Bu proje Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye tarafından desteklenmiştir.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bu proje Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye tarafından desteklenmiştir."

Transkript

1 Bu proje Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye tarafından desteklenmiştir. (REC) Türkiye nin hibe desteğiyle yürütülen projenin bir ürünü olarak hazırlanmış bu yayındaki bilgi ve yorumlar yalnızca yazarlarının görüşlerini yansıtmakta olup, bunların kullanımından ortaya çıkabilecek hiçbir etki ve sonuç REC Türkiye nin sorumluluğunda değildir.

2 EVSEL KATI ATIKLARIN KAYNAKTA AYRIŞTIRILMASI : 1. Giriş 1.1. Doğal Denge 1.2. Doğal Kaynaklar Yenilenebilir Kaynaklar Tükenir Kaynaklar 1.3. Tüketmeden kullanım 1.4. Çöp Dağları 1.5. Çöpün sahibi kim 1.6. Çöpün ekonomik anlamı 1.7. Biz Ne Yapabiliriz 1.8. Yerel ve Bölgesel Yönetimlerin Katkısı 2. Katı Atık Nedir? 2.1. Bileşenleri 2.2. Çeşitleri Evsel Katı Atıklar Tıbbi Atıklar Endüstriyel Katı Atıklar Tarımsal ve Bahçe Atıkları Tehlikeli Atıklar: 3. Katı Atıkların Bertarafı 3.1. Biriktirme, 3.2. Taşıma, 3.3. Depolama, 3.4. Kompost, 3.5. Yakma Enerji elde edilerek yakma Enerji kazanımsız yakma 4. Sıfır Çöp: Katı Atık Yönetimi 4.1. Geri Dönüşüm, Geri Kazanım Geri Dönüşümün Yararları Geri Dönüşümün uygulamasının Aşamaları Geri Dönüşüm Sanayi 4.2. Yeniden Kullanım 4.3. Ayrıştırma Metal Atıklar Cam Atıklar Kağıt ve Karton Atıklar Plastik Atıklar Organik (Biyolojik) Atıklar Tehlikeli Atıklar

3 1. Giriş Büyükçekmece'de yerel yönetim işbirliği ile kaynakta katı atıkları ayrıştırmanın ekonomik ve çevresel önemi hakkında halkın bilinçlenmesini sağlamak üzere Doğa ile Barış Derneği ve Büyükçekmece Çevre Koruma Derneği bir halk eğitim projesi yürütmektedir. Kaynakta katı atıkların ayrıştırılması sonucu bertaraf edilmesi gereken çöplerin %30 azalması beklenmektedir. Proje Büyükçekmece Belediyesi ve Bölgesel Çevre Merkezi (REC Türkiye) tarafından desteklenmektedir. Bu sayede halkın belediyenin yeni uygulamalarına olan desteği artacak ve çöp bertaraf masrafları azalacaktır. AB uyum sürecinde çevre ve sürdürülebilir kalkınma anlayışı ile değişen teknoloji ve uygulamalara halkın uyumu ve katılımının desteklenmesi ve yöre halkı ile yönetim arasında yaratılan işbirliği ile kıt kaynakların korunması ve birlikte çözüm geliştirilmesi hedeflenmektedir.. Elde edilecek ürünler ve deneyimler, Türkiye de AB uyum sürecinde çevre ve sürdürülebilir kalkınma konusunda çözüm üretilmesine katkıda bulunulacaktır. Eğitimlerde kullanılacak bu kitapçık, Doğa ile Barış Derneği tarafından 1995 yılında Kozyatağı nda uygulanan Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP/GEF-SGP) halk eğitiminin AB ye ve yeni teknolojilere göre güncellenerek derlenmiştir Doğal Denge Gezegenimizin 4,5 milyar yıllık ömrünü bir güne indirgersek ve doğumunu 00.00'da varsayarsak, ilk canlılar sabah 5 de ilk yumuşakçalar ise ancak saat 20'ye doğru ortaya çıkacaktır. Dinozorlar saat 23 ile arasında yaşayacak ve bundan sonra memeliler hızlı gelişmeye başlayacaktır. İnsanlar son beş dakikada, beyin hacimlerinin iki misline çıkması da en son dakikada gerçekleşir. Sanayi devrimi ise ancak son yüzde bir saniyede yer alır. Bu ölçekte son yüzde bir saniyenin sonsuza dek sürebileceğini sanmak ne kadar anlamsız kalıyor... Kendi gücümüzle bir arada yaşayabilecek yeteneği göstermezsek evrim biz olmadan devam edecek demektir. İnsanlar var oldukça çevrelerinde olup bitenlerin hep kendileri için değiştirmeye onlardan kendi hayatının devamı için faydalanmaya ama aynı zamanda kendi fiziksel gücünü aşan doğal olaylardan korunmaya ve zararlarını kontrol altına almaya çalışmıştır. Bu uğraşının sonucunda toplayıcı ve göçen toplum yapısından, yerleşik üretken toplum yapısına geçiş çok değerli davranış kalıplarının da nesiller yolu ile aktarımına sahne olmuştur. Günümüze ulaşabilmiş eski toplumlarda hala bu bilgelikleri bulabilmekteyiz. Bunlara örnek olarak Kızılderililerin, Eskimoların veya Avustralya Aborijni lerinin çetin koşullara rağmen doğayla uyumlu ve sürdürülebilir yaşam teknikleri sayılabilir. Buna karşılık olarak, gerek doğal felaketlere gerek savaşlar gibi toplumsal hareketlere dayanamamış ama felsefe ve teknik bilimlerin doğduğu, yeşerdiği bir çok toplumlar günümüze ulaşamamıştır. Yaşam biçimlerinin çok hızlı geliştiği yeni nesillerinin doğayla uyumlu yaşama tekniklerinden koptuğu toplumlar, ne kadar gelişmiş olurlarsa olsunlar, ürettikleri olumsuzlukların sonucunda kaybolmak zorunda kalmıştır. Eski Anadolu medeniyetlerinin çokluğu, çeşitliliği ama süreksizliğini bu hızlı gelişimin, hazmedilemeyen zenginliğin, üretimden koparak sadece tüketmeye dalmanın sonuçlarına bağlayan birçok araştırmalar vardır. Doğada ise süreklilik esastır. Tüm yaşam biçimleri, bitkiler ve hayvanlar doğal bir denge ile tüm zamanlar boyunca var olmuşlardır. Tüm canlı türleri tarafından geliştirilen yaşam stratejileri, yaşam ortamına sağlanan uyum, neslin devamı için gereken sağlıklı çoğalma oranları hep bu doğal dengenin unsurlarıdır. Buna ilave olarak, besin döngüsü, su çevrimi, atmosferik hareketler ve ısıl denge hep doğanın dayattığı çevre şartları olarak değiştirilemez büyüklüklerdir. Tüm işleyişlerin devamı bu şartlara uyumları ile belirlidir. Bu doğal denge her dengelenmekte olan sistem gibi salınımlar içerir. Örneğin ısının artması, su buharlaşmasının artmasını, buharlaşmanın artması yağışların artmasını, yağışlar ise tekrar soğumayı getirir. Tarih içerisinde bu salınımlara ayak uydurabilen canlı türleri günümüzde yaşamlarını

4 sürdürmektedir. Tüm yarar-zarar ilişkileri birbirleri ile bağlıdır. Her yarar karşılığında bazı zararlar veya başka bir ifade ile kullanılacak her kaynağın karşılığında kaybedilen başka bir kaynak vardır. Bu ilişkiye ekolojik denge diyoruz. Dünya tarihi ilk canlıdan günümüze kadar çok farklı ekolojik sitemlere yani farklı denge durumlarına sahne olmuştur. Bu akıl almaz uzun süreç içerisinde insan yaşamına fırsat tanıyacak şartlar sadece küçük bir nokta kadar bir zaman aralığında var olmuştur. İşte şu anda ekolojik sistemin bu nokta gibi anında yaşıyoruz. Bu süreyi uzatmak için bizim etkileyemeyeceğimiz çevre şartlarına uyum sağlamak gereklidir. Ancak biz tam tersi olarak yaşamak için bu dengenin bozulmasına neden olursak, dengenin tekrar yerine gelmesini sağlayacak karşı tepkiye dayanamayabiliriz. Bu durum umarsızca, anlık keyif ve mutluğundan başka bir şeyi göremeyen, eline emanet edilmiş kaynakları israf ederek yarınlarını tehlikeye atan bir mirasyedi ile karşılaştırılabilir. Özetle doğal dengeyi bozmadan üretmek, bu üretimden fazlasını tüketmemek koşulu ile insan yaşamı devam edecektir. Günümüzün küresel çevre sorunları bu dengenin zorlandığı şartları ifade etmektedir. Aşırı ısınma, ozon deliği, sera gazları etkisi, buzulların erimesi, okyanusların yükselmesi, tropik ormanların yok olması, mevsimlerin kayması, aşırı yağışlar ve bu şartların getirdiği sel, erozyon, kuraklık vb. felaketler, kullanmakta olduğumuz doğal kaynakların tükenebilirliği (örneğin dünya petrol rezervinin yıl daha bu tüketim hızına dayanabileceği ortaya konmuştur) aşırı nüfus artışı, tarım alanlarının yetersizliği ve daha nice sorunlar ileride insanlığın karşı karşıya kalacağı şartların habercisidir. Eğer bu günlerden önlem alınamazsa gelecekte yeni kurulacak doğal dengeler sonucu insanlık yok olma tehlikesi ile yüzleşecektir. Bu felaketin kaynağı sağlıksız gelişmekte olan üretim ve tüketim alışkanlıklarıdır. Toplumsal hayatın kırsaldan şehre doğru akması yanında teknolojik kolaylıklar ve medeniyet alışkanlıklarının insanı getirdiği bu günümüzde üretim ve tüketim süreçleri birbirinden ayrılmış, bireyler elde ettikleri yararların bedellerini doğrudan göremez hale gelmiştir. Kaynak kullanımında yarar-zarar ilişkisinin büründüğü karmaşık durum ve gizliliği insanların bireysel kazançlarının karşılığında, toplumsal veya ekolojik olarak kaybettiklerini göremez hale gelmelerine neden olmaktadır. Doğadan gelen çözüm : Doğada çöp yoktur Bir an için insansız bir doğa düşündüğümüzde, çöp kavramının olmadığını görebiliriz. Doğada atık ve artıklar yeniden kullanıldığı bir başka sürece girdi olmaktadırlar. Doğa denince ilk akla gelen kavram dengedir. Hiçbir şey gereksiz yere üretilmez ve gereksiz yere tüketilmez. Buna karşılık insanların doğadan çıkardığı bir ham madde, örneğin alüminyum işlenir, kutu olur, içine meşrubat konur, meşrubat içilince kutu çöp olarak kullanım döngüsünün dışına çıkarılır. Ve yeni bir kutu için doğadan yeniden alüminyum madeni çıkarmak ve tüm çevreye zararlı etkileriyle tekrar kutu haline getirmek üzere üretim canavarını çalıştırmak gerekecektir. Bütün bunu ne için yaptığımızı düşünelim, bir bardak meşrubatla serinlemek için Bir avuç serinlik için doğurduğumuz bir dünya dolusu cehennem Oysa doğaya uyumlu üretim ve tüketim davranışları ile hem işlenmiş ham madde saf dışı edilmeyecek, hem de yeniden kullanılacak, yani geri kazanılacak, hem de yeni çöp dağları olmayacaktır. Kısaca doğaya uyum için çareler yine doğada saklıdır. Bu anlamda bize doğanın sunduğu çözüm çöp üretmemektir. Çöp üretmemek sınırsız olmayan doğal kaynaklardan daha uzun bir süre faydalanmayı sağlayacaktır. Tabi çöp üretmemek derken boşa enerji harcamanın da israf olan bir kaynak kullanımı olduğunu unutmamak gerekir. Biz kısaca atık üretmeyi tıpası açık dolu bir küvetten dışarıya su akmasına benzetebiliriz. Eğer küvete dolduğu kadar su boşalmıyorsa bir gün gelecek bize dolu bırakılan küvet boşalacaktır. Hepimiz daha ilk öğrenim sıralarından havuz problemlerine hakim olduğumuzdan, eh artık dolu küvetimiz olmadan ne kadar daha yaşayabileceğimizi varın siz hayal edin

5 1.2. Doğal Kaynaklar Doğal kaynaklar kavramı insanların üretim süreçlerine sağlanan maddesel veya enerji girdilerini anlatır. Bu doğal kaynaklar bitkiler, hayvanlar, yeryüzü ve yer tatlı su kaynakları, madenler, güneş, rüzgar, vb. enerji kaynaklarıdır. Bu kaynaklar katı, sıvı veya gaz halinde bulunur, doğada bulundukları halde kullanılabilir veya bir ön işlemden geçirmek gerekebilir. Ama kısaca doğal kaynakları canlı veya cansız kaynaklar olarak ayırabiliriz. Veya yenilenebilir veya tükenir kaynaklar olarak da ayırmak mümkündür. Tabi bu iki ayrım birbirinden farklılıklar gösterebilir. Örneğin canlı kaynaklar doğal olarak çoğalmalarına rağmen tükenebilirler veya cansız olan kaynaklar tükenmeyebilir veya yenilenebilir. Bunlara örnek olarak güneş enerjisini, rüzgar, yağmur gibi atmosferik kaynakları, manyetik enerjiyi ve nicelerini sayabiliriz. Bu yenilenebilir kaynaklar aynı zamanda canlı kaynakların devamı için gereklidir. Tam burada küvetimize geri dönelim: Küvete dolan suya yenilenebilir kaynaklar, küvetin içindeki suya tükenir kaynaklar diyebiliriz Yenilenebilir Kaynaklar Kullanıldığı tüm zamanlar boyunca, eksildiği fark edilmeyen her zaman aynı şiddet ve miktarda var olduğu düşünülen kaynaklardır. Dönemsel dalgalanmalar bu kaynakların arzında kalıcı etki bırakmazlar. Bu nedenlerden dolayı sürekli var oldukları ve sonsuz miktarda kullanılabilecek oldukları düşünülür. Yenilenebilir doğal kaynakların başlıcaları hava, güneş, su ve hayvansal veya bitkisel tarım ürünleri olduğunu söylenebilir. Bu temel kaynaklardan çeşitli yollarla enerji üretilir veya üretim süreçlerine doğrudan katılırlar. Enerji olarak doğrudan kullanılabilir (örneğin güneş ve rüzgar enerjisi) veya bir ara üretim yolu ile taşıyıcı ortama aktarılabilir (örneğin metanol gibi yakıt) veya depolanabilir (Kimyasal veya fiziksel olarak). Bu kaynakların doğada var olanlarının yanında, biyogaz üretimi gibi insan faaliyetlerinden oluşanları da vardır. Bu cins kaynakların üretimin sürdürülebilirliği ve çevreye olan etkileri insanların yönetimine bağlıdır. İnsan yerleşimlerinde ortaya çıkan biyolojik artıklardan elde edilebildiği için, insan var oldukça bu kaynağın da kaybolmayacağı düşünülür. Ancak bu tip kaynakların mecburi arzının üzerine çıkarak, beklide biyogaz üretmek üzere bitki plantasyonları kurmak, alan kullanımı, sulama, gübre kullanımı ve daha nice zararlar doğurabilecektir Tükenir Kaynaklar Kullanılması ile eksilen, dünyada belli bir miktarda bulunan kaynaklardır. Veya kullanılanların yerlerine yenilerinin oluşması insanlar tarafından algılanamayacak kadar uzun bir zaman diliminde gerçekleşmektedir. Bu kaynaklar toprak, madenler, doğalgaz, petrol gibi ham yakıtlar, bitki ve hayvan canlı türleridir. Kentleşme ve sanayi devrimi bu kaynakların çıkarılması, işetilmesi ve üretime katılması tarihinden ayrı düşünülemez. Öyle ki en büyük ve acımasız savaşlar bu kaynakların paylaşımı daha doğrusu paylaşılamaması sonucunda meydana gelmiştir. Günümüzde mevcut enerji kaynaklarının yönetimi hala en önemli sorunlar arasındadır, sürmekte olan politik güçler dengesinin en temel dayanak noktasıdır. Tükenebilir doğal kaynaklara en iyi örnekler demir, kömür ve petroldür. 19.yüzyıl kömür ve demir üzerine kurulmuş ve bu kaynaklarının sınırına ulaşılması sonucunda bugün Avrupa Birliği ne ulaşmış olan siyasi paktlar kurulmak zorunda kalınmıştır. 20.yüzyıl ise petrolün ve türevlerinin kullanımının doruğa ulaştığı dönemdir. Ancak günümüzde dünya petrol yataklarının tamamının günümüzün tüketim hızına göre ancak yıl daha yeteceği bilinmektedir. Maden rezervlerinin sonlarına yaklaşılması durumunda madenlerin elde edilmesi için gereken metotlar gittikçe daha çevreye zararlı hale gelmektedir veya verimliliğin düşmesi ile maliyetler artmaktadır. Buna örnek altın madenidir. Tarihte dağlardan derelerden toplanabilen altın şimdilerde içinde eser miktarda karışık halde rastlandığı topraklar arasından ayrıştırılmak zorundadır. Bu ayrıştırmada çok zehirli kimyasallar kullanılmakta, atık suları sorun yaratmakta ama daha önemlisi birkaç kilo saf altın için hektarlarca arazi talan edilmekte ve mikro ekolojik sistem geri dönülmez şekilde tahrip edilmektedir.

6 1.3. Tüketmeden kullanım Daha önce atık üretmeyi içi su dolu bir küvetin boşalmasına benzetmiştik. İşte bu küvetin doluluk durumunun korunmasına tüketmeden kullanmak diyebiliriz. Tüketmeden kullanım " doğal kaynaklar" için geliştirilen bir fikir, onları korumak için oluşturulan bir yöntem. Yani tür özelliklerinin, çeşit zenginliğinin korunması ve nesli tükenmekte olan her türden canlının ve yaşam ortamının rehabilite edilmesi anlamına gelmektedir. İnsanların kendi ihtiyaçları için kullandığı tüm canlıları (Orman, çayır, balık v.b.) tüketmemek zorundadır. Canlı doğal kaynakların çoğalmasına izin vermemiz ya da onlardan yararlanmayı sürdürülebilir kılmamız gereklidir. Çünkü doğal kaynak yıllık artış, üreyiş hızından daha çok kullanılırsa miktarı hızla azalır ve belli bir ölçeğin altında ise neslini devam ettirme şansını kaybeder kısaca bir daha var olmamak üzere tükenir. Canlı olmayan doğal kaynakların kendini yenileyemeyen doğal kaynaklar olduğunu ve bunların çoğunlukla yer altı zenginliklerimiz olduğunu ve dünya üzerinde sabit bir miktarda olduğunu biliyoruz. Bu doğal kaynaklar üretim süreçlerimizi hammaddeleridir (petrol, madenler, vb.) Bunların oluşmaları yüz binlerce yıl gerektirdiğinden, günümüzde yenilenmesi mümkün değildir ve kullanıldıkça belli zaman içinde tükeneceklerdir. Buradan hareketle "tüketmeden kullanım" ilkesi bu "cansız doğal kaynaklar" için de geçerlidir. Bu gerçek ışığında ham maddelerin kullanımı için çok önemli anlayış değişiklikleri yerleşmeye başlamıştır. Ve çok çabuk olarak bu değişim gerçekleşmelidir. Medeniyetin tüketim hızı doğanın üretim hızının kat ve kat üzerindedir. Eğer insan doğal kaynaklara bugün ihtiyaç duyuyorsa yarın torunlarımız ve gelecek nesiller de bu kaynağa artarak ihtiyaç duyacaklardır. Eğer insan neslinin devamı isteniyorsa her aşamada doğal kaynakların yeteri kadar bulunmasının gereği unutulmamalıdır. Sınırlı sayıda olan bir varlığı tüketmemek onu hep yeniden kullanmak veya çöp olmasını engellemek demektir. Tüketmeden kullanım demek sınırlı doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanabileceği "yeniden faydalanma" veya "geri kazanma" yöntemlerinin çok çabuk olarak yaygınlaşması anlamına gelmektedir. Başka bir tarifle kullanım dışı kalan nesnenin yani çöpün ham madde gibi kullanılarak yeniden imalata katılmasıdır. Ama bir önceki adımda mutlaka daha az çöp üretecek anlayış, davranış ve tüketim alışkanlıklarının kökten değiştirilmesi gerekmektedir. Böylece hem çöp miktarı azalacak hem doğal kaynakların gereksiz yere tüketilmesi önlenebilecektir. Doğal kaynak kullanımının veya yeni hammadde ihtiyacının azaltılması, ürün veriminin, yeniden kullanım ve geri dönüşüm kabiliyetinin artırılması anlamına gelmektedir. Bu kavramların gerçek anlamda uygulanabilmesi için üretim ve tüketim zincirinin her aşamasında hedeflerin ve süreçlerin yenilenmesi demektir. Başka anlatımla bu yenileme, hammadde üretiminde çevrenin ve kaynakların korunmasını, ürünlerin ve üretim sürecinde ki teknolojik yeniliklerin ekolojik tasarımını, tüketim davranışlarının ekolojik esaslara dayandırılmasını, ve sürdürülebilir bütünleşik atık yönetimi halkalarından oluşan zincirinin bütünsel olarak ele alınmasını gerektirir Çöp Dağları Kullanım sonunda nesnelerin atık ve artıkları, kullanım dışı kalan kısımları, yani işlevleri bitenler ne yapılır? Evimizde veya işyerimizde yer işgal etmesin diye derhal oradan uzaklaştırılır. Artık ondan kurtulmamız gereklidir. Hemen bu iş için var olan adına "çöp kutusu" dediğimiz yere atılır. Bina görevlisi gelir diğerleri ile birlikte bunları alır, sokaktaki daha büyük bir çöp kutusuna koyar. Daha sonra çöp kamyonu gelir, sokağın çöplerini alır ve götürür. Biz böylece çöpümüzden kurtuluruz Kurtulur muyuz acaba? Bu çöpleri kim taşır? Nasıl taşır? Kimin parası ile taşır? Nereye taşır? Çöpler çoğaldıkça, daha da çoğaldıkça ne olur? Eğer bir gün "çöp kamyonu" gelmezse, ya iki gün, üç gün veya hiç gelmezse! Çöp dökme alanları dolmuş ise, yeni çöp dökme alanlarımı oluşturulur? Bu alanlar nerededir, kimlerin komşusudur? Kimse yeni çöp dökme alanına komşu olmak istemezse Hatta mevcut alanlar hakkında mahkemeler kullanımının durdurulması hatta kaldırılmaları kararı almış ise Sonunda çöpler gene başımıza dert olmaya devam etmektedir, çöp deyip geçmek mümkün değildir.

7 Artan nüfus ve tüketim alışkanlıkları sonucunda çöpler dağlar gibi yığıldı kişilik yerleşim yerinden bir haftada 60 kamyon çöp çıkıyor. Yani m3, 1 ay sonra m3. Bu miktarda çöpün depolanması için örneğin Büyükçekmece gölü gibi bir alan ne kadar zaman sonra dolacaktır. Çıkış yolu mutlaka çöp dağlarını küçültmek olmalıdır. Gelişmiş ülkeler sonunda çöplerini azaltmak zorunda kaldılar. Hatta bazı şehirler çöplerini % 90 azaltıyor. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün 1993 yılında yaptığı çalışma, evlerden kaynaklanan atık miktarını yaz aylarında kişi başına 0,6 kg/gün, kış aylarında 0,7 kg/gün olarak veriyor yılı nüfus verilerine göre yılda 13 milyon ton evsel atık ve yılda milyon ton Belediye atığı hesaplanmaktadır. D.İ.E Evsel Atıkların Kişi Başı Çöp Yaş Atık Kül, Cüruf Geri Kazanılabilir Kompozisyonu (1993) Kg/gün % % % Yaz 0,6 80,25 3,9 15,84 Kış 0,47 50,31 41,06 8,64 Ortalama - 64, ,9 Ancak aradan geçen süre göz önüne alındığında gerek kişi başına düşen atık miktarı gerekse nüfus verilerini günümüze aktardığımızda, Türkiye de katı atık miktarının 25 milyon ton seviyesinde tahmin edilmektedir. (T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı 2003 yılı verileri) Diğer bir deyiş ile Türkiye de bir kişi günde yaklaşık 1 kg. çöp üretiyor. ABD de bu miktar yaklaşık 1.4 kg., Avrupa ülkelerinde ise 1.0 ile 1.3 kg. civarındadır Çöpün sahibi kim İhtiyaçlarımızı karşılamak üzere mal veya hizmetler satın alıyoruz. Ancak bu mal veya hizmetlerin bize ulaşabilmesi için de yine mal veya hizmetlerin kullanılmasına neden oluyoruz. Bu durumda çok karışık bir tüketim ve üretim sürecine de neden olduğumuzu unutmamalıyız. Örnek olarak bir yerden bir yere gitmek üzere belediye otobüsüne binmeyi ele alalım. Öncelikle bu ulaşım ihtiyacının karşılanması için diğer olasılıkları bize uygun olup olmamaları açısından irdelemekteyiz. Kararımızı etkileyen unsurlar çok çeşitlidir. Sadece bir defa için araba satın almayacağımız açıktır. Bindiğimiz otobüsü de o eylem için satın almıyoruz, sadece tanımlı bir kullanım hakkını satın alıyoruz. Aynı şekilde benzinini, şoförünü, tamirini de biz düşünmüyoruz. Şimdi bir ekmek almak için nelere neden olduğumuzu düşünelim. Ama burada düşüncelerimizi atık konusuna odaklayalım. Fırından size veya bakkala gelirken atık üretildi mi? Peki ya buğday, tarladan fırına kadar gelirken neler yaşadı, atık üretilmesine neden oldu mu? Gerek buğday, gerek un gerekse ekmek soframıza gelene kadar, taşımak ve saklamak için paketlere konulmak zorunda kalındı. Ama siz bu paketleri istemediniz, sofranızda istediğiniz ekmekti sadece. Ama ekmeği de paketli almak isteyebilirsiniz, sağlıklı bir çözüm olması nedeni ile kimse yadırgamaz sizi. Ama gene sonunda çöp üretmek zorunda kaldınız. Bizim adımıza çöplerimizi yerel yönetimler bertaraf ettiği için ekmek yemek dışında hiçbir aşamada sorumluluk üstlenmediniz. Bu çöplerin ne için, ne kadar üretileceğine ve nerede, ne zaman ve nasıl ortadan kaldırılacağına istemeden de olsa siz karar veriyorsunuz. Öyle ise bu çöplerin sahibi siz misiniz? Yoksa size ürün sunmak için o çöpleri üretenler mi? Tüketim alışkanlıklarının değişmeden devam etmesi durumunda, bu sorunun cevabını kimse vermek istememektedir. Çünkü bu cevap çöpün sahibine ilave yükler getirecektir. Çöp evimizde olduğu sürece bizim, kapıya koyduğumuz anda yerel yönetimindir. Oysa uygulamada sokaklarda çöp toplayıcılarından, hurdacılara kadar birçok kişi çöpü sahiplenmekte ve kazanç sağlamaktadır. Sağlanan bu kazancın kaynağı sizin yediğiniz ekmeğin bedeli içerisinde saklıdır. Neden sadece ekmek yemek isterken istemediğiniz birçok şeyin bedelini ödeyesiniz, özellikle de sonunda çöpe gideceklerin.

8 Ev ekonomisi sadece daha ucuza aynı miktarı almak demek değildir. Daha da ucuza daha azı da size yetebilir, çöp için neden para veresiniz. Yok, ama çöpe para vermek istiyorsanız, o zaman o çöp de sizindir onu zararsızca ortadan kaldırmakta sizin sorumluluğunuzdadır. Bu sorumluluk sandığınızdan, daha doğrusu bugün olduğundan çok daha pahalıdır. O halde mal veya hizmetleri satın alırken onlarla birlikte sunulan çöpe para vermemek, o çöpü üretenden devir almamak sizin en doğal hakkınızdır. Ama sizde bunun için fırına file ile gitmeyi göze almalısınız Çöpün ekonomik anlamı Değişen yaşam koşullarıyla değişen ihtiyaçlar atık kavramı olmayan insanları, pek çok sorunla yüzleştirdi. Doğanın devinimi ve değişimi içinde atık ve çöpten söz etmezken ihtiyaçlar ve değişen yaşam koşulları bizi "sürekli tüketen" bireylere dönüştürdü. Bugün, üretimleri dünyamıza büyük bedellere mal olan tüketim ürünleri, kullanıldıktan sonra ve bunların artıkları insanların yaşadığı alanlardan mümkün olduğunca uzaklaştırılarak çöp depolama alanlarında biriktirilmektedir. Böylece toplum sağlığına zararları en aza indirilirken, insan ulaşamadığı alanlara da çöplerini göndererek doğal hayatın dengesine bir kere daha müdahale etmektedir.. Bugün hemen her şey kağıt, plastik, cam ve metal ambalaj içinde satılıyor. Ambalaj, katı atık miktarını sürekli artırırken, bu maddelerin depolanması, toplanması ve boşaltımı için kullanılan depolama gereçleri, toplama araçlarının yatırım-işletme-bakım giderleri, işçilik maliyetleri de her geçen gün artıyor. Belediyeler bugün bütçelerinin üçte birini temizlik hizmetlerine harcıyor. Sonuçta her tüketim, onun atıklarının çevreye zarar vermesini önlemek için yeni bir tüketimi de beraberinde getiriyor. Evsel katı atık kavramı evimizde ürettiğimiz katı atıkları kapsıyor. Evdeki kullanımlar sonucunda atılan atıkların miktar ve özellikleri; bölgenin ya da şehrin sosyo-ekonomik seviyesi, kullanılan yakıt cinsi, beslenme alışkanlıkları vb. faktörlere bağlı olarak değişim gösteriyor. Türkiye de yılda üretilen 20 milyon ton evsel atığın geri kazanılabilen kısmı (kağıt, karton, cam, metal, plastik) yüzde i ve bunların depolanmasında kapladığı alan ise yüzde 35 i buluyor. Geri dönüşüm, atıkların değerlendirilmesi dışında, bir yandan doğal kaynakların korunmasını sağlarken, diğer yandan da -dönüşüm sürecinde işlem sayısının normal işleme göre az olması nedeniyle enerji tasarrufu sağlıyor, çöp alanlarının ömrünün artmasına ve çevreye zararlarının azalmasına yardımcı oluyor. Aslında, evsel, tıbbi, endüstriyel, tarımsal, nükleer vb. atıklar çevreyi kirletmelerinin yanı sıra büyük bir ekonomik değeri de temsil ederler. Böylece geri dönüşüm yoluyla ekonomiye de büyük katkılar sağlanmaktadır. Türkiye de yıllık 3 milyon ton geri kazanılabilir atığın ekonomik değeri 150 milyon YTL yi buluyor. Sadece 1 ton kağıt için kwh enerji harcanırken, bu rakam 1 ton geri dönüştürülmüş kağıtta kwh a iniyor. Çöpün ekonomik değerinin bilincine varıldığında, çöpün sahiplenilmesi gereken bir değer olduğu net bir şekilde anlaşılmaktadır. Bu nedenle, çöp ün üretildiği yerde yaşayanlar tarafından sahiplenilmesi ve örgütlenerek bu değerin toplum yararına kullanılması en doğru çözüm olacaktır. Ancak her ne kadar geri dönüşüm, çöpleri azaltıyorsa ve ekonomiye artı değer sağlıyorsa da, bu hiçbir zaman çöplerden kurtulmanın yolu değil. Çünkü ister yeni üretilsin, isterse geri dönüşüm maddesi olsun her ürün için benzer enerji ve emek harcanıyor. Geri dönüşüm, duyarlı ama yeterli bilince sahip olmayan tüketicinin içinin rahatlamasına ve bunun sonucu olarak tüketimin ve çöp üretiminin daha da artmasına neden olmaktadır. Bu nedenle son dönemlerde çöpün azaltılması üzerine çalışmalar yapılıyor. Bu anlayış, atıkların çevreye zarar vermesini önlemek için kullanılan yöntemlerden çok daha basit yöntemler gerektiriyor. Bir ürünü almadan önce gerçekten ihtiyacımız olup olmadığını düşünmek ya da ürünü kullandıktan sonra farklı amaçlarla da olsa tekrar kullanmak çöp miktarının azalmasını sağlıyor.

9 1.7. Biz Ne Yapabiliriz Üç kişilik bir aile haftada sadece 15 dakika harcayarak katkıda bulunabilir. Ancak; tehlikeli çöpleri ayrı toplamak, plastik kullanımını azaltmak, kağıt ve kartonları biriktirmek ve düzgün paketlemek, cam kavanoz ve şişelerin mantar ve plastik kapaklarını çıkarmak ve su ile çalkalayıp depolamak, benzeri özeni alüminyum kutulara ve diğer metal atıklara da uygulamak, tümden bir davranış değişikliğidir. Alışkanlıklarımızı değiştirerek yapacağımız bu uygulama başlangıçta zor gelebilir. Ancak istemek becermenin yarısıdır. İstemek için haberdar olmak, bilgilenmek, yararına inanmak veya kısaca bilinç seviyemizin yükselmesi gereklidir. Bilinçlenmenin tek yolu öğrenmek ise öğrenmenin tek yolu ise eğitim almaktır. Eğitim ise çok yavaş veya çok hızlı olabilir, kendi tecrübelerimizden veya başkalarının tecrübelerinden yararlanarak, okuyarak, görerek, duyarak, yaşayarak olabilir. Eğitimin hiç bitmeyen bir süreç olduğunu ve tek ihtiyacın doğru bir iletişimin gerekli olduğunu da unutmamalıyız. Bunun için doğruyu yanlış ayırt etmeye açık olmak ezberci değil etkileşimci davranmak ve yeni anlayış ve düşünceleri irdelemek ve akıl süzgecinden geçirdikten sonra yararlı olduklarına inandıklarınızı içselleştirmek ve yaşantınıza uyarlamak gereklidir. Kısaca inanıyorsanız ve istiyorsanız değişim hiç de zor olmayacaktır. Doğal kaynakların çok daha az, verimli ve boşa gitmeden kullanımı için kısaca doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı için gerekli bütünsel değişikliğinin gerçekleşmesi için üretim ve tüketim sarmalının her aktörü sorumluluklar üstlenmelidir. İçinde bulunduğumuz bilgi çağı teknolojik açıdan doğru bir değerlendirme olabilir ama toplumsal açıdan yaşanan asıl devrim ise yönetişim anlayışıdır. Yeni uygulamaların veya gelecek mimarisinin toplumsal aktörleri (ortakları) Kamusal yetkililer ( uluslararası kuruluşlardan yerel yönetimlere kadar), Sanayi, Tüketiciler ve Sivil Toplum Örgütleri dir Yerel ve Bölgesel otoritenin rolü Yerel ve bölgesel yönetimler; sahip olduğu yasal, finansal ve gönüllü kapasitenin harekete geçirilmesi imkanları ile ve halka en yakın kamu otoritesi ve kültürel gelişimin ana yüklenicisi olarak yeni kaynak yönetimi anlayışının da temel taşlarıdır. Atık sorunlarının çözümü amacı ile halk desteğinin sağlanmasının planlanması ve yönetilmesi yerel yönetimlerin asil görevleri arasındadır. Araştırmalar, anketler, toplantılar, mahalle gönüllüleri ile görüşmeler, halka ve kurum içi eğitimler ve konunun tarafları ile yuvarlak masa oturumları aracılığıyla katılımcılığın en üst düzeye ulaştırılmasını sağlarlar. Ancak bu yolla yerel ileri gelenler ile konunun uzmanları arasındaki iletişimin tesisi ve sürdürülmesi, bunun sonucunda da çeşitli atık yönetimi konularına en dengeli ve ekonomik çözümlerin seçilmesi ve uygulamaların kolaylıkla benimsenmesi mümkün olacaktır. Atık üretimini ekonomik gelişmenin dışına çıkarmak sadece atık yönetimi sorunu değildir. Aynı zamanda kaynakların seçimi ve tüketimi ve kaynaklara ulaşmada fırsat eşitliği ve bu şartların sürdürülebilirliği sorunudur. Yerel yönetimler sürdürülebilir yaşam tarzının yerleştirilmesinde kilit rol taşımaktadır. Yerel yönetimlerin öncülük yaptığı birçok uygulama, Avrupa Birliği, Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler gibi uluslar arası kurumların, çalışmalarını ve programlarını etkilemiştir. Bu uygulamaların doğrudan çöp azaltmaya olan katkıları veya küresel ekonomiye ve çevresel iyileşmeye katkıları tartışılabilir olmakla birlikte, ortaya koydukları cesaret örneği, kamu bilincinin artmasına olan katkıları, günümüz tüketim kalıplarının ve yaşam şekillerinin sorgulanması ve tüm bu tartışmaların sıcak tutulmasına olan katkıları tartışılmazdır. Bu şekilde yerel yönetimler geleceğin dünyasının tasarlanması, halkın kamusal dayanışmaya yakınlaştırılması amacı ile diyalog ve çalışma sahası sağlamak görevlerini yerine getirmektedirler. Yerel yönetimlerin bu çalışmalarında izlemeleri gereken hedefleri veya stratejileri de tartışmaya açmaları gerekmektedir. Günümüz uygulamalarının derlenmesi sonucunda ortaya çıkan önemli başlıklar aşağıda anlatılmaktadır.

10 Yaşam tarzını etkileyen stratejiler Yaşam koşulları, çevreye bakışı ve çevrenin korunmasına katılımı doğrudan etkilemektedirler. Temel ihtiyaçları karşılanmamış toplulukların çevreye duyarlı olmalarını beklemek akılcı değildir. En geçerli çevre koruma stratejisi, yerel yönetimlerin ama onların yeterince etkili olamayacakları hallerde bölgesel kapasitenin yaşam tarzının iyileştirilmesine katkı sağlamalarıdır. Yoksullukla mücadele sadece bireyin kendi sorumluluğuna bırakılamayacağı ve gelişmiş ülkelerdeki refahın bedelleri, gelişmemiş yörelerin doğasına ödetildiği gerçeği bize çevre koruması ile etik değerlerin bağını da göstermektedir. Ama en önemlisi, yoksul halkın kalkınmasını, kendi kendine yeterli hale gelmesini ve çevre bilincine kendilerinden ulaşmalarını bekleyecek zaman kalmamıştır. Çocuklarımızın bizim koşullarımıza sahip olmasını istiyorsak bu günden yoksullukla mücadeleye olan katkımızı ortaya koymalıyız. Gelişmiş toplumlar tüketim ve üretim davranışlarını değiştirerek, kaynak kullanım gereksinimlerini azaltırken sadece çevreye katkı sağlamazlar. Kaynak kullanımındaki adaletsizliğin giderilmesine katılmış olurlar. Bu gün dünya doğal kaynaklarının % 80 ni dünya nüfusunun %20 sini oluşturan gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler tarafından kullanılmaktadır. Tüketim davranışlarının değişimi sonucunda elde edilecek yarar yoksulluğun giderilmesi ile elde edilecek yarardan daha az değildir ve çok hızlı sonuç vermektedir. Böylece elde edilen kazanımların parasal ve deneyim olarak geri kalmış toplumlara aktarılması sağlanabilir. Tüketim ve üretim davranışlarının değiştirecek hedef ve stratejileri üç ana başlıkta toplamak mümkündür Üründen hizmete geçiş ve yeni hizmetlerin sunumu Üreticilerin sadece ürünün tüketiciye ulaştırılması dışında hizmetleri de üstlenmesi gerekmektedir. Satış ve satın alma yerine geri alma, leasing, ortak kullanım anlaşmaları gibi mülkiyet şekilleri desteklenmelidir. Burada tamamen mülkiyet devri yerine, ürünün sağladığı hizmetlerin devri gibi, tüketiciye sadece hizmet ve fonksiyon kullanımı bırakılmaktadır. Ürünle birlikte yeni katma değerler üretilmekte, ürünün kullanım amacı dışında kalan yükleri üretici tarafından geri alınmakta veya hiç devredilmemektedir. Bunun için gerekenler: Üretici sorumluluklarının genişletilmesi: Geri alma, tamir, tekrar satma veya geri dönüşüm yükümlülükleri Mülkiyet haklarının geliştirilmesi: Leasing, kiralama, paylaşma ve ortak kullanım anlayışının yerleştirilmesi Tamir ve ikinci el satışın desteklenmesi: Ürünlerin tamir yolu ile kullanım amaçlarını kaybetmelerinin engellenmesi ve kullanım ihtiyacı ortadan kalktığında bir diğer ihtiyaç sahibine ürünün fonksiyonlarının tam olarak devredilmesine olanak tanınması. Benzeri sistemler Milton-Kynes, Münih, Viyana vb. şehirlerde uygulanmaktadır. Pilot uygulamalar olarak görülebilecek bu cesaretli tecrübelerin desteklenerek yaygınlaştırılması gerekmektedir Kültürel ekonominin desteklenmesi Günümüzde tüketimin sadece küçük bir bölümü temel ihtiyaçların sağlanmasına (Beslenme, barınma, su ve temizlik, sağlık vb.) ama önemli bir bölümü ilave ihtiyaçların karşılanmasına yöneliktir. ( Daha rahat şartlar, boş zamanların değerlendirilmesi, eğlenme ve kişinin toplum içinde kendini ifade etmesi) Bu ilave ihtiyaçların çöp ve atık üretmeden giderilmesi için belediyelerin sunabileceklerine güzel bir örnek Nürmberg uygulamalarıdır. Noel harcamalarında çöpsüz olanları ödüllendirmek üzere toplu ulaşım, sinema, konser, masaj, kuaför, fitness daveti veya halk eğitim kursuna katılım gibi imkanlar sunulmaktadır Yeni teknolojilerin yaygınlaştırılması Elektrik ve elektronik eşya sektörü çöpün engellenmesi ve ekolojik verimliliği yüksek sistemlerin sunulması konusunda özel bir yere sahiptir. Teknik gelişmeler nedeniyle mevcut ürünler çok hızlı bir şekilde yenileri ile değiştirilmekte ve tehlikeli atıklar ve özellikle ambalaj atıkları sorunu da çok hızla büyümektedir. Ama e- teknolojinin yaygınlaşması sonucu birçok hizmet ve fonksiyon gerçek ortamdan sanal ortama aktarılarak çevrenin korunmasına önemli katkılar sağlamaktadır. Ürün ve hizmetler ucuzlarken, üretimin, dağıtımın, satış ve pazarlamanın doğaya yükleri hızla azalmaktadır. Birçok yeni ürün ve tasarım anlayışı ile doğaya olan yüklerin yatırım yapmadan azaltılabilmektedir. Örneğin e-kitap uygulamalarının yaygınlaşması ile kurtarılabilecek ağaç sayısı bile buna en güzel kanıttır.

11 Tüketim alışkanlıklarını değiştiren stratejiler Atıkların azaltılmasında tüketicilerin tercihlerinin ve tüketim davranışlarının katkısı vardır. Çevresel sorunlara olan duyarlılık arttıkça tüketiciler alışkanlıklarının çevreye olan etkilerini anlamakta, azaltmaya yönelmekte ve ekolojik ürünlere rağbet etmektedirler. Tüketiciye ürün ve hizmetlerin ulaştırılmasında çevreye olan etkileri üzerine bilgilerin de sunulması gerekmektedir. (Eko-Etiket uygulamaları) Tüketici alışkanlıkları ve davranışlarının değiştirilmesinde uygun iletişim stratejileri geliştirilmelidir. Sürdürülebilir kalkınma anlayışının en temel meydan okumasını bu ihtiyacın karşılanması oluşturmaktadır. Ancak olumlu bir adımın doğal kaynak tasarrufuna ve çevreye katkılarını açıkça görmek mümkün olamamaktadır. Olumlu yaklaşımların benimsenmesi için günlük iletişim yollarının vurucu, yaygın ve uzun kampanyaları ile desteği gereklidir. Bu amaçla izlenmesi gereken hedefler ve stratejileri özetlersek: Tüketicinin ürünler hakkında bilgilendirilmesi Sorumlu tüketim için ürünlerin çevresel yükleri üzerine nesnel bilgilerin elde edilmesi ve bunların tüketiciye birlikte sunulması gerekmektedir. Örneğin Brüksel belediyesi (IBGE) ve tüketici derneğinin (CRIOC) mart 1999 da yaptıkları anlaşmaya göre kurulan sürdürülebilir tüketim merkezi; yaptığı bilimsel araştırmalarla ürün ambalajlarının cinslerini ağırlıklarını, bedellerini, geri kazanım seviyelerini, zararlılık derecelerini belirlediği bilgileri markalarla ilişkilendirerek tüketiciye sunmuştur. Markaların da belirtilmesi sonucu tüketiciler satın alma alışkanlıklarını olumlu yönde değiştirmiştir. Araştırmalar, ürünlerin sürdürülebilir kalkınmaya katkıları, ekolojik ürünlerle ikame imkanları, daha az çöp ve tehlikeli atık içermeleri yönünde genişletilerek ulaşılan sonuçlar bilimsel makaleler, teknik yayınlar, iletişim kampanyası ve telefonla başvuru merkezi yoluyla tüketicilerin bilgisine sunulmuştur de the shopping trolley of useless yani alışveriş arabasındaki gereksiz ürünler sergisi açılmıştır Tüketici tercihinin desteklenmesi Tüketicinin olumlu tercihlerini destekleyen alt yapının kurulması sağlanmalıdır. Örneğin günlük gazetelerle istenmeyen reklam broşürlerinin hatta gazete bölümlerinin dağıtımının engellenmesi veya depozitolu ürünlerin kullanılması sonucunda ulaşılacak kağıt tasarrufu bile akıl almaz boyutlara ulaşabilmektedir. Yine Brüksel de yapılan bir kampanya sonucunda hane halkının %17 sinin sisteme katılımının sağlandığı ve yılda hane başına 25 kilo kağıt tasarrufu sağlandığı görülmüştür. Kampanyanın etkisi perakende sektörü ile yapılan ortaklaşma ile tüketici tercihlerine duyulan saygının sonucudur Olumlu bilgilerin yayılmasında perakende sektörü ve diğer aktörlerin ortaklaşması Yukarıda bahsedilen türden ortak kampanyalar gerçekçi adımların atılmasına imkan tanımaktadır. Konunun aktörlerini buluşturmak için en uygun dayanak noktası yerel yönetimlerdir. Merkezi otoritenin bu uygulamalara destek olacak kanun ve yönetmelikleri hazırlaması için kamuoyu baskısının yaratılmasında da yerel yönetimlerin eğilim ve kamuoyu yapıcı teknikleri uygulaması gereklidir. Yerel yönetimlerin topladığı vergilerin içinden bu çalışmalara pay ayırmaları halktan aldıkları temsil yetkisinin gereğidir Atık yönetimi stratejileri Çöp değerli ve kıt kaynakların kaybı anlamına gelmektedir. Önlenemeyen atıkların geri kazanımının sağlanması ile talep edilen ürünlerin yeni hammadde ihtiyacının azaltılması sağlanabilir. Bazı Avrupa şehirlerinde atık yönetimi stratejileri sonucu depolanma alanlarına ulaşan çöp miktarında 50% azalma olduğu görülmüştür. Bu uygulamalarda belediyeler halk katılımının sağlanması için yoğun iletişim kampanyaları yürütmektedir. Katılımcıların sayısı ve kalitesinin yeteri seviyede olması, ayrıştırılarak toplanan atıkların miktarının ve kalitesinin arttırılması yanında diğer sürdürülebilir kalkınma konularına da destek sağlamaktadır. Halkın ayrıştırma ile topluma yarar sağladığını görmesi ve çevreye daha az zarar verdiğinin bilinci, yöreye bağlılığı, bireysel tatmin ve mutluluğu daha ileri adımlara zemin yaratmaktadır. Fransa da yapılan bir araştırmaya göre, çöpün ayrıştırılarak toplandığı belediyelerde yaşayan vatandaşların kendi katkılarına dair geri bildirimler alabilmelerinden dolayı, çevre kalitesine daha önceden olduğundan daha fazla önem verdiklerini ve çevrenin korunmasına yönelik uygulamaların başarısına olan inançlarının arttığını ortaya koymuştur.

12 2. Katı Atık Nedir Kullanılma süresi dolan ve yaşadığımız ortamdan uzaklaştırılması gereken her türlü katı malzemeye katı atık denir. Katı atıklar evde, okulda, hastanede, endüstride, bahçelerde ve daha birçok yerde oluşabilir. Katı atıklar oluştukları yerlere göre adlandırılırlar Bileşenleri Ülkemizde çöp bileşenleri; %68 organik atık, %13 değerlendirilebilir katı atık, %19 diğer atıklardır. Katı atık miktarı ve bileşimi, mevsimlere, bölgelerin coğrafik ve yaşayanların ekonomik ve kültürel seviyelerine göre değişmektedir Çeşitleri Evsel Katı Atıklar Yiyecek atıkları ve evimizde kullandığımız ürünlerin boş ambalajları birer evsel katı atıktır. Şampuan ambalajları, meyve suyu kartonları ve şişeleri, plastik su ve meşrubat şişeleri, cam kavanozlar, teneke ve metal konserve kutuları, yağ tenekeleri evlerimizde ürettiğimiz ambalaj atıklarına örnek olarak gösterilebilirler Tıbbi Atıklar Tıbbi atıklar bulaşıcı hastalıklara neden olabileceği için diğer atıklardan ayrı toplanır. Hastane, sağlık ocağı ve muayenehane gibi tedavi merkezlerinde oluşan, kullanılmış ilaç ve enjektör atıkları, ameliyat ve tedavi sırasında oluşan atıklar tıbbi atık sınıfına girer. Bunları özelliklerine göre, patolojik atıklar (Doku, organ, kan vb.), kesiciler (İğne uçları, bistüriler, jiletler, kırık camlar vb.) ve ecza atıkları (İlaç, aşı, serumlar, vb.) olarak üç gruba ayırabiliriz Endüstriyel Katı Atıklar Endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan atıklara endüstriyel atık denir. Bu atıklar metal, plastik, mineral veya kimyasallar olabilmektedir. Üretildikleri yerlerde sıkı kontrollere tabidir ve bakanlık kuruluşlarınca takip edilirler. Hafriyat veya inşaat atıkları da bu kategoride değerlendirilir. Örneğin asbest gibi eski gerek izolasyon gibi amaçlarla Tarımsal ve Bahçe Atıkları Tarımsal üretim sürecinde kesme, budama, çapalama, ayrık ayıklama gibi faaliyetler sonucu tarlalar, seralar veya bahçelerden kaynaklanan çoğunlukla bitkisel atıklardır Tehlikeli Atıklar Çeşitli kimyasal atıkları ve zehirli maddeleri içeren atıklara tehlikeli atık denir. Çevre sorunlarının çoğu sebep ve çözümlerine göre kimyasal maddelerden kaynaklanır. Günümüzde kayıtlı (CAS) 5 milyon kimyasal maddenin 80 binden fazlası ticari olarak üretilmekte ve günlük hayatta kullanılmaktadır. Bunlardan yaklaşık %10 nu sağlığa zararlı olarak değerlendirilmiştir. Örneğin Toksik Maddeler Kontrol Kanunu uyarınca envanteri yapılmış ticari ürünlerin bile %80 ninin toksisite verileri yoktur. Dünya ticaretinin %10 nu kimyasal maddeler ile yapılmaktadır.

