü. Gazbeton, Bimsblok ve Tuğla Binalarda Isıl Davranış

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü. Gazbeton, Bimsblok ve Tuğla Binalarda Isıl Davranış Gazbeton, Bimsblok ve Tuğla Binalarda Isıl Davranış İçerik Giriş Duvar Yapısının Önemi Duvar Yapısı Projenin Tanımı ve Amacı Deney Evleri Kış Dönemi Sonuçlar ları Yaz Dönemi D Sonuçlar ları Giriş Bina

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

TS 825 BİNALARDA ISI YALITIM KURALLARI HESAP METODUNUN BİLGİSAYAR PROGRAMI VASITASIYLA UYGULANMASI

TS 825 BİNALARDA ISI YALITIM KURALLARI HESAP METODUNUN BİLGİSAYAR PROGRAMI VASITASIYLA UYGULANMASI 93 TS 825 BİNALARDA ISI YALITIM KURALLARI HESAP METODUNUN BİLGİSAYAR PROGRAMI VASITASIYLA UYGULANMASI Kaan ERTAŞ ÖZET 14 Haziran 1999 tarihinde resmi gazetede yayınlanan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım kuralları

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

BİNA HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BİNA HAKKINDA GENEL BİLGİLER Sayfa : 1 Bina Bilgileri BİNA HAKKINDA GENEL BİLGİLER Projenin Adı : ISORAST KRIZANTEM Binanın Adı : KRIZANTEM Ada/Parsel : Sokak-No : Semt : İlçe : İl : İSTANBUL Dizayn Bilgileri: Brüt Hacim : 504,27

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır.

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7. YILLIK YAKIT MĐKTARI HESABI VE YAKIT DEPOLARI Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7.1 Yıllık

Detaylı

Meteorolojik koşulların en önemlisi ise Enverziyon (Sıcaklık Terselmesi) durumunun oluşmasıdır.

Meteorolojik koşulların en önemlisi ise Enverziyon (Sıcaklık Terselmesi) durumunun oluşmasıdır. HAVA KİRLİLİĞİ Hava kirliliği deyimiyle, sanayi devriminden bu yana karşılaşmaktayız. Doğa veya insan kaynaklı salımlar sonucu, atmosferde bulunan kirleticilerin belirli seviyeleri aşması ve uygun meteorolojik

Detaylı

YILDIZ ENERJİ EVİ. Yıldız Enerji Evi

YILDIZ ENERJİ EVİ. Yıldız Enerji Evi YILDIZ ENERJİ EVİ Yıldız Teknik Üniversitesi, Ülkemizde Temiz Enerji konusunda yapılan çalışmalara bir katkıda bulunarak Yıldız Enerji Evi ni Davutpaşa Yerleşkesi nde kurdu. Her gün enerjiye daha yüksek

Detaylı

İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler. Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar

İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler. Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar 1/36 İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, Dünya da ve Türkiye de gözlemler IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar Uluslararası Kuruluşlar, Aktiviteler için Sektörler

Detaylı

DOĞALGAZ DÖNÜŞÜMLERĐNDE BACA

DOĞALGAZ DÖNÜŞÜMLERĐNDE BACA DOĞALGAZ DÖNÜŞÜMLERĐNDE BACA Doç. Dr. Hikmet KARAKOÇ 1959 Eskişehir doğumludur. 1980 yılında Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü'nden mezun oldu ve ayın yıl

Detaylı

1. GİRİŞ 2. KULLANILAN ÖLÇÜM CİHAZLARI VE METOT

1. GİRİŞ 2. KULLANILAN ÖLÇÜM CİHAZLARI VE METOT İÇİNDEKİLER T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ 1. GİRİŞ 2. KULLANILAN ÖLÇÜM CİHAZLARI VE METOT 2.1. Gaz Analiz Cihazı 2.2. Ölçüm ve Hazırlık Aşaması ÇETİK ISI SANAYİ YE AİT KATI YAKIT

Detaylı

Isı Yalıtım Projesini Yapanın ONAY

Isı Yalıtım Projesini Yapanın ONAY BİNANIN Sahibi Kullanma Amacı Kat Adedi İSORAST YAPI TEKNOLOJİLERİ Konutlar 3 ARSANIN İli İSTANBUL İlçesi MERKEZ Mahallesi Sokağı Pafta Ada Parsel Isı Yalıtım Projesini Yapanın ONAY Adı Soyadı Cemal Maviş

Detaylı

De Dietrich. G 100-200 Gaz Brülörleri 16-79 kw GAZ BRÜLÖRLERİ G 100S

De Dietrich. G 100-200 Gaz Brülörleri 16-79 kw GAZ BRÜLÖRLERİ G 100S G 100-200 Gaz Brülörleri 16-79 kw GAZ BRÜLÖRLERİ G 100S Tek kademeli, EN 676 ya göre 16-52 kw kapasitede düşük Azot Oksit Emisyonu Nox< 80 mg/kwh olan Düşük Nox emisyonlu Gaz brülörü. G 100S VERİLEN HİZMETLER

