Prof Dr Candan Gürses İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik Nörofizyoloji Bilim Dalı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Prof Dr Candan Gürses İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik Nörofizyoloji Bilim Dalı"

Transkript

1 Prof Dr Candan Gürses İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik Nörofizyoloji Bilim Dalı

2 Hypnos ve Thanatos ikiz kardeş Hypnos uyku tanrısı Thanatos ölüm tanrısı

3 Yunan mitolojisi - uyku ile ölümün aynı Hypnos karanlık vadilerde yaşar, güneş olmayan yerlerdir Morpheus, Phobetor ve Phantasos isimli üç oğlu vardı. Morpheus (morfin) insanların rüya görmesini sağlar Phobetor kabuslardan sorumlu Phantasos fantastik rüyalardan sorumlu

4 Çok karmaşık Hala anlaşılmamış noktaların bulunduğu Yüksek düzeyde Aktif Farklı nöronların dahil olduğu bir sistem Amacı bilinmeyen Gerekli mi? EVET

5 UYKU; çevreyle iletişimin geçici, kısmi ve periodik olarak kaybolması değişik şiddette uyaranlarla geri döndürülebilir Ayırıcı tanı: koma, anestezi 1834 yılında R MacNish uyku uyanıklık ile ölüm arasında bir durum Uyku konusunda???????

6 Santral sinir sisteminin, hemodinamik, ventilatör ve metabolik parametrelerin dinamik dalgalanmalar gösterdiği aktif fizyolojik bir durumdur. UYANIK UYKU UYKU REM NREM

7 Benzerlikleri Postür Uyaranlara yanıtsızlık Geri dönebilirlik Azalmış motor aktivite Farklılıkları Beyin kan akımı Glukoz kullanımı Nörotransmitterler Talamik fonksiyonlar

8 NREM Nöronal aktivite düşük Beyin metabolizması azalmış Sempatik aktivite azalmış Parasempatik aktivite artmış Kalp hızı TA azalmış Pupiller miyotik Kas tonusu ve refleksler korunmuş REM Uyanıklık benzeri EEG Post LGN ve oksipital korteks aktif PGO pontogenikülooksipital dalgalar Nöral aktivite yüksek Göz, orta kulak ve diafram kasları dışındaki çizgili kaslarda atoni Erkeklerde penil kadınlarda klitoral uyarım

9 Yaşam 3 evreden oluşur Uyanıklık, REM uyku ve NonREM uyku (1953) Her evrenin kendine özgü özellikleri var, ancak bu fonksiyonları yapan spesifik bir alan yoktur. Uyanıklık beyinsapında ARAS REM Pons Talamus osilatuar relay (duyusal uyarana geçiş var) Non REM medulla ve bazal önbeyin Talamus---relay osilatuar (duyusal uyarana geçiş yok) evre 1 evre 2 evre 3 Normal uyku süresi 4-10 saat

10 1937 Loomis NREM (non-rapid eye movement) 1953 Aserinksy ve Kleitman REM 1968 Rechtschaffen ve Kales EEG, EMG, EOG standard Uyku evrelemesi yapan kişiler Uyanıklık ---- uyku Uyku REM-----NREM NREM Evre 1 hafif uyku Evre 2 hafif uyku Evre 3 derin uyku (slow-wave sleep SWS)

11 Normal yetişkin NREM ile uykuya başlar Uykunun son saatlerinde REM uykusu daha fazladır Uyku siklusu 90 dakikadır (80-110) Gece boyunca 5-7 uyku siklusu olur İlk REM uykusu uykuya girdikten dakika sonradır Yenidoğan döneminde REM uykunun %50 sini içerir 2 yaş civarında %20-25 e düşer Uyku patterni yaşa göre çok değişir Yenidoğan 16 saat uyur, 1 yaşında 12 saat Erişkinde saat Normal insan 4-10 saat uyur (<4 ve >10saatin üzerinde ise patolojiktir)

12 YAŞA GÖRE UYKU VE UYANIKLIK SÜRELERİ:

13 Uyku alışkanlıkları- gereksinimi İki tip uyku alışkanlığı tanımlı Gece tipi Sabah tipi Uyku gereksinimi Erişkinde saat Normalde 4-10 saat Uyku süresinin artışı ile etkinliği azalmakta Yavaş uyku azalması NREM II süresinin azalması

14 YAŞA GÖRE UYKU EVRELERİ

15 Uyanıklık: EEG bulgusu olmadan değerlendirilmesi zordur Hemisfer arka yarılarında 8-13 Hz dalgaların olması : alfa ritmi İki yaşından itibaren temel aktivitenin oluşması gerekli Hemisferler arasında >1Hz frekans var ise patolojik Hemisferler arasında %50 den fazla amplitüd farkı varsa patolojik Delta: Hz Teta: 4-7 Hz Alfa: 8-12 Hz Beta: Hz Gamma: > 35 (35-70) Hz

16

17 Fp1-F3 F3-C3 C3-P3 P3-O1 Fp2-F4 F4-C4 C4-P4 P4-O2 Fp1-F7 F7-T3 T3-T5 T5-O1 Fp2-F8 F8-T4 T4-T6 T6-O2

18 NREM Evre 1: Drowsiness uykuya geçiş dönemi Göz hareketleri giderek yavaşlar (yavaş göz hareketi <0.5Hz ) Alfa ritmi kaybolur Frontosantral bölgelerde belirgin teta ritmi görülür Kas ve hareket artefaktı giderek azalır Santral bölgelerde Verteks keskin dalga(+) Verteks keskin dalga bilateral simetrik ve senkron olmalı POST (positive occipital sharp transients) düşük amplitüdlü üçgen şekilli dalgalar, simetrik olmayabilir Tek dalga ile uykunun başlangıcı söylenemez

19 Non REM evre 1 uyku POST Alfa yok, yavaş göz hareketi var Uykunun %1-4

20 Non REM evre 2 uyku Uykunun %45-50 Uyku iğcikleri, verteks keskin dalgaları, K Kompleksi

21 Non REM evre 2 uyku Uykunun %45-50 Uyku iğcikleri, verteks keskin dalgaları, K Kompleksi

22 Non REM evre 2 uyku Uykunun %45-50 Uyku iğcikleri, verteks keskin dalgaları, K Kompleksi

23 Non REM evre 2-3 K Kompleksi

24 Non REM evre 3 Uykunun %20-25 Yavaş dalga (1-4 Hz Delta dalga)

25 REM uykusu (REM: rapid eye movement) NonREM evre 1 benzer Hızlı göz küresi hareketi vardır. ATONİ Uykunun %20-25 Rüyaların %80-90 REMde görülür

26 REM hızlı göz hareketleri

27 REM sawtooth dalgaları

28

29 Yaşa göre uyku karakteristiği: çocuk erişkin yaşlı Top uyku süresi saat NREM Evre Evre2 % Evre3 (SWS) REM % REM: NREM 50:50 20:80 20:80 Uyku siklusu 50-60dk

30 Çocuk ve gençlerde yavaş uyku maksimaldir İlk siklusta bu yaş grubunu uyandırmak neredeyse İMKANSIZDIR Yaşla birlikte uyku süresi kısalır Gece uyanmaları artar Kortikal sinaptik yoğunluğun kaybı ile orantılıdır 60 yaş üzeri ve erkeklerde daha sık Yaşlıda uyanmanın diğer nedenleri (yaşla artan hastalıklar nedeniyle) 1-uykuyla ilişkili solunum bozuklukları 2-periodik bacak hareketleri (RLS,PLM) REM uykusu sağlıklı yaşlıda mutlak % korunur REM uykusu entellektüel fonksiyonlar ile korelasyon gösterir

31 Memeliler: İnsan ve primatlar (şempanze, rhesus, maymun) dışındakilerde NREM aynı ancak insandaki 3 evreyi kesin ayırmak zor Uyku siklusuna bakılınca sıçanlarda 12 dakika, kedilerde 28 dakika İnsanlar gün içinde genellikle monofazik uyurlar Birçok memelide polifazik uyuma vardır (gün içi kısa kestirmeler gibi) Deniz memelileri tek hemisfer uykusu uyurlar bir hemisfer uykuda, diğeri uyanık (sadece NREM) Yüzebilir, ancak bir göz açık,diğeri kapalı

32 Kuşlar: NREM REM REM süresi 1/3 daha kısa, tek hemisfer uyuma(+) Sürüngenler: Hareketlerinde durma, kas tonusu azalması,uyarana cevap azlığı EEG dalgaların yavaşlaması ve amplitüd artması Diken deşarjlar yavaş uykunun komponenti (+) İki hemisfer uyuma (+) tek hemisfer uyuma (+) Balık ve kurbağalar: Çok az çalışma var EEGde frekans uykuda e düşer (kurbağa) ten a düşer (altın balık) Böcekler: Drosophila 12 saat uyku-12saat uyanık, EEG uyumlu Genomu bilinen bir canlı*

33 Uykunun ne işe yaradığı henüz iyi bilmiyoruz Enerji tasarrufu mu? Metabolik hızı yavaşlatmak! (ör. kış uykusu) Bellek yenilenmesi! kompleks uyaranların (işitsel, görsel, duyusal) bilgi olarak beyinde işlenmesi için gerekli NREM(+) bu aktiviteler için en güçlü aday

34 Ensefalitis letarjika 1900 von Economo Endemik ensefalit (uzamış insomnia---aşırı uyuma-----koma) Otopsilerde insomnia (+)---anterior hipotalamus VL preoptik nuk Aşırı uyuma (+)----posterior hipotalamus lezyon HİPOTALAMUS* Uyanıklık merkezi ARAS* (asendan retiküler aktive edici sistem) Tuberomamiller nukleus* Suprakiazmatik nukleus* 24 saatlik siklustan sorumlu BİLİNEN yapılar

35 Uykuyu kontrol eden 2 mekanizma: Homeostatik------Sirkadyen 1-Homeostatik mekanizma: Uyku süresi, yoğunluğu, kişiye ait uyku uyanıklık öyküsü Uyku yoksunluğu sonrası rebound etki 2-Sirkadyen mekanizma: Hipotalamusta SCN nukluesa lokalizedir İÇ SAATİMİZ Uyku-uyanıklılık regülasyonu VLPO Nöroendokrin hücreler----- oreksin, kortikotropin RH, TRH Gonadotropin RH, Otonomik hücreler (spinal, beyinsapı) SCN; melatonin, vücut sıcaklığı direkt etkilenir

36 Sirkadyen ritm: Biyolojik saat (Biyokimyasal+ fizyolojik + davranışsal) Hipotalamustaki suprakiazmatik nukleus (SCN)* İnternal ve eksternal uyaranların dengesi SCN günboyu uyanıklığı arttırır, sonra (22:00-06:00) azalır SCN saat için dış ortam senkronizasyonu gerekli (karanlık-aydınlık özellikle memelilerde)

37 SCN ventral kısmı fotik (ışık) uyaran nörokimyasal cevap(+) SCN dorsal (-) Işığın etkisi ile SCN deki nöronların ateşlemesi değişiyor Retinal ganglion------retinotalamik trakt scn (Glutamat) Fotik uyaran (Nöropeptid Y, monoaminler, GABA, Ach) Beyinsapı raphe nukleus -----genikulat-hipotalamik trakt-----scn (serotonin) Nöropeptid Y Nonfotik uyaran

38 Zeitgebers (dış çevredeki ritmik değişiklikler) Ritm 24 saat olmalı ne ne Karanlık-aydınlık Sosyal ilişki Günün hangi saatinde olduğunu bilmek Yemek zamanı Uyku-uyanıklık şeması Vücut derecesi Retinaya gelen ışık önemli Denekler 15 gün (gece-gündüz bilmeden) yaşamışlar Bazı gün çok yüksek ışık, bazen (-) faz kayması olmuş IŞIK (-) ise ısı diğer adaptasyon ölçüsü

39 Sirkadyen ritm----- nöroendokrin sistem Sirkadyen ritm hormonların ısı salınmına bağımlıdır(homeostaz) Yemek yeme Postürdeğişikliği Fiziksel aktivite derecesi Hormonal salınımı etkiler *kortizol sabah saat 7-8 arasında peak yapar, gece yarısı en düşük *büyüme hormonu, uyumaya başlayınca artar (çocuklarda) Yaşla birlikte yavaş uyku (delta dalgalarının) azalması ile düzeyi düşer *prolaktin öğlen en düşük düzeydedir, uykuya giriş ile artar *tirotropin gece yükselir uykuya girdikten sonra peak yapar Yaşlı kişi----sosyal aktivitesi, fiziksel aktivitesi, gün ışığına maruz

40 Diürnal ritmde Sabah uyanmadan önce kortizol seviyesi yükseliyor, sempatik otonomik aktive oluyor------vücut ısısı artıyor, Uyku---uyanıklık Gece olmadan önce* melatonin sekresyonu artıyor, vücut ısısı düşüyor Uyanıklık----uyku Fotik uyaran Nonfotik uyaran *beslenme *vücut ısısı *aktivite-uyanıklılık (şift, ilaç) *sosyal çevre (lab?)

41 Tuberomamiller nukleus: Antihistaminiklerin uyku yapıcı etkisi(+) 1984 kadar beyinde histaminerjik nöronlar bilinmiyordu Histaminerjik nöronlar tüm SSS projekte olur Serebral korteks, amigdala, substansiya nigra (en yoğun innerv) Özellikle pacemaker gibi uyanıklıkta ateşleme işini (+) NREM de çok az salınım olur

42 Pineal bez: Üçüncü ventrikülün posterodorsalinde, endokrin bir bez Melatonin salgılar (visüel uyaranlara göre) fluktuasyon gösterir Retinaya ışık düşmesi melatonini inhibe eder Retina ganglion hücresi---melanopsin----sempatik yol----pineal Bazı görmeyenlerde melatonin supresedir, rod-kon hücrelerden bağımsızdır Pineali alınmış hayvanlarda melatonin salınımı kayboluyor Sıçanlarda pineal olmasa da aydınlık-karanlık hızlı adapte oluyorlar İnsanlarda pineali alınmış kişi sayısı çok nadir!!!

43 Narkolepsi Prevalansı 1/2000 HLA DR2/DQ1 (%90) Uyku süresi normal kişilerden çok DEĞİL. REM ile başlaması ve bitmesi Hipokretin salgılanır (OREXİN) Hipotalamus ---hipo Sekretin ----kretin BOS incelemesinde veya yok Semptomları: Gün içi aşırı uyku atakları Katapleksi Hipnogojik (uykuya dalarken) Hipnopompik (uykudan uyanırken) olan hallüsinasyonlar Uyku paralizisi Otomatik davranışlar (kısmi amnezi)

44 Hipokretin (orexin) salgılayan hücreler lateral hipotalamusta bulunuyor Uyanıklık ve REM uykusunun kontrolu için önemli Hipokretin nöronları NREM de inaktif hale gelir Hipokretin 1 ve 2 olarak iki peptiddir İki tane de reseptör vardır hipokretin reseptör 1-2 Hipokretin 1 iki reseptör üzerinde etkili iken Hipokretin 2 sadece hipokretin 2 reseptöre etkilidir Lokus seruleus H1R eksprese olur Tuberomamillari nöronlar, önbeyin, mezopontin dopaminerjik alanlarda H2R eksprese olur Dorsal raphe nukleusu H1R ve H2R eksprese olurlar

45 Hipokretin eksikliği: 1-hücrelerin hasara uğraması (dejenerasyon, otoimmün) 2-hipokretin fonksiyonedeğil 3-hipokretin reseptörlerin yokluğu veya azlığı REM atoni ---- Katapleksi Loc ser akt. (-) (-) Dor raphe akt (-) (+) Emosyonel tet. (-) (+) Pontin retiküler form effektör nöronları (+) (-) H refleks kaybı, kataplekside (+) Öykü, Nörolojik Muayene, Görüntüleme (BT,MRG) VE

46 Polisomnografi bulguları: Uyku latans süresi kısa (<10 dk) REM latansı süresi kısa (<20 dk) Artmış uyanıklık dönemleri Azalmış uyku kalitesi Artmış Evre 1 NREM Azalmış Evre 3-4 NREM PLM MULT: multipl uyku latans testi: Ort uyku latans süresi (<5dk) 5 uyku başlangıcının 2- fazlasının REM ile başlaması BOS hipokrtin seviyesi Narkolepsi+Katapleksi %90-95 yok- düşük Narkolepsi +K(-) normal Başka uyku bozuklukları: PLM OUA REM uyku davranış bozukluğu

47 TEDAVİ: ARAS dopaminerjik sistemin aktive edilmesi Amfetamin, metamfetamin, metilfenidat, pemolin, mazindol Modafinil alfa-1 adrenerjik stimulan (KÖTÜYE KULLANILABİLİR İLAÇLAR) ÖRNEK OLGU: 40 yaşında K, sağ elli 5 yıldır giderek artan gün içi aşırı uyku atakları Dişçi koltuğunda kanal tedavisi yapılırken uyuduğu söyleniyor 10 yaşında uyku paralizisi başlamış 30 yaşında hipnogojik hallüsinasyon + Son 3 yıldır katapleksi+ Toplam 7.5 saat uyuyor, bardak kahve içmesine karşın uyuyor NM: normal Kranial MR: normal PSG:+, MULT 2.5dakika, 5 uykuya Dalmanın 3 ü REM Reküren hipersomni: Kleine-Levin sendromu Menstruasyona bağlı hipersomni

48 Parasomnia: Uyku-uyanıklık geçiş bozuklukları Ritmik hareket bozukluğu Nokturnal bacak krampları Uykuda konuşma Uykuda sıçrama Uyanma boz Konfüzyonel uyanma Gece terörü ve uykuda yürüme REM ait parasomnia Gece kabusu REM uyku davranış boz Uyku paralizisi REM de sinüs arresti Penil ereksiyon (fizyolojik) Bozulmuş penil ereksiyon Ağrılı ereksiyon Diğer parasomnia

49 Uyku-uyanıklık geçiş bozuklukları -Ritmik hareket bozukluğu Jactacio capitis nocturna (başı vurma) dakika----saatler %67 Normal çocuklar, 9ay-10 yaş görülme yaşı Mental retarde veya otizmi olanlarda uzun sürer -Nokturnal bacak krampları Baldırda, 30 dk süren kramplar Su-elektrolit boz, homeostaz, ilaçlar diüretik, laksatif, fenotiazin -Uykuda konuşma (somniloquy) Kısa anlamsız, nadir uzun ve kişi öfkeli olabilir, diğer parasomnilerle(+) -Uykuda sıçrama -Uyanma bozukluğu Çocuklukta sık, NREM yavaş uykuda görülür, pubertede kaybolur Dış uyaranlara cevapsız, stereotipik değildir (epilepsi ayırıcı tanıda!!) -Konfüzyonel uyanma Gecenin ilk yarısı derin uykudan uyanınca olur, anlama zor, verilen emirlere yavaş reaksiyon (+), 5-45 dakika sürebilir -Gece terörü ve uykuda yürüme %3 çocuklar,%1 erişkin Otonomik bulgu(taşikardi, taşipne,terleme, midriyazis), dezoriente, konfüzyonel uyanma, EEG NREM evre 4 bulgular Uykuda yürüme, %15 çocuklar, %4-10 erişkin, nadir düşerler, dakika, Lityum, olanzapin, zolpidem ve antikolinerjikler (+), İkisinde de amnezi

50 REM ait parasomnia -Gece kabusu (nightmares) REM uykusundan, rüyadan uyanır, uykunun ikinci yarısında sık, gördüklerini hatırlar -REM uyku davranış boz E>K, >50yaş, nörodejeneratif hastalıklar (Parkinson,LewyBD, multi-sistem atrofi) --- dopaminerjik striatal disfonksiyon? Tetikleyici: inme, demans, SAK, Guillian-Barre -Uyku paralizisi -REM de sinüs arresti 9 sn kadar süren asistol, gece ani ölüm 38,000 ve %40 AFibrilasyon(+) -Penil ereksiyon (fizyolojik) -Bozulmuş penil ereksiyon Alkol, sigara, DM, KOAH, HT, Narkolepsi, Omurilik hasarı, böbrek yet -Ağrılı ereksiyon Orta-yaşlı sık, anksiete ve stres ile ilişkili

51 Diğer parasomnia -Uykuda diş gıcırdatma (bruxism) -Uykuda idrar kaçırma (Enüresis nokturna) -Nokturnal paroksismal distoni? -Ani beklenmedik gece ölüm sendromu Genç Asyalı erişkinlerde sık Otopsi? -Süt çocuğu uyku apnesi -Ani sütçocuğu ölüm sendromu -Horlama (ObsUykuA)

52 Parasomnia: REM fenomeni -normal (kabus, hipnogojik-hipnopompik hallüsinasyonlar) -anormal REM uyku davranış bozukluğu uykuya bağlı ağrılı ereksiyon REM uyku davranış bozukluğu Örnek olgu: 65 y E sağ elli, yıldır +, canlı rüyalar görünce eşine tekme yumruk atma Rüya sırasında hayvanlar tarafından kovalanma sırasında kalkıp mobilyalara vurma, camdan atlama girişimi Aile öyküsü 74 y ablası aynı şikayet NM: normal PSG: REM kas tonusu kaybı yok Tedavi: Clonazepam 1mg

53 Spesifik bozukluklar: Gecikmiş uyku fazı sendromu: Uykuya girmekte zorluk (01:00-03:00) Normal uyur Sabah geç kalkar Melatonin peak değeri ve vücut ısısı minimum olduğu saatler sabahın geç saatleri İlerlemiş uyku fazı sendromu: Erken uyurlar Sabah erken uyanırlar (<03:00) Melatonin peak değeri ve vücut ısısı minimum olduğu saatler gecenin ilk saatleri Non 24 saat uyku fazı sendromu: Uykuya geçiş veya uyanma sırasında faz kayar Hipersomni- insomnia

54 Jetlag Zaman dilimlerini transmeridyen geçmek Her zaman değişimine iç saatimizin tekrar ayarlanması gerekli *uykuya geçiş ve idamesi zor *güniçi uyuklama *dikkat-performans düşer *GİS şikayetler *psikosomatik şikayetler Şift çalışma(vardiya) Erken işe gitme, gece işte, geçici gündüz gece çalışma Yorgunluk, uyku, GİS şikayetler Mevsimsel Affekt bozuklukları: Sonbahar ve kışın şikayetler başlar- ilkbaharda spontan düzelir Tekrarlayıcı depresyon atakları+ hipersomni

55 Melatonin: sirkadyen ritm marker, potansiyel ilaç 1959 izole edildi Serotonininden sentez ediliyor Yağda çözündüğü için birçok membranı geçebiliyor Yarılanma ömrü dakika Pineal bez primer salındığı yer Noradrenalin pinealositleri---melatonin üretimi için uyarır Alacakaranlık olmaya başladığında melatonin salınmaya başlar Karanlıkta peak seviyeye ulaşır Vücut bazal ısıda en alt seviyeye iner Işık tekrar görüldüğünde melatoninin seviyesi giderek düşer Fizyolojik doz mg Uykunun başlaması için hızlı salınan formu Uykunun devamı için yavaş salınan formu Uyku mg

56 Melatoninin doz aralığının mg kadar değişebileceği belirtiliyor (somnojenik) Uyku problemi olmayan uykuya girişi iyileştiriyor Uyku latansını kısaltıyor (PSG), bu etkisi doz ile ilişkili Vücut ısısı? Melatonin etkisi Melatonini mg, güniçi uykuda yavaş dalga uykusu (NREM3-4) suprese eder Melatonin 5 mg (saat 20:40) subjektif uyku+ uyku latansı azalmış ANCAK Melatonin 1-5mg saat 22:45 yatmadan 15 dk önce ilç verilmiş (ışıklar sönmeden 15dk önce) uyku latansı azalmamış

57 Çift kör randomize yapılmış bir çalışmada 3 hafta boyunca yatmadan 1 saat önce 2.5 mg alınan melatonin uyku süresini ve uyku yeterliliğini artırdığı bulunmuş Melatonin kesilse bile etkisi günler-haftalar sürebiliyor REM uzatıyor, NREM3-4 etkisi yok Yaşlı kişilerde melatonin seviyesi düşük Uykusuzluğu olan yaşlılarda melatonin seviyesinin uykusuz gençlere göre belirgin düşük bulunmuş

58 Aşırı uyumanın en önemli sebepleri: 1- uyku apnesi 2-narkolepsi 3-idyopatik hipersomni Apne: Havayolunun en az 10 saniye kadar akışının durmasıdır Hipopne: Torakoabdominal hareketin %30 azalması VEYA en az %4 oksijen desatürasyonu olması Respiratuar bozukluk indeksine göre: RDI 5> normal RDI <15 Hafif uyku apne Orta uyku apne >30 Ağır uyku apne

59 Obstrüktif uyku apne E>K Prevalansı diabet ve astım hastalığı kadar Erişkinlerde, erkeklerde, postmenapozal kadınlarda yaşlılarda, Kilolularda--- (kısa kalın boyun) parafarengial dokular--- (geniş tonsiller, düşük yerl yumuşak damak Küçük farenks, küçük çene, büyük dil) Sistemik HT Pulmoner HT Kor pulmonale Sağ kalp yetmezliği polisitemi Sabah başağrısı ( O2 satürasyonu düşüklüğüne bağlı) Uykusuzluk (Gece apneye bağlı sık sık uyanır) Gün içi uyuklama Lab: Polisomnografi

60 Hava akımı durması

61 Santral Uyku Apne: FİZYOLOJİK OLAN : uyku başlangıcı, yüksek rakımlı yerlere çıkıldığında PATOLOJİK: CO2 cheyne-stokes solunum Shy drager (otonomik boz +) Poliomiyelit Postpolio sendromu Kronik nöromuskuler hastalıklar Lab: Polisomnografi Tedavi altta yatan nedeni tedavi ederek olur

62 Hava akımı durması Göğüs-abdomen hareketi durması

63 Insomnia: 3 haftadan fazla süreli olmalı Akut stres, Akut medikal, jetlag---- insomnia tanısı hatalı olur 1/3 yetişkin 1- fazla epizodları olur Yaşlılarda %25 ve yüksek > 55 yaş kişilerde %67 1-2kez/ hafta --- %8 uyku bozuklukları tanısını alır İnsomnia; sadece uykusuz kalmak değil depresyon, *anksiete, *irritabilite, *konsantrasyon azalması, *bellek problemleri Sosyal ETKİLENİR PRİMER / SEKONDER 1- medikal (nörolojik, kardiak, solunum, endokrin hastalıklar) 2- psikiyatrik (affekt bozukluklar,depresyon, anksiete boz, madde kullanımı) 3- kullandığı ilaçlar (hipnotikler, kafein, nikotin...) 4- diğer uyku bozuklukları ile birlikte (huzursuz bacak send, faz kayması..)

64 Psikiyatrik faktörler İlaçlar alkol Sirkadyen faktörler Medikal ve Nörolojik hastalıklar Psikofizyolojik faktörler insomnia

65 İnsomnia nedenleri: 1- Geçici veya kısa dönem 2- Psikofizyolojik faktörlere bağlı insomnia ( kötü uyku hijyeni, sabah yatakta uzun süreli kalma, aralarda şekerleme, düzensiz uyku saatleri, Uykuya geçişte zorluk) İdyopatik insomnia 3- Psikiyatrik bopzukluklar (psikoz, duygudurum boz, anksiete, panik boz, alkolizm) 4- İlaçlara ve alkole bağlı insomnia Hipnotik, stimulan, alkol bağımlılığı 5- Sirkadyen ritm boz 6- Uykuyla ilişkili insomnia boz PLM, huzursuz bacak, santral uyku apne, obstrüktif uyku apne 7- nörolojik hastalıklar (dejeneratif hastalıklar, demans, parkinsonism) 8- Diğer dahili hastalıklar Fibrozit, gastroözafageal reflü, Kr obs pulmoner hastalık, ağır Kalp yet 9- Duruma bağlı Çevresel nedenler

66 Tedavi: -davranış tedavisi Uyku kısıtlaması (yatakta yattığı süre uyku ile eşit olmalı) Gevşeme teknikleri, anksieteyi azaltmak Kognitif terapi Uyku hijyeni Farmakolojik tedavi: hipnotikler uzun süre verilmemeli Benzodiazepin, sedasyon yapan antidepresanlar

67 Huzursuz bacak sendromu (restless leg syndrome): Bacaklarda hoş olmayan ve rahatsızlık hissi sonrası bacağı oynatma isteği Aktif durumda şikayet yok Aile öyküsü+ (antispasyon özellik) Yıllar içinde semptomlar artabilir Uyku bozukluğu+ Gün içi uyuklama+ NM önemli periferik nöropati, parkinson veya multipl skleroz komorbidite+ Gebelik ilk 3 ayında sık görülür Fe eksikliği anemisi Üremi SKALA: 1-yatakta veya uykuda semptom 2- saat 18:00 sonra 3-saat18:00 önce Tedavi: clonazepam, benzodiazepin, dopamin prekürsörleri, dopamin agonistleri, gabapentin, CBZ Altta yatan neden tedavi edilmeli

