İSKENDERUN KÖRFEZİ NDE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ PROJESİ VE TÜRKİYE DE DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜ ATIKLARININ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSKENDERUN KÖRFEZİ NDE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ PROJESİ VE TÜRKİYE DE DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜ ATIKLARININ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI"

Transkript

1 İSKENDERUN KÖRFEZİ NDE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ PROJESİ VE TÜRKİYE DE DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜ ATIKLARININ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Şubat 2012 Giriş Endüstriyel Simbiyoz kavramı tercihen birbirine fiziksel olarak yakın olup normalde birbirlerinden bağımsız çalışan iki veya daha fazla kuruluşun bir araya gelerek hem çevresel performansı hem de rekabet gücünü artıracak uzun süreçli ortaklıklar kurması ve dayanışma içinde çalışması anlamına gelmektedir. Bu yönüyle Organize Sanayi Bölgesi (OSB) benzeri sanayi bölgeleri için tasarlanabilen çevre yönetim sistemleri ile bir işletmenin ürettiği yan ürün, artık veya atıklar bir diğer isletme için hammadde olarak kullanılabilmektedir. Bu sayede endüstriyel kaynaklı cevre problemlerinin önüne geçmekle kalmayıp aynı zamanda ekonomik getiri de sağlanmış olmaktadır. Endüstriyel Simbiyoz, Endüstriyel Ekoloji ya da Eko-endüstriyel Park yaklaşımları 1970 li yıllardan bu yana giderek daha fazla ilgi çekmekte ve bu alandaki uygulamalar artmaktadır. Çeşitli ülkelerde devam eden ulusal ve bölgesel programlar ve ilgili taraflar arasında oluşturulan ağyapılar ve yönetim sistemleri dikkati çekmektedir. Bu çerçevede en çok vurgulanan ülkeler arasında Danimarka, İngiltere, Kanada yer almakla birlikte Amerika Birleşik Devletleri, Meksika, Çin, Japonya, Avusturya, Norveç, Hollanda, Avustralya, Almanya, İtalya gibi ülkelere de vurgu yapılmaktadır. Güney Kore nin ise eko-endüstriyel parklar ağ ve sisteminin oluşturulmasına yönelik yıllarını kapsayan master planı dikkati çekmektedir. Türkiye de ise Endüstriyel Simbiyoz yaklaşımı, Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı Şirketinin (BTC Şirketi), boru hattı güzergâhında sürdürülebilir bölgesel kalkınmaya destek sağlamak amacıyla uygulamakta olduğu Bölgesel Kalkınma Girişimi kapsamında gündeme girmiştir. İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi adı altında yürütülen proje, iki veya daha fazla endüstriyel işletmenin işbirliği gerçekleştirerek çevresel ve ekonomik performanslarını geliştirmesi prensibine dayanmaktadır. Proje Fizibilite Aşaması ve Uygulama Aşaması olmak üzere iki aşamadan oluşmakta olup, ilk aşaması yılları arasında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından Adana Sanayi Odası (ADASO) koordinasyonunda yürütülmüştür yılında Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) ve BTC Şirketi arasında yapılan işbirliği anlaşması ile Projenin Uygulama Aşaması TTGV yürütücülüğünde başlamıştır yılı sonuna kadar devam edecek proje çalışmalarında İngiltere Ulusal Endüstriyel Simbiyoz Programının (NISP) yürütücüsü International Synergies Limited (ISL) Şirketi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü ile işbirliği yapılmaktadır. Proje ile ilgili detaylı bilgi internet sitesinden alınabilmektedir. 1

2 Proje Faaliyetleri ve Danışma Kurulu Proje kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler ile Endüstriyel Simbiyoz kavramının tüm paydaşlar tarafından bilinir hale gelmesi, İskenderun Körfezi çevresinde yer alan Adana, Mersin, Hatay ve Osmaniye illerinde yer alan firmaların simbiyotik ilişki kurmaları ve buradan elde edilecek somut çalışmalardan yola çıkarak projenin ulusal bazda yaygınlaştırılması öngörülmektedir. Program kapsamında gerçekleştirilmekte olan faaliyetler şu şekildedir: Endüstriyel Simbiyoz uygulamalarının gerçekleştirilmesine yönelik teknik ve idari altyapının oluşturulması. İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz olanaklarının belirlenmesi ve pilot projelerin geliştirip uygulanması. İskenderun Körfezi nde gerçekleştirilecek uygulamalara yönelik bir veri tabanı ve iletişim ağı oluşturulması. Paydaşlar arasında uygulamaların yaygınlaştırılması, bilgi ve deneyim paylaşımına yönelik iletişimin güçlendirilmesi. Ulusal bir Endüstriyel Simbiyoz Programına yönelik uygulama modeli ve planının geliştirilmesi. Endüstriyel simbiyoz kavramı ve projenin kapsamı dikkate alındığında, konunun hem özel sektör hem de kamuya yönelik, bölgesel ve ulusal bazda önemli çıktılar sağlaması beklenmektedir. Dolayısıyla, gerek proje süresince, gerekse proje sonrası için öngörülen sürdürülebilirlik hedefi çerçevesinde bölgesel ve ulusal bazda ilgili paydaşların proje faaliyetleri ile ilgili bilgilendirilmesi, görüş ve önerilerinin alınması, projeye katkı ve katılımın güçlendirilmesi ve ilgili alanlardaki gelişmelerin sürece dahil edilmesinin sağlanmasına yönelik çeşitli faaliyetler öngörülmüştür. Söz konusu faaliyetlerden biri de proje için bir Danışma Kurulu nun oluşturulmasıdır. Danışma Kurulu nda ilgili kamu kurumları ve uluslararası kurumların yanı sıra özel sektörü temsilen kuruluşların da yer alması öngörülmüştür. Bu kapsamda; Şubat 2012 itibarıyla Danışma Kurulu nda temsil edilen kurum ve kuruluşlar şunlardır: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA) Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı (DOĞAKA) Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Adana Sanayi Odası (ADASO) Ceyhan Ticaret Odası (CTO) Mersin Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO) Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi (AOSB) Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) Botaş International Limited (BIL) İskenderun Enerji Üretim ve Tic. A.Ş. (İSKEN) Toros Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TOROS) TİLTAY Gıda. A.Ş. EKS-İMP İthalat İhracat A.Ş. Sektörler Arası İşbirliğine Dayalı İstihdamı Geliştirme ve Girişimciliği Destekleme Projesi International Synergies Limited (ISL) Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Çevre Mühendisliği Bölümü Bakü Tiflis Ceyhan Petrol Boru Hattı Şirketi (BTC) Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) 2

3 Demir-Çelik Sektörü nün Proje Açısından Önemi Mevcut durum itibarıyla Türkiye, dünyadaki 66 çelik üreten ülke arasında 10. sırada, Avrupa daki çelik üreticileri arasında ise Almanya dan sonra 2. sırada yer almaktadır. Bu sıralamalar, Türkiye nin demir çelik üretiminde belli bir seviyeye geldiğini göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Türk demir-çelik sektörü, son 7 yıl içerisinde % 87 oranında büyüme ile Çin den sonra üretimini en fazla arttıran ülke konumunu elde etmiş, Çin hariç toplam dünya üretimindeki büyümenin 6 misli daha yüksek bir performans sergilemiştir 1. Türkiye Demir-Çelik sektörü, uzun ürünlerde tüketiminin iki katından daha fazla üretim yaparken, katma değeri yüksek olan yassı ve vasıflı çelik ürünlerinde, tüketiminin sırasıyla % 44 ve % 32 sini gerçekleştirebilmektedir. Bu nedenle, sektör uzun ürünlerde net ihracatçı iken, yassı ve vasıflı ürünlerde net ithalatçı konumundadır. Demir Çelik sektörü 2010 yılı itibarıyla 12,3 milyar dolarlık ihracatı ile ihracat miktarını bir önceki yıla göre % 11 artırmış ve toplam ülke ihracatın % 11 ini oluşturmuştur 1. Ülkemizde ham çelikten nihai mamul üreten üreticiler Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu bölgesinde faaliyet göstermekte olup, üreticilerin çoğunluğu Marmara, Ege, Akdeniz sahil şeridinde yer almaktadır. Demir çelik sektöründe yaklaşık 150 e yakın firma faaliyet göstermektedir. Bunların içerisinde kapasiteleri ton ile ton arasında değişen Elektrik Ark Ocaklı tesisler ile toplam kapasiteleri ton olan entegre tesisler bulunmaktadır (Şekil 1). Diğer tesisler ise sadece haddehane hüviyetinde olup, dışarıdan satın almış oldukları kütükten profil, filmaşin, nervüllü ve yuvarlak inşaat demiri üreten tesislerdir 1. Şekil 1. Yıllık üretim kapasitesi ton ve üzerinde olan demir-çelik tesisleri 2 1 T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (2011), Demir Çelik Sektörü Raporu, Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi, Sanayi Genel Müdürlüğü 2 Türkiye Demir Çelik Üreticileri Derneği (2011), 3