Detaylı

YÖNETMELİK. Çevre ve Orman Bakanlığından: ISINMADAN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK. Çevre ve Orman Bakanlığından: ISINMADAN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 7 Şubat 2009 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27134 YÖNETMELİK Çevre ve Orman Bakanlığından: ISINMADAN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

Binanın Özgül Isı Kaybı Hesaplama Çizelgesi

Binanın Özgül Isı Kaybı Hesaplama Çizelgesi Binanın Özgül Isı Kaybı Hesaplama Çizelgesi Yapı Elemanı Kalınlığı Isıl Iletkenlik Hesap Değeri Isıl İletkenlik Direnci Isı Geçirgenlik Katsayısı Isı Kaybedilen Yuzey Isı Kaybı Binadaki Yapı Elemanları

Detaylı

Bölüm IV KAZANLAR, KAZAN DAİRESİ VE GENLEŞME DEPOLARI

Bölüm IV KAZANLAR, KAZAN DAİRESİ VE GENLEŞME DEPOLARI Bölüm IV KAZANLAR, KAZAN DAİRESİ VE GENLEŞME DEPOLARI Kazanların Sınıflandırılması 1.Kazan İmalatında Kullanılan Malzemeye Göre a) Dökme dilimli kazanlar b) Çelik kazanlar 2. Kazan Ocak Tipi, Tasarım Şekli

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

YÖNETMELİK. Çevre ve Orman Bakanlığından: ISINMADAN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK. Çevre ve Orman Bakanlığından: ISINMADAN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 7 Şubat 2009 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27134 YÖNETMELİK Çevre ve Orman Bakanlığından: ISINMADAN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR

EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR Dr. Ali CAN 17.07.2009 1 EMISYON ENVANTERI Bir ülkenin emisyon envanteri 2 bileşenden oluşmaktadır. 17.07.2009 2 EMISYON ENVANTERI Ulusal Emisyon Envanter Raporu Metodolojiler

Detaylı

VIESMANN. VITOMAX 200-HS Yüksek basınçlı buhar kazanı Üç geçişli Buhar kapasitesi 0,5 ile 4,0 t/h arası. Teknik Bilgi Föyü. VITOMAX 200-HS Tip M73A

VIESMANN. VITOMAX 200-HS Yüksek basınçlı buhar kazanı Üç geçişli Buhar kapasitesi 0,5 ile 4,0 t/h arası. Teknik Bilgi Föyü. VITOMAX 200-HS Tip M73A VIESMANN VITOMAX 200-HS Yüksek basınçlı buhar kazanı Üç geçişli Buhar kapasitesi 0,5 ile 4,0 t/h arası Teknik Bilgi Föyü Sipariş numarası: fiyat listesine bakınız, fiyatları lütfen sorunuz VITOMAX 200-HS

Detaylı

KAZANLARDA BACA GAZI ANALİZLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ, İÇ SOĞUMA KAYIPLARININ İRDELENMESİ

KAZANLARDA BACA GAZI ANALİZLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ, İÇ SOĞUMA KAYIPLARININ İRDELENMESİ 617 KAZANLARDA BACA GAZI ANALİZLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ, İÇ SOĞUMA KAYIPLARININ İRDELENMESİ Abdullah BİLGİN ÖZET İşletme döneminde, kazanlarda termik verimin sürekli olarak yüksek tutulabilmesi için brülör

Detaylı

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI

DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI DEĞĐŞKEN DEBĐLĐ SĐRKÜLASYON POMPALARI M. Bülent Vural 1953 yılında doğdu. 1976 yılında Berlin Teknik Üniversitesinden Makina Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. Halen Wilo Pompa Sistemleri A.Ş. Genel Müdürü

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

Avrupanıın en hızlı satan gazifikasyon kazanı!

Avrupanıın en hızlı satan gazifikasyon kazanı! Avrupanıın en hızlı satan gazifikasyon kazanı! Yeni nesil Ventum gazifikasyon kazanları çok sessiz, verimli ve ekonomik bir sistem olarak tasarlanmıştır. Geniş yanma odası 7 saate kadar ısıtmaya yetecek

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ

MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ BİNALARDA ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ ENERJİ VERİML MLİLİĞİ İZODER Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımc mcıları Derneği Timur DİZ timur@izoder.org.tr Binalarda Enerji Verimliliği Isıtma ve soğutma

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu Speaker: Ercan Basaran, Uwe Späth LAR Process Analysers AG 1 Genel İçerik 1. Giriş 2. Proses optimizasyonu 3. İki optimizasyon

Detaylı

TS 825 ISI YALITIM YÖNETMELİĞİ'NİN KONUTLARDA ISI KORUNUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

TS 825 ISI YALITIM YÖNETMELİĞİ'NİN KONUTLARDA ISI KORUNUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yalıtım Kongresi 23-24-25 Mart 2001 Eskişehir-Türkiye TS 825 ISI YALITIM YÖNETMELİĞİ'NİN KONUTLARDA ISI KORUNUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Gül Koçlar ORAL', Ş. Filiz AKŞW