68 Örnek olgu: 79 y E sağ elli, 6 yıldır bacaklarında acayip bir his oluşuyor masaj yapınca rahatlıyor 3 yıldır şikayetleri artmış Avcılığa meraklı bir kişi ancak ava gidemiyor çünkü köpeklere yetişemiyor Dengesini kaybediyor, Gittiği Dr Parkinson tanısını koymuş Carbidopa/levodopa 25/100 mg qid vermiş şikayeti biraz azalmış, dopamin agonisti ilavesi ile rahatlamış Periodik Ekstremite hareketi (periodic limb movement) Gece uykuda en çok bacaklarda olan hareketlerdir, kendisi farketmez Huzursuz bacak sendromu ile sıklıkla beraberdir. Her saniyede bir Periodik bacaklar hareket eder Tedavi: carbidopa/l-dopa, bromocriptine, selegiline benzodiazepinler opiatlar

69 Periodic Limb Movement (periodik bacak- ekstremite hareketi) Gece boyunca periodik olan bacak hareketi Kişi rahatsız değil beraber uyuyan kişi UYKUSUZ 5-90 saniyede bir saniye süren hareketler Yüzey EMG elektrotları anterior tibialis üstüne konur Fizyolojik bacak fleksör (başparmağın ektansiyonu) olur Eğer hasta uyanı ise kriterler tekrar belirlenir hareketin süresi 5-10 saniyedir Primer Sekonder Spinal kord hasarı Multipl skleroz Parkinson hastalığı REM Uyku davranış bozukluğu Narkolepsi

70

Beyin Dalgaları-Uyku-Epilepsi

Beyin Dalgaları-Uyku-Epilepsi Beyin Dalgaları-Uyku-Epilepsi Beyin dalgaları-eeg Gözler açıldığında alfa ritminin düşük voltajlı beta ritmiyle yer değiştirmesi Uyanıklık ve uykunun farklı aşamalarında EEG Epilepsinin değişik türlerinde

Detaylı

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Uyku tanımı Uyku Fizyolojisi (uyku evreleri) Sirkadiyen ritim Uyku yoksunluğu İdeal uyku Uyku ile ilgili bazı hastalıklar

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM uyku iliģkili parasomniler; REM uyku davranıģ bozukluğu Tekrarlayan izole uyku paralizisi Kabus bozukluğu REM UYKU DAVRANIġ BOZUKLUĞU

Detaylı

BİLİNÇ. Doç. Dr.Lütfullah Beşiroğlu

BİLİNÇ. Doç. Dr.Lütfullah Beşiroğlu BİLİNÇ Doç. Dr.Lütfullah Beşiroğlu 1 Tanım Belirli bir anda aktif olan düşünce, duygu, algı ve anıların tümüne olan FARKINDALIK hali. İzlenimlerimiz ve eylemlerimiz üzerinde bilgi sahibi olmak Farkındalık

Detaylı

Çocuklarda Uyku ve İlgili Sorunlar

Çocuklarda Uyku ve İlgili Sorunlar Çocuklarda Uyku ve İlgili Sorunlar Doç. Dr. Osman Sabuncuoğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocukluk ve Uyku elele gider Anne baba ve hekimler

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Pediatrik Uyku Evrelemesi Ve Yetişkinle Karşılaştırması

Pediatrik Uyku Evrelemesi Ve Yetişkinle Karşılaştırması Pediatrik Uyku Evrelemesi Ve Yetişkinle Karşılaştırması Doç.Dr.Nalan Kayrak Nöroloji ve Klinik Nörofizyoloji İstanbul Cerrahi Hastanesi Çocuklarda Uyku Yapısı Erişkinlerdekinden Farklıdır REM süresi daha

Detaylı

Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı

Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı Uykuda Solunum Bozuklukları Dizisi: 10 Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı Oğuz KÖKTÜRK* * Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, ANKARA Dizinin daha önceki bölümlerinde

Detaylı

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Birçok kişi için = Uyku ilacı Uyku hekimi için =??? Kabus 1979 Sınıflaması Diagnostic Classification of Sleep and Arousal Disorders

Detaylı

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 20082010 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU VE UYKU Hypnos (Uyku Tanrısı) Nyks (Gece Tanrısı) Hypnos (uyku tanrısı) ve Thanatos (ölüm tanrısı) Morpheus

Detaylı

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Narkolepsi Doç.Dr.Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Klasik Tanım Gündüz z aşıa şırı uykululuk Katapleksi Uyku paralizisi Hipnogojik halüsinasyonlar Genişletilmi letilmiş

Detaylı

Doç.Dr. Zerrin Pelin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği

Doç.Dr. Zerrin Pelin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği Doç.Dr. Zerrin Pelin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği Katapleksi ile pozitif narkolepsi Katapleksi negatif narkolepsi Medikal hastalıklara bağlı narkolepsi

Detaylı

Dr. Kezban Aslan Çukurova Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji ABD-Adana

Dr. Kezban Aslan Çukurova Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji ABD-Adana Dr. Kezban Aslan Çukurova Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji ABD-Adana Hipersomni % 36 uykuluyken araç kullanma % 29 çalışma sırasında uykululuk/ uyku atağı % 20 libido kaybı % 40 ailesel işleri unutma, görevleri

Detaylı

UYKU HASTASINA KLİNİK YAKLAŞIM. Dr.Burcu Oktay Mardin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği

UYKU HASTASINA KLİNİK YAKLAŞIM. Dr.Burcu Oktay Mardin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği UYKU HASTASINA KLİNİK YAKLAŞIM Dr.Burcu Oktay Mardin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku ile ilişkili yakınmalar genel popülasyonda oldukça yaygındır. 7 kişiden 1 i kronik uyku problemi Uykusuzluk

Detaylı

Uyku Bozukluklarına Bağlı Oluşan Metabolik ve Kronik Hastalıklar. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uyku Bozukluklarına Bağlı Oluşan Metabolik ve Kronik Hastalıklar. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uyku Bozukluklarına Bağlı Oluşan Metabolik ve Kronik Hastalıklar Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU OSAS ve kardiyovasküler hastalıklar OSAS ve serebrovasküler hastalıklar OSAS ve hipertansiyon OSAS ve şeker metabolizması

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

Uykunun Evrelendirilmesi ve. Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri

Uykunun Evrelendirilmesi ve. Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri Uykunun Evrelendirilmesi ve Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri Prof. Murat AKSU Uykunun evrelendirilmesi EEG EOG EMG F4- M1 C4-M1 O2-M1 Çene EMG si: Orta hatta Mandibulanın inferior kenarının 1 cm üstü

Detaylı

Siklik Alternan Patern CAP 06.10.2013

Siklik Alternan Patern CAP 06.10.2013 Siklik Alternan Patern CAP 06.10.2013 Prof.Dr.Barış Baklan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku ve Epilepsi İzlem Ünitesi Uyku değişik düzenleyici süreçlerin altında çalışan

Detaylı

Prof. Dr. Derya Karadeniz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Derya Karadeniz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Derya Karadeniz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Rechtschaffen ve Kales kuralları (1968) beta, alfa >%50/epok hızlı göz hareketleri Yüksek kas tonusu teta, alfa,beta hızlı fazik

Detaylı

Uyku Nörofizyolojisi. Dr. Hikmet Yılmaz VI. Uludağ Nöroloji Günleri 10-13 Mart 2011 Uludağ-Bursa

Uyku Nörofizyolojisi. Dr. Hikmet Yılmaz VI. Uludağ Nöroloji Günleri 10-13 Mart 2011 Uludağ-Bursa Uyku Nörofizyolojisi Dr. Hikmet Yılmaz VI. Uludağ Nöroloji Günleri 10-13 Mart 2011 Uludağ-Bursa Sunu planı Uyku uyanıklık döngüsü Homeostatik ve sirkadiyen süreçler Vücut ısısı Sirkadiyen ritm genetiği

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Uyku Bozuklukları. Dursun Karaman, Koray Kara, İbrahim Durukan

Uyku Bozuklukları. Dursun Karaman, Koray Kara, İbrahim Durukan Dursun Karaman, Koray Kara, İbrahim Durukan Giriş İnsan hayatını uyku ve uyanık olarak bir periyodik döngü içerisinde geçirir. Her canlının genetik olarak düzenlenen bir iç saati yani endojen ritmi vardır.

Detaylı

Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin

Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin Sütün Biyoaktif Bir Hormonu: Melatonin Elif Ayşe Anlı, Asuman Gürsel, Ayşe Gürsoy Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Süt Teknolojisi Bölümü, Ankara MELATONİN Melatonin memelilerin pineal bezi (beyin

Detaylı

Epilepsi ayırıcı tanısında parasomniler. Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa

Epilepsi ayırıcı tanısında parasomniler. Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa Epilepsi ayırıcı tanısında parasomniler Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa Nokturnal paroksismal olaylar Jeneralize & parsiyel epileptik nöbetler Parasomniler Normal uyku varyantları

Detaylı

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener Motor Nöron ve Kas Hastalıkları Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Vücudun herhangi bir bölümünde kas kuvveti azalması: parezi Tam kaybı (felç) : paralizi / pleji Vücudun yarısını tutarsa (kol+bacak)

Detaylı

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik

Detaylı

Uykunun sirkadyen ritmi ve bunun diğer sirkadyen ritmlere etkisi, sirkadyen saat ve uykunun düzenlenmesinde kronobiyolojik modeller

Uykunun sirkadyen ritmi ve bunun diğer sirkadyen ritmlere etkisi, sirkadyen saat ve uykunun düzenlenmesinde kronobiyolojik modeller Uykunun sirkadyen ritmi ve bunun diğer sirkadyen ritmlere etkisi, sirkadyen saat ve uykunun düzenlenmesinde kronobiyolojik modeller Prof. Dr. Serhan Sevim Mersin Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji A. D. TUTD sertifikasyon

Detaylı

Uyku uyanıklık döngüsü/ sirkadyen ritim Sirkadyen ritim bozuklukları ve tedavisinde parlak ışık Işık aydınlatma ve ölçüler

Uyku uyanıklık döngüsü/ sirkadyen ritim Sirkadyen ritim bozuklukları ve tedavisinde parlak ışık Işık aydınlatma ve ölçüler Dr.Ahmet U Demir Uyku uyanıklık döngüsü/ sirkadyen ritim Sirkadyen ritim bozuklukları ve tedavisinde parlak ışık Işık aydınlatma ve ölçüler Uyku uyanıklık döngüsü/ sirkadyen ritim Sirkadyen ritim bozuklukları

Detaylı

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN YAPISI ve İŞLEVLERİ Dr. Sinan Canan scanan@baskent.edu.tr www.baskent.edu.tr/~scanan www.sinancanan.net Sinir Sistemi

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

ULUSLARARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI

ULUSLARARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI ULUSLARARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI Diagnostic and Coding Manual, American Academy of Sleep Medicine (AASM) The International Classification of Sleep Disorders (ICSD) ICSD II, 2005 / ICSD III 2014

Detaylı

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:.

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. Tüm Uyku Teknologları Derneği Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu Tarih: A) ÇALIŞANLAR 1. Uyku laboratuarının Adı:? Adres:? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. 2. Uyku laboratuarı Yönetimi:? Uyku

Detaylı

Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan

Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan Tanı; Dört tanı kriteri Destekleyici tanı kriterleri Eşlik eden özellikler Bu skala; 10 sorudan oluşmaktadır en fazla 40 puan verilmektedir skor sendromun

Detaylı

Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller

Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller Dr.İbrahim Öztura Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörofizyoloji Bilim Dalı Dokuz Eylül Üniversite Hastanesi Uyku Bozuklukları

Detaylı

Kaliteli Uyku ve Uyku Bozuklukları

Kaliteli Uyku ve Uyku Bozuklukları Osmangazi Tıp Dergisi, 2016;38 (Özel Sayı 1): 29-34 Osmangazi Journal of Medicine, 2016;38 (Special Issue 1): 29-34 Beyin Farkındalığı Özel Sayısı/ Brain Awareness Special Issue DOI: http://dx.doi.org/10.20515/otd.40263

Detaylı

PARASOMNĠLER. Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı

PARASOMNĠLER. Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı PARASOMNĠLER Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı Parasomniler Genel Özellikler Parasomniler, uykuya dalarken, uyku sırasında veya uyanırken ortaya çıkan istenmeyen olay veya

Detaylı

Yeni Uyku Bozuklukları Sınıflaması (ICSD-3) Uykuda Solunum Bozukluklarında Neler Değişti?

Yeni Uyku Bozuklukları Sınıflaması (ICSD-3) Uykuda Solunum Bozukluklarında Neler Değişti? Derleme Review 139 Yeni Uyku Bozuklukları Sınıflaması (ICSD-3) Uykuda Solunum Bozukluklarında Neler Değişti? New Classification of Sleep Disorders (ICSD-3) What Has Changed in Sleep Breathing Disorders?

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik Parkinson Hastalığı Nedir? Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik hastalıktır. Bu hastalıkta beyinde dopamin isimli bir molekülü üreten

Detaylı

Dr. Oya İtil DEÜTF Uyku Bozuklukları ve Epilepsi Merkezi Göğüs Hastalıkları AD- İZMİR

Dr. Oya İtil DEÜTF Uyku Bozuklukları ve Epilepsi Merkezi Göğüs Hastalıkları AD- İZMİR Dr. Oya İtil DEÜTF Uyku Bozuklukları ve Epilepsi Merkezi Göğüs Hastalıkları AD- İZMİR Kardiyovasküler sistem regülasyonu Lokal Refleks Santral regülasyon Otonom sinir sistemi Sempatik Parasempatik Kalp:

Detaylı

NÖROBİLİM ve FİZYOTERAPİ

NÖROBİLİM ve FİZYOTERAPİ TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol:1 Sayı/Issue:5 Kasım/November 2015 www.norofzt.org DOÇ. DR. BİRGÜL BALCI YENİ BİR ALAN!!!! Sinir bilim veya nörobilim; günümüzün sinir sistemi bilimlerinin

Detaylı

Türk Uyku Tıbbı Derneği. Akreditasyon Başvuru Formu

Türk Uyku Tıbbı Derneği. Akreditasyon Başvuru Formu Türk Uyku Tıbbı Derneği Avrupa Uyku Araştırmaları Birliği Tarafından Avrupa Uyku Tıbbı Merkezleri için Belirlenmiş Akreditasyon Başvuru Formu Tarih: A. ÇALIŞANLAR: 1. Uyku Tıbbı Merkezinin Adı: a. Adres:

Detaylı

NON REM uykusu ile ilişkili parasomniler. Dr Hüseyin Per Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Kayseri

NON REM uykusu ile ilişkili parasomniler. Dr Hüseyin Per Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Kayseri NON REM uykusu ile ilişkili parasomniler Dr Hüseyin Per Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Kayseri Parasomniler Parasomniler, uyku sırasında ortaya çıkan normal dışı durumları

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MS Hasta Okulu 28.05.2013 Multipl skleroz (MS) hastalığını basitçe, merkezi sinir sistemine

Detaylı

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI Prof. Dr. Yusuf ÖZKAN F.Ü. Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, ELAZIĞ 49. Diyabet Kongresi, 18 Nisan 2013, ANTALYA Sunu planı Diyabet

Detaylı

Bebeklerde Uyku Sorunları. Prof.Dr. Nurdan Evliyaoğlu Çukurova Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sosyal Pediatri Bilim Dalı

Bebeklerde Uyku Sorunları. Prof.Dr. Nurdan Evliyaoğlu Çukurova Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sosyal Pediatri Bilim Dalı Bebeklerde Uyku Sorunları Prof.Dr. Nurdan Evliyaoğlu Çukurova Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sosyal Pediatri Bilim Dalı Sunum planı Normal uyku düzeni Güvenli uyku prensipleri Sık görülen

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar

Detaylı

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati : Terminoloji Tip A Akut karaciğer yetmezliği ile birlikte Tip B Porto-sistemik Bypass ile birlikte (intrensek hepatosellüler yetmezlik

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Eferent sinir sistemi ve görevleri Yollar, reseptörler ve kullanılan aracı

Detaylı

UYKUSUZ (Uyuma Sorunu Olan) BEBEK

UYKUSUZ (Uyuma Sorunu Olan) BEBEK UYKUSUZ (Uyuma Sorunu Olan) BEBEK Prof.Dr.Elif N.Özmert Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sosyal Pedaitri BD Gelişimsel Pediatri BD Dün gece herkesi kim uykusuz bıraktı

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Sibel KÜÇÜK Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Solunum Sistemi Hastalıklarında Evde Bakımın Amacı Progresyonu önlemek,

Detaylı

Nigrostriatal sistem, Hareketin Kontrolü: Parkinson Hastalığı

Nigrostriatal sistem, Hareketin Kontrolü: Parkinson Hastalığı Nigrostriatal sistem, Hareketin Kontrolü: Parkinson Hastalığı Doç. Dr. Esen Saka Topçuoğlu Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Parkinson Hastalığı Alzheimer Hastalığından sonra en sık görülen

Detaylı

ARTEFAKTLAR VE ARTEFAKT GİDERME. Dr. Mehmet Ali Habeşoğlu Başkent ÜTF, Göğüs Hastalıkları AD Uyku Bozuklukları Laboratuvarı

ARTEFAKTLAR VE ARTEFAKT GİDERME. Dr. Mehmet Ali Habeşoğlu Başkent ÜTF, Göğüs Hastalıkları AD Uyku Bozuklukları Laboratuvarı ARTEFAKTLAR VE ARTEFAKT GİDERME Dr. Mehmet Ali Habeşoğlu Başkent ÜTF, Göğüs Hastalıkları AD Uyku Bozuklukları Laboratuvarı Artefakt nedir? Polisomnografi kaydı sırasında herhangi bir kanalda görülen istenmeyen

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Santral (merkezi) sinir sistemi

Santral (merkezi) sinir sistemi Santral (merkezi) sinir sistemi 1 2 Beyin birçok dokunun kontrollerini üstlenmiştir. Çalışması hakkında hala yeterli veri edinemediğimiz beyin, hafıza ve karar verme organı olarak kabul edilir. Sadece

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP. Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP. Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Sorular: 1. PARKİNSON HASTALIĞI NEDİR? 2. PARKİNSON HASTALIĞI NEDEN OLUR? 3.

Detaylı

REM PARASOMNİLERİ. Dr. Hikmet YILMAZ

REM PARASOMNİLERİ. Dr. Hikmet YILMAZ REM PARASOMNİLERİ Dr. Hikmet YILMAZ REM Parasomnileri-Tanım Uykunun ilerleyen dönemlerinde sıklıkla da gecenin ikinci yarısında ortaya çıkan Otonomik belirtilerin ön planda olduğu Heterojen iktal semiyoloji

Detaylı

Çocuklarda görülen uyku bozuklukları

Çocuklarda görülen uyku bozuklukları Çocuklarda görülen uyku bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Sevda ĠSMAĠLOĞULLARI Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD OSAS Ġnsomni Hipersomni Parasomni Hareket bozuklukları OSAS Epidemiyoloji Horlama

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ Doç. Dr. Okan Çalıyurt Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Edirne Temel Kavramlar Madde kötüye kullanımı Madde bağımlılığı Yoksunluk Tolerans

Detaylı

Polisomnografi Hasta Hazırlanmas. rlanması Elektrotlar Kayıt t Protokolleri. Dr. Selma FIRAT GÜVENG. Araştırma rma Hastanesi, Ankara.

Polisomnografi Hasta Hazırlanmas. rlanması Elektrotlar Kayıt t Protokolleri. Dr. Selma FIRAT GÜVENG. Araştırma rma Hastanesi, Ankara. Polisomnografi Hasta Hazırlanmas rlanması Elektrotlar Kayıt t Protokolleri Dr. Selma FIRAT GÜVENG Atatürk Göğüs G s Hastalıklar kları ve Göğüs G s Cerrahisi Eğitim E ve Araştırma rma Hastanesi, Ankara.

Detaylı

GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN

GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN TANIM Glaskow koma skalası genel olarak kişinin nörolojik değerlendirmesini yapmak için geliştirilmiş bir kriterdir. Hastanın şuur seviyesinin derecesi belirlenir

Detaylı

İNSOMNİDE FARMAKOLOJİK TEDAVİLER

İNSOMNİDE FARMAKOLOJİK TEDAVİLER İNSOMNİDE FARMAKOLOJİK TEDAVİLER Doç. Dr. Turan ATAY MEDİCANA International Istanbul FDA nin onayladığı ilaçlar Sedatizan etkileri nedeniyle kullanılan reçeteli ilaçlar Antihistaminikler Düzensiz bileşikler

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

İnsomni de İlaçlar. Dr. Hakan Kaynak

İnsomni de İlaçlar. Dr. Hakan Kaynak İnsomni de İlaçlar Dr. Hakan Kaynak İnsomni Uykuyu başlatma, Sürdürme, Sabah erken uyanma, Uykunun dinlendirici olmaması Genellikle farklı tipler birarada görülebilir İnsomni Sıklığı 17,70 16,80 18,00

Detaylı

Uyku ve Uyanıklıktaki EEG aktiviteleri

Uyku ve Uyanıklıktaki EEG aktiviteleri Uyku ve Uyanıklıktaki EEG aktiviteleri Dr.İbrahim Öztura DEÜTF Nöroloji Anabilim Dalı Klinik Nörofizyoloji Bilim Dalı DEÜH Uyku Bozuklukları ve Epilepsi İzlem Merkezi Sunum planı EEG nin tanımı Temel özellikleri

Detaylı

ISTANBUL ÜNIVERSITESI'NIN BÜTÇESI 1 MILYAR TL'YI ASTI

ISTANBUL ÜNIVERSITESI'NIN BÜTÇESI 1 MILYAR TL'YI ASTI ISTANBUL ÜNIVERSITESI'NIN BÜTÇESI 1 MILYAR TL'YI ASTI Portal : www.posta.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 23.02.2016 Adres : http://www.posta.com.tr/egitim/yazarhaberdetay/istanbul-universitesi-nin-butcesi-1-milyar-tl-yi-asti.htm?arti

Detaylı

Obstrüktif Uyku Apnesi Olan Hastalarda Hastalık Şiddetinin Uyku Algılaması Üzerine Etkisi

Obstrüktif Uyku Apnesi Olan Hastalarda Hastalık Şiddetinin Uyku Algılaması Üzerine Etkisi Obstrüktif Uyku Apnesi Olan Hastalarda Hastalık Şiddetinin Uyku Algılaması Üzerine Etkisi Burak Arpacı, Pınar Koç, Mustafa Çağrı Öcalan, Elif Sungur, B. Yüsra Şirin Danışman: Doç. Dr. Şerife Savaş Bozbaş

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Ass. Dr. Toygun Tok İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Psikiyatri Kliniği

Detaylı

Primer Uyku Bozuklukları nda gündüz aşırı uykululuğunun nedeni ve tedavileri

Primer Uyku Bozuklukları nda gündüz aşırı uykululuğunun nedeni ve tedavileri Primer Uyku Bozuklukları nda gündüz aşırı uykululuğunun nedeni ve tedavileri Yrd. Doç. Dr. Sevda İsmailoğulları Erciyes Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Gündüz uykululuğunun tanımı (ICSD-2); "günün

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

Uyku bozukluklarının tedavisi hakkında genel bilgi ve uyku hastalıkları. İNSOMNİ tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar

Uyku bozukluklarının tedavisi hakkında genel bilgi ve uyku hastalıkları. İNSOMNİ tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar Uyku bozukluklarının tedavisi hakkında genel bilgi ve uyku hastalıkları İNSOMNİ tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar Prof. Dr. Hakan Kaynak 09 Mart 2013 Cumartesi / HEKİM KURSU 15:45 16:30 İnsomni

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

İnsomnia Tedavisi. Prof. Dr. Fuat Özgen. Bayındır Hastanesi

İnsomnia Tedavisi. Prof. Dr. Fuat Özgen. Bayındır Hastanesi İnsomnia Tedavisi Prof. Dr. Fuat Özgen Bayındır Hastanesi İnsomniyak Hastanın Değerlendirilmesi İlk değerlendirme 1. Hastanın yakınmalarının doğasının belirlenmesi Uykuya başlama ya da devam ettirmede

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

Dr Çağlar Çuhadaroğlu

Dr Çağlar Çuhadaroğlu KARDİYAK İŞLEVLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Tanıya katkı Solunumsal olayların yansımaları Tüm arousalların yansımaları Dr Çağlar Çuhadaroğlu Etyopataojenezin anlaşılması Tanıya Primer uyku sorunları Apne, hipopne

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

4. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi. 15 Şubat 2016 8 Nisan 2016 8 HAFTA KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS

4. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi. 15 Şubat 2016 8 Nisan 2016 8 HAFTA KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DÖNEM II. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi Şubat 0 Nisan 0 HAFTA Prof.Dr. DEKAN DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DERS KURULU BAŞKANI Yrd.Doç.Dr. Tolgahan ACAR Yrd.Doç.Dr. Hikmet BIÇAKÇI KURUL DERSLERİ

Detaylı

PARASOMNİLER. Dr. Hikmet YILMAZ

PARASOMNİLER. Dr. Hikmet YILMAZ PARASOMNİLER Dr. Hikmet YILMAZ TANIM Parasomniler; genellikle çocukluk yaşlarında başlayan, erişkin yaşlarda seyrekleşerek kaybolan, zaman zaman erişkin yaşlarda da ortaya çıkabilen, Uyku sırasında ortaya

Detaylı

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM II. DERS KURULU 0 Şubat Nisan 0 Dekan : Dönem II Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Yrd.Doç.Dr. Yrd.Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ 0 (x) -

Detaylı

her hakki saklidir onderyaman.com

her hakki saklidir onderyaman.com Andropoz: Yaşlanan Erkek: Tarihsel yaklaşım Yaşlanma ile beraber gonadal (testis) fonksiyonlarda azalma ve bu durumun kişi üzerine etkileri antik çağlardan beri bilinmekte ve araştırılmaktadır. Örneğin

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması Amaç ve İçerik Projenin temel amacı şehrin farklı bölgelerinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü nün yönlendirmesi ile gürültü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 42 16 58 Fizyoloji 39 18 57 Histoloji ve Embriyoloji 12 4 16 Biyofizik

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com

OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com OTONOM SİNİR SİSTEMİ Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com Otonom Sinir Sistemi: Homeostatik Dengeleme Kontrol ettiği bileşenler: Düz kas ve kalp kası Bezler ve yağ doku Zıt çalışan dallar Parasempatik

Detaylı

Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme

Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Prof. Dr. Hakan Coşkunol Ege Üniversitesi BATI ENSTİTÜSÜ Alkol ve Madde Kullanım Biçimleri Nelerdir? Kullanmama Sosyal Kullanım Rekreasyonel Kullanım Riskli Kullanım

Detaylı

ERİŞKİN TEMEL YAŞAM DESTEĞİ AKIŞ ŞEMASI. Hareket veya yanıt yok. 112 yi arayın AED getirin veya 2. kurtarıcıyı yardım için gönderin

ERİŞKİN TEMEL YAŞAM DESTEĞİ AKIŞ ŞEMASI. Hareket veya yanıt yok. 112 yi arayın AED getirin veya 2. kurtarıcıyı yardım için gönderin ERİŞKİN TEMEL YAŞAM DESTEĞİ AKIŞ ŞEMASI Hareket veya yanıt yok 112 yi arayın AED getirin veya 2. kurtarıcıyı yardım için gönderin Solunum yok ya da solunum çabası yok yada anormal solunum (gasping) Nabzı

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

YOKSUNLUK SENDROMLARI. 3. ACİL TIP OKULU (ATOK) ACİLDE KLİNİK TOKSİKOLOJİ 22-23 Haziran 2012 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi 20 Mayıs Amfisi İZMİR

YOKSUNLUK SENDROMLARI. 3. ACİL TIP OKULU (ATOK) ACİLDE KLİNİK TOKSİKOLOJİ 22-23 Haziran 2012 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi 20 Mayıs Amfisi İZMİR YOKSUNLUK SENDROMLARI 3. ACİL TIP OKULU (ATOK) ACİLDE KLİNİK TOKSİKOLOJİ 22-23 Haziran 2012 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi 20 Mayıs Amfisi İZMİR YOKSUNLUK SENDROMLARI ALKOL YOKSUNLUK SENDROMU OPİAT YOKSUNLUĞU

Detaylı