4 İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi çerçevesinde yaklaşıldığında, demir-çelik sektörü çok kritik bir öneme sahiptir. Şekil 1 den net bir şekilde görüldüğü gibi ülkemiz demir-çelik sektörünün kapasite ve üretim açısından oldukça önemli bir bölümü İskenderun Körfezi çevresinde (İskenderun ve Osmaniye bölgesi) bulunmaktadır. Üretim miktarı ve ihracat açısından İskenderun Körfezi için belki de en önemli sektör konumunda bulunan demir-çelik sektörünün proje açısından en önemli yönlerinden biri ise yoğun doğal kaynak tüketimi ve atık üretimidir. Türkiye imalat sanayi içerisinde bu derece yüksek üretim kapasiteleri ile ön plana çıkan demir-çelik sektörü bu durumun doğal bir sonucu olarak önemli oranda da doğal kaynak tüketimine ve atık oluşumuna neden olmaktadır. Bu durumun yansımasını Türkiye imalat sektörü kaynaklı su tüketim ve atık üretim verilerinde görmek mümkündür. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayınlanan 2008 verilerine göre ülkemizde imalat sanayinde kullanılan toplam su miktarı 1,3 Milyar m 3 /yıl seviyelerindedir. Yıllık milyon m 3 (%60) ile demir-çelik sektörünün ağırlıklı olarak temsil edildiği ana metal sanayii en fazla su tüketiminin gerçekleştiği sektör konumundadır (Şekil 2). Diğer 6% Gıda ve İçecek 10% Ana Metal Sanayi 60% Tekstil ve Giyim 15% Metal Olmayan Mineral Ürünler 4% Kimyasal Ürünler 5% Şekil 2. Türkiye imalat sanayinde su kullanımın dağılımı Öte yandan ülkemizde endüstriyel atık üretimi ile ilgili veriler değerlendirildiğinde de demir-çelik sektörü ön plana çıkmaktadır verilerine göre ülkemizde imalat sanayinde yıllık yaklaşık 12,5 milyon ton atık oluşmuştur. Ana metal sanayi ton/yıl (%56) ile ilk sırada yer almakla kalmamış kendisine en yakın olan gıda ve içecek sektörünün 5 katından daha fazla atık üretmiştir (Şekil 3). Ana metal sanayi içerisinde başı çeken demir-çelik sektörünün en önemli atığı olan cürufun yaklaşık yarısını oluşturan yüksek fırın cürufu klinker üretiminde kullanılmak üzere çimento fabrikalarına verilebilmektedir. Geriye kalan 3 milyon ton civarındaki çelikhane cürufu ise henüz ekonomiye kazandırılamamaktadır verilerine göre ülkemizde demir-çelik üretiminden kaynaklanan ve büyük oranda elektrikli ark ocağına sahip tesislerden çıkan bu 3 milyon ton civarındaki cürufun yaklaşık % 87 si tesislerde bekletilmekte, % 12 si düzenli depolanmakta ve yalnızca % 1 i geri kazanılabilmektedir 3. Avrupa Birliğinde ise durum oldukça farklıdır. Avrupa Cüruf Birliği (Euroslag) tarafından 2008 tarafında yayınlanan bir çalışmaya göre 3 Recycling Industry Dergisi (2011), Cüruf dağları nasıl eritilecek, Ocak 2011, Sayı-52, sf 20-32, 4

5 Avrupa da yüksek fırın cürufu dışında kalan ve elektrikli ark ocağı cüruflarını da içeren toplam çelik cürufu (steel slag) üretimi 21,4 milyon civarındadır. Ülkemizde olduğu gibi büyük bir çoğunluğu çimento hammaddesi olarak kullanılan yüksek fırın cüruflarının aksine geri kalan çelik cüruflarının kullanım alanları daha çeşitlidir. Avrupa da çelik cüruflarının yaklaşık %55 i yol yapımında, %12 si metalurjik proseslerde kullanılırken %26 sı hidrolik mühendislik ve gübre üretimini de içeren çeşitli alanlarda kullanılmaktadır ve yalnızca geriye kalan %7 lik bölüm düzenli depolama alanlarında bertaraf edilmektedir. İngiltere de yılları arasında gerçekleştirilmiş bir uygulama örneği Ek 1 de verilmektedir. Diğer 15% Ana Metal Sanayi 56% Gıda ve İçecek 10% Tekstil ve Giyim 4% Metal Olmayan Mineral Ürünler 8% Kimyasal Ürünler 7% Şekil 3. Türkiye imalat sanayinde atık üretiminin dağılımı İskenderun ve Osmaniye bölgelerinde faaliyet gösteren demir-çelik tesislerinin çok büyük bir bölümünü Elektrikli Ark Ocağı na sahip tesisler oluşturmaktadır. Bilindiği gibi elektrikli ark ocağına sahip tesislerde üretimin yaklaşık %10 u oranında cüruf oluşmaktadır. Bölgede elektrikli ark ocağına sahip firmaların toplam üretim kapasitelerinin yıllık Milyon ton civarında olduğu düşünüldüğünde en iyimser tahminlerle bile bertaraf edilmeyi bekleyen yıllık 1 milyon ton un üzerinde cüruf üretildiği söylenebilmektedir. Bu atıklar Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 2008 yılında yürürlüğe koyulan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde kod numaralı Cüruf İşleme Atıkları ve kod numaralı İşlenmemiş Cüruf kapsamına girmekte ve düzenli depolama/bertaraf gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Yönetmeliklerde bu şekilde tanımlanmış olmakla birlikte uygulamada bahsi geçen cürufların yönetimi ülkemiz demir-çelik sektörünün geneli için olduğu gibi bölge firmaları açısından da oldukça sıkıntılıdır. Bölge firmalarının tamamına yakını üretilen cürufları tesislerin sınırları içerisinde depolamaya gayret göstermektedir. Fakat üretim miktarlarının oldukça yüksek oluşu depolama alanlarının sınırlı oluşu ile birleştiğinde çözülmeyi bekleyen cüruf tepeleri/dağları sorunu ortaya çıkmaktadır. Bölge de bu derece önemli bir sorun haline gelen cüruflara sürdürülebilir bir atık yönetim/değerlendirme yaklaşımının henüz üretilememiş olması, ilgili demir-çelik firmalarının rekabet gücünü olumsuz yönde etkilemektedir. 5