Detaylı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı KOMPLE ÇÖZÜM Isıtma Soğutma Sıhhi Sıcak Su ÇEVRE DOSTU Dünyanın en yüksek COP=4,5 değerine sahip ekonomik sistemlerdir. Yenilenebilir enerji olan Hava ve Güneşten faydalanma Gaz veya yakıt ile ısıtmaya

Detaylı

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Serdar GÜLTEK Makine Müh., FPE, M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Serkan KÜÇÜK Kimya Müh., M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Toz Patlaması Parametreleri

Detaylı

Daire Isıtma Üniteleri. Daire İçi Isı Dağıtımı ve Kullanma Suyu Isıtması İçin

Daire Isıtma Üniteleri. Daire İçi Isı Dağıtımı ve Kullanma Suyu Isıtması İçin Daire Isıtma Üniteleri Daire İçi Isı Dağıtımı ve Kullanma Suyu Isıtması İçin Daha İyi Bir Gelecek İçin: Techem Çevre dostu ve ekonomik Doğal kaynakların hızla tükendiği günümüzde, enerjiye olan ihtiyaç

Detaylı

Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4

Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4 Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4 Pakistan Meteoroloji Bülteni. Sayı:2, Yayın:4, Kasım, 2005 Özet 2003 yılı

Detaylı

Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus

Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus Temiz kullanım sıcak suyu için doğru seçim 1 Neden Modul-plus? Modul Plus, tüm dünyada otel renovasyonları için temiz sıcak su üretiminde ilk tercihtir. Spor tesislerinde,

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

PROJE ÇALIŞANLARI. 3- Deniz DEMİRHAN (Kritik Araştırmacı), Araştırma Görevlisi. 4- Ceyhan KAHYA (Kritik Araştırmacı), Araştırma Görevlisi

PROJE ÇALIŞANLARI. 3- Deniz DEMİRHAN (Kritik Araştırmacı), Araştırma Görevlisi. 4- Ceyhan KAHYA (Kritik Araştırmacı), Araştırma Görevlisi PROJE ÇALIŞANLARI Meteoroloji Genel Müdürlüğü: 1- Bülent AKSOY (Proje Yürütücüsü), Fizik Mühendisi, Güneş radyasyonu, Ozon, Ultraviyole radyasyon ve hava modifikasyonu konusunda 1993 yılından beri aktif

Detaylı

KONYA VALĠLĠĞĠ ĠL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI

KONYA VALĠLĠĞĠ ĠL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI Mümin SEMERCİ Kimya Yüksek Mühendisi Hollanda Hükümeti ile Çevre ve Orman Bakanlığı arasında yürürlüğe konan Büyükşehirlerde Hava Kalitesi Yönetiminin Geliştirilmesi

Detaylı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı Sera Etkisi Bir miktarda ısı arz dan kaçmakta Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte CO2 tarafından tutulan Isının bir kısmı tekrar atmosfere kaçabilir. Cam tarafından tutulan

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Enerji Yönetmeliğine Göre Konutların Farklı Isı Yalıtım Malzemeleri İle Yalıtılmasının Ekonomik Analizi Üzerine Bir Araştırma: Kahramanmaraş Örneği

Enerji Yönetmeliğine Göre Konutların Farklı Isı Yalıtım Malzemeleri İle Yalıtılmasının Ekonomik Analizi Üzerine Bir Araştırma: Kahramanmaraş Örneği KSU Mühendislik Bilimleri Dergisi, 17(1),214 1 KSU. Journal of Engineering Sciences, 17(1),214 Enerji Yönetmeliğine Göre Konutların Farklı Isı Yalıtım Malzemeleri İle Yalıtılmasının Ekonomik Analizi Üzerine

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ AÇILARI GİRİŞ Güneş ışınları ile dünya üzerindeki yüzeyler arasında belirli açılar vardır. Bu açılar hakkında bilgi edinilerek güneş enerjisinden en

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

TS 825 BĐNALARDA ISI YALITIM KURALLARI HESAP METODUNUN BĐLGĐSAYAR PROGRAMI VASITASIYLA UYGULANMASI

TS 825 BĐNALARDA ISI YALITIM KURALLARI HESAP METODUNUN BĐLGĐSAYAR PROGRAMI VASITASIYLA UYGULANMASI TS 825 BĐNALARDA ISI YALITIM KURALLARI HESAP METODUNUN BĐLGĐSAYAR PROGRAMI VASITASIYLA UYGULANMASI Mak. Müh. Kaan ERTAŞ * ÖZET 14 Haziran 1999 tarihinde resmi gazetede yayınlanan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ

ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ İlke ÇELİK 1, Seda Aslan KILAVUZ 2, İpek İMAMOĞLU 1, Gürdal TUNCEL 1 1 : Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) BACAGAZI EMİSYON (TS CEN/TS 15675 ve TS EN 15259 Şartlarına Uygun) Deney Laboratuvarı Adresi :Necatibey Cad. Gümrük Sok. Küçük Han No:4 Karaköy - Beyoğlu 34425

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı