OAKA AZERBAYCAN DA TÜRKÇÜ VE TURANCI SİYASAL PARTİLER TURKIST AND TURANIST POLITICAL PARTIES IN AZERBAIJAN. Fahri TÜRK* ÖZET ABSTRACT

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OAKA AZERBAYCAN DA TÜRKÇÜ VE TURANCI SİYASAL PARTİLER TURKIST AND TURANIST POLITICAL PARTIES IN AZERBAIJAN. Fahri TÜRK* ÖZET ABSTRACT"

Transkript

1 OAKA Cilt: 8, Sayı: 16, ss , 2013 AZERBAYCAN DA TÜRKÇÜ VE TURANCI SİYASAL PARTİLER TURKIST AND TURANIST POLITICAL PARTIES IN AZERBAIJAN ÖZET Fahri TÜRK* Azerbaycan Türkçü ve Turancı siyasal partiler açısından Türk dünyasında özel bir yere ve öneme sahiptir. 19. yüzyılın sonlarında Rus Çarlığı nın egemenliği altındaki Azerbaycan ilk Türkçülük hareketlerinin ortaya çıktığı ve 1911 yılında da Türk Federal Müsavat Halk Partisi adında ilk kez Türkçü ve Turancı ideolojiye ve programa sahip bir siyasal partinin kurulduğu bir bölgedir. Sovyet sonrası süreçte de etkin olan Türkçü görüşler Azerbaycan Halk Cephesi örneğinde görüldüğü üzere iktidara gelmiş, ancak süreç içinde bir dizi nedenden ötürü etkisini yitirerek politik sahnede ciddi bir aktör olmaktan uzaklaşmıştır. Bu makalenin amacı, Azerbaycan da değişim sürecinde ortaya çıkan Türkçü ve Turancı partileri belirleyerek bu partilerin günümüzde sisteme neden alternatif oluşturamadıkları sorusuna cevap aramaya çalışmaktır. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler, Müsavat Partisi, Bozkurt Partisi, Turan Partisi, Türk Milliyetçi Partisi ABSTRACT Azerbaijan occupies a special place and significance with regard to Turkist and Turanist political parties. Azerbaijan under the dominion of the Russian Empire at the end of the 19th century was the birthplace of the first Turkist movements and, in 1911, a political party with a Turkist and Turanist ideology and agenda named the Musavat Party (direct transition: Turkish Federal Equal People s Party) was established. In the post-soviet process, Turkist notions came into power with the Azerbaijani People s Front; however, over time they lost their influence due to several reasons and they withdrew from the political stage as a significant actor. The purpose of this article is to identify Turkist and Turanist political parties which appeared during Azerbaijan s transition process and thus try to discover why these political parties cannot adapt to today s system. * Doç. Dr., Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi. E-posta: Bu çalışmasının gelişmesine ve daha yetkin hale gelmesine yapmış olduğu katkıdan dolayı özellikle Milli Kurtuluş Partisi (MKP) lideri Vügar Beyturan a teşekkürü bir borç bilirim. 144

2 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler Keywords: Azerbaijan, Turkist and Turanist Political Parties, Musavat Party, Bozkurt Party, Turan Party, Turkish Nationalist Party Giriş Türk dünyasına Türkçü ve Turancı siyasal partiler açısından bakıldığında Azerbaycan ın özel bir yeri ve önemi olduğu görülmektedir. Azerbaycan, hem 19. yüzyılın sonlarında Türkçülük hareketlerinin ortaya çıktığı, hem de 1911 yılında Türk Federal Müsavat Halk Partisi adında ilk kez Türkçü ve Turancı ideolojiye sahip bir siyasal partinin kurulduğu ülkedir. Türkçülük ve Turancılık düşüncesinin Orta Asya bölgesinde veya tarihsel adıyla Türkistan da siyasal bir programa sahip olması bu gelişmelerden sonradır. 1 Hatta Azerbaycan da Türkçü hareket bağımsızlığın ilk yıllarında Ebulfelz Elçibey döneminde iktidara dahi gelmiştir. Ancak Azerbaycan Halk Cephesi (AHC) haricinde kurulan Müsavat, Bozkurt ve Turan adlı partiler Azerbaycan ın siyasal yaşamında yeterince etkili olamamışlardır. Bu çalışma açısından önem arz eden Türkçülük kavramına yakından bakmak gerekmektedir. Türkiye Türklerinde Türkçülük esas itibarıyla ulus-devlet inşasında yalnızca kültürel bir unsur olarak kullanılarak kapsamı Misak-ı Milli sınırlarına indirgendiğinden Türk dünyası dikkate alınmamıştır. Bu makalede Türkçülük kavramı Türkiye de yaygın olarak kullanımdaki Türk milliyetçiliği anlamında değil ulus üstü (transnasyonel) Türkçülük anlamında kullanılmaktadır. Bu haliyle Türkçülüğün kullanımı esasında Turancılık kavramının taşıdığı anlama karşılık gelmektedir. Çözümlemeye tabi tutulacak siyasal partilerinin seçiminde ise parti programlarında Türk cumhuriyetleri arasında ileri düzeyde bir bütünleşmeyi hedef alan siyasal partiler Türkçü ve Turancı olarak kabul edilmişlerdir. Bu nedenden dolayı her ne kadar Vügar Beyturan gibi siyasetçiler Büyük Kuruluş Partisi nin (BKP) Türkçü ve Turancı olarak nitelendirilemeyeceğini söylese de bu çalışmada söz konusu parti, programındaki Türkçü ve Turancı vurgudan dolayı Türkçü ve Turancı partiler arasında ele alınmıştır. Bu makalenin amacı, Azerbaycan da değişim sürecinde ortaya çıkan Türkçü ve Turancı partileri belirleyerek bu partilerin sisteme neden alternatif oluştura- 1 Orta Asya da ortaya çıkan Türkçü ve Turancı siyasal hareketler hakkında ayrıntılı bir çalışma için bkz. Fahri Türk, Azerbaycan ve Orta Asya da Değişim Sürecinde Ortaya Çıkan Turancı Siyasal Hareketler ( ), Gönül Pultar (Der.), Ağır Gökyüzünde Kanat Çırpmak. Sovyetsonrası Türk Cumhuriyetlerinde Kültürel Kimlik Arayışı ve Müzakeresi, (İstanbul: Tetragon Yaynları, 2002), ss

3 Fahri TÜRK madıklarını ve bu ülkenin siyasal sistemi içindeki konumlarının gelecekte nasıl şekillenebileceği sorularına cevap aramaya çalışmaktır. Bunu yapabilmek için önce Azerbaycan daki Türkçü hareketlerin tarihsel arka planı hakkında bilgi verilerek 1911 yılında Müsavat Partisi nin ortaya çıkışı ve amaçları aydınlatılacaktır. Daha sonra günümüzdeki siyasal partilerin nasıl bir politik ortamda faaliyet gösterdiklerinin anlaşılabilmesi için Azerbaycan ın siyasal sistemi ana hatlarıyla mercek altına alınacaktır. Bir sonraki adımda ise Azerbaycan da adeta bütün siyasal partilerin çekirdeğini teşkil etmiş olan AHC üzerinde durularak bağımsızlık döneminde ortaya çıkan Türkçü ve Turancı partiler tespit edilerek; bunların siyasal meselelere bakış açıları ve politikaları Tablo 1 de yer alan siyasal partiler temelinde çözümlenecektir. Tarihsel Arka Plan Azerbaycan Türkleri arasında Turancı ve Türkçü hareketlerin entelektüel tabanı oldukça güçlüdür. Bundan dolayı bazı aydınların manevi katkıları bilinmeden Azerbaycan da Türkçü ve Turancı hareketleri tam manasıyla anlamak mümkün değildir. Bu yüzden öncelikle 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra Azerbaycan da ortaya çıkan Turancı hareketlere göz atmakta fayda vardır. Azerbaycan Türkleri arasında ilk Türkçü olarak Mirza Fethi Ali Ahundzade ( ) anılabilir. Türkçe komediler yazmak suretiyle dilde Türkçülük alanında önemli adımlar atan Ahundzade ufku çok geniş olan bir aydındı. Ahundzade, 1863 yılında İstanbul a gelerek Arapça alfabenin ıslah edilmesi yönünde hazırlamış olduğu raporu Sadrazam Keçecizade Fuat Paşa ya sunmuştur. Bu amaçla Tahran a da giden oradaki önde gelen devlet adamlarıyla da görüşmüş ancak gittiği ülkelerin yöneticilerini bu konuda ikna edememiştir yüzyılın son çeyreğinde Azerbaycan aydınlanmasının önde gelen isimlerinden biri de yılları arasında Ekinci adıyla Rusya daki ilk Türkçe gazete yi çıkaran Melekzade Hasan Bey Zerdabi olmuştur. Hasan Bey meslekten ziraatçı olduğu için gazetesinde daha çok zirai ve iktisadi konulara ağırlık vermiştir. Gazetenin son sayılarında siyasal içerikli makalelerin artmasıyla birlikte Türk dillerinin birleştirilmesi meselesine vurgu yapılmıştır yüzyılda yazdığı makalelerle Turancılığını açık ve net bir şekilde ortaya koyan bir diğer Türk aydını ise Hüseyinzade Ali Bey dir. O etnisite üstü bakış 2 Ahundzade nin eserleri ve faaliyetleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Yusuf Akçura, Türkçülüğün Tarihi, (İstanbul: Kaynak Yayınları, 2. Baskı, 2001), ss A.g.e., ss

4 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler açısıyla, Tatar, Kazak, Azeri gibi ayrı ayrı milletlerin bulunmadığını bu etnik grupların hepsinin Türk olduklarını vurgulamıştır. Akçura, Ali Bey in Mısır da yayımlanan Türk gazetesine Turani mahlası ile yazı yazmasını onun Turancılığının işareti olarak yorumlamakta ve onu duygusallığı ağır bassa da Türkler arasında ilk Turancı olarak nitelemektedir. Ali Bey in şairane Turancılığı, 1908 yılında İttihat ve Terakki Partisi nin iktidara gelmesinden sonra Ziya Gökalp gibi önde gelen Türkçü ve Turancıların ortaya çıkmasına vesile olmuştur. 4 Bu duygusal özelliğinden dolayı bu dönemdeki Türkçülüğün romantik, dini ve etnik yanı ağır basmaktaydı. Türklüğün doğal bir birlik oluşturduğunu düşünen Ali Bey e göre ayrıca Turancılık yapılmasına gerek yoktu. 5 Azerbaycan da yine bu dönemin önemli Turancı simalarından Ahmet Ağaoğlu nun ayrı bir yeri ve önemi vardır. Ailesi ulema sınıfından olan Ahmet Bey Azerbaycan Türkleri arasında Avrupa ya eğitim için giden ilk kişiydi. Burada bulunduğu dönemde hem kendini yetiştirmeye gayret etmiş hem de Ahmet Rıza Bey gibi ileri gelen Genç Türklerle tanışmıştır. Yukarıda bahsedildiği gibi Hayat gazetesiyle birlikte Türkçülük ve Turancılık düşüncelerinin yaygınlaşmasına önemli katkılarda bulunmuştur. Bu gazetede bir yıl çalıştıktan sonra ayrılan Ağaoğlu, İrşat adlı başka bir günlük gazete kurarak Türkler arasındaki mezhep ayrılığından kaynaklanan düşmanlığı aşmaya çalışmıştır. Ağaoğlu, özellikle önemli gördüğü kadın ve alfabe sorunu üzerinde durmuştur. Eğitim hayatının modernleşmesi için Azerbaycan ı adım adım gezmiştir. 6 Aşağıda ayrıntılı olarak ele alınacak olan Türk Federal Müsavat Halk Partisi nin (Müsavat Partisi) kurulması bu entelektüel arka planda gerçekleşmiştir yılında doğan Ali Bey Kafkasya nın önde gelen ailelerindendi da Petersburg ta Tabii İlimler Fakültesini bitirdikten sonra Türkiye ye gelmiş ve Abdülhamid in istibdatından bunaldığı için Azerbeycan a geri dönmüştür ki bu devrede onun Turancılık faaliyetlerinin yoğunlaştığı bilinmektedir. Ali Bey, 1908 yılında İTC iktidara geldikten sonra tekrar İstanbul a gitmiştir. Büyükbabası ve Mirza Ahundzade den etkilenmek suretiyle Türkçeye ve Türklüğe büyük bir bağlılık duyuyordu yılında bir grup arkadaşı (Zeynelabidin Takiyef, Ahmet Ağaoğlu ve Ali Merdan Topçubaşıyef) ile Bakü de Hayat adlı Türkçe bir gazete kurmuşlar ve Ali Bey iki yıl boyunca bu gazetenin başyazarı ve müdürü olmuştur. Bu konuda bkz. Yusuf Akçura, Türkçülüğün Tarihi, ss Türkiye ve Azerbaycan da Türkçülüğün farklı tezahürleri için bkz. Büşra Ersanlı, Türkiye ve Azerbaycan da Türkçülük (1990 lı Yıllar), Avrasya Etüdleri, Cilt: 3, Sayı: 3, Sonbahar 1996, ss Ağaoğlu nun hayatı ve faaliyetleri için ayrıntılı olarak bkz. Yusuf Akçura, Türkçülüğün Tarihi, ss

5 Fahri TÜRK Türk Federal Müsavat Halk Partisi Türk Birliği düşüncesini savunan ilk siyasal parti, 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan da kurulmuştur. Azerbaycan ın siyasal hayatında önemli rol oynayacak olan Müsavat Partisi ni (MP), 1911 yılında Mehmet Emin Resulzade ( ) 7 kurmuştur. MP nin tam adı Türk Federal Müsavat Halk Partisi dir. Partinin ilk bildirisinde İslâm Birliği düşüncesi ağır basmaktaydı. Yani Türklük ile Müslümanlık henüz birbirinden kesin çizgilerle ayrılmamıştı. MP nin hedefi bir yandan tüm Müslüman ülkelerin bağımsızlıklarını korumalarına yardımcı olmak, diğer yandan da o sırada bağımsızlığını kazanamamış Müslüman devletlerin bağımsızlıklarını sağlamalarına yardımcı olmaktı. 8 MP nin 1917 de yapılan Birinci Kurultay ında bir ulus meydana getirmek için yalnız din birliğinin yetmeyeceği, bunun yanında ortak dil, gelenek ve görenek ve edebiyatın da gerekli olduğu kabul edildi. Böylece partimim Birinci Kurultay ında bütün Türklerin bir ulus olduğu onaylanmış oluyordu. Bu durumda, MP de ümmetçilik devri kapanmış, Türk milliyetçiliği devri başlamıştı. 9 Bu partinin kadroları Resulzade liderliğinde bağımsız Azerbaycan ile Türk birliği düşüncesini savunmaya başladılar ve 1918 de, kısa ömürlü olacak, Azerbaycan Halk (Demokratik) Cumhuriyeti ni kurdular. MP kendisine uzak hedef olarak bütün dünya Türklerinin birleşmesini koymuştu. Bu düşünce, partinin 1919 da Bakü de yapılan İkinci Kurultay ında şu şekilde dile getirilmişti: Bugünkü hali ile dağınık bulunan geniş Türk dünyasının bir gün birlik ve beraberlik içerisinde büyük Türk dünyasını oluşturacağına inanıyoruz. Bu imanla gittiğimiz emel yolunun baş hedefi gayemizin düşünceden gerçeğe dönüştürülmesidir Bakü doğumlu Resulzade, Türk dünyasının yetiştirmiş olduğu en büyük Türkçülerdendir. İstanbul a gelerek arasında Türk Ocağı nda çalışmış, 1913 te ülkesine dönmüş ve 1917 de bağımsız Azerbaycan fikrini savunan Müsavat Partisi nin başkanı olmuştur. Bu partinin lideri sıfatıyla Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti ( ) nin bağımsızlığını ilan ederek Azerbaycan Ulusal Konseyi nin Başkanı (devlet başkanı) olmuştur. Türkistan daki Türk cumhuriyetlerinin de Rusya dan ayrılması ve Türk Devletleri Federasyonu nun kurulması fikrini savunmuş olan Resulzade, Azerbaycan ın Bolşevikler tarafından işgalinden sonra, geri kalan hayatını sürgünde, Polonya, Almanya ve Türkiye de geçirmiş ve Ankara da vefat etmiştir. Türkiye ye 1947 yılında gelen Resulzade, bu tarihten iki yıl sonra Ankara da, hâlen faaliyette olan, Azerbaycan Kültür Derneği ni kurmuştur (http://www.kulturelbellek.com/mehmet-eminresulzade-kimdir/) (Erişim Tarihi: 10 Mart 2013). 8 Seyfettin Gendilov, Siyasi Tarih, (Bakü: Bakü Devlet Üniversitesi Yayınları, 1995), s Mirza Bala, Milli Azerbaycan Hareketi Müsavat Halk Fırkası Tarihi, (Bakü: Bakü Devlet Üniversitesi Yayınları, 1998), s Yalçın Toker, Büyük Uyanış, (İstanbul: Toker Yayınları, 1992), ss

6 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler Sovyet Sonrası Azerbaycan da Siyasal Sistem Yirminci yüzyılın son on yılında yaşanan (1991 in sonunda SSCB nin yıkılmasıyla başlayan) siyasal değişim süreci, bağımsızlığını kazanan her ülkede farklı bir gelişim çizgisi izlemiştir. Michael McFaul un yapmış olduğu komünizm-sonrası rejimler tipolojisine göre, Azerbaycan yarı-demokrasiler kategorisi içerisinde değerlendirilmiştir. 11 Bu tipoloji genelde komünizm-sonrası ülkelerin bağımsızlıklarını kazandıkları dönemi, yani değişim sürecinin başlangıç safhasını yansıtsa da, bu durum özellikle Azerbaycan ve Orta Asya ülkeleri için güncelliğini hâlen korumaktadır. Esasında Azerbaycan ın, demokratik muhalefet ile eski komünistler arasında iktidar paylaşımının dengede olduğu bir ülke olduğu söylenebilir. 12 Bu ülkede 1992 de Türkçü ve Turancı söylemleriyle tanınan Elçibey liderliğindeki AHC iktidara dahi gelmiştir. Ancak Karabağ sorunu ve özellikle Rusya ve İran faktörleri, Elçibey in kısa sürede iktidardan uzaklaştırılmasına neden olmuştur. Azerbaycan Anayasası nın devletin esaslarını düzenleyen yedinci maddesine göre devlet tekçi, demokratik, hukuka dayanan ve laik bir cumhuriyettir. Her ne kadar Azerbaycan da yasama, yürütme ve yargı yetkileri, Milli Meclis, Cumhurbaşkanı ve yüksek yargı organları arasında paylaştırılmış olsa da sistem içerinde cumhurbaşkanına tanınan geniş yetkiler belirleyicidir. Bu yetkiler cumhurbaşkanının ülkeyi temsil etme görevinden, ülkenin birliğini ve bütünlüğünü korumaktan silahlı kuvvetlerin başbuğu olmaya kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. 13 Doğrudan halk tarafından iki turlu seçimler aracılığıyla belirlenen cumhurbaşkanı 35 yaşını doldurmuş kişiler arasından en az 10 yıldır Azerbaycan da yaşayan, genel seçimlere katılma hakkına sahip, yükseköğrenim yapmış vatandaşlar arasından beş yıllığına genel ve eşit oy esasına göre seçilir Michael McFaul, The Fourth Wave of Democracy and Dictatorship: Noncooperative Transitions in the Postcommunist World, World Politics, Vol. 54, No. 2, 2002, ss A.g.e., s Devlet başkanının görev ve yetkileri için bkz. Azerbaycan Anayasası nın Azerbaycan Dövletinin Başçısı adlı sekizinci ve Azerbaycan Respublikası Prezidentinin Selahiyetleri başlıklı yüz dokuzuncu maddeleri (http://www.azerbaijan.az/portal/general/constitution/doc/ constitution_a.pdf) (Erişim Tarihi: 03 Mart 2013). 14 Haluk Alkan, Azerbaycan Paradoksu: Azerbaycan ın İç ve Dış Politikası, (Ankara: USAK Yayınları, 2010), s. 94. Azerbaycan ın siyasal sistemi, devlet başkanı, parlamento, merkezi yönetim, yerel yönetimler ve sistem içerinde Nahçıvan ın statüsü konusunda bkz. Recep Rehimli, Azerbaycan ın Yönetim Sistemi, Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 9, 2009, ss , (http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt2/sayi9pdf/rehimli_recep.pdf) (Erişim Tarihi: ). 149

7 Fahri TÜRK 125 sandalyeli ve tek kanatlı olan Azerbaycan Milli Meclisi seçimleri dar bölge çoğunluk sistemine göre beş yılda bir yapılır. Ancak bu ülkenin seçim kanununda Kazakistan (%7), Kırgızistan (%5 ülke ve % 0,5 bölge) ve Tacikistan (% 5) gibi Orta Asya ülkelerinde olduğu üzere seçim barajı bulunmamaktadır. Milletvekili seçilebilme (edilgen seçim hakkı) yaşı 25 iken, seçimlerde oy kullanma hakkı (etken seçim hakkı) 18 olarak belirlenmiştir. Azerbaycan da siyasal rejimin temelini oluşturan Anayasa 12 Kasım 1995 tarihinde kabul edilmiş, 24 Ağustos 2002 ve 18 Mart 2009 tarihlerinde olmak üzere iki kez değişikliğe uğramıştır. Azerbaycan siyasal hayatında politik yelpazenin farklı kanatlarından birçok siyasal parti yer almaktadır. Bu partiler arasında Türkçü görüşlere sahip birçok parti de siyasal arenada faaliyet göstermiştir/göstermektedir. Azerbaycan Halk Cephesi Azerbaycan Halk Cephesi (AHC), SSCB döneminde Baltık ülkelerindeki halk cephesi oluşumları örnek alınarak, Elçibey liderliğinde 1988 de hayata geçirilmiş bir örgüttür. Kurucuları arasında Elçibey den başka Tevfik Kasımov, Necef Necefov, Yusuf Samedoğlu ve Leyla Yunusova gibi isimler yer almıştır. AHC nin 1993 lerde civarında üye ve sempatizana sahip olduğu tahmin edilmekteydi. AHC, Azerbaycan da demokratik bir toplum ve hukuk devleti oluşturulmasını savunmuştur. Ancak demokrasi ve hukuk devleti kavramları AHC yi oluşturan bütün parti ve gruplar tarafından kendi çıkarları ve hedefleri doğrultusunda yorumlanmıştır yılında Ayaz Muttalibov un istifasının ardından Elçibey AHC nin adayı olarak Azerbaycan Cumhurbaşkanlığına seçilmiştir. AHC 4 Haziran 1993 te Elçibey in cumhurbaşkanlığı bıraktığı tarihe kadar iktidarda kalmıştır. 25 Haziran 1995 tarihinde AHC nin tüzüğünde yapılan bir değişiklik ile bir Halk Cephesi Hareketi olan kurum partiye dönüştürülmüştür. Ancak resmen Adalet Bakanlığı tarafından kuruluşunun onaylanması 1 Eylül 1995 tarihinde gerçekleşmiştir. Amacını bağımsızlığın gerçekleştirilmesi ve demokratik hukuk devletinin kurulması olarak ortaya koyan Azerbaycan Halk Cephesi Partisi (AHCP); 1995 Parlamento seçimlerinde üç, 2000 yılında yapılan seçimlerde ise dört milletvekilliği elde etmiştir. 29 Ağustos 2000 tarihinde Elçibey in vefat etmesinden sonra AHCP liberaller (Fettayev) ve gelenekçiler (Kerimov) olarak ikiye ayrılmıştır Ceyhun Mecidov, Azerbaycan da Demokratikleşme Süreci ve Siyasi Partiler: Çok Partili Hayata Geçiş, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2008, s

8 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler AHC 1995 yılında partileşinceye kadar birçok parti ve halk hareketini bünyesinde barındırmıştır. Bunların arasında; yukarıda sözü edilen MP dışında, (Azerbaycan da İslâm ın yeniden doğuşunu savunan) Hak, (bütün Türkleri birleştirecek bir İslâm devletinden yana olan) Birlik, (Kuzey Azerbaycan ile İran hâkimiyetinde bulunan Güney Azerbaycan ın yeniden birleşmesini savunan) Diriliş, (Azerbaycan da yaşayan bütün halkların barış içinde bir arada yaşamasını savunan) Hür Müslümanlar Birliği, (radikal-milliyetçi örgüt) Kızılbaş, ( Azerbaycan Azerilerindir sloganıyla hareket eden Azerî milliyetçiliğini esas alan örgüt) Zengezur, Karabağ Halk Komitesi, Yeşiller Partisi, Sosyal Demokrat Parti ve Azerbaycan da yaşayan çeşitli ulusların (Ahıska Türkleri, Polonyalılar, Ruslar ve Yahudilerin) kurmuş olduğu kültür dernekleri sayılabilir. 16 Liberal bir anlayışla kurulan AHC kısa bir süre sonra milliyetçi ve Türkçü bir çizgiye yönelmiştir. 17 AHC daha sonra kendi içinde gelenekçiler ve liberaller olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Elçibey vefat ettikten sonra AHC nin siyasal gücü Müsavat Partisi bünyesinde toplanmıştır. 18 Müsavat Partisi AHCP ye oranla daha milliyetçi ve Turancı bir söyleme sahiptir. Parti tabanını meydana getiren kişiler genellikle Karabağlılardan oluşmaktadır. Turancı Partiler ( ) Günümüzde (2013) Adalet Bakanlığı na kayıtlı toplam 56 partinin olduğu Azerbaycan da programı uyarınca Türkçü ve Turancı yönelime sahip Müsavat Partisi, Büyük Kuruluş Partisi (BKP), Milli Kurtuluş Partisi (MKP) ve Azerbaycan Dünyevi Bozkurt Partisi (ADBK) adlı siyasal partiler bulunmaktadır. 19 Diğer yandan Azerbaycan da döneminde Türkçü ve Turancı görüşe sahip olan toplam on siyasal parti kurulmuştur (Bkz. Tablo 1). Ancak bu bağlamda bu partilerden bazılarının resmi kuruluşlarının hiçbir zaman gerçekleşmediği vurgulanmalıdır Igor Trutanow, Zwischen Koran und Coca Cola, (Berlin: Aufbau Taschenbuch, 1994), s Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Shireen, Hunter, The Transcaucasus in Transition: Nationbuilding and Conflict, (Washington DC: Center for Strategic and International Studies, 1994), ss Haluk Alkan, Azerbaycan Paradoksu: Azerbaycan ın İç ve Dış Politikası, s Azerbaycan Siyasi Partiyalarının Siyahısı, (http://az.wikipedia.org/wiki/az%c9%99rbaycan_ siyasi_ partiyalar%c4%b1) (Erişim Tarihi: ). 20 Azerbaycan da 2009 yılı sonu itibarıyla siyasal partiler ve liderleri için bkz. Tahira Allahyarova & Farhad Mammadov, Political Parties in Azerbaijan: From One Election to Another, Center for Strategic Studies under the President of the Republic of Azerbaijan, Baku 2010, ss , (http://sam.gov.az/uploads/ files/political_parties_in_azerbaijan.pdf) (Erişim Tarihi: 27 Ocak 2013). 151

9 Fahri TÜRK 152 Tablo 1: Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler Adı Başkanı Kuruluş Yılı/Yönelim Müsavat Partisi İsa Gamber 1992/ Türkçü-Turancı Turan Partisi Nimet Penakov 1992/ Türkçü-Turancı Çağdaş Turan Partisi Arif Tağıyev 1992/Türkçü-Turancı Yeni Turan Partisi Rövşen Memedli 1997/Türkçü-Turancı Türk Dünyası Birliği Partisi Cümşüd Türkel 1992 Türkçü-Turancı Milli Demokrat Partisi (Bozkurt)* İsgender Hamidov 1993 Türkçü-Turancı Türk Milliyetçi Partisi** Vügar Beyturan*** 1998/Türkçü-Turancı Azerbaycan Dünyevi Bozkurt Partisi Şakir Ulubeyli 1993/Türkçü-Turancı Milli Kurtuluş Partisi Muhammet Hatemi 1989/Türkçü-Turancı Büyük Kuruluş Partisi Fazıl Mustafa 2003/Türkçü-Turancı Kaynak: (Erişim Tarihi: 26 Ocak 2013) ve Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ın yazar tarafından hazırlanmış olan sorulara e-mektup aracılığı ile vermiş olduğu cevap, 14 Mart * Bu partinin adına yaygın yazında Kuzey Azerbaycan Milli Demokrat Bozkurt Partiyası şeklinde de tesadüf edilmektedir. ** Bu partinin Azerbaycan Türkçesindeki karşılığı Türk Milletçi Partiyası şeklindedir. Azerbaycan Türkçesindeki Milletçi kavramı Türkiye Türkçesinde Milliyetçi kavramına denk gelmektedir. *** Vügar Beyturan 1989 yılında Kuzey Azerbaycan ın ilk gençlik kurumlarından biri olan Kuzey Azerbaycan Milli-Demokratik Gençler Birliğini (KAMDGB), 1992 yılında Türk Milliyetçi Gençler Teşkilatını (TMGT) ve 1998 da ise Türk Milliyetçi Partisi ni (TMP) kurmuştur yılları arasında Bizim Azerbaycan (Türkçü, milliyetçi-demokratik bir anlayışa sahip olan bu oluşum on muhalefet partisini mevcut rejime karşı birleştirmiştir.) adlı bir blokun liderliğini yapmıştır. Beyturan 2008 yılında ise kuruluşu 1989 yılında gerçekleştirilmiş olan ve Azerbaycan ın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü savunan Milli Kurtuluş Partisi nin başkanlığını yapmaya başlamıştır (Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ın yazar tarafından hazırlanmış olan sorulara e-mektup aracılığı ile vermiş olduğu cevap, 14 Mart 2013 ve (http:// (Erişim Tarihi: 26 Ocak 2013).

10 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler Tablo 1 de ortaya konulan siyasal partilerden Turan ve Çağdaş Turan partileri artık tarihe karışmış durumdadırlar. Türk Milliyetçi Partisi 2008 yılında kendisiyle aynı ideolojiye sahip olan MKP ile birleşerek bütünleştiğinden varlığını sürdürmemektedir. 21 Günümüzde Turan adı taşıyan partilerden sadece Yeni Turan Partisi (YTP) siyasal yelpazede yer almaktadır ki bu parti Adalet Bakanlığı nda kayıt edilmediğinden bir nevi Türkiye deki tabela partilerine benzetilebilir. Günümüzde YTP, 1990 lı yıllarda etkili olan Türk Dünyası Birliği Partisi ve Azerbaycan Dünyevi Bozkurt Partisi gibi partilerden daha zayıf bir konumdadır. Söz konusu bu iki partinin 1990 lı yıllarda en güçlü oldukları dönemde üye sayıları birkaç bin ile ifade ediliyordu. Aşağıda da değinileceği gibi Milli Demokrat Partisi (Bozkurt) Hamidov sonrası iki ayrı partiye ayrıldığından etkisini kaybettiği söylenebilir. Tablo 1 de yer alan partilerden sadece MP, YTP, MKP ve BKP adlı siyasal partiler varlığını sürdürmektedir ki bunlardan MKP, lideri Beyturan ın ifadelerine göre faaliyetlerini durdurmuş vaziyettedir. 22 Beyturan a göre Azerbaycan da yer alan Türkçü ve Turancı partiler sadece programlarında Türkçülüğe ve Turancılığa yer veren partilerdir. Bu partilerin savunduğu Türkçülük, örneğin, Nihal Atsız ın savunduğu şekilde ırkçı bir Türkçülüğe tekabül etmemektedir. Bu partilerin savunduğu Türkçülük daha çok Resulzade-Elçibey çizgisinde bir Türkçülüktür. 23 Azerbaycan daki Türkçü ve Turancı partilerin ideolojik çizgisi daha çok Türk dünyası ile işbirliğinden yana olan milliyetçi-demokratik bir çizgi olarak tanımlanmaktadır. Azerbaycan da günümüzde Nihal Atsız tarzı Türkçülüğü ve Turancılığı savunan tek Turancı parti Beyturan liderliğindeki MKP dir Türk Milliyetçi Partisi Eski Lideri Vügar Beyturan ın yazar tarafından hazırlanmış olan sorulara e-mektup aracılığı ile vermiş olduğu cevap, 14 Mart Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ile yapılan mülakat, 21 Mart Muhalif ve bağımsızlıkçı bir Türkçülük olan Azerbaycan Türkçülüğü, Hüseyinzade Ali Bey ve Mehmet Emin Resulzade gibi büyük Türkçülerin geleneksel mirasından süzülerek Elçibey Türkçülüğünde ete kemiğe bürünmüştür. Elçibey in Türkçülüğünün genel ilkeleri ise; Azerbaycan Türk maneviyatının temeli, demokrasi ile bütünleşme, İslamcılıkla ilişki, milli değerlere bağlılık, şövenizm karşıtlığı ve Azerbaycancılık şeklindedir. Büşra, Ersanlı, Türkiye ve Azerbaycan da Türkçülük (1990 lı Yıllar), s Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ile yapılan mülakat, 21 Mart

11 Fahri TÜRK Müsavat Partisi Tarihsel süreçte Azerbaycan ın bağımsızlığı konusunda, yukarıda vurgulandığı gibi, önemli rol oynamış olan Müsavat Partisi (MP) 25, bu ülkede 1990 larda kurulan siyasal partiler arasında yerini (tekrar) almıştır. MP önce, 1 Temmuz 1989 tarihinde partiler üstü bir yapı olarak kurulan Azerbaycan Halk Cephesi (AHC) içinde, Azerbaycan Milli İstiklal Partisi (AMİP) 26 ile birlikte yer almış olan önemli bir oluşumdur. Ayrı bir parti olarak Kasım 1992 de Bakü de kurulmuştur yılında takriben üyesi bulunan parti, Yeni Müsavat adında bir gazete çıkarmaktadır. Partinin genel başkanı (1992 ilâ 1993 yılları arasında Azerbaycan Millî Meclisi nin başkanlığını da yapmış olan) İsa Gamberov (Gambar/ov, Kamber) dur. 27 Gamberov un Türkiye ye karşı kontrollü yaklaşımı, adeta parti içindeki liberallerin düşüncelerini yansıtır gibidir. Gamberov a göre Türkiye, Azerbaycan için önemli bir ülkedir, ancak Azerbaycan da Türkiyecilik yapılmamalıdır. Türkiye nin büyük ağabey rolüne soyunmaması gerektiğini belirten Gamberov, bu ülkenin sadece kendi ulusal menfaatleri çerçevesinde Azerbaycan ın haklarını savunması gerektiğini vurgulamaktadır. AHC de milliyetçi-liberal eksende devam eden tartışmalar, MP, AHC den koptuktan ve kendisi ayrı bir parti olduktan sonra da bu yeni kurulan parti içinde devam etmiştir. Bir yandan Hikmet Hacızade nin öncülüğünü yaptığı, insan haklarına önem veren, liberal demokratik yaklaşımı benimseyen hizbin; diğer yandan da, Nesib Nesibli (Nasib Nasibzade) nin savunduğu, Resulzade nin Türkçü milliyetçilik anlayışını savunan hizbin birbirleriyle tartışmaları, parti içinde hâlen devam etmektedir. Nesibli nin savunduğu Türkçü yaklaşımın partinin bir 25 Bu partinin adına bazı kaynaklarda Yeni Müsavat Partisi olarak ta rastlanmaktadır. Bunun nedeni 20. Yüzyılın ilk yarısında Resulzade liderliğinde kurulan partinin temel alınmasıdır. Bağımsızlık sonrası kurulan partinin asıl adı Müsavat Partisi dir de kurulan ve hâlen muhalefette olan bir parti yılında, Cumhurbaşkanı Ayaz Mutallibov (Cumhurbaşkanlığı ) istifaya mecbur edildikten sonra, seçimler yapılıncaya kadar Cumhurbaşkanlığına vekalet eden Gamberov, aynı yıl Cumhurbaşkanı seçilen Elçibey ile yaşadığı görüş ayrılığı nedeniyle, AHC den ayrılarak MP nin kurucuları arasına girdi. Gamberov, Haydar Aliyev in ( ) ölümü üzerine 2003 te yapılan Başkanlık seçimlerinde Azerbaycan da faaliyet gösteren on dört muhalif siyasal partinin (Müsavat Partisi, Azerbaycan Halk Cephesi, Ahrar Partisi, Azerbaycan Halk Partisi, Azaldık Partisi, Çağdaş Turan Partisi, Azerbaycan Halk Azatlık Partisi, Azerbaycan Demokratik Sağ Partisi, Türk Milliyetçi Partisi, Milli Demokratik İdrak Partisi, Yeşiller Partisi, Türk Dünyası Birliği Partisi, Azat Azerbaycan Partisi, Ümit Partisi) ortak adayı olarak, İlham Aliyev e karşı aday oldu, ama (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı nın pek çok usulsüzlük tespit ettiği ve eleştirdiği) seçimde yenildi (http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=2680), (Erişim Tarihi: 26 Ocak 2013). 154

12 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler bölümü tarafından benimsenmesi, MP yi Turancı partiler arasına sokmaktadır. MP, parti programında yer alan Türkçülük, İslâm birliği, modernlik ve müsavatçılık [eşitlikçilik] sloganına sadık kaldığını belirtmekte ve bunun Türk kültürüne aidiyet anlamına geldiğini vurgulamaktadır. Parti programında Azerbaycan ın Kuzey ve Güney olarak bölünmüşlüğünden bahisle, er geç bu birleşmenin gerçekleşmesi gerektiği savunulmaktadır. Lakin Güney Azerbaycan ın kaderinin, İranlı Azerîler tarafından belirlenmesi gerektiği belirtilmektedir. MP nin programında ayrıca Azerbaycan ın Türk ve İslâm dünyasına özel bir önem vermesi ve bu dünyaya dahil ülkelerle daha yakın ilişkiler kurması gerektiği görüşü yer almaktadır. 28 İlk başlarda AHC ve MP nin üyeleri örtüşmekteydi. Örneğin, 1992 yılında MP lilerin sadece üçte biri AHC üyesi durumundaydı. Kamberov partisinin AHC ile ilişkisinin resmi olmaktan çok ortak ülkü ve ilkelere dayandığını belirmektedir. Demokratik ilkelere ve hukukun üstünlüğüne dayanan bağımsız bir devlet kurma, serbest pazar ekonomisine geçiş ve Güney ve Kuzey Azerbeycan ın birleşmesi gibi hususlar fazlasıyla Gamberov un liberal anlayışını yansıtmaktadır. 29 Diğer yandan Vügar Beyturan a göre, MP 2011 yılında Liberal Demokratik Birliğe (Beynelhalk Liberal Demokratik Alyans) dahil olduktan sonra Resulzade çizgisinden uzaklaşarak Türkçülükten ve Turancılıktan vazgeçmiştir. Bu yüzden Beyturan artık MP nin parti programında Türkçülüğe oldukça düşük düzeyde yer verdiğini iddia etmektedir. 30 Bozkurt Partisi - Demokratik Milli Partisi Bozkurt Partisi (bundan sonra kısaca Bozkurt) İskender M. Hamidov 31 tarafından 1992 de AHC nin bir kolu olarak kurulmuş, ilk kongresini 26 Aralık 1993 tarihinde yaparak başkanlığa Bahtiyar Ahmedov u seçmiştir. Partinin kuruluşu Azerbaycan Adalet Bakanlığı nca Nisan 1994 te resmen onaylanmıştır. Ancak 28 Musavat Partiyasının Programı ve Nizamnamesi, 1993, ss Nihal İncioğlu, Yeni Türk Cumhuriyetlerinde Toplumsal Bölünmeler, Siyasi Güçler ve Yeni Siyasal Yapılanma, Büşra Ersanlı vd. (Der.), Bağımsızlığın İlk Yılları (Azerbeycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan), (Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1994), ss Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ın yazar tarafından hazırlanmış olan sorulara e-mektup aracılığı ile vermiş olduğu cevap, 14 Mart AHC ye 1991 de katılan Hamidov, Muttalibov un devrilmesine iştirak etmiş, ardından da Elçibey döneminde ( ) İçişleri Bakanı olarak görev yapmıştır. Fakat diğer partiler tarafından çok fazla eleştirildiği için, Mart 1993 te bu görevden alınmıştır. 155

13 Fahri TÜRK Azerbaycan Anayasa Mahkemesi 1995 te adını sakıncalı bulduğundan partinin Adalet Bakanlığı ndaki kaydının silinmesine karar vermiştir. Bozkurt yönetimi bunun üzerine 1999 yılında yaptığı ikinci Kurultayında adını değiştirerek Demokratik Milli Partisi adını almıştır. Buna rağmen mahkeme partinin kaydını İskender Hamidov yılları arasında hapiste olduğundan dolayı yapmamıştır. Parti ancak 24 Aralık 2008 yılında Adalet Bakanlığı nda tekrar kayıt edilmiştir. 32 Başkanlığını önce Tufan Kerimli yapmış, daha sonra yerine İskender Hamidov geçmiştir. 33 Kendisini toplumsal ve siyasal bir örgüt olarak tanımlayan parti, Azerbaycan ın tam bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü için mücadele etmektedir. Bozkurt, hem Azerbaycan da hem de yurtdışında yaşayan Azerîleri üyeliğe kabul etmektedir. 34 Bozkurt, 1992 den itibaren kendisiyle aynı adı taşıyan bir de gazete çıkarmıştır. Karabağ sorununun 35 askerî yoldan çözümünü savunan parti, 1994 te Rusya ya karşı Çeçenlerin mücadelesini desteklemiştir. Ancak partinin kurucusu Hamidov, Mart 1995 te muhalefet liderlerine karşı girişilen operasyonda tutuklanmış 36 ve parti, Haydar Aliyev yönetimi tarafından siyasetten men edilmiştir. Bu olaydan sonra 11 Haziran 1995 te Bozkurt un adı Azerbaycan Demokratik Milli Partisi olarak değiştirilmiştir. Parti politikasındaki önemli noktalardan biri 32 (http://mediaforum.az/articles.php?article_id= &lang=az&page=00) (Erişim Tarihi: 26 Ocak 2013). 33 Tahira Allahyarova & Farhad Mammadov, Political Parties in Azerbaijan: From One Election to Another, s Brenda Shaffer, Republic of Azerbaijan, Vladimir Babak, Demian Vaisman and Aryeh Wasserman (Ed.), Political Organization in Central Asia and Azerbaijan. Sources and Documents, (London: Frank Cass, 2004), ss Uzun bir tarihe sahip olan Karabağ sorunu, SSCB nin dağılma sürecine girdiği dönemde 1988 yılında Ermenistan ın Azerbaycan a ait Dağlık Karabağ özerk bölgesinde (yeniden) hak iddia etmeye başlamasıyla ortaya çıkmıştır. Ermenilerin Dağlık Karabağ üzerindeki hak iddiaları burada nüfusun çoğunluğunu oluşturdukları kabulünden yola çıkmaktadır. Ermenilerin mevcut durum itibariyle Dağlık Karabağ da çoğunluğu teşkil ettikleri bir gerçektir sayımına göre Dağlık Karabağ nüfusunun %75 i Ermenilerden, %25 i Azerilerden oluşmaktadır. Ancak, burada Ermeni sayısının artmasının temel nedeni, Rusya nın Kafkaslarda izlediği politikadır. Ermeniler 1992 yılında Hocalı da Azerilere yönelik büyük bir katliam gerçekleştirmiştir. Arkasından, 1993 yılında Ermeni birlikleri, Rus birliklerinin de katılımıyla Azerbaycan topraklarının %20 sini ele geçirmişlerdir yılında geçici bir ateşkes ilan edilmiştir. Minsk Grubu nun çabalarına rağmen Karabağ sorununda hâlen bir barışa ulaşılmış değildir. Dağlık Karabağ konusunda bkz. M. Turgut Demirtepe (Der.), Dağlık Karabağ Sorunu: Dar Alanda Büyük Oyun, (Ankara: USAK, 2011); Ceylan Tokluoğlu, Azerbaycan, İsmail Aydıngün & Çiğdem Balım (Der.), Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Azerbaycan, Gürcistan ve Ukrayna, Türk Dilli Halklar- Türkiye ile İlişkiler, (Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, 2012), ss Hamidov yıllarını cezaevinde tutuklu olarak geçirmiştir. 156

14 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler de Azerbaycan ın Bağımsız Devletler Topluluğu na üyeliğinin kategorik olarak reddedilmesidir. Aşırı milliyetçi olarak nitelenebilecek bu parti, Türkiye yanlısı bir politika izlemekte ve diğer Türk halklarıyla işbirliğini savunmaktadır. Bozkurt ayrıca esaret altında bulunan Türklerin bağımsızlıklarına kavuşmaları için onlara yardım edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Nitekim, partinin programına göre, henüz bağımsızlıklarını kazanamamış Türk halklarını desteklemek, partinin öncelikleri arasındadır. Bozkurt un Turancı bir politika benimsediği, programındaki şu cümlelerden açık ve net bir şekilde anlaşılmaktadır: Sadece Azerbaycan da değil, tüm Türk halklarının bulundukları ülkelerde faal olan Bozkurt, Türk halkları arasında manevî ve siyasal dayanışmayı meydana getirmek için mücadele etmektedir. Bundan başka, Türk devletleri arasında ekonomik ve kültürel alanda işbirliğinin geliştirilmesi için çaba harcanması gerekmektedir. 37 Bozkurt yetkilileri, bu amaca ulaşılıncaya kadar mücadeleye devam edileceğini de belirtmektedir. Vügar Beyturan a göre Bozkurt ideolojiden çok lidere bağlı bir siyasal partidir. Hamidov un 2010 yılında siyaset sahnesinden çekilmesinden sonra bu parti aynı adı taşıyan zayıf ve etkisiz iki partiye bölünmüştür. Bu partilerden ikisi de Turan adını taşımaktadır. Ancak bu partiler Adalet Bakanlığı tarafından kaydedilmemişlerdir. 38 Turan Partisi Turan Partisi (TP), 1992 de kurulmuş olan Azerbaycan Hür İşçiler Birliği ileri gelenleri tarafından, 1994 yılında hayata geçirilmiştir. Partinin kuruluş kongresi 2 Haziran 1994 tarihinde partili tarafından seçilen 174 delegenin katılımıyla yapılmış ve başkanlığına Nimet Panakov 39 seçilmiştir. Turan Partisi, yayın organı olarak Devlet adında bir gazete çıkarmıştır. 40 Panakov un bir söyleşi sırasında, Türk ün Türk ten başka dostu yoktur görüşüyle ilgili olarak yaptığı yorumlar, partisinin Türklüğe bakışı konusunda önemli ipuçları vermektedir. Türk olduğunu söyleyen ve kendisini Türkçü ve Turancı olarak niteleyen Panakov a göre, Türkçülük ve Turancılık diğer uluslara karşı otomatik olarak 37 Brenda Shaffer, Republic of Azerbaijan, s Türk Milliyetçi Partisi Eski Lideri Vügar Beyturan ile 15 Mart 2003 tarihinde yapılan mülakat, 15 Mart Daha önce AHC nin kurucuları arasında yer olan Panakov, radikal olarak nitelendirilebilecek görüşleri dolayısıyla 1990 lı yılların başlarında AHC den atılmıştır. Daha sonra iki yıl Haydar Aliyev ile birlikte çalışan Panakov, 1995 ten sonra rejimi eleştirenler safına katılmıştır. 40 Brenda Shaffer, Republic of Azerbaijan, ss

15 Fahri TÜRK düşmanlık gerektirmemektedir. Panakov un vurguladığı diğer bir önemli nokta ise, Azerbaycan daki Türkçülüğün, Türk Dünyası konseptine soğuk olduğudur. 41 Azerbaycan ın bir coğrafî yer adı olduğuna da işaret eden Panakov, bu terimin Türk adı yerine geçemeyeceğini vurgulamaktadır. 42 Türk Milliyetçi Partisi Türk Milliyetçi Partisi (TMP) 1998 yılında Vügar Beyturan tarafından bir gençlik partisi olarak kurulduğundan üyeleri doğal olarak genellikle gençlerden oluşuyordu. Daha sonraları orta yaşlı insanlar da bu partinin saflarına katılmıştır. Beyturan ın bildirdiğine göre TMP genellikle etnik olarak Azerbaycan Türklerinin çoğunlukta olduğu illerde ve bölgelerde örgütlenmiştir. Kurulduğu yıl Cumhurbaşkanlığı seçimlerini boykot eden TMP 2000 yılında yapılan parlamento seçimlerinde MP yi, 2003 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de İsa Gamber i desteklemiştir yılında yapılan Parlamento seçimlerine kendi adaylarıyla katılan TMP seçimlerde yapılan yolsuzluklar nedeniyle hiçbir milletvekili çıkaramamıştır. TMP 2008 yılında Milli Kurtuluş Partisi (MKP) ile birleştiğinde MKP nin lideri Muhammed Hatemi parti başkanlığını Vügar Beyturan a devretmiştir. Vügar Beyturan birleşme döneminde on binden fazla üyelerinin olduğunu belirtmektedir. MKP günümüzde faaliyetlerini durdurmuş vaziyettedir. Üyelerinin genellikle yüksek eğitimli kişiler olduğunu vurgulayan Vügar Beyturan MKP nin seçimlere katılıp katılmayacağının 2015 yılında yapılacak yeni kurultayda belirleneceğini söylemektedir. 43 TMP ve devamı olan MKP nin ideolojisini Yeni Turancılık olarak adlandıran Beyturan, bunu Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını muhafaza ederek; ekonomi, siyaset ve askeri alanlarda bir konfederatif yapı oluşturmak şeklinde anladığını belirmektedir. Beyturan ın düşüncesine göre Türk cumhuriyetleri arasında Avrupa Birliği benzeri bir bütünleşme modeli oluşturulabilir. Bu bağlamda 2012 yılında Türk cumhuriyetleri arasında oluşturulan Türk Konseyi ve 2008 yılında kurulmuş olan Türk Parlamenterler Asamblesi gibi birliklerin çok önemli olduğunu dile getiren Beyturan bu çabaların kesinlikle yeterli olmadığının altını çizmektedir. Bu kurumlarının içinin doldurulması gerektiğini vurgulayan MKP 41 Burada kasdedilen Azerbaycan daki Türkçülüğün, kendi dar milliyetçi kalıpları içine çekilerek, tüm Türklüğü temel alan bir anlayıştan uzak olduğudur. 42 Nimet Panakov ile Yapılan Söyleşi, Meydan, 6 Temmuz 1993, s Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ile 15 Mart 2013 tarihinde yapılan mülakat, 15 Mart

16 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler lideri ortak bir Türk Dünyası Ordusunun kurulması gerektiğinin kaçınılmaz olduğunu düşünmektedir. Özellikle Avrasya Ordusu oluşturulması çalışmalarının daha doğrusu içinde Avrasya kelimesi geçen oluşumlarda Rusya nın da yer almasından dolayı bu örgütlerin Türk dünyasının amaçlarına hizmet etmekten uzak olduğuna inanan Beyturan bu tür düşüncelerin arkasında Nursultan Nazarbayev in olduğunu düşünmektedir. Karabağ meselesinin çözümünün savaşsız mümkün olmadığını savunan Beyturan Azerbaycan daki bütün Türkçü ve Turancı partilerin sadece bu konuda hemfikir olduklarını düşünmektedir. Beyturan partisinin izleyeceği ekonomik programı sosyal yönelimli serbest pazar ekonomisi olarak tanımlamaktadır. 44 Beyturan, Elçibey in izlemiş olduğu Türkçü ve Turancı politikanın aynı ideolojideki siyasal partiler tarafından sürdürülebilmesi için milliyetçi kesimin AHC çapında bir teşkilata ihtiyaçlarının olduğunu düşünmektedir. Beyturan a göre, Elçibey den sonra iktidar mücadelesi içinde olan liderler ya Türkçü ve Turancı ideolojiye sahip olmamışlar ya da iktidara gelebilmek için hiçbir şansları olmamıştır. Milliyetçi kesimin parçalanmış olduğunun ve faal olmadığının altını çizen Beyturan bunun nedenini ciddi kurumların yokluğuna bağlamaktadır. Bundan dolayı insanlar Azerbaycan Halk Cephesi Partisi ne, hatta iktidar partisi olan Yeni Azerbaycan Partisi ne yönelmektedir. Azerbaycan ın toprak bütünlüğü, Güney Azerbaycan meselesi ve etnik sorunlar yüzünden halkın milliyetçiliğe teveccühü mümkündür. Sosyal meselelere isabetli olarak cevap verebilmek için milliyetçi kesimin hızlı bir şekilde birleştirici ve yapıcı bir lider etrafında birleşmesi kaçınılmazdır. Türkçü ve Turancı partilerin etkili hale gelmemesinde halkın siyasete karşı ilgisizliği de önemli bir rol oynamaktadır. Beyturan Türkçü muhalefet partilerinin bir çatı altında birleşmeleri halinde %30-35 oranında oy alabileceklerini düşünmektedir. Kişisel ihtiraslar ve çekişmeler de Türkçü ve Turancı muhalefetin parçalanmışlığının bir diğer nedenidir. 45 Büyük Kuruluş Partisi 2003 yılında kuruluşu gerçekleştirilen Büyük Kuruluş Partisi (BKP) iki yıl sonra Adalet Bakanlığı na kaydedilmiştir. Kurucusu Fazıl Mustafa (Fazil Qazanferoğlu) dır. 46 Partinin üye sayısı olarak belirtilmektedir. Diğer yan- 44 Aynı mülakat. 45 Aynı mülakat Ekim 1965 tarihinde doğan Fazıl Mustafa 1991 yılında Bakü Devlet Üniversitesinde hukuk eğitiminin ardından muhtelif zamanlarda AHC de müşavir olarak görev yapmıştır. Dağlık 159

17 Fahri TÜRK dan partinin 2009 yılında kabul ettiği üye sayısı olarak 1500 kişi olarak ortaya konmaktadır. BKP 2005 yılında yapılan Parlamento seçimlerine 17 adayla katılmıştır ancak bunların içerisinden sadece partinin başkanı olan Mustafa seçilmiştir. 47 BKP parti programında Azerbaycan Türkçesinden Türk dili olarak bahsetmekte ve bu dilin Azerbaycan coğrafyasında tek resmi dil vasıtası olarak kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Bu siyasal partinin Türkçü ve Turancılığına delalet eden nokta ise programında temel amaçların ele alındığı bölümde; Güney Azerbaycan Türklerinin ve diğer Türk topluluklarının insan haklarını müdafaa etme hususu ile Türk cumhuriyetleri ve Azerbaycan arasında siyasi, iktisadi ve kültürel ilişkilerin en ileri düzeye taşınması gerektiğine yapılan vurgudur. 48 Türk devletleri ile bütünleşmeye gitme hususu parti tüzüğünün amaçlar başlığı altında da Türk dünyası ile bütünleşmenin en yüksek seviyeye çıkarılması olarak belirtilmektedir. 49 Buna rağmen Beyturan, Fazıl Mustafa nın milletvekili olabilmek için Türkçü ve Turancı söylemlerden uzaklaşarak daha liberal söylemler benimsediğini belirtmektedir. Esasında onun da kendini artık Türkçü ve Turancı olarak nitelendirmeyeceğini iddia etmektedir. 50 Sonuç 19. yüzyılda Azerbaycan da Türkçü hareketlerin güçlü olmasının yansımaları hiç kuşkusuz 1911 yılında Türk Federal Müsavat Halk Partisi nin kurulmasıyla kendini göstermiştir. Bu tarihsel arka plandan dolayı bağımsızlık döneminde Azerbaycan da Türkçü ve Turancı ülküye sahip olan siyasal partiler ortaya çıkmıştır. Yukarıda ortaya konulduğu gibi, Azerbaycan da değişim sürecinde Müsavat, Bozkurt ve Turan adlarını taşıyan, Türkçülüğü ve Turancılığı savunan çeşitli partiler ve siyasal hareketler ortaya çıkmış olmasına rağmen, bunlardan siyasal sistem içerisinde başlangıcından günümüze kadar varlığını sürdürenler; Müsavat ve Bozkurt un devamı olan Azerbaycan Milli Demokratik Partisi ve TMP nin de saflarına katıldığı Milli Kurtuluş Partisi dir. Diğer yandan Nimet Penakov ön- Karabağ mücadelesinde rol alan Mustafa yılları arasında Elçibey in özel temsilciliği görevini yürütmüştür döneminde Azerbaycan Milli Meclisine seçilen Mustafa dönemi içinde milletvekili seçilmiş durumdadır. (http://az.wikipedia.org/wiki/fazil_ Mustafa) (Erişim Tarihi: 12 Mart 2013). 47 Tahira Allahyarova & Farhad Mammadov, Political Parties in Azerbaijan: From One Election to Another, ss (http://bqp.az/meramname.php) (Erişim Tarihi: 12 Mart 2013). 49 (http://bqp.az/nizamname.php) (Erişim Tarihi: 12 Mart 2013). 50 Türk Milliyetçi Partisi eski lideri Vügar Beyturan ile yapılan mülakat, 15 Mart

18 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler derliğinde 1992 yılında kurulmuş olan Turan Partisi nin yanında Çağdaş Turan Partisi (lideri Arif Tağıyev) ve Yeni Turan Partisi (lideri Rövşen Memedli) adlarında aynı ideolojiyi paylaşan başka siyasal partilerin kurulduğu ancak bunların siyaseten bir varlık gösteremedikleri ortaya çıkmaktadır. Türkçü ve Turancı partiler içerisinde Türkiye ye karşı fikir ayrılığı da söz konusudur. Örneğin, MP lideri Gamberov Türkiye ye karşı çekimser bir tavır sergilemekte ve Panakov un vurguladığı gibi Azerbaycan Türkçülüğü içinde Türk dünyasına düşmanca duygular besleyen gruplar dahi bulunmaktadır. Diğer yandan Bozkurt ve Turan partileri, içinde Türkiye nin de yer alacağı bir Türk birliği ni savunmaktadır. Vügar Beyturan ise 2012 yılında resmen kurulan Türk Konseyi nin sözde kalmaması gerektiğini ve özellikle Türk cumhuriyetlerinin içinde Avrasyacı söylemleri barındıran oluşumlarda yer almamaları gerektiğini vurgulamaktadır. Beyturan ayrıca AB nin Türk dünyasında gerçekleştirilmeye çalışılan bütünleşme hareketleri için bir rol model olması gerektiğini de dile getirmektedir. Esasında Azerbaycan da 1990 lardan günümüze Türkçü ve Turancı ideolojiyi benimseyen on farklı siyasal partinin olması siyasal parti yelpazesinin sağ tarafındaki parçalanmışlığı gözler önüne sermektedir ki bunun en önemli nedeni diğer Orta Asya ülkelerinde olduğu gibi halkın siyasal partilere karşı ilgisizliği ve siyasal parti liderlerinin dar görüşlülüğü ve bencilliğidir. Gerçekte büyük bir potansiyele sahip olan Türkçü ve Turancı partiler teknik bakımdan (taşra teşkilatlarının kurulması gibi) demokratik gelenekler bakımından güçlü olan Türkiye tarafından sivil toplum örgütleri vasıtasıyla desteklenebilir. Her ne kadar şu anda Azerbaycan da Türkçü ve Turancı siyasal partiler sisteme alternatif oluşturamasalar da geçmişte tıpkı AHC döneminde olduğu gibi birleştirici ve kucaklayıcı bir lider önderliğinde - Beyturan ın da belirttiği gibi - yüzde oy alarak iktidara gelebilirler. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için öncelikle Azerbaycan ın sorunlu demokrasiler arasından çıkarak Parlamento ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin güvenliğini sağlayarak tam demokrasiler sınıfına geçmesi gerekmektedir. Kaldı ki AHC 1992 yılında iyi bir program ve halkın ikna edilmesiyle birlikte iktidara gelinebileceğini göstermiştir. 161

19 Fahri TÜRK KAYNAKÇA Alkan, Haluk, Azerbaycan Paradoksu Azerbaycan ın İç ve Dış Politikası, (Ankara: USAK Yayınları, 2010). Allahyarova, Tahira & Farhad Mammadov, Political Parties in Azerbaijan: From One Election to Another, Center for Strategic Studies under the President of the Republic of Azerbaijan, Baku 2010, (http://sam.gov.az/uploads/ files/political_parties_in_azerbaijan.pdf) (Erişim Tarihi: 27 Ocak 2013). Akçura, Yusuf, Türkçülüğün Tarihi, (İstanbul: Kaynak Yayınları, 2. Baskı, 2001). Bala, Mirza, Milli Azerbaycan Hareketi Müsavat Halk Fırkası Tarihi, (Bakü: Bakü Devlet Üniversitesi Yayınları, 1998). Demirtepe, M. Turgut (Der.), Dağlık Karabağ Sorunu: Dar Alanda Büyük Oyun, (Ankara: USAK, 2011). Ersanlı, Büşra, Türkiye ve Azerbaycan da Türkçülük (1990 lı Yıllar), Avrasya Etüdleri, Cilt: 3, Sayı: 3, Sonbahar 1996, ss Gendilov, Seyfettin, Siyasi Tarih, (Bakü: Bakü Devlet Üniversitesi Yayınları, 1995). Hunter, Shireen, The Transcaucasus in Transition: Nation-building and Conflict, (Washington DC: Center for Strategic and International Studies, 1994). İncioğlu, Nihal, Yeni Türk Cumhuriyetlerinde Toplumsal Bölünmeler, Siyasi Güçler ve Yeni Siyasal Yapılanma, Büşra Ersanlı vd. (Der.), Bağımsızlığın İlk Yılları (Azerbeycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan), (Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1994). McFaul, Michael. The Fourth Wave of Democracy and Dictatorship. Noncooperative Transitions in the Postcommunist World, World Politics, Vol. 54, No. 2, Mecidov, Ceyhun, Azerbaycan da Demokratikleşme Süreci ve Siyasi Partiler: Çok Partili Hayata Geçiş, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, Musavat Partiyası nın Programı ve Nizamnamesi, Gence, Rehimli, Recep, Azerbaycan ın Yönetim Sistemi, Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 9, 2009, (http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt2/sayi9pdf/ rehimli_recep.pdf) (Erişim Tarihi: ). 162

20 Azerbaycan da Türkçü ve Turancı Siyasal Partiler Shaffer, Brenda, Republic of Azerbaijan, Vladimir Babak, Demian Vaisman and Aryeh Wasserman (Ed.), Political Organization in Central Asia and Azerbaijan: Sources and Documents, (London: Frank Cass, 2004). Toker, Yalçın, Büyük Uyanış, (İstanbul: Toker, 1992). Tokluoğlu, Ceylan, Azerbaycan, İsmail Aydıngün & Çiğdem Balım (Ed.) Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Azerbaycan, Gürcistan ve Ukrayna, Türk Dilli Halklar-Türkiye ile İlişkiler, (Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, 2012). Trutanow, Igor, Zwischen Koran und Coca Cola, (Berlin: Aufbau Taschenbuch, 1994). Türk, Fahri, Azerbaycan ve Orta Asya da Değişim Sürecinde Ortaya Çıkan Turancı Siyasal Hareketler ( ), Gönül Pultar (Der.) Ağır Gökyüzünde Kanat Çırpmak: Sovyet-sonrası Türk Cumhuriyetlerinde Kültürel Kimlik Arayışı ve Müzakeresi, (İstanbul: Tetragon Yayınları, 2002). Nimet Panakov ile Yapılan Söyleşi, Meydan, 6 Temmuz Vügar Beyturan (Türk Milliyetçi Partisi eski lideri) İle Mülakat, 14 Mart Vügar Beyturan (Türk Milliyetçi Partisi eski lideri) İle Mülakat, 15 Mart Vügar Beyturan (Türk Milliyetçi Partisi eski lideri) İle Mülakat, 21 Mart İnternet Kaynakları: Azerbaycan Siyasi Partiyalarının Siyahısı, (http://az.wikipedia.org/wiki/ Az%C9%99rbaycan_siyasi_ partiyalar%c4%b1) (Erişim Tarihi: ). (http://www.azerbaijan.az/portal/general/constitution/doc/constitution_a.pdf) (Erişim Tarihi: 03 Mart 2013). (http://www.isagambar.az/2003-1/ba-siyahi.htm) (Erişim Tarihi: 26 Ocak 20 13). (http://www.turkishweekly.net/news/72798/-azerbaijani-political-partychairman-resigns.html) (Erişim Tarihi: 26 Ocak 2013). (http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=2680) (Erişim Tarihi 26 Ocak 2013). 163

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray Mehmet Saray 1942'de Afyon'un Dinar kazasında doğdu. Orta öğrenimini Çivril ve Isparta'da yapan Saray, 1961-1966 arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. 1968-1978 yılları

Detaylı

DİASPORA - 13 Mayıs

DİASPORA - 13 Mayıs DİASPORA - 13 Mayıs 2015 - Sayın Başkonsoloslar, Daimi Temsilciliklerimizin değerli mensupları, ABD de yerleşik Diasporalarımızın kıymetli temsilcileri, Bugün burada ilk kez ABD de yaşayan diaspora temsilcilerimizle

Detaylı

K A N A Y A N Y A R A K A R A B A Ğ

K A N A Y A N Y A R A K A R A B A Ğ KANAYAN YARA KARABAĞ Astana Yayınları KANAYAN YARA KARABAĞ Derleyen: Yrd. Doç. Dr. Bahadır Bumin ÖZARSLAN Bu eserin bütün hakları saklıdır. Yayınevinden izin alınmadan kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz,

Detaylı

Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları

Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları Cumhuriyetin kuruluşu Anadolu insanının iman, namus, bağımsızlık, özgürlük, vatan ve millete sevgi ile bağlılığının inancı ve iradesi ile kendisine önderlik yapan Mustafa

Detaylı

KÖKSAV E-Bülten. Hassas Konular KÖK SOSYAL VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR VAKFI. 2 Aralık 2007 Rusya Federasyonu DUMA seçimleri ve Kafkasya

KÖKSAV E-Bülten. Hassas Konular KÖK SOSYAL VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR VAKFI. 2 Aralık 2007 Rusya Federasyonu DUMA seçimleri ve Kafkasya Hassas Konular 2 Aralık 2007 Rusya Federasyonu DUMA seçimleri ve Kafkasya Ufuk Tavkul 29 Ocak 2008 Rusya Federasyonu Parlamentosu nun alt kanadı Duma seçimleri 2 Aralık 2007 tarihinde gerçekleştirildi.

Detaylı

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini

Detaylı

II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ ÖZEL BÖLÜMÜ

II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ ÖZEL BÖLÜMÜ II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ ÖZEL BÖLÜMÜ II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ NİN ARDINDAN Pınar FEDAKÂR* Dünyadaki siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel gelişmelerin çok hızla

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI SEÇİM SİSTEMLERİNİN SEÇMEN İRADESİNE ETKİSİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI SEÇİM SİSTEMLERİNİN SEÇMEN İRADESİNE ETKİSİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI SEÇİM SİSTEMLERİNİN SEÇMEN İRADESİNE ETKİSİ Metin ÖZ Samsun, 2017 S E Ç İ M S İ S T E M L E R İ N İ N S E Ç M E N İ R A

Detaylı

Süleyman Demirel Hayatını Kaybetti

Süleyman Demirel Hayatını Kaybetti Süleyman Demirel Hayatını Kaybetti Türkiye Cumhuriyeti nin 9. Cumhurbaşkanı, 40 yılı aşkın siyasi hayatında kendi deyimiyle altı kez gittiği başbakanlığa yedi kez gelen parti lideri, Devlet Su İşleri nin

Detaylı

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU DAĞLIK KARABAĞ SORUNU DAR ALANDA BÜYÜK OYUN ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Avrasya Araştırmaları Merkezi USAK RAPOR NO: 11-07 Yrd. Doç. Dr. Dilek M. Turgut Karal Demirtepe Editör Eylül 2011

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

NEDEN. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem

NEDEN. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem NEDEN Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem YERLi VE MiLLi BiR SiSTEM Türkiye, artık daha büyük. Dünyada söz söyleyen ülkeler arasında. Milletinin refahını artırmaya başladı. Dünyanın en büyük altyapı

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

İÇİNDEKİLER İLKSÖZ... 1

İÇİNDEKİLER İLKSÖZ... 1 İÇİNDEKİLER İLKSÖZ... 1 BÖLÜM 1: SEÇİLMİŞ KAVRAMLAR BÖLÜM 2: BÜYÜK DÖNÜŞÜM VE OSMANLILAR BÜYÜK DÖNÜŞÜMÜN İZLERİ...11 DEVRİMLER ÇAĞI VE OSMANLILAR...14 a) Sanayi Devrimi... 14 b) Fransız Devrimi... 17 c)

Detaylı

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER Türkmenistan da Siyasal Rejimin Geleceği: İç ve Dış Dinamikler Açısından Bir Değerlendirme Yazar: Haluk ALKAN Özet: Türkmenistan, çok yönlü özelliklere sahip bir ülkedir. Sahip

Detaylı

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI HAFTALAR KONULAR 1. Hafta TÜRK DEVRİMİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM A-) Devlet (Toprak, İnsan Egemenlik) B-) Monarşi C-) Oligarşi D-) Cumhuriyet E-) Demokrasi F-) İhtilal G-) Devrim H-) Islahat 2. Hafta DEĞİŞEN

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI Soru 1 : "Anayasa" deyince ne anlaşılır, ne anlamak gerekir? 7 Soru 2 : Türk tarihindeki anayasa hareketlerinin başlıca aşamaları ve özellikleri nelerdir? 15 İkinci

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. UTKU YAPICI

Yrd.Doç.Dr. UTKU YAPICI Yrd.Doç.Dr. UTKU YAPICI Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı Eğitim Bilgileri 1997-2001 2001-2003 2003-2009 İşletme Fakültesi Uluslararası İlişkiler Pr. (İngilizce) Yüksek LisansDokuz

Detaylı

Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan

Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan Hasan Kanbolat 8 Ağustos ta Güney Osetya Savaşı başladığından beri Güney Kafkasya da politika üreten,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ

Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ Yrd. Doç. Dr. Tevfik Sönmez KÜÇÜK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARTİ İÇİ DEMOKRASİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR...XXI TABLOLAR

Detaylı

ORSAM AYLIK IRAK TÜRKMENLERİ GÜNCESİ

ORSAM AYLIK IRAK TÜRKMENLERİ GÜNCESİ ORSAM AYLIK IRAK TÜRKMENLERİ GÜNCESİ Hazırlayanlar: Habib Hürmüzlü, ORSAM Danışmanı / Bilgay Duman, ORSAM Ortadoğu Uzmanı / Temmuz - Ağustos 2013 - Sayı: 27 15 Temmuz 2013: Tuzhurmatu olaylarının araştırılması

Detaylı

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet ANAYASAL ÖZELLİKLER Ulus devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde belirli bir nüfus ve egemenliğe sahip bir örgütlenmedir. Ulus-devlet üç unsura sahiptir: 1) Ülke (toprak), 2) Nüfus, 3) Egemenlik (Siyasal-Yönetsel

Detaylı

BAŞKANLI PARLAMENTER SİSTEM

BAŞKANLI PARLAMENTER SİSTEM Yard. Doç. Dr. ŞULE ÖZSOY Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BAŞKANLI PARLAMENTER SİSTEM Cumhurbaşkanının Halk Tarafından Seçildiği Parlamenter Hükümet Modeli ve Türkiye İçin Tavsiye

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ (CV) Derece Üniversite Bölüm Yıl Lisans (B. Sc.)

ÖZGEÇMİŞ (CV) Derece Üniversite Bölüm Yıl Lisans (B. Sc.) ÖZGEÇMİŞ (CV) A- Kişisel Bilgiler Adı Soyadı : Fuat UÇAR Doğum Tarihi : 10.03.1973 Doğum Yeri : NİKSAR-TOKAT Çalıştığı Kurum : Giresun Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü Öğrenim Durumu

Detaylı

SİYASET ÜSTÜ DÜŞÜNMEK Pazar, 30 Kasım :00

SİYASET ÜSTÜ DÜŞÜNMEK Pazar, 30 Kasım :00 Türkiye de siyaset yalnızca oy kaygısı ile yapılıyor Siyasete popülizm hakimdir. Bunun adı ucuz politika dır ve toplumun geleceğine maliyet yüklemektedir. Siyaset Demokrasilerde yapılır. Totaliter rejimler

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR ANAYASANıN TEMEL ILKELERI 2 1. madde Türkiye devleti bir cumhuriyettir. 2. Madde Cumhuriyetin nitelikleri Cumhuriyetçilik Başlangıç ilkeleri Atatürk

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ. 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri

TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ. 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri TÜRKİYE TİPİ BAŞLANLIK SİSTEMİ MODEL ÖNERİSİ Mehmet Uçum 1. Başkanlık Sistemi Tartışmasının Temel Gerekçeleri a. Tartışmanın Arka Planı Ülkemizde, hükümet biçimi olarak başkanlık sistemi tartışması yeni

Detaylı

Türk dünyası, bilişim alanında ortak terimler kullanmalı

Türk dünyası, bilişim alanında ortak terimler kullanmalı TBD Türk Dünyası Ortak Bilişim Terimleri Çalışma Grubu Başkan Yardımcısı Belgin Tezcan Aksu: Türk dünyası, bilişim alanında ortak terimler kullanmalı TBD Türk Dünyası Ortak Bilişim Terimleri Çalışma Grubu,

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

İ Ç İ N D E K İ L E R

İ Ç İ N D E K İ L E R İ Ç İ N D E K İ L E R ÖN SÖZ.V İÇİNDEKİLER....IX I. YURTTAŞLIK A. YURTTAŞLIĞI YENİDEN GÜNDEME GETİREN GELİŞMELER 3 B. ANTİK YUNAN-KENT DEVLETİ YURTTAŞLIK İDEALİ..12 C. MODERN YURTTAŞLIK İDEALİ..15 1. Yurttaşlık

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : MUZAFFER TEPEKAYA 2.Doğum Tarihi : 20.10.1962 3.Unvanı : Prof. Dr. / Tarih Bölümü 4. e-mail : muzaffer.tepekaya@cbu.edu.tr Öğrenim Hayatı: Derece Alan Üniversite Lisans Tarih Selçuk

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Bahar Dönemi ZORUNLU DERSLER Uluslararası Ġlişkilerde Araştırma ve Yazma

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 27.12.2012 Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 000 Sinem KARADAĞ Gözde TOP Babasının denge siyasetini başarıyla yürüten İlham Aliyev, Azerbaycan ın bölgesel nitelikli

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

ÖN SÖZ... XI KISALTMALAR... XIII KAYNAKLAR VE ARAŞTIRMALAR... XV GİRİŞ... 1 I. ARNAVUTLUK ADININ ANLAM VE KÖKENİ...

ÖN SÖZ... XI KISALTMALAR... XIII KAYNAKLAR VE ARAŞTIRMALAR... XV GİRİŞ... 1 I. ARNAVUTLUK ADININ ANLAM VE KÖKENİ... İçindekiler ÖN SÖZ... XI KISALTMALAR... XIII KAYNAKLAR VE ARAŞTIRMALAR... XV GİRİŞ... 1 I. ARNAVUTLUK ADININ ANLAM VE KÖKENİ... 5 I.1. Arnavutluk Adının Anlamı... 5 I.2. Arnavutluk Adının Kökeni... 7 I.3.

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ Araştırma Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Aralık, 206 www.kto.org.tr İÇİNDEKİLER Başlık Sayfa. ABD SİYASİ YAPISI..3 2. ABD BAŞKANLIK SİSTEMİ.. 3. ABD BAŞKANLARININ

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II Dersin Adı Dersin Kodu 1200.9202 Dersin Türü Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 2 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRASYA ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015 BAHAR DÖNEMİ DERS İÇERİKLERİ

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRASYA ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015 BAHAR DÖNEMİ DERS İÇERİKLERİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRASYA ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015 BAHAR DÖNEMİ DERS İÇERİKLERİ AVAR7045 TÜRKİYE'NİN AVRASYA POLİTİKALARI (zorunlu ders) Doç. Dr. Bekir Günay

Detaylı

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AY EKİM KASIM HAFTA DERS SAATİ 06-07 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF T.C. İNKILAP TARİHİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI Milli Uyanış İşgaline Milli Uyanış İşgaline Milli Uyanış İşgaline Milli Uyanış

Detaylı

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Eski adıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) günümüzde nüfusunun çoğunluğu veya bir kısmı Müslüman olan ülkelerin üye olduğu ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel,

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

Gençlerin Katılımına ilişkin Bildirgenin tanıtımı Gençlerin Yerel ve Bölgesel Yaşama Katılımına İlişkin Gözden Geçirilmiş Avrupa Bildirgesi

Gençlerin Katılımına ilişkin Bildirgenin tanıtımı Gençlerin Yerel ve Bölgesel Yaşama Katılımına İlişkin Gözden Geçirilmiş Avrupa Bildirgesi Gençlerin Katılımına ilişkin Bildirgenin tanıtımı Gençlerin Yerel ve Bölgesel Yaşama Katılımına İlişkin Gözden Geçirilmiş Avrupa Bildirgesi Barış sosyal birlik beraberlik kültürler arası diyalog katılım

Detaylı

CHP İLÇE BAŞKANI RECAİ SEYMEN TEKRAR ADAY

CHP İLÇE BAŞKANI RECAİ SEYMEN TEKRAR ADAY CHP İLÇE BAŞKANI RECAİ SEYMEN TEKRAR ADAY CHP Bodrum İlçe Başkanı Recai Seymen, 29 Kasım Pazar günü yapılacak olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İlçe Kongresinde ilçe başkanlığına tekrar aday olduğunu

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

Türkiye'de "Decentralization" Süreci

Türkiye'de Decentralization Süreci Türkiye'de "Decentralization" Süreci 30 Nisan 2013 Bahçeşehir Üniversitesi İlker Girit Ahmet Ketancı Türkiye'de "Decentralization" Süreci Decentralization Prensipleri Türkiye deki Tarihi Süreç Türkiye

Detaylı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü TÜRK ANAYASA DÜZENĐ BAHAR DÖNEMĐ ARA SINAVI CEVAP ANAHTARI

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü TÜRK ANAYASA DÜZENĐ BAHAR DÖNEMĐ ARA SINAVI CEVAP ANAHTARI Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü TÜRK ANAYASA DÜZENĐ 2011 2012 BAHAR DÖNEMĐ ARA SINAVI CEVAP ANAHTARI Anlatım soruları: 1- Osmanlı ve Türkiye de bugüne kadar yürürlükte bulunmuş anayasaların nasıl

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSDİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİŞLER BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSDİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİŞLER BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSDİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLARARASI İLİŞKİŞLER BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI I. ULUSLARARASI İLİŞKİLER I (3.0.3) Uluslar arası sistem/ Temel Kavramlar/ Devlet/ Sivil Toplum Örgütleri/

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ..i. İÇİNDEKİLER.iii. KISALTMALAR..ix GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM DEMOKRASİ - VESAYET: TEORİK VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ..i. İÇİNDEKİLER.iii. KISALTMALAR..ix GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM DEMOKRASİ - VESAYET: TEORİK VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE iii İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ..i İÇİNDEKİLER.iii KISALTMALAR..ix GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM DEMOKRASİ - VESAYET: TEORİK VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE 1.1. DEMOKRASİ TEORİSİNİN KAVRAMSAL ÇÖZÜMLENMESİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ...9

Detaylı

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını denetleyen en yüksek organ ise devlettir. Hukuk alanında birlik

Detaylı

Müdafaa-i Hukuk Hareketi bu hakları savunmak ve geliştirmek için kurulmuştur.

Müdafaa-i Hukuk Hareketi bu hakları savunmak ve geliştirmek için kurulmuştur. Parti varlık sebebi, isminden de anlaşılacağı üzere, hakların savunulmasıdır. Müdafaa-i Hukuk düşüncesine göre: 1. İnsanın 2. Toplumun 3. Milletin 4. Devletin 5. Vatanın hakları vardır. Şu anda bu haklar

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BIRINCI BÖLÜM ANAYASA HUKUKUNUN KISA KONULARI 1. 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası nın Hazırlanış ve Kabul Ediliş Süreçlerindeki Farklılıklar...1 2. Üniter, Federal ve Bölgeli

Detaylı

HUKUK. Soru Bankası İÇTİHAT

HUKUK. Soru Bankası İÇTİHAT HUKUK Soru Bankası ÇTHT G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU 1.. Federal devletin tüzel kişiliği yoktur.. Federe devletlerin ayrılma hakkı yoktur.. Federe devletlerin uluslararası

Detaylı

1915 OLAYLARINI ANLAMAK: TÜRKLER VE ERMENİLER. Mustafa Serdar PALABIYIK

1915 OLAYLARINI ANLAMAK: TÜRKLER VE ERMENİLER. Mustafa Serdar PALABIYIK 1915 OLAYLARINI ANLAMAK: TÜRKLER VE ERMENİLER Mustafa Serdar PALABIYIK Yayın No : 3179 Araştırma Dizisi : 12 1. Baskı - Şubat 2015 ISBN: 978-605 - 333-207 - 7 Mustafa Serdar Palabıyık 1915 Olaylarını Anlamak:

Detaylı

Bağımsızlık Sonrası Dönemde Azerbaycan

Bağımsızlık Sonrası Dönemde Azerbaycan Azerbaycan ın bağımsızlığını kazandığı sırada yönetimde Sovyet yanlısı Muttalibov vardı ve Rusya dış politikada en önemli aktördü. Dolayısıyla da Karabağ sorunun çözümü için Rusya dan yardım beklenmekteydi

Detaylı

İhvanı Müslimin'in kısa tarihi

İhvanı Müslimin'in kısa tarihi On5yirmi5.com İhvanı Müslimin'in kısa tarihi Askeri darbeyle devrilen Muhammed Mursi'nin bir yıl önceki seçim zaferi, hareketin doğduğu ve onlarca yıl boyunca yasaklı kaldığı Mısır'da Müslüman Kardeşler

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Kitap İncelemeleri / Book Reviews SOĞUK SAVAŞ SONRASI KAFKASYA

Kitap İncelemeleri / Book Reviews SOĞUK SAVAŞ SONRASI KAFKASYA OAKA Kitap İncelemeleri / Book Reviews SOĞUK SAVAŞ SONRASI KAFKASYA Kamer KASIM, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK Yayınları, 2009), 292 Sf., 16 TL, ISBN: 978-605-4030-21-7 Dr. M. Turgut DEMİRTEPE

Detaylı

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf

Detaylı

TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK

TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 17 BİRİNCİ BÖLÜM: TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK I. İSLAMİYET ÖNCESİNDE KURULAN DEVLETLER VE ANAYASAL YAPI 20 A. HUN DEVLETİ (MÖ. IV. yy.-ms 4. yy) 20 B. GÖKTÜRK DEVLETİ

Detaylı

Orta Asya daki satranç hamleleri

Orta Asya daki satranç hamleleri Orta Asya daki satranç hamleleri Enerji ve güvenlik en büyük rekabet alanı 1 Üçüncü on yılda Hazar Bölgesi enerji kaynakları Orta Asya üzerindeki rekabetin en ön plana çıktığı alan olacak. Dünya Bankası

Detaylı

Araştırma Notu 15/181

Araştırma Notu 15/181 Araştırma Notu 15/181 29 Nisan 215 İdeolojik Yönelimler Çatışma ve Güven Algısını Şekillendiriyor Çiğdem Ok*, Bahar Ayça Okçuoğlu** Yönetici Özeti Toplumlardaki elitlerin değerlerini, inançlarını ve tutumlarını

Detaylı

2 ARALIK 2007 TARİHİNDE YAPILAN RUSYA FEDERASYONU MİLLETVEKİLİ SEÇİMLERİNE İLİŞKİN AGİTPA GÖZLEM RAPORU

2 ARALIK 2007 TARİHİNDE YAPILAN RUSYA FEDERASYONU MİLLETVEKİLİ SEÇİMLERİNE İLİŞKİN AGİTPA GÖZLEM RAPORU 2 ARALIK 2007 TARİHİNDE YAPILAN RUSYA FEDERASYONU MİLLETVEKİLİ SEÇİMLERİNE İLİŞKİN AGİTPA GÖZLEM RAPORU HAZIRLAYAN: DR. ALAATTİN BÜYÜKKAYA ADALET VE KALKINMA PARTİSİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ AVRUPA GÜVENLİK

Detaylı

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ STRATEJİK VİZYON BELGESİ ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ Ekonomi, Enerji ve Güvenlik; Yeni Fırsatlar ( 20-22 Nisan 2016, Pullman İstanbul Otel, İstanbul ) Karadeniz - Kafkas coğrafyası, tarih boyunca

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı

Detaylı

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı)

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) GAU AKADEMİK PERSONEL AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU Prof.Dr. Meltem DİKMEN CANİKLİOĞLU Kastamonu 01/08/1962 Profesör 07/12/2010 (DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) İzmir Ekonomi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ...XI GİRİŞ... 1 İkinci Meclisler... 1 Osmanlı Âyan Meclisi ve 1924 Anayasaları... 3 Cumhuriyet Senatosu...

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ...XI GİRİŞ... 1 İkinci Meclisler... 1 Osmanlı Âyan Meclisi ve 1924 Anayasaları... 3 Cumhuriyet Senatosu... V İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ......XI GİRİŞ... 1 İkinci Meclisler... 1 Osmanlı Âyan Meclisi... 2 1921 ve 1924 Anayasaları... 3 Cumhuriyet Senatosu... 4 I. BÖLÜM OSMANLI DÖNEMİNDE İKİNCİ MECLİS Meclis-i Umumî...

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM TBMM VIII. DÖNEM ( )

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM TBMM VIII. DÖNEM ( ) V İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... XIII GİRİŞ... 1 Muhalefetin İstekleri... 1 Demokratikleşme Adımları... 1 Milletvekilleri Seçimi Kanunu... 2 Hükûmetler... 2 Milletvekili Ara Seçimleri... 2 CHP ve DP nin Kurultay

Detaylı

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 19.yy.sonlarına doğru Osmanlı parçalanma sürecine girmişti. Bu dönemde

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2014 2015 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.09.2014 TANIŞMA DERSİ TANIŞMA DERSİ 17.09.2014 22.09.2014

Detaylı

Cezayir'den yükselen bir ses: Yalnızca İslam hükmedecek!

Cezayir'den yükselen bir ses: Yalnızca İslam hükmedecek! Cezayir'den yükselen bir ses: Yalnızca İslam hükmedecek! Cezayir'de 1990'lı yıllardaki duvar yazıları, İslamcılığın yükseldiği döneme yönelik yakın bir tanıklık niteliğinde. 10.07.2017 / 18:00 Doksanlı

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ...IX KISALTMALAR... XIII I. BÖLÜM SEÇİM DÖNEMİ

İÇİNDEKİLER SUNUŞ...IX KISALTMALAR... XIII I. BÖLÜM SEÇİM DÖNEMİ I İÇİNDEKİLER SUNUŞ......IX KISALTMALAR... XIII I. BÖLÜM SEÇİM DÖNEMİ A. SEÇİM DÖNEMİNE GİRİŞ... 3 Cumhurbaşkanlığı Seçimi... 3 Erken Seçim Kararı... 4 B. SEÇİM DÖNEMİNDEKİ YASAL DÜZENLEMELER... 5 C. SEÇİM

Detaylı

SÖKE KENT KONSEYİ ENGELLİLER MECLİSİ ÇALIŞMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SÖKE KENT KONSEYİ ENGELLİLER MECLİSİ ÇALIŞMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar SÖKE KENT KONSEYİ ENGELLİLER MECLİSİ ÇALIŞMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar AMAÇ Madde 1- (1) Bu yönerge, Söke Kent Konseyi Engelli Meclisi nin oluşumunu, organlarını, görevlerini

Detaylı

Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar

Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar Hamburg Uyum Meclisi Genel bilgiler Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar 1. Uyum Meclisi ne için gereklidir? Entegrasyon; örneğin politika, ekonomi, iş piyasası, eğitim, sosyal işler, kültür, din,

Detaylı

HOCAİLYAS ORTAOKULU. ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK-8

HOCAİLYAS ORTAOKULU. ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK-8 1/11 ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor 1. Batıya Erken Açılan Kent Selanik 1.Atatürk ün çocukluk dönemini ve bu dönemde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel yapısını analiz eder. 2. Mustafa Kemal Okulda

Detaylı

Azerbaycan ve Orta Asya da Değişim Sürecinde Ortaya Çıkan Turancı Siyasi Hareketler ( )

Azerbaycan ve Orta Asya da Değişim Sürecinde Ortaya Çıkan Turancı Siyasi Hareketler ( ) Azerbaycan ve Orta Asya da Değişim Sürecinde Ortaya Çıkan Turancı Siyasi Hareketler (1989-2007) Fahri Türk * Özet: Orta Asya ve Azerbaycan da değişim sürecinde birçok siyasal parti ve halk cephesi hareketi

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi

Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi Onlarca etnik grubun yaşadığı Kafkasya bölgesi, kabaca Karadeniz ile Hazar Denizi arasında, İran, Türkiye ve Rusya nın kesiştiği bir noktada yer

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ 1969 yılında Sivas ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini Sivas ta tamamladı. 1989 yılında Marmara Üniversitesi Tarih Bölümünü kazandı. 1993 yılında mezun oldu. Askerlik

Detaylı

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ Bismillairrahmanirrahim 1. Suriye de 20 ayı aşkın bir süredir devam eden kriz ortamı, ülkedeki diğer topluluklar gibi

Detaylı

Türkiye nin Anayasa Yapımı Süreci

Türkiye nin Anayasa Yapımı Süreci Türkiye nin Anayasa Yapımı Süreci Türkiye nin İyi Toplum İmgesi Var mı? Ersin Kalaycıoğlu Sabancı Üniversitesi İyi Toplum İmgeleri ve Anayasa 1. 1982 Anayasası: Güçlü Yürütmenin Vesayeti altında Yarı Parlamenter

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

EUROSAI-ARABOSAI ÜÇÜNCÜ ORTAK KONFERANSI VE ABU DHABİ DEKLARASYONU

EUROSAI-ARABOSAI ÜÇÜNCÜ ORTAK KONFERANSI VE ABU DHABİ DEKLARASYONU EUROSAI-ARABOSAI ÜÇÜNCÜ ORTAK KONFERANSI VE ABU DHABİ DEKLARASYONU İsa CAN GİRİŞ INTOSAI bünyesinde faaliyet gösteren bölgesel çalışma gruplarından olan Avrupa Sayıştayları Birliği (EUROSAI) ve Arap Sayıştayları

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr YENİ ANAYASA DEĞİŞİKLİK ÖNERİLERİMİZ (TCBMM Başkanlığı na iletilmek üzere hazırlanmıştır) 31.12.2011 İletişim: I. Anafartalar Mah. Vakıf İş Hanı Kat:3 No:

Detaylı

Lisans :İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Tarih (Gece) Bölümü, Umumi Türk Tarihi Kürsüsü, 1980.

Lisans :İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Tarih (Gece) Bölümü, Umumi Türk Tarihi Kürsüsü, 1980. ÖZGEÇMİŞ Doğum Yeri ve Yılı : Adıyaman, 1955 Eğitim : Fırat İlkokulu, Malatya, 1964. Adıyaman Lisesi Orta Bölümü, Adıyaman, 1972. Mimar Sinan İnşaat Teknik Lisesi, Kayseri., 1976. Mesleki Kariyeri Lisans

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII KISALTMALAR... XIII. I. BÖLÜM 2007 den 2011 e DOĞRU

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII KISALTMALAR... XIII. I. BÖLÜM 2007 den 2011 e DOĞRU VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII KISALTMALAR... XIII I. BÖLÜM 2007 den 2011 e DOĞRU A. 2007 SEÇİMİ ÖNCESİ ve SONRASINDAKİ GELİŞMELER... 3 2007 Seçimi Öncesi Gelişmeler... 3 22 Temmuz 2007

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

Sayın Konuklar; Saygıdeğer konuklar,

Sayın Konuklar; Saygıdeğer konuklar, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Sayın Başkanı; Yüksek Yargı Kurumlarının çok değerli Başkanları; Sayın Büyükelçiler; Avrupa Konseyinin çok değerli temsilcileri; Uluslararası Kuruluşların değerli temsilcileri

Detaylı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı Fikret BABAYEV * Sayın Başkan, değerli katılımcılar! Öncelikle belirtmek isterim ki, bugün bu faaliyete iştirak etmek ve sizlerle bir arada bulunmak benim için büyük bir mutluluktur. Bu toplantıya ve şahsıma

Detaylı