13 3. Katı Atıkların Bertarafı 3.1. Biriktirme Evlerde, sokak ve parklarda, pazar yerlerinde, sağlık kuruluşlarında ve işyerlerinde oluşan çöplerin toplum sağlığına zarar vermeden yörenin ekonomik ve kültürel yapısına bağlı olarak plastik, metal vb. farklı biriktirme kaplarında biriktirilmesi ve bertaraf sahasına taşınması gerekmektedir. NE KADAR ÇÖP? Bir Günde Bir Haftada Bir Ayda kg litre kg m3 ton m3 Bir Evden ,11 1,1 0,5 Bir Binadan , ,5 Bir Sokaktan Bir Mahalleden Toplama Taşıma Toplama ve taşıma oldukça masraflı bir faaliyettir. Üstü açık veya kapalı, sıkıştırmalı veya sıkıştırmasız araçlarla taşıma yapılmaktadır. Buna ilave olarak, atık cinsine göre de özel araç tipleri gerekmektedir Depolama Katı atık depolama alanları, katı atıkların çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek bir şekilde çevremizden uzaklaştırılması için yapılan özel depolama sahalarıdır. Bu alanlar yerleşim alanlarından uzakta ve geçirimsiz topraklar üzerine yapılan özel alanlardır. Genellikle çok derin olmayan bir çukur şeklinde tasarlanmış olan bu alanların yan ve taban bölümleri bu katı atıklardan kaynaklanan atık suların dışarıya sızmasını önleyici malzemelerle kaplanmıştır. Bu nedenle depolama alanına serilen atıklardan meydana gelen süzüntü suları doğal ortamla temas etmez. Bu alana serilen evsel atıkların üzeri ise daha sonra toprak ile örtülerek kapanır. Evsel atıkların çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde depolandığı bu alanlara düzenli depolama alanı ismi verilmektedir. Bu alanlarda depolanan organik atıklar (Yiyecek atıkları, bitki atıkları vs.) su, nem, sıcaklık gibi etkenlerle (Çürüme) değişime uğrarlar. Organik atıkların bu şekilde değişime uğramasına Çözünme denir. Çözünme sonucunda elde edilen humus, tarım toprağını zenginleştirmek için kullanıldığından organik gübre olarak değerlendirilir. Depolama alanlarında özelikle alt tabakalarda havasız ortamda gerçekleşen çözünme, metan gazı gibi çeşitli yanıcı gazların oluşumuna sebep olur. Kontrol altında tutulmamaları ve uzaklaştırılmamaları sonucu meydana gelecek sıkışmalar sonucu patlayabilirler veya yanarak veya yanmadan çevreye ve insan sağlığına tehlikeli olurlar. Ama bu gazlar enerji kaynağı olarak da kullanılabilirler.

14 3.4. Kompost Organik atıkların kontrollü ortamlarda çözündürülerek meydana getirilen zengin toprak yapma işlemine Kompostlama denir. Organik atıklar; nem, hava ve sıcaklık gibi etkenlere bağlı olarak çürümeye başlar. Bu çürüme sonucunda elde edilen gübre, içerdiği faydalı mineraller nedeni ile tarım yapılan toprakları zenginleştirmek veya bitki örtüsünü geliştirmek için kullanılır. Kompost büyük tesis ve yatırım gerektirmediği için evlerde kişisel olarak yapılması diğer bertaraf işlemlerinden daha ucuzdur. Ancak organik yapıların çözünmesi ve çürümesi sırasında açığa yanıcı gazlar çıkar. Bu nedenle şehirsel kompost üretimi sırasında biyogaz üretimi de söz konusudur Yakma Büyük şehirlerde ve çöp depolama alanlarının sınırlı olduğu bölgelerde atıkların imha edilmesi için yakma yönteminden yararlanılabilir. Kontrollü yakma uygulamasının temel hedefleri : Çöp miktarının azaltılması, Enerji elde edilmesi, Tehlikeli ve tıbbi atıkların zararsızca bertaraf edilmesidir. Yakma işleminde atıklar yüksek sıcaklıklarda büyük fırınlar içinde yakılarak imha edilirler. Yakma sonucunda geriye kalan kül ve metal parçaları gibi artıklar ise, inşaat ve yapı malzemesi olarak, örneğin akustik veya destek yapı elemanları yapımında yada asfalta karıştırılarak yol yapımında kullanılabilir. Ülkemizde görülebileceği şekilde serbest olarak çöp yakılması kesinlikle doğru değildir ve zaten suç teşkil etmektedir. Yakma işlemi sonucunda ortaya çıkacak kimyasal maddeler katı sıvı veya gaz olarak çevreye ve insan sağlığına karşı tehdit oluşturduğundan uzmanlık ve yatırım gerektiren bir işlemdir. Kontrollü çöp yakılması için iki uygulama biçimi vardır Enerji elde edilerek yakma Ambalaj atıkları ve diğer ısı değeri yüksek olan katı atıklar yakıldığında enerji elde edilebilir. Bu enerji konutların, büyük tesislerin ısıtılmasında kullanılabilir veya elektrik enerjisine dönüştürülerek yararlanılabilir. Evsel atıkların yakılarak enerjiye çevrilmesi oldukça pahalı bir yöntem olduğu için genellikle gelişmiş ülkelerde ve büyük kentlerde uygulanmaktadır. Bu yöntem sonrasında atık miktarı büyük ölçüde azaltıldığı için atıkların depolanması için büyük ölçüde yer kazancı söz konusudur Enerji kazanımsız yakma Bu yöntem daha çok zehirli ve tehlikeli atıkları ortadan kaldırmak için kullanılır. Yakma işlemi sırasında çıkan gazların hava kirliliğine yol açmaması için özel filtrelerin kullanılması gereklidir. Bu özel filtreler sayesinde yanma sırasında ortaya çıkan zararlı gazlar tutularak havaya karışması önlenir. Bu nedenle çok pahalı bir bertaraf şeklidir.

15 4. Sıfır Çöp: Sürdürülebilir Atık Yönetimi Günümüzde katı atık çeşitlerinin çevre ve insan sağlığına zarar vermelerini önlemek amacı ile toplanması, taşınması yanında yeniden kullanım, geri kazanım, geri dönüşüm gibi değerlendirme yöntemleri de uygulanmaktadır. Bunlara ilave olarak kaçınılmaz çöplerin çevremizden uzaklaştırılmasını içeren yakma, gömme işlemlerini kapsayan çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin tümünün planlandığı, uygulandığı ve takip edildiği bütünsel sistem Katı Atık Yönetimi olarak adlandırılmaktadır. Atık yönetiminin kapsamakta olduğu unsurların birinin veya birkaçının eksik olması durumunda toplam verimlilik mümkün değildir, kısaca çok önemli doğal kaynaklarımız israf edilmektedir. Bunun engellenmesi amacıyla atık yönetiminin bütün elemanlarını verimlilik ve etkinlik açısından irdeleyen bütünleşik atık yönetimi kavramı ön plana çıkmaktadır. Burada amaç her aşamada uygulanan yöntemin çevresel ve ekonomik yüklerinin değerlendirilmesidir. Bu nedenle atık yönetiminin verimlilik analizi çevresel ve ekonomik etkinlik olmak üzere iki önemli değişken üzerinden yapılır. Günümüzde tüketim alışkanlıklarının değiştirilerek öncelikle daha az atık üretilmesine ve daha sonrasında ise atıkların yeniden değerlendirilerek kullanıma ve ekonomiye geri kazandırılmasının öne çıktığı Sürdürülebilir Atık Yönetimi önem kazanmıştır. Son yıllarda ambalaj sektöründeki gelişmelere ve tüketim alışkanlıklarının değişimine paralel olarak ambalajlı ürün kullanımı yaygınlaşmakta buna paralel olarak evsel katı atıklar içindeki ambalaj atığı yüzdesi ve miktarı da artmaktadır. Bunun sonucu geri kazanım ve geri dönüşüm ekonomik değer haline gelmiştir. Ayrıca T.C.Çevre Bakanlığı, 1991 yılında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile geri kazanımı yerel yönetimler ve ilgili sanayi kuruluşları için yasal zorunluluk haline getirmiştir Geri Dönüşüm Geri Kazanım Cam, metal, plastik ve kağıt/karton gibi değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve kimyasal işlemlerden geçirilerek yeni bir hammaddeye veya ürüne dönüştürüldüğü, ikinci bir hammadde olarak üretim sürecine sokulması sistemine Geri Dönüşüm denir. Kısaca, Geri Dönüşüm atıkların fiziksel veya kimyasal işlemlerden geçirilerek tekrar ham madde yada yeni bir ürüne çevrilmesidir. Geri Kazanım, atıkların yeniden kullanılmak, enerji elde etmek (yakma vb.) veya fiziksel yada kimyasal işlemlerden geçirilerek yeni bir ürün elde etmek amaçları ile toplanmasıdır. Geri kazanma yeniden kullanım ve geri dönüşüm kavramlarını içermektedir. Değerlendirilebilir atıkların üretildiği kaynakta ayrı toplanması, sınıflandırılması, fiziksel ve kimyasal yöntemlerle başka ürünlere veya enerjiye dönüştürülmesi işlemlerini anlatır. Geri kazanılabilir atıklar ambalaj atıkları, inşaat/moloz atıkları, organik atıklar ve özel nitelikli atıklardır. Bu süreç her malzemenin cins ve niteliğine göre farklılık gösterdiğinden, değerlendirilebilir atıklar, diğer atıklar ile karıştırılırsa kirleneceği için elde edilecek yeni ürünün kalitesi düşük olur ya da temizleme sonucu geri kazanım maliyeti çok yüksek olur. Bu nedenle geri dönüştürülebilir atıklar, diğer atıklardan yani çöplerden ayrı ve temiz olarak toplanmalıdır Geri Dönüşümün Yararları Doğal kaynaklarımız korunur. Kullanılmış ambalaj ve benzeri değerlendirilebilir atıkların bir hammadde kaynağı olarak kullanılması, yerine kullanıldığı malzeme için tüketilmesi gereken hammaddenin veya doğal kaynağın korunması gibi önemli bir tasarrufu doğurur. Doğal kaynaklarımız, dünya nüfusunun ve tüketimin artması sebebi ile her geçen gün gittikçe azaldığından mutlaka daha verimli kullanılması gerekmektedir. Enerji tasarrufu sağlanır. Geri dönüşüm sırasında uygulanan fiziksel ve kimyasal işlem sayısı, normal üretim işlemlerine göre daha az olduğu için, geri dönüşüm ile malzeme üretilmesinde önemli bir enerji tasarrufu sağlanır. Geri dönüşüm ile tasarruf edilen enerji miktarı atık cins ve bileşimine bağlı olarak değişmektedir. Örneğin bir alüminyum kutunun geri dönüşümü ile %90, kağıdın geri dönüşümü ile %60 oranında enerji tasarrufu sağlandığı bir çok uzman tarafından ifade edilmektedir. Atık miktarı azalır. Geri dönüşüm sayesinde çöplüklere daha az atık gider ve buna ek olarak bu atıkların taşınması ve depolanması kolaylaşır, çünkü artık daha az çöp alanı ve daha az enerji gerekmektedir.

16 Geri dönüşüm ekonomiye katkı sağlar. Geri dönüşüm üretim süreçlerine hammadde girdisi sağlamanın yanında, geri dönüşümlü malzemelerin dayanıklı, uzun ömürlü ve daha ucuz olmaları nedeniyle hane ekonomisine ama makro ölçekte ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır. Geri dönüşüm çevrenin korunmasına katkıda bulunur. Çöp her aşamada doğaya ve sağlığa tehdit oluşturduğundan, sürdürülebilir atık yönetimi yada çöpün azaltılması ve kontrollü olarak bertaraf edilmesi çevrenin kirlenmesini önler. Kesilmeyen ağaçlar, deşilmeyen topraklar artar, madencilikten kaynaklanan çevre kirliliği ve doğa tahribi önemli ölçüde azalır. Örneğin: bir ton atık kağıdın kağıt hamuruna katılması 4 ton odunun yani belki de en az on senede yetişebilecek 12 cm. çapında 20 ağacın kesilmesini önlüyor. Geri Dönüşüm Sonucu Kazançlarımız : ENERJI HAVA KIRLILIĞI SU KIRLILIĞI Kağıt % % % 35 Demir - Çelik % 35 % 85 % 76 Cam % 32 % 20 % 50 Aluminyum % 94 % % Geri Dönüşümün uygulamasının Aşamaları Değerlendirilebilir atıklar diğer atıklar ile karıştırılmadan temiz ve ayrı biriktirilir. Belediyeler tarafından temiz ve ayrı olarak uygun araçlarla toplanır. Daha detaylı olarak ayırma tesislerinde malzeme özelliklerine göre sınıflandırılır. Bu atıklar tekrar işlenmek ve değerlendirilmek üzere belgeli geri dönüşüm işletmelerine sevk edilir. Bu aşamada gerekli üretim de her malzeme türü için farklı işlemlerden oluşur. Kaynakta ayrı toplama, geri kazanılabilir nitelikli cam, metal, plastik, kağıt ve karton türü ambalaj atıklarının organik atıklarla karışmadan ayrı toplanması anlamına gelmektedir ki, toplanacak malzemenin kalitesini artırmaktan, düzenli depolama alanlarından sağlanacak hacimsel tasarrufa kadar bir çok faydası bulunmaktadır. Toplamada karşılaşılan en temel ve ortak sorun, bölge sakinlerinin konu ile ilgili bilinçlendirilmesidir. İki ayrı toplama sistemi vardır. Poşetli Toplama: Bu sistem apartman görevlilerinin bulunduğu, belirli bir hizmet sistematiğine sahip toplu konut alanları ve siteler için daha uygun görülmektedir. Bu sistemde, kat sakinleri geri kazanılabilir nitelikli atıklarını ayrı biriktirerek apartman görevlilerine ayrıca teslim etmekte, apartman görevlileri ise bu poşetleri yerel yönetimlerce kendilerine teslim edilen renkli büyük torbalar içerisinde biriktirerek, belirlenen günde kapı önüne çıkartmakta, söz konusu torbalar da yerel yönetimler tarafından çöpten ayrı olarak toplanarak ekonomiye geri kazandırılmaktadır. Konteynerli Toplama Poşetli toplamadan çok, konteynerli toplama sistemin yaygın olduğu ve belirli bir sosyo-ekonomik düzeyde bulunan bölgeler için daha uygun olan bu modelde, alan dahilinde çöp konteynerlerinin yanına ambalaj atıklarının atılabileceği konteynerler yerleştirilmektedir. Söz konusu bu konteynerler, ayrı bir araçla çöpten ayrı toplanmakta ve ekonomiye geri kazandırılmaktadır. Yapılaşmanın çok seyrek, yerleşik nüfusun az, konteynerli toplamanın yaygın olduğu yerlerde bu tip sistemlerin, bring-center tabir edilen geri kazanım noktaları ile desteklenmesi uygun olmaktadır. Bölgede yaşayanlar, ambalaj atıkları oluştukça getirip bu konteynerlere atmakta ve yerel yönetimler de bunları belirli bir program çerçevesinde ayrıca toplamaktadırlar

17 Geri Dönüşüm Sanayi Özellikle son yıllarda ülkemizde geri kazanılabilir atıkların ekonomik değer kazanması ve bu konudaki yasal zorunlulukların yürürlüğe girmesi bu tür malzemeleri toplayan veya geri dönüşümünü yapan işletmeler ve sanayi kuruluşları oluşmaya başlamıştır. * Tahmini Pazara Sürülen (bin ton/yıl) Geri Kazanılan (bin ton/yıl) Geri Kazanım % Kağıt-Karton Cam Metal* Plastik* TOPLAM Son yıllarda geri dönüşümle ilgili yatırımlar : Malzeme Cinsi Yatırım Miktarı Kuruluş Tarihi Kapasite (bin ton/yıl) Hurda PET 3 Milyon $ Alüminyum 20 Milyon $ Hurda Cam 1 Milyon $ 120 Yüksek Yoğunluklu PE 3 Milyon $ Karton İçecek Kutusu 0,6 Milyon $ Kağıt-Karton TOPLAM Halen Türkiye de yılda yaklaşık 1 milyon ton civarında kağıt-karton, cam, metal ve plastik toplanarak geri dönüştürülmektedir. Türkiye de mevcut geri dönüşüm endüstrisinin kapasitesinin geri kazanılabilir atıkların % sinin değerlendirmektedir. Ülkemizde geri kazanım miktarının büyük bir kısmı çöp dökme sahalarından ve sokaklardan ilkel ve sağlıksız koşullarda toplanmaktadır. Ancak çöp sahalarından ve sokaklardan toplanan atıkların bir kısmı organik atıkla karıştığı için değerlendirilememektedir Tekrar Kullanım Katı atık içindeki eşyalar,kağıt, plastik, cam vb yeniden değerlendirilebilir nitelikteki maddelerin bir işleme tabi tutulmadan ekonomiye tekrar kazandırılması işlemidir.tekrar kullanımda cam şişede olduğu gibi atıklar sadece toplama ve temizleme dışında hiçbir işleme girmeden aynı şekliyle ekonomik ömrü dolana kadar defalarca kullanılıyor.

18 Ayrıştırma Geri dönüştürülebilir atıklardan yeni ürün ve malzemeler üretmek için en temel konu bu atıkların oluştukları kaynakta temiz ve türlerine göre ayrılmış olarak biriktirilmesidir. Günlük yaşamımızda kullandığımız ve geri dönüştürülebilir malzemeler metaller, camlar, kağıtlar, plastikler, organik çöpler ve tehlikeli atıklardır. Daha sağlıklı ve verimli bir geri kazanım sistemi oluşturmanın temel koşulu geri kazanılabilir atıkların kaynağında yani konutlarda, işyerlerinde, okullarda, otel ve tatil köylerinde çöpten ayrı toplanmasıdır. Bu sistemin oluşturulabilmesinin temel koşulu Belediye Tüketici Geri Dönüşüm Sanayinin aktif bir şekilde sistemin içinde yer alması ve sorumluluk üstlenmesidir. Doğru bir geri kazanım sisteminde tüketicinin sorumluluğu geri kazanılabilir atıkları kaynağında çöpten ayrı biriktirmektir. Belediye ise tüketicinin ayırdığı bu atıkları çöpten ayrı temiz bir şekilde toplamak ve cinslerine göre ayırmakla sorumludur. Sanayi sorumluluğu ise Belediyenin topladığı ve cinslerine göre ayırdığı bu atıkları alıp geri dönüştürmektir Metal Atıklar Metal yeryüzü tabakasını oluşturan çeşitli minerallerin işlenerek saflaştırılması sonucunda üretilir. Metaller değişik element ve elementlerin bileşiminden oluşurlar, ve bu elementlerin adı ile anılır. Ambalaj endüstrisinde en çok kullanılan metaller teneke ve alüminyumdur. Günlük hayatımızda sık olarak kullandığımız yağ tenekeleri konserve kutuları ve meşrubat kutuları metal ambalajlara örnek olarak verilebilir. Metallerin geri dönüştürülmesi ile her çeşit metal malzeme üretilebilir Cam Atıklar Cam ambalaj bilinen en eski ambalaj maddelerinden biridir. Camın hammaddesi silisli kumdur. Cam silis kumunun çeşitli katkı maddeleri ile birlikte yüksek sıcaklıklarda eritilerek şekillendirilmesinden meydana gelir. Cam ambalajlar içine konulan ürünün görülebilmesi nedeni ile tercih edilen bir ambalaj çeşididir. Cam şişe ve kavanozların önemli bir hammadde kaynağı kullanılmış cam şişe ve kavanozlardan oluşmaktadır. Bu nedenle cam şişe ve kavanozların geri kazanımına yardımcı olmak için cadde ve sokaklardaki cam kumbaraları kullanılmalıdır. Bu şekilde toplanan cam şişeler kırılır ve yıkama ve öğütme işlemlerinden sonra cam fırınlarına yüklenir. Diğer taraftan çoğu kez kahverengi renkte olan depozitolu şişeler ise temizlenerek tekrar doldurulur. Camın geri dönüşümü ülkemizde çok uzun yıllardır yapılmakta olup yaklaşık her üç şişeden biri geri kazanılabilmektedir Yeni cam ambalaj üretiminde geri dönüştürülmüş cam kullanılarak büyük ölçüde enerji tasarrufu sağlanabilir Kağıt ve Karton Atıklar Kağıt ve karton en çok kullanılan ambalaj malzemesi türüdür. Değerlendirilebilir nitelikli atıkların ağırlık olarak yarısından fazlasını kağıt ve karton oluşturmaktadır. Kağıdın hammaddesini selüloz adı verilen madde oluşturur. Selüloz son derece kıymetli bir madde olup kaynağı ormanlarımız ve özel yetiştirilen bitki türleridir. Bu nedenle, belki de en kıymetli atık cinsi kağıt ve kartondur. Kağıt ve karton atıkların sağlıklı bir şekilde geri kazanımını sağlamak için, diğer tüm atıklarda olduğu gibi, bu atıklarında temiz şekilde toplanması ve cinslerine göre ayrılması şarttır. Kağıt ve karton atıkların geri dönüşümü ile de önemli ölçüde enerji tasarrufu sağlanır. Meşrubat ve İçecek kartonları Bu ambalaj türü süt, meyve suyu gibi içeceklerin ambalajlanmasında kullanılır. Bu ambalajların %80 i kağıt ve az bir oranı da plastik ve alüminyumdan oluşmaktadır. Bu malzeme sayesinde süt ve meyve suyu gibi özellikle güneş ışığına karşı çok duyarlı olan içecekleri saklama süresi daha uzun olabilmektedir. Meşrubat ve içecek kartonları olarak adlandırdığımız bu ambalaj türü de geri dönüştürülebilir. Bu tür içecek kartonlarının atıkları küçük parçalara ayrılır ve yüksek ısıda preslenerek dayanıklı levhalar haline getirilir. Geri dönüşüm işlemi sonucunda bu levhalardan masa, sandalye ve dolap gibi mobilyalar üretilebilir veya inşaat sanayinde yardımcı malzeme olarak kullanmak mümkündür.

19 4.3. Plastik Atıklar Plastikler, petrol veya petrol türevlerinden elde edilir. Plastik ambalajlar son derece hafif ve kolay şekil verilebilme özelliklerinden ötürü giderek daha yaygın şekilde kullanılmaktadır. Plastik ambalajların değişik türleri vardır. Bu türlerin başlıcaları PET (Polietilentetraftalat), PVC (Polivinilklorür), PP (Polipropilen), PS (Polistren) ve PE (Polietilen) dir. Polietilen (PE) Evlerimizde en çok kullandığımız plastik türüdür. Çamaşır suyu, deterjan ve şampuan şişeleri, motor yağı şişeleri, çöp torbaları gibi birçok kullanım alanı vardır. Geri dönüştürülmüş PE den deterjan şişeleri, çöp kutuları ve benzeri ürünler üretilebilir. Polivinilklorür (PVC) Su ve sıvı deterjanların, bazı kimyasal maddelerin, sağlık ve kozmetik ürünlerinin ambalajlarında kullanılır.kullanılmış PVC ambalajlarından kirli su boruları, marley ve çeşitli dolgu malzemeleri üretilir. Polipropilen (PP) Polipropilenden deterjan kutularının kapakları, margarin kapları gibi ambalaj malzemeleri üretilir. Ayrıca dayanıklı olması ve geri dönüştürülebilirliği nedeniyle otomotiv sektöründe de önemli bir kullanım alanı bulmaktadır. Geri dönüştürülmüş PP den sentetik halı tabanı, çeşitli plastik oyuncak ve kırtasiye malzemeleri üretilir. Polistren (PS) Evlerden kaynaklanan ambalaj atıkları içerisinde en az rastlanan ambalaj türüdür. Yoğurt ve margarin kaplarında yoğun olarak kullanılan polistrenin geri kazanımı, PE ve PP de olduğu gibi yaygın bir şekilde yapılmaktadır. Polietilentetraftalat (PET) PET genellikle su, meşrubat ve yağ şişelerinin ambalajlanmasında kullanılır. Hafif ve dayanıklı olması nedeniyle kullanım alanı giderek genişlemektedir. Atık PET ler, sentetik elyaf ve dolgu malzemesi olarak değerlendirilebilir Organik (Biyolojik) Atıklar Doğal atıklar, verimlilik ve besin değeri açısından toprağın en önemli yaşamsal ihtiyaçları arasında yer alıyor. Hayvan ve insan dışkısından kemik ununa, ayçiçeği sapı külünden tütün tozuna, su yosunundan çay artığına kadar çoğunluğun "işe yaramaz çöp ve atık" olarak nitelendirdiği organik atıklar, gübre olarak kullanıldığında yiyeceklerimizin besin değerini artırıyor. Çöp gübreleri: Çöp, tanım olarak; evlerden, işyerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarından ve ortak kullanılan altyapı tesislerinden (yol, park ve kanalizasyon hariç diğer belediye alanlarından) toplanan atıkları kapsar. Tarımsal anlamda ele alındığında, çöplerin en iyi değerlendirilme şekli, toplanma ve biriktirilmesinde bazı kural ve tekniklere uymak şartıyla uygun bir yöntemle kompost elde edilerek kullanılmasıdır. Yapılan araştırmalar, çöplerden gübre olarak yararlanmada en pratik yolun, yabancı maddeler olabildiğince ayıklandıktan sonra çöpün, belli yığınlar halinde yeterli nem ve havalanmayla fermente edilerek, çürütülerek ve yakılarak gübreye dönüştürülmesi olduğunu gösteriyor Tehlikeli Atıklar Ev ve iş yerlerindeki atık veya artıkların bazıları suları, toprağı, havayı kirletir, sağlığa ve doğaya zararlıdır, kısaca tehlikeli atıklardır. Bunlar ayrı biriktirilmeli, toplanmalı ve bertaraf edilmelidir. Artık veya süresi geçmiş ilaçlar Kullanılmış enjektörler Piller Mobilya ve ayakkabı cilası Boya ve yağlı boyalar Pas sökücüler Evde kullanılan kimyasallar Antifriz, motor yağı Yapıştırıcılar Böcek ilaçları Tırnak cilası Fotoğrafçılık malzemesi

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 Geri Dönüşümün Amacı Var olan kaynakların sonsuz değil kısıtlı olduğunu bilerek harcama bilincine sahip olmaktır. Eğer geri dönüşümü sağlayabilirsek,

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU SÖZLÜK Aşağıda proje araştırmanızda karşılaşabileceğiniz kelime ve kelime grupları listelenmiştir. Anlayamadığınız yeni kelimeleri koçunuza ya da başka bir yetişkine sormayı lütfen unutmayın. KELİME-KELİME

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra fiziksel ve ekonomik ömrünü tamamlar ve artık kullanılamaz

Detaylı

ATIK YÖNETĠMĠ VE ÇEVRE EĞĠTĠM PROJESĠ AYÇEP

ATIK YÖNETĠMĠ VE ÇEVRE EĞĠTĠM PROJESĠ AYÇEP ATIK YÖNETĠMĠ VE ÇEVRE EĞĠTĠM PROJESĠ AYÇEP ÇEVRE NEDĠR? İçinde bulunduğumuz canlı, cansız tüm varlıkların birbirleri ile ilişki içerisinde bulunduğu ortamdır. Bu nedenle, canlıların sağlıklı bir yaşam

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ. ATIK KOORDİNASYON MERKEZİ 414 38 15-20 (6 Hat)

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ. ATIK KOORDİNASYON MERKEZİ 414 38 15-20 (6 Hat) ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ ATIK KOORDİNASYON MERKEZİ 414 38 15-20 (6 Hat) AMBALAJ ATIKLARI Hangi Atıklar Kaynağında Ayrı Biriktirilmeli? Kağıt ve Karton Gazete ve Dergiler Metal Kutular Cam Şişe

Detaylı

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları, Güney Bulgaristan, 16 Haziran 2007. Plovdiv University Ağustos 2008 : 0.25 ppb Eylül 2009 :0.5 ppb Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları,

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

Redife YAŞAR Çevre Mühendisi. Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi İşleri Şube Müdürlüğü

Redife YAŞAR Çevre Mühendisi. Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi İşleri Şube Müdürlüğü Redife YAŞAR Çevre Mühendisi Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi İşleri Şube Müdürlüğü 29/01/2013 1. 2872 sayılı Çevre Kanunu 2. 30/07/2004 tarih ve 25538 sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 3.

Detaylı

B O L U B E L E D İ Y E S İ TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ

B O L U B E L E D İ Y E S İ TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ DAHA TEMİZ BİR BOLU İÇİN EL ELE SİZ OLMADAN BAŞARAMAYIZ GELİN, BİRLİKTE ÇEVREMİZİ KORUYALIM Evsel Atıklar Ambalaj Atıkları Tıbbi Atıklar Bitkisel Atık Yağlar Atık Piller Kullanılmış

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ. Ankara da bilinçli. Çevre Gönüllüleri Yetişiyor

ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ. Ankara da bilinçli. Çevre Gönüllüleri Yetişiyor ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ 1923 Ankara da bilinçli Çevre Gönüllüleri Yetişiyor BOYAMA KİTABI İdris GÜLLÜCE Çevre ve Şehircilik Bakanı Çevreye yapılan yatırımın aslında

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 KULLANILMIŞ ALÜMİNYUM MALZEMELERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ ALÜMİNYUM HAKKINDA BİLGİ * Alüminyumun yeryüzündeki en önemli hammadde bileşiği boksit madenidir.

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ:

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ: ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA TEMATİK PANELİ Cezmi Neyim ÇEVKO Vakfı TÜRKİYE DE EVSEL NİTELİKLİ KATI ATIKLAR GİRİŞ : Son Yıllarda Katı Atıklardan kaynaklanan problemler ülkemizin en önemli çevre sorunlarındandır.

Detaylı

ENFEKSİYON KONTROLÜNDE TIBBİ ATIK YÖNETİMİ

ENFEKSİYON KONTROLÜNDE TIBBİ ATIK YÖNETİMİ ENFEKSİYON KONTROLÜNDE TIBBİ ATIK YÖNETİMİ Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Atık Her atık çöp değildir. Geri dönüşüm kavramı Kağıt Karton

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

KATI ATIKLARIN TOPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

KATI ATIKLARIN TOPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü KATI ATIKLARIN TOPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ Hasan SEÇGĐN Çevre Mühendisi AMAÇ Üretilen atıkların ikili toplama sistemi ve getirme merkezleri aracılığıyla toplanarak, geri

Detaylı

DOĞAL ÇEVRE VE EKOLOJİK SİSTEM Çevre, insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim

DOĞAL ÇEVRE VE EKOLOJİK SİSTEM Çevre, insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim ÇEVRE VE ÇÖP DOĞAL ÇEVRE VE EKOLOJİK SİSTEM Çevre, insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları ortamdır. Dağlar, ovalar,

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Türkiye de Belediye Atıkları Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Türkiye de Belediye Atıkları Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri Türkiye de Belediye Atıkları Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri Recep ŞAHİN Türkiye Belediyeler Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Ekim 2015, Ankara Belediyeler ve Atıklar Belediyelerin sorumlu olduğu

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

YEŞİL BELEDİYECİLİK YEŞİL NİLÜFER. Mustafa BOZBEY* *İnşaat Yük. Müh., Nilüfer Belediye Başkanı HOŞGELDİNİZ. baskan@nilufer.bel.tr

YEŞİL BELEDİYECİLİK YEŞİL NİLÜFER. Mustafa BOZBEY* *İnşaat Yük. Müh., Nilüfer Belediye Başkanı HOŞGELDİNİZ. baskan@nilufer.bel.tr YEŞİL BELEDİYECİLİK YEŞİL NİLÜFER Mustafa BOZBEY* *İnşaat Yük. Müh., Nilüfer Belediye Başkanı HOŞGELDİNİZ baskan@nilufer.bel.tr BURSA NIN NİLÜFER İ 2014 Yılı İtibaryile 358.265 Nüfus 64 Mahalle, 50 757

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

Halkımıza daha iyi ve kaliteli hizmet verebilmek çöp toplamada kullanılmak üzere 238 adet hurda sac bidon alınarak gerekli yerlere dağıtılmıştır.

Halkımıza daha iyi ve kaliteli hizmet verebilmek çöp toplamada kullanılmak üzere 238 adet hurda sac bidon alınarak gerekli yerlere dağıtılmıştır. TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ----------------------------------------------------- Temizlik İşleri Personeli, 1 Temizlik İşleri Müdür Vekili, 1 Çevre Mühendisi, 1 Temizlik Çavuşu, 4 Kadrolu Memur, 16 Daimi

Detaylı

Sonrası. Tıbbi atıklarla ilgili çalışmalar sonunda sağlık kuruluşlarının yönetmeliğe uygun depolar/konteynerler kullanması sağlanmıştır.

Sonrası. Tıbbi atıklarla ilgili çalışmalar sonunda sağlık kuruluşlarının yönetmeliğe uygun depolar/konteynerler kullanması sağlanmıştır. 1 Öncesi Tıbbi atık çalışmalarının başladığı ilk dönemlerde atıklar uygun depo/konteyner yerine sağlık kuruluşunun muhtelif yerlerine gelişigüzel bırakılıyordu (1995-1996 yılları). 2 Sonrası Tıbbi atıklarla

Detaylı

EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI

EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI Beslenmemizde Bitkisel Yağların Önemi Kızartma işlemi, uygun şartlarda yapılırsa ve kızartılmış yiyecekler ölçülü olarak tüketilirse sağlığımız için yararlıdır. Çünkü; Ucuz, hızlı ve verimlidir. Gıdaların

Detaylı

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği,

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve Uygulamaları Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 30 Temmuz 2004 tarih 25538 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ambalaj

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

o ATIK NEDİR? o AMBALAJ ATIKLARI o TEHLİKELİ ATIKLAR o TIBBİ ATIKLAR

o ATIK NEDİR? o AMBALAJ ATIKLARI o TEHLİKELİ ATIKLAR o TIBBİ ATIKLAR o ATIK NEDİR? o AMBALAJ ATIKLARI o TEHLİKELİ ATIKLAR o TIBBİ ATIKLAR Kullanıldıktan sonra ürün özelliğini kaybetmiş, görmesi gereken işi göremeyen maddelere atık diyoruz. Evsel Çöpler Ambalaj Atıkları

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

ATIK ELEKTRİKLİ ve ELEKTRONİK EŞYALARIN TOPLANMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ ve BERTARAF EDİLMESİ

ATIK ELEKTRİKLİ ve ELEKTRONİK EŞYALARIN TOPLANMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ ve BERTARAF EDİLMESİ ATIK ELEKTRİKLİ ve ELEKTRONİK EŞYALARIN TOPLANMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ ve BERTARAF EDİLMESİ 1 Çevre Nedir? İçinde bulunduğumuz tüm canlı ve cansız varlıkların birbirleriyle ilişkilerini içine alan ortamdır.

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER 2011 ATIK PİLLER Bu sunum; Atık Piller Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamı

Detaylı

Doğayla Uyumlu Yaşamın Adresi:

Doğayla Uyumlu Yaşamın Adresi: Özlem İkinci Dr, Bilimsel Programlar Başuzmanı, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Doğayla Uyumlu Yaşamın Adresi: Ekolojik Köyler Büyük şehirlerde yaşayan pek çok kişinin hayalidir köy yaşamı. Gürültüden

Detaylı

Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı

Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı Doç. Dr. Seral YÜCEL Dr. Hale GÜNAÇTI Adana Biyolojik Mücadele Araştırma İstasyonu Dünyanın en önemli sorunlarından biri hızla artan nüfusudur. Dünya nüfusunun gittikçe

Detaylı

ÜRETİCİ SORUMLULUĞU KAVRAM BELGESİ

ÜRETİCİ SORUMLULUĞU KAVRAM BELGESİ ÜRETİCİ SORUMLULUĞU KAVRAM BELGESİ Üretici Sorumluluğu İlkesi bir ürün için üretici sorumluluğunun ürün ömrünün tüketici sonrası aşamasına kadar uzandığı çevre politikası yaklaşımı olarak tanımlanabilir.