6 İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi kapsamında bölge firmaları ile gerçekleştirilen toplantılar, çalıştaylar ve firma ziyaretleri ile defalarca gündeme gelen bu sorunun çözümü için atılabilecek en önemli adımlardan bir tanesinin ilgili atıklara uygun endüstriyel kullanım alanı bulmak ve uygulamaları hayata geçirmek olduğu açıktır. Bu noktadan hareketle bölgedeki en önemli atık sorunlarından birine işaret eden elektrikli ark ocağına sahip tesislerin cüruflarının endüstriyel kullanımını hayata geçirebilmek üzere proje kaynakları ölçüsünde bölge firmaları ile yoğun iletişim ve işbirliği içerisinde aşağıdaki faaliyetler gerçekleştirilmekte/ planlanmaktadır: Demir-çelik üretim cüruflarına farklı sektörlerde alternatifli kullanım alanları araştırmak Farklı endüstriyel uygulamaların önündeki teknik ve ekonomik engellere çözümler üretmek Uluslararası iyi uygulama örneklerini belirleyerek gelişmiş ülkelerin deneyimlerinden yararlanmak Ülkemiz mevzuatında ilgili uygulamaların gerçekleşmesini engelleyen/zorlaştıran hususları belirlemek ve ilgili yasal düzenlemeler konusunda kamu kurumlarına bilgi/görüş sunmak Yaygın etkiyi artırmak ve sektörde yaygınlaşmaya öncülük etmek amacıyla pilot uygulamaları hayata geçirmek Gerçekleştirilen uygulamalar çerçevesinde sağlanan çevresel ve ekonomik kazanımları diğer sektör ve alanlara örnek teşkil etmesi açısından raporlamak ve yaygınlaştırmak Demir-Çelik Sektörü Atıklarının Değerlendirilmesi: Avrupa Birliği Yaklaşımı 2008 yılında revize edilerek yürürlüğe giren Avrupa Birliği (AB) Atık Çerçeve Direktifi nde (2008/98/EC) Atık şu şekilde tanımlanmaktadır: Sahibi/üreticisi tarafından atılması istenen, atılmaya niyetlenilen veya atılması beklenen malzeme veya madde. AB Atık Çerçeve Direktifi atığı bu şekilde tanımlamakla birlikte aynı direktifin 6. Maddesi bir malzemenin atık olma durumunun sona ermesi (end-of-waste) konusunda da düzenleme getirmektedir. Bahsi geçen bu düzenleme AB ülkeleri arasındaki ticarette karışıklık yaratan durumların önlenmesi, geri dönüşüm kapasitelerinin artırılması, idari yüklerin hafifletilmesi, ikincil (geri dönüştürülmüş) malzemelerin kalitesinin artırılması ve ikincil (geri dönüştürülmüş) malzeme pazarının büyümesinin sağlanması amacıyla hayata geçirilmiştir 4. Atık olma durumunun sona ermesi (end-of-waste) yaklaşımının arka planında ise Avrupa Komisyonu Çevre Genel Müdürlüğü nün (EC Directorate General Environment) 2004 yılından bu yana yürütmekte olduğu Atık Önleme ve Geri Dönüşüm Tematik Stratejisi (Thematic Strategy on Prevention and Recycling of Waste) yer almaktadır 5. Strateji çalışmaları, Ortak Araştırma Merkezi (EC Joint Research Centre - JRC) ile işbirliği içerisinde yürütülmektedir. Bahsi geçen uzun vadeli strateji, Avrupa yı geri dönüşüm toplumu haline getirme yönünde faaliyet gösterirken atık üretiminden kaçınmayı, üretiminin önüne geçilemeyen atıkların da hammadde olarak yeniden kullanımını (geri dönüşümünü) hedeflemektedir. Bu strateji ile de uyumlu olarak yılları arasında EC-JRC tarafından çeşitli atıklar için atık olma durumunun sona ermesi (end-of-waste) çerçevesinde çalışmalar gerçekleştirilmiş 2008 yılında yayınlanan Atık Çerçeve Direktifine de girdi sağlanmıştır. EC-JRC tarafından çeşitli atıklar için gerçekleştirilen araştırma çalışmaları neticesinde atık olma durumunun sona ermesi (end-of-waste) metodolojisi geliştirilmiş ve atık olma durumunun sona ermesi konusunda önemli potansiyeli olan, metal hurda (demir ve alüminyum), kağıt-karton, cam, bazı organik atıklar, agregalar (inşaat atıkları, demir-çelik cürufları vb.) ve plastikler için çalışmalar yapılmış/ yapılmaktadır. 4 Öçal S.Z. (2009) Ambalaj atıklarının atık sayılmaktan çıkma durumu (end-of-waste) ve yönetmelikte yer alan bedelsiz verme ile ilişkilendirilmesi konusunda temel görüşler, Ambalaj Bülteni, Temmuz-Ağustos sayısı, sf

7 Yapılan çalışmalar neticesinde aşağıdaki şartları ve özellikleri sağlayan uygulamalar çerçevesinde ilgili atık tarifine giren maddelerin/malzemelerin atık olma durumları sona ermektedir: a) Maddenin/malzemenin spesifik amaçlar için yaygın kullanım alanı olması ve sıklıkla kullanılması, b) Madde/malzeme için bir pazar ve/veya talebin olması, c) Maddenin/malzemenin spesifik amaçlar için teknik şartları sağlaması ve ürünler için geçerli olan mevzuat ve standartları karşılaması d) Maddenin/malzemenin kullanımının çevreye ve insan sağlığına olumsuz etkilerinin olmaması Demir ve alüminyum hurdalar için sona eren çalışmalar neticesinde bu atıklar için Atık Olma Durumunun Sona Ermesi (End-of-Waste) Yönetmeliği (End-of-Waste Regulation 333/2011/EC) 31 Mart 2011 tarihinde yayınlanmış ve 9 Ekim 2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Avrupa Atık Kataloğu (European Waste Catalogue EWC) kod numaralı Cüruf İşleme Atıkları nı ve kod numaralı İşlenmemiş Cüruf ları da içeren demir-çelik sektörü cürufları ise Agregalar (Aggregates) başlığı altında, inşaat atıkları ve kömür yakma tesisi atıkları ile birlikte değerlendirilmektedir. Elektrikli ark ocaklarına sahip demir-çelik tesislerine de önemle vurgu yapılan ilgili çalışmaların 2012 yılı sonunda EC-JRC tarafından neticelendirilmesi planlanmaktadır. Çalışmaların neticelenmesini takiben elektrikli ark ocaklarına sahip demir-çelik tesislerinde üretilen ve hali hazırda atık tarifine giren maddelerin/malzemelerin atık olma durumlarının sona ermesi beklenmektedir. Öte yandan hurda hammadde ile üretim yapan ve elektrikli ark ocağına sahip demir-çelik tesislerinin aksine, demir cevherinden üretim yapan ve yüksek fırına (blast furnace) sahip entegre demir çelik tesisleri için AB mevzuatı daha farklıdır. Entegre demir çelik tesislerinin yüksek fırın cürufu diye adlandırılan maddeler/malzemeler için yapılan tanımlama yan-ürün (by-product) şeklindedir. Bir diğer deyişle AB Atık Çerçeve Direktifi nde geçen yan-ürün tanımlamasına da uyan yüksek fırın cürufları 2007 yılında Avrupa Komisyonu tarafından yayınlanan Atık ve Yan-ürünlerin Tanımlanmasına Yönelik Tebliğ (Interpretative Communication on Waste and By-products, COM(2007) 59 final) kapsamında yan-ürün olarak tanımlanmıştır. AB nezdinde gerçekleşen, demir-çelik sektörünün genelini ve özellikle elektrikli ark ocağına sahip demirçelik tesislerini yakından ilgilendiren bu gelişmeler sektör için oldukça önemli bir sorun olan cürufların değerlendirilmesini kolaylaştıran yasal düzenlemeler planlanmakta ve aşamalı olarak hayata geçirilmektedir. Bununla birlikte AB Atık Çerçeve Direktifi nde altı çizilen ifadelere göre Avrupa Komisyonu düzeyinde henüz atık olma durumunun sona ermesi (end-of-waste) kapsamında ele alınmamış veya çalışması sonuçlanmamış atıklar için AB üye ülkeleri kendileri de Avrupa Komisyonu nu bilgilendirdikleri sürece benzer çalışmaları yürütmekte özgürdürler. Demir-Çelik Sektörü Atıklarının Değerlendirilmesi: İngiltere Örneği İngiltere de 2005 yılında İngiltere hükümetinin (Çevre, Gıda ve Köyişleri Bakanlığı DEFRA) bir programı olarak başlatılan Ulusal Endüstriyel Simbiyoz Programı (NISP) dünyadaki en başarılı örneklerden biri olarak değerlendirilmektedir. Program International Synergies Limited (ISL) şirketi tarafından bölgesel bir yaklaşım ile yürütülmektedir. İngiltere de endüstriyel simbiyoz kavramının bu denli gelişmesi ve bir tesiste üretilen atığın başka bir tesiste kullanımının oldukça yaygınlaşmasının arkasında kolaylaştırıcı işlev gören bir dizi yasal düzenleme (ör: atık muafiyetleri, geri dönüştürülmüş ürün kalite protokolleri) bulunmaktadır. 7

8 Atık Muafiyetleri (Waste Exemptions) Tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi İngiltere de de atıkların geri kazanımı ve bertarafı yasal düzenlemeler ve izinler ile çerçevelenmiştir. Bununla birlikte kimi atık geri dönüşüm ve kullanım uygulamaları ilgili mevzuat prosedürleri ve izinlerden muaf tutulmaktadır 6. İngiltere de 1994 yılında başlayan Atık Muafiyetleri (Waste Exemptions) uygulaması ile belirli atıkların belirli bir sürede, farklı uygulamalar için belirli miktarlarda kullanımı tüm izin ve yasal prosedürlerden muaf tutulmaktadır. Çevre, Gıda ve Köyişleri Bakanlığı (DEFRA) ile işbirliği içerisinde uygulayıcı bir kamu kurumu (executive non-departmental public body) olan İngiltere Çevre Ajansı (Environment Agency) tarafından yürütülen atık muafiyetleri programının kapsamı 2010 yılı Nisan ayında genişletilmiştir. Bu gelişmenin en önemli nedeninin 1994 yılından bu yana atık yönetimi ve geri dönüşümünde gelinen noktada pek çok atığın endüstriyel ölçekte kullanım alanlarının ve pazarlarının oluşması olduğu ifade edilmektedir 7. Bu vesileyle atıkların insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden yeniden ekonomiye kazandırılmasının önündeki yasal zorluklar ortadan kaldırılmış olmaktadır. Atık muafiyetleri programı kapsamında belirli atıkları işleyerek çeşitli ürünlere (yakıt, yol yapım malzemesi, boya, tarım ürünleri vb.) dönüştürmek üzere başvuran özel sektör kuruluşlarına 3 yıllık atık kullanım lisansı verilmektedir. Ücretsiz olarak sahip olunan bu atık kullanım lisansı ilgili sürede hangi miktarda atığın değerlendirileceği bilgisini içermektedir ve süresi dolmadan ilgili kuruluş tarafından yenilenebilmektedir. 3 yıllık süre için bir kuruluş birden fazla atık çeşidini işlemek ve farklı amaçlar için kullanmak üzere atık kullanım lisansı alabilmektedir. İngiltere Çevre Ajansı özel sektör kuruluşlarına sağlanan atık muafiyetleri programı ve 3 yıllık atık kullanım lisansları sayesinde hangi atığın, hangi miktarda, nerede ve nasıl kullanıldığı konusunda bilgi sahibi olmaktadır 6. Bu sayede kayıt dışı atık kullanımı ve bertarafının önüne geçilmekte, olası kirlilik ve halk sağlığı problemleri önlenmektedir. Atık muafiyetleri bazı tehlikeli atıkları da içerecek şekilde oldukça geniş kapsamlı olarak uygulanmaktadır. Avrupa Atık Kataloğu ile de uyumlu bir şekilde hazırlanan Atık Listesi Yönetmeliği (List of Wastes Regulation) çerçevesinde kodlanan atıkların gruplandığı Atık Kullanım (Use of Waste U) kategorisi aşağıda listelenmiştir: U1 Atıkların inşaatlarda kullanımı U2 Balyalanmış ömrünü tamamlamış lastiklerin (ÖTL) inşaatlarda kullanımı U3 Atıkların eğlence ve eğitim tesislerinin inşasında kullanımı U4 Atıkların küçük ölçekli sistemlerde yakıt olarak kullanımı U5 Atıklardan üretilmiş biyodizel kullanımı U6 Atıksu arıtma çamurlarının farklı arıtma tesislerinde devreye alma aşamasında kullanımı U7 Atıksuyun otoyol yapımında kullanılan çakıl taşlarının yıkanmasında kullanımı U8 Atıkların spesifik amaçlı kullanımı U9 Atıkların mamül madde üretiminde kullanımı U10 Atıkarın tarım arazilerinde kullanımı U11 Atıkların tarım dışı arazilerde kullanımı U12 Malçın kullanımı U13 Bitkisel maddelerin/artıkların arazi üzerinde kullanımı U14 Külün toprakta kullanımı U15 Domuz ve kanatlı hayvan artıklarının yakılmasıyla oluşan külün kullanımı U16 Kirlenmemiş/kontamine olmamış ömrünü tamamlamış araç (ÖTA) parçalarının kullanımı 6 UK Environment Agency (2010), Frequently asked questions about the new waste exemptions system, Waste Exemptions Review (v1.6, September 2010) 7 UK Environment Agency (2010), Waste Exemption Review - Getting Ready for Change (v0.1, March 2010) 8

9 Demir-çelik endüstrisi atıkları arasında yer alan entegre demir-çelik tesislerinin yüksek fırın cüruflar yukarıda listelenen U8 Atıkların spesifik amaçlı kullanımı kategorisi içerisinde değerlendirilmektedir. Bu çevrede Avrupa Atık Kataloğu ve İngiltere Atık Listesi Yönetmeliği kapsamında kod numaralı Cüruf İşleme Atıkları ve kod numaralı İşlenmemiş Cüruf sınıfına giren bu atıkların farklı alanlarda belirli miktarlarda kullanımı atık mevzuatlarında belirtilen prosedürlerden ve izinlerden muaf tutulmaktadır. Kalite Protokolleri (Quality Protocols) İngiltere de atıkların farklı alan ve sektörlerde kullanımını/geri kazanımını kolaylaştıran düzenlemelerden bir diğeri ise 2006 yılından bu yana ulusal çapta yürütülen Atık Protokolleri Projesidir (Waste Protocols Project). İngiltere Çevre Ajansı ve Atık/Kaynak Eylem Programı (Waste and Resources Action Programme WRAP) ortaklığı ile yürütülmekte olan projenin finansmanı İngiltere Çevre, Gıda ve Köyişleri Bakanlığı, Galler Hükümeti (Welsh Assembly Government) ve Kuzey İrlanda Çevre Ajansı (Northern Ireland Environment Agency) tarafından sağlanmaktadır 8. Kamu ve özel sektörün uzun süreli işbirliğine dayanan projenin amacı imalat sektörü atıklarını da kapsayan pek çok atığın katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülerek ekonomiye kazandırılmasının sağlanmasıdır. Projenin en önemli boyutunu atıklardan üretilen ürünler için hazırlanan Kalite Protokolleri oluşturmaktadır. İngiltere Çevre Ajansı, Atık/Kaynak Eylem Programı ve sanayi kuruluşu yetkililerinden oluşan Teknik Danışma Grupları (Technical Advisory Groups) tarafından hazırlanan kalite protokolleri hangi atıkların ne tür işlemler ile hangi ürünlere dönüştürülebileceği konusunda detaylı bilgi vermektedir. Bununla birlikte atık işleme kriterlerini de belirleyen kalite protokolleri üretilen ürünlerin sahip olması gereken standartlara da göndermeler yapmaktadır. Bu sayede atıklardan üretilen ürünlerin kalitesi güvence altına alınmış olmaktadır. İngiltere de 2012 yılı Şubat ayı itibariyle 10 farklı kategoride kalite protokolü bulunmakla birlikte farklı sektörler ve atık grupları için devam etmekte olan çalışmalar ile kısa süre içerisinde bu listenin daha da genişlemesi beklenmektedir. Kamu kurumlarının da katkısı ve desteği ile hazırlanan ve bu sayede son yıllarda İngiltere de çok önemli bir pazarın oluşmasını sağlayan mevcut kalite protokolleri aşağıda listelenmiştir: İnert atıklardan agrega üretimi Kompost üretimi için kaynağında ayrıştırılmış biyobozunur atıklar Anaerobik bozundurma için kaynağında ayrıştırılmış biyobozunur atıklar Bitkisel ve hayvansal yağlar Düz cam Motor yağları Alçı panel Plastikler (Ambalaj dışı) Pulverize yakıt külü ve fırın dip külü Lastikler lastiklerden üretilmiş kauçuk maddeler Yukarıda listelenen kalite protokolleri çerçevesinde belirtilen tekniklere uygun gerçekleştirilen geri kazanım faaliyetleri sonucu üretilen ürünler atık niteliğini kaybetmekte ve atıklar için mevcut olan tüm düzenlemelerden muaf tutulmaktadır. Mevcut kalite protokollerinin yanı sıra hazırlık çalışmaları devam eden protokoller de bulunmaktadır. 8 UK Environment Agency and Waste & Resources Action Programme - WRAP (2010), Anaerobic digestate, End of waste criteria for the production and use of quality outputs from anaerobic digestion of source-segregated biodegradable waste, Quality Protocol. 9

10 Hazırlık çalışmaları devam eden kalite protokollerinden bir tanesi ise demir-çelik üretim tesislerinin temel oksijen ocağı, elektrikli ark ocağı ve argon oksijen dekarbürizasyon sistemlerinde oluşan cürufların kullanımına ilişkindir. İlgili kalite protokolünün hazırlığından yayınlanmasına kadarki geçiş sürecini kapsayacak şekilde bir yasal düzenleme getirilmiş ve bu cürufların işlenerek belirli ürünlere dönüştürülmesi atıklar için yürürlükte olan yasal izin ve prosedürlerden muaf tutulmuştur. Bu çerçevede mevcut durumda demir-çelik tesislerinde oluşan cürufların aşağıda listelenen alanlarda kullanımı için önemli bir fırsat yaratılmıştır 9 : İnşaat mühendisliği uygulamalarında; yol, köprü, depolama alanı, drenaj kanalları vb. yapımında dolgu malzemesi, bağlayıcı ve agrega olarak Gübre olarak (temel oksijen ocağı cürufu için) Diğer mühendislik uygulamalarında; deniz dolgusu olarak, arazi ıslahında, demir yolu vb. alanlarda Öte yandan demir cevherinden üretim yapan ve yüksek fırına (blast furnace) sahip demir-çelik üretim tesislerinden kaynaklanan cüruflar için ise Avrupa Komisyonu tarafından yayınlanan Atık ve Yanürünlerin Tanımlanmasına Yönelik Tebliğ ile uyumlu bir düzenleme mevcuttur. Yüksek fırın cürufları ilgili tebliğde bahsedildiği gibi yan ürün olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle yüksek fırın cüruflarının kullanımı ile ilgili bir kalite protokolü hazırlanmasına ihtiyaç duyulmamıştır. Demir-Çelik Sektörü Atıklarının Değerlendirilmesi: Ulusal Çevre Mevzuatı Ülkemizde imalat sanayii kaynaklı pek çok atığın geri kazanımı ve bertarafını düzenleyen çevre mevzuatı demir-çelik sektörü atıkları için de geçerlidir. Bu çerçevede, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 5 Temmuz 2008 tarihinde yayınlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile 17 Haziran 2011 tarihinde yayınlanan Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği hemen her imalat sektörü kuruluşunu ilgilendirdiği gibi demir-çelik sektörünü de yakından ilgilendirmektedir. Bu nedenle demirçelik sektörü atıklarının geri kazanılarak ekonomiye kazandırılması çalışmalarında bu yasal düzenlemeler dikkatle incelenmeli ve değerlendirilmelidir. Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik 10 Yönetmeliğin amacı; atıkların oluşumlarından bertaraflarına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetimlerinin sağlanmasına yönelik genel esasların belirlenmesidir. Yönetmelik, imalat sanayi kaynaklı atıkların temiz teknolojiler kullanılarak kaynağında önlenmesini, önlenemeyen atıkların ise çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde geri kazanılarak ekonomiye kazandırılması gerekliliğinin altını çizmektedir. Yönetmeliğin özellikle 5. madde, 1. fıkrasının (b) bendi, atık geri dönüşümüne ve atıklardan hammadde/ürün üretimine vurgu yapmaktadır. Bu madde uyarınca, atık üretiminin kaçınılmaz olduğu durumlarda geri dönüşüm, tekrar kullanım ve ikincil hammadde elde etme amaçlı diğer işlemler ile atığın geri kazanılması veya enerji kaynağı olarak kullanılması esastır. Yönetmelik eklerinden EK-II A da atıkların bertaraf yöntemleri listelenirken, EK-II B de atıkların tabi tutulabileceği çeşitli geri kazanım işlemleri listelenmiştir. Atıklar bu listelerde belirtilen yöntemlere kullanılarak üretildikleri yerde geri kazanılabilir veya bertaraf edilebilir. Bunun yapılmaması halinde atığın sahibi, atıklarının, bir atık taşıyıcısı tarafından taşınarak EK-II A da veya EK-II B de belirtilen 9 UK Environment Agency (2011) The regulation of materials being considered under the Waste Protocols Project (version 13 September 2011) 10 T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı (2008) Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, Resmi Gazete, Sayı:26927, 5 Temmuz

11 işlemleri yapan ve bu amaçla Bakanlıktan lisans almış bir tesis tarafından geri kazanılmasını veya bertarafını sağlamakla yükümlüdür. EK-II A ve EK-II B de listelenen geri kazanım ve bertaraf faaliyetleri ile ilgili olarak yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca: (1) EK-II A da ve EK-II B de belirtilen faaliyetleri yapan gerçek ve tüzel kişiler Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdür. (2) Lisans, atık türleri ve miktarları, yasal teknik zorunluluklar, her aşamada alınması gereken güvenlik önlemleri, geri kazanım ve bertaraf yöntemleri ile tesis alanına ilişkin bilgileri içerir. (3) Lisans belirli bir süre için verilir, süresi sonunda talep edilmesi ve belirlenen şartlara uyulması durumunda yenilenir. Gerektiğinde lisansa ilişkin özel yaptırım ve koşullar uygulanır. (4) EK-II A da ve EK-II B de bulunmayan yöntemleri kullanan ve yürürlükteki yasal ve teknik düzenlemelere uygun olmayan lisans talepleri reddedilir. (5) Bakanlık, atık yönetim planlarında türü ve miktarı belirtilmek suretiyle atığın üretildiği yerde kendi atıklarının geri kazanımını yapan ve piyasaya sürmemek üzere geri kazanılan ürünlerin tamamını aynı tesis içerisinde tekrar kullanan tesis veya kuruluşları lisans uygulamasından muaf tutmaya yetkilidir. Ancak bu tesis veya kuruluşlar Bakanlık tarafından kayıt altına alınır. Yukarıda bahsi geçen hükümler doğrultusunda ark ocağı cüruflarını da içeren demir-çelik sektörü atıklarının geri kazanımı ve yeniden kullanımı lisans gerektirmektedir. Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği 11 Tebliğin amacı; bir faaliyet sonucunda ortaya çıkan bazı tehlikesiz atıkların çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi, atık miktarının azaltılması, geçici depolanması, geri kazanım tesislerinin kurulması ve bu tesislerin çevreyle uyumlu yönetiminin sağlanmasına yönelik prensip, politika ve programların belirlenmesi için gerekli idari ve teknik esasların düzenlenmesidir. Tebliğ, Ek-2 de yer alan ve farklı yasal düzenlemeler ile yönetilen ambalaj atıkları, inşaat ve yıkım atıkları, tıbbi atıklar vb. ile maden atıkları dışında kalan tüm endüstriyel atıkları kapsamaktadır. Tebliğin 5. maddesin, 1. fıkrasında uyarınca demir-çelik üretim tesislerinde oluşan cürufları da içeren atıkların yönetimine yönelik olarak tehlikesiz atıkların ekonomiye katkı sağlamak ve nihaî bertarafa gidecek atık miktarının azaltılması amacıyla geri kazanılması esastır ifadesi yer almaktadır. Ayrıca tebliğ gereği demir-çelik üretim tesisleri diğer firmalar gibi tehlikesiz atık üretimini en az seviyeye indirecek şekilde gerekli tedbirleri almak, tesisinden kaynaklanan tehlikesiz atıkların geri kazanımına yönelik olarak hazırladıkları üç yıllık atık yönetim planını İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne sunmakla ve hazırlanan yönetim planını uygulamakla ve tehlikesiz atıklarını çevre izin/lisansına sahip geri kazanım tesislerine göndermekle veya çevre izin/lisanslı tesislere gönderilmek üzere İl Çevre Ve Orman Müdürlüklerinden 7 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında belge alanlara vermekle yükümlüdür. Öte yandan üretilen cürufun tesis içerisinde geçici depolanması ile ilgili hükümler de içeren tebliğde şu ifadeye yer verilmiştir: tehlikesiz atık üreticisi; atıklarını geri kazanıma kadar gerekli tedbirleri alarak bir yılı geçmemek üzere depolayabilir. Bu durumda atıkların yağmur veya yüzey suları ile temasından meydana gelebilecek kirliliğin önlenmesi için zemin geçirimsizliğinin sağlanması, suların drenajı amacı ile ızgara, kuşaklama kanalları ve benzeri toplama sistemlerinin oluşturulması zorunludur. 11 T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı (2011) Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği, Resmi Gazete, Sayı:27967, 17 Haziran

12 Tebliğ kapsamında ayrıca aşağıda listelenen konu başlıklarına yönelik düzenlemeler getirilmekte ve açıklamalar yapılmaktadır: Tehlikesiz atık üreticisinin yükümlülükleri Tehlikesiz atık geri kazanım tesisi işletenin yükümlülükleri Geri kazanım tesislerinde aranan şartlar Tehlikesiz atık toplama-ayırma tesislerinde aranan şartlar Geri kazanım tesislerine çevre lisansı verilmesi Sonuç ve Öneriler Demir-çelik sektörü ülkemiz açısından ekonomik büyüklük, yaratılan katma değer ve ihracat kapasitesi açısından en önemli sektörler arasında yer almaktadır. Türkiye imalat sanayi içerisinde yüksek üretim kapasiteleri ile ön plana çıkan demir-çelik üretici firmalar bu durumun doğal bir sonucu olarak önemli oranda doğal kaynak tüketimine ve atık oluşumuna neden olmaktadır. Bu nedenle ülkemizde demir-çelik sektörü firmalarının rekabet güçlerini ve çevresel performanslarını artırmak amacıyla üretilen atıkların geri dönüştürülmesi ve ekonomiye kazandırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Dünya da son yıllarda gittikçe önemi artan kaynak verimliliği yaklaşımına paralel olarak Avrupa Birliği nezdinde atıkların geri dönüşümü ve yeniden kullanımı çalışmaları demir-çelik sektörünü de yakından ilgilendiren gelişmelere sahne olmaktadır yılında Avrupa Komisyonu tarafından yayınlanan Atık ve Yan-ürünlerin Tanımlanmasına Yönelik Tebliğ (Interpretative Communication on Waste and By-products, COM(2007) 59 final) kapsamında entegre demir-çelik firmalarının yüksek fırın cürufları yan-ürün olarak tanımlanmış ve atık sınıflamasının dışına çıkartılmıştır. Ülkemizde de oldukça önemli miktarlarda üretilen ark ocağı cürufları için ise Ortak Araştırma Merkezi (EC Joint Research Centre - JRC) tarafından atık olma durumunun sona ermesi (end-of-waste) konusunda gerçekleştirilmekte olan çalışmaların 2012 yılı sonunda neticelenmesi planlanmaktadır. İngiltere ulusal mevzuatında ise yüksek fırın cürufu Avrupa Birliği yaklaşımıyla örtüşen bir şekilde yan ürün olarak değer görmektedir. Ark ocağı cüruflarının ise inşaat mühendisliği uygulamalarında, yol, köprü, depolama alanı, drenaj kanalları vb. yapımında dolgu malzemesi, bağlayıcı ve agrega olarak kullanımını yaygınlaştırmak için kalite protokolü hazırlık süreci devam etmektedir. İlgili kalite protokolünün hazırlığından yayınlanmasına kadarki geçiş sürecini kapsayacak şekilde bir yasal düzenleme getirilmiş ve bu cürufların işlenerek belirli ürünlere dönüştürülmesi atıklar için yürürlükte olan yasal izin ve prosedürlerden muaf tutulmuştur. Özetle, Avrupa Birliği ve gelişmiş ülkelerde farklı alanlarda yıllardır geri kazanılmakta olan demir-çelik cüruflarının ekonomiye kazandırılmasının önündeki yasal prosedürler ve izinler son yıllarda hafifletilmekte veya tamamen ortadan kaldırılmaktadır. Ülkemizde de demir-çelik sektörü atıklarının farklı alanlarda geri kazanımı ve yeniden kullanımı konusu yıllardır gündemde yer almakta ancak çimento fabrikalarında hammadde olarak kullanılabilen yüksek fırın cürufları dışındaki cürufların yaygın kullanımının önünde çeşitli engeller (teknik, idari, yasal vb.) bulunmaktadır. Bu engellerin aşılması için Avrupa Birliği ve gelişmiş ülkelerdeki süreçler de takip edilerek konunun her boyutuyla ele alınması ve ilgili uygulamaların önünü açacak çalışmaların (denemeler, pilot uygulamalar, mevzuat çalışmaları vb.) hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında, İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi nin temel amaçlarından bir tanesi olan endüstriyel atıkların farklı sektör/alanlarda kullanımının yaygınlaştırılması yaklaşımı demirçelik sektörü atıklarının geri kazanımı için de fırsatlar sunmaktadır. Bu çerçevede Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı tarafından proje çerçevesinde İskenderun Körfezi çevresindeki firmalar öncelikli olmak 12

13 üzere kurum ve kuruluşların demir-çelik sektörü atıklarının geri kazanımı konusunda yürüttükleri faaliyetlere destek verilecektir. İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi kapsamında gerçekleştirilmekte olan: Demir-çelik üretim cüruflarına farklı sektörlerde alternatifli kullanım alanları araştırmak Farklı endüstriyel uygulamaların önündeki teknik ve ekonomik engellere çözümler üretmek Uluslar arası iyi uygulama örneklerini belirleyerek gelişmiş ülkelerin deneyimlerinden yararlanmak Ülkemiz mevzuatında ilgili uygulamaların gerçekleşmesini engelleyen/zorlaştıran hususları belirlemek ve ilgili yasal düzenlemeler konusunda kamu kurumlarına bilgi/görüş sunmak Yaygın etkiyi artırmak ve sektörde yaygınlaşmaya öncülük etmek amacıyla pilot uygulamaları hayata geçirmek Gerçekleştirilen uygulamalar çerçevesinde sağlanan çevresel ve ekonomik kazanımları diğer sektör ve alanlara örnek teşkil etmesi açısından raporlamak ve yaygınlaştırmak gibi çalışmaların ülkemizde ilgili alanda var olan farkındalığın artmasına ve yaygın etkinin sağlanmasına hizmet edeceği düşünülmektedir. Bu nedenle konuyla ilgili paydaşların da bu faaliyetlere destek vermesi oldukça önemli görünmektedir. 13

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ İLE İLGİLİ ULUSLARARASI MEVZUAT

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ İLE İLGİLİ ULUSLARARASI MEVZUAT ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ İLE İLGİLİ ULUSLARARASI MEVZUAT Endüstriyel Simbiyoz Projesi Mevzuat ve SEVESO Bilgilendirme Toplantısı Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 14 Ocak 2014, Adana Avrupa

Detaylı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi ve Ar-Ge Boyutu

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi ve Ar-Ge Boyutu İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi ve Ar-Ge Boyutu Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TEMİZ ÜRETİM AR-GE PROJE PAZARI 11 Nisan 2013 Adana Sanayi Odası

Detaylı

İskenderun Közfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi

İskenderun Közfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi İskenderun Közfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Merve Böğürcü Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı PROJE BİLGİLENDİRME TOPLANTISI VE ÇALIŞTAYI 7 Mart 2012 Ceyhan Öğretmenevi/ ADANA KAPSAM Kısaca

Detaylı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı PROJE BİLGİLENDİRME TOPLANTISI VE ÇALIŞTAYI 22 Eylül 2011 Adana Sanayi Odası KAPSAM Kısaca Endüstriyel

Detaylı

Sayı : TTGV(2011)2-1431 Konu : İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz (Ortak Yaşam) Projesi Bilgilendirme Toplantısı ve Çalıştayı

Sayı : TTGV(2011)2-1431 Konu : İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz (Ortak Yaşam) Projesi Bilgilendirme Toplantısı ve Çalıştayı 13 Eylül 2011 Sayı : TTGV(2011)2-1431 Konu : İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz (Ortak Yaşam) Projesi Bilgilendirme Toplantısı ve Çalıştayı Bakü Tiflis Ceyhan (BTC) Boru Hattı Şirketi ile Türkiye

Detaylı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Tanıtımı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı PROJE BİLGİLENDİRME TOPLANTISI VE ÇALIŞTAYI 1 Aralık 2011 Mersin Ticaret ve Sanayi Odası KAPSAM

Detaylı

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi

İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Yapılan Çalışmalar ve Kazanımlar Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 19-20 Şubat 2014 ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONFERANSI 2014 Ankara Kısaca

Detaylı

Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme Vakfı

Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme Vakfı UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI PROGRAM FAALĠYETLERĠ VE KAZANIMLARIN PAYLAġIMI ÇALIġTAYI Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

BazI TEHLİKESİZ ATIKLARIN GERİ KAZANIMI TEBLİĞİ UYGULAMALARI

BazI TEHLİKESİZ ATIKLARIN GERİ KAZANIMI TEBLİĞİ UYGULAMALARI BazI TEHLİKESİZ ATIKLARIN GERİ KAZANIMI TEBLİĞİ UYGULAMALARI JALE SEZEN ZİRAAT YÜK. MÜHENDİSİ ATIK BİRİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ VE DENETİMİ ŞUBESİ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ 2 0. 1 2. 2 0 1 2 T E K İ R

Detaylı

TEHLİKESİZ ATIKLARIN YÖNETİMİ

TEHLİKESİZ ATIKLARIN YÖNETİMİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı Maden Atıkları ve Tehlikesiz Atıkların Yönetimi Şube Müdürlüğü TEHLİKESİZ ATIKLARIN YÖNETİMİ Suat HACIHASANOĞLU

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI 1) ATIK ÜRETİCİSİNİN İLETİŞİM BİLGİLERİ: Adı Soyadı : Adres : Telefon : Faks : Vergi Sicil Numarası : İşletme Sahibi (Yetkili Kişi) : 2) FİRMADA ATIK YÖNETİMİNDEN SORUMLU KİŞİYE AİT BİLGİLER (İletişim

Detaylı

BAZI TEHLĠKESĠZ ATIKLARIN GERĠ KAZANIMI TEBLĠĞĠ UYGULAMALARI

BAZI TEHLĠKESĠZ ATIKLARIN GERĠ KAZANIMI TEBLĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü BAZI TEHLĠKESĠZ ATIKLARIN GERĠ KAZANIMI TEBLĠĞĠ UYGULAMALARI 14 ġubat 2012 BAZI TEHLİKESİZ VE İNERT ATIKLARIN GERİ KAZANIMI TEBLİĞİ 12.05.2010 tarih

Detaylı

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atıkların Yönetimi Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atık Nedir Genel tanımı: İnsan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek, tutuşabilen ve enfeksiyon yapıcı gibi özelliklerle, tahriş edici, zararlı,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONFERANSI 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

Merve Böğürcü Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı

Merve Böğürcü Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Merve Böğürcü Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONFERANSI 2014 20 Şubat 2014 Ankara HiltonSA ES Uygulamalarının

Detaylı

PETDER ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ PROJESİ SONUÇLARI IWES 2012. Volkan SİĞİNÇ volkan.siginc@petder.org.tr

PETDER ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ PROJESİ SONUÇLARI IWES 2012. Volkan SİĞİNÇ volkan.siginc@petder.org.tr PETDER ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ PROJESİ SONUÇLARI IWES 2012 Volkan SİĞİNÇ volkan.siginc@petder.org.tr SUNUŞ PLANI; 1- GİRİŞ 2- TÜRKİYE MADENİ YAĞ SEKTÖRÜNÜN DURUMU 3- ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİNE İLİŞKİN MEVZUAT

Detaylı

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan Betül DOĞRU Tehlikeli Atıklar Şube Müdürü Çevre Mühendisi Ġçerik - Katı Atık Mevzuatı - Hedeflenen Politika - Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği -

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Fatih GEMALMAZ LOKMAN GERĐ KAZANIM A.Ş.

Fatih GEMALMAZ LOKMAN GERĐ KAZANIM A.Ş. Fatih GEMALMAZ LOKMAN GERĐ KAZANIM A.Ş. İÇERİK GEKSANDER MALZEME GERİ KAZANIM ÖTL AVRUPA ÖTL YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖRNEK 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ÖTL PİROLİZ ÖTL AVRUPA HİKAYESİ GERİ KAZANIMCI BEKLENTİ Geri Kazanım

Detaylı

AVRUPA DA ATIK HİYERARŞİSİ GENEL DURUM, HEDEFLER ve POLİTİKALAR. Mahmut Özgür ŞAKI Avrupa Çevre Ajansı

AVRUPA DA ATIK HİYERARŞİSİ GENEL DURUM, HEDEFLER ve POLİTİKALAR. Mahmut Özgür ŞAKI Avrupa Çevre Ajansı AVRUPA DA ATIK HİYERARŞİSİ GENEL DURUM, HEDEFLER ve POLİTİKALAR Mahmut Özgür ŞAKI Avrupa Çevre Ajansı Avrupa Çevre Ajansı Kuruluş tarihi: 1994 Yer: Kopenhag Uzmanlaşmış AB ajansı Görev: Çevre hakkında

Detaylı

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İzin ve

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK İskenderun Körfezi'nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği: Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 20 Şubat

Detaylı

ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik Çevre ve Orman Bakanlığından: Resmi Gazete Tarihi : 05/07/2008 Resmi Gazete Sayısı : 26927 BİRİNCİ BÖLÜM:

Detaylı

ÇEVRE İZİNLERİ VE LİSANSLARI

ÇEVRE İZİNLERİ VE LİSANSLARI Bursa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ÇEVRE İZİNLERİ VE LİSANSLARI ASLI SEZER Çevre ve Şehircilik Uzmanı Tarih Sayı Yayımlandığı : 29.04.2009 27214 Yürürlüğe giriş: 01.04.2010 Olumsuz çevresel etkileri

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

E-Posta aydin.ozbey@petder.org.tr 2 Petrol Sanayi Derneği İktisadi İşlemesi- İSTANBUL, Metalürji ve Malzeme Mühendisi

E-Posta aydin.ozbey@petder.org.tr 2 Petrol Sanayi Derneği İktisadi İşlemesi- İSTANBUL, Metalürji ve Malzeme Mühendisi PETDER Atık Yağların Yönetimi Projesi Sonuçları PETDER Waste Oil Management Project Results Aydın ÖZBEY 1, Dr. Erol METİN 2, 1 Petrol Sanayi Derneği İktisadi İşletmesi- İSTANBUL, Petrol ve Doğalgaz Mühendisi

Detaylı

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları Betül DOĞRU Çevre ve Orman Bakanlığı Atık Yönetimi Daire Başkanlığı

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

OSBler için ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ Yaklaşımı

OSBler için ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ Yaklaşımı OSBler için ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ Yaklaşımı 27 Mayıs 2016 IV. OSB Zirvesi, Bursa ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ NEDİR? Endüstriyel Simbiyoz Nedir? Endüstriyel simbiyoz, tercihen birbirine yakın işletmeler arasında

Detaylı

Polimer Geri Dönüşümü PLM 308 Chapter 1

Polimer Geri Dönüşümü PLM 308 Chapter 1 YALOVA UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING DEPARTMENT OF ENGINEERING Polimer Geri Dönüşümü PLM 308 Chapter 1 Assoc. Prof. Dr. Mehmet Atilla TAŞDELEN tasdelen@yalova.edu.tr www.polymat.org T.C. BİLİM, SANAYİ

Detaylı

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği,

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve Uygulamaları Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 30 Temmuz 2004 tarih 25538 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ambalaj

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Projeye

Detaylı

Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi

Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi İZMİR DE TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 23.03.2012 İzmir İZMİR DE TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARININ

Detaylı

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları Hülya ULUSOY SUNGUR İzmir Kalkınma Ajansı 16.12.2015 İzmir İçerik İzmir Kalkınma Ajansı İzmir Kalkınma Ajansı, EBSO ve TTGV işbirliğinde yürütülen İZMİR DE

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 30 Mart 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27537 Çevre ve Orman Bakanlığından: YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 14/3/2005 tarihli ve 25755

Detaylı

AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK

AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK Mevzuat KANUN/YÖNETMEL NETMELİK 2872 sayılı Çevre Kanunu 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 5393 sayılı Belediye Kanunu 14.03.1991 Katı Atıklar

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZİN VE LİSANS DAİRESİ BAŞKANLIĞI

ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZİN VE LİSANS DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZİN VE LİSANS DAİRESİ BAŞKANLIĞI Yalçın KARACA Şube Müdürü 1 İzin/Lisansa Tabi İşletme ve Faaliyetler Tesisler ve faaliyetler, Kirletici Vasıfları

Detaylı

GENEL OLARAK ÇELİK. Dünya da halen genel olarak çelik üretimi

GENEL OLARAK ÇELİK. Dünya da halen genel olarak çelik üretimi Dünya da halen genel olarak çelik üretimi GENEL OLARAK ÇELİK Entegre tesislerde demir cevheri ve kok kömürü ile veya Elektrik Ark Ocaklarında hurdanın ergitilmesi ile gerçekleştirilmektedir. Çelik ürünleri:

Detaylı

Temiz üretim tekniklerinin uygulanmasıyla atık yönetiminde en güçlü "önleme "azatlım ve etkin bir geri dönüşüm sağlanması hedeflenmektedir.

Temiz üretim tekniklerinin uygulanmasıyla atık yönetiminde en güçlü önleme azatlım ve etkin bir geri dönüşüm sağlanması hedeflenmektedir. 2015 YILI 4. ATIK YÖNETĐMĐ SEMPOZYUMU SONUÇLARININ DEĞERLENDĐRĐLMESĐ 4. Atık Yönetimi Sempozyumu; Sayın Bakanımızın katılımlarıyla, 26-29 Ocak 2015 tarihlerinde Antalya Đlinde gerçekleştirilmiştir. Sempozyuma;

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ:

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ: ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA TEMATİK PANELİ Cezmi Neyim ÇEVKO Vakfı TÜRKİYE DE EVSEL NİTELİKLİ KATI ATIKLAR GİRİŞ : Son Yıllarda Katı Atıklardan kaynaklanan problemler ülkemizin en önemli çevre sorunlarındandır.

Detaylı

SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI

SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI Nadiye Gür Soda Sanayi A.Ş. Geliştirme Müdürü Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 20 Şubat 2014 Ankara İÇERİK Soda Sanayi A.Ş.- Genel Tanıtım Simbiyoz

Detaylı

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... TUZLA DÜZCE KEMERBURGAZ ALMANYA GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine Đlişkin

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü bkeskinler@gyte.edu.tr Nisan 2012 BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 19.04.2005 ve

Detaylı

Atık Yönetimi Daire Başkanlığı. Yönetimi

Atık Yönetimi Daire Başkanlığı. Yönetimi Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Daire Başkanlığı Termik Santrallerden Kaynaklanan Küllerin Yönetimi Erdem ÖZMEN Çevre ve Orman Uzmanı Antalya, Nisan 2011 Yönetimi Kömür, dünyada en yaygın

Detaylı

Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar Yönetmeliği (AEEE) ile ilgili. hakkında TÜBİSAD üyelerine yönelik Bilgi Notu

Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar Yönetmeliği (AEEE) ile ilgili. hakkında TÜBİSAD üyelerine yönelik Bilgi Notu : 1/2012 Tarih: 25 Eylül 2012 BİLGİ NOTU Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar Yönetmeliği (AEEE) hakkında TÜBİSAD üyelerine yönelik Bilgi Notu KONU / SUBJECT: İLGİ / REFERENCE: KOMİSYON/ COMMISSION: ÇALIŞMA

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA (TGD) Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman tasarruflu

Detaylı

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97 KOZMETİK SEKTÖRÜ HS No: 3301,3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307 DÜNYA TİCARETİ Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada güzellik/makyaj ve cilt bakımı için müstahzarları oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun

Detaylı

TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ, ÇEVRE FASLI MÜZAKERELERİNDEKİ GELİŞMELER VE SEKTÖRE OLAN ETKİLERİ. Banu GÖZET Çevre Mühendisi Çevre ve Şehircilik Uzmanı

TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ, ÇEVRE FASLI MÜZAKERELERİNDEKİ GELİŞMELER VE SEKTÖRE OLAN ETKİLERİ. Banu GÖZET Çevre Mühendisi Çevre ve Şehircilik Uzmanı TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ, ÇEVRE FASLI MÜZAKERELERİNDEKİ GELİŞMELER VE SEKTÖRE OLAN ETKİLERİ Banu GÖZET Çevre Mühendisi Çevre ve Şehircilik Uzmanı İçerik Türkiye- AB ilişkileri Çevre Faslına İlişkin Müzakere

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Hazırlayan Cengiz KARABAYIR İGEME Uzmanı 2011 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler

Detaylı

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu Türkiye nin Tekstil Sektöründe KOBİ ler İçin Sürdürülebilir Ağlar ve İlişkiler Zinciri Oluşturulması Birleşmiş Milletler Ortak Programı TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

Bülten. 2015 Atık Sempozyumu Gerçekleşti Çevre Mevzuatı ve Atık Yönetim Semineri 13 Mart ta Düzenlenecek

Bülten. 2015 Atık Sempozyumu Gerçekleşti Çevre Mevzuatı ve Atık Yönetim Semineri 13 Mart ta Düzenlenecek PAGÇEV 2015 Atık Sempozyumu Gerçekleşti Çevre Mevzuatı ve Atık Yönetim Semineri 13 Mart ta Düzenlenecek Bülten Atık Getirme Merkezi Tebliği nin Getirdiği Yükümlülükler Başakşehir Living Lab. 3. Çocuk Eğitimi

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER - ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler : 112 Armonize No : Sular : 2201 Meşrubat : 2202 Bira : 2203 Şarap : 2204 Konyak : 22082012, 22082062 Viski : 220830

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Türkiye Cumhuriyeti VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NÜN TEMİZ ÜRETİM ALANINDAKİ FAALİYETLERİ Selin ENGİN 5 Şubat 2015, BURSA Sunum Planı Temiz Üretim Alanında Ülkemizde Mevcut Durum VGM nin Temiz Üretim Alanında

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri CAVİT VARDARLILAR MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji A.Ş. 06.05.2013 MESS Istanbul Çevre ve İş Güvenliği Politikaları Benimsemiş olduğumuz Çevre, İş Sağlığı

Detaylı

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Alüminyum, yer kabuğunda en çok bulunan üçüncü elementtir. Bugün dünyada; 730.000.000 ton/yıl ile ilk sırada yer alan demir-çelikten sonra 22.000.000

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 5 Mart 2009 Kayseri 6 Mart 2009 Niğde 12 Mart 2009 Adana

Detaylı

İSKENDERUN KÖRFEZİ NDE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ PROJESİ UYGULAMA AŞAMASI

İSKENDERUN KÖRFEZİ NDE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ PROJESİ UYGULAMA AŞAMASI İSKENDERUN KÖRFEZİ NDE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ PROJESİ UYGULAMA AŞAMASI (Ocak 2011 Şubat 2014) SONUÇLAR VE KAZANIMLAR İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ NEDİR? Endüstriyel

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 Mustafa TACİR İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ Serpil Çimen Teknik İşler Direktörü Türkiye Çelik Üreticileri Derneği 15 Ocak 2014 WOW Kongre Merkezi -İstanbul Türkiye nin Ham Çelik Üretimi (mmt)

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇELİK ÜRETİMİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇELİK ÜRETİMİ 43. YIL TÜRKİYE DEMİR ÇELİK ÜRETİCİLERİ DERNEĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇELİK ÜRETİMİ DR. VEYSEL YAYAN GENEL SEKRETER HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ KONGRE MERKEZİ SIHHİYE / ANKARA 10 NİSAN 2013 Bölgeler İtibariyle Ham

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE İZİN VE LİSANS UYGULAMALARI

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE İZİN VE LİSANS UYGULAMALARI ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZİN VE LİSANS DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE İZİN VE LİSANS UYGULAMALARI

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 GİTES NİÇİN GEREKLİ? Sorunlar; Emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve artışlar, Dünya girdi kaynaklarının geleceğine yönelik belirsizlikler, Girdi tedarik

Detaylı

Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları. ÇEVKO Vakfı

Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları. ÇEVKO Vakfı Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları ÇEVKO Vakfı ORGANİK KATI ATIKLAR A M B A L A J A T I K L A R I N I N K O N T R O L Ü Y Ö N E T M E L İ Ğ İ AMBALAJ ATIKLARI Ambalaj Direktifi

Detaylı