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

Küresel İklim Değişikliği ve Ülkemize Etkileri

Küresel İklim Değişikliği ve Ülkemize Etkileri Küresel İklim Değişikliği ve Ülkemize Etkileri Küresel İklim Değişikliği Nedir? Çeşitli gaz ve çevre kirliliği gibi olaylar sonucu atmosfer incelmeye başlamıştır.böylece güneş ışınları dünyaya daha fazla

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU Ankara Deklarasyonu Özet 2015 yılının Eylül ayında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi kapsamında Arazi Bozulumunun Dengelenmesi

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

İNSAN DÜNYANIN YÖNETİCİSİ

İNSAN DÜNYANIN YÖNETİCİSİ İNSAN DÜNYANIN YÖNETİCİSİ TARIM EKOSİSTEMLERİ (KÖPRÜ) ÜRETİCİ-KÖPRÜ İNTERAKSİYONU DOĞAL EKOSİSTEMLER (ÜRETİCİ) ÜRETİCİ+KÖPRÜ+PARAZİT İNTERAKSİYONU KÖPRÜ-PARAZİT İNTERAKSİYONU ÜRETİCİ-PARAZİT İNTERAKSİYONU

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ A) GENEL BİLGİLER Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğümüz; 5393 Sayılı Belediye Kanunu, 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkartılan yönetmelikler çerçevesinde

Detaylı

ÇÖPÜNE SAHİP ÇIK VAKFI

ÇÖPÜNE SAHİP ÇIK VAKFI ÇÖPÜNE SAHİP ÇIK VAKFI MİSYONUMUZ Vakfın amacı, içinde yaşadığımız ortamda, teknolojinin ve endüstrinin sağlamış olduğu olanakların yanı sıra çevreye verdiği olumsuz etkileri azaltmak amacıyla, çöp yönetimine

Detaylı

KARAMAN İLİNDE ATIK GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE EKONOMİK FAYDALARI

KARAMAN İLİNDE ATIK GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE EKONOMİK FAYDALARI KARAMAN İLİNDE ATIK GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE EKONOMİK FAYDALARI Fatih YILDIZBAŞ Özet Karaman ili 2007 yılı hesaplarına göre 151.313 nüfusa sahip orta büyüklükte bir kenttir. Türk dilinin başkenti olduğu için sosyal

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Alüminyum, yer kabuğunda en çok bulunan üçüncü elementtir. Bugün dünyada; 730.000.000 ton/yıl ile ilk sırada yer alan demir-çelikten sonra 22.000.000

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KİRAZ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KİRAZ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KİRAZ SONUÇ RAPORU Tarih: 20 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 55 Katılımcı listesindeki Sayı: 50 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Yerel Yönetimler İçin Sera Gazı Salım Envanteri (Karbon Ayak İzi) nin Önemi

Yerel Yönetimler İçin Sera Gazı Salım Envanteri (Karbon Ayak İzi) nin Önemi Yerel Yönetimler İçin Sera Gazı Salım Envanteri (Karbon Ayak İzi) nin Önemi Prof. Dr. Cengiz Türe Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Danışma Kurulu Üyesi ve Anadolu Üniversitesi Ekoloji Anabilim Dalı Başkanı

Detaylı

AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK

AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK Mevzuat KANUN/YÖNETMEL NETMELİK 2872 sayılı Çevre Kanunu 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 5393 sayılı Belediye Kanunu 14.03.1991 Katı Atıklar

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERBAġ Sultan ARSLAN A. Nur DURAK Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü erbas@akdeniz.edu.tr Sunum Planı

Detaylı

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atıkların Yönetimi Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atık Nedir Genel tanımı: İnsan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek, tutuşabilen ve enfeksiyon yapıcı gibi özelliklerle, tahriş edici, zararlı,

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

AMBALAJ ATIKLARINI KAYNAĞINDA AYRI TOPLAMA PROJESİ. Dr. Metin ŞENTÜRK SKB Proje Koordinatörü

AMBALAJ ATIKLARINI KAYNAĞINDA AYRI TOPLAMA PROJESİ. Dr. Metin ŞENTÜRK SKB Proje Koordinatörü AMBALAJ ATIKLARINI KAYNAĞINDA AYRI TOPLAMA PROJESİ Dr. Metin ŞENTÜRK SKB Proje Koordinatörü İklim değişiyor, i dünya ısınıyor. İnsanoğlunun geleceği tehdit altında. İnsanoğlunun geleceği thdit tehdit altında

Detaylı

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010 Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK Sunum Plânı Tedârik Zinciri ve Tedârik Zinciri Yönetimi Lojistik

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

Kerim AKSU Belediye Başkanı. Kazım ELMALI Belediye Başkan Yardımcısı. İsmail DEMİR Temizlik İşleri Müdürü. Hasan ÖZTÜRK Şef

Kerim AKSU Belediye Başkanı. Kazım ELMALI Belediye Başkan Yardımcısı. İsmail DEMİR Temizlik İşleri Müdürü. Hasan ÖZTÜRK Şef GİRESUN BELEDİYESİ TEMIZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜGÜ GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI YÖNETMELİĞİ TEŞKİLAT MADDE 5-Temizlik İşleri Müdürlüğü aşağıda yazıldığı şekilde teşkilatlanmıştır.müdürlük;belediye Başkan Yardımcısı

Detaylı

Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir.

Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir. -2002- Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir. İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM Sayfa No : Amaç 2 Kapsam 2 İKİNCİ BÖLÜM Katı Atıkların Depolanması,

Detaylı

Atık Yönetimi Sempozyumu

Atık Yönetimi Sempozyumu Atık Yönetimi Sempozyumu Belediyelerde Ambalaj Atık Yönetimi 17-21.Nisan 2011 Hülya ÇAKIR Çevre Mühendisi Ambalaj Atıkları Şube Müdürlüğü Sunumun İçeriği Belediyelerin Yükümlülükleri Ambalaj Atığı Yönetim

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Küresel. İklim değişikliği

Küresel. İklim değişikliği Küresel İklim değişikliği ÇEVRE KORUMA ve KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI 1 nedir? Küresel iklim değişikliği Çeşitli gaz ve çevre kirliliği gibi olaylar sonucu atmosfer incelmeye başlamıştır. Böylece güneş

Detaylı

Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm

Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm M.İSMAİL SAHİN FURKAN CANAL FATİH BACAK CENGİZ KİLİÇ KONU: Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Atık: Bir işlem sonucu çevreye bırakılan her türlü maddeye atık denir.

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

Genel Bağlayıcı Kurallar. Hastaneler, Tıbbi Klinikler ve Veteriner Klinikleri

Genel Bağlayıcı Kurallar. Hastaneler, Tıbbi Klinikler ve Veteriner Klinikleri GBK 4 Genel Bağlayıcı Kurallar Hastaneler, Tıbbi Klinikler ve Veteriner Klinikleri Bu Genel Bağlayıcı Kurallarda (GBK) öngörülen çevresel koşullar, hastane ve kliniklerde insan ve hayvanların tedavileri

Detaylı

TED İSTANBUL KOLEJİ VAKFI ÖZEL LİSESİ. Solucan deyip geçme; ÇÖZÜM :SOLUCAN

TED İSTANBUL KOLEJİ VAKFI ÖZEL LİSESİ. Solucan deyip geçme; ÇÖZÜM :SOLUCAN Solucan deyip geçme; ÇÖZÜM :SOLUCAN Danışman Öğretmenler Belgin ARUSOĞLU A.Kadir DURANLI William WHİTE TED İSTANBUL KOLEJİ VAKFI ÖZEL LİSESİ Proje Öğrencileri Furkan LÜLECİ Ezgi AYDIN Eda AKTÜRK Alihan

Detaylı

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI AKTİF EĞİTİM -SEN Aktif Eğitimciler Sendikası BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI Aktif Eğitim-Sen - 2015 2 AKTİF EĞİTİM-SEN Beştepe Mahallesi 33. Sokak Nu.:13 Yenimahalle/ ANKARA Tel:

Detaylı

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir?

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye çöp gazı (LFG) belediye katı atıklarının (MSW) çözünmesinin yan ürünüdür. LFG: ~ 50% metan gazı (CH 4 ) ~ 50% karbondioksit (CO 2 )

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

6.14 KAMU KULLANIMLARI

6.14 KAMU KULLANIMLARI 6.14 KAMU KULLANIMLARI 6.14 KAMU KULLANIMLARI VE ALT YAPI 329 6.14 KAMU KULLANIMLARI VE ALTYAPI Plan alanındaki kentsel sistemin gelişimi ve işlevini yerine getirmesi kamusal hizmetlerin ve özellikle su

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

BAŞVURU FORMU. Başvuru Yapan Kurum Danışman Öğretmen Telefon ve e- posta Hazırlayan Öğrenci(ler) Hilal KARAKIŞ

BAŞVURU FORMU. Başvuru Yapan Kurum Danışman Öğretmen Telefon ve e- posta Hazırlayan Öğrenci(ler) Hilal KARAKIŞ BAŞVURU FORMU Başvuru Yapan Kurum Danışman Öğretmen Telefon ve e- posta Hazırlayan Öğrenci(ler) Proje Dalı Proje Adı Problem Durumu Amaç Hilal KARAKIŞ Bilişim Teknolojileri Bizde E-Artık diyoruz. Üzerinde

Detaylı

Kentsel Dönüşüm ve Akciğer Sağlığı. Haluk C.Çalışır

Kentsel Dönüşüm ve Akciğer Sağlığı. Haluk C.Çalışır Kentsel Dönüşüm ve Akciğer Sağlığı Haluk C.Çalışır Kentsel Dönüşüm; Çökme ve bozulma olan kentsel mekanın ekonomik, toplumsal, fiziksel ve çevresel koşullarını kapsamlı ve bütünleşik yaklaşımlarla iyileştirmeye

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Çevre hemen bizim cildimizin dış yüzeyinden itibaren başlar

Çevre hemen bizim cildimizin dış yüzeyinden itibaren başlar Çevre hemen bizim cildimizin dış yüzeyinden itibaren başlar Sağlıklı bir çevre insanın temel ihtiyacıdır. - Temiz hava - Temiz su ve - Kirlenmemiş saf torak anlamına gelir Bu nedenle de Atık imhası Dünya

Detaylı

KASTAMONU ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ

KASTAMONU ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ KASTAMONU ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü HAFRİYAT ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ BELEDİYELERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ Hukuki Dayanak 18 Mart 2004 tarih ve 25406 sayılı

Detaylı

Atık pilleri ne yapmalı?

Atık pilleri ne yapmalı? Akdeniz Üniversitesi Atık Pil Toplama Kampanyası Atık pilleri ne yapmalı? Kapsam Pil bağımlılığı Atık pil Çevreye olan zararları Ne yapılabilir? Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Sorunları

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

1. Nüfus değişimi ve göç

1. Nüfus değişimi ve göç Sulamanın Çevresel Etkileri Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sağlık Etkileri 1.Nüfus değişimi ve göç 2.Gelir düzeyi ve işgücü 3.Yeniden yerleşim 4.Kültürel

Detaylı

UYGULAMA VE SATIŞ BAYİİ

UYGULAMA VE SATIŞ BAYİİ UYGULAMA VE SATIŞ BAYİİ DEĞERLİ APARTMAN SAKİNLERİ ISI YALITIMI DOĞRU YAPILIRSA YATIRIMDIR HEMDE KAZANDIRAN BİR YATIRIMDIR....VE BİZ DEST YAPI OLARAK ATACAĞANIZ BU DOĞRU ADIMDA 14 YILLIK YAPI UYGULAMALARI

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Doç.Dr. İbrahim Demir İTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü idemir@itu.edu.tr,

Detaylı

HAKKIMIZDA MİSYON VİZYON

HAKKIMIZDA MİSYON VİZYON HAKKIMIZDA 2001 yılından beri mesleki tecrübe, bilgi birikimi ve müşteri odaklı çözüm üretme anlayışı ile birçok büyük projeye imza atan Mert Group, Elektronik/Enerji/İnşaat sektörlerinde faaliyet göstermektedir.

Detaylı

GERİ DÖNÜŞÜM SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ GENEL GÖRÜNÜMÜ VE TÜRKİYE DEKİ DURUMU

GERİ DÖNÜŞÜM SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ GENEL GÖRÜNÜMÜ VE TÜRKİYE DEKİ DURUMU GERİ DÖNÜŞÜM SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ GENEL GÖRÜNÜMÜ VE TÜRKİYE DEKİ DURUMU Ahmet YETİM İkinci Dünya Savaşı sonrası kaynak sıkıntısı nedeniyle başlayan geri dönüşüm hareketi, sunduğu birçok avantajla dünyadaki

Detaylı

ATIK İLAÇLARIN İMHASI

ATIK İLAÇLARIN İMHASI ATIK İLAÇLARIN İMHASI T.C. Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü Akılcı İlaç Kullanımı Şube Müdürlüğü Klinik Proloterapi 4. Basamak İntegratif Tıp Derneği Proloterapi Çalışma Kolu AKILCI İLAÇ

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı